Jesper Stein

Onrust

Axel Steen-reeks

Uit het Deens vertaald door Kim Snoeijing

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Oorspronkelijke titel Uro, verschenen bij Politikens Forlag

Oorspronkelijke tekst © Jesper Stein en jp/Politikens Forlagshus a/s København 2012

Nederlandse vertaling © Kim Snoeijing, via het Scandinavisch Vertaal- en Informatiebureau Nederland, en De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Mijke Wondergem, naar het ontwerp van Stoltzedesign

Omslagillustratie © Joana Kruse/Arcangel Images

isbn 978 90 445 2903 6

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

Vrijdag 2 maart 2007

De seks was fantastisch. Beter dan ooit, een en al wellust en begeerte, ontrukt aan tijd en plaats. Voor de derde nacht op rij bedreef hij de liefde met zijn ex. Hij keek in haar opengesperde ogen met de merkwaardige spatjes geel in het bruinzwarte netvlies. Ze straalden van genot en begeerte. Begeerte naar hem. Ze zat op hem en bereed hem met de bungelende ronde borsten vlak voor zijn lippen.

De hemel bestond.

En de hel.

Dat stelde hij vast toen de ringtone zijn droom aan diggelen sloeg. Het geluid kwam als een klap. En met het besef dat hij alleen in bed lag, op een koud laken.

Hij rolde op zijn zij, pakte het mobieltje van de vloer, keek op de display, onbekend nummer, en drukte op de toets.

‘Met Axel Steen.’

‘Met Antonsen van het Bureau. Ik heb iemand voor je.’

‘Wat?’

‘Een man. Ongeïdentificeerd. Onze eigen mensen hebben hem gevonden. Hij zat tegen de muur op kerkhof Assistens – maar honderd meter van het Jeugdhonk.’

Kerkhof Assistens Kirkegård. Een groene oase in de steenwoestijn. Begraafplaats. Vrijplaats. Plaats delict.

Axel haalde het mobieltje van zijn oor en keek even naar de vier zwarte cijfertjes, opgedeeld door twee puntjes, op de automatisch oplichtende groene achtergrond: 03:30. De nacht van donderdag op vrijdag. Het was zijn beurt. Deze nacht had hij dienst op de afdeling Moordzaken.

Het was hem gelukt anderhalf uur te slapen nadat hij een joint had gerookt. Hij was in slaap gevallen bij de blauwe flikkeringen en het vlammenschijnsel dat zich over de wand verspreidde, bij het geluid van sirenes dichtbij en ver weg, de claxons van brandweerwagens, ambulances en het elektronische gekrijs van politieauto’s.

De avond had hij doorgebracht met de afstandsbediening in zijn hand, zappend tussen de zenders News en dr, terwijl hij voortdurend heen en weer liep naar de erker, waar hij ongehinderd een kilometer ver de Nørrebrogade in kon kijken.

Alles stond in brand.

Minder dan een etmaal geleden had de politie het Jeugdhonk ontruimd en de hele wijk afgezet. De operationele eenheid van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst pet was ’s ochtends om zeven uur, voorzien van machinepistolen, uit helikopters naar beneden gelaten, ze hadden het gebouw met blusschuim ingepakt, traangas gebruikt en de achterkant met een stormram ingeslagen. De politie had naar Deense maatstaven maximale middelen ingezet. Het kerkhof was voor het publiek gesloten en werd van binnenuit bewaakt door een grote politiemacht.

Moedeloos had Axel toegezien hoe de ongeregeldheden zich in de loop van de ochtend hadden verspreid. Weliswaar waren de jonge demonstranten en hun talrijke sympathisanten overrompeld, maar binnen enkele uren hadden ze een indrukwekkende menigte wanhopige en woedende mensen bij elkaar gekregen. Op verschillende plaatsen sloegen ze terug en de ongeregeldheden ontwikkelden zich volkomen oncontroleerbaar en destructief. Nørrebro veranderde in een oorlogsgebied, met uitgebrande auto’s en metershoge brandstapels van afvalcontainers en grofvuil, met kapotgeslagen ramen en geplunderde winkels. Zijn stad in de stad. En die van tachtigduizend anderen. Rond middernacht had hij bij het raam gestaan en geschokt naar de binnenstad van Kopenhagen gekeken. De hemel lag verscholen achter een dik tapijt van rook van de vele brandstapels, een giftige onweersbui boven gloeiende daken. Hij had de schooiers in de straten onder hem zien ronddolen. Er waren maar een paar autonomen of vaste bezoekers van het Jeugdhonk bij, de meesten waren meelopers.

Nu was het bijna weekend. Te veel mensen waren vrij en hoefden de volgende dag niet aan het werk. Het zou nog erger worden.

‘Hallo, ben je er nog?’

‘Ja, waar op het kerkhof is het?’

‘De laatste ingang op de Nørrebrogade wanneer je uit de stad komt. Weet je waar dat is?’

‘Ik woon driehonderd meter verderop.’

‘Ik wist het. Voor sommigen kan de spanning gewoon niet groot genoeg zijn.’

Axel deed of hij de opmerking niet hoorde. Nørrebro was niet de eerste keus voor politiemensen die in de hoofdstad wilden wonen. Decennialang had het stadsdeel zijn reputatie als slagveld voor gevechten tussen politie en krakers, tweedegeneratieallochtonen en autonomen opgebouwd en met een zekere halsstarrigheid in stand gehouden. Voor zover Axel wist, was hij van de meer dan drieduizend agenten in Kopenhagen de enige die in de dichtstbevolkte wijk van de stad woonde.

‘Wat is er gebeurd? Zijn er getuigen?’

‘Nee, maar …’

‘En de technische recherche, is die er al?’

‘Er is alleen een ambulancearts, en onze eigen mensen zijn er die het kerkhof na de ontruiming van het Honk hebben bewaakt. Jij bent de eerste die ik bel. Ze zijn bezig met de afzetting, maar dat is nog niet zo makkelijk. Verspreid over de weg branden zo’n tien vuren en het wemelt van de klootzakken, autonomen en halvegaren.’

De beelden van zijn ex waren verdwenen, maar hij kon haar warme huid nog in zijn handpalm voelen. Het was twee jaar geleden. Nu neukte hij haar in zijn dromen, terwijl zij het in het echte leven met een streberige jurist van de Inlichtingen- en Veiligheidsdienst deed.

Hoe heette het ook alweer, wanneer wakker worden het ergst was? Wanneer het fantastisch was om in de droom jezelf te zijn, ook al heerste er continu het gevoel dat er iets niet klopte, en het pas echt ondraaglijk werd als je ontwaakte? Nachtmerrie of droom? Van alle vrouwen in de wereld was Cecilie Lind degene bij wie hij, als hij aan haar dacht, geen stijve wilde krijgen, want ze had hem gedumpt en laten vallen. Ze had voor een ander gekozen. Hij verlangde nog altijd met elke vezel in zijn lijf naar haar, maar dat verlangen was ondraaglijk.

Door het raam in de erker zag hij nu bij de volgende kruising een groep in het zwart geklede lieden met bivakmutsen en valhelmen aankomen terwijl ze drie grote grijze afvalcontainers voor zich uit rolden. Ze openden de deksels. Een van hen trok een doek uit de hals van een doorzichtige fles en goot vloeistof in de eerste container, alsof het om een enorme tuinbarbecue ging. Een ander stak de vlam erin.

‘Hoe is het verdomme mogelijk om daar iemand om zeep te helpen, terwijl we zo massaal ter plekke zijn?’

‘Dat moet je mij niet vragen, maar het heeft de hoogste prioriteit. De chef is op weg ernaartoe. En de officier van justitie is op de hoogte gebracht.’

Axel voelde zijn hart sneller kloppen. De officier van justitie werd er alleen bij gehaald als politiemensen van iets illegaals werden verdacht.

‘Waarom?’

‘Het lijk draagt een bivakmuts, zwarte kleding en legerkisten. Het gaat vermoedelijk om een autonoom.’

Een autonoom, vermoord op een plek die voor iedereen behalve de politie afgesloten terrein was. Dat verklaarde alles.

‘Waarom zei je dat niet meteen?’

‘Dat probeerde ik ook, maar jij stelt de hele tijd vragen.’

‘Hebben wij er iets mee te maken?’

Het was stil aan de andere kant van de lijn.

‘Ik weet het niet.’

‘Zorg ervoor dat niemand iets aanraakt voordat ik er ben. En bel dan naar de dienstdoende technisch rechercheur en het Forensisch Instituut. Ik ben er over tien minuten.’

Hij keek omhoog. Een vliegtuig met knipperende landingslichten gleed vanuit de duisternis in het westen recht op hem af, op weg naar vliegveld Kastrup. Hij liep de badkamer in, deed het licht aan en bekeek zichzelf in de spiegel, zijn blauwe ogen, zijn grijszwarte haar, zijn rimpels.

De twee gladgeschoren plekken op zijn borst staarden hem aan. Ze hadden de vorm van de superellipsen van de Deense wiskundige en uitvinder Piet Hein. Zijn onlangs gemaakte ecg. Het zesde binnen twee jaar.

Hij legde een hand op de haarloze plek links op zijn borstkas, hoewel hij wist dat het hem angstig zou maken, maar hij moest het gewoon controleren. Zijn hart klopte regelmatig, ritmisch, krachtig.

Hij haalde zijn hand weg en sloot zijn ogen, maar het kloppende gevoel verdween niet, hij voelde het in zijn ooglid, in het puntje van zijn tong dat tegen zijn voortand trilde, in de botten van zijn nek. Zelfs in zijn dromen kon hij soms zijn hartslag zien, als een giftig ritme, een zwak lichtspoor over het zwarte scherm van het bewustzijn.

‘Ik ben achtendertig, gescheiden, ik heb een dochter van vijf. Ik heb een van de meest geteste harten ter wereld en ben panisch bang om te sterven’, zei hij. Het geluid van zijn eigen stem vervulde hem met afschuw.

Hij controleerde zijn polsslag en wist onmiddellijk dat er verder niets meer te halen viel. Slagen als van een secondewijzer.

Hij liep terug naar het raam en keek de donkere, verwoeste straat in. Alle lantaarns waren de vorige avond uitgezet, aangezien fietskettingen omhoog werden gegooid om de stroomkabels te vernielen. Uit smeulende vuren en in brand gestoken afvalhopen kwamen rook en vonken. Zou hij überhaupt wel per auto bij het kerkhof kunnen komen? Hij overwoog op de fiets te gaan, maar als hij na afloop naar het politiebureau of regelrecht naar het Forensisch Instituut moest, had hij zijn auto nodig.

In de badkamer stak hij een tandenborstel in zijn mond, terwijl de vragen door zijn hoofd spookten: Wie bracht tijdens de ergste ongeregeldheden in Kopenhagen sinds jaren op het kerkhof een man om? Wie was het slachtoffer? Waarom was hij vermoord? En hoe?

Het klonk niet als een gewone moord. Als er een collega achter zat, zou de hel losbreken. De spanningen tussen de politie en de autonomen waren tijdens het maandenlange voorspel tot de actie gestaag toegenomen, en hoewel het er op straat nu beroerd genoeg uitzag, besefte Axel dat het verhaal dat de politie een activist had gedood, de vlam helemaal in de pan zou doen slaan.

Maar dat was niet zijn probleem. Hij zou de zaak oplossen, anderen moesten de openbare ruimte opschonen.

Hij liep de hal in en checkte de inhoud van zijn jas. Portefeuille? Recorder? Notitieblok? Daarna pakte hij zijn mobiele telefoon, liep de binnenplaats op en gooide een vuilniszak in de container. Door de poort naar de zijstraat waar zijn auto stond.

Hij stapte over een half opgegeten broodje shoarma; dressing, doorzichtige salade en grauw vlees waren tussen de tandafdrukken op het broodje door op de straatstenen beland.

De stank van verbrand plastic en rook hing tussen de huizen. Hij controleerde of zijn koffertje met de apparatuur, handschoenen, thermometer, plastic pincetten en bewijszakjes in de kofferbak lag.

Normaal gesproken zou het hem twee minuten hebben gekost om de plaats delict te bereiken, maar de brandstapels maakten dat onmogelijk. In plaats van via de Nørrebrogade rechtstreeks naar het kerkhof te rijden, moest hij de hoofdader verlaten en de kleine zijstraten volgen. Zodra hij de Jagtvej bereikte, kon hij de kruising Runddelen zien en daarachter de politieafzetting bij het Jeugdhonk, waar me-wagens op een rij voor de voordeuren stonden en de hele straat blokkeerden. In de nachtelijke mist zag het er surrealistisch uit. Hij sloeg links af voordat hij de kruising bereikte en parkeerde uiteindelijk in de Fyensgade, een zijstraatje tegenover het kerkhof. Er was voldoende ruimte. De meeste mensen hadden hun auto’s weggehaald uit angst dat ze in brand zouden worden gestoken.

Hij pakte zijn koffertje met de apparatuur en gooide het beschermingspak over zijn schouder. Toen stond hij op de Nørrebrogade, een twee kilometer lange asfaltbaan die zich uitstrekte van de rand van de binnenstad bij de twee binnenmeren, de ‘Søerne’ genoemd, tot de grens van de wijk Nordvest. Twee rijbanen, fietspaden en trottoirs, de Deense straat met het meeste verkeer. Normaal gesproken. Nu was niets normaal. Een halve kilometer verder naar het centrum was een grote mensenmassa bezig twee auto’s in de fik te steken. Axel aarzelde. Zouden ze zijn kant op komen? Als er íéts was wat hij haatte, was dat gestoord worden op een plaats delict. Hij stak de straat over en liep in de richting van de rode toegangspoort van het kerkhof.

Op een bijna tweehonderdvijftig jaar oude gele muur die het kerkhof omringde, stond fuck de politie. Op diverse plaatsen.

Een me-wagen met zeven me’ers in gevechtstenue stond dwars voor de poort. De mannen zagen er bezweet en moe uit.

Axel sloeg twee keer hard op de ruit en toonde zijn penning.

‘Waarnemend hoofdinspecteur Axel Steen, Moordzaken. Wat doen jullie verdomme hier?’

‘We hebben opdracht hier te staan, zodat onze mensen probleemloos naar binnen kunnen. Achter de muur ligt een lijk.’

‘Jullie kunnen net zo goed een bord neerzetten met daarop kom ons stenigen! Jullie moeten hier weg.’

2

Axel Steen keek naar het lichaam dat tegen de okergele muur op het kerkhof zat, omringd door sneeuwklokjes. Een bivakmuts op zijn hoofd. Legerkisten. Donkere kleding. Nat. Zijn hoofd rustte op een schouder, alsof de man in slaap was gevallen. Maar je viel niet in slaap met open ogen en je handen op je rug. En al helemaal niet wanneer die aan elkaar gebonden waren en helemaal blauw.

Axel trok zijn witte beschermingspak en overschoenen aan en deed een haarnetje op. Daarna pakte hij een setje rubberhandschoenen uit de doos in zijn tas, plaatste ze een voor een voor zijn mond en blies ze op, zodat de vingers zich met plofjes openspreidden. De geur van rubber en talkpoeder. Hij trok ze aan. Als laatste zette hij een masker op.

Ondanks slechts een paar uur slaap was het vooruitzicht van een zaak als een veer die in hem werd aangespannen. De angst in zijn lijf was vergeten. Zo panisch als hij zijn eigen dood vreesde, zozeer verheugde hij zich op een moordzaak. Zo’n zaak was voor hem een toevluchtsoord, een poort die openging naar een deel van het leven waar je anders geen toegang toe had, de duisternis in, waar gevoelens, verlangens, begeerte en ontrouw verborgen lagen die niemand kende.

Hij voelde de drang om aan de slag te kunnen gaan. Maar eerst moest hij het gesprek met Corneliussen, het hoofd van de afdeling Moordzaken, achter de rug hebben. Corneliussen stond tegen een oude eik met zijn rug naar de plaats delict te telefoneren, met een peuk in zijn andere hand. Hij gaf Axel een teken dat hij moest wachten.

‘Ja, ja, we hebben het onder controle. Axel Steen is gearriveerd … Jazeker. Ja, zelfs hij. Voor de rest moet hij met zijn mond dicht onderzoek doen. Ha ha! Het zal geen probleem opleveren’, zei het hoofd Moordzaken. Zijn ogen waren twee smalle zwarte spleten, omgeven door huidplooien, en ze bleven zo klein toen ze zich een ogenblik op Axel vestigden. Zijn kleine, compacte lichaam was in een lange, beigekleurige cotton coat gepropt en het hoofd van de man leek op een bowlingbal die uit de kraag stak, met een krans van kroeshaar erbovenop. Wat was die man toch lelijk. Zijn hoofdhaar had hem de bijnamen Cornelikutten, Kuthaar of simpelweg de Kut opgeleverd.

Het hoofd Moordzaken had Axel geërfd van de vorige chef, Henriksen, die Axels bewogen carrière vanaf de Politieacademie had gevolgd, maar nu hoofd van politie in het district ten westen van Kopenhagen was geworden. Axel stond alleen. Op zijn eigen afdeling werd hij geduld. En sinds de komst van Corneliussen was de shit over hem neergedaald.

Hij wist dat hij te veel mopperde en sluiproutes nam waarvoor in geen enkele jurisprudentie een wettelijke basis bestond. In zijn personeelsdossier stonden klachten over zijn gedrag – van zowel criminelen die beweerden dat ze bedreigd waren als van collega’s die zich door hem onder druk gezet voelden. Personeelszaken had hem twee keer op het matje geroepen en met hem gesproken, de ene keer vanwege een conflict met een collega, de andere keer had hij een waarschuwing gekregen wegens ongepast gedrag bij de aanhouding van een man die via een datingsite een dozijn vrouwen zo ver had gekregen dat ze met hem hadden afgesproken, waarna hij ze in zijn appartement had opgesloten en verkracht. De man was twee keer gevallen en had zijn hoofd tegen de rand van een eettafel gestoten toen Axel hem had aangehouden. Ja, dat was er gebeurd met die smeerlap.

Axels obsessie voor moordzaken en zijn werkwoede waren de kurken die hem boven water hielden wanneer Corneliussen probeerde hem in bureaucratie en strategische doelstellingen te verdrinken. Hij bezorgde de afdeling resultaten, wat voor de carrièrebewuste Corneliussen oneindig veel betekende. Maar niet alles.

Nu stonden ze even voor vieren ’s ochtends in de nachtelijke duisternis op het kerkhof, terwijl er wolken grijze adem uit hun monden kwamen. Corneliussen stonk naar verrot vlees.

‘Het is keurig opgeruimd’, zei hij ter afsluiting van zijn gesprek en hij keek tevreden naar het Jeugdhonk. Hij stak zijn mobiele telefoon in zijn zak en wendde zich tot Axel: ‘Je krijgt de groeten van de hoofdinspecteur. Hoge prioriteit, ultralage aandacht. Ik wil geen ophef. Ik wil deze moord niet aan het Jeugdhonk gekoppeld hebben. Het moet in alle rust geregeld worden.’ Hij zweeg en keek bezorgd omhoog naar het grote, vier verdiepingen tellende gebouw, waar politiemensen in gevechtsuitrusting op het dak de wacht hielden. ‘Stel je voor dat hij daarvandaan komt, dat ze een martelaar krijgen of nog erger. De deksel moet erop’, zei hij en hij keerde zijn rug naar het ontruimde gebouw toe.

‘Wat als ze een martelaar zouden krijgen? Ik heb het lijk nog niet eens gezien. Vraag je me om op voorhand iets uit te sluiten?’

‘Natuurlijk niet. Ik vraag je alleen om low profile onderzoek te doen.’

Axel hield zijn blik vast. Daarna keek hij naar het Jeugdhonk. Keurig opgeruimd? Dat was wel het laatste wat hij het zou noemen.

‘Het arrestatieteam, helikopters, machinepistolen, traangas. Waar gaat het hier verdomme om?’ vroeg hij sissend.

‘Wat bedoel je?’

‘Je weet heel goed wat ik bedoel. In dat gebouw bevond zich niets anders dan een groep verkouden tieners. Maar wij gaan tekeer alsof het om fucking Al-Qaida gaat.’

‘Het is een taak van de politie. Als we opdracht krijgen tot ontruiming, dan doen we dat’, zei de chef defensief. ‘Het lag er overigens bezaaid met brandbommen’, voegde hij eraan toe.

Om de plaats delict drentelden een stuk of vijf, zes agenten rond. Ze hadden plastic afzetlint gespannen en wat met de ambulancearts en het ambulancepersoneel gekletst. Nu zwegen ze. Allemaal keken ze naar Axel en zijn baas.

‘Het is nu jouw zaak. Ik hoop dat de mededeling tot je is doorgedrongen. Binnen een uur komen er nog enkele collega’s.’

‘Wie?’

‘Ik heb John Darling gebeld.’

Waarnemend hoofdinspecteur John Darling, alias Mr. Clean, op de afdeling de belichaming van het Wetboek van Rechtsvordering, die de dingen altijd ordentelijk uitvoerde en zelfs een van de weinige mensen met een politieopleiding was die zijn acties kon baseren op een bachelorgraad in de rechten.

Hoewel Axel en Darling dezelfde rang hadden, leed het geen twijfel dat Darling bij hun superieuren hoger in aanzien stond. Ze hadden vele malen samengewerkt en respecteerden elkaar, maar omdat geduld niet een van Axels sterke kanten was, botsten ze zo nu en dan, want Mr. Clean wilde nergens smetjes hebben – en al helemaal niet op zijn cv.

‘Ik heb de officier van justitie gesproken. Hij doet aan de zijlijn mee en moet op de hoogte worden gesteld als ook maar het minste of geringste erop wijst dat onze eigen mensen hierbij betrokken zijn. De hoofdcommissaris en de hoofdinspecteur zijn ook geïnformeerd, dus wees op je hoede. Als je deze zaak de mist in laat gaan, is het over en uit met je!’

Corneliussen wandelde de poort uit.

Axel riep de pelotonscommandant die voor de bewaking van het kerkhof verantwoordelijk was bij zich.

‘Wie heeft hem gevonden?’

‘Dat hebben we in feite allemaal gedaan. We reden om tien over drie langs de muur toen een van de collega’s hem in het oog kreeg.’

‘Wat deden jullie toen?’

‘We stapten uit en richtten onze zaklantaarns op hem. Hij zag er dood uit.’

‘Hebben jullie rondgelopen en aan hem gezeten?’

‘Nee, we zijn meteen naar de auto teruggekeerd en hebben het Bureau gebeld.’

‘Hebben jullie iemand gezien?’

‘Nee.’

‘Hoe vaak hebben jullie hier gepatrouilleerd?’

‘Dat is moeilijk te zeggen. Eén keer per uur in de loop van de avond, maar vanaf elf uur hadden we hier twee mannen gestationeerd om de muur in de gaten te houden.’

‘Er is dus niemand die de dader en het slachtoffer heeft gezien?’

‘Geen van mijn mannen heeft iets gezien. Groes en Vang waren verantwoordelijk voor dit deel van het pad en ze hebben niets geobserveerd. De straatlantaarns waren uit en op de Nørrebrogade gebeurde van alles en nog wat.’

‘En wat zou dat? Heeft dat jouw mannen blind gemaakt?’

‘Je hoeft niet sarcastisch te zijn. We hebben hem niet gezien. Twee keer in de loop van de avond hadden we mensen bij de muur omdat er aan de andere kant ervan heibel was en we moesten gereedstaan om in te grijpen, mocht iemand eroverheen springen.’

‘En toen lag hij hier niet?’

‘Nee. De laatste keer was om 22 uur 43.’

‘En sinds dat tijdstip waren die twee daar verantwoordelijk?’

‘Ja.’

Axel keek naar de twee geüniformeerde agenten. Hij verhief zijn stem: ‘Het kan toch niet dat iemand vlak voor jullie neus iemand doodslaat zonder dat jullie dat zien? Wat hebben jullie verdomme gedaan?’

De kleinste van de twee, een gezette kerel met stekelhaar en kille ogen, antwoordde: ‘We hebben niets gezien, we hebben het grootste deel van de nacht daarginds de wacht gehouden.’ Hij wees naar een andere poort, zo’n vijftig meter verderop.

‘Jullie zullen worden verhoord.’ Axel wendde zich tot de pelotonscommandant. ‘Hoe zit het met de hoofdingangen? Werden die de hele tijd bewaakt?’

‘Niet toen het er hier bij de muur op zijn heetst aan toe ging. De commandocentrale verzocht ons assistentie te verlenen en toen heb ik iedereen hiernaartoe gestuurd.’

‘Hebben jullie de poorten op slot gedaan?’

‘Dat weet ik niet. Het was tamelijk chaotisch. Het is buitengewoon verwarrend om je hier in de stilte te bevinden terwijl de hele stad om je heen in brand staat. Ik moet het bij mijn mensen navragen of ze de poorten op slot hebben gedaan.’

‘En al die andere poorten, waren die de hele nacht afgesloten?’

‘Ja.’

‘Weet je dat omdat je dat hebt gecheckt of zeg je dat alleen maar omdat je bang bent dat je er een potje van hebt gemaakt?’

‘Dat neem ik aan.’

‘Het klinkt alsof jullie een uitgebreid dutje hebben gedaan. Als jullie opdracht krijgen om de plek te bewaken, dan moeten jullie die bewaken en afsluiten, zodat er niemand binnen kan komen’, zei Axel en hij sloeg een wat mildere toon aan. ‘Anders hadden jullie op zijn minst kunnen zien wie hem daar heeft omgebracht.’

Die laatste opmerking werd uitgesproken met een glimlach, maar die had geen invloed op de agent.

‘Ik ben jou geen verantwoording schuldig. We hebben gedaan wat ons is opgedragen.’

Axel probeerde zich voor te stellen hoe het moest zijn geweest om het kerkhof die nacht te bewaken. Het was een enorm terrein. De twee hoofdingangen lagen respectievelijk driehonderd en zeshonderd meter verderop. Hij liep naar de ambulancearts en gaf hem een hand.

‘Het is een man van in de veertig. Ik denk dat hij gewurgd is, maar ik weet het niet zeker, want op zijn lippen zit bloed, alsof hij geslagen is. Ik kan niet precies zeggen waaraan hij is overleden. Hij is koud, maar nog niet helemaal’, zei de arts.

‘Heb je zijn temperatuur opgenomen?’

‘Nee, ik wilde niets aanraken.’

‘Wanneer was je hier?’

‘Om 3 uur 22.’

‘Is hij hier gestorven?’

‘Dat weet ik niet.’

Terwijl ze spraken, keek Axel naar de dode man. Hij was tenger. Hij leek donker haar te hebben, een smal gezicht en wijd opengesperde lege, bruine ogen. Axel zette een paar stappen dichterbij. Het was gebruikelijk om te wachten op de technisch rechercheurs, ze hun werk te laten doen en daarna een voorlopige lijkschouwing te houden met een patholoog-anatoom, maar Axel probeerde altijd de plaats delict onmiddellijk te doorgronden. De eerste onbewuste indruk was later van onschatbare waarde.

Er zaten bloedsporen op de lippen van het lijk, niet rood, eerder zwart, zoals dat al snel gaat met bloed wanneer zuurstof er een tijdje invloed op heeft kunnen hebben. De tong stak naar buiten, dik en blauwpaars, zoals vaak bij slachtoffers van verwurging te zien is.

De grond rond het lijk was compact en zwart, zonder gras. Tussen de witte sneeuwklokjes lagen kroonkurken, een paar kapotgeslagen flessen, een bevlekte straattegel, natte takken en een pizzadoos. Geen bijzondere sporen van een gevecht, maar op de muur, een kleine meter boven zijn hoofd, zaten restanten van een opgedroogde vloeistof die weleens bloed kon zijn. Misschien was hij hier ter plekke omgebracht?

Axel dacht daar verder over na: was het een van de autonomen die tijdens de straatgevechten slaags was geraakt met enkele agenten die vervolgens over de schreef waren gegaan? Op de Politieacademie was de afgelopen jaren alles in het werk gesteld om de geestelijke gezondheid van het korps te garanderen, maar dat veranderde niets aan het feit dat veel politiemensen een hartsgrondige hekel hadden aan de demonstranten in Nørrebro en hun zo nu en dan levensgevaarlijke acties. Weliswaar was Axel een van de weinigen binnen het korps die nog wist wat er op 18 mei 1993 was gebeurd, toen een groep demonstranten politiemensen met een regen van straatstenen probeerde van het leven te beroven en de politie het vuur had moeten openen, maar tegenwoordig waren er voldoende confrontaties om de haat te laten oplaaien.

Hij moest zich snel een beeld vormen van welke politiemensen op het kerkhof de wacht hadden gehouden. Als bleek dat ze niets met de moord te maken hadden, wie wilde de man dan omleggen en hem zelfs ergens dumpen waar het wemelde van de collega’s, terwijl er in de rest van de stad geen agent meer te bekennen was?

Axel keek op de rug van de dode man. Zijn handen waren aan elkaar gebonden met iets wat op strips leek – de moderne plastic handboeien die de politie gebruikte. Ze waren strak aangetrokken en leken in de huid van zijn polsen te zijn gedrongen. Hij droeg zwarte legerkisten, een zwarte leren broek, een bruine sweater en een zwart windjack. Het geheel maakte niet echt een autonome indruk. Axel boog zich naar voren. De geur van de dood vermengde zich met de stank van urine. Misschien hadden mensen tegen de muur geplast, maar vermoedelijk had het slachtoffer het tijdens de behandeling waaraan hij was blootgesteld in zijn broek gedaan. Axel stak voorzichtig zijn hand in de binnenkant van het jack en probeerde een portemonnee of iets anders te vinden waaruit kon blijken wie de man was. Niets.

Hij riep de pelotonscommandant bij zich.

‘Ik wil een lijst met namen en nummers van de mannen die hier vannacht de wacht hielden, waar ze wanneer waren, en een overzicht van alle anderen die in de buurt zijn geweest, personeel, arrestanten, pers met naam en persoonsnummers. Daarna gaan jullie allemaal naar het Bureau om te bespreken wat jullie al dan niet hebben gezien.’

‘Is dat niet wat drastisch? We zijn al sinds acht uur gisteravond aan het werk.’

‘Niets is te drastisch als het om moord gaat.’ Axel keek het pad op. ‘Heb je alles onder controle? Weet je zeker dat jullie hier gisteravond of vannacht niets hebben gezien?’

Hij kreeg een ijskoude, geïrriteerde blik van zijn collega.

‘We hebben in totaal zes personen aangehouden, vier van hen klommen tijdens de straatgevechten over de muur en ze werden gewoon weer naar buiten gewerkt. Twee zijn gearresteerd. Die hebben we met honden in de kraag gevat. Ze stonden op het punt hier een voorraadje molotovcocktails aan te leggen.’

‘Verder niemand?’

‘We hebben niemand gezien. We hebben de boel volledig afgesloten gehouden.’

Axel schudde zijn hoofd en knikte in de richting van een gedaante die hun kant op kwam.

‘En hoe zit het dan met hem, amateur die je bent? Is hij dan soms een stille?’

3

Axel had hem al honderd keer eerder gezien. Een van de zonderlingen van de wijk, de koning van het kerkhof, waar hij op alle momenten van het jaar rondzwierf, gekleed in een dun blauw overhemd met lange mouwen en scheuren in het rugpand, een bevuilde spijkerbroek en rubberlaarzen. Hij rommelde in afvalbakken, at een pakje sandwiches of grote repen pure chocola, liep op zijn zeer vastberaden manier, maakte gebaren en sprak in zichzelf.

De pelotonscommandant keek het pad af terwijl zijn gezicht steeds roder werd naarmate de man dichterbij kwam. Die bleef voor hen staan. Aanvankelijk zonder iets te zeggen, maar hij keek vragend van de een naar de ander.

‘Hoi’, zei hij met een diepe stem en duidelijke uitspraak, alsof het woord zo omvangrijk was dat het een grote inspanning en zorg vergde om het uit zijn mond te krijgen. ‘Jullie hebben het mooiste park van de stad afgesloten. Ik verzoek jullie het weer te openen. Het is niet goed voor degenen die hier wonen. Ook niet voor de vogels’, zei hij.

‘Moeten we hem aanhouden?’ vroeg de pelotonscommandant stuurs.

‘Je hoeft niemand aan te houden.’

Axel legde zijn hand op de schouder van de zwerver en trok hem een stukje opzij, weg van het lijk en de politiemensen. De man had springerig bruin haar, een baard en lichtblauwe ogen die keken zonder iets te zien.

‘Heb je het niet koud?’ vroeg Axel.

‘Nee. Je kunt zeggen dat ik innerlijke warmte heb.’

‘Hoelang ben je hier al?’

‘Ik heb mijn tochten gemaakt. Ik heb mijn wegen bewandeld. Ik heb een systeem dat ik moet onderhouden.’

‘Ben je hier iemand tegengekomen?’

‘Ik ben velen van ze tegengekomen’, zei hij en hij wees op de agenten bij de auto. ‘Maar ze zijn mij niet tegengekomen’, vervolgde hij giechelend.

‘Je moet me vertellen hoelang je hier al bent en wat je hebt gezien, anders is het einde verhaal en moet ik je meenemen naar het politiebureau.’

‘Dit is niet jullie kerkhof, het is ook niet van hen, het is ook niet van hem’, zei hij en hij wees naar de muur waar het lijk zat.

‘Van hen? Wie hen?’

‘Degenen die hier komen. De doden wonen hier. Dit is hun plek.’

‘Heb je hem daar eerder gezien?’

De man draaide zijn gezicht bij en staarde met zijn lege ogen naar de hemel.

‘Als je me niet antwoordt, neem ik je mee naar het Bureau en gooi ik je in een cel.’

De man keek naar Axel, alsof hij zich in een werkelijkheid bevond waarin cellen niet bestonden.

‘Ik heb hem niet gezien. Ik heb niemand gezien. Ik heb ze overal gehoord. Hun geschreeuw en gebrul en zwaailichten en sirenes. De hele nacht. Vuur en beng! Ik loop alleen maar rond en zorg voor deze plek. Ik ben aan het eind bij Kierkegaard gebleven, omdat zij daar er waren’, zei hij en hij wees op de agenten. ‘Maar het is sneu voor hem dat hij dood is. Nu kan hij hier wonen. Als dat mag.’

Axel kreeg zijn naam en het adres van het logement waar hij verbleef en vroeg een van de geüniformeerden hem naar buiten te begeleiden.

Hij hoorde het geluid van een auto en zag een Ford Transit van de technische recherche over het pad komen aanrijden. De chauffeur, Brian Boldsen, die nooit anders werd genoemd dan bb, was een van de veteranen van de afdeling als het om moord ging, en Axel wist dat hij zich geen betere technisch rechercheur kon wensen. Daarentegen verbaasde het hem dat ze maar met zijn tweeën waren.

Hij liep naar de auto en begroette bb.

‘Waarom zijn jullie niet met meer mensen?’

‘Wat denk je?’

‘Ik denk niets, ik vraag.’

‘De anderen zijn aan het filmen.’

‘Filmen?’

‘Ja, ik neem aan dat ze nu hun doornroosjesslaap houden, maar we hebben een handjevol mannen vrijgemaakt om de onlusten te filmen, zodat we behoorlijk bewijsmateriaal tegen de vele arrestanten kunnen krijgen.’

‘Niet jullie ook nog.’ Axel schudde zijn hoofd. Zelfs de afdeling Moordzaken had mensen moeten vrijmaken voor de ontruiming van het Jeugdhonk en de verwachte ongeregeldheden. De vorige avond had Axel door zijn raam drie van zijn collega’s in een groep van zes agenten in burger gezien die de boel in de gaten hielden en steekproefsgewijs aanhoudingen moesten verrichten. Een van hen had twee meisjes van een fiets geplukt omdat ze geen verlichting hadden. Onverschrokken rechercheurs, die in het rond renden en de boeman speelden tegenover punkmeisjes met te veel mascara en een hele ijzergieterij in het gezicht gepiercet.

Hij hoorde het geluid van een helikopter en keek naar de nieuwste aanschaf van tv2 News die boven hem zweefde.

Het ontbreekt er nog maar aan dat er tv-beelden van deze show komen, dacht hij. Hij wist dat het een voordeel zou opleveren. Er zouden opnamen zijn vanuit de lucht van zowel de eigen helikopter van de politie als die van de News-helikopter. En beide tv-zenders, dr en News, hadden diverse camerateams op straat gehad. Hoewel ze nooit onbewerkte tapes van hun uitzendingen afgaven, kon Axel op zijn contacten terugvallen en het was maar zelden een probleem geweest om tapes in handen te krijgen via de journalisten die hij kende. Axel zou een tv2-verslaggeefster bellen met wie hij een paar keer op stap was geweest en die met enig succes had geprobeerd zijn slapeloosheid met seks en joints te verhelpen. Hij had haar in ruil daarvoor voorzien van informatie in een paar voor hem onbelangrijke, maar voor haar interessante zaken.

‘Wie is het slachtoffer?’ vroeg bb.

‘Dat weet ik niet. Hij heeft geen framenummer, niets in zijn binnenzak, maar hij is flink te grazen genomen. Hij is geslagen en vermoedelijk gewurgd. Zijn tong hangt uit zijn mond.’

‘Heb je aan hem gezeten? Je weet dat ik dat niet wil.’

‘Rustig maar, hij is zo goed als onaangeroerd.’

bb wees op het pad, het gras en de grond waar het lijk lag. ‘Al die wielsporen, allemaal, moeten nu afgedekt worden, zodat we afdrukken kunnen maken voordat een van de andere wijsneuzen erdoorheen sjokt. Haal je apparatuur en ga aan de slag’, zei hij tegen zijn collega, die Axel nog niet eerder had ontmoet.

Axel liet de dode man aan bb over en schonk zich een kop koffie in uit de grote thermosfles die de technisch rechercheurs altijd in hun kofferbak hadden.

Hij keek naar de huizenrij aan de andere kant van de muur, het waren voornamelijk oudere woonpanden, een van vijf verdiepingen van rode baksteen en twee van vier verdiepingen, het ene okerbruin en het andere perzikkleurig en triest in de ochtendschemering. Daartussen lag een precies passend gebouw van recente datum in grauw beton met een plat dak en bovenaan een balkon. Er zat een uil op de balustrade. Die was van plastic en zat al zo lang over het kerkhof uit te kijken als Axel zich kon herinneren, maar nu ontdekte hij dat het beest gezelschap had gekregen. Een paar meter verderop op de balustrade zat iets wat op een videocamera leek.

‘Wat is dat daar? Is dat geen camera?’

Axel wenkte de pelotonscommandant naar zich toe. Die keek van Axel naar het dak.

‘Misschien. Ik heb hem nog niet eerder gezien.’

‘We moeten hem naar beneden halen zodra we hier klaar zijn’, zei Axel.

bb was bezig de bivakmuts van het hoofd van het slachtoffer te peuteren. Onder diens hals was een witte plastic kraag geplaatst, zo een als waarmee honden lopen wanneer ze zichzelf niet mogen likken, zodat alles wat er tijdens het oprollen van de muts van afviel, werd opgevangen. Axel keek gefascineerd toe terwijl het gezicht van de man tevoorschijn kwam. Zijn huid was wit en stond in schril contrast met de bloederige mond en de blauwpaarse tong. Twee schrammen aan de slaap en blauwe, gezwollen plekken rond beide ogen. Hij zag er Slavisch uit.

‘Weten we al iets meer over wie hij is?’ vroeg Axel aan bb, die van het lijk vandaan was gelopen en zich bij het kleine groepje had gevoegd.

‘Hij heeft niets bij zich.’

‘Wat kun je over hem zeggen als je op het signalement afgaat?’

‘Hij is veertig tot vijftig jaar oud. Een man. 1 meter 80, misschien 1 meter 90 lang. Zwart haar, een snor, bruine ogen, mager en toch gespierd, twee tattoos, een op zijn borst en een op zijn onderarm, de ene zou een gevangenistattoo kunnen zijn. Ik zal de beelden op mijn laptop overzetten, zodat we ze kunnen opsturen. Dat biedt samen met de vingerafdrukken de grootste kans op identificatie.’

‘Mag ik ze zien?’

‘Loop maar voorzichtig hierheen.’

Axel volgde bb naar het lijk. De technisch rechercheur had het jack van het slachtoffer opengemaakt. Hij trok diens linkermouw omhoog. Op de onderarm stond ‘Louie’ in kinderhandschrift. Was hij een flikker? Of was het een meisjesnaam? Een zoon?

bb schoof de sweater en het overhemd eronder omhoog. Er zaten blauwe plekken op het bovenlichaam, zwarte haren op de platte, gespierde borst, en vijf centimeter boven de linkertepel zat een schone, duidelijke tattoo. Aan de kant van het hart. Een zwarte, tweekoppige adelaar met de tong ver uit de snavel gestoken en met 18-03-2001 eronder.

Axel meende de datum te herkennen, maar kon niet bedenken waarvan.

‘Als de vingerafdrukken niets opleveren, moeten we de beelden naar buiten brengen.’

Axel had behoefte aan een peuk. Vier jaar zonder sigaretten had het gevoel van verlangen in zijn maag niet verdreven. Hij nam nog een kop koffie.

Het licht was nog niet door de wolken heen gedrongen, maar de dag zou weldra aanbreken. Een eekhoorn rende over een pad en vloog tegen een stam omhoog. De bladerloze boomkronen strekten zich als een bos van smekende armen naar de ochtendhemel uit. Nu was het rustig. De onlusten waren voorbij, demonstranten en herrieschoppers waren naar huis gegaan om te slapen, maar Axel was ervan overtuigd dat ze in de loop van de dag in groten getale terug zouden keren.

Hij keek om zich heen. Moord en afzetlint.

Kerkhof Assistens was altijd een vredige plek geweest. Hij kende het kerkhof van lange zomermiddagen met zijn dochter in de zon op een kleed tussen de omgevallen grafstenen en oude bomen. Hier waren geen herinneringen aan plaatsen delict of confrontaties met verdachten. De gewijde grond en de half miljoen doden waren altijd een oase geweest, aan alle kanten omringd door misdrijven. Nu was deze plek een onderdeel van deze buurt geworden.

Axel vond het geen prettige gedachte.

Hij stond voor een groot groen stalen bord met het reglement van orde in het Deens, Engels, Arabisch en Turks – nóg een teken van de peilloze onwetendheid van de gemeente over de bevolkingssamenstelling van het stadsdeel. Want de Turken waren allang verder getrokken naar de randgemeenten. De meerderheid van de huidige buitenlandse inwoners van de wijk bestond uit oorlogs- en armoedevluchtelingen met weinig bezittingen en veel trauma’s in hun bagage.

Naast het reglement zat een groene plaat met een kaart van de talrijke graven van prominenten die verspreid over de verschillende delen van het kerkhof lagen. Beroemde schrijvers en dichters, zoals H.C. Andersen, Søren Kierkegaard, Dan Turèll, Michael Strunge, Hans Scherfig en Jens August Schade. In vroeger tijden werd gezegd dat Nørrebro het geestelijke centrum van het land zou zijn als het zijn doden zou mogen meetellen. Dat was vroeger.

4

Een Volvo-stationcar draaide met piepende banden de hoek van het pad om en bleef twee meter bij Axel vandaan staan. De Zweed en Mr. Clean. Pathologie en oprechtheid stapten uit en liepen op Axel af, die ondanks zijn bijna 1 meter 90 moest toegeven dat hij nog steeds zo’n vijf tot zes centimeter te kort kwam om Darlings indrukwekkende lengte te evenaren.

De waarnemend hoofdinspecteur was eigenaar van de strakste broek van de Deense politie. Die droeg hij zo hoog in zijn kruis dat je zou denken dat er wel castraatliederen uit zijn keel moesten komen als hij zijn mond opendeed. Het strakke kruis was onderwerp van veel gefluisterde gesprekken – niet in de laatste plaats onder de vrouwen van het korps – want de bobbel van zijn pik was zichtbaar. Die lag als een opgekrulde, sluimerende slang aan de linkerkant. Wat nog eens extra de aandacht trok was dat John Darling qua uiterlijk een waar model voor herenkleding was. Groot, gespierd, lichtblond met vriendelijke blauwe ogen, glimlachend en uiterst serieus tegelijk. Hij was een competent rechercheur, onberispelijk en grondig, maar die broek? Jemig, wat moest die strak zitten.

Axel spuugde bittere koffie uit op het pad voor de voeten van de twee mannen.

‘Leuk om te zien dat jullie uit de kast zijn gekomen en je publiekelijk tonen’, zei hij.

John Darlings onderlip kromde zich een heel klein beetje en een toegeeflijke glimlach schitterde in zijn ogen, voor de rest vertrok hij geen spier. De Zweed, wiens burgernaam Lennart Jönsson was, lachte hartelijk en ontwapenend en zei: ‘Philip Marlowe in hoogsteigen persoon, ik ben vereerd. Ik heb je collega aan de poort opgepikt. We wisten immers niet of er plaats voor beide auto’s was. Ik kan horen dat je zoals altijd in een goede bui bent. Zullen we de kleuterschoolgrapjes maar laten zitten en ter zake komen, of is het gewoon jouw manier om al dat bier dat je gisteravond hebt gedronken, uit te zweten?’

‘Jullie zijn toch juist degenen die hier pas laat in de ochtend aan komen sjokken, alsof jullie de hele nacht zijn doorgezakt. Ik ben hier al vanaf vier uur.’

‘Rustig maar, Axel, wat heb je voor me?’

Axel bracht hem op de hoogte.

‘Potdomme, een bivakmuts, dat betekent gedonder. Fijn dat ik dat niet aan de pers hoef te vertellen’, zei de Zweed.

De handen van de hoofdpatholoog hadden de afgelopen vijftien jaar in de overblijfselen van nagenoeg ieder Kopenhaags moordslachtoffer gegraaid. Een legende onder rechercheurs in heel Europa. Of het nu om de tsunami in Thailand, de bomaanslagen in Madrid of de zuiveringen in Kosovo en eerder al in Bosnië ging, Lennart Jönsson was bij het onderzoek betrokken geweest en daarnaast was hij ook nog een veelvuldig ingezette mediacommentator in de misdaadprogramma’s op tv vanwege zijn joviale, rechttoe- rechtaanhouding, altijd met een aforisme of een gevleugeld woord op zijn lippen. Lang met een buikje, een warme, schalkse glimlach in zijn ogen onder het grijze haar, wallen en rimpels in zijn hele gezicht en eeuwig sabbelend op pruimtabak. En Axels beste vriend.

Ze liepen naar het lijk, waar bb en zijn collega aan het werk waren.

‘Een lijk op zo’n plek, dat is erg onaangenaam’, zei Darling met afschuw.

‘Wat bedoel je? Hier liggen verdorie niets anders dan doden.’

‘Kerkhoven geven me gewoon de creeps.’

Omdat het Axels zaak was, moest hij samen met de Zweed de voorlopige lijkschouwing uitvoeren. Ze spraken af dat Darling het verhoren van getuigen op zich zou nemen, zowel van de bewoners in de tegenovergelegen huizen als van de politiemensen op het kerkhof. Hij zou verder onderzoeken of er politieagenten op straat waren die iets hadden gezien, en contact opnemen met de videomensen en de helikoptercrew van de politie. Hij begon meteen mensen op te roepen voor het buurtonderzoek.

Voordat Axel met de lijkschouwing aan de slag ging, wees hij Darling op de uil.

‘Wel godverdomme! Het ding is weg!’

‘Wat is weg?’ vroeg de grote blonde politieman.

‘De camera. Een uur geleden zat er nog een camera op de balustrade.’ Axel riep de pelotonscommandant bij zich. ‘Vertel hem wat je hebt gezien toen we hier stonden en ik op de balustrade wees!’

‘Er zat een camera op de balustrade. Daar leek het in elk geval op.’

Axel was al gaan lopen voordat die zin was voltooid. Darling volgde hem door de poort naar buiten en de Nørrebrogade over.

‘Is er een logboek over de plaats delict bijgehouden?’ klonk het achter Axel.

‘Nee, daar heb ik geen tijd voor gehad. Maar ga gerust je gang.’

‘Je weet dat dat al vanaf het begin moet. Je krijgt hier problemen mee met Corneliussen. Het is geen onzin. Het is een belangrijk werktuig als er iets misgaat of als een advocaat ons voor de rechtbank probeert te verneuken.’

Axel zag in deze fase van een moordzaak niet veel heil in papierwerk – en al helemaal niet in een logboek, waarin werd geregistreerd wie op een plaats delict aanwezig waren, wat ze deden en wanneer. Normaal gesproken werd dat gedaan door een rechercheur, maar omdat Axel in zijn eentje was geweest, had hij er een agent in uniform op moeten zetten. Dat was een fout.

‘Ik was alleen en had het druk. We moeten dit in orde maken als we hier klaar zijn.’

‘Als je een overzicht van de eerste vier uur maakt, dan neem ik het over. Ik zeg het maar gewoon: Corneliussen heeft de dolk al klaarliggen voor het geval je ook maar de kleinste beginnersfout maakt. Hij heeft me gevraagd je in de gaten te houden.’

Daar twijfelde Axel niet aan. Corneliussen verzamelde fouten, tot hij voldoende had om Axel van de afdeling te sturen en het liefst helemaal uit het politiedistrict of het korps te verwijderen. Hij rilde bij het vooruitzicht bij een Juts politiedistrict te worden ondergebracht of in Europols mausoleum in Den Haag te worden gestationeerd.

Darling drukte op alle knoppen van de intercom bij de voordeur en ze wachtten tot ze de portiek werden binnengelaten. Axel bleef staan bij een publicatiebord waarop verschillende mededelingen hingen en daar hing ook een telefoonnummer van de huismeester. Hij toetste het in op zijn mobiel en ze liepen naar boven.

‘Tja. Hij heeft dus gelijk gekregen. Je hebt me al op een fout betrapt. Waarom geef je hem niet gewoon wat hij wil?’

‘Omdat ik je respecteer. Je bent een competente rechercheur en een goede collega. Je weet alleen niet waar de grens loopt en daarom overschrijd je die keer op keer. Misschien weet je best waar de grens loopt, maar negeer je die opzettelijk. En dat staat me niet aan.’

Ze hadden de hoogste verdieping bereikt. Een stalen trap leidde naar het terras. De deur aan het eind was van oudere datum en zat op slot. Axel keek naar het nummer van de huismeester en belde. Na vier keer overgaan sloeg een antwoordapparaat aan. Hij stopte het mobieltje in zijn binnenzak. Darling stond op het punt iets te zeggen, toen Axel de balustrade met beide handen vastpakte en door de deur heen schopte. Het slot versplinterde en de deur sloeg open, gespleten bij het onderste hengsel.

‘Ik moet mijn reputatie waarmaken’, zei hij tegen de hoofdschuddende John Darling.

Kopenhagen heeft min of meer in de hele stad bebouwing tot vijf verdiepingen. De vijf wijken die de binnenstad omringen, Nørrebro, Østerbro, Frederiksberg, Vesterbro en Amager, bestaan vrijwel geheel uit bakstenen woonpanden van rond de vorige eeuwwisseling, met hoge ramen in Hollandse stijl, erkers, portieken en daken met schuine leistenen of rode dakpannen. Axel en Darling zaten nu op wat normaal gesproken de zesde verdieping zou zijn en hadden daarom uitzicht over de hele stad, de toren van het raadhuis, de kerk Vor Frue Kirke, de twee sas-hotels en de elektriciteitscentrale H.C. Ørstedsværket met zijn gigantische pluimen witte rook tegen de grijszwarte hemel.

De plastic uil troonde waar hij dat altijd had gedaan. Axel en Darling liepen naar de balustrade en bestudeerden de plek waar volgens Axel de camera had gezeten. Ze zagen een twee centimeter lange, glanzende, recente kras. Axel deed een stap achterwaarts en keek op de bodem van het terras. Niets. Of zat er stof op de rand van een van de houten platen die de vloer vormden? Het leken plastic deeltjes.

John Darling boog zich voorover en tilde de plaat voorzichtig omhoog. Daar lag een afgerukte cameravoet. Axel belde bb: ‘Je moet hierheen komen met je vingerafdrukapparatuur, camera, bewijszakjes en de hele mikmak, nu, meteen.’

Hij liep naar de balustrade zonder die aan te raken en keek naar beneden, naar de plaats delict schuin onder hen. bb was al op weg naar de wagen om zijn uitrusting te halen. Kerkhof Assistens lag uitgestrekt onder Axel en eromheen lag de rest van de wijk die hoe dan ook als zijn eigen wijk voelde.

Aan de ene kant de Kapelvej en het plein Blågårds Plads, ooit een rode, rauwe arbeiderswijk, later vol links georiënteerde kroegen, solidariteitsverenigingen voor de Derde Wereld, revolutionaire kleine partijen, biologische winkels en een geliefd toevluchtsoord voor krakers en autonomen. In de jaren tachtig trokken vluchtelingengezinnen uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika in de vele, door de gemeente beschikbaar gestelde woningen. Een deel van hun kinderen zag de wijk nu als de enige vluchtheuvel midden in een land waarvan ze het gevoel hadden dat het niets van hen wilde weten. Dat had Axels collega’s extra werk bezorgd. De bende van Blågårds Plads had zich op de hasjhandel in Nørrebro gestort met een jaarlijkse omzet van een tweecijferig miljoenenbedrag. De harde kern had alle paragrafen van het Wetboek van Strafrecht over misdrijven tegen personen op zijn kerfstok, gewapende roofovervallen, geweld, overvallen met messen en moorden – onder meer op een onschuldige Italiaanse rugzaktoerist die laat in de nacht in het stadsdeel aankwam op zoek naar een beetje hasj en het verliet in een ambulance met zes messteken in zijn lichaam, waarvan twee dodelijk.

Als Axel zijn blik de andere kant op richtte, zag hij de ene rij huurkazernes van rond de vorige eeuwwisseling na de andere. Hier lag de Jægersborggade, een stadsvernieuwingsproject zonder weerga, waar enkele Hells Angels woonden en hun hasjclubs hadden. De Hells Angels mengden zich niet in het huidige conflict. Met hun Cro Magnon-normen voelden ze geen sympathie voor het Jeugdhonk en de alternatieve levensstijl van de vaste bezoekers.

Axel wendde zich tot John Darling.

‘Wie brengt hier een camera aan?’ vroeg hij en hij voegde er, voordat zijn collega kon antwoorden, aan toe: ‘En verwijdert die weer?’

‘Wie zegt dat het dezelfde persoon is die hem heeft aangebracht en verwijderd?’ vroeg Darling.

‘Het moet iemand zijn die toegang heeft tot het dak. Er moeten mensen naar deze portiek komen, dan kunnen we de bewoners meteen controleren. Ik moet nu de lijkschouwing gaan doen, maar ik stel voor dat je iemand op wacht zet en iedereen tegenhoudt, zodat we ze kunnen verhoren voordat ze naar hun werk gaan. Ik kom zodra ik klaar ben met de Zweed.’

Axel keerde terug naar het kerkhof. Zijn maag knorde. Hij moest toch echt gauw iets eten.

Het hele gebied rond het slachtoffer was van alle kanten gefotografeerd. Alles was verzameld en verpakt in 172 bewijszakken, die in de kofferbak van de auto van de afdeling Technische Recherche lagen. Grondmonsters onder het lijk, haren die met een speciale handstofzuiger waren opgezogen; die kon dingen oppakken die zo klein waren dat je ze maar nauwelijks kon zien, pluizen, stofjes en kruimels, een draad; verder zes snoeren van verschillende lengte, een peuk, vier verschillende kroonkurken, een pizzadoos, drie colablikjes, 27 takken en een bevlekte straatklinker. De muur was bestoven met vingerafdrukpoeder en er waren diverse afdrukken van schoenen en banden gemarkeerd die de assistent bezig was veilig te stellen. Axel wist dat dit nog maar het begin was. bb zou de komende paar dagen het kerkhof afstruinen. Met het lijk was hij nu klaar. Twee ambulancebroeders wachtten tot ze het naar het Forensisch Instituut konden brengen, wanneer de Zweed daarvoor toestemming gaf.

Die zat voor in zijn Volvo met zijn doosje pruimtabak te rommelen. Axel ging naast hem zitten.

‘Je ziet er wat landerig uit, Steen’, zei de Zweed zonder Axel aan te kijken.

‘Ik slaap ’s nachts slecht.’

‘Daar hebben we middelen voor.’

‘Ik heb telkens weer dezelfde droom. Ik heb seks met Cecilie. En dat is heerlijk, maar tegelijk schandalig, want ik weet best dat ze niet van mij is.’

‘Dat klinkt niet prettig. Misschien hecht je er te veel betekenis aan. Het komt voor dat tijdens de slaap het bloed naar de geslachtsorganen stroomt, zodat je een erectie krijgt. Bij mannen gebeurt dat diverse keren per nacht, het hevigst ’s ochtends.’

‘Ja, en?’

‘Ik zeg alleen dat het misschien niet zo symbolisch is als jij denkt. Het hoeft niets over jouw relatie met Cecilie te zeggen. Zij is waarschijnlijk degene met wie je als laatste een goed en lang seksleven hebt gehad, zij is jouw onbewuste referentiekader als het om neuken en vrolijk zijn gaat. Volgens mij moet je al dat geanalyseer van je dromen vergeten, een paar goede slaappillen slikken en een stuk of wat grote glazen rode wijn drinken, zodat je ’s nachts rust krijgt.’

Wellicht had hij gelijk. Wellicht moet ik de hasj vervangen door pillen en rode wijn, dacht Axel.

De Zweed stopte een dot tabak in zijn mond, zat een tijdje stil door de voorruit te turen met zijn handen op zijn buik gevouwen en de kin op zijn borst rustend.

‘Succubus’, zei de Zweed vervolgens.

‘Succu-wie?’

‘Succubus, mijn beste Steen. Een succubus is een vrouwelijke demon die ’s nachts mannen bezoekt terwijl ze slapen, ze neukt en hun zaad verzamelt, zodat ze hun kracht verliezen en wegkwijnen. In de Middeleeuwen waren ze in de mode. Verschijnt jouw ex in de gedaante van een succubus?’

‘Waar heb je het over?’

‘Heeft ze kleine vleermuisvleugels op haar rug, kattenogen, een harige staart of een hoorn als ze bij je komt?’

‘Je bent gek.’

De Zweed peuterde in zijn neus.

‘Dan is het dus geen succubus’, zei hij moedeloos. ‘Dat had anders best leuk kunnen zijn. Misschien moet je overwegen mijn advies op te volgen. Ik kan een recept voor je schrijven.’

Ze bleven nog een tijdje zitten en zagen bb terugkeren van het dakterras en weer rond het lijk aan het werk gaan. De Zweed opende het portier, schraapte zijn keel en stuurde een klodder zwart speeksel het pad op.

‘Ik zou er anders niets op tegen hebben om ’s nachts zo’n succubus op bezoek te krijgen’, zei Axel.

De Zweed giechelde en opende zijn mond, zodat Axel recht in de stortplaats van pruimtabak en zilveren vullingen kon kijken.

‘Potdomme, dan is je nood wel erg hoog. Laten we met de lijkschouwing beginnen, voordat alles in middeleeuwse fantasieën oplost.’

Ze stapten uit en liepen naar het lijk.

‘Ik ben nog niet klaar met de temperatuurmetingen, maar op dit moment schat ik dat hij vannacht tussen twaalf en twee uur is overleden, afhankelijk van de vraag of hij hier is gestorven of eerst op een wat warmere plek is geweest, maar daar kan ik pas antwoord op geven als ik sectie heb verricht.’

Tussen twaalf en twee. Ze moesten snel een precies beeld zien te krijgen van wat er in dat tijdvak op straat was gebeurd. Demonstraties, patrouilles, voetgangers, getuigen uit de tegenoverliggende huizen. Het zou een enorme klus worden.

‘De doodsoorzaak is waarschijnlijk verwurging. Er zitten duidelijke puntvormige bloedingen in de ogen en afdrukken op de hals, en ik vermoed dat het strottenhoofd en het schildkraakbeen kapotgedrukt zijn.’

‘Weet je zeker dat hij gewurgd is?’

‘Mijn beste heer Steen. In het huidige stadium kan ik niets uitsluiten. Ik zeg alleen dat ik vermoed dat hij hier met de handen is gewurgd en dat hij er zo slecht aan toe was door geweld, de gebonden handen, alcohol, verdovende middelen, weet ik het, dat hij niet veel tegenstand heeft kunnen bieden. De postmortale kenmerken bij dat type verwurging zijn zeer markant en ze zijn hier alle aanwezig. Wil je een medische uiteenzetting?’

‘Nee, dank je.’

‘Het slachtoffer heeft meervoudig letsel op zijn lichaam en in zijn gezicht van slagen, grof geweld. Een interessant geval. Niet in de laatste plaats vanwege het detail met de tiewraps om zijn handen. De strip zit werkelijk strak. Hij moet helemaal gevoelloos zijn geweest. Ik verheug me erop hem open te maken, zodat we in detail kunnen treden.’

‘Is er verder nog iets?’

‘Ja, er is nog iets vreemds. Er zijn aanwijzingen dat hij een elektrische schok heeft gekregen.’

‘Een elektrische schok?’

‘Ja, dat denk ik. Een stroompistool, je weel wel. De vs. Die shit kun je op internet kopen. Ik kan zeggen wat het is als we het onderzocht hebben.’

‘Kan het om een vrouw gaan?’

‘Vanwege het stroompistool? Dat verlamt alleen kortdurend. En hij is met veel kracht gewurgd. Dan moet hij in elk geval gelegen hebben of verdoofd zijn. En zij moet sterk zijn en grote handen hebben. Hij is niet bepaald een kleintje.’

Het was inmiddels tien uur. Hij moest zo meteen naar John Darling om te kijken hoe het met de verhoren ging.

‘Als jullie hier klaar zijn, kunnen jullie na de lunch naar mij toe komen, dan zal ik jullie de tekst voorlezen’, zei Lennart Jönsson.

Axel nam met het voorlopige lijkschouwingsrapport plaats in de auto van de Zweed. Hij besefte heel goed dat hij met vuur speelde. Alsof het nog niet genoeg was dat hij al twee jaar lang ’s nachts steeds moeilijker kon slapen, had de slapeloosheid overdag een metgezel gekregen, die hem kortdurend als een kaars liet uitgaan. Een mengeling van duizeligheid en verlammende kou in zijn hersenen, die bliksemsnel overging in slaap – meestal gecombineerd met een bombardement van dromen en visioenen dat zich voedde vanuit de werkelijkheid die hij zojuist had verlaten en de geluiden daarvan, die door het gaas van de slaap bleven sijpelen. Het duurde niet veel langer dan een paar minuten, maar dat was al erg genoeg, vond hij, want hij had er geen controle over.

De enige die hem had betrapt, was de Zweed. Het was een tijdlang meerdere keren per maand gebeurd, meestal wanneer een zaak zich toespitste en het slaapgebrek het grootst was.

Hij wist dat op dit moment het risico bestond dat hij weg zou glijden in een van zijn korte slaappauzes, maar hij moest even zitten, warm worden en lezen. Het lijkschouwingsrapport was keurig ingevuld en hij bestudeerde het, maar kwam niet verder dan de temperatuurnotities, voordat het aan kwam sijpelen, de kou in zijn hersenen, de vermoeidheid en de verlamming. De aanblik van het kerkhof, de werkende technici en de Zweed die gehurkt bij het lijk zat, verdween achter zijn zware oogleden. Hij kon nog net denken dat het indrukwekkend was dat een man van Lennart Jönssons leeftijd en gewicht zo loodrecht vanuit de belastende positie op zijn knieën omhoog kon komen. De droom van afgelopen nacht kwam aangekropen als een sirene en verorberde hem in één hap, zijn gemis werd weggevaagd door de smaak van haar huid, zijn gevoelens bereikten hun hoogtepunt in haar glimlach. Fluweelzachte seks zonder hindernissen, de soort die de werkelijkheid nooit bood, toffees, vrijheid, vagina.

Zijn lichaam schokte. Toen was hij wakker. Er waren niet meer dan twee, drie minuten voorbijgegaan. Deze keer was niet helemaal zo pijnlijk geweest als de afgelopen nacht. De droom vermengde zich met de herinnering aan Cecilie, haar tederheid tegenover hun dochter, Emma, een vrolijke, verzoenende liefkozing jegens hem, haar begripvolle luisteren naar zijn problemen. Axel gaf zich over aan de herinneringen aan de tijd met haar. Normaal gesproken durfde hij haar zo niet te zien, haar goede kanten zaten verscholen achter een scherm van egoïsme en wreedheid. Normaliter zag hij haar uitsluitend als degene die hem had verlaten, hem had laten vallen, hij zag haar natte geslachtsdeel en haar plagerige glimlach als een minachting van zijn eenzaamheid, maar nu zat hij weer midden in hun leven van alledag van twee jaar geleden en hij vroeg zich af of hij het had kunnen tegenhouden.