Mo Yan

De wijnrepubliek

Uit het Chinees vertaald door Yves Menheere

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Deze uitgave is mede tot stand gekomen dankzij een bijdrage van CHINA BOOK INTERNATIONAL

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

In deze vertaling zijn citaten opgenomen uit Spiegel van de klassieke Chinese poëzie – Van het boek der Oden tot de Qing-dynastie, samengesteld en vertaald door W.L. Idema, Amsterdam, Meulenhoff, zesde druk 2000

Oorspronkelijke titel Jiuguo, verschenen bij Hongfan shudian, Taipei

Oorspronkelijke tekst © Mo Yan, 1992

All rights reserved

Nederlandse vertaling © Yves Menheere en De Geus BV, Breda 2013

Omslagontwerp Studio Ron van Roon

Omslagillustratie © Yue Minjun Studio

isbn 978 90 445 2929 6

NUR 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2013.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Hoofdstuk 1

1

Bijzonder onderzoeksofficier van het hoogste parket Ding Gou’er was in een vrachtwagen van het merk Bevrijding op weg naar de Luoshan-kolenmijn buiten de stad voor een buitengewoon onderzoek. Het diepe gepeins en het daaruit voortkomende opzwellen van zijn hoofd hadden ervoor gezorgd dat zijn losse bruine pet van maat achtenvijftig onderweg steeds strakker om zijn hoofd was komen te zitten. Geïrriteerd trok hij de pet van zijn hoofd. Hij zag glimmende zweetdruppels op de rand van de pet, snoof de warme, vettige lucht op die ervan afkwam. Het rook vreemd, een beetje misselijkmakend zelfs. Hij hief zijn hand en kneep in zijn keel.

Terwijl ze dichter bij de mijn kwamen werd de weg steeds slechter, waardoor de vrachtwagen gedwongen was om vaart te minderen. De bladvering aan de onderkant van de wagen piepte en kraakte. Onophoudelijk botste hij met zijn hoofd tegen de rand van de cabine. De chauffeuse vervloekte de weg en de mensen. Het was een redelijk knappe, jonge vrouw, die zo zat te schelden dat het ergens wel iets komisch had. Hij kon het niet laten even naar haar te kijken. Ze droeg blauwe canvas werkkleding, waar de kraag van haar roze shirt hoog boven uitstak, een wit stuk nek afschermend. In haar zwarte ogen scheen een groene gloed, haar haren waren heel kort, heel dik, heel zwart en heel glimmend. Ze had witte handschoenen aan, hield het stuur stevig vast en ontweek met overdreven stuurbewegingen de gaten in de weg. Als ze naar links stuurde, vertrok haar linkermondhoek, als ze naar rechts stuurde vertrok haar rechtermondhoek, en terwijl haar mond naar links en naar rechts vertrok, verschenen er zweet en rimpels op haar neus. Haar korte voorhoofd, harde kin en volle lippen zeiden hem dat ze een vrouw met grote seksuele verlangens was. Door het hevige geschud van de vrachtwagen botsten hun lijven voortdurend tegen elkaar, en ondanks de laag kleren die ertussen zat, kon zijn hongerige huid de warmte van haar zachte lijf voelen. Hij voelde dat hij heel graag nader kennis wilde maken met deze vrouw. Zijn handen jeukten, hij wilde haar aanraken. Voor een ervaren achtenveertigjarige onderzoeksofficier had het iets absurds, maar misschien was het ook wel heel normaal. Hij schudde zijn grote hoofd en wendde zijn blik af.

De weg werd steeds slechter. De vrachtwagen reed van de ene kuil in de andere, hij schudde, piepte en kraakte, kroop vooruit als een uitgeput beest, tot er voor hen eindelijk een lange colonne van voertuigen verscheen. Ze haalde haar voet van het pedaal, zette de motor af, trok haar handschoenen uit en sloeg op het stuur. Terwijl ze hem niet bepaald vriendelijk aankeek zei ze: ‘Maar goed dat ik geen kind in mijn buik heb!’

‘Dan was het er inderdaad wel uitgevallen’, viel hij haar naar een lichte aarzeling bij.

‘Ik zou het er nooit uit laten vallen,’ zei ze in alle ernst, ‘een kind is tweeduizend waard.’

Toen ze uitgesproken was, hield ze haar blik op hem gericht. Er school iets uitdagends in die blik, maar tegelijkertijd leek ze op zijn antwoord te wachten. Ding Gou’er was verbaasd maar ook nieuwsgierig. De directe woordenwisseling gaf hem het gevoel dat hij een aardappel vol scheuten was die haar mandje in rolde. De spanning en de ernst die nog om het idee van seks konden hangen, verdwenen als sneeuw voor de zon; de afstand tussen beiden leek opeens heel erg klein geworden. De paar zinnen die ze had gezegd, raakten aan de missie waar hij op gestuurd was. Gevoelens van angst en twijfel rezen in hem op. Hij keek haar alert aan. Haar mond vertrok weer, wat hem een uiterst ongemakkelijk gevoel bezorgde. Aanvankelijk had hij nog gedacht dat ze een sterke, onconventionele vrouw was, maar de manier waarop haar mond steeds vertrok irriteerde hem. Het gaf hem het gevoel dat ze saai en oppervlakkig was en het niet waard was om zijn gedachten aan te verspillen. ‘Ben je zwanger?’ vroeg hij.

Hij was meteen ter zake gekomen. Het was wat rauw, maar zij slikte het en zei zonder schaamte: ‘Ik functioneer niet goed. Ik ben als alkaligrond.’

Zelfs als er een zware taak op zijn schouders rust, zal een goede onderzoeksofficier vrouwen en verantwoordelijkheden niet tegen elkaar afzetten. Opeens moest hij denken aan een beroemde zin die zijn collega’s spottend over hem zeiden: ‘Ding Gou’er lost zaken met zijn lul op.’ Het verlangen om het even wat minder nauw te nemen met de regels begon als een insect aan hem te knagen. Hij haalde een klein flesje met drank uit zijn zakken tevoorschijn, trok de rubberen kurk eraf en nam een grote slok. Toen gaf hij de fles aan de chauffeuse en zei: ‘Ik ben een landbouwkundige. Ik ben heel goed in het verbeteren van grond.’

De bestuurder drukte met haar handpalm op de claxon, waarop de wagen een laag, vriendelijk getoeter voortbracht. De chauffeur van de Gele Riviertruck voor hen sprong uit de cabine en ging aan de kant van de weg staan. Boos keek hij haar aan. ‘Flikker toch op met je getoeter!’ bromde hij binnensmonds.

Ze greep het flesje uit Ding Gou’ers handen en rook er even aan, alsof ze de kwaliteit van de drank wilde bepalen, waarna ze het flesje in één keer achteroversloeg. In eerste instantie wilde Ding Gou’er haar een compliment geven voor haar drinkvermogen, maar toen bedacht hij dat het vrij betekenisloos was om iemand uit Drankrijk daarvoor te prijzen en hij slikte zijn woorden in. Hij wreef over zijn lippen en staarde naar haar volle, paarsrode lippen, die glommen van de alcohol. Brutaal zei hij: ‘Ik heb zin om je te zoenen.’

Het gezicht van de chauffeuse verschoot van kleur. ‘Ik zal jou verdomme zoenen!’ riep ze, op een toon alsof ze ruziemaakte.

Ding Gou’er schrok ervan en wendde zijn blik af, naar buiten. De chauffeur van de Gele Riviertruck was weer in zijn cabine geklommen. Niemand had wat van hun woordenwisseling gemerkt. De lange stoet voertuigen voor hen was net een draak. Achter hen hadden een ezelwagen en een vrachtwagen met oplegger zich aangesloten. De platte kop van de ezel was versierd met een stralend rood lint, als een vlam in de nacht. Aan weerskanten van de weg groeiden kleine bomen met knotten over hun stam langs een greppel met onkruid en bloemen. De bladeren van de bomen en de grashalmen waren bedekt met een zwart laagje. Achter de greppel lagen de dorre velden van de late herfst. Gele en grijze halmen stonden rechtop in een wind, die af en toe op kwam zetten, zonder vreugde, zonder verdriet. Het liep halverwege de ochtend. Voor hen op het mijnterrein rezen steenbergen op, waar bruine rook vanaf kwam. De windas bij de ingang van de mijn draaide in stilte. Het had iets mysterieus, iets vreemds. Hij kon de windas maar voor de helft zien, de rest ging verborgen achter de Gele Riviertruck.

‘Ik zal jou verdomme zoenen’, herhaalde ze een paar keer, maar ze verroerde zich verder niet. Aanvankelijk was Ding Gou’er ervan geschrokken, maar al snel moest hij erom lachen. Met zijn wijsvinger prikte hij zachtjes in haar borst. Alsof hij op de aanknop van een elektrisch apparaat had gedrukt, schoot ze overeind. Ze pakte met een koele, kleine hand zijn hoofd vast en drukte haar lippen op zijn mond. Haar lippen waren koud en zacht, maar niet elastisch, heel vreemd, als oude watten. Hij vond het maar saai en duwde haar weg. Maar als een wilde panter bleef ze op hem afkomen, terwijl ze riep: ‘Ik neuk je broer, ik pak je grootvader!’

Ding Gou’er wist niet wat hem overkwam en kon haar niet van zich afhouden. Hij had een beweging die hij normaal gesproken voor criminelen bewaarde nodig om haar onder controle te krijgen.

Naar adem happend zaten de twee daar. De onderzoeksofficier had haar polsen stevig vast, om al haar pogingen tot verzet te breken. Terwijl ze met haar armen kracht bleef zetten, kronkelde haar lichaam, soms als een veer, soms als een ijzeren plaat, terwijl ze erbij loeide als een jong kalf dat in een tuig wordt gestopt. Ding Gou’er kon een lach niet onderdrukken.

‘Waarom lach je?’ vroeg ze opeens.

Ding Gou’er liet haar handen los en viste een naamkaartje uit zijn zak.

‘Meid, ik moet ervandoor. Als je me mist, moet je me hier komen zoeken!’

De chauffeuse staarde hem even aan, keek omlaag naar het visitekaartje en keek opnieuw naar zijn gezicht, alsof ze een strenge douanebeambte was die het paspoort van een reiziger onderzoekt.

Ding Gou’er stak een vinger uit en drukte even op haar neus. Toen pakte hij zijn portemonnee en trok met zijn hand de deur open. ‘Tot ziens, jongedame. Ik heb eersteklas kunstmestpoeder, bijzonder geschikt voor alkaligronden.’

Hij was al half de wagen uit toen de chauffeuse een hand uitstak en hem aan een hoek van zijn kleren vastgreep.

In haar ogen zag hij iets meelijwekkends. Opeens kreeg hij het idee dat ze nog jong was, niet getrouwd, nooit door een man aangeraakt, heel schattig en heel zielig. Hij aaide even over de rug van haar hand en zei toen heel serieus: ‘Meid, ik ben je oom.’

‘Bedrieger’, antwoordde ze. ‘Toen je instapte zei je dat je van het auto-inspectiebureau was.’

‘Is dat niet hetzelfde?’ lachte hij.

‘Je bent een geheim agent!’ zei ze.

‘Zoiets ja’, antwoordde hij.

‘Als ik het eerder had geweten had ik je nooit meegenomen!’

Ding Gou’er haalde een pakje sigaretten tevoorschijn en wierp het in haar schoot. ‘Het is al goed, niet boos worden.’

Ze gooide zijn flesje in de greppel en zei: ‘Welke kerel drinkt er nou uit zo’n klein flesje!’

Ding Gou’er sprong uit de vrachtwagen, smeet de deur dicht en begon met de weg mee te lopen. Hij hoorde de chauffeuse schreeuwen: ‘Hé, geheim agent! Weet je waarom de weg naar de mijn zo slecht is?’

Ding Gou’er draaide zich om en wierp een blik op haar uit het raam stekende hoofd. Hij glimlachte even maar antwoordde niet.

Het gezicht van de chauffeuse bleef nog een minuut in zijn hoofd hangen, voordat het langzaam vervaagde, ruisend als het schuim in een doorzichtig bierglas. De weg was heel smal, kronkelend als een darm. Vrachtwagens, tractors, paardenwagens, ossenkarren … allerlei voertuigen, als een lange sliert beesten die in de staart van het beest ervoor beten. Sommige voertuigen hadden hun motor uitgedaan, andere niet. Uit de stalen uitlaten op het dak van de tractors en uit de stalen uitlaten onder de kont van de auto’s kringelde lichtblauwe rook. De geur van nog niet opgebrande benzine en diesel vermengde zich met de geur die uit de mond van koeien, paarden en ezels kwam en vormde een troebele golf, een rooksignaal van stront, die zich langzaam verspreidde. Om bij de mijn te komen moest hij dicht langs de wagens lopen, soms schuurde hij met zijn schouders tegen de knotten van de boomstammen. De chauffeurs in de cabines en de menners op de wagens leken allemaal te drinken. Het was duidelijk dat regels als ‘na het drinken niet rijden’ hier niet golden. Hij had geen idee hoelang hij zich zo een weg naar voren baande, toen hij opeens zijn hoofd hief en tweederde van de ijzeren constructie van de windas boven de mijn kon zien uittorenen.

Aan de windas hing een zilvergrijze staalkabel die zwiepend draaide. Door de roest, of misschien was het verf, had het ijzeren frame van de kraan een vieze, donkerrode gloed. De reusachtige katrol was zwart, heel plechtig. De eindeloze staalkabel straalde een dof maar beangstigende zilveren gloed uit. Het deed hem denken aan een stel in elkaar gewikkelde gifslangen. Terwijl hij het licht en de kleuren in zich opnam, hoorde hij de katrol draaien, hij hoorde de staalkabel die werd opgerold en het doffe geluid van explosies onder de grond.

Terwijl hij in de richting van de mijn ging, kwam hij bij een grote ovale open ruimte. Aan de rand groeiden een paar pagodevormige dennen. Net als de weg stond de open ruimte vol met voertuigen. Een grijze ezel wiens hele lijf onder het vuil zat, had zijn snuit tussen de naalden van de dennen gestoken. Het was onduidelijk of hij naalden wilde eten of last had van jeuk. Opeens nieste hij luid. Een paar mensen met doeken over hun hoofd, een vlassen koord om hun middel, kapotte kleren en een gezicht dat helemaal zwart was, drongen op een paardenwagen bij elkaar. Het paard at voer uit een mand, zij zaten te drinken. Een donkerpaarse fles ging van mond tot mond, en ze lieten het zich goed smaken. Een grote witte raap lag op een van de disselbomen, om de beurt beten ze er een stuk vanaf. Hoewel Ding Gou’er niet goed tegen drank kon, hield er wel van; hij was nog enigszins in staat om het onderscheid te maken tussen goede en slechte drank. De venijnige geur die ervan afkwam, zei hem dat wat in die donkerpaarse fles zat niet van hoge kwaliteit was. De combinatie van raap en drank stonk nog erger dan een scheet. Aan hoe ze erbij zaten en de manier waarop ze aten en dronken, leidde hij af dat het boeren van het platteland om Drankrijk waren.

Toen hij langs het hoofd van het paard liep, riep een van de boeren met rauwe stem: ‘Kameraad, wat voor tijd geeft het horloge om je pols aan?’

Hij hief zijn pols en gaf antwoord op de vraag. De jonge boer die de vraag stelde, had bloeddoorlopen ogen, een wilde haardos, een rauwe stem en een angstaanjagende gezichtsuitdrukking. Ding Gou’ers hart sloeg even over; haastig liep hij door.

Achter hem hoorde hij de boer schelden: ‘Zeg dat ze de deuren sneller openmaken, die varkens die gratis rijst eten!’

Hoewel iets in het venijnige gescheld van de jonge boer ervoor zorgde dat Ding Gou’er zich niet al te gemakkelijk voelde, moest hij erkennen dat het gescheld niet helemaal zonder goede reden was. Het was al kwart over tien, maar de ijzeren toegangspoort van de mijn was nog steeds gesloten. Een groot zwart slot hing aan de grendel, als een zwarte schildpad met een groot schild. EEN VEILIGE PRODUCTIE TER ERE VAN DE EERSTE MEI. Grote gelakte karakters, waarvan de kleur wat vervaagd was, gevangen in ronde ijzeren schijven, die langgeleden aan het ijzeren hek waren gesoldeerd. In de stralende herfstzon leken allerlei dingen een nieuwe glans af te geven; door het zwart van de kolenmijn leek de blauwe hemel nog blauwer. Een grijze bakstenen muur die hoger dan een mens was, golfde mee met de hoogteverschillen in de grond en bakende als een lange draak het terrein van de mijn af. De kleine deur naast de poort was niet vergrendeld. Een grote wolfsgele hond lag lui voor de kleine deur te slapen. Een halfdode vlinder dwarrelde als een vallend blaadje boven zijn hoofd.

Toen Ding Gou’er de kleine deur open wilde duwen, sprong de hond op hem af. De natte neus van de hond zat onder de zweetdruppels en kwam bijna in contact met de rug van zijn hand. Eigenlijk kwam hij tegen zijn hand aan, hij kon de temperatuur van de neus voelen: hij was koud, deed hem denken aan de huid van een inktvis of het vel van een lychee. De hond veranderde echter op slag van houding en dook bang in de schaduw naast de poort. Hij drukte zich tegen een uitgedroogd stel irissen aan, schudde zijn rechthoekige kop en begon te janken.

Ding Gou’er schoof de grendel opzij en duwde de deur open. Voor hij naar binnen ging, bleef hij even staan. Met zijn rug tegen de koude ijzeren platen keek hij verbaasd naar de verschrikte hond. Toen sloeg hij zijn ogen neer en keek naar de rug van zijn hand. Een magere hand, met zwarte aders, waar het bloed de alcoholmoleculen doorheen liet stromen. Ik sta niet onder stroom, heb geen bijzondere krachten, waarom vluchtte je weg zodra je me aanraakte? Hij had het graag aan de hond gevraagd.

Een teiltje warm water vloog over hem heen. Een vijfkleurige regenboog. Als een regenboog met te weinig banen. Schuim en zon. Hoop. Pas een minuut nadat het water over zijn nek was gestroomd, kon hij de wind voelen en kreeg hij het koud. Na iets meer dan twee minuten werden zijn ogen droog en proefde hij de smaak van zout en goedkope geurstoffen, de viezigheid van het gezicht dat er eerder mee was gewassen, en de rimpels die op het gezicht zaten. Op dit moment was de jongedame in de cabine al helemaal uit het geheugen van de bijzonder onderzoeksofficier verdwenen. Vergeten was hij haar lippen als watten, haar tepel die reageerde als een knop. Mocht er ooit een vrouw met zijn naamkaartje verschijnen, dan zou hij geen idee hebben wat er aan de hand was. Verdomme!

‘Wil je soms dood, verdomme?’ schold de conciërge, driftig met zijn voet op de grond stampend, het teiltje nog in de hand.

Hij scheldt mij uit, begreep Ding Gou’er meteen. Hij schudde de druppels van zijn haren, wreef met een vieze zakdoek over zijn nek, spuugde wat speeksel weg, knipperde met zijn ogen en maakte een eind aan zijn onzekerheid. Terug in zijn normale doen, keek hij de conciërge met stralende ogen aan. Hij zag twee roetzwarte ogen, het een groter dan het ander, met een onduidelijke, verveelde blik, hij zag een ronde neus, rood als een bes, en achter een paar blauwe lippen zag hij een stel scheve tanden. Hij voelde een warme vlaag van woede door zijn hoofd kronkelen. Als een lucifer die gestreken wordt kwam de woede tot ontbranding, gloeiend, als kolen in een fornuis, als bliksem aan de hemel. Gevoelens van onverschrokkenheid vulden zijn hoofd.

De zwarte haren van de conciërge, kort en stevig als die van een hond, gingen recht overeind staan. Ding Gou’ers verschijning had hem zonder twijfel de stuipen op het lijf gejaagd. Ding Gou’er zag dat zijn neusharen knippende bewegingen maakten, als een zwaluwstaart. Een duivelse zwarte zwaluw had zich in een leegte in zijn hoofd verstopt, een nest gebouwd, eieren gelegd en uitgebroed. Hij mikte op de zwaluw, en haalde de trekker over. Haalde de trekker over. De trekker.

Drie knallen.

Drie heldere knallen verbraken de stilte voor de toegang van de Luoshan-kolenmijn, onderdrukten het geblaf van de hond en trokken de aandacht van de boeren. Aangeschoten bestuurders sprongen uit hun cabines. Stevige dennennaalden doorboorden de zachte lippen van de ezel. De ossen aan de wagens hieven hun zware kop en vergaten heel even dat ze moesten herkauwen. Een ogenblik was iedereen met stomheid geslagen, toen kwamen ze op hem afgestormd. Het was tien uur vijfendertig en de conciërge van de mijn stortte ter aarde. Met twee handen greep hij naar zijn hoofd, uit zijn mond kwam wit schuim en over zijn hele lijf had hij stuiptrekkingen.

Ding Gou’er had een sneeuwwit pistool in de hand. Glimlachend stond hij daar, kaarsrecht, als een den. Langzaam verdween de zwarte rook die uit de loop van het pistool kwam.

Mensen grepen het ijzeren hek vast, staarden verstomd voor zich uit. Het leek heel lang te duren voordat iemand op hoge toon begon te roepen: ‘Moord! De oude conciërge Lü is vermoord!’

Ding Gou’er, de den, donkergroen, glimlachte sarcastisch.

‘Afgelopen met de slechte daden van die ouwe hond.’

‘Verkoop hem maar aan de afdeling Bijzondere voeding van de Kookacademie.’

‘Die ouwe hond is veel te taai.’

‘De afdeling Bijzondere voeding wil alleen maar malse baby’s. Dit soort oud spul willen ze daar niet.’

‘Geef hem aan de dierentuin voor de wolven.’

‘Alsof je die daar een plezier mee doet.’

‘Breng hem dan maar naar de testvelden voor bijzondere gewassen, dan kunnen ze er kunstmest van maken.’

Ding Gou’er gooide het pistool in de lucht. Het oppervlak van het pistool glom als een zilveren spiegel. Hij ving het pistool weer op, legde het in de palm van zijn hand en liet het aan de mensen aan de andere kant van het hek zien. Het pistool was klein en verfijnd, met mooie vormen, het had iets weg van een revolver. Lachend zei hij: ‘Vrienden, niet overdrijven, het is maar een stuk speelgoed.’

Hij drukte op een knop, opende het pistool en haalde een klein donkerrood plastic tandwiel eruit. Hij liet het aan iedereen zien. Tussen iedere tand zat een papieren klappertje met de grootte van een sojaboon. ‘Als je de trekker overhaalt,’ zei hij, ‘dan draait het wieltje een slag en hoor je een knal. Het is speelgoed, maar je kunt het natuurlijk ook op het toneel gebruiken, in handen van een acteur is het een klein rekwisiet, of bij een wedstrijd, als startpistool. In ieder groot warenhuis worden ze verkocht.’ Terwijl hij praatte, laadde hij het en zette de loop weer terug, waarna hij de trekker overhaalde.

Pang!

‘Dat is het’, legde hij uit, alsof hij een verkoper was. ‘Als jullie het niet geloven, moeten jullie even opletten …’ Hij schoof de loop in zijn mouw en haalde de trekker over.

Pang!

‘Wang Lianju!’ riep een van de chauffeurs, die de modelopera Het verhaal van de rode lantaarn had gezien.

‘Het is geen echt pistool’, zei Ding Gou’er terwijl hij zijn arm in de lucht stak. ‘Kijk maar, als het een echt pistool was, had ik toch allang een gat in mijn arm gehad?’

Op zijn kleren zat een bruine vlek. Een doordringende kruitgeur verspreidde zich door de zonnestralen.

Ding Gou’er liet het pistool in zijn zak glijden, liep naar de op de grond liggende conciërge en gaf hem een schop. ‘Sta op, makker, doe maar niet alsof je dood bent.’

De conciërge kroop overeind, nog steeds met beide handen om zijn hoofd. Zijn gezicht was gelig, als een rijstcake van de beste kwaliteit.

‘Ik zou het niet over mijn hart kunnen krijgen om je dood te schieten. Ik maakte je alleen maar bang. Je moet niet zo afhankelijk zijn van je hond. Het is al over tienen, die poort had al lang open moeten zijn!’

De conciërge deed zijn handen omlaag en hield ze toen voor zijn gezicht om ernaar te kijken. Daarna haalde hij nog een keer, alsof hij het nog steeds niet kon geloven, zijn handen langs zijn hoofd om te kijken. Inderdaad was er geen bloed. Alsof hij zojuist aan de dood ontsnapt was, slaakte hij een diepe zucht. Nog steeds van slag vroeg hij: ‘Wat … wat moet dat?’

Ding Gou’er lachte listig en zei: ‘Ik ben de nieuwe mijndirecteur die de gemeente gestuurd heeft!’

De conciërge rende snel naar het gebouwtje om een grote glimmende gele sleutel te halen. Hij opende het enorme slot en duwde de poort open. De mensen die buiten stonden, juichten en vlogen terug naar hun wagens. Een paar minuten later trilde de weg van het geluid van motoren.

Langzaam maar onverbiddelijk drong de stoet door de poort naar binnen. De wagens knalden tegen elkaar. De onderzoeksofficier dook aan de kant, en terwijl hij naar de grote, lelijke, veelschakelige worm keek, voelde hij een vreemde woede in zich opkomen. En terwijl de woede zich vormde, kreeg hij opeens stuiptrekkingen in zijn anus. Een aantal aders begon wild te kloppen en toen hij pijn voelde opkomen, wist hij dat zijn aambeien opspeelden. Het onderzoek zou vergezeld gaan van pijn en bloed in zijn uitwerpselen, net als vroeger. Toen hij hieraan dacht, werd zijn woede gelijk een stuk minder. Er viel niets aan te doen. Aan de chaos was niets te doen, aan aambeien was niets te doen; de enige constante was de heilige oplossing van het raadsel. Wat zou deze keer de oplossing zijn?

Met een buitengewoon onnatuurlijke glimlach op het gezicht boog de conciërge zich naar hem toe. ‘Komt u toch in de loge zitten, meneer de leider.’

Als onderzoeksofficier was het zijn gewoonte om zich te laten begeleiden en hij volgde de conciërge de portiersloge in.

Het was een ruime kamer. Een bed, een zwarte deken. Twee metalen thermoskannen. Een grote ijzeren kachel. Een stapel glanzende kolen, zo groot als hondenkoppen. Vanaf een Nieuwjaarstekening die aan de muur hing, keek een naakt roze jongetje met een perzik van onsterfelijkheid in zijn handen hem grijnzend aan. Zijn mooie piemeltje was als de roze cocon van een zijderups, klaar om in beweging te komen, levensecht. Ding Gou’ers hart kromp even ineen. Weer was er een steek in zijn anus.

Het was ondraaglijk heet in de kamer. Uit de kachel klonk het woeden van vlammen. De halve kachelpijp en de hele kachel gloeiden door de venijnige vlammen rood op. De warme lucht draaide door de kamer, het stof in de hoeken deinsde zachtjes mee. Opeens kreeg hij last van jeuk over zijn hele lijf en begon zijn neus pijn te doen.

De conciërge keek hem met zijn allervriendelijkste blik aan en vroeg: ‘Hebt u het koud, directeur?’

‘Veel te koud!’ riep hij woedend.

‘Moment, moment, dan doe ik er nog wat kolen bij …’ Terwijl hij zijn woorden herhaalde, bukte de conciërge voorover en haalde een scherpe bijl met een bordeauxrood handvat van onder het bed vandaan. Instinctief ging de hand van de onderzoeksofficier naar zijn heup, waar hij een echt pistool verborgen hield. Hij zag hoe de conciërge met kromme rug naar de kachel liep, neerhurkte en een stuk steenkool met de grootte van een kussen tevoorschijn haalde. Terwijl hij het stuk kool met een hand tegen de grond hield, hield hij met zijn andere hand de bijl in de lucht. Met een klap werd het in tweeën gesplitst. Het breukvlak was heel netjes en glom alsof er laag kwik overheen zat. Een hele rits klappen verder was het stuk in een stapeltje kleine kolen veranderd. Toen hij de deur van de kachel opende, schoten de withete vlammen minstens een halve meter naar buiten, ruisend als de wind. Terwijl het zweet Ding Gou’er over het lijf stroomde, gooide de conciërge de kolen in de kachel. Op verontschuldigende toon zei hij: ‘Het verbrandt allemaal meteen. Onze kolen hier zijn zacht, ze branden niet lang, je moet er telkens nieuwe bij doen.’

Ding Gou’er deed zijn bovenste knoopje los. Met zijn pet veegde hij het zweet van zijn voorhoofd. ‘Waarom staat de kachel in september al aan?’ vroeg hij.

‘Het is koud, meneer de directeur, koud …’ zei de conciërge rillend. ‘Het is koud … hier zijn veel kolen, kom bij de kolen …’

Het gezicht van de conciërge was droog als een te lang gebakken broodje. Ding Gou’er wilde hem niet langer bang maken en zei: ‘Ik ben geen directeur, je stookt maar zoveel je wilt. Ik heb hier wat te doen.’

Het jongetje op de muur lachte, levensecht. Hij kneep zijn ogen samen en nam het schattige jongetje in zich op. De conciërge werd boos. Met de bijl in zijn handen zei hij: ‘Dat doet zich hier voor als directeur, en schiet mensen neer. Kom, volg me naar de beveiliging.’

‘En wat als ik nou toch de nieuwe directeur was?’ zei Ding Gou’er glimlachend.

De conciërge staarde even voor zich uit en lachte toen een holle lach. Hij legde de bijl onder het bed en haalde er een fles drank onder vandaan. Met de paar tanden die hij nog in zijn mond had, beet hij de kurk eraf, toen nam hij een grote slok en gaf de fles aan Ding Gou’er. In de vloeistof zag hij een lichtgeel stuk ginseng en zeven zwarte schorpioenen drijven. De schorpioenen zagen eruit alsof ze ieder moment konden aanvallen. ‘Neem een slok, leider, hier kikker je van op!’

Ding Gou’er nam de fles aan en schudde er even mee. De schorpioenen zwommen door de wortels van de ginseng. Een vreemde geur ontsnapte uit de opening van de fles. Ding Gou’er ging er met zijn lippen langs en gaf hem weer terug.

De conciërge wierp een vertwijfelde blik op Ding Gou’er en vroeg: ‘Drink je niet?’

‘Geen sprake van’, antwoordde Ding Gou’er.

‘U bent niet van hier?’ vroeg de conciërge.

Ding Gou’er wees naar de Nieuwjaarsprent op de muur. ‘Dat is een mooie malse baby die je daar hebt, ouwe.’

Aandachtig bekeek hij de uitdrukking op het gezicht van de conciërge. Die keek mismoedig voor zich uit, nam een grote slok en zei: ‘Wat maken die paar kolen uit? Hoeveel kosten ze nou?’

Ding Gou’er had het intussen zo warm dat hij het nauwelijks nog uit kon houden. Hij wierp een laatste blik op het kind, trok de deur open en liep naar buiten het zonlicht in. Buiten in het zonlicht was het aangenaam koel.

Ding Gou’er werd geboren in 1941. In 1965 trouwde hij en na zijn huwelijk leidde hij een kalm leven. De relatie met zijn vrouw was goed noch slecht. Hij had een zoon, best een schattig jong, en een minnares, die soms geweldig was en soms doodeng. Soms was ze als de zon, soms als de maan, soms als een wulpse poes, soms als een losgeslagen hond, soms als goede wijn, soms als vergif. Dan wilde hij weer van zijn vrouw scheiden, dan weer niet, dan wilde hij weer verdergaan met zijn minnares, en dan weer niet. Iedere keer als hij ziek was fantaseerde hij dat hij kanker had, om vervolgens weer bang te zijn van kanker. Hij hield van het leven en hij had er genoeg van. Hij wist nooit wat hij wilde. Regelmatig zette hij de loop van zijn pistool tegen zijn slaap, om hem er daarna weer vanaf te halen. Ook zijn borst, op de plek van zijn hart, had dit spelletje vaak genoeg meegemaakt. Het enige wat hem nooit vermoeide, was zaken onderzoeken en oplossen. Hij was de meest getalenteerde onderzoeksofficier van het hoogste parket. Verschillende hoge kaderleden waren goede bekenden. Hij was een meter vijfenzeventig, dun gebouwd, had een donkere huid en holle ogen. Hij rookte en hoewel hij graag dronk kon hij niet goed tegen grote hoeveelheden alcohol. Zijn tanden stonden scheef. Hij kon redelijk goed mensen overmeesteren. Zijn schietkunsten waren wisselvallig: als hij zich goed voelde miste hij nooit, als hij zich slecht voelde raakte hij niets. Hij was wat bijgelovig, geloofde dat er iets bestond als geluk, en dat dit geluk hem vaak toelachte.

Op een dag niet lang geleden, om twaalf uur ’s middags, gooide de hoofdofficier van het parket hem een pak Chunghwa-sigaretten toe. Zelf pakte hij er ook een. Met zijn aansteker stak Ding Gou’er eerst die van de hoofdofficier aan en toen die van hemzelf. De rook die door zijn mond naar binnen ging, was als gesmolten sesamkoekjes, geurig en zoet. Hij zag hoe de bewegingen van de hoofdofficier wat onhandig waren. Die ouwe kan helemaal niet roken, dacht hij bij zichzelf, maar hij heeft wel altijd goede sigaretten in zijn la. De hoofdofficier trok zijn la open, haalde er een brief uit en gaf die, na er zelf nog een blik op te hebben geworpen, aan Ding Gou’er.

De brief, die een aanklacht bevatte, was in een merkwaardig handschrift opgesteld – duidelijk met links geschreven. Haastig las Ding Gou’er hem. Hij was ondertekend met de naam ‘Volkstem’, wat zonder twijfel een pseudoniem was. De inhoud van de brief maakte hem eerst bang en bracht hem daarna aan het twijfelen. Hij herlas de brief van begin tot eind, waarbij hij vooral aandacht had voor het met sierlijke karakters geschreven commentaar van de hoofdofficier op de lege plekken.

Hij keek naar de ogen van de hoofdofficier. Die keek naar de jasmijn op de vensterbank. Van de witte bloemen kwam een fijne geur. ‘Zou het mogelijk zijn?’ mompelde hij in zichzelf. ‘Zouden ze er werkelijk niet voor terugdeinzen baby’s in sojasaus te smoren en op te eten?’

Een dubbelzinnige glimlach verscheen op het gezicht van de hoofdofficier. ‘Secretaris Wang heeft jou aangewezen om het te gaan onderzoeken.’

Hoewel een opgewonden gevoel zich van hem meester begon te maken, zei hij: ‘Dit hoeven wij van het parket toch niet te doen! Zitten ze bij de politie te slapen?’

‘Kan ik er wat aan doen dat de beroemde Ding Gou’er voor me werkt?’

Enigszins gegeneerd vroeg Ding Gou’er: ‘Wanneer kan ik vertrekken?’

‘Wanneer je maar wilt. Ben je al gescheiden? Niet scheiden vereist ook moed. We hopen natuurlijk dat dit een valse beschuldiging is. Het moet absoluut geheim blijven. Je mag ieder middel gebruiken, zolang je maar binnen de grenzen van de wet blijft.’

‘Kan ik weg?’ Ding Gou’er stond op.

De hoofdofficier stond ook op. Hij haalde een ongeopende slof Chunghwa-sigaretten tevoorschijn en schoof hem over de tafel.

Met de sigaretten op zak verliet Ding Gou’er het kantoor van de hoofdofficier. Hij rende de lift in en verliet het gebouw. Hij wilde naar de lagere school gaan om zijn zoontje te zien. De beroemde Straat van de Overwinning strekte zich voor hem uit; van beide kanten reden de auto’s af en aan, zonder hem enige ruimte te geven. Hij wachtte af. Links voor hem wilde een groepje kinderen van de kleuterschool de weg oversteken. De zon scheen op hun gezichten, die net zonnebloemen leken. Onwillekeurig volgde hij de weg om dichter bij de kinderen te komen. Fietsers gleden als palingen langs hem heen. In het licht van de zon werden de gezichten van de fietsers onduidelijke witte silhouetten. De kinderen liepen er stralend bij, met mollige witte gezichtjes en lachende ogen. Ze leken vast te zitten aan een dik rood koord, als een sliert vissen, als een tak vol sappige vruchten. De uitlaatgassen van de auto’s sloegen tegen hun lijf. Het licht was als gloeiende kolen, de kinderen waren als een stel gebraden kleine vogels met een kleurig laagje kruiden. Hij kon de geur ervan ruiken. Kinderen zijn de toekomst van het vaderland, zijn bloemen, zijn grootste schat. Wie zou de kinderen aan durven rijden? Het verkeer kon niet anders dan tot stilstand komen en de kinderen brommend over laten steken. Aan de voor- en achterkant van de groep liepen twee in lange witte jassen gestoken vrouwen. Hun gezicht was als de vollemaan, hun lippen leken van vermiljoen en ze hadden scherpe, witte tanden. Het leken wel tweelingzussen. Ze hielden allebei een uiteinde van het touw vast en schreeuwden hard: ‘Jullie moeten het touw goed vasthouden! Niet loslaten!’

Ding Gou’er stond onder een boom met gele bladeren toen de groep kinderen veilig aan de overkant was gekomen. De auto’s begonnen weer voorbij te stromen. De rij kinderen draaide voor hem langs. Ze kwetterden als een groep mussen. Met een rood lint dat om hun polsen zat, waren ze aan het koord vastgebonden. Hoewel ze nu allemaal door elkaar begonnen te lopen, zaten ze allemaal nog aan het koord vast. De twee vrouwen hoefden er maar aan te trekken of het zou weer een geordende rij zijn. Hij herinnerde zich wat ze net hadden geroepen: ‘Jullie moeten het touw goed vasthouden! Niet loslaten!’ Woede maakte zich van hem meester. Wat een onzin! Hoe kunnen ze loslaten als ze vastgebonden zitten?

Leunend tegen de boom vroeg hij koeltjes aan de vrouw die vooropliep: ‘Waarom binden jullie die kinderen vast?’

De vrouw wierp hem een kille blik toe en vroeg: ‘En wie ben jij dan wel?’

‘Dat gaat jou verder niet aan’, zei hij. ‘Kun je antwoord geven op mijn vraag? Waarom zitten die kinderen aan dat koord vast?’

‘Jij bent gek!’ zei de vrouw neerbuigend.

De kinderen keken hem aan en riepen in koor: ‘Jij – bent – gek!’

Ze rekten ieder woord heel lang uit, hij wist niet of het vanzelf zo ging of dat ze zo getraind waren. Het geluid van kinderstemmen klonk heel helder en puur. Het was een genot voor het oor, het mooiste geluid op aarde. Het schalde over de straat, als vogeltjes die wegfladderden. Terwijl de kinderen voor hem langsliepen, lachte hij schaapachtig naar de vrouw die aan het achterste eind van het koord liep, maar ze keek hem niet aan. Hij keek de kinderen na tot ze in een steeg verdwenen. Aan beide kanten van de steeg stond een hoge, roodgeverfde muur.

Met veel moeite lukte het hem de weg over te steken. Met een vreemd accent probeerde een man uit Xinjiang die gegrilde lamspiesjes verkocht hem er een te verkopen. Hij hoefde er geen. Een meisje met een lange nek dat kwam aanlopen kocht er tien. De lippenstift op haar mond was rood als een Spaanse peper. Terwijl het vet nog van de spiesjes droop, rolde ze ze door een bak met peperpoeder. Omdat ze de kleur op haar lippen wilde beschermen, wrong ze haar gezicht in de meest vreemde grimassen. Een brandend gevoel zette op in zijn keel. Hij draaide zich om en liep weg.

Later stond hij voor de ingang van de basisschool met een sigaret in zijn mond op zijn zoontje te wachten. Die zag hem, toen hij met zijn rugzak om de school uit rende, niet eens staan. Hij had wat inktvlekken op zijn gezicht. Het kenmerk van een scholier. Hij riep de naam van zijn zoon. Onverschillig liep zijn zoon met hem mee. Hij zei tegen zijn zoon dat hij voor werk naar Drankrijk moest. ‘Maakt niet uit’, zei zijn zoon. ‘Hoe bedoel je, “maakt niet uit”?’ vroeg Ding Gou’er. ‘Gewoon, dat het niet uitmaakt’, zei zijn zoon. ‘Wat zou het uit moeten maken?’

‘Het maakt niet uit, inderdaad, het maakt niet uit’, herhaalde hij de woorden van zijn zoon.

Bij de beveiliging van de mijn werd Ding Gou’er ontvangen door een jongeman met stekeltjeshaar. Hij trok een kast open die tot de muur kwam en schonk hem een glas alcohol in. Ook hier brandde een grote kachel. Hoewel het vuur niet zo hevig was als bij de conciërge, was het er nog steeds heel warm. Ding Gou’er kreeg zin in ijs. ‘Drink maar, daar krijg je het warm van’, spoorde de jongeman hem aan.

Ding Gou’er zag hoe oprecht hij keek en kon het niet over zijn hart krijgen om tegen zijn goede bedoelingen in te gaan. Hij pakte het glas aan en nam langzaam een slok.

De deur en de ramen sloten allemaal perfect, het was er heel goed geïsoleerd. Ding Gou’er kreeg jeuk over zijn hele lijf. Zweet liep over zijn gezicht. ‘Maakt u zich maar niet ongerust, als u kalmeert, koelt u vanzelf af’, hoorde hij de jongeman met het stekeltjeshaar vriendelijk zeggen.

Ding Gou’er hoorde gezoem in zijn oren. Hij moest aan bijen denken, aan honing, aan in honing gekonfijte baby’s. Dit was een belangrijke missie, hij mocht niet verzaken. Het glas in het raam leek zachtjes te trillen. In de wereld achter het raam bewogen langzaam een paar reusachtige machines, zonder geluid. Hij kreeg het gevoel dat hij in een aquarium zat, dat hij een vis was. De machines van de mijn waren geel. Geel brengt mensen in een roes. Hij spitste zijn oren om het geluid van de machines te horen, maar het was vergeefs.

‘Ik wil de directeur en de partijsecretaris van jullie mijn spreken’, hoorde Ding Gou’er zichzelf zeggen.

‘Eerst drinken, eerst drinken’, zei Stekeltjeshaar.

Ontroerd door zo veel hartelijkheid hief Ding Gou’er zijn glas en dronk het in één keer leeg.

Hij had zijn glas nauwelijks neergezet of het werd alweer volgeschonken.

‘Ik hoef niet meer’, zei Ding Gou’er. ‘Breng me naar de directeur en de partijsecretaris.’

‘Rustig aan, baas, drink eerst wat. Als u na één glas al zou weggaan, dan verlies ik mijn baan. Al het goede komt in tweeën, hier, neem er nog een.’

Ding Gou’er keek naar het vuistdikke glas. Hij begon zich wat zorgen te maken. Maar omdat het nu eenmaal voor het werk was, hief hij het glas en dronk het weer leeg.

Weer had hij het glas nog nauwelijks neergezet of Stekeltjeshaar schonk het bij.

‘Baas, het is niet dat ik u wil dwingen om te drinken, maar het is een regel van de mijn.’

‘Ik kan niet zo goed tegen drank, ik kan echt geen druppel meer drinken’, zei Ding Gou’er.

Stekeltjeshaar pakte met beide handen het glas en bracht het naar Ding Gou’ers mond. Met tranen in de ogen zei hij: ‘Ik smeek het u, baas, drink toch.’

Toen Ding Gou’er zag hoe oprecht de jongeman was, brak zijn weerstand. Hij nam het glas aan en sloeg het in één keer achterover.

‘Dank u, dank u. Nog drie?’ vroeg Stekeltjeshaar ontroerd.

Ding Gou’er hield zijn hand boven het glas. ‘Nee, nee, nee,’ zei hij, ‘breng me nu maar snel naar de leiding.’

Stekeltjeshaar keek naar het horloge om zijn pols en zei: ‘Als we nu gaan, zijn we nog wat te vroeg.’

Ding Gou’er haalde zijn identiteitskaart tevoorschijn en zei heel ernstig: ‘Ik heb een belangrijke missie. Je moet me niet tegenhouden.’

Stekeltjeshaar twijfelde even en zei: ‘Laten we maar gaan.’

Achter de man aan verliet Ding Gou’er het kantoor van de beveiliging en liep een lange gang in. Ze kwamen langs vele kamers, aan beide kanten van de gang. Naast iedere deur hing een houten bord met een naam erop. Hij vroeg of de kantoren van de partijsecretaris en de mijndirecteur niet in dit gebouw waren. ‘Loopt u maar gewoon mee,’ zei Stekeltjeshaar, ‘u hebt mijn drie glazen opgedronken, ik zou het niet over mijn hart kunnen krijgen om u niet rechtstreeks naar hen toe te brengen. Als u mijn drie glazen niet had gedronken, had ik u gewoon doorgegeven aan de assistent van het kantoor van de partijsecretaris.’

Toen ze het gebouw verlieten, kon Ding Gou’er in het donkere glas van de deur zijn eigen gezicht zien. Hij schrok: de grauwe, vermoeide uitstraling op zijn gezicht kwam hem vreemd voor. Terwijl ze de deur uit liepen, kraakte de deursluiter, de deur veerde terug en botste tegen zijn kont, waardoor hij bijna naar voren struikelde. Gelukkig strekte de jongeman zijn hand om hem tegen te houden. Door de stralende zon werd het hem even zwart voor de ogen. Zijn benen werden slap, en in zijn oren hoorde hij geruis.

‘Ben ik misschien een beetje dronken?’ vroeg hij aan de jongeman.

‘Baas,’ antwoordde hij, ‘u bent niet dronken, hoe zou zo’n uitmuntende persoon als u nou dronken kunnen worden? Hier bij ons worden alleen domme, lompe, onbeschaafde figuren dronken. De lentesneeuw wordt nooit dronken, u behoort tot de lentesneeuw en dus bent u niet dronken.’

Hier viel geen speld tussen te krijgen. Hij volgde hem langs een open ruimte waar grote boomstammen lagen opgestapeld. De stammen waren niet allemaal even dik, de dikste hadden een diameter van twee meter, de dunste hoogstens een diameter van twee duim. Er waren dennen, berken, rode eiken, witte eiken en nog een paar waarvan hij de naam niet zou kunnen noemen. Met zijn gebrekkige botanische kennis was het al heel wat dat hij de andere herkende. De stammen hadden scheuren in hun bast, ze waren verrot en verspreidden een sterke alcoholgeur. Half verdord onkruid groeide tussen de scheuren. Een witte mot fladderde futloos rond, terwijl een paar zwarte zwaluwen in verdwaasde toestand boven de stammen zweefden. Ding Gou’er ging voor een reusachtige eikenstam staan, zo dik dat hij zelfs als hij zijn handen strekte niet tot de bovenkant kwam. Toen hij met zijn vuist zachtjes op de rode jaarringen van de eik klopte, bleef er hars aan zijn hand kleven. ‘Dat was nog eens een machtige boom’, verzuchtte hij.

‘Vorig jaar bood een individuele ondernemer die wijn maakt er drieduizend yuan voor, maar we hebben hem niet verkocht’, zei Stekeltjeshaar.

‘Waarom wilde hij hem kopen?’

‘Om wijnvaten van te maken!’ zei de jongen. ‘Alleen wijn die uit eiken vaten komt wordt goede wijn.’

‘Jullie hadden hem moeten verkopen. Die stam is zeker geen drieduizend waard.’

‘Wij zijn tegen individuele ondernemers!’ zei Stekeltjeshaar. ‘We zien die stam nog liever verrotten dan dat we de individuele economie ondersteunen.’

In zichzelf bewonderde Ding Gou’er het publieke bewustzijn van de Luoshan-mijn. Twee honden achtervolgden elkaar achter de boomstammen. De honden hadden een grappig loopje, alsof ze dronken waren. Als je niet goed keek, had het grote mannetje wel iets weg van de waakhond bij de ingang, maar het was hem niet. Hij volgde de jongen langs verschillende stapels stammen. Het was alsof ze bij een kaplocatie van een oerbos waren en langzaam het bos in gingen. In de enorme schaduw van een eik groeide een veelheid aan opvallend gekleurde paddestoelen. De verschillende lagen bladeren en eikels verspreidden een verdovende alcoholgeur. Aan een grote kleurige boom hingen honderden vruchten die de vorm van baby’s hadden. Ze waren roze van kleur, je kon neus, ogen en strakke, jonge huid duidelijk onderscheiden. Ding Gou’er zag dat het allemaal jongetjes waren, met schattige piemeltjes die op kleine pinda’s leken. Ding Gou’er schudde zijn hoofd en probeerde zijn kalmte te bewaren. Beelden van zijn mysterieuze en tegelijkertijd beangstigende missie spookten door zijn hoofd. Hij verweet zichzelf te veel tijd te verspillen op plekken waar hij geen tijd hoefde te verspillen. Maar, dacht hij toen, sinds ik de opdracht heb aangenomen zijn er nog maar twintig uur voorbijgegaan, en toch heb ik in het doolhof van deze zaak al een weg kunnen vinden. Absoluut een teken van hoog rendement. Met die gedachte liep hij geduldig met de jongen van de beveiliging mee. Eens kijken waar hij me nou eigenlijk mee naartoe wil nemen.

Toen ze langs een stapel witte berkenstammen liepen, verscheen voor hen een woud aan zonnebloemen. Ze hadden hun kop allemaal op de zon gericht, een streep goud drijvend in een zee van groen. Terwijl hij de zoete, bedwelmende geur die berken eigen is in zich opsnoof, verschenen in zijn gedachten beelden van heuvels in de herfst. Nog niet al het leven was uit de sneeuwwitte bast van de berken verdwenen. Hun bast glom van het vocht. Onder de scheuren zat nieuwere en jongere huid, alsof de stam wilde aangeven dat hij nog steeds groeide. Een dikke paars-rode krekel zat op de bast van de berk, klaar om zich te laten vangen. Niet in staat om zijn opwinding te verbergen, zei Stekeltjeshaar: ‘De partijsecretaris en de mijndirecteur zitten in die rij huisjes met de rode dakpannen tussen de zonnebloemen.’

Een tiental huizen met rode dakpannen stak af tegen de grote, stevige zonnebloemen. In al het licht leken de zonnebloemen nog meer te stralen. Terwijl Ding Gou’er zijn blik erop liet rusten, stroomden gevoelens van dronkenschap door zijn lijf, langzaam, steeds vaster, steeds zwaarder. Toen hij zich aan de roes ontworsteld had, was de jongen die hem vergezelde verdwenen. Hij sprong op de stapel berken om hem te zoeken, voelde hoe de grond onder hem op en neer golfde, alsof de stapel berken een groot schip was dat met de golven mee stroomde. Van de steenberg in de verte kwam nog steeds rook, alleen was de rook een stuk droger dan ’s ochtends. Op de berg kolen kroop een aantal zwarte figuren. Onder aan de berg reden voertuigen af en aan. Het geluid van mensen en dieren klonk heel zwak. Hij vermoedde dat er iets mis was met zijn oren, alsof er een doorzichtig scherm was opgetrokken tussen hem en de werkelijkheid. In de buurt van de mijnopening strekten een paar abrikooskleurige mijnmachines hun lange armen uit, met trage maar buitengewoon precieze bewegingen. Hij voelde zich duizelig, leunde voorover tegen een stam. Terwijl de golven wilder werden, begon de stam te draaien. Van de jongen met het stekeltjeshaar was geen spoor meer te bekennen. Hij gleed van de stapel berken af en liep naar het zonnebloemenbos toe.

Onwillekeurig dacht hij aan hoe hij zich zonet had gedragen. Een onderzoeksofficier als hij, die zich door de hoogste leiding gewaardeerd wist, had zich als een klein hondje dat bang is voor water aan het hout vastgeklampt om naar het uitzicht te kijken. Dit gedrag was nu een onlosmakelijk onderdeel van deze zaak geworden, een zaak die indien hij op waarheid gestoeld was, de wereld op zijn grondvesten zou doen schudden. Mocht er ooit een film van gemaakt worden, dan zou iedereen hem zeker uitlachen. Het kwam vast omdat hij een beetje dronken was. En trouwens, die jongeman met het stekeltjeshaar was ook niet helemaal zuiver, ergens klopte er iets niet aan hem, klopte er iets helemaal niet. Opeens nam de fantasie van de onderzoeksofficier een hoge vlucht, hij kon de wind in zijn veren en zijn vleugels voelen. Het was heel goed mogelijk dat de jongeman met het stekeltjeshaar een medeplichtige was van die bende kindereters. Terwijl ze nog tussen de boomstammen liepen, had hij nagedacht over een ontsnappingsroute. De weg die hij me heeft gewezen zit vol valkuilen, dacht Ding Gou’er. Maar hij onderschat me.

Ding Gou’er omklemde zijn aktetas. In de tas zat een automatisch pistool, model ‘69’. Met een pistool bij de hand was hij nergens bang voor. Hij wierp een weemoedige blik op de berken, de eiken en de andere boomstammen. Met hun jaarringen hadden de stammen wel iets van schietschijven. Fantaserend dat hij de stammen precies in het midden raakte, brachten zijn voeten hem naar de rand van het zonnebloemenwoud.

Dat het mogelijk was om in een drukke kolenmijn zo’n rustige plek te hebben toonde maar weer eens aan dat alles afhangt van hoe je het aanpakt. Hij liep op de zonnebloemen af. De zonnebloemen lachten hem toe. Maar die lachende gezichten, smaragdgroen of lichtgeel, kwamen heel nep en bedrieglijk op hem over. Hij hoorde zachtjes een kil lachje. De grote bladeren dansten ritselend in de wind. Hij ging even met zijn hand over het stalen wapen in zijn aktetas, toen stapte hij met de kin omhoog en de borst vooruit in de richting van de rode huizen. Terwijl hij zijn blik op de huizen gericht hield, voelde hij met zijn lijf de dreiging die van de zonnebloemen om hem heen kwam, een kille dreiging, met witte haartjes.

Ding Gou’er duwde de deur open en ging naar binnen. Eindelijk, na al het gedoe, stond hij voor de partijsecretaris en de mijndirecteur. De twee kaderleden waren allebei rond de vijftig. Ze hadden een bol gezicht, als een rond brood, en een rode blos op het gelaat, dat glansde als een ei. Ze hadden allebei een klein buikje. Ze droegen een grijs, strak gestreken maopak. Op hun gezicht stond een vriendelijke, sympathieke lach, maar toch hadden ze de manier van doen van mannen in een hoge functie. Waarschijnlijk waren het tweelingbroers. Ze pakten allebei een hand van Ding Gou’er en schudden die heel hartelijk. Het waren zeker goede handenschudders: niet te slap, niet te stevig, niet te zacht en niet te hard. Ding Gou’er voelde twee warme stromen door zijn lichaam gaan, alsof hij twee warme zoete aardappels in zijn handen had. Zijn aktetas viel op de grond. Uit de tas klonk een schot.

Pang!

Er kwam zwarte rook uit de tas en een tegel aan de muur brak in stukken. Van schrik spanden al zijn spieren samen. De kogel had een met glas ingelegd mozaïek aan de muur geraakt. Het was een afbeelding van Nuozha die de oceaan op stelten zet.[1] De kunstenaar had van Nuozha een mollig wit jongetje gemaakt; Ding Gou’ers pistool had het piemeltje van Nuozha aan diggelen geschoten.

‘Echt een scherpschutter!’

‘Hij heeft de vogel geraakt!’

Ding Gou’er kon wel door de grond zakken. Snel raapte hij de leren aktetas op, hij haalde het pistool eruit en zette de veiligheidspal erop. ‘Ik had de veiligheid er echt al op gezet!’ zei hij tegen de twee kaderleden.

‘Zelfs het beste paard struikelt weleens.’

‘Ze gaan zo vaak per ongeluk af.’

Het gemak waarmee de mijndirecteur en de partijsecretaris het voorval ter zijde schoven, bezorgde Ding Gou’er een ongemakkelijk gevoel. De arrogante houding die hij had toen hij door de deur naar binnen was gestormd, was als sneeuw voor de zon verdwenen. Hij knikte zelfs nederig. Toen hij klaar was met knikken, wilde hij zich bukken om zijn identiteitspapieren en de aanbevelingsbrief te pakken, maar de partijsecretaris en de mijndirecteur hielden hem tegen.

‘Kameraad Ding Gou’er, welkom!’

‘Van harte welkom op de mijn! We zien uit naar uw leidinggevende werk!’

Ding Gou’er durfde niet te vragen hoe ze wisten dat hij naar de mijn zou komen. Hij wreef even over zijn neus en zei: ‘Kameraad mijndirecteur, kameraad partijsecretaris, ik ben hier op orders van kameraad die-en-die om onderzoek te doen naar de zaak van baby’s die in sojasaus worden gesmoord en opgegeten. Dit is een zaak van het allergrootste gewicht, en hij is topgeheim.’

De mijndirecteur en de partijsecretaris keken elkaar een seconde of tien aan. Toen klapten ze in hun handen en barstten in lachen uit.

Ding Gou’ers gezicht betrok. ‘Ik verzoek jullie om het iets ernstiger op te nemen! Jin Gangzuan, de huidige vicevoorzitter van Drankrijks voorlichtingscomité, is een belangrijke verdachte in deze zaak. Hij is van jullie mijn afkomstig.’

‘Inderdaad’, zei de mijndirecteur of de partijsecretaris. ‘Vicevoorzitter Jin was vroeger leraar op de mijnschool. Hij is een heel capabel iemand, met principes, een man uit duizenden!’

‘Ik wil dat jullie me alles over hem vertellen.’

‘Laten we het er bij het eten over hebben.’

Nog voordat Ding Gou’er kon tegensputteren werd hij naar het banket geleid.

[1] Nuozha of Nezha is een bekende kind-god in de Chinese mythologie en religie.