Sjón

De fluisterende muze

een mythe over jason en caeneus

Uit het IJslands vertaald door Marcel Otten

==

Uitgeverij De Geus

breda 2013

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van de Stichting Fonds voor de Letteren

Oorspronkelijke titel Argóarflísin, verschenen bij Bjartur

Oorspronkelijke tekst © Sjón, 2005

Published by agreement with Licht & Burr Literary Agency, Denmark

Nederlandse vertaling © Marcel Otten en De Geus bv, Breda 2009

Omslagontwerp Riesenkind

Omslagillustratie © Gunnar Karlsson

isbn 978 90 445 2938 8

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2009.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

I

Ik, Valdimar Haraldsson, was zevenentwintig toen ik aan de publicatie begon van een kleine verhandeling over mijn belangrijkste interessegebied: het verband tussen de consumptie van vis en de superioriteit van het noordse ras. Deze was geschreven in het Deens onder de titel Vis en cultuur en gepubliceerd in zeventien jaargangen gedurende een periode van twintig jaar. Tijdens de Eerste Wereldoorlog lag de publicatie twee jaar stil – en de zesde en zevende jaargang verschenen slechts half, d.w.z. twee nummers, daar het lot wilde dat ik, in de nasleep van het verscheiden van mijn eerste vrouw, acht maanden ziek op bed lag, vanaf eind augustus 1910 tot de lente van 1911. Toen bleek hoe trouw de lezers mijn verhandeling volgden. Ik kan aan de hand van bescheiden uit die tijd aantonen dat de enige die hun abonnement opzegden de Universiteit van Krakau en de Leesvereniging van de gemeente Kjos waren. Ik zal niet dieper ingaan op de redenen hiervan, maar ik verwijs degenen die hierin geïnteresseerd zijn naar mijn boek Memoires van een haringinspecteur (red. Vis en cultuur, Kopenhagen 1933).

De inhoud van mijn verhandeling was voor het grootste gedeelte in vreemde talen geschreven, daar ik wist dat de meeste van mijn ideeën voor mijn landgenoten veel te modern waren, zij het niet onbegrijpelijk. Ze hadden gewoon nog nooit gehoord van de nieuwste wetenschappelijke bevindingen waarop ik mijn hypothesen baseerde en die ik op het titelblad van elk deel afdrukte:

‘Wij menen dat het noordse ras, dat sinds ontelbare generaties voor de kusten in diepe wateren heeft gevist en dientengevolge over vis als hoofdvoedsel beschikt, zijn ontwikkeling vooral te danken heeft aan deze rijke voedselkeuze en om die reden steekt het noordse ras qua energie en prestaties gunstig af tegen andere rassen die niet zo’n makkelijke toegang hebben tot de rijkdommen van de oceaan.’

Het laatste nummer van elke jaargang bevatte een samenvatting van de beste artikelen en essays van het afgelopen jaar, vertaald in het Hongaars door mijn zwager, de psychiater György Pázmány. In elke aflevering stonden ook stukjes om de pagina’s te vullen, meestal grappige verhaaltjes en gelegenheidsverzen uit het gewest van mijn jeugd in Kjos, allemaal in het IJslands, hetgeen ik onvertaald liet.

Begrijpelijkerwijs was ik gedurende lange tijd de enige auteur van de wetenschappelijke artikelen in Vis en cultuur, maar naarmate de oplage toenam kreeg ik steeds meer brieven en bijdragen van buitenlandse enthousiastelingen over deze onderwerpen. Terwijl de meesten geïnteresseerd waren in de consumptie van vis, was een niet gering aantal mensen de ontwikkelingsgeschiedenis van het noordse ras toegedaan. Het was echter slechts een enkeling – zoals ikzelf als redacteur – die inzag hoe deze twee draden onontwarbaar met elkaar verweven waren. Primus inter pares in de laatstgenoemde groep was de Deense scheepsmakelaar Hermann Jung-Olsen die net zijn jonge jaren was ontgroeid maar al een buitengewone intelligentie aan de dag legde. Hij was zo iemand die bij een eerste ontmoeting meteen goedheid en sympathie opwekt, hetgeen bij nadere kennismaking uitgroeit tot respect en vertrouwen. Hermann Jung-Olsen was een knappe man, goed gebouwd, een energiek figuur met een onverzadigbare werklust. Hij was opgegroeid in rijkdom en overvloed, en ondanks het feit dat zijn ouderlijke woning een van de chicste was in Kopenhagen, stond er minstens vier keer per week vis op tafel, niet alleen doordeweeks, maar ook op zon- en feestdagen. Dit kwam vooral omdat Magnús Jung-Olsen wat geld betrof iemand van de oude school was. Hij was streng, deed in heel zijn leven niets overhaast of onbedachtzaams, waarlijk een groot man.

De reden dat ik de geschiedenis van de publicatie van Vis en cultuur te berde breng, is dat ik goed acht jaar na de uitgave van het laatste nummer een brief kreeg van de scheepsmagnaat, de hiervoor genoemde heer Magnús Jung-Olsen, de vader van wijlen mijn jonge vriend Hermann Jung-Olsen, waarin hij mij uitnodigde mee te varen met de Ms Elizabet Jung-Olsen, een van de koopvaardijschepen van de Kronos-lijnvaart, de rederij van de familie Jung-Olsen. Dit schip was pas afgebouwd en zou beladen met pulp uit Noorwegen aan zijn maidentrip naar Izmit in Turkije beginnen en van daaruit doorvaren naar Poti in Sovjet Georgië om er thee op te halen die de plaatselijke bevolking kweekte op de vlakten van Kolkheti en voor de export bewerkte in de modeltheefabrieken die Stalin hun had gegeven.

Dhr. Jung-Olsen zei in zijn brief dat zijn zoon vaak had gedroomd mij een of ander plezier te doen, hetgeen hij meer dan eens had uitgesproken, en de oude scheepsmagnaat werd hieraan herinnerd toen hij mijn condoleancetelegram naar aanleiding van de gedenkdag van het overlijden van Hermann ontving, bijna vier jaar na zijn ontijdige verscheiden – hij werd vermoord op de dag dat de vrede werd gesloten tijdens een uit de hand gelopen knokpartij in een kroeg in Wenen.

De brief bereikte mij eind maart, in een tijd dat ik me lang depressief had gevoeld (mijn tweede vrouw overleed diezelfde maand een jaar daarvoor), maar nu was mijn hart vervuld met ongeveinsde vreugde, vreugde uitgenodigd te worden op zo’n avontuurlijke reis, vreugde nog steeds een dergelijk vriendelijk gebaar van mens tot mens te mogen ondervinden, vreugde omdat de knoppen op de takken van de appelbomen op het smalle stukje grond van mijn halve gare buurvrouw, de weduwe Lauritzen, er veelbelovend uitzien, ondanks het feit dat die zielige, verwaarloosde boompjes het zo zwaar te verduren hadden tijdens de harde februaristormen. Ja, zo blij was ik toen ik de brief las van dhr. Magnús Jung-Olsen.

En ik las hem vaak.

In 1908 publiceerde ik een grappige anekdote in het lentenummer van Vis en cultuur. Om de een of andere reden viel ze me in toen ik voor het keukenraam in Kopenhagen stond, terwijl ik me er nog steeds niet toe kon brengen de brief terzijde te leggen:

‘Ooit kwamen twee heren elkaar tegen in een park waar ze hun honden uitlieten. De jongere heer nam meteen zijn hoed af voor de oudere heer die als groet terugknikte. Toen wilde het geval dat de hond van de jongere man zich losrukte en een eekhoorn achternaging. De jongere man was verlegen met de situatie en verontschuldigde zich tegenover de oudere man; zijn hond had zoiets nog nooit eerder gedaan, het was geenszins de bedoeling eekhoorntjes bang te maken, het was een eenmalige gebeurtenis, het zou niet weer gebeuren, dat kon hij hem beloven.

De oudere heer luisterde geduldig naar zijn verontschuldigingen, hield zijn hoofd een beetje scheef en zei schalks: “Jongeman, is het soms mogelijk dat u mij verwart met de kleine Mr. Squirrel?”’

Dr. Pázmány en ik vonden dit verhaal zo amusant dat we het toevoegden aan de Hongaarse samenvatting van dat jaar.

Maar ik betwijfel of mijn landgenoten er een touw aan konden vastknopen.

Ik ga waar de wind mij brengt

II

Op 10 april 1949 om elf uur ’s ochtends vertrok het koopvaardijschip Ms Elizabet Jung-Olsen vanuit de vrijhaven Kopenhagen op weg naar Noorwegen, naar de Moldbaai in West-Agdar. Mijn accommodatie aan boord van het schip bestond uit twee ruime hutten midscheeps onder de brug aan bakboordzijde en je kwam vanuit de eetzaal de voorkamer binnen. In deze hut was alle denkbare comfort aanwezig, een kooi en stoelen, een bureau en kasten, zowel voor kleren als boeken, en alles was zo mooi gemaakt als je maar kon wensen. De binnenste hut was de badkamer met een porseleinen wastafel, een spiegel zo hoog als de hut het toeliet en een diepe badkuip op bronzen poten in de vorm van leeuwen- of drakenpoten – het verschil is vaak moeilijk te zien. Binnen in de badkamer was een ruimbemeten afgesloten ruimte met een modern toilet. Ik bedacht dat het interessant zou zijn het verblijf van de kapitein te zien, daar de accommodatie van de ‘bovenrolsgasten’ – zoals ze degenen noemen die boven de eigenlijke bemanning staan – zo fraai was ingericht.

Ja, ik was ontzettend blij dat ik die ochtend op weg naar het schip bij het hoofdkantoor van mijn weldoener was langsgegaan om een bedankbrief af te leveren. Ik had tot diep in de nacht aan die brief gewerkt en drie concepten van de brief gemaakt alvorens hem in schoonschrift te schrijven, want naast het betuigen van mijn dank wilde ik dhr. Magnús Jung-Olsen hartelijk gelukwensen met het succes van zijn opmerkelijke onderneming.

Ik ging bij de patrijspoort zitten en keek uit over de Sond. Het was zwaarbewolkt en een krachtige noordelijke wind zorgde voor een behoorlijke deining op de kop van het schip. De scheepshoorn werd nu en dan geblazen, echter met behoorlijk lange tussenpozen. Vooruit waren slechts de kammen van de golven te zien die her en der hun witte schuim opspatten terwijl ze afwisselend opzwollen en wegzakten. Uit de hemel begon natte sneeuw te vallen waardoor het zicht vervaagde. Ik keek ernaar tot ik de hemel niet meer van de zee kon onderscheiden. Toen ging ik op bed liggen, afgemat na het schrijven van de brief de nacht ervoor.

Ik zette mijn wekker op vijf uur. Het eten aan boord van de schepen van de Kronos-rederij is in scheepvaartkringen befaamd en er wordt gezegd dat hun chef-koks aan de Deense koning worden uitgeleend als de scheepskok van zijne hoogheid zich onwel voelt.

Er werd mij een zitplaats aangewezen aan de tafel van de kapitein. Kapitein Alfredson stelde mij voor aan de eerste en tweede stuurman, de eerste machinist en de purser. Er was ook een vrouw, de echtgenote van de purser nam ik aan, maar later begreep ik dat hun huwelijkse staat nogal los was en je zou haar beter zijn maîtresse kunnen noemen. Ik was klaarblijkelijk niet de enige bovenrolsgast op deze reis.

Deze vrouw was klein van stuk, had dik, blond haar en was over het geheel genomen nogal gezet. Het leek me dat ze een beetje bang van mij was, in ieder geval was ze ontzettend verlegen. Ze keek me met grote ogen aan, zo kwam het op me over, maar later merkte ik dat deze blik haar natuurlijke gezichtsuitdrukking was, want bij nadere kennismaking zag ik dat behalve haar grote ogen die laag in haar gelaat lagen, haar onderlip slap hing zodat ze ongewild tussen haar zinnen gaapte. Ze was Duitse, of, naar wat ze zelf zei, Poolse van afkomst en geboorte, zelfs Litouws, maar ze praatte blijkbaar Duits met haar vriend. Ze verstond een beetje Deens, maar kon het niet spreken, omdat het koppel pas anderhalf jaar bij elkaar was. Op dat moment kwam het niet bij me op verder te vragen over haar achtergrond of levensverhaal, omdat ik verwachtte dat hiervoor tijdens de reis tijd genoeg zou zijn. Ik vroeg de kapitein of de purser zijn vrouw normaliter mee op reis nam. Hij zei dat dat niet het geval was. En op mijn vraag hoe ver de vrouw met ons mee zou varen antwoordde hij dat hiervoor slechts twee plekken in aanmerking kwamen, óf ze zou in de Moldbaai aan land gaan óf de hele weg naar Izmit meevaren, want dat waren, jawel, de eerste twee havens die we aandeden. We zouden wel zien wat er zou gebeuren. Ik moet vermelden dat de purser in de veertig was. Hij kon de tongpunt-r niet uitspreken, maar het was een aangename vent en je zou hem knap kunnen noemen ondanks een melkwitte cataract in zijn rechteroog. Zijn buitenlandse maîtresse was zo’n twintig jaar jonger dan hij.

We waren met z’n zevenen in de eetzaal en we hadden ruim plek aan de tafel van de kapitein. Iedereen was vriendelijk en deed zijn best om deze eerste maaltijd zo aangenaam mogelijk te maken. Zelf voelde ik me niet op en top na het middagdutje, er leek iets niet in orde met de verwarming in mijn hut, want hoe ik de radiator ook opendraaide, het bleef altijd even koud, of ik nu aan de knop boven of onder draaide. Nadat de vrolijke, dikke kok ons liet weten waaruit het weldoordachte menu van die avond bestond, vertelde ik de kapitein hoe het met de verwarming zat. En ook dat toen ik rond drieën wakker schrok, de eetzaal binnenliep en hierover klaagde tegen de steward, die het servies poetste, dat hij had gezegd dat op nieuwe schepen vaak kleine zaken niet in orde waren, hoewel dit natuurlijk niet mocht gebeuren en dat het zo gauw mogelijk gerepareerd zou worden. Dat was echter niet gedaan en nu vreesde ik natuurlijk de komende nacht. Kapitein Alfredson knikte terwijl ik hem dit vertelde, gaf geen antwoord, dacht even na en gaf toen de machinist een teken naar deze zaak te kijken. De machinist verontschuldigde zich tegenover zijn disgenoten en stond op van tafel.

Toen begon het diner met het ene exquise gerecht na het andere. Men had niet gelogen over de voortreffelijke kookkunst op de Kronos-lijnvaart. Het viel me echter op dat geen enkel gerecht vis bevatte. Ik nam aan dat het waarschijnlijk toeval was en dat we de volgende vier dagen vis zouden krijgen zoals gebruikelijk was bij de familie Jung-Olsen thuis. Hoe dan ook, het was allemaal heerlijk en de tijd verstreek veel te snel. De eerste machinist kwam weer terug toen we de meest tongstrelende ris à la mande aten die ik ooit had geproefd. Hij zei dat er volgens hem wat gruis in de radiatorbuizen zat en dat ze zo van de fabrikant waren aangeleverd, maar hij had de derde machinist opdracht gegeven ze door te spoelen, of schoon te schrapen. Ik kon de details van dit reparatieverhaal niet helemaal volgen en om eerlijk te zijn vond ik het niet passend tijdens de maaltijd. Maar toen kwam er Spaanse cognac op tafel, en Deense sigaren in een hardhouten kistje, en zonder het nog met één woord over de zaak te hebben hielp de eerste machinist zichzelf aan deze versnaperingen. Op zee gelden andere regels dan aan land – hier moet je constant aandacht besteden aan je accommodatie om baat te kunnen vinden bij de bescherming die deze biedt.

Zeelui die lang hebben gevaren hebben de beschikking over een onuitputtelijke voorraad verhalen over gebeurtenissen die ze zelf hebben meegemaakt of die ze van anderen van hun slag hebben gehoord. Vooral Caeneus, de tweede stuurman op de Ms Elizabet Jung-Olsen, was niet schuchter met het vertellen van allerlei zaken die hem in zijn leven waren overkomen. Hij deed dit om zijn disgenoten te vermaken en tevens om zijn grote kennis over te dragen, omdat ze wisten dat hij verder had gereisd en meer had gezien dan wie van hen ook. Aan de verwachtingsvolle blikken van mijn medepassagiers kon ik aflezen dat de tweede stuurman een uitstekend verteller moest zijn en ik begreep dat ze de hele maaltijd op dit moment hadden gewacht.

Sinds mijn vrouw stierf heb ik geen tabak meer aangeraakt en ik legde dit aan de kapitein uit zodat hij het niet ondankbaar zou vinden dat ik zijn dure sigaren afsloeg. Ik liet echter een tweede glas cognac inschenken, leunde achterover in mijn stoel en bereidde me voor op Caeneus’ prachtige zeemansverhaal.

De stuurman had de gewoonte om alvorens aan zijn verhaal te beginnen een verweerd stukje hout uit zijn zak te halen en het als de hoorn van een telefoon aan zijn rechteroor te leggen. Hij luisterde een, twee minuten naar dit stukje hout en sloot zijn ogen alsof hij sliep, terwijl onder zijn oogleden zijn pupillen heen en weer schoten. Dit was de eerste keer dat ik toehoorder was van Caeneus en ik glimlachte schaapachtig om zijn absurde gedrag. Ik kon alleen maar aannemen dat dit het voorspel was voor vulgaire clownerie en mimiek. Ik keek om me heen en verwachtte dezelfde reacties bij mijn tafelgenoten te zien, misschien zelfs dat de vrouw zou giechelen. Maar ze zaten doodstil op hun stoel en wachtten op het begin van het verhaal. Zelfs de maîtresse van de purser keek gehypnotiseerd toe hoe de man naar het houtje luisterde. De glimlach verdween meteen van mijn gezicht en in mijn verwarring wisselde ik een blik met kapitein Alfredson. Hij was zo hoffelijk om mijn faux pas over het hoofd te zien, leunde abrupt voorover op zijn ellebogen en zei zachtjes, maar beslist: ‘Daar haalt hij zijn verhaal vandaan …’

Bij die woorden legde de tweede stuurman het stukje wrakhout voor zich neer.

En hij begon zijn verhaal: ‘Een zeeman kan in zijn leven vele dingen overkomen en de gevaren liggen niet alleen op zee op de loer maar ook in verre havens. Nu wil ik jullie graag een opeenvolging van gebeurtenissen vertellen die tot zo’n onbezonnenheid en zo’n pech leidden dat ik bijna het leven erbij moest inschieten.

Ik was matroos op een schip dat de Argo heette. We voeren op de Egeïsche Zee, nadat we uit de stad Jolkos in Magnesia waren vertrokken met een lange reis voor de boeg. Het schip was pas gebouwd en uitgerust met het beste tuigage, maar als gevolg van wisselende winden en een ongewoon zware grondzee waren we meteen bij het begin van onze tocht enigszins van koers afgeraakt. Toen we de kust van Lemnos bereikten was het onze bedoeling water in te slaan en onze proviand aan te vullen – iets anders waren we echt niet van plan – en dat zou eigenlijk niet meer dan een of twee dagen in beslag nemen. Maar uiteindelijk zijn we bijna tien maanden op het eiland gebleven.

Toegegeven, we vonden het vreemd dat er geen enkel schip in de haven lag en dat we bij het binnenvaren geen enkel vaartuig zagen, maar omdat we er zo op gebrand waren aan land te gaan wekte dit bij ons niet genoeg argwaan om voorzichtig te werk te gaan. En we maakten ons ook niet druk over het feit dat er in de buurt van de haven geen mens te bekennen was. De mannen keken elkaar aan en zeiden dat de bewoners in de stad moesten zijn om een of ander feest te vieren – en was het geen aardig toeval dat we juist op zo’n moment kwamen opdagen? We lieten een sloep te water en twee bemanningsleden loodsten het schip naar de haveningang. Daar streken we het grootzeil, meerden het schip aan en gingen aan land.

De eerste reactie van iemand die van zee aan land stapt is de verwondering dat de grond zo vast onder je voeten is. Dat duurt een moment en dan neemt een andere gewaarwording het over waar geen einde aan lijkt te komen: dorst. In een oogwenk komt al het zout dat je met de zeelucht hebt opgezogen vrij uit de longen om op je tong uit te kristalliseren en het te bedekken als een glinsterende ijzeren handschoen. Slechts één ding kan het vuur doven: wijn.

We keken als één man naar de kapitein die samen met de stuurman bij de loopplank stond en onze ogen glansden met dezelfde onstuimigheid als de ogen van een atleet bij de start. Dit duurde een heel mensenleven. Het was voorbij toen de kapitein zijn handen voor zijn borst ineenstrengelde en langzaam het hoofd schudde. Met een pijnlijke zucht verdwenen de blijde, hoopvolle blikken van ons gezicht en we lieten onze schouders hangen. De stuurman keek van het zielige gezelschap naar zijn kapitein die geniepig glimlachte. Toen barstte de stuurman in lachen uit. En de kapitein riep naar ons met zijn witte tanden die flitsten in de brandende middagzon: “Bij de heilige Dionysos, mannen, ga en maak er een mooie dag van!”

En wij antwoordden in koor: “Lang leve de zoon van Aison, lang leve kapitein Jason!”

Nu moet ik zeggen dat de bemanning niet uit slappelingen bestond; het waren de grootste helden die de wereld heeft gekend. Ieder van ons zou een hele vloot naar een overwinning hebben kunnen leiden, ieder van ons had de moed om het tegen welke vijand ook op te nemen, zij het mensen of monsters, maar voor dorst moeten zelfs de grootste helden zich gewonnen geven. Als een bijenzwerm die het rottende karkas van een ezel in een moestuin had gevonden renden we de aanlegsteiger af naar de eerste kroeg die we in het oog kregen. Daar stormden we met een luide jubelkreet over de drempel. Maar onze vreugde was van korte duur, de kreet stierf op onze lippen: het was een spookstad, er was niets anders dan stof dat de banken en tafels bedekte. We braken in bij de volgende kroeg, en toen de volgende, en de volgende, overal ontvouwde hetzelfde beeld zich voor onze ogen: wijntonnen die opengebarsten waren en de zo gewenste drank rotte weg als zwart bloed tussen de gebroken resten.

Oh, wat een teleurstelling!

We draaiden ons op onze hielen om, sukkelden omlaag naar het schip en klaagden bitter. Toen Jason, zoon van Aison, zijn matrozen zo triest de aanlegsteiger af zag komen, peinsde hij diep. En toen hij hoorde dat de havenbuurt was bedolven onder de motten en roest, beval hij ons onmiddellijk klaar te maken voor een gevecht met het monster dat klaarblijkelijk al het menselijk leven op het eiland had vernietigd. Hij stuurde Faleros, een geoefend strijder, de stad in om te spioneren en met hem de jageres Atalanta, de enige vrouw in onze groep Argonauten. Ze waren goed bewapend, zoals altijd als er kans op buit was.

Deze twee waren nog niet lang weg toen ze weer naar het schip terugkeerden. Tussen hen in voerden ze een meisje mee met glanzend haar, dat een groep doodsbenauwde vrouwen hun tegemoet had gestuurd. In haar leliewitte hand hield het meisje een papyrusrol. De groep helden in hun bepantsering ging opzij en maakte voor het kleine meisje een pad vrij naar de aanlegsteiger waar Jason haar begroette. Ze reikte hem de rol aan die de zoon van Aison uitrolde en aandachtig las.

De rest van ons wachtte de ontwikkelingen af; gauw zouden we weten of de pest of een menseneter de oorzaak was van de gruwelijke toestand op het eiland. Ondertussen zette de gespierde midscheepsman Heracles het kind op zijn knie en vertoonde kunstjes voor haar.’

Die nacht kon ik de slaap niet vatten. Tijdens het verhaal van de tweede stuurman was ik weggedommeld en uiteindelijk viel ik in slaap en in mijn versufte staat leek het verhaal steeds absurdere vormen aan te nemen. Toen de steward mij een duwtje gaf, zat ik alleen in de eetzaal aan de kapiteinstafel. Alle sporen van een voortreffelijke maaltijd waren verdwenen.

Toen ik in mijn hut kwam was het er bloedheet. De zogenaamde reparatie van de eerste machinist had er simpelweg uit bestaan kokend heet water in de radiatoren te laten lopen en vervolgens de knoppen vast te draaien. Bovendien wakkerde de wind uit het noordwesten aan, begeleid door een zware zeegang zodat het lege schip met veel gestamp begon te rollen. Stoelen en alles wat los zat was constant in beweging, de laden schoten uit de commode, de deurtjes van de kast knalden zonder ophouden open en dicht en tot vroeg in de ochtend was ik bezig alles onder controle te houden. Toen het me uiteindelijk lukte om te gaan liggen, druipend van het zweet onder de lege dekbedhoes als een inwoner uit de tropen, begon de bedrijvigheid in de eetzaal: de fluitende steward maakte het ontbijt klaar. Maar ik had geen puf meer om op te staan en tegen hem uit te varen.

Kletterend serviesgoed en rammelend eetgerei waren het slaapliedje van mijn eerste ‘nacht’ als gast aan boord van het vlaggenschip van mijn weldoener, Magnús Jung-Olsen.