Sjón

Blauwvos

Novelle uit IJsland

Uit het IJslands vertaald door Marcel Otten

Uitgeverij De Geus

breda 2013

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van de Stichting Fonds voor de Letteren (tegenwoordig Nederlands Letterenfonds)

Oorspronkelijke titel Skugga-Baldur, verschenen bij Bjartur, Reykjavik

Oorspronkelijke tekst © Sjón, 2003

Eerste Nederlandstalige uitgave © Marcel Otten en De Geus BV, Breda 2006

Deze editie © De Geus BV, Breda 2013

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Staffan Widstrand/Corbis

isbn 979 90 445 2959 3

NUR 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2006.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

I

(9-11 januari 1883)

#

Blauwvossen lijken merkwaardigerwijs zo veel op stenen dat je je er eigenlijk over zou moeten verwonderen. Als ze er ’s winters tegenaan liggen is het ondoenlijk ze te onderscheiden van de rotsen zelf, lastiger zelfs dan de witte poolvossen, die altijd een schaduw geven of geel afsteken tegen de bevroren sneeuw.

Een blauwvos ligt dicht tegen haar steen en laat de sneeuwstorm aan de loefzijde over zich heen komen. Ze keert haar gat in de wind, rolt zich op en steekt haar neus onder haar achterpoot; ze laat haar oogleden zakken zodat je amper nog haar pupil kunt zien. Op die manier houdt ze de man in de gaten, die zich niet heeft verroerd vanaf het ogenblik dat hij onder de overhangende sneeuwhoop ging liggen, hier op de hoogste helling van de Asheimar – zo’n achttien uur geleden. De sneeuw is over hem heen geblazen zodat hij nu alleen nog op een ingestorte muur lijkt.

Het dier moet erop letten dat ze niet vergeet dat hij een jager is.

#

Hij is in het zuiden in Botn met de jacht begonnen. De lucht was helder en het morgenrood was zo zwart als het in de winter maar kon zijn. De man rende de huisweide omlaag, sloeg in de richting van het noorden over de Asar naar de Litla-Bjarg. Daar had het nog niet gesneeuwd.

Toen hij daar was aangekomen, zag hij iets op de rand van de heuvel bewegen. Hij ging met zijn hand in z’n jas en haalde er een telescoop uit, schoof hem uit elkaar en hield hem voor zijn goede oog:

Ja, er was geen vergissing mogelijk!

Hier was een dochter van Reinaert op pad.

#

Ze leek zich totaal onbewust van het gevaar. Haar hele gedrag wees erop dat ze eropuit was iets te eten te pakken te krijgen. Ze deed het op haar gemak en al haar aandacht was hierop gericht.

De man hield haar aandachtiger in de gaten.

Hij richtte heel sterk zijn gedachten op haar om een idee te krijgen van wat ze van plan was, welke kant ze op zou gaan als ze klaar was met haar gesnuffel op de heuveltop. Totaal onverwachts sprintte ze ervandoor, zonder dat de man in de gaten had waarom. Heel haar manier van doen wees erop dat ze een grote dreiging bespeurde. Ze kon niet het flauwste vermoeden van de man hebben gehad – op een normale manier.

Ze moet een duidelijk voorgevoel hebben gehad van zijn bedoelingen:

Het was een man die zijn zinnen op jagen had gezet.

#

De man ging de heuvel op. Hij probeerde het beeld van de vos helder voor de geest te houden, zodat hij haar makkelijker terug zou kunnen vinden:

Ze vliegt als een pijl uit de boog over de bevroren sneeuw.

Op de rand van de helling zocht hij naar sporen van de vos. Hij mat een pootafdruk van de vos tussen duim en wijsvinger: het leek een groot dier te zijn. In de sneeuwvlok die op zijn vingertop bleef liggen zat een glanzende haar – en over de kleur was geen vergissing mogelijk: roodbruin.

In het westen loodrechte wolkenstrepen.

Misschien was er een storm op komst.

De vos was nergens te zien.

#

Het spoor was gaaf, zo ver als het oog reikte.

De man liep kwiek met de wind in de rug. Het maakte nu weinig uit of de vos zijn geur oppakte; ze wist dat hij achter haar aan zat.

Hij bleef af en toe staan en keek om zich heen. Hij gebruikte dezelfde methode als eerst. Hij richtte al zijn gedachten op dat ene doel om uit te rekenen welke kant de vos op zou rennen en waar hij haar binnen schootsafstand zou krijgen.

Plotseling werd hem verteld welke kant ze opging en waar hij haar binnen schootsafstand kon krijgen:

De vos gaat naar het noorden over de sneeuwvlakte. Ze zal scherp naar het oosten afbuigen en daar strekt zich onder haar de Melar uit, alleen maar stenen, een perfecte schuilplek voor een blauwvos.

Was ze een te grote wildebras om op haar hoede te zijn? Was ze absoluut van plan zich aan het gevaar over te geven … en had ze op die manier hem in haar gedachten laten glippen? Had ze er niet voor gezorgd hem te verjagen?

Had de man een telepathische gedachte van de vos gekregen?

#

Buiten op de grindvlakte was het windstil en het vroor dat het kraakte; het koelde slechts zijn wangen af. De man zag een bruine oneffenheid een stuk verder naar het noorden. Hij hield zich stil. Na een tijdje begon de bult te bewegen. En kort daarna kwam een blauwvos vanuit de stenen naar boven.

‘Ja, daar was ze!’

Wat een prachtig beest! Zo donker als de aarde, een dikke pels met een enorm lange staart, duidelijk zo schuw als de pest. Ze schoot weg met scherpe, soepele sprongen.

De man zette de achtervolging in.

Het ging zoals hij verwacht had; de vos ging recht op de opstuivende sneeuw af. Precies op het ogenblik dat de blizzard haar verzwolg, bleef ze stokstijf staan en keek in de richting van de man.

Toen spurtte ze er weer vandoor, pijlsnel.

#

Je hoorde de wind fluiten.

Een sneeuwhoen kwam in volle vaart voorbijgevlogen, rakelings langs de man, het werd door de wind voort geblazen. Het werd gevolgd door een valk, die hoog vloog met gelijkmatige, kalme vleugelslagen.

De man wendde zich af van de wind, bond zijn sjaal strakker vast en wikkelde de schouderband driemaal om zijn rechterarm, zodat zijn tas dicht op zijn heup rustte.

Hij moest niet te laat in de sneeuwstorm terechtkomen.

#

De man ploeterde door de meedogenloze blizzard.

Eerst had hij het grind onder zijn voeten en het lopen ging niet al te zwaar, maar algauw ging het harder sneeuwen en kwam hij moeilijker vooruit.

Hij moest op zijn ingevingen vertrouwen:

De vos kan een kinderlijke aversie tegen het weer hebben. Ze graaft zich in de sneeuw in of glipt diep weg in rotsspleten, gaat omlaag onder de vorstgrens en blijft daar tot het slechte weer is overgetrokken.

Nu had de man een kans de afstand tussen hemzelf en Reintje kleiner te maken.

#

Voetje voor voetje kwam hij vooruit.

Maar net toen de man dacht dat hij de vos redelijk had ingehaald, werd de sneeuw opeens dieper. Ze kwam nu tot aan zijn kruis … en bij de volgende stap zat de man vast in zijn eigen spoor.

Hij kon voor- noch achteruit; hij kon geen hand voor ogen zien.

De sneeuwstorm bestookte hem van alle kanten, van boven en van onderen.

#

Naarmate de avond vorderde werd het weer slechter, de vorst drong door zijn kleren heen, ook al boden ze genoeg bescherming, en hij kreeg het zo koud dat hij moest rillen om zich te verwarmen.

De man besloot zichzelf in te laten sneeuwen.

Omdat hij zich een beetje bewoog terwijl dit gebeurde, vormde de sneeuw een winddichte huls om hem heen.

#

Hij had een normale lengte, was stevig gebouwd en lijvig rond zijn borst. Hij had diepe groeven in zijn gelaat, zijn voorhoofd was niet bijzonder hoog maar wel breed, hetgeen zijn gezicht karakter gaf. Zijn ogen waren klein, staalblauw en ze lagen diep onder zijn zware wenkbrauwen, die aaneengegroeid waren. De neusrug zat hoog en zijn neus was dik. De kaak- en kinlijn was niet makkelijk te zien door de donkerrode baard met zilveren strepen die kin en kaak verborg. Zijn baard reikte tot op zijn borst. Hij had aardebruin haar dat grijs begon te worden. Een ronde moedervlek zat hoog boven op zijn linkerneusvleugel.

Zo zag de man in de sneeuwjacht eruit.

#

De nacht was koud en eentje van de langere orde.

#

De man brak uit zijn huls van ijs.

Hij prees de Sneeuwkoningin en Koning Winter voor de bescherming die ze hem hadden geboden op dit fraaie aardse vlekje. Vanaf de plek waar hij zat had hij een wijde blik over de witberijpte wildernis.

Hij begon zich nu te knijpen en te krabben en toen hij zijn armspieren had warm gewreven deed hij zijn handschoenen aan, legde zijn handen op de sneeuwrand en hees zich uit zijn erezetel.

Ja, hij was een grote geluksvogel.

#

De man legde het geweer en de tas over zijn schouder en hield geen halt eer hij de Lofaklöp bereikte, dat overblijfsel uit de ijstijd hoog boven op de berg waar de sneeuw nooit blijft liggen.

Daar legde hij zijn bagage af, deed zijn handschoenen uit, zijn huiden schoenen en gebreide sokken en legde ze naast zich op een platte rots te drogen.

Nee, verduiveld nog an toe, hij trok elk kledingstuk uit en zat daar zoals hij was geschapen:

In niks behalve zijn vel.

Hij was een kind van Moedertje Aarde, de kleinzoon van de Dagster.