Barbara Voors

Vertrouwen in jou

Uit het Zweeds vertaald door Janny Middelbeek-Oortgiesen

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Oorspronkelijke titel Tillit till dig, verschenen bij Gedins Förlag, Stockholm

Oorspronkelijke tekst © Barbara Voors, 1993

Eerste Nederlandstalige uitgave © Janny Middelbeek-Oortgiesen en De Geus BV, Breda 2000

Deze editie © De Geus BV, Breda 2014

Published by agreement with Salomonsson Agency

Omslagontwerp De Geus BV

Omslagillustratie © Steve Martin Photography

ISBN 978 90 445 2994 4

NUR 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vierde druk, 2011

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

A==Anlag

AANLEG eerste begin, ‘zaadje’ (voor iets), erfelijke aanleg, gave, talent

Een zomervakantie, zoveel beloofde je mij. Je hield je woord: je schonk mij er verschillende. Ik weet niet of het zo simpel lag dat ik jou koos. Dat jij uitverkoren werd of dat jij mij al veel eerder had gekozen. Nog steeds weet ik niet hoe het leven in elkaar zit. Het is zesentwintig jaar geleden dat mijn vader en moeder mij schiepen in hun laatste daad van liefde. Het werd hun laatste Saga, hun laatste kind: ik. Saga is een lange vrouw, nog steeds ik. Ik ben het die op een avond, nu langgeleden, gaat en staat en groet en jou ontmoet. Jawel, dat moet ik zijn, hoewel er niets gecompliceerders bestaat dan proberen te beschrijven welke brokstukken een ik vormen.

Op deze wijze kan ik beginnen. Je kunt het op deze wijze uitleggen. Zesentwintig jaar geleden brachten mijn ouders mij ter wereld, na de grote opdracht te hebben volbracht een dochter te krijgen die Felicia heette: mijn zus. Als vervolg daarop kwam een Saga: hun Saga. Ik ben nog steeds van hen, ik ben er niet echt in geslaagd los te komen van het feit dat ik nog steeds van hen ben. Laten zij mij los op de dag dat ik mijn eigen kind ter wereld breng? Verliezen ze dan hun rol van voortdurende steunpilaren in de tempel die ik ben? Ik weet het niet, maar mijn ouders waren de pilaren rond mijn lichaam, als een gebitsbeugel. Zij waren het die mij overeind hielden wanneer ik wankelde. Maar ik wankelde niet zo lang, kreeg daar geen tijd voor, want op een dag waren de pilaren weg en waren Felicia en Saga twee zusjes die achterbleven in een wereld waarin een vliegtuig had besloten helemaal uit zichzelf te gaan vliegen. In plaats van te vliegen zoals de roodharige piloot had bepaald, sloeg het vliegtuig een richting in die onvermijdelijk eindigde in een grote open zee. De zee slokte mijn vader en moeder op en voorzover ik weet zwemmen ze daar nu nog. Vele malen heb ik hen bezocht en heb ik gedreven op de golven die mijn moeders boezem moeten zijn. Vele malen ben ik door mijn vaders schuimende baard gedoken. Daar wonen ze, terwijl ik op het vasteland woon en eigenlijk is dat niet vreemder dan dat sommigen in Parijs wonen en anderen in Londen.

Ik woon in Stockholm en daar woont mijn zus Felicia ook. Felicia is mijn beschermengel; dat stond in het testament dat mij over een bruine mahoniehouten tafel heen werd voorgelezen. Voor mijn achtjarige ogen zat een man met een knalrode stropdas en lange grijze bakkebaarden. Voor mijn twaalfjarige zus Felicia legde hij het document neer dat bepaalde wat wij voortaan thuis moesten noemen. Tante Britt had een verzoek ingediend of zij mocht zorgen voor de weerlozen, dat waren wij, en niemand was volwassen genoeg om te protesteren, ik nog het minst. Het enige wat papa en mama hadden geschreven was dat Felicia de beschermengel van Saga moest zijn en dan zou alles goed gaan. Ik denk niet dat ze wisten dat ze zouden sterven; dat is als het ware niet iets waar je rekening mee houdt. Felicia en ik kregen een nieuw adres, we verhuisden op de pagina’s van het telefoonboek en daarna was alles duidelijk en kregen we een nieuw thuis.

Ik heb me vaak afgevraagd wat mensen bedoelen wanneer ze zeggen: ‘Ik moet nu naar huis.’

Die vanzelfsprekende bevestiging van een huis dat je als je eigen beschouwt, als iets waar je de weg naartoe kunt vinden, als een thuis dat je niet wilt verlaten, als een thuis dat een plek van geborgenheid is. Zo’n plek heb ik altijd willen vinden. Ik was acht jaar toen papa en mama het vliegtuig meenamen naar het water dat hun thuis werd. Voordat dat gebeurde, had ik ook een sleutel waar THUIS op stond. Ik kon die sleutel gebruiken, hem in een slot steken, waarna de deur openging en daar, daar was mama! Uit het inwendige van het huis kwam mama aanlopen.

‘Hallo!’

Uit de hoek van de garage kwam mijn vader om te vragen waar ik geweest was.

‘Hallo, schat. Waar ben je geweest?’

Ik gaf altijd antwoord, maar ik weet niet meer welk. Het is niet zo constructief om terug te denken aan wat ooit is geweest en nooit meer terugkomt. Dat zei de zus van mijn moeder, Britt, iedere keer dat ik vroeg of ik ook een sleutel kon krijgen waar THUIS op stond. Dat was niet nodig, zei ze. Wanneer het een thuis was, hoefde je daar geen papieren van te hebben, en ook geen sleutel. En het was niet goed om iets te willen hebben wat je niet meer kon krijgen. Dat zei ze en daar stemde ook haar man mee in, in wiens huis Felicia en ik hebben gewoond van mijn achtste tot mijn achttiende jaar. Waar ik heb gewoond tot de dag waarop Felicia mij daar weghaalde en meenam de wereld in waarin de andere mensen leefden.

Je kunt niet direct zeggen dat mama’s zuster Britt ons opsloot. Ze sloot ons niet op: ze sloot de wereld buiten. Over was alleen haar wereld, waarin wij wel moesten wonen omdat onze ouders niet op het vasteland woonden. Felicia was de hele tijd vastbesloten Britt te verlaten. Ik was de hele tijd vastbesloten te blijven. Als dit de wereld was, de wereld van Britt, dan moest het de bedoeling wel zijn dat ik hier zou blijven. Op de een of andere manier moest dit zijn wat papa en mama hadden gewild, als ze tijd hadden gehad om iets te willen, en omdat Britt zei dat het dom was om iets te wensen wat allang voorbij was, besloot ik te blijven. Ik bleef tien jaar. Ik weet niet of tien jaar een lange tijd is, waarschijnlijk is het je hele leven. Zo voelt het.

Ze woonden ver buiten Stockholm met hun eigen drie kinderen die alles wisten van de wereld van Britt en niets van de onze. Omdat je ofwel voor ofwel tegen Britt was, waren ze vóór haar en tegen ons. Ik geloof niet dat er een andere oplossing was, eerder niet en later ook niet. Rolf, de man van Britt, was vóór Britt; hij wist niet beter of anders, of hoe het leven zich mogelijk voltrok buiten de keurige muren van zijn huis.

‘Dit is een fase waar we doorheen moeten, Saga’, zei Felicia altijd. ‘Een fase van a tot ö, waar je gewoon doorheen moet zien te komen. Daarna ben je vrij.’

‘Maar dan is het alfabet toch op? Welke woorden moeten we gebruiken?’

‘Je moet het niet letterlijk opvatten! Je moet het zo zien dat het leven dan begint. Dan haal ik je hier weg.’

Felicia was twaalf jaar en een van die twaalfjarigen die nooit twaalf, dertien of veertien mogen zijn, maar die volwassen werd op hetzelfde moment dat papa en mama gedwongen waren ons te verlaten. In één avond werd ze achttien en daarna had ze een ondefinieerbare leeftijd tot ze op een dag dertig werd en zelf een paar kinderen had. Vier jaar ouder dan ik en ze ligt mijlen op mij voor. Ik denk dat ik, in tegenstelling tot haar, altijd twaalf, dertien, of hoogstens veertien jaar ben geweest. Op de een of andere manier heb ik die leeftijd nooit losgelaten waarop tranen alles en niets oplossen, en een trillende onderlip moet fungeren als een katalysator voor het slechte geweten of de moederliefde van anderen. Britt bezat noch een slecht geweten noch moederliefde. Ze had zich opgeofferd en dat spelde ze altijd met hoofdletters.

‘Ik heb me OPGEOFFERD ter nagedachtenis aan jouw moeder en het is mijn plicht om twee Vrouwen van Betekenis van jullie te maken.’

We zijn er nooit achtergekomen wat een vrouw van betekenis was, maar ik geloof niet dat Britt vond dat mijn moeder een vrouw van betekenis was. Een gelukkige vrouw, ja, maar geen vrouw van betekenis. Het is gek dat ik tegenwoordig een Vrouw van Betekenis ben, ook al is het dan op kleine schaal. Ik heb verschillende boeken geschreven en nog het een en ander, en dat wordt als belangrijk beschouwd, misschien verbazingwekkend. Ook ik ben verbaasd, vooral gezien het feit dat de letterlijke ontwikkeling waar ik doorheen moest, al voorbij is en dat ik me op achttienjarige leeftijd van punt a naar punt ö heb geschreven, met wat hulp van mijn zus. We leefden zes jaar samen in het huis van Britt, dat was niet geslaagd, en vervolgens werd mijn zus voor de leeuwen gegooid en werd haar een nieuw entreekaartje geweigerd toen bleek dat zij tegen Britt was. Vier jaar later werd ook ik voor de leeuwen gegooid; Felicia zorgde ervoor dat dat gebeurde. Het gekke was dat ik op de een of andere manier wilde blijven. Ondanks tien jaren vol met de meest interessante en afgrijselijke familie-intriges wilde ik toch blijven. Ik wilde de enige zekerheid die ik kende niet opgeven. Felicia trok mij echter mee de wereld in en omdat ik hen verliet, was ik niet meer welkom. Daarom heb ik Britt, Rolf of hun drie kinderen in geen acht jaar gezien. Ze wonen op het platteland en bij hun huis staat: VERBODEN TOEGANG VOOR VERRADERS. Verraders, dat waren we. Misschien is dat moeilijk te begrijpen.

Nadat ik vier jaar zonder beschermengel had gezeten, kwam Felicia terug en ze reed me Stockholm in en ik durfde alleen maar mijn ogen dicht te knijpen en zij stopte op een plein en spreidde haar armen uit en zei dat het leven nu begon, maar ik had geen idee hoe dat ging. Waar begon je? Hoe zou ik een relatie kunnen hebben met iemand voor wie ik niet bang was? Hoe kon ik me veilig voelen in een omgeving die geen eisen aan me stelde, die niets vroeg, niets ter discussie stelde, geen scènes maakte, niet bedroog, geen kwaad over me sprak, niet manipuleerde? Hoe leefden anderen? Met de tijd zou ik erachter komen dat er meer mensen waren die zich dat afvroegen. Maar Felicia en ik waren de enigen die letterlijk een opengestoten en een gesloten deur achter de rug hadden en een open plein vol duiven voor ons.

‘Ik ben bang’, zei ik.

Ik ben bang, zeg ik nog steeds, maar misschien op een iets verfijndere manier. Tegenwoordig zeg ik: ‘Hoe kan ik, die uit een relatie ben geboren, geen relatie met iemand hebben?’

Ik vraag het jullie, want jullie zijn degenen die de puzzelstukjes zullen krijgen en misschien ook de antwoorden. Jullie zullen met de scherven van Zacharias en mij zitten en jullie zullen een oordeel vellen. En jij, Zacharias, jij zult dit op jouw manier vertellen, naar eigen vermogen. Maar nu luisteren jullie naar mij en ik vertel het op deze manier: van a tot ö, ook al zullen de letters ontbreken.

Ik heb geen echte relatie met iemand gehad, beschermengelen niet meegerekend, en ik weet niet waarom niet. Behalve dan dat relaties niet gewoon voor je opduiken en zeggen: ‘Hier is jouw sleutel waar THUIS op staat. Kijk, hier is mijn exemplaar en we kunnen allebei naar huis gaan en de sleutel in het slot steken en vervolgens kunnen we zeggen: kijk, nu zijn we thuis, hier gaan we wonen.’

Zoiets gebeurt niet en omdat ik niet weet hoe het anders zou moeten gaan, gebeurt er dus niets. Papa en mama gaven mij onvoorwaardelijk een sleutel, omdat ik hun Saga was. Britt gaf mij een onzichtbare sleutel vol voorwaarden, wat inhield dat ik moest beloven nooit contact te hebben met Felicia, die eruit was gesmeten, of met de rest van de familie, die niet sympathiseerde met de gebruiken van Britt. Dat betekende dat ik tien jaar lang helemaal geen familieleden ontmoette: de grootouders van mijn moeders kant niet, de grootouders van mijn vaders kant niet en ook geen neven of nichten. Ik kan dat gemis niet op waarde schatten; het is gewoon een gegeven.

Inmiddels ben ik zesentwintig jaar en nu is het de bedoeling dat ik een eigen relatie met iemand aanga, een eigen leven schep. Als ik maar wist hoe je moest beginnen. Hopelijk zal ik een onvoorwaardelijke relatie aangaan, zoals tussen mama en mij, en niet een vol eisen en dreigementen, zoals tussen Britt en mij. Maar ik weet niet hoe dat moet. In een relatie steeds worden bedrogen, naar de regels van een ander leven, is ook een zekerheid die je kunt missen. Af en toe mis ik Britt met heel mijn hart, want de regels waren daar in elk geval duidelijk en niemand verlangde dat ik een relatie met iemand zou aangaan. Daar was geen ruimte voor. Er waren geen gevoelens om iets mee te voelen en er was geen plaats voor iemand anders. Een macabere zekerheid is ook een zekerheid en in Britts huis leefde ik in haar wereld van regels en eisen en toen ik buitenkwam in een wereld zonder regels, was ik totaal verward. Ik wist niet hoe ik mijn weg moest vinden. De flat die de mijne zou worden, was klein en claustrofobisch en vereiste inrichting en getuttel en vrienden. Ik kende niets van dat al en ik wist ook niet waar ik dat moest vinden. Waren er geen folders?

Felicia hield van de wereld, ze zei dat ze van mensen hield – kan dat? – en ze beloofde dat ze me een kaart zou geven en ze zei dat het helemaal niet moeilijk was om de weg te vinden. Tegenwoordig weet ik de weg naar het centrum en ken ik de weg in mezelf een beetje, maar in iemand anders de weg vinden kan ik niet, want er is niemand anders die mij een thuis heeft geboden. Misschien is dat een vreemde houding, misschien is die houding logisch. Mijn zus zegt dat het het logische gevolg is van een verwrongen jeugd en dat dat diepe sporen in mij heeft nagelaten die zich langzaam in mijn persoon vastetsen. Zij denkt dat het voorbij zal gaan; zij houdt meer van mij dan absoluut noodzakelijk is. Ik denk niet dat het voorbijgaat, ik denk dat het dieper zal binnendringen, tot het zo zichtbaar is dat iedere voorbijganger het zal zien.

Op mijn voorhoofd staat al:

GEEN RELATIE MOGELIJK

Op mijn mond staat:

MOEITE OM TE PRATEN OVER WAT ER IS GEBEURD

Op mijn hart staat:

GROTE BEHOEFTE AAN EEN EIGEN THUIS

Op mijn buik staat:

MISSCHIEN DAT EEN KIND HELPT

Op mijn benen staat:

VLUCHT ZO VAAK ZE KAN NAAR ANDERE LANDEN

Op mijn voeten staat:

IK ZOU ZO GRAAG OP IEMANDS TENEN WILLEN TRAPPEN ALS JULLIE ME DAT TOESTONDEN

In plaats daarvan schrijf ik en ben ik in een aantal onbekende werelden gevlucht, waarin mensen die lezen wat ik heb geschreven zich herkennen. Dat doet me plezier, maar tegelijkertijd begrijp ik het niet: hoe kunnen jullie mij beter leren kennen, maar ik jullie niet?

Ik denk dat ik dit ben, tot nu toe, en dat er daarna meer komt, als afleveringen op televisie die elke week worden uitgezonden. Ik heb al gezegd dat je mij een zomervakantie beloofde. Daar wil ik over vertellen, over de zomervakantie van Zacharias en Saga en over wat er daarna kwam: de kwestie dat we geconfronteerd werden met de gebroken nek van een dode man en – God vergeef het ons – niets deden.

Maar voordat de zomervakantie aanbrak, was de winter in Zweden enorm lang. En na de zomer begon die winter opnieuw.

#

B==Bekännelse

BELIJDENIS 1. bekentenis 2. religieuze leerstelling; geloofsbelijdenis

Wie is Saga? Wie ben ik? Ik ben van plan het op deze manier te beschrijven; op deze manier moet het worden verteld. Jij zult het op jouw eigen wijze vertellen, dingen wegredeneren op dezelfde manier als ik nu doe. Dat allemaal om niets kapot te maken, om niet zo diep te snijden dat ook wij terechtkomen in de zee waarin mijn ouders wonen. Onze opdracht is om hier te leven en dat weten we. Jij zult het vertellen met je humor als belangrijkste wapen, door jouw lach en door jouw mooie ogen, waarvan ik aan één stuk door zal houden. Jij zult komen, ook al heb ik je nog niet ontmoet.

Ik zal het op mijn eigen wijze vertellen, en dat zal met grote gebaren en veel dramatiek gepaard gaan. Jij zult vragen: ‘Waarom al die vragen?’

En ik zal antwoorden: ‘Omdat er geen antwoorden zijn.’

Daarom moet ik immers doorgaan. Jij zult zeggen dat mijn omgeving mij beschadigd heeft en dat mijn beroep mij beschadigd heeft en dat ik naast jou zou moeten gaan liggen en nergens meer aan denken. Maar ik ben gemaakt om te denken en ik kan me niet omdraaien en tegen mezelf zeggen: ‘Lieve Saga, zwijg nu! Alles is goed. Zwijg.’

Ik zal zwijgen, op een dag zal ik helemaal zwijgen, wanneer de woorden op zijn, maar ik weet nog niet wanneer die dag aanbreekt en het is ook niet bepaald iets waar ik naar uitkijk. Nu bezit ik nog woorden en ik moet vragen stellen en ik ben van plan vragen aan jou te stellen en ook jij zult vertellen. Je zult wel moeten.

Ik moet het vanaf het begin vertellen. Jullie kennen de winter. Een lange zwarte winter die tien jaren van mijn leven heeft opgeslokt. Ik weet dat dat dramatisch klinkt en tot gevolg zal hebben dat bepaalde mensen hun wenkbrauwen fronsen en zich afvragen waar dit naartoe gaat. Tien jaren komen en gaan, sommige mensen zijn veertig en merken niet dat er tien jaren zijn verstreken. Dus wat is tien jaar? Maar voor mij waren de jaren tussen acht en achttien de jaren die mijn kijk op de wereld hebben gevormd, mijn vertrouwen in de wereld. Britts gedachten, Britts handelingen waren mijn wereld en zij was degene die het besluit nam dat het het beste was dat zij voor Felicia en mij ging zorgen. Achtentwintig uur na de mededeling over de mislukte landing van het vliegtuig had ze onze koffers gepakt en ons naar haar huis op het platteland gebracht. Het leek alsof iedereen verlamd was en geen tijd kreeg om te protesteren, en omdat iedereen het erover eens was dat Britt zich enorm OPOFFERDE, konden ze er als het ware niets tegen inbrengen. Wij ook niet. Toen mijn grootouders en de rest van de familie zich vertoonden, werden ze successievelijk door Britt buitengesloten. Ze zei: ‘Of ík voed ze op, of jullie.’

Ze hadden er wat van moeten zeggen. Dat hebben ze niet gedaan. Niet na zo’n OPOFFERING. Britt had kinderen, een man, een hond, een keurig huis, gehaktballen, een kat en Joost mag weten wat, en knusse, zij het angstaanjagende avondjes thuis – wat kon je nog meer verlangen? De familie verlangde niet meer en werd verzocht zich terug te trekken tot Britt op een dag, uit het diepste van een of andere waanzin, totaal met hen brak. En toen zij met hen brak, waren ook wij gedwongen met hen te breken. Ze mochten niet meer komen; wij mochten ook best bij Britt weggaan, maar in dat geval nooit meer terugkeren. Ik was acht jaar en zei tegen Felicia: ‘Ik geloof niet dat ik al zo gewend ben aan het nemen van grote beslissingen.’

En Felicia durfde mij niet alleen te laten. Dus bleven we. Ergens zijn er nog steeds delen van mij achtergebleven, alsof de schroef die Britt in mijn hart draaide de enige reden is dat het nog steeds slaat. Delen van mij wonen daar nog steeds en misschien is het om die reden dat ik niet weet hoe ik me in deze wereld moet redden, omdat ik de vorige niet heb durven verlaten. Deze vrije wereld, waarin alle beslissingen je eigen beslissingen zijn, is een heel wonderlijke, en soms is het moeilijker om hierin te leven dan in een angstaanjagende wereld. Overleven in mijn ‘gezin’ heeft me zoveel energie gekost dat er niets is overgebleven voor de liefde. Ik kon het gewoon niet opbrengen. Iedere keer dat ik op een feest belandde waar mannen waren met wie ik iets had kunnen doen, zat ik met mijn gedachten altijd ergens anders. Terwijl de anderen dansten, dacht ik. Ik stelde mezelf de vraag of ik Britt zou ontvluchten en vroeg me af of ik oud genoeg was, of ik wel durfde. Toen ik eindelijk achttien jaar werd, stelde ik mezelf de vraag of ik nu volwassen genoeg was om een eigen leven aan te kunnen. Toen Felicia op een dag voor de deur stond te huilen en mij vroeg of ik mijn koffers wilde pakken om eindelijk te vertrekken, stelde ik mezelf nog steeds de vraag of het nu echt zover was. Toen ik in mijn eigen flat zat met de studiegids van de universiteit voor me op de grond, stelde ik mezelf de vraag hoe je opnieuw begon en waar je in dat geval het formulier voor een eigen leven in moest vullen. Terwijl mijn zus een gelukkige man in slaap kuste, stelde ik mezelf de vraag waar je mannen vond die de energie en de tijd hadden om het leven opnieuw voor mij te duiden. Een man die de tijd zou nemen om naar mijn vragen te luisteren, geen antwoorden verwachtte, mij liet zien welke weg ik zou kunnen inslaan, hoe je samen een leven kon opbouwen, waar je een huis kon bouwen. Het was als zoeken naar een wereldwonder nadat die in een rationele wereld bijna waren uitgeroeid. Ik zocht naar zo’n man; zoeken is trouwens eigenlijk een beetje overdreven, omdat ik er niets voor deed. Kijken is misschien een beter woord. Maar ik kon niet handelen, ik had totaal geen actieplan, omdat ik geen regels kende. Ik was ervan overtuigd dat degene die jij was, zich over mij zou ontfermen en mij gewoon naar Huis zou dragen. Het heeft lang geduurd – is het nu afgelopen? – voordat ik besefte dat ik het plezier zelf moest scheppen. Dat ik de enige was die dat kon doen.

Wanneer ik mijn zus Felicia zag, zag ik een gelukkige vrouw van wie ik gewoon aannam dat zij het geluk had geërfd of gewonnen, als een rechtstreeks uitvloeisel van haar naam. Geluk was iets wat je kreeg, niet iets waar je voor vocht. Als ik het haar had gevraagd, had ze misschien geantwoord: ‘Nee, mijn geluk is geen prijs die ik heb gewonnen. Ik heb er strijd voor geleverd, het gekoesterd. Ik vecht iedere dag en ik sta op en glimlach en zie mezelf in de spiegel en denk: dit ben ik en als de wereld werkelijk moet worden, dan begint dat in mijn ogen.’

Dat klinkt misschien simpel, maar ik had de vraag niet eens kunnen formuleren. De enige woorden die ik kon vinden, waren: ‘Hoe kan ik, die uit een relatie ben geboren, geen relatie met iemand hebben?’

En ik begreep nooit waarom niet. Ik had geen vertrouwen in iemand, had geen zelfvertrouwen, geen vertrouwen in de mensen die mij ieder uur, iedere minuut, iedere seconde van mijn leven passeerden. Als een eiland in een zeer rusteloze zee zat ik te speuren naar een boot die mij zou oppikken en hoewel ik heel goed kon zwemmen, kwam ik nooit op het idee dat ik mezelf zou kunnen redden of iemand tegemoet zou kunnen zwemmen. Dat ik me op straat naar een man zou kunnen omdraaien en zeggen: ‘Ik kan mezelf redden. Maar ik zou mijn liefde zo graag willen delen.’

Gek eigenlijk, want de herinnering aan mezelf als achtjarige, voor ik werd overgeplaatst, is die aan een kind met een enorm vertrouwen. Ik was er niet alleen van overtuigd dat ik een ster zou worden: ik was al een ster. Een ander beroep bestond niet. Met een grote hoed op zou ik de wereld stormenderhand veroveren, op dezelfde manier als ik dat met mijn ouders en mijn zusje deed. Ik stormde hun leven binnen en ze hielden onvoorwaardelijk van me. Misschien kun je niet anders met een kind dat, om de aandacht te trekken, de gasten urenlang geboeid houdt en tussendoor zijn ouders wakker houdt met theatrale uitweidingen dat het nu in feite al behoorlijk lang gedeprimeerd is en dat niemand dat heeft opgemerkt. Misschien konden ze niet anders.

Behalve vertrouwen schonken mijn ouders mij een kapsel dat helemaal steil en rood is en dat als een shawl om mijn hoofd ligt, een lichte huid die weigert bruin te worden zoals bij anderen en een lichaam dat op de een of andere manier op zesentwintigjarige leeftijd nog steeds dat van een kind is. Ik denk dat ze ook daarvan zouden hebben gehouden.

De jaren bij Britt braken mijn vertrouwen af; millimeter voor millimeter haalde ze eraf, ze trimde mij als een hond, het ene haartje na het andere trok ze uit mijn vacht, totdat een afgrijselijke bewondering voor Britt het enige was wat overbleef. Hoe moet ik het vertrouwen terugvinden waarmee ik het leven binnenstormde, op het podium mijn handen ineensloeg, mij omkeerde en jullie recht in de ogen keek? De liefde heelt misschien alles, maar dat is niet zo simpel. Ik moet het vertrouwen zelf herstellen. Stukje bij beetje moet ik het weer opbouwen, anders zal ik op een dag dezelfde vreselijke bewondering tegen jou richten.

Jij bent er echter nog niet. Binnenkort, binnenkort kom je in mijn leven en het enige wat ik zal doen, is mijn veiligheidsriem aanhalen na een van mijn lange vluchten, uitvluchten uit Zweden. Deze keer ben ik in Afrika geweest en ik ben er niet in geslaagd de hele wereld te redden, vanwege het simpele feit dat deze niet gered wil worden. Nee, de derde wereld heeft me verteld dat we elkaar wederzijds verder zouden kunnen helpen, ook al heb ik me gerealiseerd dat ik degene ben die de meeste hulp nodig heeft. Mijn humeur is niet stralend, het is veranderlijk, het is labiel, en ik zit te zeuren en te zuchten in mijn eenzame vliegtuigstoel, terwijl ik mijn negatieve checklist opmaak, zoals altijd, van boven naar onderen. De lijst van een relatievrij leven luidt als volgt:

Wie heb ik om thuis bij terug te keren? Niemand.

Waar kan ik naar uitkijken? De volgende reis, de volgende vlucht.

Wie komt me afhalen? Felicia.

Wie zal me op het vliegveld gepassioneerd zoenen? Helemaal niemand.

Wie heeft er straks gekookt? Felicia’s man.

Hoe zal het zijn om in mijn appartement terug te komen? Bedompt en afschuwelijk.

Zo gaat de lijst op dezelfde positieve manier verder en ik keer mij naar het raampje waarachter de zon schijnt, omdat ‘het altijd mooi weer is als je vliegt’. Dat heeft een of andere nitwit gezegd en omdat ik zelf bijzonder intelligent ben, breng ik dat even onder de aandacht, halfluid. In werkelijkheid had ik hetzelfde geconstateerd. Dat irriteert me nog meer en het lukt me niet om ook maar één gedachte te hebben die me vrolijk stemt. Hoe zou ik ook kunnen. Er zijn geen vraagtekens, er is niemand die wat ik denk ter discussie stelt. Ik ben mijn eigen klankbord en als zodanig ben ik niet bepaald betrouwbaar. Ik scheur aan alle kanten en ik heb geen vertrouwen om daartegenover te stellen, geen energie om iets mee op te bouwen. Ik heb alleen deze vrouw die ik ben. Totdat ik door een ijskoude gedachte word overvallen.

Misschien is het leven niet zo banaal dat je opeens een gedachte krijgt waarna het leven nooit meer hetzelfde is. Mijn leven is echter wel zo banaal en ik, die niet in wonderen geloof, schep zelf een wonder. Daar ben ik heel gelukkig mee. Wanneer de gedachte mij uit een boek dat ik tussen mijn koude vingers houd tegemoet komt stuiteren, luidt ze als volgt: ‘Jijzelf moet je geluk tegemoet gaan. Er is niemand die je zal bidden en smeken. Alleen jij kunt je van achttien jaren ontdoen en doorgaan met leven met het vertrouwen dat je als achtjarige had. Alleen jij kunt de wereld opnieuw duiden.’

Zo is het precies en ik houd mijn adem in en zelfs ik kan niets vinden om hiertegen in te brengen. Zelfs mijn normale checklist duikt niet op, zelfs mijn negatieve gedachten niet, die gewoonlijk bereidwillig een uitweg zouden hebben gevonden. Het is absoluut glashelder. Ik kijk eens rond en het vliegtuig is leeg, of het kan ook vol mensen zitten, maar ik ga tussen de stoelen op de grond liggen en ik houd mijn gebalde vuisten tegen mijn hart en ik fluister tegen mama, tegen papa, tegen Felicia, tegen de hele wereld fluister ik: ‘Nu begin ik opnieuw. Horen jullie dat? Ik ben helemaal niet van plan om dood te gaan; ik ben van plan opnieuw te beginnen en ik weet niet hoe, maar ik zal mijn hele ik openstellen zodat ook jij zo bij mij naar binnen kunt stappen. Ik zal zo bij jou naar binnen stappen en je hebt mij al gezien, maar niets is nog voorbestemd, hoe graag ik dat ook zou willen.’

Daar begint het mee. Nu begint de film en ik haal diep adem en ik ben terug en ik ga met mijn handen over mijn borsten alsof ik ze voor jou wil prepareren. Precies hetzelfde gebaar dat jij zo vaak zult maken.

Ik verlaat het vliegtuig met maar één opdracht: jou ontmoeten, gelukkig worden en opnieuw beginnen. Het klinkt misschien alsof dat drie verschillende opdrachten zijn, maar ze komen op hetzelfde neer. Mijn enige probleem is hoe ik jou moet herkennen, nu ik eindelijk mezelf heb herkend. Hoe moet ik weten dat jij het bent? Maar ik vind dat in dit verband een minder groot probleem, vergeleken met mijn checklist die ik net in een groene prullenbak heb gegooid. Zelf ben ik groot als het heelal en ik vertrouw op mijn eigen stem, die zoveel jaren muisstil en beknot is geweest. Die stem zegt: ‘Welkom terug bij de echte Saga, die achttien jaar lang aan de kant is geschoven. Ik weet dat het heel wat jaren zijn om achter je te laten, maar geloof me, ook die jaren zullen nog nuttig voor je zijn.’

Felicia haalt me samen met haar man van het vliegveld en ik sta te springen en te dansen en ik voer het verschil in tijd, het verschil in leven als excuus aan, maar ik zeg niets – hoe zou ik dit kunnen uitleggen? – en wijs in plaats daarvan hun plannen voor het eten van de hand, omdat ik weet dat ik dan met mijn checklist zal beginnen en jaloers word op hun geluk. Ik lieg en vertel dat ik al plannen gemaakt heb, wat in zekere zin ook zo is, en ze kijken een beetje verbaasd want ze weten dat ik twee maanden in Afrika heb gezeten, maar Felicia glimlacht en ik glimlach ook en ik zie dat we dezelfde glimlach hebben, hetzelfde vermogen tot geluk. Ze brengen me naar huis en ik trek de kleren aan die in mijn kast klaar hangen. Daarna belt, als was het voorbestemd, mijn jeugdvriendin om te zeggen dat we eigenlijk zouden moeten uitgaan en ik zeg dat ik al weet waar we naartoe zullen gaan en dat doen we. Zo eenvoudig kan het toch niet zijn? Ik probeer het precies zo eenvoudig te maken als ik me heb voorgenomen, en ik open mijn ogen om jou te kunnen herkennen voordat ik je ken.

Misschien heb ik gewoon geluk? Misschien is het de man achter de bar wel die met mij naar huis mag gaan. Misschien is het de puistige man in de deuropening die mijn hand mag vasthouden. Misschien is het de blonde man die de ene plaat na de andere draait. Maar jij bent het. Ik laat mijn vriendin in een grote ruimte achter en loop naar een veranda. De zon is boven de daken van Stockholm ondergegaan en hier buiten is het een enorm gedrang en er wordt bier over mijn jurk gemorst, hij is groen, en ik vraag me af waarom ik zo lach. Ik praat met iedereen die naast me staat en ik vraag me af waar ze mijn hele leven hebben gezeten en ik ben zo bang dat gauw, heel gauw de betovering verbroken zal worden en dat Britt tegen mij zal roepen: ‘Wat is er zo leuk? Je moeder kon ook zo klinken. Ze vond altijd dat het leven gemakkelijk was. En misschien dat zij er zo tegen aan kon kijken, met zo’n man en zulk schunnig geluk. Ik had dat niet. Hoe had ik gelukkig kunnen zijn hier in the middle of nowhere met een man die niets wil? Zo ziet de wereld eruit en het heeft totaal geen zin te proberen daar verandering in aan te brengen.’

Ik houd mijn handen voor mijn oren want ik wil haar niet horen, ik wil niet luisteren naar haar verklaringen. Niet nu, niet nu ik net een eigen verklaring heb gevonden.

Helemaal links van me vraagt een man hoeveel punten je kunt krijgen voor een echt oude jeugdvriend.

‘Sorry?’

‘Ja, als iemand hier vanavond een prijs moet krijgen dat hij de gaafste is, dan kun je net zo goed meteen al beginnen met punten verzamelen. En ik dacht: hoe meer vrienden ik maak, hoe meer punten ik krijg. En omdat ik hier een jeugdvriend heb, vind ik dat dat bonuspunten zou moeten opleveren.’

‘Maar ik heb hier ook een vriendin’, zeg ik.

‘Hoelang al?’

‘Al twintig jaar.’

‘Dan versla ik jou.’

‘Maar dat is niet eerlijk, want jij bent ouder.’

‘Hoe weet je dat?’

‘Je ziet er zo oud uit.’

‘Achtentwintig jaar.’

‘Dan heb je toch meer tijd gehad om vrienden te maken dan ik.’

‘Maar jij kunt een lagestatusbonus krijgen. Als compensatiepunten.’

Jij bent het grootste kind dat ik ooit heb gezien. Ik ben nog nooit een volwassen man tegengekomen die vergeet dat hij volwassen is en die meteen, zonder het te vragen, met die mengeling van liefde, schrammen en ernst waarmee dat gepaard zal gaan, besluit dat hij wil spelen. Ik ben mannen tegengekomen die hebben geprobeerd mij te bewonderen, geprobeerd mij te verleiden, geprobeerd mij te imponeren, geprobeerd mij te kopen, maar ik ben nog nooit iemand tegengekomen die meteen met mij begon te spelen. Het is net alsof jij een spel hebt en mij een dobbelsteen geeft en zegt: ‘Nu ben jij aan de beurt om te gooien.’

En ik gooi en daarna is niets meer hetzelfde. Ik ga binnen nul seconden van zesentwintig naar acht jaar en ik heb nog nooit gehoord dat een auto dat record heeft verbeterd. Het is het vreemdste dat ik heb meegemaakt. Het is veel heerlijker dan ik had gedacht.

Die avond pakken we onze fiets en rijden we door het park, waar jij me leert hoe ik op mijn achterwiel moet rijden, zelf op je rug valt en als een kind dat indruk wil maken slipt in het grind zodat ik ga gillen van enthousiasme. Ik gil en ik lach en jij vertelt me, in vertrouwen, dat we meedoen op MTV en dat dit een rechtstreekse uitzending is en of ik me maar niet beter een beetje zou opdoffen? Dat beloof ik en we stappen een bar binnen en alle andere mensen zijn figuranten en terwijl we onze interviews geven, wuiven we naar de camera.

‘Ben je al lang bekend?’ vraag ik boven een pilsje met twee rietjes.

‘Zolang ik me kan herinneren. Ik ben tegenwoordig in elk geval gewend aan rechtstreekse uitzendingen. En jij?’

‘Sinds mijn tiende. Ik geef voornamelijk kranteninterviews en zo. Draai je trouwens niet om, daar staan een paar fans.’

‘Weet ik. Die zijn van mij. Ik ben vooral rockster. En jij?’

‘Ik ben ook een ster.’

Je kijkt me aan met de vreemdste ogen; het is alsof andere krachten dan menselijke ze doen glinsteren en soms moet je huilen van het lachen. Je kijkt me aan alsof je wilt zeggen: kom binnen. Dat mag. Kom maar binnen.

We pakken onze fiets en rijden door rood, laten ons achterstevoren de heuvel afrollen, plukken bloemen in het park, houden koffiepauze op een trottoir, verwisselen onze schoenen, imiteren voorbijgangers, spelen schipper mag ik overvaren, totdat ten slotte de ochtend aanbreekt en het spel voorbij is en ik doodsbang ben dat de betovering is verbroken. Jij brengt me naar huis; het is zomer en het ruikt naar Zweden en Afrika is erg ver weg, net als Britt, en jij fluistert: ‘Ik denk niet dat we elkaar nog zien.’

Ik krijg het ijskoud en kijk je aan.

‘Ik ben parttime spion en ga een paar maanden in een trainingskamp. Maar ik bel je maandag. Ze houden er toch al rekening mee dat ik misschien ontsnap.’

Je belt mij maandag.

Je bent lang en hebt spieren die me bijna bang maken wanneer we elkaar omhelzen. Je haar staat recht overeind en is donker en je hebt bruine ogen die de hele tijd lachen. God weet waarom, maar ze lachen.

#

C==Charm

CHARME het vermogen om aantrekkelijk over te komen

Kan het zo simpel zijn dat je maandag belt en dat je mij vraagt om met je mee de wereld in te trekken die voor jou heel simpel en verklaarbaar is? Zo simpel ís het en wanneer jij belt, sta ik mijn groene jurk te strijken.

‘Met mij. Zacharias.’

‘Ik weet niet wie jij bent.’

‘Ik ook niet. Ik heb je hulp nodig. Ik heb tijdens de oefening mijn identiteitsplaatje verloren en heb wat advies nodig zodat ik een nieuwe identiteit kan opbouwen. Wat zeg je daarvan?’

‘Nu meteen?’

‘Dat lijkt me het beste. Dat dat geregeld is. Die identiteitskwesties regel je niet in een handomdraai.’

‘Maar tijdens een etentje?’

‘Als jij betaalt.’

‘Moet ík betalen?’

‘Natuurlijk! Meisjes hebben het al generaties lang veel te goed gehad. Ik ben van plan revanche te nemen voor mijn broeders.’

‘Ik begrijp je niet?’

‘Het is maar beter dat we hier op een meer geciviliseerde manier over uitgeruzied raken. We zien elkaar waar we de laatste film hebben opgenomen. En neem je fiets mee.’

Ik neem mijn fiets mee en mijzelf, goed ingepakt in de groene jurk die tot mijn knieën reikt en die ik moet optrekken om te kunnen fietsen. De mannen die ik tegenkom kunnen vast zien dat ik veranderd ben, ze kunnen vast zien dat ik fiets zonder kaart. Dat is nog nooit eerder gebeurd en ik begrijp niet hoe ik de weg zo goed kan vinden. Ik stop voor een rood licht waar mannen staan en we praten met elkaar en het is grappig, want de betovering is nog niet verdwenen en ook met hen kan ik lachen.

Jij staat waar we laatst stonden en je fiets is zwart en staat tegen de regenpijp aan. Ik word heel verlegen want ik weet niet hoe ik me moet gedragen, omdat ik nog niet heb begrepen dat jij mijn allerbeste vriend bent. Ik heb nog niet begrepen dat je mannen altijd als vrienden moet behandelen: niet als mogelijke minnaars, verzorgers, redders, mannen van de toekomst die in staat zijn je kinderen en status te geven. Vanachter mijn rode haar kijk ik naar jou en je ziet er niet echt uit zoals ik me je herinner. Je bent helemaal echt en ik zie door je overhemd heen dat je een beetje haar op je borst hebt en dat je armen nog steeds helemaal gespannen zijn. Je hebt een brede mond, alsof er plaats moet zijn voor alle woorden en je lach. Ik heb nog nooit een man zo horen lachen. Je huilt niet, maar je kunt zo lachen dat je ervan moet huilen en zoiets heb ik sinds ik klein was niet meer meegemaakt. Mijn vriendin en ik moesten altijd zo lachen dat we ervan gingen huilen en het in onze broek deden, wat zo vaak gebeurde dat we uiteindelijk besloten om een badpak onder onze kleren aan te doen.

Jouw ogen zijn nog steeds enorm mooi en ze glinsteren, maar je bent zo verschrikkelijk echt en ik word bang en verlang terug naar de wereld waarin ik altijd geleefd heb en althans de weg in mijzelf goed ken. Je omhelst me en je begint aan me te trekken en met me te spelen, als een kind met een ander kind. We gaan het restaurant binnen en ik weet niet wat jij doet – of misschien zijn wij het allebei? – maar opnieuw zitten we midden in een film waarin iedereen lacht en met ons praat of iets zegt waardoor de film verder draait. Nog steeds weet ik niets over jou, wie je bent, wat je doet, waar je vandaan komt. Komen uitverkoren mensen uit een uitverkoren land? Of heb je altijd in de portiek naast me gewoond? Ik heb geen ervaring in de omgang met uitverkoren mensen die na een ingeving in een vliegtuig rechtstreeks je leven binnenstappen en het totaal veranderen. Geen enkele ervaring. Maar zo gaat dat dus.

‘Ik ben vrachtwagenchauffeur.’

‘En ik ben winkelbediende.’

‘Ik rij lange, lange nachten door de donkere bossen van Zweden en af en toe stop ik om te worden uitgelaten.’

‘Laat je jezelf uit?’

‘Ja, en mijn hond die de benzine altijd bijvult. Daar is hij voor getraind. Benzinebijvulhonden heten ze en ze zijn heel erg zeldzaam.’

‘Zou ik er een kunnen krijgen? Ik heb altijd gedroomd van zo’n hond voor mijn auto, die Urban heet en geel is’, zeg ik.

‘Jawel, als jij een hond uitzoekt kunnen we die wel trainen, maar het kost jou en de hond een paar jaar van intensieve cursussen bij Shell.’

‘Ik heb de tijd.’

‘Dat geloof ik. Als ik heel eerlijk ben, dan denk ik dat we alle tijd van de wereld hebben.’

Dat zeg je en je kijkt mij voor het eerst op de hele avond met een serieuze blik aan en ik ben hulpeloos in de war, zoek weer naar jouw lach, want deze ernst is meer dan ik kan verdragen. Stel je voor dat het nu voorbij is, stel je voor dat de volwassen ernst zo de speelkamer binnenstapt en ons hart in beslag neemt? Stel je voor dat het hier nu altijd bij blijft en dat ik naar mijn flat terug moet en alleen nog in een kringetje kan blijven ronddraaien? Stel je voor dat er helemaal geen film komt, niet eens een première waarvoor ik me mooi kan uitdossen? Stel je voor dat het enige wat overblijft, een handvol filmstrookjes is die op mijn bagagedrager zal belanden om vervolgens tussen de spaken te raken en mij pardoes ten val zal brengen? Stel je voor dat er verder niets gebeurt en dat die kwestie van zelf je geluk kiezen alleen maar woorden waren die tijdens een aanval van vermoeidheid tot mij kwamen? Mijn ogen tranen en ik kijk naar het servet op mijn schoot, laat niets blijken, zeg niets.

Maar jij zegt gewoon: ‘Ik denk dat we maar met het dessert beginnen. Wat vind jij?’

Ik lach.

‘Dat klinkt goed. Desserts zijn toch het enige waar ik in geïnteresseerd ben.’

‘Ik ook.’

En alles begint opnieuw en alleen al wanneer we ons naar hen toekeren, lijkt het of de mensen om ons heen beginnen te lachen en ik probeer te ontdekken wat jij doet, totdat ik me realiseer dat het ook door mij komt dat het zo gaat. Dat ik het ben die die lach al zoveel jaren binnen in zich draagt. Dat ik het ben, en als het niet door de tien jaren bij Britt kwam, dan zou die lach niet zo diep hebben gezeten, maar de hele tijd aan de oppervlakte hebben gelegen en zijn opgeborreld, zoals nu gebeurt. Opeens vraag ik me af wat er van mij zou zijn terechtgekomen als ik in al die jaren nooit ergens het slachtoffer van was geworden. Als ik mijn loopbaan van ster op achtjarige leeftijd had kunnen vervolgen en mijn ouders hadden kunnen doorgaan met schunnig gelukkig zijn. Misschien had ik hier dan nu niet gestaan, maar was ik, in mijn eigen ogen, zo onweerstaanbaar geweest dat niemand mij had kunnen uitstaan. Dat is een vreemde gedachte en de eerste positieve die ik ooit over de plotselinge verdwijning van mijn ouders heb gehad. Want het is een vreselijke vloek om zulk geluk boven je te hebben. Te leven met de herinnering aan je ouders als de twee absoluut gelukkigste mensen op de hele wereld. Dat maakte de verhuizing naar Britt zoveel moeilijker, vooral omdat zij niet geloofde in het bestaan van geluk. Toen ik volwassen werd, heeft het beeld van hun geluk mijn eigen geluk in de weg gestaan. Hoe zal ik mij ooit met hen kunnen meten? Als de film verder had kunnen draaien en zij nooit waren gestorven, dan waren ze misschien gescheiden, misschien ook niet, en had ik ruzie met mijn moeder kunnen maken, mijn vader bij tijd en wijle kunnen haten en dan waren de jaren verstreken en had ik hen kunnen zien zoals ze waren: als mensen. Nu zijn ze net drijvende engelen in een zee waar ik keer op keer in ben gedoken om hen te bezoeken. Nooit waren ze echt, bewogen ze zich, lachten ze, vertelden ze mij dingen, maakten ze zich belachelijk, waren ze gênant, hadden ze wat te veel gedronken. Dus heb ik dat beeld van een perfect huwelijk meegedragen en vervolgens Britts wereld gezien, waarna ik een eigen wereld moest scheppen. Er klopte niets van.

Tot nu. Jij kijkt mij aan en hoewel je niets kunt weten, zeg je dat het niet zo moeilijk is en dat ik in mijn binnenste een achtjarig kind heb behouden, net als jij, maar dat het geen egoïstisch kind is maar een kind dat wil liefhebben en dat eindelijk iemand heeft gevonden om mee te spelen. Op de een of andere manier is het betoverend: dat je voor elkaar geschapen bent. Op de een of andere manier is het verwoestend. Hoe kan ik ontkomen?

Ik wil niet ontkomen en jouw gemakzucht is aanstekelijk en midden in de nacht vinden we midden in een weiland, midden in de stad een zwembad, en we kleden ons uit en ik weet dat we niet dood zullen gaan. Ik kan niet doodgaan, want dit is geen zee maar een zwembad en daar ben je nooit alleen, daar zijn altijd andere mensen en er drijven dingen en er is chloor. En jij bent er. De maan schijnt in het zwembad en kleurt ons diep witblauw en jij springt rond als een gek en lacht naar mij dat ik moet opschieten. Ik duik en ik ben onder water en jij vangt mij niet op, want je laat me zelf drijven. Dat leer je me al vanaf het begin: dat ik zelf moet kunnen drijven, dat er niemand is die dat voor mij kan doen. Je leert mij dat beste vrienden naast elkaar zwemmen, maar nooit om elkaars reddingsboei te zijn. Ik kom weer boven water en precies op het moment dat de druk op mijn oren verdwijnt, verdwijnen zo veel jaren van mijn leven, zonder dat ik begrijp waar ze gebleven zijn. Verdwijnen is misschien een verkeerd woord, maar op de een of andere manier worden ze verklaarbaar. Ik zie nu Britts afgunst, jaloezie, en hoe die haar vanbinnen helemaal donker heeft gekleurd en er de oorzaak van is dat ze het vermogen om lief te hebben zo totaal heeft verloren. Ik zie ook twee ouders, oma en opa van moeders kant, die van hun ene dochter meer hielden dan van de andere. Mag je dat doen? Ik zie hoe ik de jaren na Britt heb besteed aan het maken van definities, heb geprobeerd mezelf te verheerlijken, martelaar te zijn, Felicia heb gevraagd voor mij te zorgen, heb geweigerd volwassen te worden maar in plaats daarvan papa en mama de hele tijd heb gevraagd terug te keren uit zee, op iemand heb gewacht. Ik zie hoe de jaren zijn verstreken en dat ik niets heb gedaan om ze te stoppen, niet eens heb gezien hoe de tijd verdween, niet heb beseft dat je die goed kunt besteden, dat de tijd meer is dan iets wat je volplant tot het eindelijk avond is en je mag gaan slapen en mag vergeten dat de volgende dag precies zo doorgaat als de vorige, omdat je niets hebt ondernomen om dat te voorkomen. Het is tegelijkertijd wreed en fantastisch dat de dag van morgen is wat ik er vandaag van maak, niet meer en niet minder.

Nee, het leven is geen reis die je kunt boeken, bevestigen en vervolgens betalen. Dat had ik wel verwacht en ik heb gehuild, omdat er nooit iemand belde en ik begreep niet dat ik degene was die de hoorn moest opnemen. Terwijl de verbittering diepe voren trok in mijn te jonge huid, heb ik dat nooit begrepen.

Mijn hoofd is boven water en ik zie alleen sterren voor mijn ogen en ik vertel mezelf dat nu nu is en dat ik ervoor moet zorgen dat jij nooit verloren gaat. Ik vertel dat het er niet toe doet of jij uitverkoren bent of niet, of ik gezien word of niet, want nu moet ik opnieuw beginnen.

Jij zwemt naar mij toe en ik adem heftiger en jij gaat naast me staan en ik buig me naar voren en jij zegt: ‘Wil je van mijn schouders duiken?’

Ik merk dat jij vindt dat Romantiek en de Juiste Momenten vreselijk zijn, dat dat er is voor mensen die geen fantasie hebben en dat jij in de eerste plaats plezier wilt maken. Regels voor de omgang tussen man en vrouw, zoals ik gedurende heel mijn volwassen leven uit boeken en films heb geleerd, verwerp jij totaal. Het is alsof jij door middel van ieder ontwapenend gebaar wilt zeggen: laten we niet doen wat we zouden moeten doen. Laten we lachen wanneer we vrijen. Laten we huilen wanneer we gelukkig zijn. Laten we vergeten hoe je moet zijn wanneer je samen bent en in plaats daarvan elkaars beste vrienden zijn en tegelijkertijd minnaars. Laten we elkaar ontslaan van de patronen der liefde en in plaats daarvan onze eigen patronen zoeken. Als jij dat wilt, wil ik best een vrouw zijn; ik zou het fantastisch vinden als jij een man wilde zijn. Wanneer je daar behoefte aan hebt, ben ik weer een man; wanneer ik er behoefte aan heb, ben jij een vrouw. Als je wilt kan ik je vriend zijn. Je beste vriend.

Je zegt alles en je zegt niets en we lachen weer en we zwemmen samen tot we blauw zien en ik oranje vlekken over mijn hele lichaam begin te krijgen, zoals altijd wanneer ik het koud heb. Jij kijkt ernaar en bent gefascineerd en pakt mijn arm beet alsof het de arm van een vriend is en je kijkt naar mijn koude benen, buik en hals. En zegt: ‘Je hebt kippenvel.’

‘Is dat mooi?’

‘Heel mooi. Denk je dat het verdwijnt als we warme chocolademelk gaan drinken?’

‘Dat denk ik wel.’

‘Ik kan je laten zien waar ik woon, want daar schenken ze veel warme chocolademelk.’

‘Ze?’

‘Mijn benzinehonden kunnen ook andere dingen dan benzine bijvullen.’

‘Natuurlijk.’

Je leent mij jouw kleren, die ik over mijn jurk aantrek want jij hebt besloten naakt te gaan fietsen. Tot je mijn verschrikte blik ziet.

‘Een andere keer dan maar.’

Dankbaar knik ik, terwijl ik me tegelijkertijd afvraag waar ik dankbaar voor moet zijn. Jouw woning is klein en ligt vol leuke boeken en tijdschriften en platen die weinig over jou zeggen, en er staat een groot bed dat niets over jou zegt. Overal hangt een jongensgeur en er liggen keurige stapels kleren in de kast en rommelige stapels op je bureau. In de boekenkast staan ongewassen theekopjes en er zijn nergens honden te bekennen.

‘De honden hebben vakantie. Dat was ik vergeten te zeggen. Heb jij ook een lekker recept voor warme chocolademelk?’

‘Ik heb een recept dat gegarandeerd niet kan mislukken en dat bestaat uit een heleboel melk en iets minder O’boy.’

‘Is het zo simpel? Ik heb me altijd afgevraagd hoe je het maakt.’

Jij staat in je keukentje een lied te zingen dat ik nog nooit eerder heb gehoord en waarschijnlijk verder ook niemand. Het lijkt zelfgemaakt, net als de chocolademelk.

Ik besluit al mijn kleren uit te trekken en in je bed te gaan liggen. Het is net of ik denk dat we niet langer dan tot zonsopgang de tijd hebben en dat dan alles verloren zal zijn, of ik denk dat het het beste is dat ik opschiet voordat alles voorbij is en jij spijt krijgt. Zonder dat ik het begrijp, probeer ik alles te bederven, zodat het kapotgaat voordat het überhaupt is begonnen. Ik ben zo bang dat ik je zou kunnen gaan missen, dat je mij pijn zou kunnen doen, dat ik besluit het te bederven voordat het pijn begint te doen. Ik weet niet of het normaal is om zo te doen, alleen dat ik zo doe. Misschien wil ik je op de proef stellen. Als je mij gaat zien als een Lelijk Meisje, dan is het niets waard. Als je met mij gaat vrijen en alles is daarna voorbij en heel geforceerd – hoef ik niet te huilen, omdat er niets was wat de moeite waard was om te verliezen. Als je achter mij Mij ziet, dan kan alles opnieuw beginnen. Het is niet gering wat ik van iemand verlang die ik vier dagen ken. We hebben kilometers praten en lachen achter de rug, kilometers slippen in het grind en momenten van spel en natte zwembroeken. Maar hoe kun je mij kennen?

Jij komt binnen met warme chocolademelk en je ziet dat ik onder de lakens lig en dat mijn blik warm en koud tegelijk is en dat ik Saga ben. Misschien ben je toch uitverkoren. Jij ziet dat ik niet alles ben wat ik doe en je hebt een rust en een kennis over je die op die van mijn vader lijken en ik begrijp er niets van. Jij zegt: ‘Ik ken je niet, Saga.’

Ik schud mijn hoofd.

‘Ik weet dat je Saga heet, dat je zesentwintig bent. Ik weet niet wat je doet, waar je vandaan komt.’

Ik knik.

‘Jij weet dat ik Zacharias heet, dat ik achtentwintig ben en jij weet ook niet wat ik doe.’

Ik knik. Je zegt niets meer, kijkt rond en ik schaam me en bloos en weet niet wat ik moet zeggen, terwijl jij aan de deken bij mijn voeten zit te plukken. Opeens kijk je op en zeg je tegen mij, als een verdrietig kind dat iets is kwijtgeraakt waarvan het hield: ‘Ik wil niet dat alles al voorbij is voordat het überhaupt is begonnen.’

Je kijkt me aan en nu ben ik sterk en je strekt je hand naar mij uit en gaat naast me liggen en we houden elkaar tegen onszelf aan. Niets is voorbij, op dit moment begint het en onze lippen liggen tegen elkaar en jij smaakt naar aardbeien en zomervakantie en nooit heb ik zulke mooie ogen gezien.

Ik fluister, ik ben het die fluistert: ‘Niets is voorbij. Niets.’