Monika Fagerholm

Diva

Het eigen alfabet van een jeugd met poppenlaboratorium
(een bonusverhaal uit de toekomst)

Uit het Zweeds vertaald door Edith Sybesma

Uitgeverij De Geus

breda 2014

De vertaalster ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Diva, verschenen bij Albert Bonniers Förlag

Oorspronkelijke tekst © Monika Fagerholm, 1998

Published by agreement with Salomonsson Agency, Sweden.

Eerste Nederlandstalige uitgave © Edith Sybesma en De Geus bv, Breda 2008

Deze editie © De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Studio Ron van Roon

Omslagillustratie © Jupiterimages-Photis

ISBN 978 90 445 3017 9

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151. Internet: www.degeus.nl.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2008.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

=

Phoenix-Marvel Girl

Ik ben Diva, alles wat ik vertel is waar. Sluit je ogen, droom van het mooiste wat er bestaat. Doe je ogen weer open. Zie mij. De meisjesvrouw. DivaLucia. Dertien jaar, bijna veertien. BabyWonder. Van wie gedacht werd dat ze niet bestond.

=

Flatsj (een eeuwige dag, de liefde wordt geboren)

Daniel en ik. In de herfst gaan we naar een hut in het bos. We wandelen een hele dag extra. We wandelen en we wandelen, het is een onverbiddelijke herfstdag. De vossebessen glinsteren even in de zon als een schril kunstwerk van een impressionist die een zieke kijk heeft op de wereld, je krijgt zweetvoeten in je laarzen, en flatsj, flatsj over droge, knapperige grond, zodat het voelt alsof al het bos onder je gelaarsde voeten breekt. Grote zwarte laarzen, zeker twee maten te groot, zodat je het ‘flatsj’ goed kunt horen. Of iets anders. ‘Een kurkdroge herfst’, zegt Daniel een paar meter voor me. En dat er helemaal nog geen hertenluisvliegen over de oostgrens zijn gekomen, terwijl ze er aan de andere kant voorzover hij weet wel zijn, het zal nog jaren duren voor ze hier zijn, legt Daniel uit. Ik flatsj verder, ook al kriebelen die kriebelbeestjes aantoonbaar over mijn lichaam onder hete vrijetijdskleren, in mijn haar en op mijn hoofd. Daniel heeft verstand van het bos en de natuur, Daniel heeft overal verstand van. En hij lacht weer om die vliegen en later, ’s nachts, lacht hij, want dan kriebelen ze nog steeds, in de slaapzak die mij op een speciale manier met Daniel verbindt, omdat de rits vast blijft zitten en door mijn tanden stuk moet worden geknaagd, want Daniel slaapt dan en ik moet eruit om over te geven, omdat ik de verkeerde dingen in de verkeerde volgorde hebt gegeten, zoals wel vaker, alles tegelijk dus. Daniel gelooft me dus niet. We lopen verder.

In de hut steken we het haardvuur aan en eten erwtensoep uit blik die we op padvindersmanier (vraag mij niet hoe, ik ben, zoals dat op tienermanier heet, verdiept in een stripblad) opwarmen boven het open vuur. Het is donker buiten wanneer het eten klaar is en we tegenover elkaar zitten aan een lange tafel waar net nog een hele schoolklas aan zat, ik doop een van mijn meegenomen bananenschuimpjes in mijn soep, stop dat in mijn mond en zuig erop. Ik kijk naar Daniel, ik zuig. Daarna kauw ik langzaam op het schuimpje, naast de soep met erwten die ik ook in mijn mond heb, voor de ogen van Daniel, die me met opzet niet aankijkt. Ik neem een aardbeienschuimpje en doe hetzelfde, ik werk me een heel eind door de meegenomen reuzenzak heen met die soep erbij. We hebben per persoon een blauw respectievelijk een rood plastic bord en een lepel, vork en mes, de laatste in een constructie die ervoor zorgt dat het bestek eenvoudig aan elkaar vastgemaakt of van elkaar gehaald kan worden. ‘Een idee van het Zwitserse leger’, zegt Daniel en hij lacht een historische lach, want de grap hiervan is dat ze geen leger hebben in Zwitserland, maar toch is dit het noodbestek van het Zwitserse leger, je kunt het naderhand in het bord stoppen, samen met de plastic beker, en er een elastiek omheen binden, zodat je het gemakkelijk kwijt kunt in de rugzak en het daarin zo weinig mogelijk plaats inneemt. Het is niet van mij, dit setje, ik heb het geleend van Daniel, die een hartstochtelijk liefhebber van het buitenleven is. Daniel lepelt zijn soep op en kijkt me niet aan. Hij zou me wel willen aankijken, hij zou me met een droevige, peinzende blik willen aankijken en mij op de man af willen vragen: ‘Diva, waarom doe je zo?’ maar dat durft hij niet. Hij zou me willen ontwapenen met zijn droefheid, maar hij weet niet zeker of ik me laat ontwapenen, wat hem een onbehaaglijk gevoel geeft. Misschien is hij ronduit bang voor me. Misschien is hij, juist omdat hij niet goed weet wat hij aan me heeft, voor mij het bangst van alles.

Vraag het me gewoon, Daniel. Het zit zo. Je hebt gelijk. Ik zou me laten ontwapenen door je droefheid. Mijn liefde wordt in mij geboren, die wordt nu geboren, en ik kan er niets tegen beginnen.

Ik hou mijn lege bord voor mijn gezicht en ik lik de bodem zorgvuldig met lange halen schoon. Ik zet het bord weer op tafel, kijk Daniel aan en glimlach. Zo mooi dat ik begin te lachen. Daniel begint te lachen. Wij lachen. Ik smeer met mijn vingers soep over mijn hele gezicht. Dan staat Daniel op en neemt mij in zijn armen. Dit is de omhelzing.

Daniel neemt mij in zijn armen.

Naderhand ben ik er misselijk van.

Niet van Daniels omhelzing – nooit, zegt iets in mij waarvan ik niet wil dat het dat zegt en daarom ben ik net als altijd best in show geworden – maar van de mix die een experiment was voor mijn smaakzenuwen en voor mijn honger, die onuitsprekelijk is, en dat experiment pakte niet goed uit, dus zit ik ’s nachts kokhalzend op de veranda boven zwijgende, donkere natuur en ik kots. Wanneer ik naar binnen ga, veeg ik mijn gezicht af met mijn sjaal; in de sjaal zit nog de geur van sneeuw, en nu ook kots van soep en van bepaalde snoepjes die ik ongecombineerd met iets anders best lekker vind.

Maar deze geuren in combinatie vormen de mix waaruit je eerste liefde is samengesteld.

‘De mooie roos moet sterven. Dat is een veelgebruikt motief in de westerse dichtkunst. En’, voegt Daniel er op zijn typische, droge manier aan toe in de slaapzak, ‘dat je uiteindelijk altijd datgene doodt waarvan je houdt.’ Vervolgens leert Daniel me nog veel meer in die slaapzak, over de literatuur en de wereld en de natuur, waarmee hij een bijzonder intieme verhouding heeft. Hij houdt graag voordrachten, Daniel, in het juiste gezelschap, en ik mag op een bepaalde manier graag naar hem luisteren, ook al weet ik dat niet, in het juiste gezelschap. ‘Ik draag graag voor in het juiste gezelschap, maar eerst even ontdooien’, en Daniel hoort zichzelf opeens praten in de zak, waarin wij (hij of ik) ons na de omhelzing eerst hebben laten overrompelen, zoals dat ook wel heet, en waarin we vervolgens lezingen liggen te geven of aan te horen, en Daniel moet langzamerhand om zichzelf lachen en dan zegt hij dat hij graag mag uitleggen hoe de wereld in elkaar zit, ook als de redenering niet steekhoudend of niet gezond is (hij zegt ‘gezond’, let wel, want we worden hier later gek van, ooit in de wereldgeschiedenis, in de toekomst, allebei op een andere manier, maar allebei gek), en dan lacht hij weer midden in mijn enorme berengaap die maar doorgaat en maar doorgaat, en noemt als een ironisch commentaar deze slaapzak waarin we liggen ‘de bakermat van de westerse beschaving’. Midden in die gaap die maar doorgaat en maar doorgaat ook na Daniels naamgeving, want soms begin ik met gapen en dan kan ik niet meer stoppen, ook al komt het dan niet doordat ik het saai vind, maar ik kan er niet mee stoppen, ik kan het gewoon niet, midden in die gaap kust Daniel mij en de lust en de liefde wellen op in mij, in ons en tussen ons. Ik zal vertellen wat lust is. Die is groot, sterk en ongezeglijk. Ik zal ook vertellen wat liefde is. Groot, sterk en ongezeglijk, maar om nou te zeggen dat hét fijn was, dat zou, in een situatie als deze en in vele andere, gelogen zijn.

We vallen in slaap. En wanneer ik de volgende keer wakker word, is het van een misselijkheid die in me naar boven komt en die ervoor zorgt dat ik me uit de slaapzak moet knagen met mijn laatste mondkrachten voordat de braakneigingen echt doorzetten, en naar buiten moet rennen, naakt, naar de veranda, waar ik vervolgens over een hekje sta te kokhalzen en waar mijn hele inhoud aan snert en snoep er weer uit komt.

Dan moet ik nog even blijven staan om in eenzaamheid frisse lucht op te snuiven op de veranda op een ijzige vorstnacht die gewoon is na dergelijke sprankelend lichte, warme herfstdagen, en tot rust te komen. Daniels zaklamp staat op het hekje, ik knip hem aan, ik schijn ermee om me heen in het bos en over de grond. Er is niets te zien, behalve bomen en takken, en er is niets te horen. Een hele poos sta ik in het donker Daniels zaklamp aan en uit te knippen, misschien omdat ik het leuk vind, maar ik word er ook rustig van.

Ik sta hier op ijzige planken op een veranda en het vriest buiten, de planken zijn bedekt met een dun wit laagje, waar mijn voeten gaten in hebben gemaakt, ik schijn op die gaten. Ik sta hier en de kou kruipt omhoog, mijn lichaam in, vanaf mijn voeten en benen gaat die verder door mijn ledematen, spieren en aderen, en ik zie het voor me als een tekening van Franses, ik zie niet alleen de tekening, ik kan die tekening ook voelen. Ik word een boom.

Zo ontstaat de Rijpboom, die helpt tegen angst. Een rijpboom met sprietige takken en dat zijn mijn armen, mijn handen en mijn vingers, die ik ineens opsteek alsof ik een kind ben dat aan iemand die daarin geïnteresseerd is, wil laten zien hoeveel jaar ik ben.

Dan ga ik natuurlijk weer naar binnen. Ik sta op de grond drie meter van het brede bed waarin duizend welpen van een jongere jaargang passen, want dit is een hut van de scouting, naar de slapende Daniel te kijken. De warmte van het slechte vuurtje dat we hebben gemaakt warmt toch wel een beetje, ook al ging het erg snel uit, omdat het hout nat was en niet goed wilde branden.

Daniel slaapt in de bakermat van de westerse beschaving en dat is grappig, en dit hier, wat ik vervolgens doe, is geen filosofische stellingname, het is louter lust, begeerte en verlangen waarbij een hoofd wordt verenigd met een ontdooiend lichaam en ‘smak’ doet, je wilt erin springen, bij Daniel in de slaapzak om te muffelen.

Na de Rijpboom wil ik de Muffelkoter worden en dat word ik straks ook, maar eerst sta ik hier op intelligente wijze de afstand te meten tussen mij en Daniel, die slaapt in die zak, een diepe slaap, die feitelijk diep is, niet hoorbaar, Daniel zou er zelfs in wakende toestand niet van dromen om te snurken, maar anders diep dan de slaap van mijn vriendje Leo, die licht is en helder, je kunt er op de rand van Leo’s bed glimlachend naar zitten kijken, hoe Leo’s wimpers, lang en licht, zich met elkaar inlaten in een afgrijselijk heerlijke wirwar die is zoals wirwar is, voorzichtig beginnend aan het oppervlak.

Maar eerst sta ik daar de afstand te meten, vooral met behulp van alle wiskundige genialiteit die ik in mijn hoofd heb en waar ik dus anoniem mee begiftigd ben, aangezien niemand een idee heeft waar dat talent biologisch gezien vandaan komt. Drie meter ongeveer, en als je ruimtelijke factoren in de berekening meeneemt, kun je er interessante mathematische constructies omheen bouwen. Maar echt interessant wordt het pas als je de mentale afstand meeneemt in de wiskundige berekening, die natuurlijk uit duizend dingen is samengesteld, bekende dingen, geschiedenis, cultuur en onze respectieve persoonlijkheden, en ook het leeftijdsverschil en ook het feit dat ik hét doe, hét doe, hét doe en hét nog eens doe, maar het voelt niet als hét doen met mijn invalleraar Zweeds, die een bijzonder intieme relatie heeft met het buitenleven, die hij met niemand deelt, ook niet met mij. Neem mee in de berekening: het moment waarop de verliefdheid overgaat in liefde.

En hoe meer ik zo denk, des te onmogelijker wordt het om te rekenen. Ik bedoel niet dat het met me op de loop gaat, zodat het rationele overgaat in het irrationele en daarmee zijn superieure kracht toont, wat duizend filosofen vóór mij al hebben opgemerkt. Maar ik ben geen filosoof, ik ben een schoolmeisje. Ik bedoel dat ik het omgekeerde doe: ik hou op mezelf met woorden te verleiden, ik reken het toch uit. Ik kom tot een antwoord. Niet één enkel goed antwoord, want in de wiskunde gaat, net als in de literatuur waarin ik niet geïnteresseerd ben, waarschijnlijkheid vóór waarheid. Wiskunde is één grote hypothese.

Wanneer ik een oplossing heb gevonden, doe ik wat mijn eerste ingeving was, ik spring bij Daniel in de bakermat, met een reuzensprong drie meter door de kamer, smak, en gooi mezelf met alles wat ik heb en kan in de strijd, ik muffel daar dus, plechtig, in de bakermat van de westerse beschaving.

Zo word ik de muffelende Muffelkoter.

Het enige wat helpt tegen gedachten is huid.

’s Ochtends ligt er ijs op het water in de emmers en Daniel breekt het ijsoppervlak met de beker die ook goed te gebruiken is als tandenpoetsglas. En hij poetst zijn tanden, een ijverig poetsen op de veranda, waar ik aan meedoe, net zo speels ijverig.

Dan zegt Daniel iets. ‘We blijven hier niet. We gaan naar huis.’

=

Het dagboek

Voordat Gabriella weggaat, geeft ze me haar dagboek. Gabriella’s dagboek is hartvormig met lichtrode, lege bladzijden. Gabriella zegt tegen mij dat ze haar leven niet wil opschrijven, ze wil het leven.

‘Maar hier kun jij je geheimpjes in schrijven, Kleine Beer. Als je dat wilt.’

Ik verpak Gabriella’s dagboek in camouflagepapier uit de legerdump om aan de scherpe waarnemer duidelijk te maken dat het daadwerkelijk camouflage ís. In het dagboek schrijf ik alles wat ik met mijn vriend Leo doe zo gedetailleerd mogelijk op en met een precisie waarvan het mijzelf soms verbaast dat ik ertoe in staat ben. Ik verstop het dagboek op verschillende plekken in het appartement waar ik woon in Värtbyhamn en omgeving. Niet te moeilijke plekken. Het is de bedoeling dat mijn berenbroers het vinden, zodat ze er vervolgens hardop uit voor kunnen lezen aan de eettafel. Het is de bedoeling dat ze denken dat ze mij en mijn geheimen ontmaskeren. Dat ze zich daar ten slotte voor schamen, maar dat niet durven laten merken en het boek met een ironische opmerking teruggeven. ‘We verwachten morgen het spannende vervolg.’ Dat vind ik leuk. Maar ze ontmaskeren me helemaal niet. Er zijn geen geheimen. Mijn geheim is dat ik geen geheim heb. Ik ben open als een boek.

=

Mijn vrienden en ik

De kleinste piepkuikens hebben vriendenboekjes waarin ze hun vrienden verzamelen. Daarin vullen de vrienden gegevens in op daarvoor bedoelde regels. Ze plakken er een foto in, wat ongebruikelijk is, maken een tekening van zichzelf in het fotovakje boven aan de presentatie, of laten het vakje leeg, wat het meest gebruikelijke is. Die presentatie kan leuk zijn om láter door te bladeren, wanneer je volwassen bent. Dat zeggen de kippetjes tegen elkaar, zodat je de echo van hun vaders en moeders hoort galmen. Van de allerkleinste grietjes die een tekening maken, tekenen er veel een prinsesje met een kroontje op haar hoofd. Ik vind de kleine grietjes leuker dan de grote, ze zijn zo donzig.

In het boek moet je jezelf beschrijven. Je moet vertellen welke kleur haar je hebt, waar je woont en wat je hobby’s zijn. Welke vakken je leuk vindt, als je op school zit (wiskunde!). En wat je graag eet (gegratineerde leverschotel!). Wie je idolen zijn, als je die hebt, en of je extra veel van een bepaald dier houdt en van welk dier dan wel. Op de onderste lege regel moet je je motto opschrijven, als je dat hebt.

Dat is de leegste plek in de meeste vriendenboekjes. De kippetjes weten niet wat een motto is. ‘Goed en vrolijk zijn en altijd een goed humeur hebben’, heeft iemand opgeschreven. Of altijd paraat zijn, net als bij de padvinderij. Misschien ‘Non scholae sed vitae discimus’, zoals op de schooljassen van het Oostelijk Lyceum staat.

Maar dan valt je plotseling deze zin op: ‘Waarom, waarom, waarom kan ik geen negen levens hebben?’

Franses ‘Frannie’ Fagerström, allround genie. Heeft een hekel aan: cello spelen. Houdt van: avontuur. Wil later worden: wereldberoemd, rijk en gelukkig. Gelooft: dat de wereld geel, rood en blauw kan zijn.

’s Nachts ben ik wakker en lig ik met de zaklamp onder de deken deze boekjes te lezen.

‘Waarom, waarom, waarom kan ik geen negen levens hebben?’

Vanuit Kari’s kamer aan de andere kant van de muur klinkt een iele, voorzichtige stem.

‘Als tot laat in de nacht het licht brandt in Pelles kamer, weet Pelles moeder dat ze niet moet storen. Pelle is een vlijtige jongen die ijverig zijn huiswerk maakt. Pelle zegt dat hij ingenieur wordt als hij later groot is. Pelles moeder moet er hartelijk om lachen. “Professor in de dop”, zegt Pelles moeder gekscherend en ze woelt teder door Pelles haar.’

Ik heb Franses nog niet ontmoet, maar ik weet dat ik Franses móét ontmoeten.

=

De kleine dood

Ik trek Luciakleren aan. Een wit habijt, een rode ceintuur om mijn middel. Ik zit stil in het donker in het toneelhok in het gymnastieklokaaldeel van het Oostelijk Lyceum, dat is de school waar ik op zit. Ik wacht totdat ze met de kaarsenkroon komen, die op mijn hoofd zetten en de kaarsen aansteken – er is altijd wel iemand die kaarsen van het druiptype in mijn kroon zet. Het is niet de dag van Sint-Lucia, toch zit ik daar te wachten. Wanneer ik lang genoeg heb gewacht en er niemand komt, laat ik zelf de kroon op mijn mooie hoofd zakken, ik steek de kaarsen aan en het kaarsvet loopt in mijn haar, over mijn hoofd en verder in straaltjes op mijn voorhoofd. Het is een lekker gevoel, dat hete, brandende, er gaat een rilling door mijn lichaam; dat is de kleine dood.

I Het eerste alfabet

=

#

Alles wat ik vertel is waar. Ik ben Diva, dertien jaar, bijna veertien. Dat is een koosnaam. Bij mij in de flat woont een meisje dat een zus heeft die Kari heet, die haar spraakvermogen is kwijtgeraakt en opnieuw moet leren praten. SannaMaria, de zus van Kari, is een kippetje. Of Kari een kippetje is weet ik niet. Kari is een ouder meisje en ik ken haar niet, ook al ken ik veel oudere meisjes, onder wie Gabriella en Franses ‘Frannie’ Fagerström. Maar ik ben geen kippetje en daarom ben ik Diva geworden. Dat weet ik. Mijn denkvermogen is goed ontwikkeld, het zit tegen het geniale aan. Het gaat hier om een razendsnelle ontwikkeling ten koste van doelgericht handelen. Dat zal ik later nog zwart op wit krijgen. Ik bedoel geen gekkenbriefje, maar gewoon een formulier, een standaardformulier. Ik was ook een van de genieën van Het Scholierenwereldpanel, het tv-programma waarbij enkele goede leerlingen, op mij na alleen jongens, om een tafel zaten met een wereldbol erop. Aan het begin van iedere aflevering lieten we de aardbol draaien en als de aardbol lang genoeg had gedraaid, zette iemand van ons zogenaamd op goed geluk de vinger op die plaats op de aardbol die voor zijn neus terechtgekomen was en dan ging de rest van het programma daarover. Dat was natuurlijk doorgestoken kaart, we wisten van tevoren waar we het over gingen hebben en hadden ons grondig voorbereid.

Verder ben ik mooi. Van fotomodellengte, het Luciatype. Franses Frannie tekent mij: ‘Diva knalt met haar hoofd door de wolken, haar tong uitgestoken.’ En die tong, die is lang, rood en lekker. De ogen zijn enorm, en groen, net als in het echt. Diva zit vol verlangen naar alles op de wereld. Franses’ tekening heet ‘Van fotomodellengte en altijd honger’. Ze kan niet zo goed tekenen, Franses, maar ze kan goed titels verzinnen voor haar tekeningen. Want het klopt. Ik hou van eten. En net zo veel als ik van eten hou, hou ik van een heleboel andere dingen. Van wiskunde, van mannen én van vrouwen en van de revolutie, ‘die spoedig komen zal’.

Ik zit bij mijn vriend Leo in de kamer van de Utopie op Gelukseiland in de Värtbybaai in Värtbyhamn en omgeving waar ik woon. ‘Welkom in de jaren nul’, zegt Leo tegen mij wanneer ik voor het eerst in Leo’s kamer kom, de eerste keer dat we samen zijn. Leo en ik; in Leo’s kamer doen we elkaar beloften waar we ons ons hele leven aan moeten houden. We beloven elkaar dat we a) geen journalist worden als we groot zijn, b) ons leven niet zullen leven als een lijst van citaten met de nadruk op het correct weergeven van een citaat en van degene die het citaat heeft bedacht, want we gaan het leven niet citeren, we gaan het leven.

Leo en ik. We worden guerrillastrijders als we groot zijn.

We klimmen door het raam van Leo’s kamer naar buiten, we dragen camouflagekleding en een zware rugzak op onze rug, we stoppen onze broek- en jaszakken vol stenen en dan waden we door het Kwetsmeer, dat een zeldzaam modderig, ondiep en kunstmatig meer is, helemaal naar een grote, uitstekende rots in het midden. Het is zwaar lopen, de stenen in onze zakken en de bepakking op onze rug drukken ons dieper de poreuze modder onder ons in. Maar het is ook de bedoeling dat het moeilijk lopen is; dit is een oefening in kracht en uithoudingsvermogen. Modderbeestjes kriebelen over onze lichamen onder onze natte kleren wanneer we uiteindelijk bij de rots midden in het Kwetsmeer aankomen, op de rots kruipen en uitrusten, terwijl een speciaal soort maan als zonlicht boven ons schijnt. Dan weten we ook iets anders. Dat we zullen vechten, en wanneer we vechten, zullen we vechten terwijl de zon boven ons schijnt.

Leo en ik. In Leo’s kamer ontdekken we ook de grote lust die ons altijd zal verenigen. We hebben geen ‘verhouding’ – een wiskundig-rationeel begrip – we zijn voor elkaar gemaakt. Dat is iets anders.

Dan verhuist Leo met zijn gezin van een appartement op Gelukseiland naar een ruime flat in het centrum. Leo’s moeder Sylvia geeft mij een eigen sleutel en zegt dat ik mezelf als een dochter moet beschouwen in het huis van het gezin. Maar ik wil me geen dochter voelen in het huis van iemand, dus die sleutel gebruik ik bij voorkeur niet. Ik geef er de voorkeur aan om in het centrum over straat te lopen voor Leo’s huis en me een vreemde te voelen daar. Ik geef er de voorkeur aan de deurcode in te tikken op het metalen plaatje bij het portiek waar Leo woont. Het is een code die je op onvergetelijke wijze kunt onthouden. Wanneer is een meisje op haar mooist? Een meisje is op haar mooist als ze 13 is. Wanneer komt de revolutie? De revolutie komt dit jaar. Dít jaar. Onthou het jaartal. Toets na 13 de twee laatste cijfers in op het metalen plaatje bij Leo’s portiek, wacht op de klik waarmee de deur opengaat. Klik, dan gaat de deur open.

‘Een meisje kan toch geen Kari heten?’ zeg ik tegen Kari’s zus SannaMaria die keer een eeuwigheid geleden wanneer ik Diva word. ‘Kari is een jongensnaam.’

‘Jij denkt ook dat je alles weet.’ SannaMaria kijkt me met priemende ogen aan. ‘Je bent zo’n diva. Kom maar bij ons thuis kijken.’

Ik ga met SannaMaria mee naar huis, ik zie het met eigen ogen. Kari, ze ligt er echt, in een bed in een kamer met de gordijnen dicht, ook al is het midden op de dag. Kari zegt niets. Kari ligt gewoon in het donker in haar bed, terwijl wij naar haar kijken.

Als je die kamer in gaat, is het net alsof je in een andere tijd komt. Alsof je een film binnenstapt die in een andere eeuw speelt; een film waarin je in een sanatorium woont en een roman schrijft die misschien wel De Toverberg heet. Betoverd: een beschrijving van een gevoel en een stemming. Iets wat zo misplaatst is ten opzichte van al het andere, alles buiten, alles hier. Ik bedoel het winkelcentrum, de kale vlakte, het marktgebouw, de Kwetsmeerbrug, de Hobohobokiosk, waar ik net nog met SannaMaria ben geweest en waar we op Hobohobosnoepjes hebben gekauwd alsof ons leven ervan afhing, de ijshockeybaan, het Oostelijk Lyceum en heel Värtbyhamn en overal. Hier ligt Kari Hammarsköld naast en ze zegt niets. Hier ligt Kari, die langzamerhand het interessante proces zal doorlopen waarin ze weer leert praten, ik bedoel opnieuw, van voren af aan. Stembandgebruik, articulatie, grammaticale finesses, ik weet niet om welke ziekte het gaat, misschien kan het me ook niet schelen. Maar ik zal het proces kunnen volgen op de zeldzame momenten waarop het stil is bij mij thuis in Värtbyhamn en omgeving, want de apenkamer waarin ik slaap, grenst aan Kari’s kamer. Zachtjes, bijna onhoorbaar, zal ik Kari’s stem aan de andere kant van de muur kunnen onderscheiden. Ik zal er fantasieën over kunnen construeren als ik daarvoor in de stemming ben; ik zal me bijvoorbeeld kunnen voorstellen dat er aan de andere kant van de muur een ruimtewezen zit. Een bescheiden ruimtewezen, dat voorzichtig in contact probeert te komen met een aardbewoner, en ik, aan de andere kant van de muur, ben op dat moment het dichtstbij. Ik zal op de muur kloppen, ‘klop’, ik zal domme dingen neuriën met mijn mond tegen het koude cement, maar ik zal niets terughoren. Niemand zal me antwoord geven, niets wat voor mij bedoeld is, zal van de andere kant van de muur terugkomen.

Maar Kari zal weer leren praten. Het Zweeds van Kari zal langzamerhand accentlozer en foutlozer worden dan het Zweeds van enig ander, beter dan het Zweeds van mijn lerares Zweeds, beter dan het Zweeds van mijn invalleraar Zweeds, beter dan dat van alle invallers, en dan bedoel ik iedereen. Maar nu ga ik iets anders vertellen. Het is van geen betekenis. Kari schiet er niets mee op.

De kippetjes hebben een gedichtje, hoe het begint weet ik niet meer, maar het eindigt met: ‘… de wilden vliegen’. Kari wordt niet wild. Kari vliegt nergens heen. Kari blijft hier. Kari gaat een duister lot tegemoet.

Er staat een telefooncel bij de Värtbybaai, aan de andere kant van de Kwetsmeerbrug, boven de privésteigers die omheind zijn met hekken met een zwaar hangslot erop. Het binnenste van de telefooncel wordt kil verlicht door een tl-ring, en het bijzondere van die lamp is dat hij nooit uitgaat. Het licht ervan trilt stil in het donkere water van de Värtbybaai, voorjaar, zomer, winter en herfst.

Nu ga ik meteen vertellen wat er later gebeurt, in de toekomst, wanneer dit verhaal allang afgelopen is. Op een winteravond loopt Kari naar de telefooncel en ze stapt naar binnen. Kari steekt een lucifer aan, Kari vat vlam, de cel vat vlam. Het is binnen enkele ogenblikken gedaan. Kari verbrandt in de telefooncel.

Maar nu nog in Kari’s kamer, vele jaren eerder. Ik boor mijn voeten in de bruine vaste vloerbedekking, ik kijk om me heen. Mijn ogen zoeken naar iets, ik weet niet goed waarnaar, ik kan het niet onder woorden brengen, een soort bewijs, misschien. Hier ligt iemand die overal buiten staat, buiten de tijd en het dagelijks leven; iemand die daarom andere dingen zou moeten kunnen zien en ervaren, omdat ze onbereikbaar is voor alles buiten. Misschien zoek ik een soort zichtbare afdruk op dat andere dat moeilijk in woorden te vatten is. Kari Hammarsköld, onaangedaan en stom. Als een heilige in wie je spelden kunt steken, maar die toch dezelfde onaangedane uitdrukking van raadselachtigheid houdt.

Kari’s kamer staat vol poppen. Poppen op planken aan de muren, poppen op de vloer, allerlei poppen in verschillende soorten en maten. Mooie poppen in een plastic houder; met lange, opbollende jurken van dure stoffen, andere poppen, kleinere poppen: piepkleine flamencopopjes, met spichtige armpjes die uitlopen in handen met piepkleine castagnetten eraan vast, plaspoppen, lange lijzen, noem maar op. Deze poppen heeft Kari van haar vader gekregen, die landbouwtractoren exporteert en veel reist voor zijn werk. Wanneer Kari’s vader thuiskomt van een van zijn reizen heeft hij poppen bij zich voor zijn oudste dochter Kari en eenkopeneenknoop voor zijn jongste dochter SannaMaria. ‘Eenkopeneenknoop’ is meestal chocola met mintsmaak – mintsmaak, daar gruwt SannaMaria van. SannaMaria’s vader ziet niet aan SannaMaria wat hij volgens SannaMaria wel zou moeten zien, hoewel ze voorzichtig ‘of wat jullie maar kunnen missen’ toevoegt aan haar helemaal niet zo bescheiden verzoek. Dat ‘eenkopeneenknoop’ de schuilnaam is voor alles op de hele wereld, want alles op de hele wereld is wat SannaMaria eigenlijk wil hebben.

‘Dat is Diva’, sist SannaMaria tegen me en ze wijst naar een lange lijs die in een poppenschommelstoel op de grond hangt. Ja, ik zie het. Haar van geel garen, groene knopen als ogen, geen kleren aan. Er is wel een zekere gelijkenis. Ik laat mijn blik ergens anders heen gaan om SannaMaria’s begerige blik te ontwijken. Op het nachtkastje naast Kari’s bed staat een beugelglas en er liggen een paar boeken. Het water in het beugelglas is schoon en doorzichtig, de boeken heten Kind 312 en Het meisje met de gele laarzen. Die ken ik, de kippetjes lezen dat soort boekjes, maar het verschil tussen deze exemplaren en die van de kippetjes is dat ze helemaal niet beduimeld of stukgelezen zijn. Splinternieuw. Onaangeroerd. Alsof ze op het nachtkastje zijn gelegd om daar te liggen en door iedereen te worden gezien, en zodoende op de een of andere manier iets te betekenen. Maar het is ook zo, dat kan ik ook nog wel vertellen: ze hebben geen enkele betekenis. Zoals zo veel andere dingen betekenen deze boeken helemaal niets.

De betovering is verbroken, ik ben terug in mijn werkelijkheid. Want nee, dit is geen kamer los van alles, dit is een kamer die is wat hij lijkt. Een benauwde kamer, een kamer waar je snel uit moet. Anders blijf je hier nog steken.

Ik heb plotseling onbeschrijflijk veel medelijden met Kari. Ik gluur naar het raam en wens vurig dat het zo geplaatst is ten opzichte van de brandladder aan de buitenkant van de flat dat mijn vriend Leo de ladder op zou kunnen klimmen, de kamer binnen, om Kari hier weg te halen.

‘Nu is dit niet spannend meer’, sist SannaMaria in mijn oor, alsof ze weet wat ik denk. ‘Nu gaan we hier weg.’ SannaMaria pakt me bij mijn arm, trekt me Kari’s kamer uit, doet de deur achter ons dicht en opent daarna een andere deur in de hal waarin we terechtgekomen zijn. Het is de deur naar SannaMaria’s eigen kamer, die in tegenstelling tot Kari’s kamer baadt in het heldere daglicht van buiten en een afgrijselijke SannaMariase meisjesrommel te zien geeft die zich over elke vierkante centimeter van het kameroppervlak uitspreidt en zijn hoogtepunt bereikt in een stapel spullen op een bureau, bekroond met een After Eightdoosje. Dit is het caviamausoleum, kom ik later te weten.

‘Welkom in mijn rouwkamer’, fluistert SannaMaria tamelijk trots. ‘Hier heerst een bedompte sfeer van dood en wanhoop. Cavia 2 is heengegaan. Ik heb verdriet en daarom moet je me troosten.’

Ik blijf een hele poos in SannaMaria’s kamer, een eeuwigheid lijkt het wel, de ene middag na de andere na schooltijd. In SannaMaria’s kamer doen SannaMaria en ik van alles. We trekken kapotte nylonkousen over ons hoofd en zijn bankrovers, postkoetsovervallers of terroristen, voor wie SannaMaria het bangst is van alles op de wereld. We gaan naar Kari toe in Kari’s kamer en proberen Kari ‘jodhpurs’ te laten zeggen, wat het moeilijkste woord is dat SannaMaria kent en deel uitmaakt van eenkopeneenknoop, wat alles is waarvan SannaMaria wenst dat haar vader het meeneemt van zijn wereldreizen; er komt alleen spuug uit Kari’s mond als ze dat woord probeert uit te spreken, ze is ook niet bang voor ons, ook al hebben we allebei een terroristenkous over ons hoofd met alleen gaten voor de ogen, ze glimlacht bijna. Dan gaan SannaMaria en ik weer terug naar SannaMaria’s kamer en gedenken Cavia 2 in het mausoleum door gecompliceerde rouwrituelen die SannaMaria nogal goed tot in de details weet te verzinnen, maar ik ben er ook niet zo slecht in. We spelen het hondententoonstellingsspel Champion, dat SannaMaria de hele tijd wint, want ik heb een koopverbod voor de dwergpoedelkennel en dwergpoedels heb je nodig om het spel te kunnen winnen. Ik moet genoegen nemen met spitshonden, terriërs enzovoort, maar vooral moet ik genoegen nemen met Diva, een herdershond die vast goed blaft en waarmee je best in show kunt worden en veel bekers kunt winnen, maar het spel win je er niet mee; daar heb je ruigharige, als leeuwen geknipte kopjes voor nodig.

Dan herdenken we de cavia weer. De chocoladedoos waar het lijkt in ligt, mag niet worden geopend.

‘Dan stoor je de dode, die na zijn dood niet gestoord mag worden’, zoals SannaMaria gedecideerd zegt.

Maar het poppenlaboratorium herinner ik me nog heel goed. Een bordje op Kari’s deur dat SannaMaria er met plakband op heeft geplakt in een spel dat speciale eigen regels heeft. ‘Zal ik het je leren?’ vraagt SannaMaria. Maar net die keer sta ik in de hal op weg naar huis met het caviamausoleum, want het is de bedoeling dat ik Cavia 2 in de aarde buiten begraaf, want SannaMaria mag zelf niet naar buiten omdat ze huisarrest heeft voor een stommiteit die ze heeft uitgehaald.

Ik kom niet meer terug. Meteen daarna begrijp ik namelijk iets anders. SannaMaria liegt en bedriegt en ik besluit dat ik niet meer met SannaMaria wil omgaan.

Ik heb SannaMaria beloofd om de doos met de cavia onder geen beding open te maken, aangezien de dode na zijn dood niet gestoord mag worden, maar ik doe het toch. Er zit chocola in de doos. Met mintsmaak, waar SannaMaria van gruwt.

‘In iedere vrouw woont een brandende pop, een Coppelia. Een balletvoorstelling’, zegt mijn moeder wanneer ik haar vertel van Kari in Kari’s kamer aan de andere kant van de muur.

Ik vraag wat ze daarmee bedoelt. Mijn moeder haalt haar schouders op, zegt dat ze dat niet goed weet. Maar dat je daar misschien achter zou kunnen komen, voegt ze eraan toe, door erover te schrijven en zodoende het motief nader te onderzoeken. Mijn moeder wordt vrolijk van haar eigen woorden, ze gaat de apenkamer binnen en begint te schrijven. En stopt met schrijven. Ze komt de apenkamer uit en zegt dat het proza niet leeft, maar sterft.

‘Het proza sterft.’ Mijn moeder staat boven me, ik lig op mijn rug op de grond op de puzzel die weer in elkaar zit en ‘De grote treinontsporing’ voorstelt (een getekende voorstelling van een catastrofe die verscheidene andere catastrofes ontketent), ik hou het caviamausoleum tegen mijn oor, staar mijn moeder aan en bedenk dat ze misschien wel te veel met grote woorden speelt. En dat dat misschien wel een schrijverskwaal is. En dat ik schrijvers erom verafschuw. Zelf weet ik dat een dode cavia tegen mijn oor een dode cavia tegen mijn oor is en niet meer dan dat. En dat is op een bepaalde manier belangrijk om te weten.

Maar later, wanneer ik alleen ben, maak ik het doosje open. Er zit chocola in.

Ik word kwaad op SannaMaria, die me heeft bedrogen en me weken in haar kamer heeft gehouden onder het voorwendsel dat haar cavia doodgegaan is, dat ze verdriet heeft en getroost moet worden.

Alsof een Kari nog niet erg genoeg is. Alsof het niet erg genoeg is een zus te hebben die ziek is geworden en haar spraakvermogen is kwijtgeraakt en weer van voren af aan moet leren praten.

Dus laat ik SannaMaria aan haar lot over.

Maar Diva, die naam hou ik.

Ik verander hem in mijn eigen voordeel. Ik herhaal hem zo vaak in een ander verband dat het mijn eigen naam wordt.

Wildebras. Voordat ik in Värtbyhamn en omgeving kwam wonen, was SannaMaria de ster van onze flat. SannaMaria was een wildebras, die altijd gaten had in de knieën van haar blauwe panty’s. Als de panty niet vanzelf kapotging, liet SannaMaria zich met opzet op de grond vallen wanneer ze dacht dat niemand keek, dan schuurde ze met haar knieën over het asfalt zodat het nylon kapotging. Eén keer werd SannaMaria midden in deze bezigheid betrapt door tante ‘Willemoes’ achter de winkel bij de Zweedse flats, waar de Willemoezen wonen. Tante ‘Willemoes’ ging naar de moeder van SannaMaria, die keukenhulp is in Maria’s Asiel, de kleuterschool bij de Zweedse flats, om het over te brieven. SannaMaria’s moeder was natuurlijk boos op SannaMaria omdat SannaMaria zo nonchalant omging met wat ze aanhad en niet begreep hoe gelukkig ze was dat ze überhaupt kleren aan haar lijf had. Voor straf kreeg SannaMaria dat jaar met Kerst niets van alles wat ze wenste, geen jodhpurs of de rest van de hele wereld, die onder de noemer ‘eenkopeneenknoop of wat jullie maar kunnen missen’ valt, maar dat snapt niemand, ook al vindt SannaMaria dat men dat wel zou moeten snappen. Op dat punt valt de definitie van een SannaMaria Hammarsköld samen met de definitie van een doorsneekippetje: wordt gekenmerkt door een schijnbare bescheidenheid waaronder ongekende eisen aan de wereld schuilgaan. Daarna was SannaMaria geen wildebras meer. Ze zal er wel gewoon geen zin meer in gehad hebben.

‘Je moet nooit zo’n wildebras worden’, zegt mijn moeder tegen mij. ‘Daar speel je hun alleen maar mee in de kaart. Je wordt niet gewaardeerd om jezelf, om wat je bent. Je flirt alleen maar met iets anders. Vrouwen,’ – zegt mijn moeder bijvoorbeeld met betrekking tot de ijshockeymoeders, die een van haar favoriete haatobjecten zijn, en wanneer ze zo praat, schiet je er niet altijd iets mee op om te luisteren – ‘soms heb ik het gevoel dat vrouwen zelf niet weten wie ze zijn. Zo druk zijn ze bezig met het opvoeren van die geweldige show voor zichzelf en voor de mannen. Maar daar doen wij niet aan mee, Diva’, zegt mijn moeder tegen mij. ‘Is het niet zo, Diva’, wanneer ik geen antwoord geef, ‘dat jij en ik het samen moeten opnemen tegen de rest van de wereld?

Je kunt ook anders zijn’, gaat mijn moeder verder. ‘Op meer manieren anders. Er zijn honderden manieren van zijn, je kunt zijn wat je wilt. “Verras me”, zei Jean Cocteau tegen een van zijn vrienden wiens naam ik nooit goed uitspreek, dus dat hoef ik niet eens te proberen. Maar het is een goed devies.

Zo moet jij voor mij zijn, Diva. Nieuw. Fantastisch. Anders.

Hè, nee.’ Mijn moeder gaat over naar een tegenovergestelde gedachte. ‘Je hoeft helemaal niets speciaals te zijn. Je moet met rust gelaten worden. Kinderen moeten in alle rust wat kunnen aanrommelen, los van de tijd en de dagelijkse beslommeringen. Ze moeten nadenken over hoe de wereld is, hoe de wereld in elkaar zit. Dat zeiden de oude indianen al, die verstandiger waren dan wij.

Kom nu in mijn armen’, roept mijn moeder naar me van achter haar bureau, waar ze weer gedichten heeft zitten schrijven die geen bundel worden, ‘en vertel me hoe de wereld eruitziet.

Ach nee, Diva.’ Mijn moeders vingers door mijn haar. ‘Je hoeft helemaal niets te vertellen.

Soms helpt praten niet.

Soms helpt niets.’ Mijn moeder praat zacht. ‘Tegen gedachten, bedoel ik.’

Want huid.

‘Het enige wat helpt tegen gedachten is huid’, fluistert mijn moeder vervolgens en dat vind ik geweldig.

Verder woon ik met mijn moeder en mijn broers Grote Beer en Middelste Beer in een appartement drie hoog in Värtbyhamn en omgeving, wat een voorstad aan de oostkant is. Mijn moeder is dichteres, die als ze niet schrijft, en dat is bijna altijd, bezig is met een groot vertaalproject. Ze vertaalt het dagboek van de Europese denker uit een van de wereldtalen, waarvan mijn moeder er een heel aantal kent, onder andere omdat mijn moeder intelligent is, misschien wel het intelligentst van iedereen die ik ken.

Maar de definitie van intelligentie, wanneer je daarmee de intelligentie bedoelt die het intelligentste is wat je kent, luidt: een soort chaos. Dat is minder grappig dan het klinkt. Het betekent namelijk dat je zo’n beetje alles in twijfel hebt getrokken, maar toch nergens gekomen bent, maar je weigert ook genoegen te nemen met iets wat al klaar is, wat anderen hebben bedacht, of tevreden te zijn met citaten. Wat meteen leidt tot de tweede definitie van mijn moeder. Dat is eenzaamheid.

Er is ook een vader, die is hier niet. Mijn vader woont in een huis op palen op een strand in een ander land. Daar regent het altijd. Je kunt door het raam naar binnen kijken. Mijn vader heeft een gele sombrero op zijn hoofd, hij staat bij de jukebox, die achtentwintig keer hetzelfde nummer speelt, want er zit maar één plaat in die jukebox. Mijn vader leunt tegen de witte muur waaraan, boven zijn hoofd, een schilderij hangt dat een slapende mehikaan voorstelt, ook de mehikaan draagt een gele sombrero, die hij over zijn gezicht heeft getrokken. Mijn vader staat met opzet zo, als een levende verwijzing naar een slecht schilderij, want mijn vader houdt van kitsch en weet hoe hij die op artistieke wijze kan gebruiken in de films die hij nog steeds maakt, hoewel hij er verder het zwijgen toe doet. Ik tik tegen de ruit. Mijn vader kijkt op, glimlacht naar me van onder de gele rand van de hoed. Zijn mond beweegt niet, hij zegt niets.

Hij is de stilte binnengegaan, de grote westerse stilte. Dat heb ík niet bedacht, dat heet zo.

Ik ga naar mijn vader, naar het strand, daar regent het. Ik kijk door het raam naar binnen, misschien vraag ik me af hoe dat nummer klinkt, achtentwintig keer dezelfde woorden. Zeker, het is banaal. Maar ik ben dertien jaar, bijna veertien, en in mij zit ook een kind dat heel kinderachtig en banaal is.

’s Nachts slaap ik in de apenkamer wanneer mijn broers en ik zo groot zijn geworden dat we niet meer met zijn drieën in het berenhol aan de andere kant van de flat passen. De apenkamer heet de apenkamer naar de drie apen op de vensterbank: een die niet wil zien, een die niet wil horen en een die zijn handen voor zijn mond houdt en dus niets wil zeggen. Wat betekent dat? ‘Het is iets boeddhistisch’, zegt mijn vriend Leo en daar ben ik boos om. We zouden immers geen dingen met woorden van anderen benoemen, we zouden ze leven.

Maar nu is nu en dit is een scène aan onze eettafel in Värtbyhamn en omgeving. Dit is mijn moeder, dit ben ik en dit zijn mijn broers Middelste Beer en Grote Beer. Goudhaartje eet met lange tanden, Goudhaartje drukt haar sigaret uit in haar eten, zodat een sociaal-realistische vertelling zou kunnen ontstaan, maar die ontstaat niet, want zo moet je dit verhaal niet zien. Mijn broers en ik, wij zijn gek op eten. We eten alles op wat op ons bord ligt, we likken aan het eind ons bord schoon.

Mijn honger, het verbaast me soms hoe groot die is. Hoe die groeit in mij, terwijl ik eet. Ik kan zo veel eten als ik wil zonder dat je het aan me kunt zien.

In het scheikundeboek van school staat een plaatje dat het begrip ‘verzadigde oplossing’ illustreert. Pelle heeft acht porties ijs gegeten, die op het plaatje uitgetekend staan boven het voldane gezicht van Pelle. Naast de porties ijs op het plaatje zie je een stuk vlees in een pluizig droomwolkje. ‘Nu heeft Pelle genoeg ijs gegeten, maar een biefstukje zou er nog wel in gaan’, staat er onder het plaatje en onze scheikundeleraar, die ook onze leraar wiskunde is, wat mijn lievelingsvak is op school, zegt dat we het plaatje moeten doorkruisen, want als het al ergens een voorbeeld van is, dan van een kromme vergelijking. Je kunt niet automatisch een isgelijkteken zetten tussen natuurwetenschappelijke processen en verschijnselen uit de mensenwereld.

Ik zet een kruis door het plaatje, maar ik weet iets anders. Die kromme vergelijking, dat onlogische, dat ben ik. Nu heeft Diva genoeg ijs gegeten, maar een biefstukje zou er nog wel in gaan. Ik kruis Pelle door. Pelle die wil hebben, hebben, hebben, zodat het hebben lelijke sporen achterlaat op Pelles gezicht. Ik bedoel nu niet het dik worden, ik bedoel de uitdrukking van vanzelfsprekende zelfvoldaanheid die Pelle uitstraalt.

Maar nu is nu en Grote Beer heeft het eten klaargemaakt dat op ons bord ligt, het is bijna altijd hetzelfde. Vissticks met mayonaise en aardappelpuree en als nagerecht paddestoelen-in-het-bos: groene slagroom die bosgrond wordt op het bord met stukjes banaan erin gestoken en halve perziken als een dekseltje erbovenop.

Na het eten halen mijn broers mijn dagboek tevoorschijn, dat ze op een van de gemakkelijke plekken hebben gevonden waar ik het heb verstopt, want het is de bedoeling dat ze het vinden en er hardop uit voorlezen aan tafel als we het eten ophebben.

‘Lief dagboek.’ Mijn broers beginnen luidkeels hardop voor te lezen. Ik vind het prettig om iemand te zijn wier geheimen mijn broers denken te onthullen. Ik hou ervan de opwinding van mijn broers te zien, die tijdens het voorlezen genot wordt en ze kunnen er niets aan doen. Dat de opwinding, het genot in hen groeit, ook al willen ze dat niet laten merken. Maar mijn moeder geniet helemaal niet. ‘Diva,’ zegt ze, ‘dat is niet interessant. Daar kom je wel achter als je eenmaal zo oud bent als ik. Dan zul je dezelfde ontdekking doen als zelfs de meest blasé seksuoloog zal doen, ook al gelooft hij het misschien zelf nog niet. Je komt erachter dat dát eigenlijk helemaal niet zo interessant is.’

Mijn broers gapen een grote berengaap, waar we alle drie nogal goed in zijn en die we ook samen kunnen uitvoeren. ‘Wíl je echt zo schrijven?’ Mijn moeder wordt ongeduldig. En wanneer ik niet antwoord, sist ze: ‘Als je niets anders kunt met je schrijven, kun je er in ieder geval iemand blij mee maken.’

Ik doe mee aan het gapen van mijn broers. Mama, ik heb geen schrijven, echt niet.

Dertien jaar, bijna veertien. Zo ben ik dan, gewapend voor het leven.

Hier kom ik dan. Ik sta voor ons portiek in Värtbyhamn en omgeving. Ik kijk om me heen, ik ben een duvel en dat soort dingen. Ik heb mijn magic tas – maar ik zou niet weten wat er magic aan is (een flodderige groene, model gasmaskerhouder, uit de legerdump).

Heb ik ondanks mijn onmiskenbare schoonheid niet iets onverzorgds? De voorstad voor me, niet mijn wereld maar die in het realisme, ‘dat bedoeld is voor degenen die erin passen’, zoals mijn moeder altijd zegt. Mijn moeder zegt ook altijd: ‘De werkelijkheid is realistischer dan dat je zelf bent. Maar droom jij maar lekker verder.’

Värtbyhamn en omgeving. Als je op de Kwetsmeerbrug staat en uitkijkt over de Värtbybaai, steekt Gelukseiland een eindje verderop als een tong uit in het water. Gelukseiland is een kunstmatig eiland, dat aangelegd is door een architect die na de oorlog op het idee kwam zijn eigen utopische paradijs op aarde te scheppen en dit eiland heeft bedacht, maar wat er daarna van hem is geworden, is niet bekend. Op Gelukseiland staan op dit moment twee appartementencomplexen; het zijn op dit tijdstip in de wereldgeschiedenis de mooiste gebouwen van Värtbyhamn en omgeving, de bewoners van Gelukseiland hebben een eigen meer, het Kwetsmeer, dat ondiep en modderig is, nog ondieper en modderiger zelfs dan de Värtbybaai. Midden in het Kwetsmeer steekt een rots omhoog uit het water. Dat is de rots waar Leo en ik op rusten wanneer we trainen voor onze toekomst als guerrillastrijders.

In de rode appartementencomplexen op Gelukseiland is het warm, veel te warm, de isolatie functioneert perfect en boven op het verwarmingssysteem zijn er grote open haarden in de woonkamers, waar je niet elke avond een vuur aan kunt leggen, als je niet gek bent, want dan stik je.

Als je zo op de Kwetsmeerbrug in de gure wind en de kou staat te kijken naar de lichten achter de ramen op Gelukseiland is dat een perfecte plaats om poëzie te citeren.

De waarheid is een deken die je om je heen slaat als je het koud hebt.

Op Gelukseiland hebben ze een tennisbaan. Dep, vliegt de tennisbal heen en weer tussen twee humanisten wanneer ze zin hebben in een spelletje. Karakteristiek voor een humanist is dat hij op alle onmogelijke tijdstippen van het jaar zin kan krijgen in een spelletje. Karakteristiek voor een humanist is verder, volgens mijn moeder, dat hij zijn begrippen niet op orde heeft. Hij praat en praat en praat alles kapot, dat geldt in het bijzonder voor een humanist die zich aan de liefde probeert over te geven. Ik begrijp niet waar mijn moeder het over heeft, nog niet, bedoel ik, want zo jong als ik ben heb ik nog geen ervaring met dat soort dingen, maar dat komt heus nog wel. Hoewel ik verder ook niet veel begrijp van wat mijn moeder zegt. En dan moet mijn moeder zeggen dat anderen moeite hebben om hun begrippen helder te krijgen, terwijl mijn moeder zelf haar begrippen helemaal niet helder heeft.

Maar op Gelukseiland, daar stond ooit het huis van de Utopie, het appartement waar mijn vriend Leo woonde. Het huis van de Utopie was een woonkamer, waar een heleboel werd gekletst; Leo’s ouders en de kennissen van Leo’s ouders praatten door elkaar heen, citeerden correct en citeerden fout, verbeterden elkaar en noemden dit ‘wij bouwen de utopieën’, en geloofden dat zelf. Maar Leo en ik, aan de andere kant van een dichte deur in Leo’s kamer, in de echte kamer van de Utopie, de echte jaren nul, hielden onze handen voor onze oren. We wisten immers dat het daar niet om ging. En hoe beleefd Leo’s vader en moeder in gezelschap ook zijn en waren, wij wisten, en weten, Leo en ik, dat er veel dingen zijn die je samen met hen kunt doen, maar revolutie voeren hoort daar niet bij.

En het hield ook op, dat gepraat dat nooit meer was dan gepraat in een warme woonkamer. De familie Utopie verliet Gelukseiland en verhuisde naar een ruime flat in het centrum. De toekomst was voorbij, het eeuwige ijshockeyseizoen deed zijn intrede in Värtbyhamn en omgeving om daar in alle eeuwigheid te blijven. Nu zijn alleen de humanisten nog over op Gelukseiland. De humanisten hebben een kat die Madame Bovary heet en die reuzenverpakkingen kattenbrokjes eet. Voor hun eigen behoeften kopen de humanisten bij de wekelijkse boodschappen in het winkelcentrum normale en miniverpakkingen.

Dep, vliegt de tennisbal van de ene humanist naar de andere.

Maar welkom dan toch in de jaren nul, hier kan alles gebeuren. Want in Leo’s kamer, de echte kamer van de Utopie, die eerder een fysieke plaats is dan iets in je hoofd. Daar zijn, nog steeds en altijd, twee eeuwige kinderen. Dat zijn Leo en ik, wij zijn eeuwig. Leo en ik, wij waden in camouflagekleren door het Kwetsmeer, rennen in het donker met zware bepakking op onze rug heen en weer over de tennisbaan en springen over het net.

Wij weten dat wij zullen zijn waar het volk is.

We weten ook iets anders.

We zullen vechten, en wanneer we vechten, gaan we vechten terwijl de zon boven ons schijnt.

Värtbyhamn en omgeving. Na schooltijd zwerf ik met de kippetjes over de kale vlakte rondom het winkelcentrum, na schooltijd zit ik met de kippetjes in het café van het winkelcentrum. Ik vertel de kippetjes wat ik allemaal met mijn vriend Leo doe, ik bedoel zoals het in het dagboek staat, en de kippetjes luisteren. Onder het luisteren gaan er lichtjes aan in de ogen van de kippetjes.

Soms probeer ik de kippetjes ook andere dingen te vertellen. Over de revolutie, of over wiskunde, waar ik de beste van de wereld in ben, ik bedoel dat ik echt veel aanleg heb, ik ben bijna een genie. Maar dat is onbegonnen werk. Cijfers, cijfers: van cijfers krijgen de kippetjes, op hun stoel in het café, duidelijk de kriebels. Ik ga verder over Leo, er gaat een lichtje branden in de ogen van de kippetjes, de kippetjes luisteren.

Er zijn veel grappige manieren om een kippetje te definiëren. Bijvoorbeeld zo: een kippetje is een wezen dat gekleed gaat in een broek met op de linkerbil een opgenaaide, vijfpuntige ster, waarboven ‘Kus en Knuffel’ staat. De ziel is een hartvormig gat binnen in het grietje, een gat met dieprode wanden van slappe ingewanden waarop spreuken geschreven staan.

‘Hou het meest van mij als ik dat het minst verdien, want dan heb ik het het hardst nodig.’

Love is. Pluizige figuren met het een of andere tekstje eronder.

Of alleen een naam. Eén naam. Eerst: Leo.

Later: Middelste Beer.

Jawel, Middelste Beer, mijn broer. Het is gewoon verschrikkelijk.

Een kippetje kan pragmatisch worden gedefinieerd als iemand die zich met verschillende soorten kippetjesachtige bezigheden bezighoudt, die kunnen worden samengevat in een slaapverwekkend actieverslag, waarvan het volgende slechts een beknopte weergave is.

Verder staat een kippetje meestal in een telefooncel, waar ze in contact probeert te komen met de wereld, die er geen belang bij heeft in contact te komen met het kippetje. Er past meer dan één kippetje in een telefooncel, er passen er hordes van in. Het ademen in de hoorn is te horen wanneer degene die het kippetje belt, opneemt en luistert. Hij luistert, houdt dat niet lang vol en hangt op. Uiteindelijk trekt hij de stekker eruit. Eén keer is het ademen van een kippetje misschien nog vleiend om naar te luisteren, misschien twee keer. Maar geen drie of vier keer of in alle eeuwigheid: een kippetje heeft ook een bepaalde monomanie die ertoe leidt dat het kippetje zich soms te langdurig en slepend bezighoudt met verschillende soorten behoorlijk zinloze bezigheden.

Verder droomt het kippetje van een heleboel dingen.

Ze droomt ervan om met Superman naar het vierde sterrenstelsel te reizen. Met dat doel wordt er LipPotion op kippenmondjes gesmeerd. De LipPotion is doorzichtig als hij niet pastel is en groezelig wit als hij pastel is.

Om een kind 312 te krijgen met een leuke kerel.

Om vriendin te worden met Mijn Lieve Paardje.

En vooral, het allerbelangrijkste: om een kaars aan te steken, een kaars aan te steken, een kaars aan te steken voor de liefde.

Het Oostelijk Lyceum. Het verrijst op de kale vlakte, het Oostelijk Lyceum, de school waar ik op zit. Van buiten is het Oostelijk Lyceum een interessante architectonische constructie met hoge ramen en witte steen, behoorlijk gecompliceerd vierkant van vorm. De vierkanten staan in zo’n logische verhouding tot elkaar dat ik met behulp van alle wiskunde die ik in mijn hoofd heb zitten een formule voor het Oostelijk Lyceum kan opstellen.

Rondom het Oostelijk Lyceum, nu de Toekomst nog bestaat en het eeuwige ijshockeyseizoen nog niet is aangebroken, drommen busladingen vol Japanners samen met hun camera’s om het Oostelijk Lyceum te fotograferen. Dat maakt me een beetje trots, zo trots dat ik quasitoevallig op uitgekozen plekken als een luis op de Japanse lens kan blijven zitten.

Ik los de vergelijking van de school op. Als ik daarmee klaar ben, ga ik op de fietsmuur van het schoolplein van het Oostelijk Lyceum zitten wachten op een Japanner, aan wie ik mijn wiskundige berekening in al haar genialiteit zal laten zien.

Ik wacht op een Japanner, dus, ook al zie je dat niet aan me. De leerlingen van school die langslopen, denken dat ik op mijn vriend Leo wacht, die een brommer heeft gekocht waarop ik mee mag rijden naar het centrum, waar hij woont (maar later verkoopt hij die brommer om met het geld een filmcamera te kopen), wat op zich ook klopt. Maar je hoeft toch niet op maar één iemand te wachten: je kunt heel goed ontspannen en fris op de fietsmuur voor je eigen school heel in het algemeen op twee personen zitten te wachten.

En op beiden evenveel.

Een vergelijking waar een kippetje niet uit komt.

Ik wacht op een Japanner, maar hij komt niet. Want uitgerekend die dag is de laatste buslading Japanners weggereden om nooit meer terug te komen.

‘Nu zijn alle treinen vertrokken en staan alle klokken stil.’ Een onfortuinlijk kippetje loopt langs en draait dat soort muziek zo hard dat het bandje erdoor losschiet.

Ik moet er toch ook wel om lachen. Het is zo verdomd waar.

Maar in het Oostelijk Lyceum loop ik door de lokalen, voor schooltijd, onder schooltijd en na schooltijd. Ik heb mijn loper; met die loper verschaf ik mij toegang tot verschillende plekken in de ingewanden van het Oostelijk Lyceum. Ik dring diep door in het interieur van het Oostelijk Lyceum, en wat daar gebeurt, dat gaat mij alleen aan, dat is privé.

Waar ik mee bezig ben?

Ik los met mijn eigen leven in waar ik in geloof.

Er is een jongen, hij woont in een vierkant. Ik ga het dak van het Oostelijk Lyceum op. De jongen staat met een koffer in zijn hand vlak bij de rand, het lijkt wel of hij er met zijn rug naar mij toe op balanceert, ik ga in de helikopterlandingscirkel staan en roep: ‘Zal ik je een verhaal vertellen?’ want ik weet niet wat ik in een dergelijke situatie moet zeggen.

‘Goed.’ De jongen draait zich om alsof er niets aan de hand is en komt naar me toe. ‘Ik ben net aangekomen. Ik luister.’

‘Waar kom je vandaan?’

‘Daarvandaan’, zegt de jongen met een breed gebaar naar boven, net alsof een helikopter hem de facto zojuist heeft neergelaten op het dak van het Oostelijk Lyceum, dat zo modern en doelmatig is uitgerust dat het zelfs een helikopterlandingscirkel op het dak heeft, net alsof een helikopter de facto behoefte zou hebben daarop te landen.

Wat natuurlijk nergens op slaat. Ik weet immers wie de jongen is, hij is hier niet geland. Het is Sebbe Nsson, de zoon van de conciërge van het Oostelijk Lyceum en van de administratief medewerkster op het kantoor van de rector op de tweede verdieping van de school. Hij woont met zijn gezin in een gegarandeerd vierkante dienstwoning achteraan in het gymnastieklokaaldeel van het Oostelijk Lyceum; de twee buitenmuren van de woning bestaan van vloer tot plafond uit ramen. Een grote vierkante ruimte, hier en daar afgeschut met alkoofgordijnen. Probeer in zo’n vierkant maar eens een normaal gezinsleven te leiden, ik bedoel met tv-kijken en warme broodjes en dat soort dingen. Probeer dan maar eens, als je die ouders bent, om een gewone zoon te hebben, die opgroeit tot ijshockeyjongen, net als alle andere jongens in het ijshockeyleven van alledag, zo langzamerhand. Precies. Dat lukt nooit.

Sebbe Nsson is een geval apart, wat hij aanvankelijk zelf onder schooltijd op het Oostelijk Lyceum duidelijk wil laten blijken, en dat wordt hem natuurlijk noodlottig. Ze noemen Sebbe ‘de Globe’, ‘de Wereld’, ‘the World’, vanwege zijn eigenwijze hoofd, dat zich heel vaak in de toiletpot van de jongens-wc geduwd ziet, door toedoen van de ijshockeyjongens, maar dat tot verdriet van de ijshockeyjongens niet door te spoelen blijkt, zodat ze dat keer op keer moeten blijven proberen.

Zo klein, denk ik over Sebbe Nsson, een kop kleiner dan ik, en ik word overmand door tedere gevoelens voor Sebbe. Zo worden we een poosje vrienden, op een tamelijk speciale manier, buiten schooltijd, op het dak van het Oostelijk Lyceum en uiteindelijk ook op andere plaatsen in Värtbyhamn en omgeving. We bekijken de wereld vanuit nieuwe perspectieven en vertellen elkaar in aansluiting daarop bepaalde verhalen.

‘Ik luister’, zegt Sebbe Nsson tegen mij, de eerste keer op het dak van het Oostelijk Lyceum.

Ik vertel Sebbe Nsson dat er eens een helikopter was die landde in de grootste mensenmenigte die ik ooit heb gezien in Värtbyhamn en omgeving op de parkeerplaats achter het oude winkelcentrum, waar alle kinderen van heel Värtbyhamn en omgeving verzameld waren. Er sprong een Japanse jojoartiest uit de helikopter, die precies tien minuten lang jojokunsten vertoonde met een speciaal soort Coca-Colajojo die alle kinderen uit Värtbyhamn en omgeving graag wilden hebben. Daarna rende hij weer naar de helikopter en sprong erin. De helikopter steeg op en vanuit de lucht gooide de Japanner zijn jojo midden in de horde kinderen die zich erop stortten. Maar het kind dat de jojo kreeg, dat was ik. Mijn broer Grote Beer is miljoenen keren sterker dan alle anderen en hij hoefde mij niet te vragen wat ik graag wilde.

‘Je kletst uit je nek, Diva’, zegt Sebbe Nsson wanneer ik klaar ben met vertellen. Ik mag dat, ik weet niet waarom, maar ik mag Sebbe omdat hij dat zegt. Maar dan lacht hij, hij vindt mij er niet vervelend om. Sebbe vertelt mij zijn geheim. Hij is verliefd op de schoolzuster van het Oostelijk Lyceum. Ze kan fenomenaal bowlen, ze is districtskampioen bij de dames.

Sebbes eerste liefde is de schoolzuster van het Oostelijk Lyceum, maar zij gaat dood.

Sebbe Nssons tweede liefde wordt Franses Fagerström, allround genie dat zo veel stomme motto’s heeft, bijvoorbeeld: ‘Waarom, waarom, waarom, waarom kan ik geen negen levens hebben?’

Maar je eigen eerste liefde, hoe moet je die definiëren? Leo en ik, op een rots in het Kwetsmeer, buiten adem van uitputting, onze natte lichamen dicht naast elkaar. Op de rots liggen we uit te rusten terwijl de maan op ons schijnt, maar om ons heen is het donker.

Dan klinken er slagen van roeispanen, er glijdt een roeiboot over het stille water van het Kwetsmeer. Er zitten twee mensen in de boot, het zijn schaduwen naast het felle licht. Ze zijn te identificeren, je kent hen en toch ook weer niet. Het zijn buren van Gelukseiland, waar Leo nog woont, twee humanisten dus, een paar. De boot glijdt voorbij, met volksvijand nummer 1 aan boord, en hup, daar zit ik met Leo in een ander spel: nu zijn we groot, guerrillastrijders, en we worden gezocht. We gaan op onze buik op de rots liggen, we verstoppen ons, de boot roeit voorbij, het is ons gelukt, ze hebben ons niet gezien.

Maar hoe definieer je dus je eerste liefde? Een poging. Dat je die echt niet op de juiste manier kunt identificeren, wanneer die langs je heen glijdt in een roeiboot, slagen van roeispanen die stil in het duister het wateroppervlak doorklieven.

Standaardformulier. Op het Oostelijk Lyceum word ik bij de schoolzuster geroepen voor wegen, meten en een algemeen onderzoek van mijn gezondheidstoestand. ‘Routinecontrole’, zegt de schoolzuster met zakelijke stem, ik vind haar sympathiek. In mijn onderbroek en bh sta ik voor het bureau van de schoolzuster in de spreekkamer van de schoolzuster, terwijl ze gegevens over mij invult op een formulier, voor iedere leerling van het Oostelijk Lyceum is er zo’n standaardformulier. Ze zegt dat het er goed uitziet. Er bestaat geen gevaar dat ik me ontwikkel tot het Twiggytype. Ik lach bij mezelf, ik weet niet wat Twiggy is, maar ik vind haar aardig, ze heeft dit weleens eerder gezegd, het is dezelfde schoolzuster die ik ook in de lagere klassen heb gehad. ‘Ik heb een B-cup’, zeg ik en ik lik mijn lippen. ‘Mijn lichaam dijt op de juiste plaatsen uit. Ik zit zo vol proteïnen dat ik het boegbeeld zou kunnen zijn op een fles levertraan.’ De schoolzuster kijkt me over haar bril heen aan. Alsof ze het niet heeft gehoord. Plotseling word ik verlegen. Boven het hoofd van de schoolzuster, tegen het plafond onder de raampjes die uitkijken op de trap in de aula van het Oostelijk Lyceum, tikt de schoolklok, tiktak. Straks gaat de bel, maar nu wordt er nog lesgegeven en zijn er geen leerlingen buiten de lokalen van het Oostelijk Lyceum. Onder de schoolklok hangt een net met bowlingballen aan een haak. Kom bij me langs en maak me blij. Een grote glimlach verspreidt zich over het gezicht van de schoolzuster, ik reageer erop en glimlach terug. Ze kijkt in haar papieren en bij opmerkingen schrijft ze dat van die razendsnelle ontwikkeling van het reflectieve denkvermogen ten koste van doelgericht handelen. Maar ik weet dat ze, terwijl ze dat opschrijft, ook glimlacht om hoe ze dat opschrijft.

Het Oostelijk Lyceum (de binnenste delen). Ik zit binnen in het Oostelijk Lyceum, in het toneelhok. Ik wacht. Waarop? Maakt niet uit. Intussen eet ik. Ik eet gegratineerde leverschotel; daar heb ik een bord vol van gekregen van de dames van de kantine. Ik ben hun lieveling, omdat ik een meisje ben met een grote eetlust, in tegenstelling tot de kuikens, die geen leverschotel eten. Ik eet leverschotel met grote rozijnen en vossebessenjam met harde velletjes erin. Rozijnen en vossebessen die ik tussen mijn vingers plet. ‘Plets.’ Ik probeer een leuk woord te verzinnen voor het geluid dat op geen enkel ander geluid lijkt dat ik ken, maar er schiet me niets goeds of toepasselijks te binnen.

Ik heb mijn Luciakroon op, ik steek de kaarsen erin aan, ik wacht tot het kaarsvet heet begint te stromen, te gloeien in mijn haar en op mijn hoofd, rillingen door mijn lichaam, de kleine dood, die maak ik zelf, met mijn eigen vingers in mijn eigen harigheid. Wanneer het kaarsvet is gestold, kauw ik op kaarsvettig haar; een bepaalde klont in mijn haar die er bijzonder interessant uitziet, knip ik eruit en ik plak hem op de muur, bestudeer hem, op dit moment is hij belangwekkend. Dan heb ik geen puf meer om hem nog langer te bestuderen, ik trek weer gewone kleren aan en ga naar huis om te eten.

Het meisje met het groene haar. Ik zit op de hoge keukenkruk in ons huis in Värtbyhamn en omgeving, ik kijk toe hoe Grote Beer eten kookt. Hij bakt vissticks, strooit pureevlokken in kokend water, roert totdat de puree hard en klonterig wordt en schenkt er melk bij om de klonten op te lossen; ze lossen op en dat is een grappig gezicht.

Ik klop de slagroom voor de paddestoelen-in-het-bos. Grote Beer maakt het zakje kleurpoeder open. Wanneer de slagroom geklopt is, mengt hij het poeder erdoor, zodat de paddestoelen, die stukjes banaan zijn met halve perziken als hoedje, een groene bosgrond krijgen om op te staan.

Hij is hier heel serieus mee bezig, Grote Beer. Zo serieus dat ik wel moet glimlachen, want er schieten me onnozele herinneringen te binnen die ons verbinden. Grote Beer die in mijn sjaal snuit die tweeënhalve meter lang is en groen van kleur.

Maar je moet voorzichtig zijn met broer Grote Beer, die bovenal beer is. Grote Beer kijkt op, hij kijkt naar me alsof hij precies weet waar ik aan denk. Hij duwt me, ik duw terug, hij duwt weer, harder, pakt me bij mijn nek, pakt me bij mijn haar, trekt eraan, trekt mijn hoofd achterover en op dat moment ben ik bang, zo bang ben ik nooit wanneer ik met mijn broer Middelste Beer vecht, en dat doe ik tegenwoordig vaak, om precies te zijn continu, en ook al krijg ik keer op keer op mijn bek, want Middelste Beer is vijftig keer sterker dan ik, ik ben niet bang voor Middelste Beer, ik ben kwaad, woedend, razend en zo. Maar nu Grote Beer me vastpakt, tril ik over mijn hele lichaam.

Grote Beer strooit kleurpoeder in mijn haar, wrijft het er stevig in, het doet erg veel pijn, maar het komt niet van de pijn dat ik bang ben. Dat komt ergens anders van, van iets in Grote Beer. Grote Beer sleept me bij mijn haren naar de badkamer, want hij heeft het in zijn hoofd gekregen dat hij het poeder uit mijn haar moet spoelen. Bij de deur van de badkamer weet ik me met mijn laatste krachten te bevrijden en ik slaag erin de badkamer binnen te komen, de deur dicht te trekken en op slot te doen, zodat Grote Beer er niet in komt.

We komen tot bedaren, dat duurt even, ik leun op de wastafel, ik tel rustig tot tien. Dan zie ik mezelf in de spiegel. Ik sta stil. Ik zie mezelf en moet mezelf een eeuwigheid aanstaren in de spiegel. Wat is ze mooi, ze is een boom. Het haar staat overeind, groen en sprieterig in de spiegel.

Ik zie mijn dagboek, dat ik op een doodgemakkelijke plek heb verstopt tussen de badkuip en de wasmachine. En opeens weet ik: dit is afgelopen, geen van mijn broers zal het vinden, het blijft daar liggen totdat ik het zelf weer vind, maar alleen als ik het wil en ik weet niet of ik het wil.

Hier eindigt iets. Maar ik spoel de kleur niet uit mijn haar, ik ruik de kleur ook, de geur van de kleurstof. Ik ga de badkamer uit, ik ga weg.

Het meisje met het groene haar. Met groen haar ga ik naar mijn vriend Leo. Leo slaapt nu, in een van de binnenkamers van de nieuwe flat, het is de meidenkamer, het kleinste kamertje, het dichtst bij de keuken. Leo heeft die kamer zelf uitgezocht, misschien om aan te geven dat hij hier ook een vreemde is, ik weet het niet. Ik zit op de rand van Leo’s bed, ik kijk naar Leo. Leo slaapt diep, lange lichte wimpers laten zich met elkaar in. Wat hou ik van die jongen. Wat hou ik toch ontzettend veel van die jongen.

Nu slaapt Leo, maar straks wordt Leo wakker, dan ontdekt hij dat ik er ben, misschien ontdekt hij dat al in zijn slaap, in zijn droom. Leo zal mijn groene haar aanraken, hij zal eraan trekken en het prachtig vinden; we zullen elkaar strelen totdat we door lust worden overmand en ik zal neerduiken in Leo en Leo zal neerduiken in mij en dan doen we hét en als we hét hebben gedaan, gaan we weer slapen en een paar uur later worden we weer wakker, onze lichamen om elkaar heen geslingerd. En dan zegt Leo dat je die film eigenlijk zelf zou moeten maken.

Hij zal de brochure van het filmarchief doorbladeren, die hij ergens heeft gehaald voordat hij in slaap viel.

Maar nu slaapt Leo nog, Leo is nog niet wakker geworden, Leo heeft nog niet besloten om filmregisseur te worden als hij groot is. Nu zit ik nog op de rand van Leo’s bed met groen haar en een bepaalde jeugd eindigt hier. Exact op dit moment, vlak voordat Leo wakker wordt.

Het is een besef dat zachtjes tot je doordringt, maar dat je splijt. Hier ben je nú, nog heel even, op je dertiende, bijna veertiende. In de kamer van de Utopie, Gelukseiland, Kwetsmeer, dat evenzeer een toestand in je hoofd is als een echte plaats. Waar alles samenkomt, waar geen grenzen zijn behalve de grenzen die je zelf stelt.

Vanaf nu zal het zo zijn: er zijn verschillende werelden. Schervenmozaïek, sterren, splinters, net als in een caleidoscoop. Diva ermiddenin en ertussenin.

Franses tekent me. De eerste Fransestekening van de wereld. ‘Schervenmozaïek met Diva ermiddenin en ertussenin.’

Dan zie ik plotseling een ander beeld uit een andere geschiedenis die daar begint. Franses, Sebbe Nsson en ik, we zwerven over de kale vlakte van Värtbyhamn en omgeving en Sebbe praat. Franses en ik, we luisteren maar half, we hebben een gemeenschappelijke gebarentaal, we maken gebaren naar elkaar door met onze handen en vingers door de lucht te wapperen. Sebbe Nsson praat, Franses en ik hebben een kaartenbak met potentiële vriendjes, die we meeslepen. In die kaartenbak staan alle jongens opgetekend die misschien verliefd op ons zijn of in ons geïnteresseerd. We doen niet zo veel met deze informatie. Wat valt eraan toe te voegen? Niet veel. Op de kaarten hebben we relevante informatie opgeschreven over deze en gene jongen. ‘Hopeloos, hopeloos, hopeloos, hopeloos’, staat er op de kaart van Sebbe Nsson. Dat weet Sebbe niet, of misschien weet hij het wel en praat hij daarom maar door, paniekerig. Dat heeft Franses bedacht, hopeloos, want het is een parodie op een lied dat volgens Sebbe Nsson het enige ter wereld is waar je niet zonder kunt, ‘Hulpeloos, hulpeloos, hulpeloos, hulpeloos’.

Sebbe is verliefd op Franses. De andere jongens in de kaartenbak, minstens vijfennegentig procent, zijn verliefd op mij. Dat is duidelijk. Ik ben ook dit jaar de Lucia van de school. Met kaarsvettig haar playback ik het Lucialied. Het kaarsvet loopt in mijn haar en op mijn hoofd. De kleine dood, de kleine dood, net als op een Fransestekening, door mijn hele lichaam.

Hou deze scène nu vast. Die me nog steeds, een heel leven later, koude rillingen kan bezorgen. Hoe we over de kale vlakte lopen, Franses, Sebbe en ik. Sebbe praat. Franses en ik, wij wisselen geheime tekenen van verstandhouding met elkaar uit.

Kari’s kamer. Dit is wat er in Kari’s kamer gebeurt aan de andere kant van de muur, naast de apenkamer waar ik ’s nachts slaap. Kari’s haar begint te groeien. Kari’s haar groeit maar door, het wordt almaar dikker en geler, hoe meer het groeit. Kari’s haar groeit totdat het lang en dik is, zulk lang en dik haar heb je nog nooit gezien. Dan staat Kari op van haar bed, ze zet de bandrecorder aan, een echte bandrecorder met een spoel, die zij en haar zus SannaMaria bij elkaar hebben gesnoepstaakt. Hij is van de zussen samen, maar staat bijna altijd in Kari’s kamer, want Kari is het ziekst van hen tweeën en moet oefenen om weer te leren praten door haar stem op de band op te nemen en te horen hoe die klinkt.

Kari staat nu bij het raam, dat wijd openstaat. Daar staat Kari voor het raam van haar kamer op de derde verdieping in Värtbyhamn en omgeving, haar haar golft over haar schouders en rond haar lichaam, dat in verhouding tot het haar heel erg tenger oogt. Nu laat Kari haar lange haar uit het raam hangen, ze buigt haar hoofd zo dat haar witte nek oplicht. Kari’s haar hangt uit het raam, het is zo lang geworden dat de punten het bevroren gras beneden raken. Kari houdt een borstel in haar hand, ze begint het haar te borstelen. Met harde, daadkrachtige slagen; elke dag honderd borstelslagen, zoals dat haar en veel andere meisjes is geleerd.

Maar het is moeilijk om zulk lang haar te borstelen, dat is gewoon geen doen. De borstel valt uit Kari’s hand en komt op de grond onder het raam neer. Daar wordt hij opgeraapt door een behulpzaam iemand die hem terug wil geven.

En dat doet hij. Hij mag naar boven klimmen, naar Kari’s kamer, drie verdiepingen boven de grond, zich omhooghijsen in de lange, stroeve lokken. En wanneer hij bij Kari in Kari’s kamer is gekomen, mag hij daar bij Kari zijn. Dat herhaalt zich nog een keer, twee keer en vaker, nacht na nacht, terwijl je volwassen wordt in Värtbyhamn en omgeving.

Zo wordt Kari’s kamer een open kamer. Een kamer waar je naartoe kunt klimmen in Kari’s haar en waar je met Kari samen kunt zijn, terwijl de bandrecorder wordt aangezet en Kari’s eigen stem ten gehore brengt om te verhullen wat er gebeurt. Zo wordt Kari’s kamer een geheime kamer, een kamer waarover geruchten de ronde doen in Värtbyhamn en omgeving. Voorzichtige geruchten, want het geheim is ongehoord en men wil voor geen goud dat het wordt onthuld.

Dat er een meisje is dat voor haar raam staat op de derde verdieping in Värtbyhamn en omgeving. Ze laat haar haar uit het raam hangen dat zo lang is dat het helemaal tot op de grond reikt. Je mag het haar vastpakken, je mag erin naar boven klimmen en klauteren, naar het meisje in de kamer om bij het meisje in de kamer te zijn terwijl de bandrecorder aanstaat en op de band een iele stem correct Zweeds spreekt, met een duidelijke uitspraak. Het zijn spreekwoorden, staande uitdrukkingen en Pellezinnen in het meest accentloze Zweeds dat ooit te horen was in Värtbyhamn en overal.

Grote Beer en de tijd. Hij staat in een sjaal te ademen, hij draagt een leren jack. Hij ademt boven de sjaal, rook in het donker, want het is avond, bijna nacht in Värtbyhamn en omgeving. Hij kijkt om zich heen. Kijkt en kijkt.

Schop. Een steen vliegt met kracht hoog op in Värtbyhamn en omgeving. Hij landt inderdaad meters voor hem op inderdaad normale asfaltgrond, want dit is de parkeerplaats achter het winkelcentrum, waar eens een helikopter is geland met een Japanner erin, maar nu zijn er niet zo veel mensen. Er is helemaal niemand, om precies te zijn. De steen landt dof maar hoorbaar op het asfalt in Värtbyhamn en omgeving.

Het is Grote Beer. Hij kijkt en kijkt. Om zich heen.

Hij heeft een hulpje. Samen verbranden ze dingen.

Hij verbrandt dingen.

Hij heeft alles opgestapeld. Hij verbrandt het.

Wat ligt er op de stapel? Daar ligt alles. Allerlei dingen.

Oude kranten, maar dat was langgeleden, in de tijd dat het een zeker financieel voordeel opleverde om ze op te sparen en aan een oudpapierinzameling mee te geven.

Een vrachtwagen kwam het papier halen. Totdat hij niet meer kwam, je kon geen geld meer krijgen voor het inzamelen van oud papier, dat hield op. Zijn eerste hulpje was mijn broer Middelste Beer, ze zamelden samen papier in, een hele kast vol, in de kelder. De auto kwam het papier halen, ze kregen er geld voor, later kwam de auto niet meer, maar hij zamelde toch oud papier in met zijn hulpje. Dat was Middelste Beer niet meer, die hield ermee op.

Hij kreeg een ander hulpje. Er zijn ook in Värtbyhamn en omgeving altijd bleke jongens die geen ‘ijshockeyjongens’ zijn, die helemaal niets zijn.

Zo’n hulpje.

Ze sleepten het papier naar de kale vlakte en staken het aan.

Ze sleepten andere dingen naar de kale vlakte en staken ze aan.

Wanneer Grote Beer dingen heeft verbrand, loopt hij hard weg.

Met een lied in zijn hoofd, als een spreuk.

Geboren om hard weg te lopen.

Hij rent, hij rent. Er zit plezier in dit rennen, dat je kunt voelen als je rent en dan – ren je.