Nancy Huston

Breuklijnen

Uit het Frans vertaald door Eveline van Hemert

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Van Nancy Huston verscheen ook bij De Geus

Infrarood

De vertaalster ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Lignes de faille, verschenen bij Actes Sud, 2006

Oorspronkelijke tekst © Nancy Huston, 2006

Nederlandse vertaling © Eveline van Hemert en De Geus BV, Breda 2008

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © Arcangel/Imagestore

isbn 978 90 445 3037 7

NUR 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2008.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

Ik ben wakker.

Zoals wanneer je op een knop drukt en de kamer ineens in het licht baadt.

Als ik wakker word ben ik meteen == helder == alert == klaarwakker, mijn hoofd en mijn lijf werken direct, ik ben zes en ik ben een genie, dat is mijn eerste gedachte ’s morgens.

Mijn hersens vullen de wereld en de wereld vult mijn hersens,

ik beheers en bezit elk stukje ervan.

Palmzondag == het is nog vroeg == OGM logeert bij ons

Mama en papa slapen nog een zonnige zondag == zon == zon == zon == koning == zonnekoning == Sol == Solly == Solomon

Ik ben als het zonlicht, == direct == onzichtbaar == almachtig == ik beschijn moeiteloos de donkerste hoeken van het heelal

op mijn zesde == zie ik == verlicht ik == begrijp ik == alles

In een oogwenk ben ik gewassen en aangekleed en is mijn bed opgemaakt. Mijn sokken en onderbroek van gisteren liggen in de wasmand, van de week zullen ze worden gewassen, opgehangen, gestreken en opgevouwen door mijn moeder en klaar om aan te trekken in de bovenste la van mijn commode gelegd. Dat noem je een kringloop. Elke kringloop moet worden beheerst en gecontroleerd, zoals bijvoorbeeld de kringloop van het voedsel. Je voedsel circuleert door je lichaam en wordt jou, dus moet je goed oppassen wat je binnenlaat en wat niet. Ik ben een uitzonderlijk geval. Ik kan niet zomaar alles in mijn lichaam toelaten: als mijn poep naar buiten komt moet hij de juiste kleur en consistentie hebben, dat hoort bij de kringloop.

Eigenlijk heb ik nooit honger en mama heeft daar alle begrip voor, ze geeft me alleen dingen die ik lekker vind en die makkelijk circuleren, zoals yoghurt en kaas en macaroni, pindakaas en brood en cornflakes, van haar hoef ik geen groenten-vlees-vis-ei te eten, ze zegt dat ik daar vanzelf naartoe groei. Ze maakt een witte boterham met mayonaise voor me en snijdt de korsten eraf en zelfs die eet ik maar voor de helft of een kwart, daaraan heb ik genoeg. Ik neem een piepklein stukje brood en maak het nat met het spuug in mijn mond en duw het dan met mijn tong tussen mijn lip en mijn tandvlees waar het langzaam oplost, want eigenlijk heb ik geen zin om het door te slikken. Het gaat erom dat ik altijd scherp ben.

Papa zou graag zien dat ik at als een gezonde Amerikaanse jongen. Hij vraagt zich af hoe dat moet in de schoolkantine als ik straks naar de grote school ga in augustus, maar mama zegt dat ze me elke dag tussen de middag zal ophalen en dat ze thuis eten voor me zal maken, daar heb je toch een moeder voor die huisvrouw is?

God heeft me dit lichaam en deze geest geschonken, en daar moet ik zo goed mogelijk voor zorgen zodat ik er zo veel mogelijk profijt van heb. Ik weet dat Hij grootse plannen met me heeft, anders had Hij me niet geboren laten worden in de rijkste staat van het rijkste land ter wereld, met het sterkste bewapeningssysteem, dat de hele mensheid in een oogwenk kan vernietigen. Gelukkig zijn God en president Bush goeie maatjes. Ik zie de hemel als een groot Texas in de lucht, waar God met een Stetson op en cowboylaarzen aan over Zijn ranch wandelt om te zien of alles onder controle is en nu en dan voor de lol op een planeet schiet.

Toen ze Saddam Hoessein laatst uit zijn gat haalden was zijn haar smerig en zijn ogen waren bloeddoorlopen en zaten halfdicht, hij had een woeste baard en holle wangen. Papa begon te juichen voor de tv: ‘Die is mooi uitgeschakeld! We krijgen ze wel, die Arabische kutterroristen, we krijgen ze allemaal te pakken!’ ‘Randall,’ zei mama, die net een blad met een glas koud bier en een kom pinda’s voor hem neerzette, ‘let een beetje op je taal. We willen Solly toch niet de indruk geven dat alle Arabieren terroristen zijn? Ik weet zeker dat er heel aardige Arabieren zijn, ook hier in Californië, al ken ik er toevallig persoonlijk geen.’ Ze zei het luchtig maar ze meende het wel degelijk. Papa nam een slok bier. ‘Ja, vast, Tessie, sorry hoor’, zei hij en hij liet een harde boer, wat mama besloot op te vatten als een grapje, dus lachte ze.

Ik heb fantastische ouders die nog van elkaar houden, wat niet geldt voor de meeste kinderen bij mij op de kleuterschool. Je kan zien dat ze van elkaar houden omdat de ingelijste huwelijksfoto’s en de felicitatiekaarten nog op het dressoir staan terwijl ze al zeven jaar getrouwd zijn. Mama is trouwens twee jaar ouder dan papa, ik krijg het haast niet uit mijn mond maar ze is dertig – sommige kinderen op de kleuterschool hebben moeders van over de veertig en de moeder van mijn vriendje Brian is vijftig, dat is ouder dan mijn oma Sadie. Dat betekent dat ze vierenveertig was toen ze hem kreeg, gadverdamme, ik moet er niet aan denken dat mensen nog steeds neuken wanneer ze oud zijn. Ja, ik weet waar de kinderen vandaan komen, ik weet alles.

Eigenlijk heeft oma Sadie mijn naam gekozen. Ze vond het altijd jammer dat ze mijn vader geen joodse naam had gegeven, dus wilde ze het goedmaken bij de volgende generatie, en mama zei dat zij het geen probleem vond. Mijn moeder is erg meegaand, ze wil gewoon dat iedereen gelukkig is en Sol kan ook een christelijke naam zijn.

Daar houdt de invloed van mijn grootmoeder op mijn leven meteen ook weer op, want gelukkig woont ze ver weg in Israël en zie ik haar haast nooit. Ik zeg ‘gelukkig’ omdat mijn vader niet zo dol op haar is, maar hij is ook bang voor haar en durft niet echt tegen haar in te gaan, dus is de spanning altijd te snijden wanneer ze bij ons logeert en daar raakt mijn moeder dan weer door van slag. Maar oma Sadie heeft haar hielen nog niet gelicht of papa wordt ineens flink en begint kritiek op haar te spuien omdat ze zo bazig is en zich bemoeit met dingen die haar niet aangaan. Op een keer zei hij zelfs dat het zijn moeders schuld is dat Aron, zijn geliefde vader, die een mislukte toneelschrijver was, op zijn negenenveertigste is doodgegaan, mama zei dat dat onzin was, dat Aron was doodgegaan door het roken en niet door zijn vrouw, maar papa zei dat er een duidelijk verband bestaat tussen kanker en verdrongen woede, alleen weet ik niet precies wat ‘verdrongen’ betekent.

Mijn vader heeft ook in Israël gewoond, toen hij zo oud was als ik, en hij hield zo veel van de stad Haifa dat hij van alle plekken in de Verenigde Staten waar je kunt wonen Californië heeft uitgekozen omdat de eucalyptusbomen en de palmbomen en de sinaasappelplantages en de bloeiende struiken hem doen denken aan die goede oude tijd. In Israël heeft hij ook een hekel gekregen aan Arabieren vanwege een Arabisch meisje waar hij verliefd op was maar ik weet niet wat er gebeurd is, want wanneer hij erover begint verkrampt hij helemaal en zegt niks meer, zelfs mama weet niets over die jeugdliefde van hem.

Oma Sadie is gehandicapt en als enige van de hele familie orthodox-joods. Ze draagt een pruik omdat bij de orthodoxe joden alleen de man het haar van zijn vrouw mag zien, anders zouden andere mannen haar kunnen begeren en met haar willen neuken buiten de heilige huwelijksband. Ze is weduwe en zit in een rolstoel, dus ik betwijfel of iemand haar zou begeren en met haar zou willen neuken, maar ze blijft toch haar pruik dragen. Het schijnt dat een rabbijn uit Florida heeft gezegd dat orthodox-joodse vrouwen geen pruiken meer mogen dragen van Indiaas haar, omdat mensen in India goden vereren die zes armen hebben of een olifantenkop, en door die goden te aanbidden zijn de Indiase vrouwen bezoedeld en raken jodinnen die hun haren dragen ook bezoedeld, dus heeft de rabbijn gezegd dat ze onmiddellijk een nieuwe pruik moeten kopen van kunsthaar, maar oma zegt dat hij overdrijft.

Dat van die rolstoel komt door een auto-ongeluk, langgeleden, maar ze kan er best mee uit de voeten. Ze heeft meer landen gezien dan de rest van de familie bij elkaar. Ze is beroemd vanwege haar lezingen en haar moeder, Erra, OGM, mijn overgrootmoeder, is een beroemde zangeres en mijn vader wordt straks een beroemde oorlogsheld in Irak, en ik mag zelf weten waar ik beroemd in wil worden en dat zal wel lukken, bij ons is beroemdheid erfelijk.

Mijn vader had een moeder die overal op alle universiteiten het hoogste woord had, maar ik heb een fantastische moeder die ervoor heeft gekozen om thuis te blijven, uit vrije wil en niet omdat dat de bestemming is van de vrouw, zoals vroeger. Ze heet Tess maar ik noem haar mama. Alle kinderen noemen hun moeder natuurlijk mama maar soms, als we in het park zijn, roept een kind ‘Mama!’ en dan kijkt mijn moeder op omdat ze denkt dat ik roep, en dat vind ik onbegrijpelijk. ‘Welnee,’ zegt ze, ‘het is net als met een beltoon. Als iemand dezelfde heeft als jij, schrik je natuurlijk op en pas daarna denk je: o nee, het is niet mijn mobieltje.’

Het is niet zoals met een mobieltje. Mijn stem is MIJN STEM. Ik ben uniek.

Op de kleuterschool en daarbuiten staat iedereen versteld van hoe goed ik kan lezen, want mama heeft me leren lezen toen ik nog een baby was. Ik heb haar wel duizend keer horen vertellen hoe ze naast mijn spijlenbed zat en kaarten voor me ophield terwijl ze de woorden die erop stonden voorlas, driemaal twintig minuten per dag zowat sinds mijn geboorte, zo heb ik tegelijkertijd leren praten en lezen en ik kan me niet herinneren dat ik ooit niet heb kunnen lezen. Mijn woordenschat is waanzinnig groot.

Door de week is papa van ’s morgens tot ’s avonds van huis want het kost hem meer dan twee uur om in Santa Clara te komen, waar hij een heel drukke baan heeft als computerprogrammeur. Hij heeft een goed salaris, waardoor ons gezin twee auto’s heeft – ‘Wij hebben meer auto’s dan kinderen!’ zeggen mijn ouders soms lachend, want mama komt uit een gezin met zes kinderen en maar één auto. Haar familie was katholiek en dat betekent dat mijn grootmoeder niet aan geboortebeperking mocht doen, dus bleven de kinderen komen tot ze straatarm waren en toen stopte ze ermee. Mijn vader heeft half-en-half een joodse opvoeding gehad, dus toen hij en mama verliefd werden, besloten ze allebei een beetje water bij de wijn te doen en kwamen ze uit bij de protestantse kerk, waar je wel aan geboortebeperking mag doen. Dat wil zeggen dat de vrouw een pil neemt en dat de man zo vaak met haar mag neuken als hij wil zonder dat er een baby in haar buik groeit, zo komt het dat ik enig kind ben. Mama wil ooit nog een tweede kind en papa zegt dat ze zich dat over een jaar of twee wel zullen kunnen veroorloven, maar hoeveel kinderen er ook komen, ik ben niet bang voor concurrentie. Jezus had ook een sleep broers maar daar hoor je nooit wat over, er is gewoon geen vergelijk.

Eens per maand gaat mijn vader naar een mannengroep waar ze nadenken over hoe je man moet zijn in een tijd waarin vrouwen werken. Ik weet niet waarom hij dat nodig heeft want mijn moeder werkt niet, maar goed, iedereen moet om beurten op een praatstoel gaan zitten en over zijn problemen vertellen. Daarna moet hij de raad van de groep opvolgen en als hij dat niet doet moet hij zich voor straf tig keer opdrukken. Soms gaan ze met de hele groep samen mannendingen doen, zoals een trektocht maken en vloeken en in de openlucht slapen en zich laten prikken door de muggen, want mannen kunnen meer hebben dan vrouwen.

Ik ben blij dat ik als jongen ben geboren en niet als meisje, want jongens worden niet zo gauw verkracht, tenzij ze katholiek zijn.

Op de site sobbingweb, die ik op een keer toevallig heb ontdekt toen ik Google vroeg naar beelden van de oorlog in Irak, kun je gratis honderden meisjes en vrouwen zien die bruut worden verkracht, en er staat bij dat ze echt voor de camera worden gepakt. In elk geval lijken ze het niet leuk te vinden, vooral niet wanneer ze worden vastgebonden en een prop in hun mond krijgen. Soms worden ze niet alleen in hun mond of hun vagina of hun anus geneukt, maar dreigen de mannen hun tepels af te snijden met een hobbymes, maar dat laten ze niet zien dus misschien is het alleen maar bluf. Mohammed Atta en de andere terroristen van 11 september gebruikten hobbymessen om hun vliegtuigen tegen de torens van het WTC te pletter te vliegen toen ik drie was, ik weet nog goed dat papa me riep om te komen kijken hoe de torens keer op keer instortten op tv en hij zei ‘kut-Arabieren’ en dronk bier.

Ik heb mijn eigen computer op mijn bureautje in mijn kamer tussen mijn knuffeldieren en mijn plaatjesboeken en de cadeaus van OGM en andere mensen uit mijn familie, mijn tekeningen van de kleuterschool, die zijn opgehangen met Magic Scotch®-plakband dat het behang niet scheurt als je het eraf trekt, en ook mijn naam in houten letters op wieltjes – S – O – L – die mijn moeder helemaal heeft beplakt met bladgoud zodat ze glanzen en flonkeren. Op mijn computer kan ik spelletjes doen in mijn eentje omdat ik geen broers en zussen heb, daarom hebben mijn ouders hem voor me gekocht, zodat ik me niet eenzaam voel. Ik kan dammen, Scrabble spelen of ‘vijf op een rij’ en een hoop stomme computerspelletjes voor kinderen waarbij je bijvoorbeeld mensen een muur op ziet klimmen waar je dan op schiet en als het raak is krijg je een punt. Maar omdat mijn kamer pal naast de kamer van mijn ouders is en omdat ik mijn bewegingen perfect beheers en op mijn tenen kan lopen zonder geluid te maken, kan ik makkelijk mama’s computer aanzetten terwijl zij beneden bezig is en naar Google gaan en zien wat er in de echte wereld gebeurt.

Mijn geest is enorm groot. Wanneer mijn lichaam schoon is en er zoals het hoort voedsel in circuleert kan ik alle informatie verwerken. Ik verslind Google en word president Bush en God tegelijk. Volgens papa was het woord ‘googol’ vroeger het grootste getal dat de mens zich kon voorstellen – het cijfer 1 gevolgd door honderd nullen – maar tegenwoordig is het bijna oneindig. Je kunt gewoon meisjes downloaden die in hun vagina of hun anus worden verkracht door paarden of honden of wat je maar wilt, klik klik klik, het dierensperma druipt uit hun glimlachende mond. Mama gebruikt haar computer niet zo veel en omdat ze zingt terwijl ze beneden stofzuigt hoort ze niet hoe ik met de muis klik met mijn rechterhand terwijl ik mijn linkerhand tussen mijn benen laat glijden en begin te wrijven. Mijn geest draait op volle toeren mijn maag is haast leeg ik ben een machine op het kookpunt. Al mag het niet, het is makkelijk om twee mensen of duizend mensen tegelijk te zijn, plus de dieren, en zolang het beheerst en getimed en gestructureerd is, is er niks aan de hand.

heeft papa ook …?

gelukkig ben ik een jongen

Ik vind het ook leuk om te klikken op de lijken van Irakese soldaten in het zand, het is een complete diashow. Soms weet je niet eens wat voor lichaamsdeel je ziet. Een bovenlichaam? Een been? Er zit een rafelig stuk stof omheen en het ligt half onder het zand, het zand heeft het bloed opgezogen, het ziet er ontzettend droog uit. Er staan Amerikaanse soldaten omheen die ernaar kijken en je ziet ze denken: nou, daar zijn wij mooi aan ontsnapt … Is dat ooit een menselijk wezen geweest?

Toen ik klein was en mijn vader nog vlakbij werkte, in Lodi, op een kantoor waar hij minder verdiende maar waar hij geen vier uur per dag voor in de auto hoefde te zitten, bracht hij me elke avond naar bed met een liedje en billenkoek, net als zijn vader vroeger bij hem deed. Wanneer hij tegenwoordig thuiskomt slaap ik al, dus zingt hij geen liedje meer voor me, maar ik weet dat hij nog steeds evenveel van me houdt, hij moet gewoon keihard werken om ons levenspeil hoog te houden en de hypotheek af te betalen van ons huis met twee garages in een van de duurste delen van het land. Mama zegt dat ik daar trots op mag zijn.

Maar in de tijd dat hij nog voor me zong, was een van mijn favoriete liedjes ‘Dry bones’:

E-ze-kiel cried ‘Dem dry bones!’

E-ze-kiel cried ‘Dem dry bones!’

E-ze-kiel cried ‘Dem dry bones!’

Oh hear the word of the Lord.

The foot bone connected to the – leg-bone,

The leg bone connected to the – knee bone,

The knee bone connected to the – thigh bone

Met de platte hand ging hij van mijn voeten naar mijn hoofd terwijl zijn stem bij elke regel een halve toon omhoogging en dan weer razendsnel terug terwijl zijn stem weer zakte. Ik vond het heerlijk, en telkens wanneer ik dode Irakese soldaten zie of foto’s van mensen die in tweeën zijn gereten door een auto-ongeluk, moet ik weer denken aan dat liedje en denk ik dat het gewoon niet te repareren is, zelfs God kan ze niet meer repareren wanneer ze bij de hemelpoort aankomen. Dat bovenlijf is – alleen. Dat dijbeen zit vast aan – niets. Het is best wel naar, want wanneer je klein bent en je kijkt naar oude tekenfilms op de tv, zie je figuren als Tom en Jerry of Bugs Bunny of Road Runner honderd keer doodgaan: ze vallen van een klif of worden platgereden op de snelweg of ze worden verpletterd door een rots of geklutst door een betonmolen of aan mootjes gehakt door een elektrische ventilator – en een paar seconden later zijn ze weer heel en klaar voor een nieuw avontuur. Maar die Irakese soldaten hebben duidelijk hun laatste avontuur beleefd.

Mama is tegen geweld. Ze is gewoon een positieveling en ik wil haar haar illusies niet afnemen. Zij bepaalt wat ik zie op televisie, wat betekent: wel Pokémon maar niet InuYasha, wel De Gummiberen maar niet De Simpsons. Op filmgebied vindt ze me nog een beetje te jong voor Harry Potter en In de ban van de ring, belachelijk gewoon. Ik weet nog dat mijn vriendinnetje Diane van de kleuterschool me de dvd van Bambi gaf voor mijn vijfde verjaardag en dat ik die van mama niet mocht zien, ze was bang dat ik getraumatiseerd zou raken door de dood van Bambi’s moeder. Ze denkt dat ik nog te jong ben om de dood te begrijpen, dus probeer ik haar gevoelens te sparen. Vorige week zagen we een dode mus in de goot liggen en toen streelde ze me over mijn haar en zei: ‘Niet verdrietig zijn, lieverd, hij is in de hemel bij God’, en ik ben snikkend aan haar been gaan hangen om haar blij te maken.

Voor haar is Arnold Schwarzenegger alleen de gouverneur van Californië. Ze heeft zijn films niet gezien, maar ik wel, dankzij mijn vriendje Brian of liever gezegd dankzij zijn ouders, die een hoop oude video’s hebben in de kinderkamer in de kelder: Terminator 1 tot en met 3 en Eraser en Collateral Damage. Ze hebben ook alle Star Wars-films, en Godzilla – dat is een soort remake, of liever gezegd een sciencefiction, van 11 september, met instortende wolkenkrabbers op Manhattan en gillende en huilende New Yorkers die in paniek alle kanten op rennen. We kunnen ze zien zo vaak we willen want Brians moeder is geen huisvrouw zoals de mijne en de babysitter vindt alles best zolang ze haar teennagels kan lakken en met haar vriendje kletsen op haar mobieltje. Schwarzenegger is vet cool als robot, hij is onverslaanbaar en onverwoestbaar, als zijn mensenlichaam gewond is snijdt hij doodgewoon zijn arm open met een scalpel of rukt hij een oog uit, dus ik hoef me echt niet druk te maken over het wegsnijden van mijn moedervlek in juli.

Papa is bepaald niet atletisch gebouwd of sportief, maar ’s zomers speelt hij wel honkbal met de buren. Hij neemt het heel serieus want het is een van de dingen die hij deed met zijn vader toen ze in Manhattan woonden. Hij heeft een spel voor me gekocht dat ‘Base’ heet: je legt een plastic bal op een blok en dan train je je slag door met een plastic knuppel de bal weg te slaan, waar iemand dan achteraan moet hollen om hem terug te brengen, en dan begin je opnieuw. Terwijl papa honkbal speelt, speelt mama base met mij. Soms zijn haar vriendinnen verbaasd als ze haar tweehonderd maal achter elkaar achter de bal zien aanhollen en elke keer ‘Goed zo, Sol! Prima!’ horen roepen. Ze denken dat mama dat vervelend vindt maar ik weet dat het niet zo is, want dat is moederliefde. In plaats van hoog op te geven van mijn glorieuze toekomst tegen haar vriendinnen, haalt ze alleen haar schouders op en zegt ‘Ach wat, dat is goed voor de lijn!’

Dit najaar ga ik naar de grote school en ik heb me voorgenomen om goed te luisteren, alles in me op te nemen en hoge cijfers te halen zonder erover op te scheppen, de anderen hoeven nog niet te weten dat ik de koning ben, de enige Zon en de enige Zoon, Zoon van Google en van God, de onsterfelijke en almachtige Zoon van het Web. Als je WWW omdraait krijg je MMM: behalve Mijn Megalieve Moeder, aan wie ik een paar staaltjes heb laten zien, vermoedt niemand hoe briljant, helder, fantastisch lichtend mijn brein is en dat het ooit het heelal zal veranderen en redden.

Mijn enige onvolkomenheid is die moedervlek op mijn linkerwang. Hij is zo groot als een kwartje, rond en verdikt, bruin en bedekt met dons. Het is maar een piepkleine onvolkomenheid, maar het lichaam is een tempel en Solomons tempel moet worden gezuiverd van elke onvolkomenheid, dus heeft mama een afspraak gemaakt voor een chirurgische ingreep in juli. Papa vindt het niet zo’n goed idee maar waarschijnlijk is hij dan al vertrokken naar Irak.

De Irakoorlog is zowat een jaar geleden afgelopen maar er sneuvelen nog steeds een hoop Amerikaanse soldaten daar, en wanneer papa zich daarover opwindt probeert mama voorzichtig van onderwerp te veranderen en het gesprek op prettige dingen te brengen. ‘Het heeft geen zin om tekeer te gaan over dingen waar je niets aan kunt veranderen, Randall’, zegt ze dan. ‘Iedereen doet wat hij kan op zijn eigen terrein om de wereld veilig te maken. President Bush doet zijn werk, jij doet het jouwe, en ik doe het mijne.’

Mama’s werk is te zorgen voor mijn veiligheid en volgens mij hebben wij het veiligste huis van de hele wereld. Het is kindveilig gemaakt, zoals mama me een paar weken geleden heeft verteld. (Ze wil altijd graag alles zo volledig en eerlijk en helder mogelijk uitleggen, en zodra ze me iets vertelt weet ik het meteen en voor altijd, alsof ik het zelf heb bedacht.)

‘Ons huis is kindveilig’, zei ze. ‘Dat betekent dat we alles hebben gedaan om te zorgen dat kinderen zich nergens aan kunnen bezeren.’

‘En het is ook inbraakveilig’, zei papa. ‘Dat betekent dat we alles hebben gedaan om te zorgen dat inbrekers zich nergens aan kunnen bezeren.’

‘Nee’, zei mama, zonder in te gaan op papa’s grapje. ‘Inbraakveilig betekent juist dat er geen inbrekers kunnen binnenkomen.’

‘Ja,’ zei papa, ‘en onze buurt is verkeersveilig, dat betekent dat er geen verkeer kan binnenkomen.’

Mama lachte omdat papa probeerde geestig te zijn, maar de manier waarop ze lachte betekende dat hij zijn mond moest houden. Toen somde ze alles op wat ze hadden gedaan om het huis veiliger te maken voor me. Zo hebben ze alle stopcontacten afgedekt, zodat ik mijn vingers er niet in kan stoppen en geëlektrocuteerd worden met mijn haren recht overeind en uitpuilende ogen, zoals een kat in een tekenfilm of een misdadiger die door president Bush naar de elektrische stoel wordt gestuurd. Ze hebben ronde plastic hoeken aan elke tafel en plank bevestigd zodat ik me er niet aan kan stoten en een verschrikkelijke hoofdwond oplopen waar het bloed uit gutst waardoor ik in vliegende vaart naar het ziekenhuis gebracht en gehecht moet worden terwijl mijn ouders zich bij mijn bed van spijt en schuldgevoel de haren uit het hoofd trekken. Ze hebben ook de knoppen van het fornuis vastgezet zodat ik niet per ongeluk de kookpitten kan aandoen en mijn hand branden of de gordijnen in brand steken, waardoor het hele huis in de fik zou vliegen en er, net als bij een Irakese soldaat, niets van me zou overblijven dan een hoopje verkoold vlees tussen de rokende puinhopen van ons huis, terwijl papa net een tweede hypotheek heeft genomen. Zelfs het toilet is veilig gemaakt zodat de bril niet op mijn penis kan vallen terwijl ik sta te plassen, dat doet vast ontzettend pijn. Wanneer ik moet poepen, moet ik mama roepen om voorzichtig een haakje los te maken en de bril omlaag te doen.

Mama weet al die dingen door een cursus die ze gevolgd heeft over Ouder-Kind-Verhoudingen. Daar leer je niet alleen hoe je je huis kindveilig moet maken maar ook een hoop andere dingen, bijvoorbeeld dat je je kinderen serieus moet nemen en naar ze luisteren in plaats van ze te behandelen als debielen, zoals ouders vroeger deden, en inderdaad behandelt mama me nooit als een debiel. Het is een beetje zoals bij Maria en Jezus: Maria zou haar zoon nooit iets in de weg hebben gelegd, want ze wist dat hij een heilige opdracht had, dus hield ze haar bedenkingen voor zich en dacht ze er alleen het hare van. Het grote verschil is dat ik er niet over peins om aan een kruis te eindigen met spijkers door mijn handen en voeten.

Wanneer het bedtijd is komt mama altijd op mijn bed zitten om samen met me te bidden. Elke avond bedenken we een ander gebed, je kunt God vragen te zorgen dat er vrede komt in Irak en dat de Irakezen in Jezus gaan geloven, of je kunt speciaal denken aan de gezondheid en het geluk van je naasten, of je kunt God danken dat hij ons zo’n mooie buurt heeft geschonken om in te wonen. Een gebed is een beetje als een gesprek onder vier ogen met God, alleen hoor je de antwoorden niet, het is een kwestie van geloven.

‘Voor mij ben jij het kostbaarste wat ik heb op aarde’, zei mama op een avond net voor ze mijn kamer uit ging.

‘Kostbaarder dan papa?’ vroeg ik.

‘O, dat valt niet te vergelijken!’ zei ze lachend, en ik wist niet wat die lach betekende maar ik had de indruk dat ze ‘ja’ bedoelde. Ik denk dat ze papa eigenlijk ziet als onze kostwinner en loopjongen, ze bespreken samen belangrijke dingen zoals de financiering van hun nieuwe keuken, maar tegelijk ziet ze maar al te goed zijn gebreken. Papa is zo’n man die soms ineens doordraait. Vorig jaar oktober zijn we bijvoorbeeld met ons drietjes naar het Sequoia National Park geweest, het was een stralende najaarsdag, we waren vrolijk en we wandelden hand in hand over de weg. De natuur was zo mooi dat papa moest denken aan de tijd dat hij aan zee woonde, en hij begon me te vertellen over een reis naar Vermont die hij had gemaakt met zijn vader, ze hadden in de openlucht geslapen, maar mama viel hem de hele tijd in de rede, omdat ze zo veel van ons houdt wil ze voorkomen dat we worden overreden, dus zodra ze een auto hoorde, al was hij nog ver, zei ze dat we aan de kant moesten gaan en daar had papa op een gegeven moment ineens genoeg van: ‘Hou nou eens een keer op’, zei hij. ‘Ach, sorry, lieverd’, zei mama. ‘Ga verder met je verhaal, alsjeblieft. Het gaat er alleen maar om dat Solly ervan doordrongen is hoe belangrijk het is om aan de kant te gaan wanneer je een auto hoort aankomen.’ Maar papa wilde ons niet meer vertellen wat er die keer in Vermont was gebeurd.

Een andere keer waren we alle drie thuis, zij hadden al gegeten maar ik was niet aan tafel gekomen omdat ik geen honger had, we gingen naar boven om een geweldloze film voor alle leeftijden te zien op tv en halverwege kreeg ik trek, dus vroeg ik aan mama of ze wat te eten voor me wilde halen. Ze ging een blad voor me maken met melk en biscuitjes, wat ik erg lief vond omdat ze het beste moment van de film miste, ik zei dank je wel, en op dat moment barstte papa ineens uit: ‘Godallemachtig, Tess, schei uit met hem op zijn wenken te bedienen! Je bent zijn slavin niet, je bent zijn moeder! Hij moet doen wat jij zegt en niet andersom!’ Mama’s handen trilden toen ze het blad neerzette, zo geschokt was ze omdat hij de naam van God ijdel had gebruikt.

‘Laten we het daar straks over hebben, Randall’, zei ze. Waarschijnlijk heeft ze bij die cursus Ouder-Kind-Verhoudingen geleerd dat het niet goed is voor kinderen als hun ouders ruziemaken in hun bijzijn. Mama heeft alle mogelijke cursussen mediteren en positief denken en ontspannen en zelfbewustzijn gedaan, ze is een kenner geworden op dat gebied, dus hoorde ik ze later praten in bed, ze probeerden te bepalen wanneer de spanning precies was ontstaan.

‘Misschien deed het je denken aan een voorval uit je eigen jeugd?’ vroeg mama lief. Papa bromde wat. ‘Of misschien ben je ergens jaloers omdat jouw moeder nooit voor jou heeft gezorgd zoals ik voor Solly zorg?’ Nog meer gebrom en gemompel van mijn vader. Ze zullen de zaak wel gesust hebben en het weer goedgemaakt hebben – maar hoewel mijn kamer pal naast de hunne ligt met alleen een multiplex deur ertussen, heb ik ze nog nooit horen neuken. Misschien neuken getrouwde stellen zonder geluid te maken, in tegenstelling tot wat je ziet op ‘brutal xxx’-sites waar de stellen hijgen en schreeuwen.

Iets waar mijn ouders het wel over eens zijn is dat niemand mij een klap of een pak slaag of wat voor lichamelijke afstraffing ook mag geven. Dat komt doordat ze een hoop boeken hebben gelezen waarin kinderen die worden geslagen uitgroeien tot gewelddadige ouders, kinderen die worden misbruikt tot pedofielen en kinderen die worden verkracht tot hoeren en pooiers. Daarom is praten zo belangrijk, zeggen ze: je moet het kind vragen waarom het stout is, en luisteren, en het dan voorzichtig uitleggen hoe het de volgende keer een betere keus kan maken. Maar slaan is uit den boze.

Mij lijkt dat een uitstekend principe en volgens mij zat Jezus er helemaal naast toen hij zei dat je je niet moet verdedigen als je geslagen wordt maar je andere wang moet toekeren. Ik had nooit mijn handen op mijn rug laten binden door de Romeinse soldaten en me een doornenkroon op mijn hoofd laten drukken en me in het gezicht laten spugen en me laten afranselen. Volgens mij is dat de grootste stommiteit geweest van Jezus, die regelrecht heeft geleid tot zijn kruisiging.

‘Niemand mag jou slaan, Solly’, heeft mama me gezegd terwijl ze me diep in mijn ogen keek. ‘Niemand op de hele wereld, hoor je?’ En ik knikte terwijl ik dacht: gelukkig zijn we protestants, want protestantse dominees (en ook joodse rabbijnen) mogen trouwen en met hun vrouw neuken waardoor ze minder vaak kleine jongetjes misbruiken dan katholieke priesters, als je moet geloven wat je tegenwoordig op het journaal hoort.

Maar toch is er tot nu toe één iemand die die regel over lichamelijke afstraffingen heeft overtreden – en dat is opa Williams, de vader van mijn moeder – maar ik denk niet dat hij het nog eens zal wagen. Vorige zomer waren we op vakantie bij mijn grootouders in Seattle, en dat (ergens gaan logeren) geeft al een hoop problemen vanwege het eten want niemand kookt de dingen die ik lekker vind en oma Williams vertikt het om zich aan te passen, dus moet mama speciaal voor mij boodschappen doen.

Op een middag gingen mama en papa naar de bioscoop en nam opa me mee naar het park. Hij had nog nooit gehoord van ‘Base’, maar toen mama het zo’n beetje uitlegde begon hij te lachen en zei: ‘Schei uit zeg! Het wordt tijd dat die kleine schavuit kennismaakt met het echte spel!’ Hij kwam aan met een echt slaghout, een echte bal en een echte handschoen en hoewel ik al sterk was en een goed coördinatievermogen had voor mijn leeftijd, was dat slaghout ontzettend zwaar vergeleken met de plastic knuppel. Ik ging op de thuisplaat staan, opa ging op de werpheuvel staan en hij gooide de hele tijd keiharde en ontzettend geniepige boogballen, die ik allemaal miste. ‘Eén slag! Twee slag! Drie slag! Uit!’ riep hij, en toen gooide ik hem woedend de knuppel naar zijn hoofd. Al werd hij niet geraakt, zijn ogen rolden zowat uit hun kassen en hij schreeuwde: ‘Jezus, wat doe jij nou?’ en dat vond ik ontzettend kwetsend want je mag de naam van Jezus niet ijdel gebruiken. Hij raapte de knuppel op en kwam hem me brengen en zei met een streng gezicht: ‘Moet je horen, Sol. Ik weet dat je gewend bent aan een knuppel van plastic, maar een houten knuppel kan heel erg gevaarlijk zijn. Dus dit mag je nooit meer doen, begrepen? Oké? Gaan we door?’

Ik zei ‘Oké’, maar de manier waarop de middag verliep beviel me helemaal niet, mijn bloedeigen opa vernederde me zonder te beseffen dat ik Nummer Een ben en dat hij, in plaats van me zo neerbuigend toe te spreken, had moeten zeggen ‘Goed zo, Sol! Prima!’ zoals mama doet. We gingen door, maar opa gooide weer van die geniepige boogballen alsof er niets gebeurd was, en omdat ik de pest in had miste ik nog vaker dan eerst. ‘Eén slag! Twee slag! Drie slag! Uit!’ riep hij, en ditmaal kreeg ik een rood waas voor mijn ogen en slingerde ik de knuppel zonder erbij na te denken weer zo hard ik kon weg zodat hij op zijn voet terechtkwam. Het deed vast niet echt pijn maar hij ging helemaal over de rooie. Hij kwam met grote passen op me af, greep me bij mijn pols en tilde me op tot ik zowat in de lucht hing en toen gaf hij me – pats, pats, pats! – met de vlakke hand drie klappen op mijn achterste.

Ik was diep geschokt. De gloeiende pijn in mijn billen schoot door mijn aderen en het was als een lucifer die je bij benzine houdt, er was een steekvlam en ik barstte uit als een vulkaan, brullend van woede en verontwaardiging omdat niemand Solomon mag slaan. Opa was verbijsterd toen hij zag wat hij had aangericht met zijn pats pats pats, maar ik bleef schreeuwen om het hem voor eens en voor altijd af te leren. Ik brulde tijdens de hele terugweg in de auto en toen hij het portier opendeed om me mee naar binnen te nemen, krijste ik zo hard dat de buren wel gedacht zullen hebben dat er iemand werd vermoord. Oma’s bezorgde vragen, haar sussende woorden en haar pogingen om me te kalmeren haalden niets uit, en toen papa en mama een uur later terugkwamen van hun middag in de bioscoop brulde ik nog steeds.

Mama holde in paniek op me af en zodra ze haar armen om me heen sloeg hield ik op met brullen.

‘Solly! Solly! Wat is er gebeurd?’

Toen ik haar vertelde dat haar vader me een pak slaag had gegeven voelde ik haar helemaal verkrampen en wist ik dat opa spijt zou krijgen van wat hij had gedaan.

‘Heb je hem de andere bil toegekeerd?’ vroeg papa.

‘Randall!’ viel mama uit. ‘Dit is niet om te lachen!’

We hebben onze koffers gepakt en zijn nog voor het avondeten vertrokken. Terwijl papa ons terugreed naar Californië, probeerde mama me uit te leggen waarom haar vader zich zo had gedragen, omdat ze niet wilde dat ik de rest van mijn leven een hekel aan hem zou hebben. ‘Hij heeft ouderwetse ideeën op het gebied van opvoeding’, zei ze. ‘Zo is hij opgevoed, en zo heeft hij ons opgevoed, je moet het hem maar vergeven. Vergeet ook niet dat wij thuis met zes kinderen waren! Denk je eens in wat een chaos het was geweest als hij de wind er niet een beetje onder had gehouden!’

Toch geloof ik dat mama niet meer tegen haar vader heeft gesproken tot hij haar een brief heeft gestuurd waarin hij zijn excuses aanbood en plechtig beloofde dat hij me nooit meer zou slaan.

IK BEN MACHTIG.

Dat was vorig jaar zomer, bij mijn moeders familie, toen ik vijfenhalf was. Inmiddels ben ik zesenhalf en is het Palmzondag (toen Jezus op een ezel terugging naar Jeruzalem, wat eerlijk gezegd niet zo slim van hem was) en hebben we mijn vaders familie over de vloer. OGM is gisteravond aangekomen uit New York. Mijn vader is gek op zijn oma Erra maar mijn moeder heeft het niet zo op haar, ten eerste omdat ze rookt en ten tweede omdat ze niet naar de kerk gaat.

Wanneer ik naar de veranda loop zit ze er al, in de witte rieten schommelstoel, met in haar ene hand een boek en in de andere een sigaartje, en haar haren staan alle kanten op in dunne witte toefjes die de zon vangen.

Ik baal ervan dat ze al op is.

Ik wil altijd als eerste op zijn, ik wil degene zijn die de dag begroet en maakt.

‘Goedemorgen, lieve Sol’, zegt ze, en ze schuift met een blik op haar horloge een boekenlegger in haar boek. ‘Tjonge, wat ben jij vroeg op, het is net zeven uur! Ik heb tenminste nog een excuus: het tijdsverschil.’

Ik doe of ik niets gehoord heb. Haar aanwezigheid stoort me, ze blokkeert mijn gedachtestroom, ik zou wel een afstandsbediening willen pakken en haar uitzetten.

‘Zeg, kom eens kijken?’ zegt ze dan zachtjes terwijl ze me wenkt.

Traag loop ik naar de andere kant van de veranda, met opzet sloffend omdat ze vooral niet moet denken dat wat ze me wil laten zien me interesseert.

‘Moet je zien!’ Ze neemt me op schoot en wijst naar een hibiscus in de tuin pal onder ons. ‘Kijk! Is hij niet beeldschoon?’

Ik kijk en zie een kolibrie zweven tussen de felrode bloembladen. Maar ik hou er niet van om op dingen gewezen te worden. Als OGM er niet was geweest had ik die kolibrie zelf ontdekt.

‘En kijk daar, schatje: een kruisspin!’

Met tegenzin kijk ik, terwijl ik mijn ogen half dichtknijp tegen de gloed van de zon die opkomt tussen de twee huizen aan de overkant – en zie, tussen de spijlen van het hek, een spinnenweb dat flonkert met duizend diamantjes van dauw. Dat had ik ook zelf ontdekt als ze me de tijd had gegund, als ze niet voor mij hier was gaan zitten, als ze niet per se alles als eerste had willen ontdekken om me af te troeven. Ze slaat haar armen om me heen en begint me zachtjes te wiegen in haar schommelstoel en ‘Itsy bitsy spider’ te zingen alsof ik twee ben. Goed, ze heeft een mooie stem, zelfs als ze stomme kinderliedjes zingt, maar ik voel me niet op mijn gemak bij haar op schoot want volgens mij heeft ze zich niet gewassen. Er komt een zurige oudemensenlucht van haar af, vermengd met zweet en sigarenrook. Heeft ze zich niet gedoucht toen ze gisteravond aankwam? Om Gods plan te volvoeren moet ik schoon zijn – dat weet ik zeker. Dus laat ik me van haar schoot glijden en hol de verandatrap af, alsof ik dringende dingen te doen heb in mijn zandbak achter in de tuin.

Omdat OGM te logeren is en omdat er nog tijd is voor we naar de kerk moeten, maakt mama een feestelijk ontbijt klaar met pannenkoeken en worstjes en roereieren en ahornstroop, fruitsalade en koffie en sinaasappelsap. Aan tafel nemen we elkaars hand, buigen ons hoofd en mama spreekt het gebed uit: ‘Here zegen deze spijzen’, en dan zeggen we allemaal tegelijk ‘amen’, behalve OGM, die zwijgt. Daarna geven papa en mama me een kus en klappen voor me, dat is een traditie die ontstaan is op de dag dat ik voor het eerst ‘amen’ zei, toen ik nog een baby was, daarna is het een gewoonte geworden en nu hoort het bij het ritueel rond de maaltijd, voor mij is het duidelijk dat we God en Sol tegelijkertijd loven.

OGM verbaast zich erover dat ik maar één pannenkoek eet, die mama in piepkleine stukjes snijdt die ik een voor een opneem door ze tussen mijn lippen en mijn tandvlees te schuiven in plaats van erop te kauwen, en dat ik vaak tussen twee happen van tafel loop om even naar mijn kamer te gaan.

‘Wil je niet bij ons aan tafel blijven, Sol?’ vraagt ze wanneer ik naar de trap loop.

‘Nee’, antwoordt mama meteen voor mij. ‘Sol is altijd een beetje speciaal geweest met eten. Let maar niet op zijn heen-en-weergeloop, hij is kerngezond. We zorgen dat hij alles binnenkrijgt wat hij nodig heeft.’

‘Daar maak ik me ook geen zorgen over’, zegt OGM. ‘Ik zou het gewoon gezellig vinden als hij aan tafel bleef.’

‘Hij is ontzettend moeilijk met eten’, zegt papa. ‘En daar Tess toegeeft aan al zijn kuren, zal het er wel niet beter op worden.’

‘Randall,’ zegt mama, ‘vind je het aardig om me zo aan te vallen waar anderen bij zijn?’

Op dat moment doe ik mijn kamerdeur dicht, en wanneer ik terugkom in de keuken zijn ze van onderwerp veranderd en hebben ze het over mijn moedervlek. Mama heeft OGM waarschijnlijk verteld van ons plan om die komende zomer te laten weghalen en OGM is verbijsterd.

‘Een chirurgische ingreep?’ zegt ze terwijl ze haar vork neerlegt. ‘Met zes jaar? Waarom in hemelsnaam?’

‘Lieve Erra’, zegt mama met een vriendelijke, geduldige uitdrukking op haar gezicht. ‘We hebben zowat alle internetsites over aangeboren gepigmenteerde moedervlekken gelezen en echt, er is een hele reeks goede redenen om hem nu te laten verwijderen.’

‘Maar Randall’, zegt OGM tegen mijn vader. ‘Dat kan je toch … Dat ga je toch niet laten gebeuren? En je vleermuis dan? Had jij het prettig gevonden als je moeder die had laten weghalen?’

(Dat is een soort spelletje uit de tijd dat mijn vader klein was, toen zijn moedervlek, die op zijn linkerschouder zit, een kleine donzige vleermuis was die hem goede raad influisterde. OGM heeft er ook een, in het kuiltje van haar linkerarm – dat is de betekenis van het woord ‘aangeboren’: het wordt doorgegeven van de ene generatie aan de volgende en komt telkens op een andere plaats van het lichaam tevoorschijn, al heeft het een generatie overgeslagen want oma Sadie heeft er geen.)

‘Erra’, zegt mama. ‘Het spijt me, maar laten we even met beide benen op de grond blijven. Ik weet dat jij en Randall altijd wat hebben gehad met jullie moedervlekken, ik weet dat ze een soort geheime band waren tussen jullie, maar met Solly’s moedervlek is het wat anders. Ik zal de situatie op realistische wijze proberen te schetsen. Reden nummer één: zijn moedervlek loopt erg in het oog, hij zit haast in zijn aangezicht, waardoor hij later op school gepest zou kunnen worden, en al gebeurt dat niet, het zou hem onzeker kunnen maken en hem een totaal nodeloos minderwaardigheidscomplex kunnen bezorgen. Reden nummer twee: anders dan bij jullie bevindt Sols moedervlek zich op een zogeheten “hinderlijke plek”. Hij zit op de grens van de slaap en de wang, dus wanneer hij zich over een jaar of tien gaat scheren kan het dagelijkse contact met het scheermes irritaties veroorzaken. Reden nummer drie, en natuurlijk verreweg de belangrijkste, is het gevaar dat zich een melanoom ontwikkelt. Ik vind het naar om te zeggen, maar daar Randalls vader is overleden aan kanker loopt Solly een groter risico. Zoals ik al zei, Erra, heb ik hier enorm veel over gelezen. Ik heb ook diverse specialisten geraadpleegd en ben tot de conclusie gekomen dat ik dat risico liever niet loop.’

‘Ah’, zegt OGM.

‘We hebben de keus’, zegt papa, ‘tussen een shave biopsie en een excisie biopsie. De excisie gaat dieper maar vermindert het risico van de ontwikkeling van een tumor aanzienlijk. Ik denk dat onze keus daarop gaat vallen.’

‘Ah’, zegt OGM.

‘Dat verandert niets aan onze moedervlekken’, zegt papa op opgewekte toon. ‘Maar Solly heeft nooit wat gehad met de zijne. Toch, Solly?’

‘Jawel’, zeg ik.

‘O ja?’ zegt papa lichtelijk van zijn stuk gebracht. ‘Wat dan?’

‘Ik heb er een hekel aan.’

‘Zie je wel?’ zegt mama op triomfantelijke toon. ‘Dat is reden nummer vier! Goed, we hebben de operatie gepland voor begin juli. Zo heeft Sol nog de hele zomer voor zich, zijn huid kan rustig genezen en in september kan hij onbezorgd naar zijn nieuwe school.’

OGM slaat haar ogen neer, streelt de moedervlek in het kuiltje van haar linkerarm en zegt iets wat klinkt als ‘luit’.

‘Wat zeg je?’ vraagt mama.

‘De mijne heet luit’, mompelt OGM met een glimlach, en mama werpt papa een snelle, maar nadrukkelijke blik toe, alsof ze wil zeggen: Zie je wel? Ze heeft ze niet allemaal meer op een rijtje … en papa kijkt mama woedend aan alsof hij wil zeggen: Mond dicht! en omdat ik helemaal geen zin heb om daarbij te blijven smeer ik hem weer naar mijn kamer.

Wanneer ik terugkom is de sfeer in de keuken weer veranderd, het is tijd om ons klaar te maken voor de kerk, mama heeft papa gevraagd of hij haar wil helpen en papa is zwijgend de tafel aan het afruimen.

Om half elf stappen we in papa’s auto, hij rijdt achteruit het tuinpad af en we gaan op weg naar de kerk. Ik zit op de achterbank met mijn veiligheidsgordel om, en terwijl we in kalm tempo door de met bomen omzoomde lanen van onze rustige, welvarende wijk rijden, begint papa ons een verhaal te vertellen.

‘Ik moet ineens denken aan die keer dat ik zo oud was als jij, Solly, en dat ik een paar weken alleen was met mijn vader – mijn moeder was weer eens op reis – en dat Erra voorstelde dat we op zondag met een vriendin van haar zouden gaan picknicken in Central Park.’

‘Sorry, Randall,’ zegt mama, ‘maar mag ik je er even op wijzen dat je niet echt stopt bij de stopborden? Je mindert alleen vaart.’

‘Tjonge, ik was door het dolle heen! Ik kon niet wachten tot het zondag was! Maar net toen we de picknick hadden ingepakt, begon het te plenzen.’

‘Ik wil maar zeggen, een stopbord is een stopbord, toch, lieverd?’ mompelt mama terwijl ze papa’s hand die op het stuur ligt streelt. ‘We willen Sol toch niet de indruk geven dat je je niet hoeft te houden aan de verkeersregels?’

Papa slaakt een korte zucht en doet wat ze zegt … maar om goed te laten merken dat hij haar zin doet, remt hij nu expres bruusk bij elk kruispunt.

‘En is het toen niet doorgegaan?’ vraag ik, om hem te herinneren aan zijn verhaal.

‘Jawel … We zijn met de metro naar Erra gegaan, ze woonde aan de Bowery … en daar hebben we op de grond gepicknickt!’

‘Op de grond?’ vraagt mama met een vies gezicht. ‘Gezien Erra’s reputatie als huisvrouw zal dat wel een vrij … eh … stoffige maaltijd geweest zijn!’

‘Het was een fantastische maaltijd’, zegt papa, terwijl hij hard remt en even hard weer optrekt. ‘Ik zou zelfs willen beweren dat het een van de mooiste maaltijden van mijn leven was.’

‘Hoe dan ook,’ zegt mama na een korte stilte, ‘het zou fijn zijn als je OGM zou vragen om bij ons thuis niet te roken.’

‘Hoezo?’ zegt papa. ‘Ze rookt toch op de veranda!’

‘Voorzover ik weet’, zegt mama, ‘hoort de veranda bij ons huis. En bovendien rookt ze waar Sol bij is, hij kan rook binnenkrijgen en dat is ontzettend slecht voor zijn longen.’

‘Tess,’ zegt papa, terwijl we eindelijk aankomen bij een grotere weg, waar godzijdank geen stopborden meer zijn, want ik begon misselijk te worden door telkens naar voren en naar achteren te worden gesmeten, ‘toevallig is Erra een van de mensen van wie ik het meest hou op aarde en het zou fijn zijn als je haar het gevoel zou geven dat ze welkom is, die enkele keer dat ze ons opzoekt … dat wil zeggen zo ongeveer eens in de drie jaar!’

‘O’, zegt mama met een door tranen verstikte stem. ‘Dus dat enorme ontbijt dat ik voor jullie heb klaargemaakt en dat me én tijd heeft gekost én geld, gisteren in de supermarkt, was niet goed genoeg voor je grootmoeder?’

‘Natuurlijk wel, schat. Natuurlijk wel. Sorry.’

‘Ik kan nog zo veel moeite doen, het lijkt wel of het nooit goed is! Erra is een soort … godin …’

‘Ik zei toch sorry. Het spijt me. Wat moet ik dan doen, de auto aan de kant zetten en op mijn knieën vallen?’

Precies op dat moment komen we aan bij de kerk en papa parkeert de auto.

‘Eerlijk gezegd denk ik niet dat je voor mij op je knieën moet gaan, Randall, maar voor God. Ik denk dat je oprecht tot God zou moeten bidden en proberen te begrijpen waarom je zo vijandig doet tegen je vrouw wanneer je grootmoeder op bezoek is.’

‘Waarom gaat OGM niet naar de kerk?’ vraag ik, terwijl we aansluiten bij de stroom gelovigen die zich in bedaard tempo naar de kerkdeuren toe beweegt. Aan weerszijden van het pad bloeien witte en paarse viooltjes, omgeven door keurig gemaaid gras. Orde en netheid, daar hou ik van.

‘Omdat ze niet in God gelooft’, zegt papa onbewogen, alsof hij zegt dat ze liever Pepsi heeft dan Coca-Cola. Voor mij is het onvoorstelbaar dat iemand niet in God gelooft, maar naar mama’s gezichtsuitdrukking te oordelen zullen ze wel niet terugkomen op dit onderwerp tijdens de terugweg.

God is overal == overal == hoe kun je niet in Hem geloven?

Hem is de Macht en de Heerlijkheid

Stuwende kracht == Schepper == absolute bron

geheim van al wat zwelt en openbarst

van het kleinste madeliefje in het gras

tot de kloppende roede van een paard die een vrouw in het gezicht spuit

van het borrelende hart van de uitbarstende vulkaan

tot de paddestoelwolk van de atoombom

dat alles is God == God == God

die energie == dat == opengaan == dat pulseren

dat bewegen van de materie

Daar denk ik aan terwijl we tijdens de dienst in optocht naar het altaar lopen met palmtakken en ‘Hosanna in den hoge!’ zingen. Aan God is de Macht en de Heerlijkheid, en wij zijn allemaal arme vissers, omdat Eva van de boom der kennis heeft geproefd, en tegenwoordig is het internet met zijn miljarden vertakkingen de boom der kennis, we proeven er de hele tijd van en we zondigen steeds meer, dus zal er altijd behoefte zijn aan zuiveraars, en als ik een zuiveraar wil zijn net als Jezus of Bush of Schwarzenegger moet ik alles weten over het kwaad.

Zij hebben kleren uitgespreid

Hem toegezwaaid met palmen

Zij lieten heel Jeruzalem

Van hun nieuw lied weergalmen

De dominee pakt uit met een preek over de oorlog in Irak, waardoor ik moet denken aan de lichaamsdelen van Irakese soldaten in het zand, waardoor ik weer moet denken aan de verkrachte vrouwen, waardoor mijn penis stijf wordt – dus hou ik mijn psalmboek zo dat niemand kan zien wat ik doe en wrijf ik me zachtjes tijdens de hele preek tot ik haast bezwijm door de beelden. Soms, wanneer ik ’s avonds in mijn kamer ben – Wij voeren uit Jeruzalem/ De koning met ons mede – en me voorstel dat ik een paard ben dat sprietst of een mitrailleur die schiet of een bom die ontploft – Wij zingen Hosanna, de koning ter eer/ Gezegend die komt in de naam van de Heer – wrijf ik me zowat tot bloedens toe, met een gevoel van macht in mijn buik. Na de dienst banen mijn ouders zich een weg door het gedrang op de stoep, ze schudden links en rechts handen en zeggen: ‘Hoe gaat het?’ ‘Leuk jullie te zien’, ‘Nou, tot volgende week bij de Paasdienst dan!’ en ‘Is het geen schitterend weer?’

’s Middags wordt het echt warm dus ga ik naar mijn lievelingsspeelplek, in de schaduw van de veranda, en neem mijn Lego mee om mama te laten zien dat ik niet verslaafd ben aan computerspelletjes, want soms maakt ze zich zorgen over mijn geestelijke gezondheid. Wat later gaan papa en OGM aan de verandatafel met de parasol zitten, en ik kan stiekem hun gesprek volgen en dat vind ik fijn, want zo hoor ik dingen zonder dat iemand het weet en kan ik later indruk op ze maken met mijn kennis.

‘En, Ran’, zegt OGM. ‘Hoe gaat het in je nieuwe baan?’

‘Mwah …’ zegt papa, en het is duidelijk dat hij die vraag om een of andere reden vervelend vindt. ‘D’r valt weinig over te vertellen. Ik hou me bezig met programmeren …’

‘Zit je daar wel goed?’

‘Ja hoor, we hebben prima bureaustoelen.’

‘Ah … En je collega’s?’

‘Een stelletje nerds.’

‘Goh, da’s jammer …’

‘Tja … niet iedereen kan artiest zijn, hè?’

‘Inderdaad.’

‘Maar goed … ik verdien aardig, ik heb uitstekende promotiekansen en ik vind het een prettige gedachte dat ik Solly naar een goede universiteit aan de oostkust kan sturen zonder dat ik wie dan ook om hulp hoef te vragen.’

‘En wie dan ook is … je moeder, neem ik aan?’

‘Natuurlijk.’

‘Hoe is het trouwens met Sadie?’

‘Hetzelfde … zo niet erger.’

‘God beware ons!’

‘Wat je zegt. Hoelang hebben jullie elkaar al niet meer gezien?’

‘Eerlijk gezegd heb ik geen idee, Randall. Het moet zowat vijftien jaar zijn … Sinds ze dat verschrikkelijke boek publiceerde … in welk jaar was dat?’

‘Eh … in ‘90. Slaap nazi-kind, slaap … Dat weet ik nog omdat het kort voor papa’s dood uitkwam.’

‘Ja … het was bijna ook mijn dood geworden!’

Gek genoeg moeten ze daarom lachen, ze zitten zeker aan de martini of de gin-tonic.

‘Dus daar houdt ze zich nog steeds mee bezig?’

‘Ja, wat dacht jij dan!’

‘Mijn hemel.’

‘En jij, Erra? Het leven is lief voor je, hoop ik?’

‘Ja, lieverd. Ik mag niet klagen. Al met al heb ik een fantastisch leven gehad.’

‘Zeg niet “gehad” alsof het al afgelopen is … Je bent pas … wat, vijfenzestig?’

‘Hm-mm. En een half.’

‘Nou, dan heb je toch nog tientallen jaren voor de boeg! En ik zweer je dat je niet ouder lijkt dan … zevenenveertig en een half. Geen dag meer.’

‘Lief van je. Maar eerlijk gezegd begin ik de jaren wel te voelen. Niet alleen vanwege die lichte hartaanval die ik twee maanden geleden heb gehad, maar … weet je dat ik geen tand meer overheb?’

Ze lachen alle twee.

‘Ben je daarom gestopt met zingen?’ vraagt papa. ‘Was je bang dat je kunstgebit uit je mond zou vallen halverwege een optreden?’

Ze lachen weer.

‘Welnee!’ zegt OGM. ‘Nee hoor. Ik heb me gewoon gerealiseerd dat mijn stem zijn beste tijd gehad heeft … Maar dat is geen drama. Laatst heb ik mezelf eens diep in de ogen gekeken en tegen mezelf gezegd: Moet je horen, meisje, je hebt een stuk of dertig platen opgenomen, je hebt concerten gegeven over de hele wereld, je hebt een hoop geld verdiend en een hoop harten veroverd, vanaf nu moest je maar eens gewoon van het leven gaan genieten. Lees de boeken die je wilt lezen, spreek af met de mensen van wie je houdt, neem Mercedes mee naar al die boeiende landen waar je in sneltreinvaart doorheen bent gereisd …’

‘Het spijt me trouwens van Mercedes’, zegt papa.

‘Voorzichtig, Ran.’

‘Wat bedoel je?’

‘Voorzichtig met dat “het spijt me”. Sinds ik aankwam gisteravond heb je dat al minstens tienmaal gezegd. Dat is een slechte gewoonte, weet je. Heel slecht voor de geest.’

‘Ik bedoel, Tess is over het algemeen heel tolerant, maar ik weet niet wat haar bezielt zodra het over homoseksualiteit gaat …’

‘Dacht ze dat Sol getraumatiseerd zou raken als hij twee oude vrouwen hand in hand zou zien lopen?’

‘Het spijt me, Erra.’

‘Zie je wel? Schei uit!’

Ze lachen. Ik ruik dat OGM een sigaar opsteekt.

‘Over Solly gesproken,’ zegt ze na een korte stilte, ‘voor mijn vertrek uit New York wilde ik een cadeau voor hem kopen. Ik heb een uur lang door die grote speelgoedzaak aan 44th Street gesjouwd, het was om je dood te lachen … Ik moest de hele tijd denken aan Tess’ obsessie met veiligheid, dus ging het van: hmm, dit is een prachtige hijskraan, maar Sol zou het haakje kunnen inslikken en dan zou het in zijn darmen kunnen blijven steken en een inwendige bloeding veroorzaken … Ha, dit is een geweldige scheikundeset, maar er zitten allemaal stoffen in die brandbaar zijn of giftig of die kunnen ontploffen … Hé, deze elektrische trein ziet er leuk uit … maar Sol zou per ongeluk een schok kunnen krijgen … Tja … Elk stuk speelgoed uit de winkel veranderde in een moordwapen dat het gemunt had op mijn achterkleinzoon. Uiteindelijk heb ik de moed opgegeven, en zo ben ik met lege handen aangekomen.’

Allebei barsten ze uit in een schaterlach.

Ik ben nijdig. Ik had graag een van die cadeaus gekregen.

Ik loop langs hen heen naar de keuken, waar mama een schaal met hapjes aan het klaarmaken is: stukjes wortel, bleekselderij met cheddar, radijsjes, kerstomaatjes, champignons in plakjes, zoute koekjes, roquefortsaus. Ik knabbel op een stukje kaas en pak een snee witbrood uit de ijskast. Mama weet dat ik niet samen met hen ga eten.

‘Wist jij dat OGM een kunstgebit heeft?’ vraag ik haar.

‘Natuurlijk, lieverd. Dat doet ze elke avond voor het slapengaan in een glas op haar nachtkastje.’

‘Getsie … Waarom heeft ze haar eigen tanden niet meer?’

‘Misschien omdat ze als klein meisje ondervoed was.’

‘Gaven haar ouders haar niet genoeg te eten?’

‘O … dat is een lang verhaal … Ik geloof dat ze een tijd in een vluchtelingenkamp heeft gewoond of zo … Ze praat er niet graag over.’

Ik denk bij mezelf: goed, je kan dus blijkbaar een kunstgebit hebben zoals OGM, of kunsthaar zoals oma Sadie, je kan kunstwimpers hebben of kunstborsten …

‘En een kunsthart?’ zeg ik hardop.

‘Wat bedoel je? Een operatie waarbij het hart van iemand anders in je borstkas wordt geplaatst? Ja, dat kan.’

‘En kunstvoeten?’

‘O, ik geloof dat ze tegenwoordig bijna alles kunnen maken!’

‘En kunsthersens?’

‘Dat zou ik niet weten. Maar ik denk van niet.’

‘En een kunstziel?’

‘Nee, dat niet!’ zegt mama lachend, terwijl ze de rauwkost op de ovale schaal tot een kleurige zon schikt. ‘Nee, dat weet ik zeker, Solly. Je ziel heb je voor eens en altijd van God gekregen.’

ik voel Sols eeuwige en onsterfelijke ziel

enig tussen miljarden googols zielen == een ziel die de wereld zal veranderen

De Goede Week gaat voorbij, OGM vliegt terug naar New York en het gewone leven begint weer. Wanneer ik op een dag bij Brian vandaan kom, is mama van streek. Ik weet dat ze van streek is omdat ze niet bezig is, ze zit in de huiskamer en wanneer ik haar een kus geef zie ik dat ze gehuild heeft, en ze slaat haar armen niet om me heen zoals anders terwijl ze vraagt: Hoe is het met mijn mannetje?

‘Wat doe je?’ vraag ik.

‘Ik wacht op je vader’, antwoordt ze met een breekbaar kleinemeisjestemmetje dat ik nog nooit heb gehoord. ‘Ga maar op je kamer spelen, goed? Als je honger hebt zeg je het, hè?’

‘Oké, mama’, zeg ik, op een toon van maak-je-geen-zorgen-alles-komt-goed.

Zodra ik hoor dat papa voor het huis parkeert, sluip ik over de overloop en hurk in het halfdonker boven aan de trap om hun gesprek af te luisteren.

‘Heb je het gezien, Randall? Heb je het gezien?’ fluistert mama indringend.

‘Hm-mm. Ik heb het gezien, ja …’

‘Maar dit is verschrikkelijk! Vind je het niet verschrikkelijk? Ik snap niet hoe ze zulke foto’s in de krant kunnen zetten!’

‘Hm-mm … Tja, lieverd … dat is nou eenmaal oorlog … Zeg, krijgen we niks te eten vanavond?’

‘Dat is nou eenmaal oorlog? Hoe bedoel je, dat is nou eenmaal oorlog? Dit heeft niks te maken met oorlog! Dit is een stel … een stel perverselingen … die mensen behandelen als beesten … Hoe hebben ze zoiets kunnen doen?’

‘Weet ik veel. Mensen zijn tot alles in staat wanneer ze onder druk staan of doodsbang zijn.’

‘Durf jij ze nog te verdedigen ook?’

En ik hoor haar met de krant zwaaien, misschien wel onder zijn neus.

‘Hoor ‘s, Tess, laten we erover uitscheiden. Ik zit er niet op te wachten dat er iemand tegen me begint te schreeuwen zodra ik mijn huis binnenstap na een werkdag van veertien uur. Godsamme! Waar is het avondeten? Of worden we nou allemaal anorectisch net als onze zoon?’

Ik hoor mama op de bank neerploffen.

‘Ik kan niet eten’, zegt ze met gesmoorde stem, waarschijnlijk ligt ze te huilen in de kussens. Dan draait ze zich om en ik hoor haar duidelijk nog eens zeggen: ‘Hoe kun je honger hebben na zulke foto’s te hebben gezien? Mij maakt het misselijk, misselijk, MISSELIJK! Het Amerikaanse leger …’

‘Heb het lef niet om wat te zeggen over het Amerikaanse leger!’ zegt papa en hij beent naar de keuken en rukt de ijskast open.

Wanneer mama de volgende ochtend haar haren staat te föhnen in de badkamer, wat betekent dat ik dik tien minuten heb, ga ik het internet op en zuig de beelden van Abu Ghraib in me op. De mannen zijn op elkaar gestapeld, liggen op hun knieën, een beetje zoals acrobaten in een circus, alleen zijn ze gespierder en helemaal naakt, je ziet een hoop Arabisch vlees, dat niet zwart of blank is maar goudbruin, en de Amerikaanse soldaten, mannen en vrouwen, lijken erop te geilen om zich te laten fotograferen met al die blote Arabieren en om ze belachelijk te maken en ze aan een riem te houden en ze aan de elektriciteit vast te maken en ze te dwingen elkaar in hun kont te neuken, mijn penis wordt keihard, maar ik wrijf me niet, want daar is geen tijd voor. Precies op het moment dat mama haar föhn uitdoet, zet ik de computer uit en wanneer ze de badkamer uit komt zit ik al in mijn kamer het klittenband van mijn Nikes vast te maken, klaar voor vertrek naar de kleuterschool.

op school == moet ik me inhouden == niemand mag vermoeden

dat ik superintelligent ben == dat ik superplannen heb == dat ik supermachtig ben

Na school ga ik onder de veranda zitten met mijn Playmobilpoppen en bouw er piramides van zoals in Abu Ghraib en maak ze vast aan de elektriciteit en laat ze elkaar hijgend en schokkend in hun kont neuken, terwijl ik ze uitlach net als Lynndie England.

Ik maak me zorgen omdat mijn vader nog geen kans heeft gehad om een held te worden in Irak. De oorlog is trouwens al een jaar afgelopen, maar president Bush zegt dat de Irakezen het Amerikaanse leger nog nodig hebben om hen te helpen tegen terroristen, dus misschien kan het nog. En dan wordt Nick Berg onthoofd. Dat hoor ik niet door mijn ouders af te luisteren maar totaal onverwachts: op een goede dag staat het op mijn lievelingssite sobbingweb, pal naast de stukken van Irakese lijken en de vrouwen die door honden worden verkracht. ‘Klik hier voor de video van de onthoofding van Nick Berg’, dus klik ik. ‘Let op: deze beelden zijn ZEER EXPLICIET!’ Ik weet niet precies wat ‘expliciet’ betekent, waarschijnlijk dat je echt ziet wat er gebeurt, dus klik ik opnieuw. Je ziet Nick Berg in een oranje uniform aan een tafel zitten tussen een stel Arabieren en een van de Arabieren staat op, met een groot mes in zijn hand, hij gaat achter Nick Berg staan en snijdt zijn keel helemaal door en houdt dan zijn hoofd omhoog aan zijn haren.

Nog eens: je kan nieuwe tanden laten maken en een nieuwe nier en een nieuwe knie en een nieuw heupgewricht, maar als er wat met je hoofd is kan het niet door mensen worden gemaakt, en ik durf mama niet te vragen of God Nick Berg kan repareren wanneer hij bij de hemel aankomt. Het is niet zoals in Attack of the Clones, wanneer C-3PO door een machine wordt onthoofd en R2-D2 hem weet te repareren, een ontzettend grappige scène.

‘Wanneer ga je in het leger, papa?’

Mijn vader zet het geluid van de tv uit, er is toch net reclame. Hij pakt me op en zet me op schoot met mijn gezicht naar het zijne.

‘Zal ik je eens wat zeggen, Solly?’ zegt hij, en zijn adem ruikt naar bier.

‘Nou?’

‘Zal ik je een geheimpje vertellen?’

‘Goed.’

‘Nee, maar echt wat je noemt topgeheime informatie?’

‘Ja!’

‘Goed, luister. Met mijn achtentwintig jaar ben ik een beetje te oud voor de militaire basistraining. Maar ik hoef ook niet in het leger te gaan, want mijn bedrijf draagt al bij aan de oorlogsinspanning. Geen zorgen, Sol. Ik draag mijn steentje bij. Als iedereen even enthousiast meewerkt als ik is het snel afgelopen met het Arabische terrorisme. Let op mijn woorden.’

De honkbalwedstrijd gaat weer verder, papa pakt met één hand de afstandsbediening en met de andere zijn bierflesje, ons gesprek is afgelopen.

Het wordt steeds warmer, juni loopt ten einde en de dag van mijn operatie komt in zicht. Al heb ik er lange gesprekken over gehad met mama en al heeft ze me helemaal uitgelegd hoe het gaat met zo’n plaatselijke verdoving, ik sta niet bepaald te trappelen om naar de kliniek te gaan. Maar mama blijft de hele tijd bij me, dus komt het wel goed, ze zal trots op me zijn tijdens de operatie. Als Arnold Schwarzenegger zonder een spier te vertrekken een scalpel in zijn eigen vlees kan steken, kan ik best mijn kiezen op elkaar klemmen en flink zijn, ik zal er niets van voelen.