Erlend Loe

Doppler

Uit het Noors vertaald door Paula Stevens

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Oorspronkelijke titel Doppler, verschenen bij Cappelen

Oorspronkelijke tekst © J.W. Cappelens Forlag a.s., 2004

Eerste Nederlandstalige uitgave © Paula Stevens en De Geus BV, Breda 2006

Deze editie © De Geus BV, Breda 2013

Omslagontwerp De Geus BV

Omslagillustratie © Staffan Widstrand/Corbis

ISBN 978 90 445 3050 6

NUR 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2006.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

Mijn vader is dood.

En gisteren heb ik een eland om zeep geholpen.

Wat zal ik er verder van zeggen.

Het was zij of ik. Ik was uitgehongerd. Ik begin eerlijk gezegd behoorlijk mager te worden. De nacht ervoor had ik op een boerderij hooi gehaald. Ik sneed met mijn zakmes een hooibaal open en propte mijn rugzak vol. Daarna sliep ik een tijdje en bij het krieken van de dag liep ik naar de kloof ten oosten van mijn kampement, waar ik het hooi als lokaas neerlegde op een plek die me al een hele poos perfect leek voor een hinderlaag. Daarna ging ik op de rand van de kloof liggen wachten, urenlang. Ik weet dat hier elanden zijn. Ik heb ze gezien. Ze zijn zelfs vlak bij mijn tent geweest. Ze stampen hier door de bossen en volgen hun min of meer rationele opwellingen. Altijd op pad, die elanden. Ze lijken te denken dat het ergens anders beter is. En misschien hebben ze wel gelijk. Hoe dan ook, uiteindelijk kwam er eentje. Met een kalf in haar kielzog. Dat bracht me even van mijn à propos, dat dat kalfje erbij was. Ik had liever gehad dat het er niet was geweest. Maar hij was er nou eenmaal. En de windrichting was perfect. Ik nam het mes in mijn mond, niet het kleine, maar het grote, het grote mes dus, en wachtte. De elanden kwamen langzaam mijn kant op geslenterd. Nibbelden wat van de heide en van de jonge berken aan het begin van de kloof. En toen stond ze daar. Recht onder me. Allejezus groot. Elanden zijn groot. Je vergeet zo snel hoe groot ze zijn. Ik sprong op haar rug. Ik had het uiteraard al tientallen keren in mijn gedachten gedaan. Ik had voorzien dat het beest het niet leuk zou vinden en dat het zou proberen te vluchten. En dat klopte. Maar voordat ze snelheid had kunnen maken, had ik het mes in haar kop geboord. Met één geweldige houw was het mes door de elandenschedel tot in de hersenen gedrongen en nu stak het eruit, als een beetje raar hoedje. Ik sprong van haar af en bracht mezelf in veiligheid op een grote steen, terwijl de eland haar leven aan haar geestesoog voorbij zag trekken: alle fijne dagen met genoeg voedsel, de zonnige, luie zomerdagen en aan het begin van de herfst de kortstondige verliefdheid op de stier, en de eenzaamheid erna. De geboorte en de blijdschap over het feit dat ze haar genen kon doorgeven, maar ook de moeizame wintermaanden van vorige jaren en de rusteloosheid, de ongedurigheid waar het dier, wist ik veel, misschien wel blij was van bevrijd te zijn. Ze maakte alles nog eens mee in de korte seconden voordat ze neerging.

Ik bleef een poosje naar haar staan kijken, en naar het kalf, dat niet weggerend was, maar nu naast zijn dode moeder stond en niet goed begreep wat er gebeurd was. Ik voelde een steek, een onbehaaglijk, vreemd gevoel. Hoewel ik hier nu al een poosje in de natuur woon, was dit de eerste keer dat ik iets doodmaakte, en nu had ik zelfs een heel groot dier gedood, misschien wel het grootste van Noorwegen, en daarmee had ik, lijnrecht indruisend tegen mijn goede bedoelingen, de natuur op wrede wijze beroofd en er waarschijnlijk meer aan onttrokken dan ik kon teruggeven, in elk geval op korte termijn, en dat beviel me helemaal niet. Ik heb graag een soort evenwicht in de dingen. Maar honger is honger en dan moet ik later maar eens iets terugdoen, dacht ik terwijl ik van de steen sprong om het kalf weg te jagen. Daarna trok ik het mes uit de kop van de dode eland en sneed ik haar buik open. Er stroomden een heleboel ingewanden uit en ik sneed een stukje uit de buikwand dat ik rauw opat. Ter plekke. Als een indiaan. Ik sneed zo veel mogelijk eland in hanteerbare brokken en bracht er een aantal naar de tent, daarna haalde ik mijn bijl om de rest in stukken te hakken. Voor de avond viel had ik het hele beest naar mijn kampement gebracht. Ik bakte grote stukken vlees op het kampvuur en at voor het eerst sinds weken tot ik niet meer kon. De rest van het vlees hing ik in een primitieve rookoven die ik de dagen ervoor had gebouwd. Daarna viel ik in slaap.

En toen ik vandaag wakker werd, hoorde ik het kalf rond de tent lopen. Ik hoor hem nog steeds. Ik durf niet goed op te staan. Ik durf hem niet onder ogen te komen.

Ik kan ook niet blijven liggen. Ik heb melk nodig. Magere melk. Ik functioneer slecht als ik geen melk krijg. Dan word ik prikkelbaar en opvliegend. En ik weet heel goed dat ik me onder de mensen moet begeven om aan melk te komen. Daarom doe ik het, met tegenzin, maar ik moet nu eenmaal melk hebben. Soms ga ik naar het winkelcentrum bij het Ullevaal Stadion, als een normale man. Dat deed ik vroeger veel vaker, om niet te zeggen dagelijks, maar nadat ik, ja, hoe zal ik het zeggen, nadat ik naar het bos ben verhuisd, want dat is wat er is gebeurd, dat doe ik, ik woon in het bos, ga ik er steeds minder vaak naartoe. Een van de redenen daarvoor is dat ik geen geld heb. Een andere is dat ik geen zin heb om mensen tegen te komen. Ze staan me tegen. Steeds meer. Maar ik moet melk hebben. Mijn vader dronk ook melk. Maar nu is hij dood.

Ik hoor het kalf nog steeds, bij de tent. Hij maakt me op actieve, luidruchtige wijze verwijten. Hij probeert me murw te maken. Maar ik kruip nog dieper in mijn slaapzak en snoer die dicht, zodat er een barrière ontstaat tussen mij en de rest van de wereld. Ik kan er niet uit en de wereld kan er niet in en zo blijf ik een hele poos doodstil liggen, als een klein kind, en ik doe alsof er niets aan de hand is. Maar het kalf geeft het niet op. Het blijft daar maar staan. En dan moet ik pissen. Godsamme, het is maar een kalfje, zeg ik tegen mezelf. Waarom zou ik, een volwassen man, een slecht geweten hebben omdat ik een eland heb doodgemaakt? Dat is de natuur. Dat moet het kalf ook maar leren en het mag blij zijn dat ik, Doppler, hem dat leer, en niet een of andere meedogenloze beul die misschien in één moeite door het kalf ook had omgelegd.

Ik ga naar buiten om te pissen. Zoals altijd op dezelfde plek. Op de platte steen naast de tent. Van daaruit kan ik normaal gesproken de hele stad en de fjord zien, maar nu niet, want het is mistig. Het kalf negeer ik volkomen. Ik doe gewoon alsof het er niet is. Het staat nieuwsgierig te kijken hoe ik pis. Ik probeer met mijn rug naar hem toe te gaan staan, maar hij heeft een glimp opgevangen en wil meer zien. Hij loopt een stukje verder en bekijkt me vanuit een andere hoek. Ik draai me om, maar het kalf loopt mee. Het is net alsof hij wil checken of hij het wel goed gezien heeft. Zoals iedereen. Story of my life. Ja, ja, verdomme, zeg ik en ik draai me om met mijn broek op mijn knieën en mijn handen in de lucht. Kijk dan maar, zeg ik. Zo goed? Heb je nu genoeg gezien? Tevreden?

Maar die brutale kleine opdonder is niet tevreden. Hij blijft maar staren. Er zijn grenzen aan wat ik aan ongein van elanden wens te pikken. Ik grijp de bijl die binnen handbereik in een boom is geslagen en slinger die uit alle macht naar het kalf. Dat springt opzij en rent het bos in.

Het leven heeft me geleerd dat ik er weinig mee opschiet als ik de waarheid probeer te verdoezelen, dus ik kan het maar net zo goed meteen vertellen: ik heb een groot lid.

Wat zal ik er verder van zeggen.

Ik heb een opvallend, om niet te zeggen extreem groot geslachtsorgaan.

Een reuzenlul, kort gezegd.

Altijd al gehad. Hij is groot. Een beter woord kan ik er niet voor bedenken. Lang en zwaar is ie. En dik. Groot dus.

Op school noemden ze me Doppler met de lul.

Dat is gelukkig al heel wat jaren geleden. Ik denk er niet zo vaak meer aan. Maar het was kwetsend. Ik had tenslotte nog andere eigenschappen en ik wilde graag dat de mensen die ook zagen.

Doppler met de lul.

Het is eigenlijk verdomd vervelend om daar weer aan herinnerd te worden. Ik had er al een hele poos niet meer aan gedacht. Rot-eland. Als hij terugkomt, klief ik zijn schedel doormidden.

Ik heb gisteren geen melk gehad. Ik ben de hele dag bezig geweest dat ellendige kalf weg te jagen. Dat kwam natuurlijk al vrij snel nadat ik het het bos in had gejaagd weer terug. En tot mijn grote ergernis hing hij urenlang bij de tent rond. Net als de leerlingen van de Sogn Scholengemeenschap hier vlakbij – de school die eruitziet alsof hij ontworpen is om een goelag te ontlasten. Ik ben er jarenlang langs gefietst. En nu kan ik hem door mijn verrekijker zien, als ik zin heb en het niet mistig is. De leerlingen hangen er altijd op een ontroerend onbeholpen manier rond, terwijl ze zo veel mogelijk proberen te roken voordat de bel gaat. Als het kalf aan sigaretten had kunnen komen, had hij zich geen twee keer bedacht. Hij staat er helemaal alleen voor en het begint tot hem door te dringen dat de wereld wreed is, hij ziet geen toekomst, vindt alles zinloos. Het is natuurlijk onvolwassen van hem om zijn frustraties op mij af te reageren, maar wat had ik anders kunnen verwachten? Het is tenslotte nog maar een kind.

Maar na een poosje was de maat vol, kind of geen kind. Ik kleedde me in stilte aan voor de jacht en stormde met de bijl in de aanslag de tent uit, maar de kleine opdonder ontkwam natuurlijk weer. En ik zat urenlang achter hem aan. We waren bij Vettakollen, bij het Sognsven, en zelfs bijna helemaal bij Ullevålseter. Mijn GPS vertelde me dat we bijna vijftig kilometer hadden afgelegd, met een gemiddelde snelheid van meer dan twaalf kilometer per uur. Door bos en geaccidenteerd terrein. Het was al donker toen ik bij de tent terugkwam, volkomen uitgeput. En toen het kalf even later weer opdook, had ik geen puf meer. Ik gaf me over. Vannacht hebben we samen in de tent geslapen. Het kalf gaf verrassend veel warmte. Ik gebruikte hem een groot deel van de nacht als hoofdkussen en toen ik vandaag wakker werd, bleven we naar elkaar liggen kijken op een warme, intense manier die ik zelden met mensen heb meegemaakt. Ik geloof zelfs niet eens met mijn vrouw. Zelfs niet in het begin van onze relatie. Het werd me bijna te veel. Ik had er spijt van dat ik zijn moeder om zeep had geholpen en ik zei dat hij niet bang hoefde te zijn en dat hij van nu af aan mocht komen en gaan wanneer hij wilde.

Het kalf zei natuurlijk niets. Hij keek me alleen maar aan met grote, aanhankelijke ogen.

Heerlijk, iemand die niet kan praten.

Gisteren hebben we de hele dag wat in de tent liggen kletsen. Ik gaf het kalf water, haalde takken met sappige schors voor hem en bakte voor mezelf grote stukken vlees in de gloeiende kooltjes van het vuur. Ik fatsoeneerde zijn vacht met mijn kam en legde uit, heel pedagogisch, dat mensen weliswaar al duizenden jaren op elanden hebben gejaagd, maar dat ze dat niet voor de lol deden, maar omdat het een zaak van leven of dood voor hen was. En als het elandenbestand ongehinderd had kunnen toenemen, dan zou dat tot catastrofale toestanden hebben geleid, zei ik, zonder goed te weten waar ik het over had, maar ik meende dat ergens gelezen of gehoord te hebben, dus daarom zei ik het, en ik zei dat als er te veel elanden komen, dan verspreiden zich al snel ziektes, zowel fysieke als mentale, en dan kun je uiteindelijk een behoorlijk verpeste sfeer in het bos krijgen. Stel je eens voor, zei ik tegen het kalf, dat trouwens een naam moest hebben, ik moet een naam voor hem verzinnen, maar ik zei dus, stel je eens voor: eindeloze kuddes met aan pest lijdende en geesteszieke elanden die om het voedsel vechten en die loeiend in het wilde weg rondrennen en die de regels van het bos en de elandenetiquette op uiterst gênante wijze aan hun laars lappen. Dat wil toch zeker niemand. Daarom jaagden mijn voorouders op elanden en daarom jagen we vandaag de dag nog op elanden, zei ik. Hoewel we tegenwoordig het vlees of de huid niet meer nodig hebben om te overleven, voegde ik er zacht aan toe, doen we het nog steeds. We vinden het gezellig om het bos in te gaan en op elanden te schieten. Ik heb begrepen dat de sfeer tussen jagers onderling een hoog ouwe-jongens-krentenbroodgehalte heeft en dat het een gewoonte is geworden. We doen het uit macht der gewoonte. En bovendien om te voorkomen dat het bestand te groot wordt, zoals ik al even aanstipte. Zo zit dat dus. Maar ik heb je moeder niet uit macht der gewoonte gedood. Ik deed het uit noodzaak. Ik had al dagen niet gegeten en bovendien had ik sinds het einde van het bosbessenseizoen niet echt meer een volle buik gehad. En het spijt me dat ik het met een mes gedaan heb, zei ik. Dat was onnodig wreed, maar ik heb geen geweer en ik kan trouwens ook niet schieten. Ik kan het heel goed begrijpen als je me verwijten maakt en je verscheurd wordt door de emotionele uitersten in je relatie tot mij, zei ik. Moet kunnen. Je moet naar die gevoelens luisteren en zelf de grens trekken waar jij denkt dat hij moet lopen. Maar je moet weten dat ik bereid ben je in deze moeilijke tijd te steunen, zei ik, en trouwens, ging ik na een korte stilte verder, je moeder zou over niet al te lange tijd de band tussen jullie ruw verbroken hebben. Ze zou je hebben verstoten en je gevraagd hebben op te krassen. Want zo zijn elanden. Jullie zien er zo gezellig uit, maar jullie behandelen je kinderen als oud vuil. Jullie zijn beesten, dat zijn jullie. Jullie baren kinderen en geven ze melk en een beetje advies en dan hoepla, terwijl de kinderen zich van geen kwaad bewust zijn, weg ermee. Je moeder had er over niet al te lange tijd, volgende week misschien al, op aangedrongen dat je je eigen weg moest gaan en zij de hare, en dat zou een afschuwelijke dag voor je geweest zijn, een dag waar de meeste elanden nooit meer overheen komen, maar die jij nu niet hoeft mee te maken omdat ik haar om zeep heb geholpen, en in plaats van je haar te herinneren als iemand die met gespleten tong sprak, zul je nu voorgoed aan haar denken als iemand die er altijd voor je was en die plotseling en zinloos is weggerukt, zei ik, terwijl ik zijn vacht met mijn kam fatsoeneerde.

Ik heb trouwens ook kort geleden iemand verloren, ging ik verder. Ik heb mijn vader verloren. Ik kende hem nauwelijks. Ik heb nooit begrepen wie hij was. En nu is hij weg. Dus we zitten in zekere zin in hetzelfde schuitje. Jij hebt je moeder verloren en ik mijn vader. En in plaats van je woede op mij af te reageren, zou je die moeten richten op meneer Düsseldorf in de Planetvei. Ik heb een hele poos onbelemmerd toegang gehad tot zijn voorraadkelder, legde ik uit. Zijn overleden vrouw had kans gezien genoeg bessen in te maken voor een heel mensenleven en bovendien had hij een welgevulde diepvries vol bacon en ander vlees, en nadat ik de buurt een paar weken lang zorgvuldig had bestudeerd, kwam ik tot de conclusie dat Düsseldorfs huis het makkelijkst binnen te dringen was en dat Düsseldorf zelf een handje meehielp door onoplettend en slordig te zijn en bovendien lichtelijk aan de drank, dus terwijl hij ’s avonds zijn zinloze modellen bouwde, uit de oorlog, altijd voertuigen uit de Tweede Wereldoorlog, die hij op een schaal van een op twintig of wat het ook maar is nabouwt, natuurlijk overdreven precies en in de juiste kleuren, dan kwam ik het huis binnen via de tuindeur, die vrijwel de hele zomer openstond en liep ik naar de kelder, waar ik zonder enige gêne een flinke greep in de lekkernijen deed, mijn rugzak vulde en weer naar buiten liep, terug naar het bos. Het was een regeling waar voor mijn gevoel zowel meneer Düsseldorf als ik zeer content mee was. Hij heeft immers alles wat hij nodig heeft in deze wereld. Een groot huis, een grote voedselvoorraad en geld in overvloed, volgens de bankafschriften op het tafeltje naast de kelderdeur, en bovendien een hobby die duidelijk zijn leven vult en verrijkt. Je kunt je moeilijk voorstellen wat Düsseldorf zich nog meer kan wensen, zei ik tegen het kalf. Het was bijna zover dat ik was gaan geloven dat als ik aanbelde om hem rechtstreeks te vragen of het goed was dat ik af en toe zijn huis binnenkwam om me aan de overdaad in zijn kelder te goed te doen, hij dan glimlachend ja zou zeggen. Maar toen moet hij van gedachten zijn veranderd, want kort geleden zat op een dag de tuindeur opeens op slot en hingen overal bordjes en stickers over alarmsystemen en centrales en misdaad en straf.

Zo gaat dat tegenwoordig. De mensen metselen zich in en zijn bang voor elkaar.

Daardoor stond ik opeens weer met lege handen, en na een paar dagen kreeg ik, uiteraard, honger. En ik kreeg steeds meer honger en ten slotte zag ik geen andere uitweg meer dan je moeder in een hinderlaag te lokken en het grote mes door haar schedel te jagen. Tja, zo is het gekomen. Zo werkt honger. Al het andere lijkt onbelangrijk. Je moet gewoon eten hebben, zei ik tegen het kalf. Misschien ken je dat gevoel zelf wel, misschien ook niet. Laten we hopen van niet.

Mijn behoefte aan melk is nu acuut geworden en ik prop zo’n vijftien, twintig kilo elandenvlees in mijn rugzak en begeef me op weg naar het Ullevaal Stadion. Het kalf dribbelt achter me aan, maar ik zeg met strenge stem dat dat niet gaat. Je moet hier wachten, zeg ik. Wachten, herhaal ik nadrukkelijk, alsof ik tegen een achterlijk kind praat. Ik zie er ongeschoren en onverzorgd uit en val sowieso al ontzettend op, ik wil niet ook nog eens aan komen zetten met een eland op sleeptouw. Rustig maar, zeg ik, ik blijf niet lang weg. Maar hij doet niet rustig. Hij wil niet dat ik wegga. Arme, kleine eland, zeg ik. Je denkt natuurlijk dat ik je ga verlaten, maar dat doe ik niet. Ik ga alleen even naar de winkel om melk te halen en nog wat andere dingen die we nodig hebben. Het heeft geen enkel effect. De verlatingsangst giert door zijn ogen en ik merk dat het me zorgen baart dat hij zo aanhankelijk is. Ik dacht dat elanden zelfstandiger waren. Hij is bezig zich aan me te hechten op een manier waar ik misschien nog niet helemaal aan toe ben. Ik merk dat ik zijn dode moeder verwijten maak omdat ze het kalf mee uit wandelen heeft genomen, midden in het jachtseizoen en zo. Hoe haalt ze het in haar hoofd?

Ik blijf staan, doe mijn rugzak af en knuffel het kalf. Ik probeer het op te tillen, maar het is te zwaar, dus rag ik wat met mijn knokkels over zijn kop, op een snaakse, vriendschappelijke manier. Een potje kokos, zoals dat bij ons thuis heet. En ik neem de tijd om hem de hele situatie naar behoren uit te leggen. Ik ben een grote fan van dingen uitleggen. Dat heb ik ook altijd met mijn kinderen gedaan. Kinderen voelen dat er iets niet in de haak is als je liegt of feiten achterhoudt, verbeeld ik me. Daarom leg ik uit en gebaar ik dat ik nu naar de mensen ga en dat dat veel te gevaarlijk is voor een kleine eland. Er zijn daar auto’s en bussen, harde geluiden en heel veel verwarrende signalen. Dat is sowieso het opvallendste kenmerk van de mensen, zeg ik, ze zijn meesters in het afgeven van verwarrende signalen, daarin zijn ze onovertroffen, je kunt duizend jaar zoeken, maar je zult nooit verwarrender signalen vinden dan die van de mensen.

En als elanden per ongeluk tussen de mensen terechtkomen, worden ze neergeschoten, zeg ik en ik doe een verdwaalde eland na die neergeschoten wordt en die op gruwelijke wijze sterft. Daarom, zeg ik, kun je beter hier wachten. Ik ben over een paar uur terug en dan zijn we weer samen en kunnen we misschien iets gezelligs doen.

Ik wacht op een teken dat hij me heeft begrepen en dat hij het met me eens is, maar dat komt niet. En ondanks al mijn uitleg en goede wil, blijft hij achter me aan lopen. Uiteindelijk bind ik hem vast aan een boom. Ziezo.

De chef van de ICA-supermarkt twijfelt. Ik lees hem als een open boek. De twijfel sijpelt door al zijn poriën naar buiten. Help een arme jager-verzamelaar, zeg ik, maar ik zie dat hij het raar vindt.

We staan in het magazijn en hij probeert een stoïcijnse indruk te maken, maar ondanks alle glimlachcursussen en theorieën dat de klant koning is, straalt hij argwaan uit. Wat ik vraag, valt natuurlijk onder geen enkele regel of procedure. Ik bied hem elandenvlees aan in ruil voor melk en een handvol andere producten uit zijn rijke assortiment, en dat bevalt hem niet.

Ik weet dat de meeste mensen dit economische model tegenwoordig verlaten hebben, zeg ik, maar ik sta hier nu toch, en het is goed vlees, en bovendien is dit een mooie vorm van economie, zeg ik. Je ruilt. Je doet dingen voor elkaar. Ik weet zeker dat het op de terugweg is, zeg ik. Het komt terug en als jij op mijn voorstel ingaat, kun je later goede sier maken omdat je er zo vroeg bij was. Je bent een trendsetter, want het is overduidelijk dat ruilen terugkomt. Over tien jaar is het allemaal ruilhandel wat de klok slaat. Dat staat als een paal boven water, zeg ik. Want zoals nu kan het niet doorgaan. Dat gaat gewoon niet. Welke krant of welk tijdschrift je ook openslaat, je zult zien dat er tegenwoordig nog maar weinig snuggere mensen zijn die eraan twijfelen dat we ons consumptiepatroon moeten veranderen als we het langer dan een paar decennia willen uithouden. En ik merk dat je het overweegt, zeg ik. Je denkt na. Ik merk dat je nog geen nee hebt gezegd.

Hij is midden dertig en eigenlijk erg verguld met zichzelf. Hij heeft ongetwijfeld een redelijk gedegen opleiding en vindt het een uitdaging om de ICA in het Ullevaal Stadion te helpen opbouwen. De winkel is volledig gerenoveerd. Een van de modernste supermarkten van het land. Vitrines met verse producten zover het oog reikt, met parmahammen van duizenden kronen en kazen ter grootte van een huis, en ongetwijfeld met een prettig werkklimaat, waar mensen rekening met elkaar houden en zich betrokken voelen bij hun werk. Hij telt zijn knopen. Hij heeft veel te verliezen, maar wat is de kans dat iemand erachter komt, en bovendien houdt hij van eland.

Hij kijkt om zich heen om zich ervan te vergewissen dat geen van zijn ondergeschikten dicht genoeg bij staat om te horen wat hij nu gaat zeggen. Wat wil je, vraagt hij.

Ik zeg dat ik een heleboel dingen wil, maar dat het belangrijkste is dat we een melkovereenkomst sluiten. Een melkovereenkomst? vraagt hij. Ik knik. Ik, mijn organen en cellen dus, kortom, mijn lichaam, heeft ongeveer een liter magere melk per dag nodig, zeg ik. Daarom wil ik elke maandag en donderdag, wanneer de winkel om zeven uur opengaat, respectievelijk drie en vier pakken magere melk hier voor het magazijn zien staan, bijvoorbeeld tussen de afvalcontainer en de muur.

Waarom juist magere melk? vraagt hij.

Mijn beste man, zeg ik, magere melk is het hoogste wat de mensheid tot nu toe heeft weten te bereiken. Eeuwenlang heeft elke idioot aan gewone koemelk kunnen komen, zeg ik, maar de stap naar magere melk vereiste een lumineus idee en een sublieme scheidingstechniek die men pas in de moderne tijd heeft kunnen realiseren. Ik ben zelfs bang dat de mens niet verder meer zal komen. Magere melk zal waarschijnlijk altijd het hoogtepunt blijven. Maar het geeft ons wel iets om naar te streven.

Magere melk adelt.

En hoelang moet dat doorgaan? vraagt hij. Zolang het nodig is, zeg ik. Nodig waarvoor? vraagt hij. Dat zal vanzelf blijken, zeg ik. En ik moet bovendien batterijen hebben en nog wat andere kleinigheidjes uit de winkel. Over hoeveel vlees hebben we het? vraagt hij. Je krijgt wat ik vandaag in mijn rugzak heb, handje contantje, en als deze afspraak tot na de kerst doorloopt, krijgt je meer. Afgesproken, zegt hij en hij schudt me de hand.

Dit is goed. Dit is een overwinning voor de jager-verzamelaarcultuur. Met mes gedode eland in ruil voor melk en andere consumptiegoederen. Dit is een doorbraak.

Misschien is de wereld toch nog te redden.