Liza Marklund

Paradijs

Uit het Zweeds vertaald door Ina Sassen

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Oorspronkelijke titel Paradiset, verschenen bij Piratförlaget

Oorspronkelijke tekst © Liza Marklund, 2000

Published by agreement with Salomonsson Agency

Eerste Nederlandstalige uitgave © Ina Sassen en De Geus BV, Breda 2002

Deze editie © De Geus BV, Breda 2013

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Franco Zecchin/Picturetank

isbn 978 90 445 3087 2

NUR 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de negende druk, 2011.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Zondag 28 oktober

De bewaker van Securitas was op zijn hoede. Na de nachtelijke orkaan was de verwoesting alomtegenwoordig. Hij zag omgewaaide bomen, stukken metaal van opslagloodsen en daken, overal lagen opslaggoederen.

Toen hij de Vrijhaven bereikte, ging hij boven op de rem staan. Op het brede open terrein dat naar de zee liep, lagen het interieur van een vliegtuigcockpit, medische apparatuur, onderdelen van een badkamer. Het duurde een paar seconden voordat hij besefte waarnaar hij zat te kijken: wrakstukken van de rekwisietenvoorraad van TV-Zweden.

De dode mensen zag hij pas toen hij de auto had afgezet en zijn veiligheidsriem had losgemaakt. Vreemd genoeg voelde hij noch angst noch ontzetting, alleen maar oprechte verbazing. De in het zwart geklede lijken lagen uitgestrekt voor de kapotte trap van een tv-serie die stopgezet was. Voordat hij zelfs maar uit de auto gestapt was, wist hij dat de mannen vermoord waren. Daar was geen bovenmatige intelligentie voor nodig. Delen van hun schedel waren verdwenen, uit de openingen was iets kleverigs gelopen dat nu op het bevroren asfalt lag.

Zonder aan zijn eigen veiligheid te denken, stapte de bewaker uit zijn auto en liep naar de mannen toe. De afstand was niet groter dan een paar meter. Zijn reactie kon het best worden vergeleken met verwondering. De lijken zagen er bijzonder vreemd uit, alsof ze de jongere broertjes van Marty Feldman waren. Hun ogen puilden uit de kassen, hun tong hing uit hun mond, beiden hadden ze een klein plekje boven op hun hoofd en beiden misten ze een oor en, zoals gezegd, grote delen van achterhoofd en nek.

De levende man bestudeerde de twee doden gedurende een tijdspanne die hij achteraf niet kon preciseren, maar waaraan een eind kwam toen een plotselinge windvlaag die tussen de graanreservoirs van Lantmännen door zwiepte, hem tegen de grond sloeg. Hij brak zijn val met zijn armen en belandde met zijn rechterhand precies in de substantie die uit een van de hoofden was gelopen. De koude, stroperige smurrie tussen de vingers van de bewaker resulteerde in een plotseling opkomende, hevige misselijkheid. Hij gaf over op de bumper van zijn auto en veegde daarna het kleverige spul dat zijn vingers bedekte koortsachtig af aan de pluchen bekleding van de bestuurdersstoel.

De provinciale meldkamer van de politie van Kungsholmen in Stockholm ontving de alarmmelding uit de Vrijhaven om 05.31 uur. Het nieuws bereikte de krant de Kvällspressen drie minuten later. Het was Leif die met het nieuwtje kwam.

‘Auto 1120 is op weg naar het Värtan-gebied, en ook twee ambulances.’

Op dat tijdstip van de ochtend, negenenveertig minuten na de deadline en zesentwintig minuten voordat de persen gingen draaien, bevond de redactie zich zoals gebruikelijk in een toestand van geconcentreerde en creatieve chaos. Alle opmaakredacteuren beukten met rode ogen op hun toetsenbord om de laatste koppen toe te voegen, de laatste foto-onderschriften te herschrijven, de korte, pakkende teksten voor de voorpagina bij te schaven en de laatste typefouten te corrigeren. Nachtchef Jansson was bezig met het controleren van de drukproeven en stuurde de pagina’s via de nieuwe, elektronische snelweg naar de drukkerij.

De medewerkster die in deze situatie de eer had de tips van het publiek in ontvangst te nemen, was Annika Bengtzon, de tekstredacteur van de nachtredactie.

‘Hetgeen betekent?’ zei ze terwijl ze koortsachtig aantekeningen maakte op een Post-it-plakkertje.

‘Ten minste twee moorden’, zei Leif nog snel voordat hij het gesprek afbrak om ook bij de volgende krant de eerste te kunnen zijn met het nieuws. De tweede die belde met een tip kreeg geen öre.

Annika ging staan en liet tegelijkertijd de hoorn los.

‘Twee lijken in het Värtan-gebied, kan moord zijn, niet bevestigd’, zei ze tegen Janssons achterhoofd. ‘Wil je het in de landelijke editie hebben?’

‘Njet’, zei het achterhoofd.

‘Zal ik het onderbrengen bij Carl en Bertil?’ vroeg ze.

‘Yep’, antwoordde het achterhoofd.

Ze liep naar het hok van de verslaggevers, het gele papiertje dat aan haar wijsvinger geplakt zat, zag eruit als een vlaggetje.

‘Jansson wil dat je dit checkt’, zei ze met haar vinger op de verslaggever gericht.

Met een lichte uitdrukking van walging op zijn gezicht trok Carl Wennergren het plakkertje los.

‘Voor het geval jullie eropuit moeten,’ zei Annika, ‘Bertil Strand is binnen. Hij is beneden in het fotolab.’

Ze draaide zich op haar hielen om en liep weg zonder van Carl een antwoord te hebben gekregen. Hun relatie liep niet over van hartelijkheid. Ze ging moeizaam op haar stoel zitten, ze was tamelijk afgepeigerd. Het was een zeer drukke nacht geweest met heel veel reddingen op de doellijn. Een orkaan was over Skåne getrokken en had zich vervolgens in noordelijke richting verplaatst. De Kvällspressen had veel tijd en moeite gestoken in het verslaan van het noodweer en was daarin zeer succesvol geweest. Men was erin geslaagd om zowel verslaggevers als fotografen op het laatste vliegtuig naar Sturup te krijgen. Zij zouden de redactie in Malmö versterken. Ook de journalisten in Växjö en Göteborg waren de hele nacht in touw geweest, zij hadden versterking gekregen van een meute tekst- en fotoredacteuren met een freelance contract. Al het materiaal was vervolgens op de bureaus van de nachtredactie terechtgekomen, en het was de taak van Annika geweest het om te vormen tot artikelen en er een samenhangend geheel van te maken. Dat hield in dat ze alles moest herschrijven. Toch werd haar naam nergens in de krant genoemd, behalve onder het kadertje met feiten over orkanen dat ze van tevoren had samengesteld. Ze was tekstredacteur en daarmee een van de vele anonieme en onzichtbare journalisten.

‘Godverdomme!’ riep Jansson plotseling. ‘De foto op de één heeft geen geel. Jezus christus …’

Hij stormde naar de fotoredactie en schreeuwde de naam van fotoredacteur Pelle Oscarsson. Annika glimlachte flauwtjes, de zegeningen van de moderne tijd. Volgens de toekomstprofeten zou de digitale techniek ervoor zorgen dat alles alleen nog maar sneller, veiliger en eenvoudiger zou gaan. Maar in werkelijkheid woonde er op de ISDN-lijn die naar de drukkerij liep, een klein duiveltje dat met ongelijkmatige tussenpozen een van de kleurenbestanden opat, meestal het gele. Als de fout niet ontdekt werd, resulteerde dat in de publicatie van zeer vreemd uitziende kleurenfoto’s. Jansson beweerde dat het kleurenmonstertje dezelfde rotzak was als het wezen dat in zijn wasmachine huisde en voortdurend zijn sok opat.

‘ISDN’, snoof de nachtchef toen hij terugliep naar zijn werkplek, nadat een catastrofe was afgewend en de foto opnieuw verstuurd was. ‘Ik Stuur Dus Niets.’

Annika ruimde haar bureau op.

‘Maar het is toch nog goed gekomen, of niet soms?’ zei ze.

Jansson liet zich in zijn stoel zakken en klemde een Blend tussen zijn tanden, hij stak de sigaret niet aan.

‘Jij hebt verrekte goed werk afgeleverd vannacht’, zei hij en hij knikte haar waarderend toe. ‘Ik heb de originele teksten gezien. Knap gedaan, hoor.’

‘Ik denk dat ze wel goed genoeg zijn’, zei Annika gegeneerd.

‘Wat waren dat voor lijken in de haven?’

Annika haalde haar schouders op.

‘Weet niet. Zal ik het checken?’

Jansson ging staan en liep naar het rookhok.

‘Doe dat maar’, zei hij.

Ze begon met de SOS-alarmcentrale.

‘We hebben twee ambulances gestuurd’, bevestigde de manager.

‘Geen rijtuigen?’ vroeg Annika.

‘Daar is wel over gepraat, maar degene die belde was een bewaker. Wij hebben ambulances gestuurd.’

Annika maakte aantekeningen. Lijkwagens werden slechts gestuurd als onomstotelijk vaststond dat de slachtoffers dood waren. Volgens het reglement mochten politieagenten alleen maar rijtuigen bestellen als het hoofd van het slachtoffer van de romp gescheiden was.

De provinciale meldkamer van de politie was moeilijk te bereiken. Het duurde een paar minuten voordat er opgenomen werd. Vervolgens duurde het nog eens vijf minuten voordat de dienstdoende rechercheur zich kon vrijmaken. Toen hij eindelijk aan de telefoon was gekomen, sprak hij klare en bondige taal.

‘We hebben twee doden’, zei hij. ‘Twee mannen. Doodgeschoten. We kunnen niet zeggen of het om moord of om zelfmoord gaat. Bel later maar weer.’

‘Ze werden gevonden in de Vrijhaven’, zei Annika vlug. ‘Zegt jullie dat iets?’

De rechercheur aarzelde.

‘In dit stadium kan ik mij aan geen enkele speculatie wagen’, zei hij. ‘Maar je kunt zelf toch ook nadenken.’

Toen ze de hoorn neerlegde wist ze dat de krant de komende dagen door de dubbele moord zou worden gedomineerd. Om de een of andere reden waren twee moorden niet twee keer zo belangrijk als een enkelvoudige moord, dit was oneindig veel belangrijker.

Ze zuchtte en overwoog een bekertje koffie te halen. Ze had dorst en voelde zich lusteloos, koffie zou lekker zijn. Maar de consumptie van cafeïne op dit uur van de dag zou er ook voor zorgen dat ze tot ver in de ochtend met wijd opengesperde ogen naar het plafond zou liggen staren terwijl de vermoeidheid in haar lichaam bonkte.

Ach, wat kan het mij ook verdommen, dacht ze en ze liep naar de automaat.

De koffie was heet en viel goed. Ze ging op haar plek op de nachtredactie zitten, legde haar voeten op het bureau.

Jeetje, een dubbele moord in de Vrijhaven, dat is me toch wat.

Ze blies in haar bekertje.

Dat de slachtoffers doodgeschoten waren, wees erop dat dit niet ging om een conflict tussen bezopen broeders in het ongeluk. Zuiplappen vermoordden elkaar met messen, flessen, vuisten of trappen of ze duwden elkaar van balkons. Als ze al de beschikking hadden over wapens, zouden ze ze verkocht hebben om er drank van te kunnen kopen.

Ze sloeg de koffie achterover, smeet het plastic bekertje weg, ging naar de wc en nam een paar slokken water.

Twee mannen, dat wees toch werkelijk niet op moord of zelfmoord, niet in de Vrijhaven tijdens een orkaan. Als motief kon jaloezie waarschijnlijk wel uitgesloten worden. En dat betekende dat de in journalistiek opzicht interessantere motieven beschikbaar kwamen voor speculatie. Afrekeningen in het criminele circuit, wat alles kon inhouden van motorbendes tot alle mogelijke maffiagroeperingen en financiële syndicaten. Politieke motieven. Internationale verwikkelingen.

Annika liep terug naar haar werkplek. Van een ding was ze overtuigd. Zij zou niet de kans krijgen zich met deze moord te bemoeien. Anderen zouden deze kwestie voor de Kvällspressen mogen verslaan. Ze pakte haar jas, sjaal, handschoenen en muts.

In het weekend was er geen specifieke ochtendredactie, hetgeen inhield dat Jansson net zolang zou blijven tot alle regio-edities ter perse waren gegaan. Annika was om zes uur vrij.

‘Ik ga ervantussen’, zei ze toen ze langs de nachtchef liep. Hij zag er hondsmoe uit, had graag gezien dat ze gebleven was.

‘Wil je niet op de krant wachten?’ vroeg hij.

Een kwartier nadat de persen waren gaan draaien, werden de eerste stapeltjes per koerier gebracht. Annika schudde het hoofd, belde een taxi, stond op, trok haar jas en wanten aan en deed haar sjaal om.

‘Kun je vanavond eerder komen?’ riep Jansson haar na. ‘De rotzooi van de orkaanellende opvegen?’

Annika pakte haar tas en haalde haar schouders op.

‘Ach, ik heb toch geen leven.’

Thomas Samuelsson raakte voorzichtig de buik van zijn vrouw aan. De oude stevigheid was verdwenen, haar buikje voelde zacht en warm onder zijn handen. Sinds Eleonor vestigingsdirecteur van de bank was geworden, had ze geen tijd meer om zo hard te trainen als vroeger.

Hij liet zijn hand langzaam naar beneden cirkelen, over haar navel, vond haar lies, liet zijn wijsvinger langzaam de plooi volgen en tussen haar dijen glijden, voelde het haar, vond het vocht.

‘Niet doen’, mompelde ze en ze draaide zich van hem weg.

Hij zuchtte, slikte, rolde zich op zijn rug, door de opwinding bonkte zijn lichaam als een hamer. Hij vlocht zijn vingers ineen, legde zijn handen onder zijn hoofd, richtte zijn blik op het plafond. Hoorde hoe haar ademhaling weer langzamer en rustiger werd. Ze had nooit zin tegenwoordig.

Geërgerd smeet hij het dek van zich af en liep naakt naar de keuken, zijn lid hing slap als een uitgedroogde tulp. Hij dronk water uit een vies glas, pakte een nieuw filter, deed er koffie in, goot water in de koffiezetter, zette het apparaat aan en ging plassen. De haardos die hij in de badkamerspiegel zag stond rechtovereind, gaf hem een onverantwoordelijk uiterlijk dat beter bij zijn leeftijd paste dan zijn normale kapsel. Hij zuchtte, haalde zijn handen door zijn haren.

Het is te vroeg voor een midlifecrisis, dacht hij. Veel en veel te vroeg.

Hij liep weer naar de keuken en ging voor het raam staan, keek uit over de zee die zwart was en wild. De storm van de afgelopen nacht verried zich nog in de schuimkoppen op de golven, de zonnewijzer van de buren lag op halfzeven naast hun terrasdeur.

Wat is de zin van dit alles? dacht hij. Waar doen we het voor?

Hij werd overspoeld door een grote en donkere melancholie en besefte dat die aan zelfmedelijden grensde. Het tochtte bij het raam, waardeloze revolutiebouw, hij huiverde, zuchtte en liep weg om zijn ochtendjas te halen. Een kerstcadeau van vorig jaar van zijn echtgenote, groen, blauw, wijnrood, duur, van NK. Met bijpassende pantoffels, hij had ze nooit gedragen.

Het koffiezetapparaat pruttelde. Hij pakte een mok met het logo van de bank en zette de radio aan, Echo zou zo beginnen. Het nieuws werd gefilterd door tegenzin en koffie en drong niet echt tot hem door. Orkaan die over Zuid-Zweden geraasd had en enorme schade had aangericht. Huishoudens zonder stroom. De verzekeringsmaatschappijen doen beloften. Twee mannen dood. Veiligheidszone in Zuid-Libanon. Kosovo.

Hij deed de radio uit, liep naar de hal, deed zijn laarzen aan en haalde de krant uit de brievenbus. De wind trok aan alles wat van papier was, zocht zijn weg onder zijn badstoffen ochtendjas, voelde koel tegen zijn dijen. Hij bleef staan, deed zijn ogen dicht, ademde in. Er zat vorst in de lucht, de zee zou dichtvriezen.

Hij keek naar de lagergelegen villa, het mooie huis dat haar ouders hadden laten bouwen, onder architectuur. In de keuken, op de bovenverdieping, brandde licht, boven de tafel een designlamp, de naam van de ontwerper was hij vergeten. Het schijnsel was groenachtig en koud, een boos oog dat over de zee waakte. Het Mexi-steen leek grijs in de ochtendschemering. Zijn moeder was altijd van mening geweest dat het de mooiste villa van Vaxholm was. Toen ze erin trokken, had zij aangeboden gordijnen voor alle ramen te naaien. Eleonor had beleefd doch beslist gezegd dat dat niet hoefde.

Hij ging naar binnen. Bladerde de katernen door zonder zich te kunnen concentreren, zoals gewoonlijk bleef hij hangen bij de advertenties voor onroerend goed. Vijfkamerwoning in Vasastan, tegelkachel in ieder vertrek. Tweekamerappartement in Gamla Stan, zolderverdieping m. zichtbare balken, uitzicht in drie richtingen. Houten zomerhuis bij Malmköping, m. elektriciteit en ’s zomers stromend water. Herfstaanbieding!

In zijn binnenste kon hij de stem van zijn vrouw horen.

Dagdromer! Als jij half zoveel tijd besteedde aan de aandelenmarkt als aan de huizenadvertenties, was je nu miljonair geweest.

Zij was dat al.

Hij schaamde zich ogenblikkelijk. Ze bedoelde er niets kwaads mee. Haar liefde was rotsvast. Hijzelf was het probleem, hij kon het niet meer opbrengen. Het was mogelijk dat ze gelijk had, dat hij niet wist hoe hij met haar succes moest omgaan. Misschien moesten ze toch maar eens naar die therapeut.

Hij vouwde de katernen weer in hun oorspronkelijke vorm – Eleonor wilde geen gekreukte artikelen lezen – en legde de krant op het wandtafeltje dat ze gebruikten voor post en tijdschriften. Daarna ging hij de slaapkamer weer binnen, gleed uit zijn ochtendjas en kroop tussen de lakens. Toen ze zijn koude lichaam voelde, draaide ze zich om in haar slaap. Hij trok haar tegen zich aan, blies in haar zachte nek.

‘Ik hou van jou’, fluisterde hij.

‘En ik van jou’, mompelde ze.

Carl Wennergren en Bertil Strand arriveerden iets te laat in de Vrijhaven. Toen ze de Saab, de dienstwagen van de fotograaf, er parkeerden zagen ze de ambulances komen aanrijden en onder de afzettingen door glijden. De verslaggever kon een bescheiden vloek van ontevredenheid niet onderdrukken. Bertil Strand was altijd zo ongelofelijk voorzichtig in het verkeer, hij reed vijftig, of zelfs dertig, al was er geen sterveling op straat. De fotograaf was zich bewust van de onuitgesproken kritiek en raakte geïrriteerd.

‘Je klinkt als een oud wijf’, zei hij tegen de verslaggever.

De mannen liepen op een sukkeldrafje naar het plastic van de politie, de ruimte tussen beiden symboliseerde de gevoelsmatige afstand die tussen hen bestond. Maar op het moment dat ze de blauwe zwaailampen en de bewegingen van de politiemensen in het vizier kregen, zakte de achterdocht weg. De actualiteit nam de overhand.

De smerissen waren snel vandaag, stonden door het noodweer waarschijnlijk nog stijf van de adrenaline. Er was een groot gebied afgezet, helemaal vanaf de afrastering links tot aan het kantoorgebouw rechts in de verte. Bertil Strand liet zijn blik over het terrein gaan, wat een heftige locatie. Haast midden in de stad en toch helemaal off. Goed licht, helder en toch warm. Magische schaduwen.

Carl Wennergren knoopte zijn oliejas dicht, jezus wat was het koud.

Van de slachtoffers zagen ze niet veel. Rotzooi, politiemensen en ambulances belemmerden het uitzicht. De verslaggever stampte met zijn voeten, trok zijn schouders naast zijn oren, handen in de zakken, haatte de ochtenddienst. De fotograaf viste camerabody’s en teleobjectieven op uit zijn rugzak en glipte weg langs de afzetting. Helemaal links kon hij een paar mooie plaatjes schieten, uniformen en profil, zwarte lijken, technici in burger met een pet op het hoofd.

‘Klaar’, riep hij naar de verslaggever.

De neus van Carl Wennergren was rood geworden, een druppeltje doorzichtig vocht hing aan het uiterste puntje.

‘Wat een godvergeten plek om dood te gaan’, zei hij toen de fotograaf terug was.

‘Als we nog iets in de regio-editie willen hebben, moeten we er nu vandoor’, zei Bertil Strand.

‘Maar ik ben nog niet klaar’, zei Carl Wennergren. ‘Ik ben nog niet eens begonnen.’

‘In de auto kun je bellen. Of vanaf de redactie. Schiet een beetje op en snuif wat couleur locale op om je verhaal mee te kruiden.’

De fotograaf liep naar zijn auto, zijn rugzak bewoog op en neer. De verslaggever volgde hem. De hele weg naar Marieberg zeiden ze niets.

Anders Schyman klikte geërgerd de TT-lijst weg, die lijst was verslavend. Je kon je computer zo instellen dat de bulletins werden gesorteerd op onderwerp – binnenland, buitenland, sport, feature – maar hij had ze liever in een en dezelfde directory. Hij wilde alles tegelijk zien.

Hij liep een rondje in zijn krappe kamer, zijn aquarium, rolde voorzichtig met zijn schouders. Ging op de stinkbank zitten en pakte de zondagskrant, de orkaanspecial. Hij knikte tevreden, zijn intenties waren opgepakt. De verschillende afdelingen hadden samengewerkt op de manier die hij voorgesteld had. Jansson had verteld dat Annika Bengtzon verantwoordelijk was geweest voor de puur praktische coördinatie, het was fantastisch gegaan.

Annika Bengtzon, dacht hij met een zucht.

De jonge tekstredacteur was op een toevallige en vervelende manier verweven geraakt met zijn positie bij de krant. Hij en Annika Bengtzon waren een paar weken na elkaar op de redactie komen werken en zijn eerste conflict met de rest van het management had met haar te maken gehad. Het ging om een tijdelijk maar tamelijk lang contract op de nieuwsredactie, hij was van mening geweest dat zij geknipt was voor die baan. Ze was weliswaar te jong, te onrijp, te opvliegend en te weinig geroutineerd, maar haar talent lag ver boven het gemiddelde, vond hij. Ze wist nog niet veel, maar was zich bewust van de ethische aspecten van het vak. Ze werd gedreven door een rechtspathos waaraan niet te tornen viel. Ze was snel en had een trefzekere pen. Bovendien vertoonde ze onmiskenbaar trekken van een pantserwagen, hetgeen ongelofelijk waardevol was voor een verslaggever van een avondkrant. Als ze niet om een hindernis heen kon, reed ze er dwars overheen, opgeven deed ze nooit.

De andere leden van het management, afgezien van nachtchef Jansson, deelden zijn mening niet. Zij wilden de aanstelling geven aan Carl Wennergren, zoon van een van de bestuursleden, een knappe en rijke vent met aanzienlijke hiaten in zijn moraal. Carl nam het niet zo nauw met de waarheid en de bescherming van zijn bronnen. Onbegrijpelijk genoeg werd dat door de rest van het management als acceptabel beschouwd, in ieder geval niet als controversieel.

Het management van de Kvällspressen bestond louter en alleen uit blanke, heteroseksuele mannen van middelbare leeftijd met een auto en een hoog inkomen, van het slag door en voor wie zowel de samenleving als de krant gemaakt waren. Anders Schyman had het vermoeden dat Carl Wennergren deze mannen aan henzelf herinnerde toen ze jong waren, of misschien eerder de illusie van hun eigen jeugd personifieerde.

Ten langen leste had hij voor Annika Bengtzon een tijdelijke vacature gevonden als tekstredacteur in de nachtploeg van Jansson, een vervanging wegens zwangerschapsverlof, en daarmee was ze akkoord gegaan. Hij had nog een gevecht met het management moeten voeren voordat ze instemden met zijn voorstel. Om zijn daadkracht te tonen, moest hij in de kwestie Annika Bengtzon wel voet bij stuk houden. Het zou op een verschrikkelijke manier aflopen.

Een paar dagen nadat de benoeming officieel was geworden, had het meisje haar vriend doodgeslagen. In de fabriek in Hälleforsnäs had ze hem een klap met een ijzeren buis gegeven waardoor hij in een in onbruik geraakte hoogoven was gekukeld. De allereerste geruchten al spraken van zelfverdediging, maar Anders Schyman herinnerde zich nog steeds hoe hij zich voelde toen het bericht hem bereikte. Hij had door de grond willen gaan, en hij wist ook nog wat hij op dat moment dacht: hoezo op het verkeerde paard gewed? ’s Avonds had ze hem thuis opgebeld, zwijgzaam, in shock, ze had het gerucht bevestigd. Ze was verhoord en haar was medegedeeld dat ze werd verdacht van dood door schuld, maar ze was niet aangehouden. Totdat het politieonderzoek afgerond was, zou ze een paar weken in een zomerhuisje in de rimboe moeten verblijven. Ze vroeg of ze nog steeds een baan had bij de Kvällspressen.

Hij had er geen doekjes om gewonden, gezegd dat de aanstelling nog steeds van haar was, ondanks het feit dat er mensen bij de krant waren die dat jammer vonden, ze was niet de favoriet van de vakbond. Dood door schuld was een soort ongeluk. Als ze veroordeeld zou worden wegens het veroorzaken van een ongeluk waarbij iemand het leven verloor, dan was dat heel vervelend, maar het was geen grond voor ontslag. Als ze een langere gevangenisstraf zou krijgen, zou het natuurlijk moeilijk worden een verlenging van de aanstelling te krijgen, dat moest ze goed beseffen.

Toen hij dit allemaal gezegd had, was ze gaan huilen. Hij had gevochten tegen zijn instincten, had tegen haar willen brullen, had haar haar monumentale onhandigheid voor de voeten willen werpen, het feit dat ze hem had meegesleurd in de ellende.

‘Ik krijg geen gevangenisstraf’, had ze in de hoorn gefluisterd. ‘Het was een kwestie van hij of ik. Hij had mij gedood als ik hem geen klap gegeven had. Dat weet de officier van justitie ook.’

Volgens de oorspronkelijke afspraak begon ze daarna in de nachtploeg, bleker en magerder dan ooit. Soms praatte ze met hem, met Jansson, Berit, Foto-Pelle en met nog een paar mensen, maar verder was ze erg op zichzelf. Volgens Jansson leverde ze ontzettend goed werk af ’s nachts, ze herschreef, vulde aan, controleerde feiten, maakte foto-onderschriften en schreef de korte wervende teksten op de voorpagina die tot het lezen van de artikelen moesten uitnodigen, zonder dat ze ooit de aandacht trok. De geruchten doofden uit, sneller dan hij verwacht had. De krant hield zich iedere dag bezig met moorden en schandalen, mensen konden het maar gedurende een beperkte tijd opbrengen praatjes rond te strooien over een tragisch en ongelukkig sterfgeval.

De zaak van de verongelukte bandyspeler Sven Matsson uit Hälleforsnäs die vrouwen mishandelde, had geen hoge prioriteit bij de arrondissementsrechtbank in Eskilstuna. De aanklacht luidde doodslag subsidiair dood door schuld. Het vonnis was vorig jaar vlak voor midzomer uitgesproken. Annika Bengtzon werd vrijgesproken van de doodslag, maar werd veroordeeld wegens dood door schuld, de opgelegde straf was een ondertoezichtstelling. Een tijd lang had ze als onderdeel van deze ondertoezichtstelling de een of andere vorm van therapie moeten volgen, maar voorzover hij wist beschouwde het rechtswezen de hele kwestie al geruime tijd als afgehandeld.

De redactiechef liep terug naar zijn bureau en klikte de TT-bulletins weer open, nam de berichten die sinds de laatste keer waren binnengekomen vluchtig door. De zondagse sportuitslagen begonnen binnen te druppelen, opnieuw meldingen over de gevolgen van de orkaan, een aantal bulletins van zaterdag die herhaald werden. Hij zuchtte nog een keer, het ging maar door, hield nooit op, in geen enkel opzicht, nu moest er weer een reorganisatie komen.

Hoofdredacteur Torstensson wilde een nieuwe managementlaag invoeren, de besluitvorming centraliseren. Het voorbeeld was er al, bij de Concurrent en bij diverse andere landelijke media. Torstensson had besloten dat de tijd rijp was om het bij de Kvällspressen net zo te doen, zodat de krant een ‘modern’ bedrijf kon worden. Anders Schyman wist niet wat hij ervan denken moest. Alle tekenen van een naderende catastrofe waren aanwezig. De wankelende oplage. De slechte jaarcijfers. De steeds grimmiger kijkende bestuursleden. Een redactie die slagzij maakte bij zwaar weer en uitgerust was met een slecht roer en een haperende radar. De waarheid was dat de Kvällspressen niet wist waarnaar ze op weg was en waarom. Ondanks grote seminars en conferenties over de voorwaarden en verantwoordelijkheden van de media, was hij er niet in geslaagd zijn mensen een collectief bewustzijn bij te brengen, zodat ze zouden weten waar de grenzen liepen. Een uitgesproken publicistische schipbreuk hadden ze sinds zijn komst naar de krant niet meer geleden, maar het herstellen van in een eerder stadium aangerichte schade verliep langzaam.

Bovendien, en dat verontrustte hem toch wat meer dan hij wilde toegeven, had Torstensson zich details over een nieuwe baan laten ontglippen, een mooie opdracht in Brussel. Misschien had hij daarom zo’n haast met deze reorganisatie. Torstensson wilde iets tastbaars achterlaten, aangezien de goden wisten dat zijn publicistische bijdrage minimaal was.

Schyman kreunde, klikte de lijst weer aan, ongeduldig.

Er moest snel iets gebeuren.

Toen ze wakker werd, hing de duisternis al in de hoeken van de kamer. Terwijl zij in bed lag te zweten en wroeten had de korte dag het alweer opgegeven, dat laatste bekertje koffie had ze niet moeten nemen. Ze haalde een paar keer diep adem, dwong zichzelf ertoe stil te liggen, liet tot zich doordringen hoe ze zich voelde. Ze had nergens pijn. Haar hoofd voelde wat zwaar, maar dat kwam door het voortdurend wisselende dagritme. Ze keek naar het plafond, vlekkerig en grijs. De vorige huurder had plasticverf over de oude lijmverf geschilderd, de hele oppervlakte vertoonde barsten in verschillende kleurnuances, ze volgde ze met haar blik, kapot, onregelmatig. Herkende een vlinder in het patroon, een auto, een doodshoofd. Een eenzame toon begon te piepen in haar linkeroor, haar eenzaamheidstoon, de hoogte veranderde af en toe.

Ze zuchtte, moest plassen, hè, wat lastig. Ze stapte uit bed, het hout stroef, kreeg splinters in haar voeten. Trok haar ochtendjas aan, de stof was zijdeachtig en koud tegen haar huid, ze huiverde. Deed de voordeur open, luisterde in het trappenhuis. Achter de toon was het stil. Snel sloop ze een halve trap naar beneden naar het gemeenschappelijke toilet, ze had meteen koude voeten, bovendien werden haar voetzolen vies van het gruis, maar ze kon de moed niet opbrengen zich daar druk om te maken.

Zodra ze haar appartement weer binnenging, voelde ze de luchtstroom. Ondanks het feit dat er geen raam openstond, veegden de dunne gordijnen langs de wanden. Ze deed de deur achter zich dicht, de voile stierf, ze veegde haar voeten op de halmat en ging naar de woonkamer.

In de loop van de nacht was een van de bovenste ruitjes kapotgegaan, door de wind of door rondvliegende voorwerpen. Het buitenste raampje leek er in zijn geheel uitgevallen te zijn, in de binnenste sponning zaten nog grote scherven. Op de vloer onder het raam lag pleisterkalk en glas, ze keek naar de ravage, deed haar ogen dicht, streek over haar voorhoofd.

Wat raar, dacht ze, het lukte haar niet het woord glazenmaker te formuleren.

Het tochtte om haar benen, ze liep de woonkamer uit en ging naar de keuken. Liet zich daar op een stoel zakken en keek naar buiten, naar het appartement op de tweede verdieping van het gebouw aan de straatkant. Het werd door een bouwonderneming gebruikt voor representatiedoeleinden, in het raam van de badkamer zat matglas. De mensen die daar gedurende een nacht of twee nachten verbleven, dachten er nooit over na dat je ze op het toilet kon zien zitten. Zodra ze het licht aandeden, sprongen hun golvende contouren door het raam te voorschijn. Gedurende meer dan twee jaar had ze de klanten van de bouwonderneming de liefde zien bedrijven, zien poepen en tampons zien verwisselen. In het begin had ze zich er ongemakkelijk bij gevoeld, maar na een tijdje begon ze het grappig te vinden. Daarna kwam de ergernis. Als ze aan de warme maaltijd zat, wilde ze niet naar mensen kijken die stonden te pissen. Tegenwoordig liet het haar allemaal koud. Er kwamen niet meer zoveel gasten naar het appartement, het gebouw was erg in verval geraakt, niets om mee te pronken. Nu was het raam grijs en stom, leeg.

Er was ’s nachts een hoop pleisterkalk van de gevel gevallen, de kalk lag vermengd met de kleverige sneeuwtroep op de binnenplaats. Op de begane grond waren twee ruitjes kapotgegaan. Ze ging staan, liep naar het raam, keek naar de zwarte gaten onder zich, ze zagen er net zo uit als het gat in haar eigen raam. De elektrische radiator verwarmde haar benen, ze bleef staan totdat het te heet werd. Hoewel dat wel zou moeten, had ze geen honger, ze dronk wat water rechtstreeks uit de kraan.

Ik heb het goed, dacht ze. Ik heb werkelijk alles wat ik wil.

Ze liep weer naar de woonkamer, rusteloos, ging op de bank zitten, haar voeten op de zitting, de armen om haar knieën, schommelde een beetje. Haalde diep adem, in, uit, in, uit, het was tamelijk koud. Het pand had geen centrale verwarming, de losse radiatoren die ze gekocht had, hadden er zelfs moeite mee het appartement warm te krijgen als de ruiten heel waren. De tocht kreeg vrij spel op het lege vloeroppervlak. De spullen die ze had kwamen van de kringloop en van Ikea, voorwerpen waarmee ze geen gemeenschappelijke geschiedenis had.

Ze keek de kamer rond, schommelde, schommelde, zag hoe de schaduwen elkaar achterna zaten. Het heldere licht waarvan ze in het begin zo veel gehouden had, was niet langer wit. De wanden die indertijd mat en toch glanzend waren en het licht altijd in één beweging zowel absorbeerden als reflecteerden, waren opgedroogd en tot zwijgen gebracht. De dag bereikte haar kamer niet meer. Alles bleef grijs, ondanks de wisseling van de seizoenen. De lucht was zwaar en dof als klei.

De bank kriebelde, de grove stof liet afdrukken achter in haar billen, ze krabde zich terwijl ze terugliep naar de slaapkamer en onder het bezwete beddengoed kroop. Ze trok het dek over haar hoofd, het beddengoed was vochtig, rook wat zuur. Ze kreeg het snel warm. De hardrocker op de begane grond zette zijn stereo aan, de bassen plantten zich voort door de stenen muren en deden haar bed schudden. De toon in haar oor kwam terug, irritant licht, ze dwong zichzelf te blijven liggen. Het duurde nog vele uren voordat haar dienst begon.

Ze draaide zich om naar de wand, staarde naar het behang. Het was overgeverfd met dunne, witte grondverf, het oude patroon kwam erdoorheen, medaillons. De buren aan de andere kant van het trappenhuis kwamen thuis, ze hoorde ze stampen en lachen. Ze legde het kussen over haar hoofd, het gelach werd dof, de toon luider.

Ik wil slapen, dacht ze. Laat me nog een poosje slapen, dan kan ik het misschien weer aan straks.

De man stak een sigaret op, nam een flinke trek en duwde de chaos in zijn brein weg. Hij wist niet welk gevoel het sterkst was: de woede vanwege het verraad, de angst voor de gevolgen ervan, de schaamte omdat hij bedonderd was of de haat tegenover de daders.

Hij zou zich wreken, hier zouden ze godverdomme voor boeten.

Hij rookte de sigaret in twee minuten op, het enige wat overbleef was een grote gloeiende, hangende keutel. Hij trapte de peuk uit op de vloer van de bar, wenkte de barkeeper voor nog een shotje. Nog één, meer niet, zijn hoofd moest helder zijn, hij moest mobiel blijven. Hij sloeg het drankje achterover, de holster schaafde in zijn oksel, dat voelde goed, yes, nu was hij levensgevaarlijk.

Een verklaring, dacht hij. Ik moet met een verdomd goede verklaring komen, ik moet uitleggen hoe dit zo mis kon gaan.

Hij was van plan nog een borrel te bestellen, maar halverwege de beweging bedacht hij zich.

‘Koffie. Zwart.’

Hij kon het niet rijmen. Hij begreep in de verste verte niet wat er gebeurd was, en hij wist niet hoe hij dit tegenover zijn superieuren moest verklaren. Zij zouden totale schadeloosstelling van hem eisen. De lijken waren het probleem niet, hoewel dergelijke bijkomstigheden de zaak geen goed deden. Vermoorde mensen trokken de aandacht van de politie en als gevolg daarvan moest een tijd lang meer voorzichtigheid worden betracht. Het probleem was de vrachtwagen. Het was niet voldoende de goederen te lokaliseren en terug te brengen, na deze blunder zouden ze hem ertoe dwingen persoonlijk puin te ruimen en de sporen uit te wissen. Iemand had hem verlinkt. Hij moest de lading vinden, en hij moest degene vinden die de verdwijning op zijn geweten had.

Van welke kant hij het ook bekeek, het kon niet anders of die vrouw was erbij betrokken. Zij moest er iets mee te maken hebben, anders was ze daar niet geweest.

Hij dronk de koffie op dezelfde manier op als de borrel, in één teug. Brandde zijn keel.

‘Je bent er geweest, hoer.’

De verlichting in de lift was even koud als altijd, ze zag eruit als een dode vis. Om aan het spiegelbeeld te ontsnappen deed Annika haar ogen dicht. Ze had de slaap niet meer kunnen vatten en was naar het Rålambshovspark gegaan, had er naar lucht en licht gezocht zonder ze te vinden. De grond was zacht van de regen en platgetreden door duizenden voeten, kliederig en bruin. Ze was naar de krant gegaan.

De redactie lag er zoals altijd op zondag verlaten bij. Ze liep naar haar werkplek, nieuwschef Ingvar Johansson zat vlak naast haar bureau te bellen, ze aarzelde even en besloot toen naar de misdaadredactie te gaan. Haar hoofd was leeg. Ze liet zich op de stoel van Berit Hamrin zakken en belde haar grootmoeder.

De oude vrouw was in haar woning in Hälleforsnäs om te wassen en boodschappen te doen.

‘Hoe is het met je?’ vroeg ze. ‘Ben je niet weggeblazen?’

Annika schoot in de lach.

‘Jazeker wel, moet je horen, een van mijn ruitjes is kapotgewaaid!’

‘Je bent toch niet gewond geraakt?’ vroeg de oude vrouw ongerust.

Annika lachte weer.

‘Welnee, ik ben niet van suiker. Hoe is het bij jou daar? Staat het bos er nog?’

Haar grootmoeder slaakte een zucht.

‘Min of meer, maar er is heel wat omgewaaid. We hebben vanmorgen een poosje zonder stroom gezeten, maar die is nu terug. Wanneer kom je?’

Annika’s grootmoeder beschikte over een zomerhuis zonder elektriciteit en stromend water op het landgoed Harpsund. Ze was daar gedurende vele jaren huishoudster geweest. Het landgoed werd door de minister-president voor recreatie- en representatiedoeleinden gebruikt. Annika had er alle schoolvakanties die ze zich kon herinneren doorgebracht.

‘Vanavond moet ik werken en dan nog een nacht, dus ergens in de loop van dinsdagmiddag kom ik naar je toe’, zei Annika. ‘Moet ik iets voor je halen?’

‘Nee, dank je’, zei haar grootmoeder. ‘Neem jezelf maar mee, dat is alles wat ik nodig heb.’

‘Ik verlang naar je’, zei Annika.

Ze pakte een exemplaar van de Kvällspressen en bladerde de krant plichtmatig door. De zondageditie was van behoorlijke kwaliteit. De artikelen over de orkaan sloeg ze over, die kende ze. Het stuk van Carl Wennergren over de dubbele moord in de Vrijhaven daarentegen was niet iets om over naar huis te schrijven. De dode mannen waren in het hoofd geschoten stond er, en de politie sloot zelfmoord uit. Is het werkelijk? Daarna volgde een beschrijving van de Vrijhaven die zowaar iets poëtisch had, Carl had er blijkbaar rondgelopen en wat indrukken opgesnoven. ‘Mooi sleets’, was het er, en er heerste een ‘continentale sfeer’.

‘Dag spetter, qué pasa?’

Annika slikte.

‘Hoi, Sjölander’, zei ze.

De chef van de misdaadredactie ging op het bureau naast dat van haar zitten alsof hij thuis was.

‘Hoe gaat het?’

Annika probeerde te glimlachen.

‘Goed, dank je, een beetje moe misschien.’

De man gaf haar een lichte stomp tegen haar schouder en knipoogde.

‘Zware nacht, zeker, hé?’

Ze ging staan, pakte haar krant en daarna haar tas, jas, sjaal en wanten.

‘Loodzwaar’, zei ze. ‘Met zeven boys, kun je nagaan.’

Sjölander grinnikte.

‘Jij weet hoe een mens op de been blijft.’

Ze hield de krant onder de neus van de chef misdaad.

‘Ik heb gewerkt’, zei ze. ‘Wat gebeurt er in de Vrijhaven?’

Hij keek haar een paar seconden aan, veegde zijn haar van zijn voorhoofd.

‘Op de lijken is niets gevonden,’ zei hij, ‘geen identiteitsbewijs, geen sleutels, geld, wapens, kauwgom of condooms.’

‘Gefouilleerd’, zei Annika.

Sjölander knikte.

‘De politie heeft niets om op door te borduren, ze weten niet eens wie de slachtoffers zijn, hun vingerafdrukken bevinden zich niet in de Zweedse registers.’

‘Dus ze hebben geen idee? Hun kleren dan?’

De chef misdaad liep naar zijn bureau en zette de computer aan.

‘De jassen, de spijkerbroeken en de schoenen komen uit Italië, Frankrijk, de VS, maar de onderbroeken hadden een tekst in cyrillische letters.’

Annika keek op.

‘Buitenlandse merkkleding,’ zei ze, ‘maar goedkoop, lokaal ondergoed. Voormalige Sovjet-Unie, voormalig Joegoslavië of Bulgarije.’

‘Jij zit wel aardig in de misdaadonderwerpen, niet?’ zei hij met een grijns.

Hij wist het, iedereen wist het. Ze haalde haar schouders op.

‘Je weet hoe het gaat. Een vos verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken.’

Ze draaide zich om en zette koers naar de nachtredactie. Achter zich hoorde ze zijn geproest. Waarom speel ik het spelletje toch mee? dacht ze.

Zette de computer aan die rechts van de werkplek van de nachtchef stond, vouwde haar benen dubbel en ging met haar kin op een knie op de bureaustoel zitten. Ze kon net zo goed even checken of er iets gebeurd was. Wachtte geduldig tot alle programma’s opgestart waren. Toen het scherm klaar was logde ze in op TT, las, checkte, klikte.

‘Zeg, Bengtzon! Wat voor toestelnummer heb jij?’

Ze keek achterom en zag Sjölander met een hoorn zwaaien, ze riep haar nummer en kreeg hem in haar oor.

‘Ik heb hier een grietje dat over sociale voorzieningen praten wil, het gaat over zielige vrouwen’, zei de chef misdaad. ‘Ik heb daar nu geen tijd voor, hoor. Dit is toch in feite jouw pakkie-an, als het ware, hè? Kun jij haar nemen?’

Ze deed haar ogen dicht, haalde diep adem, slikte.

‘Ik ben eigenlijk nog niet begonnen’, zei ze. ‘Ik wou even checken of …’

‘Neem je haar of zal ik haar afpoeieren?’

Zucht.

‘Oké, verbind maar door.’

Een stem, koel en rustig.

‘Hallo? Ik wil iemand spreken, in vertrouwen.’

‘Je bent altijd beschermd als je een krant belt’, zei Annika terwijl ze haar blik over het TT-scherm liet gaan. ‘Waar gaat het over?’

Klik, klik, derby onbeslist.

‘Ik weet eigenlijk niet zeker of ik hier goed ben. Het gaat om een nieuwe activiteit, een nieuwe manier om mensen die met de dood bedreigd worden, te beschermen.’

Annika hield op met lezen.

‘O ja?’ zei ze. ‘Hoe dan?’

De vrouw aarzelde.

‘Ik heb informatie over een compleet unieke manier om bedreigde personen aan een nieuw leven te helpen. De werkwijze is bij bijna niemand bekend, maar ik heb de bevoegdheid gekregen om de informatie in de media te brengen. Ik zou dat willen doen onder rustige en gecontroleerde omstandigheden, en daarom vraag ik mij af of er bij jullie krant iemand is tot wie ik mij kan richten.’

Ze wilde het niet horen, wilde er niets mee te maken hebben. Staarde naar het scherm, nog steeds mensen zonder stroom, nieuwe raketaanvallen op Grozny. Liet haar hoofd in haar hand rusten.

‘Kun je misschien een brief of een fax sturen?’ vroeg ze.

De vrouw zei een hele tijd niets.

‘Hallo?’ zei Annika, op het punt om met een gevoel van opluchting de verbinding te verbreken.

‘Ik wil degene met wie ik spreek graag ontmoeten, onder veilige omstandigheden’, zei de vrouw.

Ze liet zich over haar bureau vallen.

‘Dat zal niet gaan’, zei ze. ‘Er is hier nu niemand.’

‘Ja, maar jij dan?’

Streek haar haren naar achteren, vond een excuus.

‘Voordat we mensen op pad sturen, moeten we weten waar het over gaat’, zei ze.

De vrouw aan de andere kant van de lijn viel weer stil, Annika zuchtte en probeerde het gesprek af te sluiten.

‘Goed, als dit het was, dan …’

‘Wist je dat er mensen zijn die ondergronds leven, hier, nu, in het Zweden van vandaag de dag?’ vroeg de vrouw zacht. ‘Vrouwen en kinderen die slecht behandeld worden, mishandeld worden?’

Nee, dacht Annika. Niet dit.

‘Bedankt voor je telefoontje,’ zei ze, ‘maar dit is helaas niet iets waar we vanavond iemand op af kunnen sturen.’

De vrouw in de hoorn verhief haar stem.

‘Was je van plan om neer te leggen? Wou je mij en mijn werk zomaar negeren? Weet je wel hoeveel mensen ik geholpen heb? Ben je niet ook maar een heel klein beetje geïnteresseerd in vrouwen die slecht behandeld worden? Jullie journalisten, jullie zitten maar op die redacties zonder er een idee van te hebben hoe het er in de maatschappij aan toegaat.’

Annika voelde zich duizelig worden, alsof haar keel werd dichtgeknepen.

‘Jij weet niets over mij’, zei ze.

‘De media zijn overal hetzelfde. Ik dacht dat de Kvällspressen beter zou zijn dan die keurige kranten, maar jij bent ook al niet in mishandelde en kwetsbare vrouwen en kinderen geïnteresseerd.’

Het bloed steeg haar naar het hoofd.

‘Jij wilt me toch niet vertellen dat je weet waar ik voor sta’, zei Annika, veel te hard. ‘Kom me nou niet aanzetten met dingen waar je geen idee van hebt.’

‘Waarom wil je niet luisteren?’

De vrouw in de hoorn klonk nors.

Annika verborg haar gezicht achter haar handen, wachtte af.

‘Dit gaat over personen die in een isolement leven,’ zei de vrouw in de hoorn, ‘die met de dood bedreigd worden, doodsbang zijn. Hoe goed ze zich ook verbergen, er is altijd wel een aanknopingspunt waardoor het mogelijk wordt ze op te sporen, via een ambtenaar bij de sociale dienst, een rechtbank, een bankrekening, een kinderdagverblijf …’

Annika gaf geen antwoord, luisterde zwijgend naar de stem.

‘Zoals je misschien zult begrijpen, gaat het in de meeste gevallen uiteraard om vrouwen en kinderen,’ ging de vrouw verder, ‘zij zijn vanzelfsprekend de grote risicogroep in onze maatschappij. Maar er zijn ook bedreigde getuigen bij, mensen die zich van bepaalde sekten hebben losgemaakt, mensen op wie jacht wordt gemaakt door de maffia, journalisten die onthullende artikelen schrijven, maar natuurlijk betreft het vooral vrouwen en kinderen die met de dood worden bedreigd.’

Annika pakte aarzelend een pen, begon aantekeningen te maken.

‘Achter deze nieuwe activiteit staat een groep mensen’, zei de vrouw. ‘Ik ben de directeur. Ben je er nog?’

Annika schraapte haar keel.

‘In welk opzicht zijn jullie anders dan de bestaande vrouwenspreekuren?’

De vrouw zuchtte een beetje gelaten.

‘In elk opzicht. De vrouwenspreekuren worden gerund met schaarse, algemene gelden. Zij hebben niet de middelen om voor elkaar te krijgen wat wij doen. Wij zijn een zuiver particulier initiatief, met compleet andere mogelijkheden.’

Annika’s pen hield ermee op, ze gooide het ding in de papierbak en diepte een nieuwe op.

‘Hoe dan?’

‘Ik wil het liefst niet meer zeggen door de telefoon. Ben jij in de gelegenheid om me te ontmoeten?’

Annika zonk ineen, wilde niet, kon het niet.

‘Bengtzon!’

Ingvar Johansson torende plotseling boven haar uit.

‘Een ogenblikje’, zei ze in de hoorn, die ze vervolgens tegen haar borst drukte. ‘Wat?’

‘Als je toch niks te doen hebt, kun je dit ook wel inschrijven.’

De nieuwschef stak haar een pak sportuitslagen uit de lagere klassen toe.

De vraag trof Annika als een vuistslag in haar maagstreek. Wel godverdomme! Ze gingen er hier ook maar klakkeloos van uit dat ze haar wel konden gebruiken voor iets wat bij de Katrineholms-Kuriren door een veertienjarige gedaan werd, uitslagen invullen in tabellen.

Ze draaide zich weg van Ingvar Johansson, deed de hoorn weer tegen haar oor en zei: ‘We zouden een afspraak kunnen maken voor nu meteen.’

De vrouw klaarde op.

‘Vanavond al? Wat goed!’

Annika klemde haar kiezen op elkaar, voelde de aanwezigheid van de nieuwschef in haar nek.

‘Waar zullen we afspreken?’ vroeg ze.

De vrouw noemde de naam van een hotel in een buitenwijk waar Annika nog nooit geweest was.

‘Over een uur?’

Toen ze de hoorn had neergelegd was Ingvar Johansson verdwenen. Ze trok snel haar jas aan, hing haar tas over haar schouder, belde de portier, natuurlijk waren er geen dienstauto’s binnen, bestelde een taxi. In haar vrije tijd mocht ze doen wat ze wilde.

Vul die klotetabellen zelf maar in, zak.

‘Ben je klaar, schat?’

Zijn echtgenote stond in haar winterjas bovenaan de trap van het souterrain, ze was bezig haar nappa handschoenen aan te trekken.

Hij hoorde zijn eigen verbazing.

‘Waarvoor?’

Ze trok aan het dunne leer, geërgerd.

‘De ondernemersvereniging’, zei ze. ‘Je hebt beloofd dat je mee zou gaan.’

Thomas vouwde de avondkrant dicht en zette zijn voeten op de vloer, klinkers met vloerverwarming.

‘Ja, natuurlijk’, zei hij. ‘Sorry. Ik was het vergeten.’

‘Ik wacht buiten’, zei ze en ze draaide zich op haar hielen om en verdween.

Hij zuchtte stilletjes. Gelukkig had hij al gedoucht en zich geschoren.

Terwijl hij de trap naar hun slaapkamer opliep, trok hij zijn spijkerbroek en T-shirt uit. Schoot een wit overhemd aan, een pak, deed een stropdas om zijn nek. Hoorde buiten de BMW starten, toeren maken, uitdagend.

‘Ja, ja’, zei hij.

In het hele huis brandden lampen, maar hij had echt geen zin om ze allemaal nog even uit te doen. Met zijn overjas over de arm en met losse veters liep hij naar buiten, hij gleed uit over een stuk ijs en ging bijna onderuit.

‘Zand strooien is natuurlijk een optie’, zei Eleonor.

Hij gaf geen antwoord, sloeg de deur aan de passagierskant dicht en zette zich schrap tegen het dashboard toen ze de Östra Ekuddsgatan opdraaide. Knoopte zijn stropdas in de auto, zijn schoenveters moest hij maar strikken als ze er waren.

Het was donker geworden. Waar was de dag gebleven? Hij ging al dood voordat hij geboren was. Was het überhaupt licht geweest vandaag?

Hij zuchtte.

‘Hoe is het, makker?’ vroeg ze, vriendelijk nu.

Hij staarde uit het raam, naar de zee.

‘’k Voel me een beetje lamlendig’, zei hij.

‘Misschien heb je dat virus dat Nisse ook had’, zei ze.

Hij knikte, ongeïnteresseerd.

De ondernemersvereniging. Hij wist precies waarover ze het zouden hebben. Toeristen. Hoeveel er geweest waren, hoe ze er meer konden krijgen en hoe ze degenen die de weg naar hun gemeente al hadden gevonden, konden behouden. Ze zouden discussiëren over het probleem van de ondernemers die alleen tijdens de korte zomerperiode open waren en de vaste bedrijven van hun omzet beroofden. Het lekkere eten in het Waxholms Hotell. De voorbereidingen voor de kerstmarkt, koopavonden en koopzondagen. Iedereen zou er zijn. Iedereen zou vrolijk en betrokken zijn. Zo was het altijd, ongeacht op welke onzinnige actie ze zich stortten. De laatste tijd was er veel om kunst te doen geweest. Veel activiteiten met de kerk ook. Veel over het behoud van oude huizen en tuinen, en het liefst moest iemand anders betalen.

Hij zuchtte nog een keer.

‘Wees nou even flink’, zei zijn vrouw.

‘Annika Bengtzon? Ik ben Rebecka Björkstig.’

De vrouw was jong, veel jonger dan Annika verwacht had. Klein, tenger, ze deed denken aan porselein. Ze gaven elkaar een hand.

‘Mijn excuses voor deze ongebruikelijke ontmoetingsplaats’, zei Rebecka. ‘We kunnen niet voorzichtig genoeg zijn.’

Ze liepen door een verlaten gang en kwamen uit in een lobby annex bar. De verlichting was spaarzaam, de stemming deed denken aan die in staatshotels in de voormalige Sovjet-Unie. Ronde, bruine tafeltjes met fauteuils waarvan rugleuning en armsteunen één geheel vormden. In de tegenovergelegen hoek zaten een paar mannen te praten, de rest van de zaal was leeg.

Annika kreeg het surrealistische gevoel dat ze zich in een oude spionagethriller bevond en voelde een intense impuls te vluchten. Wat deed ze hier?

‘Wat fijn dat we elkaar zo snel konden ontmoeten’, zei Rebecka toen ze aan een van de tafeltjes ging zitten. Ze wierp voorzichtige blikken over haar schouder naar de mannen in de hoek.

Annika mompelde iets onverstaanbaars.

‘Komt dit morgen in de krant?’ vroeg de vrouw met een verwachtingsvolle glimlach.

Annika schudde het hoofd, lichte duizeligheid, bedompte lucht.

‘Nee, zeker niet. Het is überhaupt niet gezegd dat er iets over in de krant komt. Alle beslissingen met betrekking tot publicatie worden genomen door de verantwoordelijke uitgever.’

Ze had haar ogen neergeslagen, keek naar de tafel, leugenachtig, ontwijkend.

De vrouw trok haar lichtgekleurde rok recht, streek haar naar achteren gekamde haar glad.

‘Over wat voor onderwerpen schrijf jij zoal?’ vroeg ze. Ze probeerde Annika’s blik te vangen, haar stem klonk licht en enigszins mat.

Annika schraapte haar keel.

‘Op dit moment houd ik mij bezig met het samenstellen en screenen van teksten’, zei ze, geheel naar waarheid.

‘Wat voor soort teksten?’

Ze streek over haar voorhoofd.

‘Van alles en nog wat. Vannacht ging het over de orkaan, afgelopen week heb ik aan stukken gewerkt over een gehandicapte jongen, waarbij de gemeente weigert haar verantwoordelijkheid te nemen …’

‘Mooi!’ zei Rebecka Björkstig terwijl ze haar ene been over het andere sloeg. ‘Dan past onze activiteit precies in jouw verantwoordelijkheidsgebied. Met name gemeenten zijn onze opdrachtgevers. Mag ik een kop koffie?’

Een ober met een vlekkerig schort had zich naast hen gematerialiseerd. Annika knikte kort toen hij vroeg of zij hetzelfde wilde, ze voelde zich niet lekker, wilde hier weg, wilde naar huis. Rebecka leunde achterover tegen de gebogen stoelleuning. Haar ogen waren licht en rond, mild, uitdrukkingsloos.

‘Wij zijn een ideële stichting, maar we moeten natuurlijk betaald worden voor ons werk. Meestal staan de sociale diensten van gemeenten uit het hele land garant voor de onkosten die we maken. We verdienen hier geen öre aan.’

Hoewel haar stem nog steeds even mild klonk, kwamen de woorden hard aan.

Ze geilt op geld, dacht Annika en ze keek de vrouw aan. Ze doet dit om geld te verdienen aan bedreigde vrouwen en kinderen.

De vrouw glimlachte.

‘Ik weet wat je denkt. Ik verzeker je dat je het mis hebt.’

Annika sloeg haar blik neer, friemelde aan een tandenstoker.

‘Waarom belde je ons, waarom nou net vanavond?’

Rebecka zuchtte licht, veegde haar vingertoppen af aan een servet dat ze uit haar tas had gehaald.

‘Als ik eerlijk ben was ik alleen maar van plan om wat informatie in te winnen’, zei ze. ‘Ik zat de krant te lezen, over de verwoestingen die de orkaan aangericht heeft, en zag het telefoonnummer in het colofon staan. We hebben het er al een tijdje over om met onze activiteiten in de openbaarheid te treden, mijn telefoontje was min of meer spontaan, zeg maar.’

Annika slikte.

‘Ik heb nog nooit van jullie gehoord’, zei ze.

De vrouw glimlachte weer, een glimlach die zo vluchtig was als een tochtvlaag die door een kamer trok.

‘Tot dusverre beschikten we niet over de middelen om de toestroom te verwerken die zeker op gang zal komen als we openbaar worden, maar nu hebben we ze wel. Op dit moment hebben we het geld en de competentie om uit te breiden, en daarom is het voor ons belangrijk om niet te aarzelen. Er zijn zoveel mensen die onze hulp nodig hebben.’

Annika pakte haar blocnote en pen uit haar tas.

‘Vertel me nu eens wat jullie precies doen.’

De vrouw wierp nogmaals een blik om zich heen, veegde haar mondhoeken af.

‘Wij beginnen waar de bestaande instanties het laten afweten’, zei ze enigszins ademloos. ‘Onze enige taak is om mensen die echt bedreigd worden aan een nieuw leven te helpen. Drie jaar lang zijn we zoet geweest met het op poten zetten van het systeem. Nu zijn we zover dat we zeker weten dat het werkt.’

Annika wachtte tot ze zou verdergaan.

‘Hoe dan?’ vroeg ze toen.

De ober bracht hun bestelling. De koffie was grijs en bitter. Rebecka legde een van haar servetten tussen het kopje en het schoteltje, roerde met haar lepeltje door de vloeistof.

‘Onze maatschappij is zo gecomputeriseerd dat niemand kan ontsnappen’, zei ze zacht toen de ober weer weggezeild was. ‘Waar deze mensen ook voor hulp aankloppen, altijd is er wel iemand die hun nieuwe adres kent, hun nieuwe telefoonnummer, hun nieuwe bankrekeningnummer, hun nieuwe huurcontract. Ook al worden alle gegevens geheimgehouden, ze zijn opgeslagen in ziekenhuisdossiers, bij de consultatiebureaus van de sociale diensten, bij rechtbanken, in belastingregisters, in het vennootschapsregister, overal.’

‘Is dat niet op de een of andere manier te regelen?’ vroeg Annika voorzichtig. ‘Zijn er geen manieren om adressen uit registers te verwijderen, een nieuw persoonsnummer te krijgen en dergelijke?’

Er ontglipte de vrouw wederom een lichte zucht.

‘Jawel, er zijn verschillende manieren. Het probleem is dat ze niet werken. Onze groep heeft een manier geconstrueerd om mensen compleet uit te wissen. Wist je dat er meer dan zestig openbare databanken zijn waar praktisch alle Zweden in staan?’

Annika gromde ontkennend, de koffie was werkelijk walgelijk.

‘Het eerste halfjaar heb ik me alleen maar beziggehouden met het in kaart brengen van alle registers. Ik heb plannen en procedures uitgewerkt om ze te omzeilen. Er waren talloze vragen en ik moest soms diep graven om aan de antwoorden te komen. De activiteiten waarin onze inspanningen hebben geresulteerd, zijn volkomen uniek.’

De laatste woorden bleven in de lucht hangen. Annika slikte een mondvol van de grijze smurrie door, morste een beetje toen ze het kopje terugzette.

‘Waarom zet je je hiervoor in?’ vroeg ze.

De stilte werd zwaar.

‘Ik ben zelf bedreigd geweest’, zei de vrouw.

‘Waarom dan?’ vroeg Annika.

De vrouw schraapte haar keel, aarzelde, veegde haar polsen af aan het servet.

‘Als je het niet erg vindt, wil ik daar liever niet op ingaan. Dat is zo’n verlammend gevoel. Ik heb hard gewerkt voor mijn nieuwe leven, en ik wil gebruikmaken van mijn ervaringen.’

Annika keek naar Rebecka Björkstig, zo koud en tegelijkertijd zo zacht.

‘Vertel eens wat over jullie activiteiten’, zei ze.

Rebecka nipte voorzichtig aan haar koffie.

‘Ze zijn in de vorm gegoten van een ideële stichting waarvoor we de naam Het Paradijs hebben gekozen. Wat wij doen is eigenlijk niet zo bijzonder, we geven bedreigde mensen hun gewone leven terug. Maar voor iemand die vervolgd is geweest en weet wat terreur en angst betekenen, voor hem of haar is zo’n nieuw bestaan je reinste paradijs.’

Annika keek in haar blocnote, gegeneerd vanwege het banale cliché.

‘En hoe bereiken jullie dat?’

De vrouw glimlachte wat, klonk zelfverzekerd en overtuigd.

‘De Hof van Eden was een veilige plek’, zei ze. ‘Een plek die werd omheind door onzichtbare muren waar het kwaad niet langs kon. Zo functioneren wij ook. De cliënt komt bij ons, passeert ons en verdwijnt achter een ondoordringbare façade. Wordt eenvoudigweg uitgewist. Via welke weg iemand ook probeert onze cliënt op te sporen, altijd zal diegene stuiten op een hoge, zwijgende muur: op ons.’

Annika keek op.

‘Maar zijn jullie niet bang?’

‘We zijn ons bewust van de risico’s, maar op haar beurt is stichting Het Paradijs onmogelijk op te sporen. We hebben meerdere kantoren die we om beurten gebruiken. Onze telefoons worden geschakeld via centrales in andere provincies. De vijf mensen die fulltime voor Het Paradijs werken, zijn allemaal uitgewist. De enige weg naar Het Paradijs is een beschermd telefoonnummer.’

Annika keek naar de kleine porseleinen vrouw die onbewust het servet tussen haar vingers draaide. De vrouw was zo ontzettend niet op haar plaats in deze omgeving, zo wit en rein in deze sjofele bar met zijn lichtschuwe inrichting.

‘Hoe gaat dat uitwissen in zijn werk?’

Iemand deed schuin achter Rebecka Björkstig een hanglamp aan waardoor haar gezicht zich plotseling in het donker bevond, de lichte zwijgende ogen werden zwarte gaten.

‘Ik geloof dat we het hierbij moeten laten’, zei ze. ‘Ik hoop dat je me verontschuldigt, maar ik zou even willen wachten met de rest van de informatie.’

Teleurstelling vermengde zich met opluchting en Annika slaakte een zucht van verlichting. Rebecka Björkstig haalde een kaartje uit haar tas.

‘Je kunt met je verantwoordelijke uitgever praten en vragen of jullie over onze activiteiten willen schrijven. Daarna kun je mij bellen, dit is ons geheime telefoonnummer. Ik hoef je vast niet te vertellen dat je daar enorm voorzichtig mee moet zijn.’

Annika slikte, mompelde iets instemmends.

‘Wanneer je toestemming hebt voor publicatie, kunnen we een nieuwe afspraak maken’, zei Rebecka terwijl ze ging staan, klein en licht, maar in de schaduw.

Annika glimlachte schaapachtig, stond op. Ze gaven elkaar een hand.

‘Het kan zijn dat ik van me laat horen’, zei ze.

‘Neem me niet kwalijk, maar ik heb een beetje haast’, zei Rebecka. ‘Ik verheug me op je telefoontje.’

En weg was ze.

De ober verscheen aan het tafeltje.

‘Dat wordt vijfenvijftig kronen voor de koffie.’

Annika betaalde.

In de taxi terug naar de krant liet ze haar gedachten de vrije loop. De buitenwijken vlogen voorbij achter het laagje vuil op het raam, industrieterreinen met plaatstalen loodsen, troosteloze flatgebouwen, autosnelwegen met verkeerslichten.

Hoe zag ze er eigenlijk uit, Rebecka Björkstig? Annika besefte dat ze het al vergeten was, ze herinnerde zich alleen maar het ongrijpbare, het ontwijkende.

Bedreigde mensen, mishandelde vrouwen. Als er iets was waar ze niet over zou moeten schrijven, was het dat wel. Ze was voor altijd en eeuwig gediskwalificeerd.

Wat zei ze trouwens over de Hof van Eden? Annika zocht in haar geheugen, het ontglipte haar. Ze pakte haar aantekeningen, bladerde, probeerde te lezen in de gele, vlekkerige verlichting van de snelweg.

Dat die omheind was door een onzichtbare muur waar het kwaad niet langs kon.

Ze legde de blocnote weer weg en zag de flatgebouwen van Blåkulla voorbij flikkeren.

En de slang dan? dacht Annika. Waar kwam die dan vandaan?