Reggie Nadelson

Heelhuids

Uit het Engels vertaald door Ton Heuvelmans

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Oorspronkelijke titel Sex Dolls, verschenen bij Faber and Faber

Oorspronkelijke tekst © Reggie Nadelson, 2002

First published by William Heineman of the Random House Group London

Eerste Nederlandstalige uitgave © Ton Heuvelmans en De Geus BV, Breda 2006

Deze editie © De Geus BV, Breda 2014

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Rudy Sulgan/Corbis

ISBN 978 90 445 3161 9

NUR 331

Deze digitale editie is gemaakt naar de tweede druk, 2009.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#
#
#
#
#

1

Twee dagen later werd Lily gevonden in een leegstaand appartement in Parijs. Het appartement bevond zich vlak bij de Rue de Rivoli en had hoge plafonds, vuile goudkleurige gordijnen, en een uitzicht in de verte op het Louvre met die merkwaardige, mysterieuze glazen piramide ervoor.

Voordat ik er aankwam, wist ik niet of ze dood of levend was. Door de telefoon kreeg ik te horen dat ze nog leefde maar in kritieke toestand verkeerde. Ik kon het niet geloven. Ze lag in een ziekenhuis, Hôtel Dieu; ze mocht niet vervoerd worden. Ze leken er heel goed te weten wat ze deden, of misschien logen ze, zoals iedereen liegt als er iets ergs gebeurd is. Hou de familie rustig. Hou ze op afstand. Laat de deskundigen ongehinderd hun werk doen. Ik had dat zelf ook vaak genoeg gezegd en gedaan als ik aan een zaak werkte, toen ik nog bij de politie was en familieleden van een slachtoffer naar het ziekenhuis kwamen en me smekend vroegen hoe erg het was. Dan zei ik ook altijd: ‘We weten het nog niet.’

We zouden die week samen naar Parijs gaan, Lily en ik. Totaal onverwachts kondigde ze aan dat ze eerder zou gaan. Ze zei het op nieuwjaarsdag, de ochtend na het avontuur in het reuzenrad. ‘Ik wil graag morgen al gaan’, zei ze.

In het nieuws werd er ruim aandacht besteed aan de stroomstoring; het was een uitzonderlijke samenloop van omstandigheden geweest. En met Lily ging het goed, ze was weer helemaal de oude. Ze bood haar verontschuldigingen aan omdat ze zich de avond ervoor zo belachelijk had gedragen. Ze was erg moe geweest, op het paranoïde af, ze had te veel gedronken en te veel pillen geslikt omdat ze een griepje had voelen aankomen. Ze voelde zich uitstekend, zei ze. Toen kondigde ze aan dat ze eerder naar Parijs wilde gaan. Naar een oude kennis. ‘Oké, Artie? Dat vind je niet erg, hè?’

‘Een of andere Fransman met veel geld en een raar accent?’

Ze moest lachen. ‘Doe niet zo raar, lul. Je bent echt de enige voor mij.’

Het kostte me een halve nacht om er te komen. In het Londense appartement waar we logeerden, smeet ik alles wat ik tegenkwam in een koffer – mijn kleren en die van Lily – en ik nam ook haar laptop mee. Ik wist nauwelijks wat ik inpakte. Toen ik gebeld werd door iemand van de Parijse politie, lag het vlieg- en treinverkeer stil, maar ik nam een taxi, ontdekte een autoverhuurbedrijf dat de hele nacht open was en besloot te gaan rijden. Ik moest in beweging blijven.

In de auto hing een metaalachtig luchtje van chroom en het stonk bovendien naar nepleer, sigaretten en het kersengeurtje waarmee je tabakslucht probeert te neutraliseren. Op weg naar Parijs luisterde ik naar iemand op de radio die de hele nacht door lulde, en ik rookte twee pakjes sigaretten.

Ik reed door de donkere doolhof van Londense straten en kwam bij de Theems. Ik passeerde het grote reuzenrad, een donker silhouet tegen de natte hemel. Er lagen geen boten op de rivier en het regende. Ik raakte de weg kwijt, reed steeds dezelfde rondjes en vond uiteindelijk de snelweg richting zuidkust. De regen ging over in natte sneeuw. Het zicht werd steeds slechter en de afstand tot de auto’s vóór mij moeilijker te beoordelen. Ik zat voorovergebogen en omklemde met klamme handen het stuur; ik kon me niet onttrekken aan de gedachte dat ik gevolgd werd.

Ik had daar geen enkele aanwijzing voor: de nacht, de lichten en de weerspiegeling op het wegdek speelden mij parten. Het enige wat ik zag in mijn achteruitkijkspiegel waren koplampen van auto’s. Maar het beklemmende gevoel dat er iemand achter me aan zat liet me niet los. De spieren in mijn nek verstrakten. Toen verscheen in de verte de tunnel.

Een hard, wit schijnsel verlichtte de grensovergang als een spoorlijn in een concentratiekamp. De rijbanen voor vrachtwagens stonden vol met enorme combinaties, van het soort dat je in de Verenigde Staten op de snelwegen ziet rijden. Het hele complex – wegen, gebouwen, weegstations – baadde in datzelfde genadeloze licht.

Achter de autoraampjes ontwaarde ik de uitgeputte gezichten van de bestuurders, gezichten in het groenige schijnsel van de lampen. Een vrouw met een hoofddoek van rode zijde leunde uit de auto vlak voor me en leegde een asbak op het wegdek, zodat de peuken terechtkwamen in een plas diesel die gelekt was door een vrachtwagen.

Het hele tafereel leek op een of andere sf-toestand aan het einde van de wereld, waar de reizigers de grens naderen en naar een andere planeet vertrekken. Planeet Europa: het deed me denken aan New Jersey, het ingewikkelde wegenstelsel in de grensstreek, de stank van vrachtwagens.

Twintig minuten later reed ik een trein met twee verdiepingen in, die in de richting van de tunnel reed. Er kwam iemand langs die mijn paspoort controleerde en toen waren we in Frankrijk. Ik was een paar minuten naar buiten gegaan. Ik stond in de trein om mijn benen te strekken, maar het was erg koud en ik kreeg braakneigingen. Ik haat grenzen, zelfs nu nog. Zodra ik een grens passeer denk ik onwillekeurig aan die keer dat wij per trein Moskou verlieten toen ik zestien was, op weg naar Rome en daarna naar Israël.

Toen ik enkele jaren later in New York aankwam, had ik het gevoel dat ik nooit meer weg wilde. Jarenlang sprak ik geen woord Russisch meer en ik ging niet meer om met de Russische vrienden die zo nu en dan nog wel eens opbelden. Ik nam de naam van mijn moeder aan, en Artemy Ostalsky werd Artie Cohen. Ik wilde nooit meer terug naar Europa of Rusland. Ik werd een obsessieve New Yorker. Als ik reisde, ging ik naar het westen, voorzover dat mogelijk was. Ik bleef in Amerika. Uiteindelijk kwam ik eroverheen, maar nu ik midden in de nacht de Franse grens overstak, voelde ik steeds weer naar mijn paspoort. Voor mij was Europa een plek waar ik voortdurend in beweging moest blijven.

2

Lily lag doodstil op de brancard, haar gezicht was vreselijk toegetakeld. Ze lag onder een laken. Haar ogen waren dicht, blauw en opgezwollen. Haar rode haar kwam onder de rand van een plastic muts uit. Om haar heen bewogen artsen en verplegend personeel druk heen en weer. Rubberzolen piepten op de ziekenhuisvloer. Er werden orders gesnauwd.

Bij aankomst in het ziekenhuis, een kolossaal oud gebouw tegenover de Notre Dame, had ik gezegd dat ik Lily’s man was, en daarom mocht ik bij Lily blijven voordat ze naar de operatiekamer werd gereden. ‘Stabiliseren’, zei iemand. Ze was zwaar mishandeld en ze wilden haar onderzoeken op interne verwondingen. Ik spreek een beetje Frans, maar ik raakte al snel de draad kwijt met die staccato gesprekken, medische termen, meningen, orders, informatie en zelfs grappen. Ik maakte bezwaar tegen die grappen. Lily was onder narcose. Ze herkende me niet. Haar ogen waren zo opgezwollen dat ik het nauwelijks kon aanzien.

In de drukke gang waar het naar ontsmettingsmiddel rook, luisterde ik naar de arts die me probeerde uit te leggen hoe erg ze eraantoe was. Ze waren van plan haar verbrijzelde knie te herstellen, evenals de vingers van haar rechterhand. Die waren ook verbrijzeld.

Die informatie – doorspekt met adviezen, waarschuwingen en vragen – trof me als een stomp in mijn maag. Toen ze haar wegreden door de gang, rende ik mee totdat een van de verpleegkundigen een klapdeur opentrok en met Lily in een ruimte verdween. Ik bleef alleen achter.

Eerst liet mijn adrenaline me in de steek en daarna mijn benen. Ik liet me hardhandig op een blauwe plastic stoel vallen. Het was zes uur in de ochtend. Iemand gaf me een kop koffie.

Ze hadden Lily met een soort hamer bewerkt, haar harde delen: knie, elleboog en vingers. Ze hadden haar in het gezicht gestompt, heel vaak, steeds maar weer.

Haar rechterhand was grondig te grazen genomen, zodat iedere vinger gebroken was. Lily is erg trots op haar handen, haar lange elegante handen met slanke vingers. In New York ging ik soms ’s avonds laat bij haar langs en dan was vaak Charlene op bezoek, de manicure die haar klanten thuis behandelt. Dan zaten ze boven de koffietafel in de woonkamer gebogen, en Lily keek me aan en hield de nagellak omhoog. ‘Kies maar een kleur, Artie. Toe maar. Rood. Roze. Zwart, Bruin. Rouge Noir.’ Ik koos Rouge Noir. Ik zei dat Rouge Noir op de kleur van bloed leek, alsof een vampier je vingers had afgelikt. Ze lachte omdat ik altijd felrood koos. Volgens haar was dat een kleur die hoeren mooi vinden. Ik kijk met plezier toe als haar nagels behandeld worden.

Haar vingers waren gebroken en ik probeerde me de pijn voor te stellen. Mijn hoofd duizelde en het koude zweet gutste van mijn rug. Ik had het koud. Op een bepaald moment die ochtend, terwijl ze geopereerd werd, moet ik op mijn stoel in slaap gevallen zijn.

‘Gourad.’ Hij stak zijn hand uit. ‘Maurice.’

Lily was in de uitslaapkamer.

De Franse inspecteur van politie die me naar buiten zag komen, was een lelijke jonge vent met een lang, onhandig lichaam, die fantastisch Engels sprak. Hij had anderhalf jaar in St. Paul, Minnesota gewerkt, vertelde hij, en een jaar in New York. Hij was dol op New York. Hij had in Brooklyn, in Park Slope, gewoond en was verliefd geworden op de stad.

Hij had een neus als een jonge aardappel, scherpe donkere oogjes, springerig zwart haar en doorlopende, borstelige wenkbrauwen. Hij zag er echter goed verzorgd uit; de zwarte spijkerbroek stond hem goed, en verder droeg hij zwarte Nikes, een nappa jack en een groen sweatshirt van Gap. Om zijn nek had hij een gouden kruisje aan een ketting.

Buiten viel natte sneeuw. We stapten in de groene VW Golf van Gourad en reden naar het appartement waar ze haar gevonden hadden. Ik vertelde hem dat ik ook bij de politie had gewerkt, in de veronderstelling dat hem dat gunstig zou stemmen. Ik mocht rondkijken in het appartement. ‘Vijf minuten,’ zei hij, ‘niet langer.’ Ik vroeg naar de eigenaar van de flat. Hij zei dat dat een of ander bedrijf was, en dat ze het aan het uitzoeken waren.

Het enige wat ik te zien kreeg waren stoffige gordijnen, een marmeren haard en bloedvlekken op de parketvloeren. Toen werkte Gourad me naar buiten. Hij groette de conciërge, die een hard, gerimpeld gezicht had dat leek op een walnoot, met een handdruk. Eenmaal op straat klikte Gourad een rood geruit parapluutje open en hield dat boven ons hoofd.

We staken een sigaret op en praatten. Hij vertelde me wat hij wist, wat niet veel was. Hij was niet lang nadat het misdrijf gerapporteerd was in het appartement gearriveerd. Ik vroeg hem hoe hij me had kunnen bereiken, omdat het gesprek direct van hem kwam en niet uit het ziekenhuis.

‘Het nummer stond op haar hand. Er stond met blauwe ballpoint een nummer op haar handpalm geschreven. Haar vingers waren eroverheen gebogen.’

O Lily, dacht ik.

Als ik op pad ging voor een zaak, schreef ze altijd het nummer in haar hand. Een nieuwe zaak, een nieuw nummer, een nieuwe mobiele telefoon, een vreemd hotel, ze schreef het nummer altijd op zodat ze het niet zou vergeten. Ze had het nummer uit Londen in haar hand staan, maar ze had niet gebeld. In haar plaats had deze Franse smeris me gebeld.

‘Iedereen noemt me altijd Momo’, zei hij plotseling, alsof mijn humeur daar een stuk beter door zou worden. Hij hielp me met het uitladen van de huurauto en vond een goedkoop hotel voor me vlak bij het ziekenhuis. Op de tweede verdieping, met een mistroostig uitzicht op de binnenplaats. Verschoten groene beddensprei, hard hoofdkussen, tv. Nadat Gourad vertrokken was, probeerde ik te slapen, maar ik zag steeds Lily’s zwijgende, verminkte gezicht voor me.

Ze was zo blij om in Londen te zijn. Ik vond het ook prettig in Londen omdat Lily er zo graag was, zelfs na de zaak waar ik vorig jaar aan werkte en waarbij de corruptie in het systeem lekte zoals een riool in het grondwater.

Lily wil dat ik veilig ben, en dus neem ik alleen veilige baantjes aan, ook al besef ik dat het minder spannend is voor haar, dat haar oude ongerustheid om mij haar ook een zekere kick gaf. Ze haat wapens, maar ze staat ambivalent tegenover de spanning van mijn werk. Plotseling herinnerde ik me iets. Die eerste zomer. We waren in Sag Harbor.

We gingen uit eten. Ik had geen colbert bij me. Zonder iets te vragen pakte ze mijn pistool en stopte het in haar grote strooien tas. Ze wist dat ze in de problemen kon komen als iemand het ontdekte. Lily heeft net zo’n hekel aan wapens als al die linkse lui in New York. Een grotere hekel zelfs. Dat was juist het punt. Ze deed het voor mij, dat pistool in haar tas stoppen. Ik denk dat ik toen echt verliefd op haar werd.

In de treurige kamer in Parijs ging de telefoon, mijn mobiel. Ik keek op mijn horloge. Het was zes uur. Hij ging opnieuw. Het was het ziekenhuis. ‘Het is dringend’, zei een stem. ‘Opschieten.’ Ik rende het hotel uit.

‘Meneer Cohen.’

Een kleurling met een witte jas aan en een stethoscoop om zijn nek gaf me een hand. Volgens zijn naamplaatje heette hij dokter Christian Lariot. Hij sprak goed Engels en had een klein en dik gezicht. West-Afrika, dacht ik, maar mijn gedachten waren in een mist van angst gehuld.

Ik sloeg mijn armen over elkaar om het beven te onderdrukken. ‘Ze is dood.’

‘Nee’, zei hij. ‘Nee, hoor.’

Hij hield een verhaal over een hersenbloeding. Terwijl ik eerder die ochtend buiten stond met de politieagent, had Lily in de uitslaapkamer geklaagd over afschuwelijke hoofdpijn en misselijkheid. Ze gaf over en verloor het bewustzijn. Ze brachten haar terug naar de operatiekamer en boorden een gat van vijf centimeter in haar schedel om het bloed te laten wegvloeien dat op haar hersenen drukte.

Lariot praatte met zachte stem, duidelijk en zorgvuldig. Ik hield mij vast aan de rugleuning van een plastic stoel.

‘Komt het weer goed met haar? Komt het weer goed?’

‘We moeten het een paar dagen afwachten’, zei hij.

‘Hoeveel dagen?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Hoeveel dagen?’

‘Het heeft tijd nodig.’

‘Gaat ze dood?’

Hij schudde zijn hoofd maar zei niets.

Lily was bewusteloos en lag op de intensive care. Ik keek naar haar, hoe ze daar op het ziekenhuisbed lag, verbonden met allerlei apparaten, terwijl ze steeds dieper leek weg te zakken in haar coma. Haar vingers waren gespalkt. Ze was bont en blauw en gaf geen geluid. Ze had haar ogen dichtgedaan en was verdwenen.

‘Lily?’

Geen reactie, geen geluid, behalve haar onregelmatige ademhaling. Ze was in coma, zeiden ze.

Ik kon haar niet bereiken. Het liefste wat ik wilde, behalve dat ze weer helemaal zou genezen, was degene vermoorden die dit op zijn geweten had. Ik zou zijn vingers, armen en benen breken, en hem dan vermoorden. Niemand zei iets over verkrachting, en ik vroeg er niet naar, nog niet, ik kon het niet. Ik nam mezelf voor dat we, nadat alles achter de rug was en zij weer hersteld was, weg zouden gaan. Naar een veilige plek. Naar Montana misschien. Naar Chico. Er was nog nooit iets naars gebeurd in Chico.

‘Lily?’

Ik was moe. Ik wilde naast haar gaan liggen slapen. Na een poosje kwam er een verpleegster die me vroeg om weg te gaan. ‘Laat haar maar rusten’, zei ze. ‘Hoezo rusten? Hoe kan ze nou moe zijn als ze bewusteloos is?’ zei ik. De verpleegster zei dat ik weg moest gaan. Ze bleef beleefd maar was geïrriteerd. Ik kon niets doen. Ik kuste Lily en ging terug naar het hotel. Ik belde New York en sprak een boodschap in voor de Millers, die op Beth pasten. Ik ging op het bed zitten. Ik sliep nog voordat ik mijn kleren had uitgetrokken.

3

‘Voor het eerst in Parijs?’ vroeg de hoteldirecteur de volgende morgen op een toon alsof ik een toerist was.

‘Ja.’

Hij leunde met een sigaret in zijn mondhoek over de balie heen en gaf me een plattegrond. ‘U ziet er niet zo goed uit’, zei hij. ‘Het is koud. Ik haat dit soort weer’, vervolgde hij en hij richtte zich weer op zijn krant.

Voor het eerst in Parijs. Het was nat en ijskoud, en een lucht met de kleur van rotte oesters hing laag boven de stad. De pompeuze gebouwen wekten een massieve indruk, de monumenten die ik zo goed kende van talloze afbeeldingen, stonden er macaber en spookachtig bij, de regen kolkte door de goten van de chique huizen, en de parken waren doorweekt. Ik probeerde de metro, en de perrons waren nat van de modder.

Die week trad de Seine buiten haar oevers. Autoverkeer over de kaden was verboden. Het werd nog kouder, de straten veranderden in ijsvlakten en ijsschotsen dreven als plakken vet in de rivier. De mensen bogen hun norse, lusteloze hoofd tegen de bittere wind, en hun paraplu’s klapten om.

Nadat ze een gat in Lily’s hoofd hadden gezaagd en ze in coma was geraakt, pendelde ik heen en weer tussen mijn hotelkamer, het ziekenhuis en het politiebureau van Gourad. Onderweg nam ik zo nu en dan iets te eten in een café, zonder te proeven wat ik at, alles gebeurde in een soort roes. Ik dronk alleen maar koffie.

Ik moest nadenken, als me dat lukte tenminste. Ik was bang dat Lily nog steeds kwetsbaar was. Ze lag in een openbaar ziekenhuis waar iedereen in en uit kon lopen. Iedereen. Iemand met een hamer. Een klootzak die nog niet klaar was met haar. Iedereen. De smeris die ik had ontmoet, Gourad, was nog een jochie. Ik wilde dat er zwaar materiaal op deze zaak werd gezet, ik wilde de beste speurders. Ik probeerde mijn voormalige baas, Sonny Lippert, te bellen, maar die zat in Washington en was onbereikbaar. Al die tijd sliep ik nauwelijks, hooguit een hazenslaapje.

Liggend op mijn smalle hotelbed, onrustig en ongerust als ik was, werd ik van ieder geluid wakker, en ik dacht voortdurend aan haar en hoe hulpeloos ze was. Behalve dat ik wilde dat Lily zou genezen en dat ik de dader wilde vermoorden, wilde ik maar één ding en dat was in beweging blijven. Zolang ik bewoog, was het nog uit te houden. Zolang ik bewoog, kon ik de angst op een afstand houden. Ik wist dat ik bezig was behoorlijk gek te worden. Het enige wat ik deed was naar de groene wijnranken op het lelijke behangpapier staren, en roken.

Op mijn tweede dag in Parijs verliet ik het ziekenhuis en nam de metro naar het politiedistrict van Gourad. Ik stapte uit in een ondergronds winkelcentrum. Forum des Halles. Overal waar ik kwam, probeerde ik de straatnamen te onthouden. Ik was een vreemde in Parijs en kende de weg niet, maar hier in dit winkelcentrum zorgde de geur van boter en suiker ervoor dat ik weer trek kreeg. Ik kocht een appelflap en at die op terwijl ik zag hoe twee politieagenten een zwarte gast lastigvielen die rondhing bij een McDonald’s. Mijn jack zat onder het glanzende bladerdeeg.

Er waren een heleboel zwarten en een heleboel smerissen. Het barstte van de politie, in uniform maar ook gekleed in kleren van Gap. Twee van hen volgden een zwarte McDonald’s in. Ik bleef in de deuropening staan en zag hoe ze hem in de gaten hielden. Via de luidsprekers hoorde ik Miles Davis klaaglijk ‘So What?’ spelen van de elpee Kind of Blue, terwijl mensen hun frietjes naar binnen werkten, roddelden, zwarte koffie dronken en de boodschappen bekeken die ze zojuist gekocht hadden. Als een zich eeuwig herhalende reclamejingle bleef ‘So What?’ de hele dag in mijn hoofd hangen.

Ik liep via de trappen het winkelcentrum uit en stak het lelijke plein over naar het bureau van Gourad. Op de begane grond deelde een vrouw achter de balie me mee dat hij niet aanwezig was, maar ik ging toch naar boven en zag een agente die ik eerder samen met Gourad in het ziekenhuis had gezien. Het was een knappe vrouw met kort bruin haar en kuiltjes in haar wangen. Ze zat achter een grijsmetalen bureau een verslag te schrijven en dronk iets wat naar kaneel rook.

Boven haar hoofd hing een affiche van The Big Easy met Dennis Quaid. De agente keek ernaar, toen naar mij, en zei op flirterige toon: ‘U hebt wel iets van hem.’

De zaak Lily werd behandeld vanuit Gourads district omdat het appartement waar ze gevonden was zich daarin bevond. Er was sprake van dat de zaak zou worden overgedragen aan een speciaal crime team, maar voorlopig stapelden de papieren zich op het bureau van Gourad op.

In het politiebureau bladderde de groene verf van de muren, er was een cel met een plastic raam in de grijsmetalen deur, en er stonden typemachines en een paar computers op stalen bureaus. In de keuken bevonden zich een magnetron, een vuile koffiepot, een half gegeten broodje kaas op vetvrij papier en een handgeschreven bordje waarop stond PUP FICTION.

‘Police Urbain de la Proximité’, verklaarde Gourad lachend terwijl hij plotseling in de deuropening verscheen. Hij gebaarde naar de filmaffiches die in de keuken en de gangen hingen. The French Connection, Serpico, Lethal Weapon, Copland. ‘De meesten van onze jongens zijn een beetje, hoe zeg je dat, filmfan. Misschien is het een cliché, maar wat maakt het uit, hè? Hou je van Popeye Doyle, Artie? En van Tarantino?’ vroeg hij grijnzend.

Een grappenmaker, dacht ik. Een kind nog. Ik zei: ‘Wie zit er nog meer op deze zaak?’

‘Hoezo? Vertrouw je mij niet?’

Ik zweeg.

‘Ik mag er dan jong uitzien,’ zei Gourad, ‘maar ik ben heel erg goed.’

Er hing een geur van oude koffie en sigaretten. Iedereen rookte. Iedereen gaf elkaar een hand, behalve enkele vrouwen die hun mannelijke collega’s soms tweemaal op de wang zoenden. Ik dacht bijna dat ze de sneue verdachte die ze zojuist hadden binnengebracht, ook een hand zouden geven. Het was een zwarte vrouw met stug blond haar en een goedkope, met dons gevoerde jas aan.

‘Wat heeft zij gedaan?’

Gourad snoof verachtelijk. ‘Ze had een stanleymes bij zich. Een smerig ding, als wapen. En drugs, voor haar vriendje. De gebruikelijke shit. Niks dus.’ Afgezien van enkele rare uitdrukkingen sprak Gourad Amerikaans alsof hij er geboren was.

Een rechercheur in Londen zei ooit dat het hele Franse politieapparaat uitsluitend uit racistische klootzakken bestaat. ‘Zielig gewoon’, zei hij. Dienders die geen knip voor hun neus waren. Maar die lui van bureau Pulp Fiction gaven mij het gevoel dat ik welkom was, behalve de chef, Gourads baas, een vent met een kaal, zwetend hoofd en een zenuwtic. Hij trommelde voortdurend met zijn vingers op het bureau, alsof hij wilde dat ik meteen opdonderde.

Hij gaf me geen snipper informatie. Ik vroeg hem wie de eigenaar was van het appartement waar Lily gevonden was, maar dat kon hij niet zeggen. Ik vroeg of ik het dossier mocht zien. Hij nam de telefoon op. Zijn nagels waren te lang, als bij een amateur-gitarist.

En er waren ook papieren. Ik heb in mijn hele leven niet zoveel papier gezien.

‘Veel te veel’, zei Gourad. ‘Wij schrijven alles op. Denk je dat Serpico net zoveel opschreef als wij?’ Hij wierp een verachtelijke blik in de richting van de dikke dossiers. Toen liet hij me Lily’s dossier zien, en bood me een stoel en een kop koffie aan.

Alles was tot in detail opgeschreven: de achtergrond van het slachtoffer, plaats delict, namen van agenten die op de zaak waren gezet. De papieren zaten in een ouderwetse grijze ordner. Gourad zag dat de chef langs zijn kantoor liep, en zweeg net zo lang tot hij zeker wist dat hij het bureau verlaten had. ‘Kom’, zei hij en hij nam me mee naar een opslagruimte. Hij gooide me een paar latex handschoenen toe en liet me alleen met Lily’s spullen. Ik wist wat Gourad van me wilde: hij wilde weten of er iets ontbrak, wat die klootzakken allemaal hadden meegenomen.

Ik deed de handschoenen aan en bekeek alle spullen, die stuk voor stuk in plastic zakken waren verpakt. Lily’s koffer stond er en ook de plastic tassen die de politie uit het hotel had meegenomen. In een van de tassen zaten alleen maar cadeautjes voor Beth. In de andere zaten gidsen en plattegronden van Parijs voor mij. Ze wist dat ik nog nooit in Parijs was geweest. Lily had gezegd: ‘Je zult het prachtig vinden. Ik zorg wel dat je je vermaakt.’

In de koffer zaten een zwarte spijkerbroek, een strak zwart shirt, een lichtgrijs suède jack, een coltrui van oranje kasjmierwol, vier blouses van witte zijde, een groenzijden badjas die ik haar een keer met Kerstmis gegeven had, wat make-upspullen en drie paar schoenen. We zouden drie dagen in Parijs blijven. Lily neemt graag veel bagage mee. ‘Stel dat het regent … Stel dat ik naar iets officieels moet …’ zegt ze altijd en dan moet ik lachen. Voordat ze naar Parijs vertrok, had ik gezegd: ‘Stel dat de president van Frankrijk je uitnodigt voor het diner … Misschien moet je ook een avondjurk meenemen. En wat dacht je van een diadeem?’

De kleren die ze had gedragen, zaten in een andere zak. Toen ze werd gevonden in het appartement vlak bij de Rue de Tivoli, had ze haar grijze broekpak aan. Haar jas van zwarte nappa en haar tas lagen naast de plek waar ze was mishandeld en als een lappenpop op de grond gesmeten. Haar goede horloge, een heren-Rolex die ze ooit voor zichzelf gekocht had in Hongkong, was verdwenen, en ook een ring die we samen bij mijn vriend Hillel gekocht hadden in 47th Street. De oorbellen waren uit haar oren gerukt. Maar volgens mij waren het geen dieven geweest. Ze hadden haar juwelen gewoon voor de lol meegenomen, om haar te vernederen, om haar pijn te doen.

De klootzakken hadden haar paspoort meegenomen, maar haar rijbewijs en mobiele telefoon niet. Ze wilden dat ze gevonden werd. Ze wilden dat het bekend werd wat ze haar hadden aangedaan; het was bedoeld als waarschuwing. Toen ze Londen verliet had ze de zwarte coltrui en het grijze broekpak aan, en zo werd ze aangetroffen, maar het broekpak was gescheurd, half van haar lijf gerukt. Ik zag dat iemand de zilveren speld van haar revers had getrokken; ze had hem van een tante gekregen en droeg hem altijd.

Ik hield het jasje vast en rook Lily, haar zeep, haar parfum, haar lichaamsgeur. Die geur zou ook kleven aan de klootzak die haar zo mishandeld had, die persoonlijke menselijke geur, die ontegenzeggelijke geur van een bepaald individu.

De Oost-Duitse geheime politie bewaarde je geur in een potje. Van iedereen die de Stasi bespioneerde, probeerden ze de geur op een lapje te krijgen, en dat stopten ze in een glazen potje. Als je naast de pot gepist had, lieten ze de bloedhonden aan je potje ruiken zodat ze je konden opsporen. De honden hadden geen stembanden meer, die waren eruit gehaald zodat de honden je te pakken hadden voordat je iets in de gaten had. Ze roken jou, maar jij hoorde ze niet. Ik ben er nooit achter gekomen hoe ze aan iemands geur kwamen, maar ik heb er jaren van wakker gelegen, van het idee van die rijen met potjes, net als jam of augurken, maar dan met jouw geur erin en met de deksel stijf dichtgedraaid.

Ik doorzocht haar kleren. Ik probeerde te doen alsof het niet Lily’s spullen waren, alsof ik gewoon aan een zaak werkte. Ik pakte een smalle sjaal van hemelsblauwe zijde op die ze om haar hals had gedragen, en smokkelde die de kamer uit. Lily’s kleren roken vreemd voor mij. Haar eigen geur zat eraan, maar er was nog een andere geur: was het zijn stank? Zijn stank moest aan haar kleren kleven. En aan haarzelf.

Gourad bonsde op de deur. Hij keek naar binnen. ‘Ontbreekt er iets?’

Ik schudde mijn hoofd.

Op de foto’s was er iets vreemds met Lily’s haar. Gourad liet me de polaroidfoto’s zien die ter plaatse gemaakt waren, foto’s van Lily zoals ze haar hadden aangetroffen in het appartement. Gourad en ik zaten aan de bar van het café waar hij me mee naartoe genomen had, tegenover het politiebureau, uit de buurt van zijn chef.

Gourad was behoorlijk toeschietelijk en dat verbaasde me. Ik kon hem nog niet echt plaatsen. Hij leek me behoorlijk slim maar hij huppelde steeds als een idioot rond met dat geruite parapluutje, en dus vroeg ik me af wat voor spelletje hij speelde. Hij droeg een mooi, lichtgrijs Italiaans overhemd dat er erg duur uitzag, een gebreide das en een versleten maar duur tweed colbert. De huid van zijn gezicht had een grijze ondertoon, alsof hij te veel dronk. Om de paar minuten wierp hij een blik in de spiegel achter de bar en trok hij zijn das recht, en ik kwam er niet achter of dat een teken van ijdelheid of nervositeit was. Waarschijnlijk allebei.

Hij legde de foto’s een voor een op het formica blad van de bar: het appartement, Lily, twee close-ups van haar gezicht. Dat haar zat me dwars. Ik keek opnieuw en zag dat het kort was. Toen ze uit Londen vertrok, was het nog schouderlang; nu leek het korter. Maar het was een beroerde foto.

Soms, als ik me concentreer, kan ik me verplaatsen in de foto’s van een plaats delict. Ik stel me het vertrek voor, het slachtoffer; soms krijg ik ook een beeld van de aanvaller. Soms. En ook nu staarde ik naar de foto’s, en er was iets met de manier waarop Lily op de grond lag, afgezien van de verwondingen en het bloed. Het was de manier waarop haar kleren waren gescheurd en haar blote benen half zichtbaar werden.

‘Mag ik ze houden?’

Gourad gaf me een van de foto’s. ‘Eentje. Ik kan er wel een kwijtraken uit het dossier.’

Ik stopte de foto in mijn zak om me eraan te herinneren, voor het geval dat nodig mocht zijn, wat ik van plan was te doen met de klootzakken die haar dit hadden aangedaan.

‘Je moet iets eten’, zei Gourad. Hij aarzelde.

‘Maak je geen zorgen om mij.’

‘Neem een biertje’, zei hij.

‘Geef me haar dossier.’

‘Dat kan ik niet doen.’

‘Hoe komt het dat ze Lily’s mobiele telefoon niet meegenomen hebben? Wat denk jij daarvan?’

‘Dat heb ik me ook afgevraagd.’

‘Misschien zijn die klootzakken van plan ons te bellen.’

Gourad gromde iets. ‘Misschien heeft iemand alle telefoonnummers gekopieerd, haar telefoon gekloond.’

‘Heb je dat gecheckt?’

‘Natuurlijk hebben we dat gecheckt.’

‘Geef hem dan maar aan mij.’

‘Waarom zou ik dat doen?’

‘Omdat ik Lily beter ken dan wie ook ter wereld.’

‘Ik zal zien wat ik kan doen.’ Zijn gezicht stond strak en treurig.

‘Wat is er met jou aan de hand?’

Hij haalde zijn schouders op. ‘Niks.’

Ik vroeg: ‘Wie heeft haar gevonden?’

Hij zweeg.

‘Van wie is het appartement waar jullie haar gevonden hebben?’

‘Dat zoeken we nog uit.’

‘Wil je me er nog een keer heen rijden?’

‘Dat kan niet. Ik heb je al te veel laten zien. Het appartement is verzegeld. Ik kan het je niet laten zien, want anders krijg ik mijn chef op mijn nek, en jij ook. Sorry.’

Gourad nodigde me op bescheiden toon uit om bij hem te komen eten. ‘Wanneer je maar wilt’, zei hij. Ik stond op, ritste mijn leren jack dicht en draaide me weer om. Hij hield me in de gaten.

‘Verder nog iets?’ vroeg ik. ‘Is er verder nog iets?’

Hij friemelde met zijn sigaretten. ‘Wil je begeleiding of zo? Wil je met een therapeut praten?’

‘Doe niet zo stom. Ik wil informatie, geen peut.’

‘Soms helpt het.’

Ik greep Gourad bij zijn arm. ‘Ze is verkracht.’

Hij stak beide handen uit, met de handpalm omhoog, een wanhopig gebaar, en zei: ‘Ja.’

Het hotel waar Lily bij aankomst in Parijs had ingecheckt, had een gewichtig doende directeur die me de hand schudde alsof er iets aan kleefde. Hij was heel voorkomend, maar slijmerig, en hij had een hele batterij aan advocaten in krijtstreep klaarstaan tegen de tijd dat ik er vanaf het bureau van Gourad aankwam. Alle advocaten droegen chique tassen en spraken beschaafd Frans door getuite lipjes; ze staarden me aan door hun metalen monturen alsof ik een rare snoeshaan was. Misschien had ik het aan de Franse politie moeten overlaten, maar zo lang kon ik niet wachten.

De directeur liet me haar kamer zien. Er hingen zware, gestreepte gordijnen voor de ramen en er stond een groot tweepersoonsbed; Lily had er rekening mee gehouden dat ik de volgende dag zou komen. Het bed was afgehaald. De politie had haar koffer meegenomen, er was niets meer van haar te vinden.

Ik bleef een poosje bij de ingang staan kijken naar het komen en gaan van de mensen, toeristen, zakenlui die in en uit limousines doken. Het vroor, en een knappe, slanke vrouw die gekleed was in spijkerbroek en nertsmantel keek me toevallig aan. ‘Brrr’, zei ze lachend en ze vervolgde in het Engels: ‘Veel te koud.’

Ik had geluk toen ik de portier Russisch hoorde praten tegen een taxichauffeur. Ik knoopte een praatje met hem aan. Hij had gehoord wat er met Lily gebeurd was. Hij las de krant en herinnerde zich haar. ‘Die lange met rood haar?’

‘Ja.’

‘Natuurlijk herinner ik me haar’, zei hij. ‘Ze ging dinsdagavond uit. Ze sprak geen Frans. Ze vroeg me om een taxi en ik zei dat we een autoservice hadden en dat er een chauffeur beschikbaar was. En dus ging ze met de auto. Zal ik de chauffeur even roepen?’

Ik gaf hem geld. Hij haalde een fluitje uit zijn overjas, blies erop en gebaarde naar een auto. De chauffeur stapte uit en bladerde door zijn reçu’s.

‘Ik kan u wel rondrijden’, zei hij.

Als kind wilde ik al graag Parijs zien. Terwijl de auto door de stad sjeesde, was alles wat ik zag wit en koud, en er viel een aanhoudende ijskoude regen. Ik probeerde het gevoel af te schudden dat iemand me achtervolgde, dat ik als een rat in een laboratoriumkooi zat zonder te weten om wat voor proef het ging.

In een onopvallende wijk aan de andere kant van de rivier hield de auto stil voor een modern appartementencomplex van vijf verdiepingen.

‘Hier heb ik haar afgezet’, zei de chauffeur. ‘Uw vriendin. Hier is ze uitgestapt. Een leuke dame. Moet ik wachten?’

‘Nee’, zei ik. Ik rekende af, stapte uit en keek op het straatnaambord: Boulevard Pasteur.

Er stonden nummers maar geen namen op de intercom van het gebouw. Ik had geen idee naar wie ik op zoek was. In een nabijgelegen bushokje schuilde ik voor de natte sneeuw die in dichte vlagen naar beneden kwam. Ik wachtte.

Ik was tot op het bot verkleumd toen er een vrouw het gebouw benaderde met een volle boodschappentas in een hand en een stapel boeken onder haar arm. Ze bleef staan bij de voordeur, rommelde met haar sleutels, opende de zware deur en hield die met een voet open. Ik had een foto van Lily in mijn portefeuille – gemaakt voordat ze mishandeld was – rende op de vrouw met de boodschappen af en hield de foto onder haar neus. Ik zei dat ik op zoek was naar de vrouw op de foto. Ik klonk nogal onsamenhangend en ging ervan uit dat ze deur in mijn gezicht zou dichtslaan. Maar ze zette haar tas op het trottoir en zei met een zuidelijk Amerikaans accent: ‘Ja, die ken ik. En wie bent u?’

In het café aan het einde van de straat waar ze woonde, bestelde Martha Burnham soep, gebraden kip en een glas rode wijn.

‘Sorry, maar ik heb niet geluncht. Ik wil iets in mijn maag hebben voordat ik ga werken, en ik heb nog maar een uur.’

Ze had donker haar, een gaaf gezicht met een evenwichtige uitdrukking, brede heupen en ze droeg geen make-up. Ongeveer even oud als Lily. Ze had een donzen bodywarmer aan, zwarte coltrui, zwarte rok en laarzen. Zodra de ober haar glas wijn gebracht had, zette ze het aan haar lippen en dronk er gulzig van. Er bleef een rode vlek achter om haar mond.

‘Is alles goed met haar, met Lily bedoel ik?’ vroeg ze.

‘Waarom vraag je dat? Heb je de kranten gelezen?’

Ze schudde haar hoofd. ‘Ik lees geen kranten. Ik heb een hekel aan nieuws. Ik was helemaal overstuur toen ik haar weer zag, weet je. Ik heb twintig jaar gewacht om Lily weer te zien, we hebben wat gedronken dinsdag en ze vertelde me alles over jou, dus ik weet wie je bent. We maakten een nieuwe afspraak, en ze kwam niet opdagen. Ik wist niet waar ze logeerde. Ik probeerde een nummer in New York dat ik nog had en kreeg een antwoordapparaat. Dus ik dacht dat er misschien iets gebeurd zou zijn.’ Ze zette haar wijnglas neer en liet haar knokkels kraken. ‘Toen bedacht ik dat ze het waarschijnlijk vergeten was. Maar er is wel iets gebeurd, hè? Je had het over de kranten.’

‘Ze is gewond geraakt. Kende je haar al in New York?’

‘Hoezo?’

‘Wat?’

Martha vroeg: ‘Heeft ze een ongeluk gehad?’

‘Nee. Iemand heeft haar aangevallen.’

‘Wie?’

‘Dat weet ik nog niet.’

‘Gaat het goed met haar?’

‘Nee.’ Ik vertelde haar wat ik kon. ‘Hoe kende je haar?’

‘Ik wil haar zien.’

‘Dat kan nu niet. We gaan wel een keer samen, maar nu niet.’

‘Is ze bij bewustzijn?’

‘Nee. Ik heb jouw hulp nodig.’

Ze zei: ‘Ik heb haar op school leren kennen, later ontmoetten we elkaar weer in New York. Ik kwam uit een stadje in Tennessee, dus ik was helemaal onder de indruk van Lily, omdat ze uit New York kwam, verstand had van jazz en eten, en al schrijvers had ontmoet toen ze nog op school zat. Voor mij wás zij New York. We hebben nog een tijdje contact gehad, maar daarna ben ik naar Frankrijk verhuisd.’

Martha’s soep werd geserveerd en ze at die aandachtig op. In haar honingzoete stem klonk de ondertoon van een kindertijd in het zuiden. ‘Ik heb haar altijd gemist’, zei ze.

‘Daar kan ik me iets bij voorstellen.’

‘Zijn jullie al lang bij elkaar, jij en Lily?’

‘Al een poosje, ja.’

‘Wil je me niet vertellen wat er aan de hand is met haar?’

‘Ze ligt in coma in een ziekenhuis, godverdomme. Iemand heeft haar te grazen genomen.’ Het kostte moeite niet te gaan schreeuwen. ‘Sorry.’

‘Wat vreselijk.’

‘Ik word er helemaal gek van. Iemand heeft haar mishandeld.’ Ik liet haar de politiefoto van Lily zien. Ze deinsde terug en ik zei: ‘Wat is er met jullie tweeën gebeurd?’

‘Ik weet het niet. Er is niets gebeurd. Lily belde me vanuit Londen.’

‘Wanneer?’

‘Vorige week. Ze zei dat ze me wilde spreken, ze was van plan naar Parijs te komen en ze wilde me spreken.’

Lily had al vóór oudjaar besloten zonder mij naar Parijs te gaan. Daarna vertelde ze me pas over haar plannen. Misschien kwam het door het avontuur in het reuzenrad dat ze een beslissing had genomen.

Ik moest denken aan Lily in het reuzenrad, haar angst, haar knipperende ogen, dwong mezelf daar niet meer aan te denken en concentreerde me op Martha, die mij vol verwachting aankeek, alsof ik haar zou kunnen vertellen waarom Lily haar afspraak niet was nagekomen. Maar ik moest erachter zien te komen wie deze Martha was en wat ze betekende voor Lily.

Ik vroeg zachtjes: ‘En wat doe jij voor de kost, Martha?’

Ze glimlachte. ‘Ik ben sociaal werkster.’

Ze at een paar minuten zwijgend door. Ze gunde me de tijd en daar was ik haar dankbaar voor. Martha Burnham was een begripvolle vrouw.

Ten slotte zei ik: ‘Moet je horen, Lily is zwaar mishandeld, en ik heb geen idee waarom of wie daar verantwoordelijk voor is, en of ze het nog een keer van plan zijn, en dus moet ik alles weten wat je me kunt vertellen.’

‘Jij bent een echte smeris.’

‘Was.’

‘Een goeie volgens Lily.’

‘Goed om dat te horen.’

‘Heeft ze ooit iets over mij verteld?’ vroeg Martha nieuwsgierig.

‘We zouden deze week samen naar Parijs gaan, en plotseling zei ze dat ze eerder ging. Ze zei dat ze een vriendin wilde spreken. Dat was jij, neem ik aan. Weet je niet precies meer op welke dag ze je gebeld heeft?’

Martha was teleurgesteld dat Lily het met mij niet over haar had gehad, en ze nam nog een paar hapjes soep. ‘Op de negenentwintigste’, zei ze. ‘Ik weet het vrijwel zeker. Twee dagen voor oudjaar. Ik kan het wel nakijken. Ze zei dat ze van plan was naar Parijs te komen. Ik was door het dolle.’

Ze wierp weer een blik op de foto. ‘Mijn god.’ Ze was overstuur, maar niet geschokt. Ze had erger gezien. Ze hield iets geheim voor me, en volgens mij was ze daar heel goed in.

Ik zei: ‘Je moet me helpen.’

‘Hoe?’

‘Ik kan deze zaak afhandelen. Maar dan moet jij me alles vertellen over Lily’s bezoek aan Parijs, plus wat je verder nog te binnen schiet. Wanneer had je het laatst iets van haar gehoord tot vorige week?’

‘Dat is jaren geleden. We stuurden elkaar kerstkaarten, en belden zo nu en dan eens. Dat was alles.’

‘Zijn jullie intiem geweest? Ooit?’

‘Ja, maar ik was te veel een hippie voor Lily’s gevoel.’ Ze bestelde koffie. ‘Ik was toen erg op de toer van het windklokkenspel. Communes. Sandalen. Vrouwen met veel haar. Je weet wel.’

‘Heb je enig idee waarom ze je plotseling weer belde?’

‘Dat heb ik je verteld. Ze zei dat ze met me wilde eten. Zomaar, als donderslag bij heldere hemel. Ik vond het prima. Ik was zo blij dat ze belde dat ik gewoon ja zei, ja, liefje, natuurlijk.’

‘En belde ze meteen toen ze hier was?’

‘Ja. Ze belde toen ze uit de trein stapte. Ze nam haar intrek in een of ander chic hotel. Ik weet niet meer welk. Ergens bij de Rue Saint-Honoré, geloof ik. Ze nodigde me uit erheen te komen. Ik zei dat dat ver boven mijn budget was en dat ze maar bij mij moest komen. Ze zei: “Ik trakteer, Marti.” Ze noemde me altijd Marti. Maar ik zei: “Nee, ik wil graag dat je bij mij thuis komt, dan maak ik blanquette de veau voor je klaar.” Ze klonk net zoals vroeger. Ze zei: “Ik kom wel iets bij je drinken, ik breng de wijn wel mee.” Ze vertrouwde mijn smaak niet helemaal.’ Martha begon te lachen. ‘Ze wist dat ik niet kan koken.’

‘En kwam ze?’

‘Ze was er rond zeven uur, we dronken een flesje wijn en kletsten aan één stuk door. Ik wil haar zien. Alsjeblieft. Mag ik naar haar toe?’

‘Ze is bewusteloos. Ze ligt in coma. Zelfs ik mag bijna niet bij haar komen.’

‘In welk ziekenhuis ligt ze?’

Ik vertelde het haar. De ober bracht koffie en ik vroeg om de rekening. Ik schreef het nummer van mijn mobiele telefoon op een stukje papier. ‘Voor als je nog iets te binnen schiet.’

‘Goed.’

‘Dus je hebt geen flauw idee waarom Lily je plotseling belde?’

‘Dat heb je al gevraagd. Ze kwam naar Parijs, volgens haar in een impuls. Maar ik had het gevoel dat er iets anders was.’ Martha trok de dikke bodywarmer strakker om haar lichaam. ‘Die arme Lily. Jij lijkt me een aardige vent, schat, echt waar, maar ze heeft het zichzelf altijd moeilijk gemaakt. Ze voelde zich altijd schuldig. Ze moest altijd de wereld redden. Daarom besloot ze in de journalistiek te gaan toen wij allemaal nog dachten dat je de wereld kon redden door de waarheid te spreken.’

‘Wat was er zo moeilijk voor haar?’

‘Gelukkig zijn.’ Ze keek op haar horloge. ‘Ik moet nu echt weg.’

‘Je zei dat je sociaal werkster was.’

‘Ja.’

‘Wat voor werk doe je?’

‘Vooral met vrouwen.’

‘Wat voor vrouwen?’

‘Daar praat ik liever niet over. Dat is geen leuk onderwerp.’

‘Het gaat me niet om het leuke. Ik probeer erachter te komen wie Lily zo erg mishandeld heeft dat ze het bijna niet overleefde. Zo erg dat ze me niet meer herkent. Ze hebben haar vingers gebroken, Martha. Een voor een. Ze hebben haar heel langzaam kapotgeslagen, zo erg dat je haar bijna niet meer herkent.’

‘Ik werk met prostituees.’

‘Was Lily daarin geïnteresseerd? Belde ze je daarom?’

‘Ik ging er denk ik van uit dat ze me belde omdat ze me miste.’ Ze dronk van haar koffie. ‘Stom, hè? Ik bedoel, na twintig jaar. Ik bedoel, je belt iemand niet op na twintig jaar omdat je haar plotseling mist, of omdat je zwart-witte koekjes in een winkel ziet liggen en je je proustiaans gaat afvragen hoe het nu toch met Marti Burnham zou zijn, of wel?’

‘Wat?’

‘Dat waren onze lievelingskoekjes. Weet je wel, van die koekjes die ze in New York hebben, de ene helft met vanilleglazuur en de andere helft chocola? Ach, laat maar. Wat die aanval betreft, is er verder nog iets? Sporen of zo?’

Ik vertelde haar wat ik wist. ‘Heb jij dit soort dingen eerder gezien?’

‘Ook al zou ik het eerder gezien hebben, ik werk met prostituees.’

‘Misschien was Lily erin geïnteresseerd. Misschien dacht ze dat er een verhaal in zat.’

‘Dat is mogelijk.’ Martha deed quasi-zielig. ‘Lily kon mensen jarenlang negeren, en dan ineens stond ze weer voor je neus. Schat, ze hield van iedereen.’

‘Behalve van jou.’

‘Ze had behoefte aan een grotere uitdaging. Aan een hoger doel.’

‘Wat voor doel?’

‘Wat er op dat moment in de mode was.’ Ze sloeg haar armen over elkaar. ‘Ze was een fantastische meid, maar ze gebruikte je. Ik herinnerde het me weer toen ik haar stem hoorde. Als een donderslag bij heldere hemel. Ze ging ervan uit dat ik na al die jaren gewoon zou klaarstaan voor haar.’

Martha verschoof haar stoel, draaide haar handen om en staarde ernaar. Ze droeg geen ringen.

Ik keek naar die grote, efficiënte, Amerikaanse handen en vroeg me af of zij Lily in elkaar zou kunnen slaan, maar het was gewoon de paranoia die mij te machtig werd.

Ik zei: ‘Dat lijkt me niet helemaal eerlijk.’

‘Sorry. Je hoeft haar niet te verdedigen tegenover mij.’

Ze nam haar zware bruinleren tas als een baby in haar armen, graaide er met een hand in en haalde er een leren portefeuille uit die volgepropt zat met kaartjes, geld en foto’s. Ze haalde er een in plastic gewikkeld stapeltje foto’s uit. Ze deed het elastiek eraf, zette de tas naast zich op de grond, en legde de foto’s een voor een als speelkaarten op tafel.

Ik wachtte. Met naar binnen gezogen lippen bekeek Martha geconcentreerd de foto’s terwijl ze ze een voor een uitstalde te midden van de overblijfselen van haar maaltijd. Ten slotte haalde ze een foto van haar en Lily tevoorschijn.

Twee meiden in bermudashorts en sandalen, allebei lachend naar de camera, de armen om elkaar heen geslagen. Het was een stralende zomerdag; ze knepen hun ogen tot spleetjes tegen het felle zonlicht. Lily’s rode haar was lang. Het hing als een gordijn tot op haar schouders.

‘Wanneer is deze genomen?’

‘Zo’n vijfentwintig jaar geleden, denk ik. We waren op een of ander filmfestival, een vrouwenfestival voor documentaires op Internationale Vrouwendag. In mei of zo. In Oost-Berlijn, geloof het of niet. Dat verdomde voormalige Oost-Berlijn.’ Ze snoof verachtelijk.

Zonder make-up en met dat lange haar leek Lily ongelooflijk jong en erg knap. Ze droeg een roze topje, waardoor je haar tengere schouders zag. Martha droeg een groene tuniek op haar bermuda en ze keek niet in de camera; haar blik was op Lily gericht.

Aan de andere kant van de tafel zat Martha op haar duim te kauwen. ‘Goed, ik was nogal dol op haar. Dat is zo. Ik had het zelf niet eens door. Ik bedoel, ik val niet op vrouwen of zo. Ik trouwde, kreeg twee kinderen en zo. Ben ook weer gescheiden.’ Ze glimlachte moeizaam. ‘Ik had het alleen met Lily. Zij was anders. Ze was zo betoverend. Als we naar een restaurant of een bijeenkomst gingen, keken de mensen altijd naar haar. Ik bedoel, ze trok onmiddellijk de aandacht, snap je? Zo heb ik het altijd gezien. Ze trok de aandacht. Bovendien durfde ze alles. Ze was voor niets of niemand bang.’ Martha graaide de foto van tafel, stopte hem in de stapel foto’s, deed het elastiek eromheen en stopte ze terug in haar tas. ‘Ik denk dat ik een beetje verliefd op haar was.’

Ik stak mijn hand uit en trok haar licht aan haar mouw. ‘Dat zijn we toch allemaal?’

‘Dank je, schat.’

‘Noem jij altijd iedereen “schat”?’

‘Alleen mensen die ik mag.’

‘Het is logisch, bedoel ik, dat je verliefd was op Lily. Vertel eens over die avond laatst, toen je haar weer zag.’

Martha zei: ‘Ik zal het proberen. Dus je denkt dat ze me daarom weer wilde zien, Artie? Dat klinkt wel logisch, niet? Vanwege mijn werk?’

‘Wist Lily dat je dat soort werk doet?’

‘Natuurlijk wist ze dat. Ze had het gehoord van een vriendin in Londen, een vrouw die ik ken en die bij de Guardian werkt. Ze zei dat ze graag het opvanghuis wilde zien dat ik run, om te zien wat ik zoal doe. Misschien kon ze met enkele vrouwen praten. Ik vroeg me af of ze alleen maar aardig tegen me wilde doen door interesse in mijn werk te tonen, het soort dingen die je zegt tegen een oude vriend of vriendin. Ik zei dat ze maar beter een spijkerbroek of zoiets kon aantrekken, want anders zouden ze haar nogal een stijve trut vinden, weet je wel?’

‘Heb jij de afspraak gemaakt?’

Martha knikte.

Mishandelde vrouwen behoren tot Lily’s onderwerpen. Ze spendeert heel veel tijd aan in een instantie die opvanghuizen runt in New York, Londen en in derdewereldlanden. Haar mishandelde vrouwen zijn door anderen aan de kant gezet, het uitschot van de samenleving; een meisje van veertien dat zo ernstig verbrand is door haar vriendje dat ze haar baby doodsteekt; een oma die bij haar klootzak van een man blijft hoewel hij haar regelmatig in elkaar slaat omdat zij niet beter weet en bovendien denkt dat ze van hem houdt. Wanhopige, bedroefde, gewone vrouwen, maar geen hoeren.

‘Denk je dat ze er op de een of andere manier bij betrokken is geraakt?’ vroeg ze.

‘Hoe bedoel je?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Wat voor prostituees komen naar jouw opvang?’

‘Wat voor soorten zijn er?’

‘Callgirls? Tippelaarsters, Franse vrouwen? Buitenlandse?’

‘Meestal zijn ze van de straat. De meesten zijn nog kinderen. De pooiers brengen ze naar de stad, de meiden gaan de straat op, en ik kan later de rotzooi opruimen. “Teven”’, zei ze met een Frans accent. ‘Zo noemt de Franse politie hen.’

‘Is het big business?’

‘Nou, reken maar.’

‘Russisch?’ Ik wist zeker dat de Russen de zaken runden. Steeds als ik, of iemand in mijn omgeving, ergens bij betrokken raakte, was er wel een Russische connectie. Het was me nog nooit gelukt daaraan te ontkomen.

‘Sommigen zijn Russisch. Veel van hen hebben tegenwoordig hogere ambities, weet je, die willen trouwen of supermodel worden. Rond de Champs-Élysées barst het van het Russische kapitaal. Clubs. Restaurants. Vuitton. De meeste rijke Russen zitten in Biarritz of in Zuid-Frankrijk.’

‘Hoezo?’

‘Weet ik veel? Misschien houden ze niet van de kou. Misschien houden ze niet van Parijzenaars.’

‘Wie zit erachter?’

‘Dacht je echt dat ik dat wist? Als ik dat wist, zou ik er iets tegen doen. Dan zou ik hier niet zitten. Niemand weet het. Iedereen houdt zijn kaken op elkaar. De meiden zijn mijn verantwoordelijkheid. Soms zie ik wel eens zo’n kleine pooier. Die komen soms binnen om hun meiden op te halen. Dat is alles. Het kan niemand iets schelen zolang ze maar uit het centrum van de stad blijven, wist je dat? Ze verplaatsen ze gewoon regelmatig, zodat ze buiten bereik van de toeristen blijven.’

‘Zijn de toeristen niet geïnteresseerd in tippelaarsters?’

‘Hangt ervan af wat voor toeristen. De seksshows van Pigalle misschien. De duurdere hoeren rond de Rue de Rivoli. Er bestaat een mythe over Parijs en allerlei dure bordelen, hoe heet het ook weer, Madame Claude? We hebben het hier niet over Catherine Deneuve in Belle de Jour, hoor, het gaat om meiden die verkracht worden voor geld in een of andere smerige tunnel aan de rand van de stad. Maar wat maakt het uit, het betekent brood op de plank, schat, en ik ben gewoon een ouwe, versleten, feministische trut.’ Ze keek op haar horloge. ‘Nu moet ik echt gaan.’

‘Werk je altijd in dat opvanghuis?’

‘Overdag geef ik Engelse les.’

‘Vind je het leuk hier?’

‘Ja, hoor’, zei ze. ‘Parijs is geweldig.’

‘Hoezo?’

‘Probeer je me gunstig te stemmen, schat?’

‘Ja.’

‘Parijs is geweldig omdat wij allemaal buitenlanders onder elkaar zijn. Allemaal allochtonen. Als je niet Frans bent, zul je je hier nooit thuis voelen. Maar ik vind het hier leuk. Ik hou van het leven aan de oppervlakte.’ Ze zweeg even en vervolgde: ‘Ik moet nu echt weg.’

‘Werk je iedere avond in dat opvanghuis?’

‘De meeste avonden.’

‘Mag ik het zien?’

Martha raapte haar tas op van de grond en ging staan. Ik volgde haar het restaurant uit en op het trottoir bleven we staan.

‘Waarom?’ vroeg ze.

‘Lily wilde jouw opvang ook zien. Dat zei je zelf.’

‘Ik bood aan om er meteen die dinsdagavond met haar heen te rijden, maar dat sloeg ze af, ze had een afspraak met iemand in de bar van het Ritz Hotel, ze zou de volgende dag meegaan. Ze kwam nooit meer opdagen. Ik bel je wel, oké, schat? Ik ben al te laat.’

Martha stak haar hand uit, schudde de mijne vluchtig, liep naar de stoeprand, haalde een parkeerbon onder de ruitenwisser van een oude, gele Renault vandaan, smeet hem in de goot en stapte in. Ik rende naar haar toe en sloeg op de motorkap, maar ze keek me slechts aan, zwaaide en startte de auto.

Ik riep: ‘Met wie had ze een afspraak in het Ritz?’

Door het raampje van haar auto zag ik dat Martha zei: ‘Ik bel je.’

Ik probeerde mee te rennen, maar Martha Burnham voegde het voortrazende verkeer in, en ik was haar kwijt.

Aan de bar in het Ritz Hotel bestelde ik een cola terwijl ik met de directeur praatte. Met wie had Lily afgesproken voor een drankje in het Ritz Hotel nadat ze bij Martha Burnham was geweest? Ik geloofde niet dat het de boef was die haar aangevallen had, met dat soort gasten sprak je niet af in het Ritz. Het was iemand anders, misschien iemand die haar in de val lokte, die haar zover kreeg dat ze naar het leegstaande appartement ging.

‘Wie was er bij haar?’

‘Ik kijk nooit echt naar de mannen.’ Hij lachte.

‘Maar herinnert u zich haar?’

‘Ja. Ik herinner me haar kapsel. Ik ben dol op rood haar.’

‘Hoezo?’

‘Het was fantastisch. Erg rood, erg mooi.’

‘Lang?’

‘Ja, het was lang. Tot op haar schouders.’

Ik staarde naar de foto die Gourad me gegeven had. Op die foto was het haar ontegenzeggelijk kort. Toen ze uit Londen vertrok, had ze haar tot op haar schouders. Op het station had ze het vanuit haar nek omhooggeduwd, zoals ze altijd deed als ze gespannen was. In het Ritz Hotel was het ook nog lang. Martha Burnham had me het nummer van haar mobiele telefoon gegeven. Ik belde haar.

‘Ik kan nu niet praten’, zei ze. ‘Ik ben aan het werk.’

‘Toen je Lily ontmoette, hoe zag haar haar er toen uit?’

‘Wat?’

‘Haar haar.’

‘Luister, Artie, ik zit in een vergadering, ik kan nu niet met je praten. Ik herinner me niets bijzonders over Lily’s haar. Ik bel je nog wel’, zei ze en ze hing op.

Maar ik geloofde haar niet. Martha was dol op Lily. Het zou haar onmiddellijk zijn opgevallen als Lily’s haar lelijk kort was geknipt. Ik probeerde Martha opnieuw te bellen, maar ze had haar telefoon uitgezet.