Reggie Nadelson

Rood water

Uit het Engels vertaald door Ton Heuvelmans

Uitgeverij De Geus

breda 2013

Oorspronkelijke titel Red Hook, verschenen bij William Heinemann van The Random House Group, Londen

Oorspronkelijke tekst © Reggie Nadelson 2005

Nederlandse vertaling © Ton Heuvelmans en De Geus BV, Breda 2008

Omslagontwerp Ontwerpers om de hoek

Omslagillustratie © Richard H. Cohen/Corbis

isbn 978 90 445 3162 6

NUR 331

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2008.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

‘Blue skies, smiling at me, nothing but blue skies do I see.’

Het was vroeg op een zondagochtend, ik sliep nog half en hoorde iemand op straat ‘Blue Skies’ fluiten. Het was het soort deuntje dat je de rest van de dag niet meer uit je hoofd krijgt. Ik hoorde het nu al maanden regelmatig, bijna de hele zomer, en die vent floot het helder en zuiver.

Ik zwaaide mijn benen over de rand van het bed en stond op, nog naakt. Ik pakte mijn sigaretten, liep naar het raam, duwde het verder open en leunde naar buiten.

Het begon net licht te worden boven de stad, wazig, roze, metaalachtig. Ik zag hem onder mij, op het trottoir. Hij droeg een fluorescerend oranje hes, een blauwe broek en een honkbalpet. Met gebogen hoofd veegde hij het straatvuil bij elkaar, duwde het met een brede bezem door de goot en gooide het in een grijze plastic vuilnisbak op wielen. Hij bleef ‘Blue Skies’ fluiten, ik bleef naar hem kijken en luisterde, stak een sigaret op en ging zitten op de vensterbank van mijn flat in Walker Street. Het was laat in de zomer en erg warm. Ik voelde me gelukkig.

Ik stond op het punt te gaan trouwen en sinds ik ruim vijfentwintig jaar geleden in New York was komen wonen, was ik niet zo in mijn sas geweest. Die muziek was een goed voorteken, zo schel en vrolijk gefloten, vooral omdat dat liedje afkomstig was van de vuilnisman; hij werkte waarschijnlijk voor een van die maatschappelijke diensten die daklozen aannemen om op te ruimen wat de stad liet liggen.

Het was perfect: de zon die links van mij opkwam boven de East River; een warme, heldere dag in het verschiet; het trottoir schoongeveegd, en dan die vent in zijn oranje hes die liep te fluiten. Ik ben dol op Stan Getz’ uitvoering van ‘Blue Skies’, maar dit geluid, dat fluiten, was zo zuiver dat het op zingen leek, ergens tussen Mel Tormé en een psalm in.

Mijn mobiele telefoon ging. Ik luisterde naar de voicemail. Sid McKay belde me weer. Hij had de vorige avond ook al gebeld en me gevraagd naar Red Hook te komen omdat hij zich ergens zorgen om maakte. Ik was niet gegaan omdat ik met mijn eigen dingen bezig was, maar ik voelde me er niet gerust op. En nu dit dringende bericht. Ik keek op mijn horloge. Het was pas zeven uur. Ik kon naar Brooklyn en gemakkelijk op tijd terug zijn voor het huwelijk. Sid had mij geholpen bij een zaak die erg veel voor mij betekende. Hij had heel wat risico genomen en nooit iets terug gevraagd. Sid was een vriend, en ik was hem iets schuldig.

Ik ging onder de douche, trok een spijkerbroek en een T-shirt aan, liep naar mijn auto en reed naar Brooklyn. Het was nog rustig in de city, dus ik nam de Brooklyn Bridge in plaats van de Battery Tunnel. Die laatste was sneller, maar kostte acht dollar heen en terug.

Vanaf de brug nam ik de Expressway rechtstreeks naar Red Hook aan de rivier. Ik was er in een kwartier. Van Brunt Street, de hoofdstraat, was verlaten. Behalve de gedrongen, lage huizen waren er een bagelzaak, een paar broodjeszaken, een kapper, een slijter, een metaalwerkplaats en een kerk. Verder was er niet veel soeps. Ik reed door tot aan de waterkant.

Op deze rustige zondagochtend was het stil in het havenkwartier, dat zo oud was als de city en een en al romantiek, met het ochtendlicht dat fonkelde op het water.

Het lijk, dat ik op een halve meter afstand van mij in de insteekhaven zag drijven, zat vast onder het rottende hout van een steiger. Hij lag met gespreide armen en benen in het water. Iemand zei dat hij leek op de gekruisigde Christus.

De oude loskade van Red Hook liep over de hele lengte van een inham die uitkwam op de rivier. Aan de ene kant van de inham bevond zich een verlaten fabriekshal waarin suiker opgeslagen had gelegen. Aan de andere kant was een lang, bakstenen pakhuis.

Er stond een rij mensen aan de wal; ze mompelden tegen elkaar en staarden allemaal dezelfde kant op, alsof ze op straat naar een etalage vol luxe tv’s keken. Er liepen een paar rechercheurs en een geüniformeerde agent rond, een duiker met een glimmend zwart wetsuit aan en een politiefotograaf. Een eindje verderop stond een man met een baard, in overall en werkschoenen en met een hond aan de lijn, waarschijnlijk een voorbijganger die zijn beestje uitliet.

Ik keek opnieuw naar het lijk. Ik was onderweg naar het bakstenen pakhuis waar Sid een kantoor had, toen ik vlak bij de insteekhaven de zwaailichten zag.

‘Hoelang ligt hij al in het water?’ vroeg ik aan een van de rechercheurs, die haar handen in de zakken van haar roodkatoenen jack had gestoken.

Ze droeg verder een spijkerbroek en gympen, en ze had kauwgom in haar mond. Ik zei dat ik een rechercheur uit de city was, maar verder niets. Ik wilde niet vertellen waar ik werkte of wat ik zoal deed. Ik had me nogal veel beziggehouden met kinderen, vreselijke zaken, kindermisbruik en zo, en ik praatte er liever niet over als het niet per se nodig was.

‘Al een poosje’, zei ze. ‘Ze vermoeden misschien al sinds gisteravond, moeilijk te zeggen zolang hij nog in het water ligt.’

Terwijl ik aan de boemel was, bedacht ik, en terwijl Sid mij belde en berichten voor me insprak.

‘Enig idee wie het is?’

Ze schudde het hoofd. ‘Nog niet. Ze zijn al een uur in het water bezig om hem krijgen zonder iets kapot te maken.’ Ze deed haar dunne katoenen jack uit en bond het met de mouwen om haar middel. ‘Jezus, soms heb ik zo’n hekel aan dit klotewerk, weet je dat? Ik hoop dat ze hem niet los hoeven te hakken’, vervolgde ze, en ze gebaarde naar twee mannen met gele oliejassen aan, die vanachter een vrachtwagen vandaan kwamen met een betonschaar, een zaag en ander gereedschap bij zich. Ze liepen naar de kade, waar ze op hun hurken gingen zitten en het lijk bestudeerden, althans het deel dat zichtbaar was.

De rechercheur haalde de kauwgom uit haar mond. ‘Nicotinekauwgom. Wat een gore troep.’ En ze vervolgde: ‘Jij hebt zeker toevallig geen sigaretten bij je?’

Ik gaf haar mijn pakje; ze nam er eentje uit en gaf het terug.

‘Bedankt’, zei ze. ‘Joost mag weten waarom ik ermee gekapt ben. Nogmaals bedankt.’ Ze glimlachte. Het was een knappe vrouw, niet ouder dan vijfendertig, mooie lach, goed figuur.

‘Geen dank’, zei ik. ‘Blijf je hier nog even?’

‘Voor jou altijd.’ Ze lachte flirterig en liep naar de kade.

Ik wilde liever niet in de buurt blijven terwijl ze die kerel los hakten. Ik liep naar het pakhuis aan de overkant van de haven, een paar honderd meter van het lijk.

Het gebouw was opgedeeld in ateliers en werkplaatsen; ik ging door de hoofdingang naar binnen en liep een paar trappen op naar het kantoor van Sid. Ik klopte aan. Geen reactie. Ik ging weer naar beneden.

Er liep een nieuwe betonnen pier van zo’n achthonderd meter lang vanaf het pakhuis de havenkom in. Met mijn telefoon in de hand wandelde ik de pier op. Ik was ongerust, gespannen; waar hing Sid verdomme uit op dit uur van de dag? Ik keek op mijn horloge. Acht uur. Waar moest hij op zondagochtend zo vroeg heen? Hij had gezegd dat hij hier was, in zijn kantoor in Red Hook.

Ik keek uit over het water: het Vrijheidsbeeld vlak voor me, stralend in het vroege licht, was groenig van kleur, misschien door de oude koperen bekleding.

Red Hook was een rare, brede landtong die was afgesneden van de rest van de stad door een paar snelwegen die dwars door Brooklyn liepen. Het was een gebied van nog geen twee vierkante kilometer, met wat ooit de grootste scheepswerven ter wereld waren; het lag geïsoleerd, was aan drie kanten omgeven door water, maar lag toch op slechts een kwartier van hartje Manhattan.

In de tegenovergestelde richting, van de city af, bevond zich de lange kustlijn van Brooklyn, de pieren, pakhuizen en jachthavens die helemaal doorliepen tot aan de Atlantische Oceaan en de stranden die de kust van New York vormden. Op het water schoot een gele watertaxi voorbij.

Sid klonk radeloos toen hij me de vorige dag had gebeld. Ik opende mijn mobiele telefoon en beluisterde nog een keer het bericht dat hij die ochtend had ingesproken. Gisteren had hij me twee, drie keer gebeld. Kom alsjeblieft, Artie, had hij gezegd. Kun je alsjeblieft meteen komen? Ik zou je zeer erkentelijk zijn. Kom even langs, zei hij, alsof het om een bezoekje voor de gezelligheid ging, maar hij vervolgde op dringende toon: kun je haast maken? Schiet op!

Waar ben je? had ik gevraagd. Een Mexicaanse tent, zei hij. Kruising Columbia Street en Van Brunt, je kunt het niet missen. Ik kan niet komen, zei ik. Ik kan niet, Sid. Ik ga morgen trouwen. Ik bel wel iemand voor je. Maar hij was blijven bellen, onsamenhangend pratend over het restaurant waar hij zat, en over een dakloze kerel voor wie hij bang was. Ik ben bang, had hij gezegd. Ik ben bang.

Die hele zaterdagmiddag zat Sid McKay op het dakterras van het Mexicaanse restaurant in Columbia Street van zijn bier te nippen terwijl hij zag hoe de rivier veranderde in vloeibaar tin. Hij had de iPod bij zich die zijn zoon hem gestuurd had en hij luisterde een poosje naar muziek, een stukje Mahler, wat Schubert en een beetje Gershwin. Aan de overkant van de rivier lag de city opgestapeld, als Mayaruïnes.

Sid was naar de bar beneden gegaan om een biertje te halen, en was toen teruggegaan naar het dakterras om te lunchen. Hij bleef zitten nadat iedereen al vertrokken was, hij dronk koud bier en las in de stapel boeken, kranten en mappen die voor hem op tafel lag.

Niemand valt hem hier lastig. Als hij zijn ogen even dichtdoet en geniet van de warmte van de zon voelt hij zich thuis. Sid is hier stamgast. Hij kent de vent die deze tent opgebouwd heeft. Sid kent de barkeeper en de obers. Dit is zijn buurt. Op een of andere vreemde manier lijkt hij tegenwoordig beter in zijn vel te zitten, beter dan ooit ondanks zijn streberige, ambitieuze, opgefokte leven, hoewel hij zich ervan bewust is hoe koortsachtig zijn bestaan is, en hoe zijn stemming plotseling op en neer kan gaan als bij een koortsaanval die ook weer heel snel afneemt.

Sid draagt shorts, die hij normaal gesproken nooit buitenshuis aanheeft, maar het is een hete dag vandaag en dus is hij de deur uit gegaan in een kaki korte broek en een oud groen tennisshirt. Er zijn toch niet veel mensen die hem kunnen zien. Iedereen die nog in de city is, spoedt zich naar het strand. Je hoort de stilte.

Het einde van de zomer. De city loopt leeg als een afvoerput. De Republikeinen komen de stad in voor hun conventie. Het leven ten tijde van George W. Bush, denkt Sid. Veel bidden. Veel propaganda in het nieuws. De Republikeinen komen eraan. De invasie, denkt hij.

Hij kijkt weer over het water. Net als iedereen laat Sid zijn blik het eerste vallen op die lege plek in de skyline. Je kunt er niets aan doen. Net als je tong die automatisch op zoek gaat naar de getrokken kies. Volgende week is het drie jaar geleden dat de Twin Towers instortten. Drie jaar waarin alles veranderd is.

Hij zet zijn leesbril af, staat op en leunt over de balustrade terwijl hij een blik werpt op het Vrijheidsbeeld in het havenbekken; hij reageert nog steeds sentimenteel op het uitzicht, dat hij zijn hele leven al kent. Als je naar beneden gaat, de straat oversteekt en naar de waterkant loopt, kijk je het Vrijheidsbeeld recht in de ogen. En je ziet Governor’s Island, en daartussenin het Buttermilk Channel.

De beelden en de geschiedenis van dit deel van Brooklyn, van het oude havengebied, staan als een reeks antieke houtgravures in Sids hoofd gegrift; hij ziet de schepen en de pakhuizen, de zeelui, de paard-en-wagens, en de vrouwen – met hun katoenen kapjes op en de lange rokken hoog opgetrokken bij hun middel – die ooit het kanaal overstaken met hun houten emmers vol verse melk; het kanaal was destijds zo ondiep dat ze erdoorheen konden waden, en als ze aan de overkant kwamen, was de melk karnemelk geworden.

Hoe zag Brooklyn eruit, vraagt hij zich altijd af, toen Walt Whitman hoofdredacteur was van de Brooklyn Eagle? Toen dit een zelfstandige stad was, de op twee na grootste van Amerika, krioelend van de mensen die protesteerden tegen de slavernij, abolitionisten die hun vuisten opstaken terwijl Whitman iedereen opriep om op te komen voor de ‘dommen en de gekken’ en zich niet te laten leiden door angst. En er zijn altijd zwarten in Brooklyn geweest, mensen zoals hij, half trots, half sardonisch. Leunend op de balustrade van het dakterras drinkt Sid zijn derde glas bier leeg.

Er is zelfs sprake van om de Eagle, die geweldige krant, nieuw leven in te blazen. Pete Hamill, ook afkomstig van Brooklyn, wordt natuurlijk genoemd als hoofdredacteur. Ooit zou Sid zelf wel gevoeld hebben voor het hoofdredacteurschap.

Sid groeide op in Brooklyn en heeft er zijn hele leven gewoond, zij het niet bij de havens, dat was natuurlijk verboden terrein. De kades waren gevaarlijk voor kinderen.

Hij vindt het spannend om mee te maken hoe dit deel van Brooklyn aan zijn comeback werkt. Opgestaan uit de brokstukken, mijmert hij. Het is fascinerend om te zien hoeveel mensen geïnteresseerd zijn, iedereen wil meedoen. Projectontwikkelaars loeren tegenwoordig rond in de straten van Red Hook; sommigen van hen bellen Sid omdat hij hier de weg weet; ze vleien hem en smeken om informatie. Sid heeft zichzelf in een tijdschriftartikel al omschreven gezien als de historicus, de filosoof en de dichter van Red Hook.

In zichzelf lachend leunt hij tegen de balustrade en pakt dan zijn spullen bij elkaar: korte verhalen van Poesjkin, biografieën van Whitman en Paul Robeson. Echte dichters. Dat alles bij elkaar vormt Sids bijbel. Hij stopt de boeken in de versleten groene boekentas en probeert zich de schoongewassen jongeling te herinneren die die tas tientallen jaren geleden kocht als eerstejaars op Harvard. Als laatste stopt hij de mappen met zijn persoonlijke aantekeningen erin.

Staande op het dakterras kijkt hij de straat in, en ziet hem opnieuw. Hij ziet de dakloze man, en raakt in paniek. De aanblik van die man maakt een abrupt einde aan zijn mijmeringen. Zijn stemming verandert op slag. Sid grijpt naar zijn mobiele telefoon.

Hij belt weer naar Artie Cohen om hem te vertellen waar hij is en wat hij ziet. Artie neemt niet op.

Hij heeft Artie die ochtend al een keer of twee gebeld toen hij de dakloze in de buurt van zijn gebouw naar zijn ramen zag turen. Ondanks de hitte voelt Sid een koude rilling over zijn rug gaan. De man is al eerder in de buurt geweest: een week geleden. Hij kwam op Sid af, bedelend met uitgestoken hand. Sid deed of hij haast had en stak de straat over zonder de man nog een blik waardig te keuren. Ik had hem moeten helpen. Ik had hem een dollar moeten geven, denkt hij nu. Hij belt opnieuw.

Artie neemt op. Artie? Kun je komen? Even langskomen? Hij probeert zo nonchalant mogelijk te klinken, maar hij is bang.

Ik kan niet, zegt Artie. Ik ga morgen trouwen. Op zondag. Sorry, Sid, zegt hij, en hij herinnert hem aan zijn uitnodiging voor het feest. Zondagavond, zegt hij. Morgen. Kom naar de city.

Maar Sid is niet van plan naar Arties trouwerij te gaan. Hij gaat niet naar feestjes met vreemden. Vroeger wel, toen hij nog beroemd was en voor de New York Times werkte, toen hij op tv kwam en veel mensen kende en iedere avond naar feestjes ging, maar tegenwoordig niet meer.

Ze waren altijd heel close, hij en Artie, en hij probeert niet rancuneus te zijn omdat Artie nu niet naar Brooklyn komt. Toen hij aan zaken werkte die Sid interesseerden en hij nog in de city kwam, zagen ze elkaar veel. Ze hielden contact. Ze hielpen elkaar. Maar Sid kan niet meer tegen mensenmassa’s.

Vroeger was ik er dol op, denkt Sid; ik was dol op feestjes, ik ging overal heen, kende iedereen, was altijd in voor een beetje lol. Ik was toen natuurlijk veel jonger. Ik ben nu vijfenzestig en gepensioneerd, en ik hou niet meer van feestjes.

Sid vraagt zich af: wie kan ik nog meer bellen? Hij vertrouwt bij de politie verder niemand zoals hij Artie Cohen vertrouwt.

Aan de overkant van de rivier staat de zon op het punt zich in het water te storten, een van die typisch New Yorkse, opzichtige zonsondergangen. Sid legt wat geld op tafel en probeert te lachen, probeert de ironie ervan in te zien, maar hij kijkt toch weer naar het trottoir beneden, op zoek naar de dakloze.

Het wordt al laat. Het is september, de melancholieke tijd van het jaar, waar hij de pest aan heeft omdat het vroeg donker begint te worden. Sid heeft het nauwelijks opgemerkt, maar om hem heen op het terras zijn mensen aan tafeltjes gaan zitten, die menu’s bestuderen, drinken en eten bestellen.

Sid pakt de stok die hij gebruikt nadat hij zijn enkel geblesseerd heeft bij het tennissen, een oude wandelstok gemaakt van sassafras, neemt de tas met boeken onder zijn arm en strompelt naar de trap. Hij vindt het nog steeds erg dat hij langgeleden zijn lievelingsstok is kwijtgeraakt, de stok met een pinda als handvat, die hij van Jimmy Carter kreeg nadat hij een artikel geschreven had over Carters presidentschap. Hij is te ijdel om de aluminium kruk te gebruiken die hij van het ziekenhuis heeft gekregen, en dat beseft hij maar al te goed.

Bij de bar bestelt Sid een laatste biertje. Hij koopt een pakje sigaretten, wat hij in geen jaren gedaan heeft, hangt de tas om zijn schouder en gaat de straat op.

Hij verwijdert het cellofaan, voelt het kraken tussen zijn vingers, ruikt de tabak en steekt, stiekem als een kind, een sigaret op. Die smaakt heerlijk.

Sid blijft ongerust in de deuropening van het restaurant staan. Hij kijkt links en rechts de straat af, maar de dakloze is verdwenen. De straatlantaarns zijn aan. Eters betreden de restaurants in de straat.

Het is lekker buiten, een zachte avond, en Sid begint aan de wandeling van nog geen twee kilometer naar zijn huis. Hij leunt zwaar op zijn stok en geniet van de sigaret, van de avondlucht. Hij loopt langs de Marine Terminal en de uitgestrekte, verlaten terreinen met in beslag genomen auto’s, alles vlak bij het water.

‘Wat dom van me om me zo ongerust te maken’, zegt hij en hij beseft dat hij hardop heeft gesproken. ‘Ouwe gek.’ Hij gooit zijn sigaret weg.

In Coffey Street steekt hij het parkje over in de richting van de nieuwe pier. Halverwege begint zijn enkel pijn te doen en Sid besluit even uit te rusten op een bankje. Hij is nog maar een paar minuten van zijn huis. Op de een of andere manier vergeet hij de tijd en dommelt in.

Een paar minuten later schrikt Sid wakker. Zijn zenuwen voelen rauw. Iemand staat hem van dichtbij te begluren. Hij staat op, klaarwakker, en loopt zo snel mogelijk naar huis, en dan beseft hij dat hij er recht op afloopt, wat het ook is, omdat hij het ruikt. Hij ruikt de stank.

Hij ruikt de kerel voordat hij hem ziet, en dan hoort hij de jankerige stem die om wat kleingeld vraagt. De man is ergens voor hem en komt dichterbij.

Kleingeld, vraagt de kerel zachtjes, heb je wat kleingeld? Een dollar? Vijftig cent? Ik heb honger, man. Alsjeblieft.

Het is dezelfde man die Sid eerder gezien heeft. Van zijn lengte en huidskleur. Halfbruin, maar asgrauw door de drank en de drugs. Onder al die lagen lompen en vuil bevindt zich een mens die op hem lijkt. Hij voelt dat die vent dat ook weet.

Zijn ogen tranen, hij heeft glaucoom en grauwe staar, en hij kijkt Sid recht in het gezicht. Hij lijkt vaag verrast en steekt een hand uit. Sid loopt door.

Tot ziens, mompelt de man in zijn half verdoofde toestand en hij kijkt hem weer aan; Sid voelt dat hij in die ander zijn eigen dood ziet.

Ophouden, zegt Sid tegen zichzelf. Stop met dat sentimentele gedoe. En dan, voor de tweede keer die dag, wou hij dat hij de man wat geld gegeven had.

Voordat de man eindelijk verdwijnt, loopt hij nog een keer om Sid heen en laat zijn stank achter, als een dier dat zijn territorium afbakent.

2

‘Heb je enig idee wat voor huidskleur hij heeft, die dode vent?’ vroeg ik aan de rechercheur met het rode jasje, die nog steeds bij het water stond toen ik terugkwam van Sids pakhuis.

‘Kijk uit!’ gilde ze en ze greep me bij mijn mouw. ‘Jezus, je viel er godverdomme bijna in.’

Ik vroeg opnieuw: ‘Enig idee? Zijn huidskleur, bedoel ik. Blank? Zwart?’

‘Zwart. Volgens mij zei iemand dat hij zwart was. Een van die gasten heeft gekeken. Hoezo?’

Ik had het koud. ‘Hoelang duurt dit nog, denk je?’

‘Half uurtje of zo. Alles goed met je?’

Ik gaf haar mijn sigaretten en een paar minuten lang stonden we zwijgend te roken. Ik keek naar de overkant van de insteekhaven, naar de metalen kegel van tien verdiepingen hoog waarin het suikerriet werd opgeslagen dat de schepen aanvoerden. Ik had ergens gelezen dat Ferdinand Marcos ooit de eigenaar was geweest, of een neef van hem, of een andere Filippijnse oplichter.

Het was nu een puinhoop. Door een brand waren de machines, vultrechters, versnellingen, raderen en stortkokers veranderd in een massa geblakerd en verwrongen staal.

De rechercheur keek naar de haven.

‘Die arme klootzak was waarschijnlijk op het verkeerde moment op de verkeerde plaats. Er is hier tegenwoordig niet veel criminaliteit meer. Ik durf te wedden dat hij ladderzat was en in het water is geflikkerd.’

Ze vertelde dat ze haar hele leven hier in de buurt had gewoond en veel criminaliteit had meegemaakt, vooral nadat de havenactiviteiten waren overgeplaatst naar de grote containerterminals in Bayonne.

‘New Jersey’, voegde ze er misprijzend aan toe.

Ze wist nog dat er op iedere straathoek crack werd gedeald, dat leegstaande gebouwen gekraakt werden of als toilet werden gebruikt, dat er de hele nacht geschoten werd. Toen ze nog een kind was, was de schooldirecteur op klaarlichte dag doodgeschoten.

‘Beetje bloederige plek vroeger’, zei ze. ‘De mensen gooiden hun troep in het water, er werden zelfs dooie katten in gesmeten, en één keer per week kwam de stadsreiniging om alle rotzooi eruit te halen.’

Het ging nu een stuk beter, vertelde ze. De panden aan het water waren erg in trek, er was een supermarkt en zelfs IKEA was hier aan het rondneuzen.

‘Red Hook is nu officieel hip.’ Ze grijnsde. ‘Er wordt gevochten om onroerend goed. Kunstenaars komen hier wonen. Er worden groenstroken aangelegd langs de oude pakhuizen. Het is goed zo’, zei ze. ‘Ik vind het prima. Mijn pa zou zich rot gelachen hebben. Hij was een havenarbeider van de oude stempel.’ Ze sloeg een kruis. ‘Weet jij iets van die dooie? Ben je geïnteresseerd in hem?’

Ik knikte.

Een politiefotograaf die ik niet eerder had gezien, in een hes met gele fluorescerende strepen, huppelde voor mij heen en weer, op zoek naar de juiste hoek om het lijk in het water te fotograferen. Het viel me op dat er veel mankracht aanwezig was.

‘Zetten jullie hier altijd zo veel mensen op een zaak?’ vroeg ik.

‘Dat dacht ik ook net. Het is me een fucking raadsel waarom er zo veel belangstelling is’, zei ze. ‘Ik bedoel, de Republikeinse conventie komt naar de stad, dus iedere smeris draait godverdomme dubbele of driedubbele diensten voor die politici, en dan staat er bij het krieken van de dag, op een zondag, toch nog een meute in de haven van Red Hook! Iemand met connecties zal er wel belangstelling voor hebben.’

‘Ja.’

‘Man, ik ben blij dat de zomer bijna voorbij is. Hoe werd het ook weer genoemd, de Zomer van het Gevaar?’ Ze grinnikte sarcastisch. ‘Nu moeten wij allemaal onze vrije tijd opgeven om die rijke Republikeinen te bewaken, plus die andere rijke stinkerds die god weet hoeveel miljoen dollar aan ze geven. Om nog maar te zwijgen over die fucking demonstranten. Ben jij weleens bij zo’n politieke manifestatie geweest?’

Ik schudde mijn hoofd.

‘Ik ooit in Houston, bij die eerste Bush, papa Bush, niet Junior, niet dat onderkruipsel. Ik was nog jong en zat net op de academie, het was een hele belevenis voor mij. Er waren van die doorgedraaide christenen die plastic foetussen naar de mensen gooiden omdat ze tegen abortus zijn, en er waren ook heel rijke dames, ik heb nog nooit zulke grote diamanten gezien, en heet dat het binnen was, wel veertig graden. Maar goed, waar was ik gebleven?’ zei ze. ‘Wij hebben een politiek systeem waarbij alleen rijkelui worden gekozen, en niemand die het ook maar een reet kan schelen, weet je dat? Ik bedoel, ik ben vóór orde en gezag, en ik ben ook vóór de fucking doodstraf, en ik zou iedere terrorist het liefst met mijn eigen handen de nek omdraaien, ik bedoel, ik vind dat we ze gewoon moeten slachten en ruimen, weet je? Als ziek vee. Maar dat wil niet zeggen dat ik het leuk vind dat die rijke stinkerds mij bestelen, en ik vind het ook niks als Amerikaanse soldaten in Irak gevangenen mishandelen, ik bedoel, wie denken we dat we zijn, weet je wel? En ze zeggen steeds maar: laat het achter je, laat het achter je, het gaat wel weer beter, en dan laten ze die angst weer oplaaien, en denk ik: waar zijn ze godverdomme mee bezig?’ Ze haalde haar schouders op. ‘Ik wou gewoon dat die klootzakken ons godverdomme met rust lieten, die klootzakken in Washington DC, die ons geen rooie cent geven voor beveiliging.’

Iedereen was behoorlijk over de zeik omdat Homeland Security constant de heersende alarmfase veranderde. Rood, Geel, Oranje. Iedereen was het spuugzat omdat New York er bekaaid afkwam als het ging om fondsen voor de beveiliging van de federale regering.

Ik zei: ‘Ja, de federale regering.’

Ze moest lachen. ‘Ik weet niet eens het verschil tussen put- en regenwater, zoals mijn oma altijd zei. Ik vind het best als ze zo nu en dan eens naar New York komen, maar ze zitten daar maar een beetje op hun vette, luie reet in Washington, en wij zien nooit iets. Heb je laatst dat verslag van de FBI gelezen over wat ze noemen “aanwijzingen betrekking hebbend op zelfmoordaanslagen”?’

Ik knikte verstrooid, want ik vroeg me intussen af wie ik kon bellen en waar Sid verdomme uithing. Je kon bijna altijd hulp krijgen van een andere smeris in New York als je even met ze babbelde over hoe belachelijk de FBI te werk ging.

Ze zei: ‘Ik lach me dood over die passage dat je moet uitkijken voor “zweten, gebeden mompelen of ongebruikelijk klef of verstrooid gedrag”. Of voor vermommingen. Of voor chemische luchtjes. Dat betreft bijna iedereen die met de metro gaat. Chemische luchtjes? Dat kind van mij is een en al chemische luchtjes, weet je dat? Het wordt ook wel wiet genoemd. Ik kom thuis en ik ruik een enorme chemische lucht. War on Terror? M’n reet. Waarom nemen ze niet eens een kijkje in de havens, weet je? Je kunt een radioactieve olifant naar binnen smokkelen en niemand die het doorheeft. Kan ik trouwens iets voor je doen, afgezien van wachten tot ze die dooie boven water hebben?’ Ze stak haar handen uit met haar handpalmen naar boven en trok haar schouders op. ‘Er is nog niets bekend, weet je’, zei ze. ‘Hallo? Gaat het? Je was op een andere planeet, man.’

‘Ja, ik weet het. Sorry. Hoelang duurt het nog voordat ze het lijk uit het water hebben?’

‘Zoals ik al zei, een half uurtje misschien.’ Ze legde een hand op mijn arm. ‘Als je wilt kan ik je op een avond wel meenemen naar een van die Republikeinse feestjes, massa’s gratis drank en hapjes. Prima spul allemaal. Ik hoorde dat ze in een of andere tent fucking Chateau Lafite en Kobesteaks serveerden, weet je dat? Daar kunnen ze mij altijd voor oproepen, voor dat soort dingen. Ik ben vrouw, en Latino, weet je.’ Ze glimlachte en stak haar hand uit. Haar nagels waren felroze gelakt. ‘Clara Fuentes’, zei ze.

‘Ja, bedankt’, zei ik en ik stelde mezelf ook voor. ‘Dit jaar liever niet, maar in ieder geval bedankt.’

‘Je bent zeker al bezet, hè? Dat verbaast me niets’, zei ze. Ze pakte een visitekaartje uit haar zak, schreef er haar privé- en zakelijke nummer op, gaf het aan mij en zei: ‘Voor je weet maar nooit.’

‘Dank je.’ Ik wilde weglopen.

‘Hé.’

Ik draaide me om.

‘Rustig aan een beetje.’

Ik liep langs de haven weg van het lijk in de richting van een aantal afgemeerde bootjes. Ik was niet erg dol op boten. Al die keren dat ik was gaan vissen vond ik het geweldig, maar ik was ook altijd bang, en dus dronk ik veel bier en concentreerde me op de vissen. Bovendien kan ik niet goed zwemmen. Ik ben ooit bijna verdronken bij Coney Island toen een meisje – een depressief Russisch meisje dat er niet in slaagde haar leven op poten te zetten – de golven in liep en ik haar tevergeefs probeerde te redden.

Het probleem was dat ik wel graag in de buurt van water was. Ik was dol op de kades hier in de stad. Het was een van de dingen die mij vanaf het begin zo had aangetrokken aan New York. Maar boten boezemden me angst in.

Terwijl ik stond te wachten, zag ik hoe de mannen in het water bezig waren om het lijk los te krijgen, ze maakten aanstalten zijn armen eraf te hakken, maar aarzelden.

Ik moest denken aan het meisje dat vermoord was bij Sheephead Bay, in een zaak die ik onder handen had. Iedereen dacht aanvankelijk dat het het werk van een na-aper was, een imitatie van een cold case waarbij een meisje in stukken was gesneden door een monster dat nog op vrije voeten was. Ik wilde er niet aan denken. Er bleek geen verband te zijn.

Misschien wel voor de zesde keer in een half uur belde ik Sid, en ik probeerde niet te luisteren naar het geluid van de zaag. De zaag in het vlees, door het bot. Een dun, zoemend geluid in de stille ochtend; het enige andere geluid was het loeien van een eenzame sleepboot op de zonovergoten rivier.

‘Artie? Artie was het toch, hè?’ Het was Clara Fuentes en ze trok aan mijn arm. ‘Ik mag eigenlijk niks zeggen, maar je hebt duidelijk belangstelling, en ik hoorde iemand daar in het water zeggen dat het vaststaat dat die gast zwart en een jaar of zestig, zeventig is, voorzover ze kunnen vaststellen; ik hoorde het toevallig en een van die kerels ging onder de pier en zei dat hij kon zien dat hij al een tijdje in het water had gelegen, die zwarte bedoel ik dus, minstens een aantal uren. Het was niet duidelijk of hij gewoon te veel water heeft binnengekregen, of dat er drank of drugs in het spel zijn.’

‘Jezus.’

‘Ja.’

Ik zei: ‘Iemand hier rond zien scharrelen vanochtend? Iemand uit de buurt of zo?’

Ze schudde het hoofd. ‘Ik ben er de hele tijd bij geweest; afgezien van die vent met die hond en een paar andere buurtbewoners, die we allemaal kennen, was er niet veel belangstelling, en de mensen die dat wel hadden, hebben we uit de buurt gehouden. Had je speciaal iemand in gedachten?’

Ik dacht aan Sid. ‘‘t Maakt niet uit. Verder nog iets?’

‘Je ziet er beroerd uit. Wil je niet even gaan zitten. Ken je die vent of zo?’

Mijn handen trilden. ‘Ja, zoiets’, zei ik, want ik was er inmiddels van overtuigd dat het om Sid ging. Hij was dood. Hij had me gebeld. Ik was niet naar hem toe gegaan.

‘Het is de stank, weet je?’ zei ze. ‘Ook al ruik je die niet, je denkt toch dat je hem wel ruikt, nietwaar?’

Ik knikte en haalde mijn sigaretten tevoorschijn. Het pakje was leeg.

Ik liep naar de broodjeszaak in Van Brunt Street. Ik kocht een pakje sigaretten, maakte het open, nam er een tussen mijn vingers en bestelde koffie. Ik nam een slok en staarde naar zakken met varkenszwoerd en chips, en dozen vol koekjes met Spaanse etiketten. Ik probeerde rustig te blijven en me te concentreren.

Boven de bar hingen een paar borden waarop de specialiteiten stonden aangeprezen: ‘Swis Chez samwiches’, en ‘Hot Kanish’. Het New Yorkse Engels was een eigen leven gaan leiden. Ik moest erom lachen en dacht aan de smulpapen die, gedreven door nostalgie, in het weekend naar East Houston Street kwamen voor een echte kniesj bij Yonah Schimmel. Ikzelf had de pest aan wat voor kniesj dan ook.

New York had de grootste allochtone bevolking sinds de jaren twintig van de vorige eeuw. Vier op de tien mensen in de city waren ergens anders geboren. Net als ik. Ik nam nog een slok koffie.

Terwijl ik me in die broodjeszaak net als altijd stond af te vragen waarom ze de moeite namen om ribbeltjes in chips te maken, hoorde ik flarden van een gesprek tussen de eigenaar van de zaak, een gezette man met een puntneus en een shirt van de Mets aan, en een klant, een vrouw met wit haar en een boodschappenkar.

Het verbaasde me dat ze Russisch met elkaar spraken. De Russen waren vanuit Brighton Beach uitgewaaierd over Brooklyn, tot midden in het gigantische platte Flatbush, als Moskovieten die zich verspreidden over de Russische steppen. Ik had niet verwacht dat ze al helemaal tot in Red Hook waren gekomen.

Het gesprek in de broodjeszaak ging over de benzineprijzen, die deze zomer tot astronomische hoogte waren gestegen, en zelfs als je naar New Jersey reed werd je nog genaaid, en over projectontwikkelaars, die Red Hook hadden ontdekt en dat er eindelijk weer werkgelegenheid zou komen voor mensen zoals zij, tenzij die verrekte kunstenaars hun weer voor waren.

Ik dronk mijn koffie op, gooide het bekertje in de vuilnisbak en liep terug naar de waterkant. Ik hoopte vurig dat ze het lijk eindelijk uit het water hadden gehaald. Het was bijna negen uur.

3

Toen ik aankwam bij de insteekhaven waren ze al een paar zwartrubberen lijkzakken aan het dichtritsen en inladen in een zojuist gearriveerde ambulance. Het lijk was weg. Verdwenen in de zakken. Lichaamsdelen misschien. Ik wist het niet. Voor elk een zak. Respectvoller, hoorde ik iemand zeggen. Elke wat? Elke arm. Zijn hoofd? De rest van zijn lichaam?

Ik moest er plotseling aan denken hoe ze in Israël lichaamsdelen ruimen. Na iedere bomaanslag zag je ze. Het soort aanslag waarbij mijn vader was omgekomen, in de bus die hij regelmatig nam als hij naar zijn schaakclub ging. Verkeerde bus. Ze hadden de verkeerde bus gekozen. De bom was bedoeld voor een andere bus op een andere route. Toen ik op de plek des onheils kwam, lagen er lichaamsdelen over het wegdek verspreid, en de godsdienstige hulpverleners waren al ter plaatse. Ze raapten de stukken bij elkaar. Ze hadden speciale zakken. Religieuze joden gaven ieder lichaamsdeel een begrafenis: zelfs als er een arm of been was geamputeerd, of een stukje van een vinger, werd het begraven. Want anders, beweerden ze, zou je mismaakt in de hemel komen, of waar die mensen verdomme ook heen gingen. Nergens dus. Je ging nergens heen. Je was gewoon dood.

In de hitte van Brooklyn meende ik dat ik de zakken kon ruiken. Het was al bloedheet. Ik zweette als een otter.

‘Ik denk dat ik dat had moeten zijn’, zei een stem. Ik draaide me om en zag Sid McKay aan de rand van de kade staan, steunend op een stok in zijn ene hand en met een boodschappentas in de andere. ‘Je kijkt verbaasd, Art. Dacht je misschien dat ik het was’, zei hij.

‘Jezus christus, Sid. Wat ben ik blij om je te zien, maar waar was je? Ik heb je gebeld, ik ben bij je huis geweest, waar zat je, godverdomme?’

Hij hield de boodschappentas omhoog. ‘Ik ben naar Brighton Beach geweest, boodschappen doen’, zei hij. ‘Ik ben dol op Russisch brood. Ik ben altijd vroeg op.’

Ik zei: ‘Weet jij wie het was?’

‘Ik weet het vrijwel zeker.’

‘Heb je hem gezien?’

‘Ja, voordat ze hem in die zakken stopten. Dus je was er kapot van toen je dacht dat ik dood was? Sorry, ik wil niet sarcastisch doen, maar ik vraag me altijd af hoe mensen zullen reageren als ik dood ben. Net als die begrafenisscène in Huckleberry Finn, weet je nog?’ Hij keek naar zijn wandelstok. ‘Ik heb mijn enkel geblesseerd met tennis. Ik denk dat ik er te oud voor ben. Dus je was verdrietig?’

‘Natuurlijk’, zei ik, opgelucht en een beetje geïrriteerd omdat ik niet wist of Sid een spelletje met me speelde, of dat hij blij was dat ik gekomen was, of wat dan ook.

‘Moet je horen, het spijt me. Mijn mobiele telefoon is in de war. Ik ben niet zo goed met die moderne dingen. Artie, mijn excuses’, zei hij. ‘Gisteren was ik een beetje gek en, ik weet het niet, ik wist niet wie ik moest bellen of wie ik nog kon vertrouwen. Heb je toevallig sigaretten bij je? Heb jij ook gemerkt dat iedereen weer aan het roken is geslagen?’

Hij moest rond de vijfenzestig zijn; hij was lang, slank, knap, met slordig grijs haar.

Ik bood hem mijn pakje sigaretten aan. Hij gaf me zijn tas, nam het pakje aan en stak een sigaret op met een oude Zippo.

‘Vietnam’, zei hij. Hij zwaaide met de aansteker en keek naar de lucht.

‘Het wordt een hete dag’, zei Sid. ‘Een koude zomer, maar nu wordt het heet. Is het je opgevallen, die korte regenbuitjes steeds? Soms is het droog in Manhattan en nat in New Jersey. Apocalyptisch. Raadselachtig. Het is niet de hitte maar de vochtigheid, zei mijn pa altijd. Hij was een heel precieze man, zoals hij praatte, maar wel een en al clichés. Zijn familie had overal in New York en New Jersey kranten in eigendom; hij was geobsedeerd door het zakendoen en is er heel rijk mee geworden. Als kleine jongen bracht ik al kranten rond. Er waren altijd zwarten die kranten lazen. Kleurlingen. Zwarten. Negers. Afrikaans-Amerikanen. Sorry. Ik sta hardop te denken.’

Ik wilde terug naar de city. Ik keek op mijn horloge.

‘Luister, Sid, ik ben hier omdat jij me gisteren gebeld hebt. Ik had direct moeten komen, dat heb ik niet gedaan en dat spijt me, en dus ben ik nu hierheen gekomen, en toen ik hier arriveerde lag er een vent vastgeklemd onder een steiger, dood, en nu sta jij hier ineens en je zegt dat jij dat eigenlijk had moeten zijn, dus ófwel je vertelt me wat er aan de hand is, óf ik ga nu naar huis. Wie was die vent?’

‘Vergeef me. Ik sta te raaskallen’, zei Sid. ‘Ik had hem al een tijd zien rondschuimen, zoals ik al zei; hij was alcoholist, mensen probeerden hem te helpen, maar hij zei altijd: “Help me liever aan wat drank.” Hij zei altijd dat hij niet wilde afkicken. Hij dronk graag. Hij had ergens een kamer, hoorde ik. Ik wil gewoon een dollar voor een borrel, zei hij, en die heb ik hem niet gegeven. Die arme stakker kwam op me af met uitgestoken hand, en ik heb het hem geweigerd, ik ben gewoon naar huis gegaan en toen heeft iemand hem in het water geduwd. Iemand die dacht dat ik het was. Iemand heeft hem een klap op zijn kop gegeven met een eind hout, en toen is hij in het water gevallen. Zo is het gegaan.’

‘Heeft hij dat gezegd? Dat hij alleen maar drank wilde? Heb je met hem gepraat?’

Sid schudde zijn hoofd. ‘Het meeste heb ik van anderen gehoord’, zei hij. ‘Het is hier een heel gesloten gemeenschap, vooral aan deze kant van Red Hook, aan het water; een boel kunstenaars, ambachtslieden, schrijvers. We kennen elkaar. We kennen de autochtonen. We gaan naar buurtbijeenkomsten, we praten over nieuwbouwprojecten, en zo komen we de dagen door. “Stedelijke pioniers”, zo noemen we onszelf, en dit noemen we “ons dorp aan de zelfkant”. Sorry voor de metafoor en de ironie. Mensen voor wie Manhattan te duur is, of die Williamsburg of DUMBO of de hippe wijken van Brooklyn niet meer kunnen betalen. Dat soort mensen wil een stukje van de stad voordat alles verdwenen is, en dus komen ze terecht aan de rafelrand, de oude industriële gebieden.’

Ik onderbrak hem zo beleefd mogelijk.

‘En jijzelf?’ vroeg ik.

‘Ik vind het heerlijk aan het water’, zei hij. ‘Heb je een half uurtje voor me, Artie? Dat zou ik erg op prijs stellen. Ik weet dat ik heb zitten klooien, met dat gebel naar jou. Vergeef me.’

‘Je was bang voor die dakloze, klopt dat, Sid? En niet omdat hij een ongevaarlijke dronkenlap is. Je belde me omdat je bang was voor iets anders aan hem. Je zei dat hij neergeslagen was omdat ze dachten dat jij het was. Dat snap ik niet.’

‘Ik zag hem regelmatig, weet je, ook de laatste paar dagen, en hij kwam bedreigend over, het leek wel of hij aan de crack was of zoiets. Gisteravond, toen ik je de laatste keer belde, was ik echt bang voor hem. En niet alleen omdat hij er zo krankzinnig uitzag. Ik ken wel meer krankzinnige mensen.’

‘Wat dan?’

‘Toen ik hem van zo dichtbij zag, had ik het gevoel dat ik oog in oog stond met mijn eigen dood.’

‘Hoezo?’

‘Hij leek op mij’, zei Sid.

We gingen naar het huis van Sid; hij leunde zwaar op zijn stok en liep steeds langzamer. Hij veranderde van onderwerp. Hij vroeg of ik me nog herinnerde hoe we elkaar voor het eerst hadden ontmoet, op een feestje, zei hij, tien jaar geleden, misschien nog wel langer.

‘Je vroeg me of ik van jazz hield’, vervolgde hij.

‘Mijn god.’ Ik geneerde me.

Als je was opgegroeid in Moskou, zoals ik, en je hield van Amerika en van jazz, en je luisterde onder de dekens naar Jazz Hour van Willis Conover op Voice of America – als mijn vader me betrapte begon hij tegen me te schreeuwen, maar mijn moeder vond het prima dat ik me op die manier afzette – vanwege de muziek, kreeg je allerlei fantasieën over zwarte Amerikanen.

Sid zei: ‘Ik vond het aandoenlijk, ik was als verslaggever in Moskou en ik wist dat er voor mij twee soorten Russen waren: de racisten, die zo racistisch waren als ik nog nooit had meegemaakt, zelfs niet toen ik als jongetje ging logeren bij neefjes van me in het Zuiden, ik bedoel van die Russen die ons letterlijk beschouwen als dieren, als een ander soort; en het andere type, dat ons echt geweldig vond, meestal vanwege de muziek. Jij hoorde bij die tweede groep. Ik was alleen beledigd toen je vroeg of ik Charlie Parker kende omdat je dacht dat ik van zijn leeftijd was. Ik vond het verder prima want ik was geobsedeerd door Rusland, dus het was voor-wat-hoort-wat, ik wilde praten over Poesjkin en jij wilde van alles weten over muziek’, zei hij. ‘Jij was op dat feestje met een heel leuke vrouw met rood haar. Ik kende haar vaag. Lily Hanes. Zo heette ze toch, niet? Waar is die Lily gebleven?’

Ik gaf geen antwoord. Aan de manier waarop Sid door ratelde, zag ik dat hij behoorlijk overstuur was. Vlak bij de ingang van het gebouw stak hij zijn hand naar mij uit, alsof hij zijn evenwicht dreigde te verliezen.

Hij zag er oud uit. Ouder dan hij in werkelijkheid was, en het vlees van zijn gezicht hing er losjes bij. Zijn kleren, kaki short en een verschoten groen poloshirt, waren gekreukeld, alsof hij erin geslapen had. Ik kende meer mensen zoals Sid, wier geestelijke gezondheid bepaald werd door hun buitenkant, door er stijlvol uit te zien. Ik bekeek hem opnieuw en zag een vent die op het punt stond in te storten.

Ik hield de deur open en hij leunde op mij. Sid maakte nu wel een erg verslagen indruk. We liepen de trap op en hij deed traag de deur van het slot, alsof die te zwaar was om open te maken. We gingen naar binnen. Hij zette zijn stok neer en legde zijn boekentas op het bureau.

Ik had met hem te doen. Ik bedacht hoe graag ik Sid altijd gemogen had. Het was prettig om in zijn gezelschap te verkeren. Hij was intelligent, nieuwsgierig, ironisch, en een beetje somber.

In de ruime, zacht verlichte loft hing een oud affiche voor een concert van Paul Robeson achter glas aan de muur. Daarnaast hing een olieverfschilderij, een authentiek staaltje sovjetrealisme, met een triomfantelijke Lenin, die naar de toekomst wees voor een menigte arbeiders die eerbiedig naar hem opkeken, als naar een god.

Sid zag dat ik ernaar keek en zei: ‘Ik verzamelde dat spul ooit’, en hij ging me toen voor naar de andere kant van de loft, waar de grote, fabriekachtige ramen uitkeken op de rivier.’

Ik keek om me heen. ‘Wat is dit hier?’

‘Mijn kantoor’, zei hij. ‘Ik heb een uitgeverijtje, ik publiceer alleen dingen die me interesseren. Bovendien is het mijn schuilplaats. Mijn toevluchtsoord. Het einde van de wereld, weet je wel? Mensen zien, mensen niet zien, waar ik maar zin in heb. Ga toch zitten, Artie.’

‘Waar ben je voor op de vlucht?’

Hij gaf geen antwoord. Ik bleef staan waar ik stond, tegen het raam geleund.

‘Ik wil het even duidelijk hebben. Die dooie was een dakloze die iedereen kende, en jij denkt dat iemand hém gedood heeft in plaats van jou’, zei ik. ‘Klopt dat, Sid? Maar waarom zou iemand het op jou gemunt hebben? Je was zó bang dat je mij belde, minstens twee of drie keer gisteravond. Dus jij dacht dat degene die die arme sloeber vermoord heeft, het op jou voorzien had? Maar je hebt niet de politie gebeld, je belde mij, op de dag voordat ik ga trouwen. Kom op, Sid. We kennen elkaar lang genoeg.’

Hij kwam naast me staan, drukte zijn voorhoofd tegen het venster, sloot zijn ogen en deed ze weer open.

‘De laatste halteplaats in Amerika’, zei hij terwijl hij over het water keek. ‘Of de eerste. De rand van de wereld. Zie je dat? Als ik naar buiten kijk, zie ik de oude steigers en werven, de pakhuizen en fabrieken, de insteekhavens en kanalen, ruim twee vierkante kilometer, voor het grootste deel verlaten, op een paar kilometer afstand van Manhattan. Red Hook is een van de laatste grandioze plekken in de city. Sommige gebouwen hier zijn honderdvijftig jaar oud, uit de tijd van de Burgeroorlog, sommige zelfs nog ouder’, zei hij, en hij strekte zijn armen uit. ‘The Brooklyn Shipyard. De grootste ter wereld, alle kades stonden vol met thee, cashewnoten, mahonie, timmerhout, suiker, graan, allemaal graan uit het Midden-Westen, verscheept over de Grote Meren naar het Eriekanaal en via de Hudson naar New York. 1825, Artie. Met de opening van dat kanaal werd dit de grootste haven ter wereld, al die goederen die gelost en geladen werden, de rivier die doorliep tot aan de Atlantische Oceaan en ons verbond met Europa.’

Ik probeerde hem te onderbreken, maar als Sid eenmaal op dreef was, was hij niet te stuiten.

‘De pakhuizen puilden uit.’ Hij gebaarde naar een gebouw vlakbij. ‘Dat daar, kijk, daar hadden ze ezels op zolder die tot bloedens toe afgeranseld werden om het katrolwerk te laten draaien waarmee reusachtige balen koffie van de schepen werden opgetakeld. Ik heb het gevoel dat je het nóg kunt ruiken, en ik hoor ze ook, de mannen die over de kades krioelden, uit Italië, Ierland, Syrië, Zweden, Rusland, die allemaal hier in de havens werkten. Kun je je dat voorstellen, Artie? Toen ik klein was, was daar nog een deel van over. Ik ging er stiekem weleens heen. Dat was streng verboden, want ik was een braaf jongetje uit een goed gezin, en dit was een ruige buurt, met illegale handel, en boeven, echte ruige havenarbeiders, maar ik vond het schitterend’, zei hij. ‘Ik was een kindspion.’

‘Een wat?’

Hij moest lachen. ‘Geen echte spion, Artie, maar zo’n spion die je als kind bent. Ik zal even koffie voor ons zetten’, zei hij, maar hij maakte geen aanstalten. ‘Moet je kijken. Stel je eens voor. Over onroerend goed gesproken. Aan het water, met je eigen boot voor de deur, schitterend uitzicht op de city, tien minuten van Manhattan, een snelle vluchtroute. Geld. Je kunt hier je eigen koninkrijkje bouwen. Veel onroerend goed. Veel geld.’

‘Vluchten waarvoor?’

‘Dat allemaal.’ Hij gebaarde naar het raam en de vage skyline van Lower Manhattan.

‘Wat allemaal?’

‘Angst.’

Hij draaide zich plotseling om en liep naar de kleine, geïmproviseerde keuken aan het andere eind van de loft, waar hij een koffiepot vulde. Ik volgde hem.

‘Spreek je tegenwoordig nog weleens Russisch, Artie?’ zei Sid.

‘Als het moet. Voor mijn werk.’

‘Ik ben dol op die taal van jou’, zei hij. ‘Altijd geweest. Ik was er dol op. Ik heb Russisch geleerd toen ik hoorde dat Paul Robeson erheen zou gaan. Robeson was mijn idool. Hij was een superieur mens, zei mijn vader altijd, hij deed aan sport, hij zong, hij was briljant, hij ging om met kunstenaars en intellectuelen, met zwarten en met blanken. Heb je ooit gehoord van ene Carl Van Vechten?’

‘Wie?’

‘Maakt niet uit. Hij was nogal close met Robeson. Robeson ging naar Rusland. Hij merkte dat mensen van Slavische afkomst vanuit hun innerlijk wezen negrospirituals konden begrijpen, het had te maken met soul, en dat Russische element sprak mij aan. Raar eigenlijk.’ Sid zweeg. ‘Ik vond het altijd erg prettig als je Russisch met me wilde praten.’

Ik kon me niet herinneren dat Sid ooit Russisch met mij gesproken had; ik herinnerde me er echt niets van en ik vroeg me af of hij gek aan het worden was; misschien dreef de angst, waar dan ook voor, hem tot waanzin.

‘Heeft dit iets met de Russen te maken, dat van die dooie? Heb je mij daarom gebeld?’

Hij zette de koffiepot op het fornuis en deed het gas aan.

‘Ik hoor weleens wat. De mensen praten tegen mij. Ik ga naar Brighton Beach om Russische kranten en goed brood te kopen, en ik heb daar vrienden, mensen in boekwinkels, mensen in cafés. Sommigen zijn vriendelijk, anderen niet. Als ze een zwarte zien, dan is het gokken hoe ze reageren, weet je.’ Hij glimlachte. ‘Sorry, Artie, ik trek even iets anders aan terwijl de koffie pruttelt.’

Hij draaide zich om en verdween achter een deur die waarschijnlijk naar de badkamer leidde.

Ik verzette een voet en de brede plankenvloer kraakte. Twee muren in de loft werden helemaal in beslag genomen door uitpuilende boekenkasten. Er lagen stapels boeken op de grond en ook op een grote grenen tafel onder het raam. Daar stond tevens een computer op. Sids groene boekentas lag naast een weckfles vol rozen, waarvan de meeste bloembladeren op de tafel waren gevallen, en naast een keurige stapel mappen van bruin karton.

Bij het bureau stond een ouderwetse houten bureaustoel op wieltjes, en in de hoek een ronde tafel met tientallen foto’s erop, allemaal in oude zilveren lijstjes. Ertegenover stond een versleten leren bank, waar een verschoten blauwrode kelim overheen lag. Daarbovenop lagen een deken en een hoofdkussen.

Sid kwam terug, hij droeg een gestreken blauw overhemd waarvan de mouwen opgerold waren, een nieuwe katoenen broek en Top-Sider mocassins. Hij draaide het gas uit, schonk de koffie in twee mokken en gaf mij er een. Hij leunde tegen een tafeltje waarop kranten en tijdschriften op een rij lagen uitgestald.

‘Ik ben een krantenjunk’, zei hij. ‘Altijd geweest. Ik lees er drie, vier per dag. Ik zou niet weten wat ik moest beginnen zonder kranten.’ Hij glimlachte.

Ik keek om me heen. ‘Geen tv?’

‘Ik haat die herrie’, zei hij.

‘En je woont hier?’

‘Nee. Dit is een bedrijfspand, geen woning, zoals ik al zei, maar ik geef zo nu en dan een paar dingen uit, boekjes over mysteries uit de plaatselijke geschiedenis, monografieën over Walt Whitman, dingen over zwarte kranten. Dingen die ik leuk vind en waar niemand anders iets om geeft.’

Ik nam een slok koffie en haalde mijn gsm tevoorschijn. De tijd begon te dringen.

‘Dat wettigt mijn aanwezigheid hier, hoewel ik hier niet mag wonen’, zei Sid. ‘Ik heb een appartement in Brooklyn Heights en een huis in Sag Harbor. Een man in bonis, Artie.’ Hij keek naar het plafond. ‘Hoor je die muziek? Een Cubaanse keramist. Ik mag dat wel, ik hou van de geluiden van andere mensen in het gebouw, weet je dat?’

Ik wist het.

‘Die houden de boze geesten buiten de deur’, vervolgde hij.

‘Wat voor boze geesten?’

‘De eenzaamheid’, zei hij.

‘Ben je hier ook ’s nachts?’

‘Ik slaap hier nooit echt. Ik zit op de bank en kijk uit over het water. Ik heb dit gekocht om er te kunnen werken en omdat ik dol ben op het water, en niemand weet dat ik dit heb. Ik kan me verstoppen op klaarlichte dag’, zei hij. ‘Als ik hier ben, trekt niemand zich iets van mij aan, niet de mensen in die nieuwbouwprojecten vooraan in Red Hook, noch de kleine middenstanders, de taartenmakers, de radicale borduurmevrouw, die andere die vliegers maakt van zijde, de glasblazers, de schilders, weet je? Niemand bemoeit zich met mij. Zo vrij voel je je nergens in New York City. Ongelooflijk. Maar dat gaat veranderen. Het is al aan het veranderen. We krijgen hier een supermarkt. Kan ik je iets anders aanbieden dan koffie? Een biertje? Of is het daar nog te vroeg voor?’

Achter al die goede manieren was hij gespannen, zijn gezicht stond strak, de blik in zijn ogen was enigszins verwilderd door een of andere innerlijke angst. Ik keek op mijn horloge. Ik had beloofd dat ik vroeg klaar zou zijn. Ik had het beloofd.

Er klopte helemaal niets van: Sid die ’s nachts rondzwerft langs het water; hij blijft slapen in een half ingerichte loft; de verkreukelde kleren die hij aanhad. Het klopte niet met zijn zachte manier van praten, met zijn goede manieren. Hij was bang. Je zag het aan zijn ogen. Hij was naar binnen gekeerd, misschien uit zelfbescherming, en een deel van hem was uit het zicht verdwenen.

‘Het lijk, Sid. Zou het iets met ras te maken kunnen hebben? Denk je dat? Die dooie? Zullen we het daar eens over hebben?’

‘Dat weet ik niet. Het is mogelijk. Vroeger had dat zeker gekund. Maar tegenwoordig? Hoezo? Negentig procent van Red Hook is Latino of zwart.’ Hij zette zijn mok neer en ging op de rand van het bureau zitten. ‘Ik denk steeds dat iemand die er misschien genoeg van kreeg dat ik liep rond te neuzen, mij te grazen wilde nemen en toen die arme sloeber heeft gepakt die nu in stukken in een paar lijkzakken zit, weet je? Ik praat graag met mensen, ik luister graag naar de verhalen over de haven, ik wil graag weten wat er allemaal aan de hand is. Ik ben vóór ontwikkeling, en het idee dat er hier leven in de brouwerij komt, spreekt mij aan. Maar er zijn ook mensen die dat niet leuk vinden. Er zijn mensen die ertegen willen vechten. Ik denk erover een boek te schrijven, ik maak aantekeningen. Misschien vond iemand dat ik te veel wist. Of niet.’

‘En is dat zo?’

‘Wat?’

‘Weet je te veel?’

Hij glimlachte. ‘Het ligt eraan wat je bedoelt.’

‘Misschien was het gewoon een ongeluk, Sid.’ Ik gebaarde in de richting van de insteekhaven, waar het lijk had gelegen.

‘Denk je? Denk je echt dat iemand moeite heeft gedaan om per ongeluk een oude dronkenlap te vermoorden?’

‘Vertel me dan eens wat er volgens jou gebeurd is, als je wilt, want ik moet nu echt weg.’

Hij aarzelde, en ik wist dat hij met de feiten stond te goochelen. Hij liep naar de gootsteen, spoelde zijn mok af, zette die op het aanrecht en draaide zich om naar mij.

‘Mag ik nog een sigaret van je?’ vroeg hij.

Ik wierp hem het pakje toe. Hij stak er een op en rookte zwijgend.

Ik mocht Sid graag, maar het was al laat en hij liet het achterste van zijn tong niet zien. Ik kon niet langer wachten. Ik vertrok en was al halverwege de eerste trap, toen ik de deur hoorde opengaan en Sid achter me aan zag komen hinken.

‘Kun je me een lift geven?’ vroeg Sid terwijl hij achter me aan de straat op liep, mijn auto bewonderde en een hand op het portier aan de passagierskant legde. Ik maakte aanstalten om in te stappen en reageerde niet. Het was gelul, Sids poging tot een compliment. Mijn oude rode Cadillac liep op zijn laatste benen; ik had een nieuwe auto nodig, maar de wagen die ik graag wilde hebben, kon ik niet betalen en dus bleef ik in deze rijden. Ik was er nog steeds dol op, hoewel hij het aanzien nauwelijks nog waard was. Ik had genoeg van het spelletje dat Sid speelde.

‘Alsjeblieft’, zei hij. ‘Het is maar een klein stukje. Zet me maar af in Van Brunt Street. Wil je dat?’ vroeg hij.

Ik knikte, we stapten in en ik reed weg.

‘Vind je dat ik me moet verschansen in mijn loft, Artie? Denk je dat het nu veilig is? Het is moeilijk om erachter te komen wie je wel of niet kunt vertrouwen, nietwaar? Ik heb je niet alles verteld. Sorry. Ik was te overstuur.’

Hij wachtte op mijn reactie. Hij keek uit het raam en toen weer naar mij, aarzelend.

‘Weet je, toen het nieuws me niets meer kon schelen, ben ik opgehouden met werken’, zei Sid. ‘Om eerlijk te zijn waren ze blij dat ze van me af waren, en ik was blij met mijn vervroegde pensioen en met het geld. Niemand zat te wachten op een chagrijnige oude hoofdredacteur, terwijl ze bezig waren met hun nepfoto’s en hun verzonnen verhalen, en ik besefte dat ik er genoeg van had om steeds te doen alsof ik niets in de gaten had, en toen verloor ik mijn belangstelling. Het manipuleren van het nieuws had mijn interesse verloren. Sorry, je hebt waarschijnlijk geen flauw idee waar ik het over heb.’

Ik wist wel degelijk waar hij het over had; ik was opgegroeid in een land dat zowat bestond uit manipulatie, waar het enige nieuws bestond uit propaganda.

Ik zei: ‘Hoe bedoel je, dat het nu veilig is? Er is toch geen misdaad tegen je gepleegd of zo?’

‘Ik begrijp wat je bedoelt, ja. Ik snap het. Bedankt dat je met me mee denkt. Dank je. Op bepaalde momenten heb je gewoon behoefte aan iemand die je gelooft, weet je? Daarginds, zet me daar maar af als je wilt. Een leuk café’, zei hij. ‘Het eten is er goed. Leuke bar.’

Ik stopte en hij deed het portier open, nog steeds aarzelend.

Ik zei: ‘Ik moet ervandoor.’

‘Ik begrijp het’, zei hij. Hij gaf me een hand en zei: ‘Bel me binnenkort een keer, wil je? Dan trakteer ik je op een drankje of een etentje, jou en je vrouw, oké?’ Sid stapte uit, draaide zich om en leunde naar binnen.

‘Wat bedoelde je verdomme met “veilig”?’ vroeg ik.

‘Hij zei dat hij terug zou komen, hij zei dat hij me weer zou weten te vinden, en anders kwam er wel iemand anders. Binnenkort’, zei Sid, en daarna ging hij rechtop staan.

Er schoot me iets te binnen, en ik stak mijn hoofd uit het autoraampje en riep naar Sid, terwijl hij het trottoir op liep: ‘Hoe wist je dat die dooie op zijn kop geslagen is met een stuk hout?’

‘Ik denk dat ik dat van een van de rechercheurs gehoord heb’, antwoordde hij, en ik wist dat hij loog.

‘Raar eigenlijk, dat een dooie zwerver zo veel aandacht krijgt op een zondagmorgen; ik bedoel, het politiekorps draait nu dubbele diensten vanwege de conventie. Sid?’

‘Ja?’

‘Heb jij de politie gebeld? Heb jij het alarmnummer gedraaid? Heb jij de dood gemeld van die man onder de steiger?’

Er vloog een vliegtuig laag over en het lawaai leek Sid af te leiden, of misschien hoorde hij me niet, maar het enige wat hij zei was: ‘Gefeliciteerd met je huwelijk, Artie. Doe de groeten aan Tolya Sverdloff. Zeg maar dat het me spijt dat ik vanavond niet op het feest kan komen. Ik moet hier gewoon weg.’

‘Weg van waar?’

‘Weg van Red Hook’, zei hij.