Gillian Slovo

Zwarte orchideeën

Vertaald uit het Engels door Kathleen Rutten

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Oorspronkelijke titel Black Orchids, verschenen bij Virago

Oorspronkelijke tekst © Gillian Slovo, tbc

Eerste Nederlandstalige uitgave © Kathleen Rutten en De Geus BV, Breda 2009

Deze editie © De Geus BV, Breda 2014

Omslagontwerp Riesenkind

Omslagillustratie © Tatina Semprini/Trevillion Images

isbn 978 90 445 3181 7

NUR 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2009

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1946
Ceylon

1946

Ceylon

#

TOEN EVELYN NAAR de palmwijntapper keek, wendde hij zijn blik af.

Met haar golvende, blonde haar, lichte huid en lengte was Evelyn het gewend om door Ceylonese mannen aangestaard te worden. Haar zus beweerde altijd dat ze die aandacht op de een of andere manier moest aanmoedigen. Maar dat deed ze niet. Beslist niet. Het weerhield haar er juist van om rond te kijken zoals ze zou willen. Maar toch, toen de oogleden van de palmwijntapper nogmaals trilden om haar in zijn blikveld te vangen, moest ze Marjorie op dit punt gelijk geven. Als de aandacht zou stoppen, zou ze die waarschijnlijk missen. Ze glimlachte.

De man glimlachte niet terug.

Opgelaten keek Evelyn langs hem heen.

Door de opstekende wind wiegden de takken van de kokospalm en scheerden er wolken langs een donker wordend deel van de hemel. De warme, weeïg vochtige lucht benauwde haar.

‘Moet je nou altijd weglopen?’ Evelyns zus, Marjorie, sprak haar vaak aan alsof ze een van de drie honden van hun moeder was, en dan ook nog het lid van de roedel dat onopgevoed was en aan geen enkel commando gehoor gaf.

Marjorie stond in de roodbruine zanderige berm van de smalle weg. Omdat ze zoals altijd had geweigerd ook maar iets uit te doen, zelfs niet haar witkatoenen jasje, dat dichtgeknoopt was over haar gele jurk met lange mouwen, had ze het zo warm dat haar muisvale haar in strengen in haar dunne nek samenklitte. Haar gezicht was rood van de hitte en door het smadelijke wachten in het zicht van al die inlanders, een omstandigheid die ze, aangezien ze zich er niet toe kon brengen kritiek te leveren op haar verloofde, wiens auto pech had gekregen, nu probeerde af te reageren op Evelyn. ‘En moet je per se zo staren?’

Zuchtend keek Evelyn naar de overkant van de weg. Daar lag een spoorbaan, die in de ene richting naar Colombo leidde en in de andere naar de zuidelijkste punt van het eiland. Twee vrouwen in sari liepen midden tussen de rails door, op de voet gevolgd door een boeddhistische monnik in oranjegeel gewaad die een paraplu had opgestoken om zijn geschoren hoofd te beschermen, terwijl hij sierlijk over de bielzen stapte waar de rails op rustten. Zo’n vredig gezicht. Evelyn kreeg sterk de neiging om de weg en de spoorbaan over te steken en door te blijven lopen tot ze bij de rubberbomen kwam, daar een inkeping in te maken en te kijken hoe het dikke, witte slijm eruit sijpelde dat in de open lucht tot elastiek stolde. Maar als ze dat deed, zou ze het moment waarop ze had gewacht mislopen.

Nadat ze toegestemd had om als chaperonne te dienen voor Marjorie en Gordon op hun dagtrip naar het zuiden, had Evelyn vurig gewenst dat ze op tijd voor het tappen langs dit bosje palmbomen zouden komen en nogmaals gewenst (want ze wist dat Marjorie nee zou zeggen) dat ze zouden stoppen om ernaar te kijken. Maar net toen ze erlangs kwamen, was Gordons Austin reutelend, knallend en bitter ruikende dampen uitstotend tot stilstand gekomen en te oordelen naar de groeiende groep mannen die met hun hoofd onder de openstaande motorkap stonden, was er geen snelle manier om de wagen terug op de weg te krijgen. Evelyn had geluk.

Ze was opgetogen. Het gebeurde tegenwoordig steeds vaker. Ze werd dan bevangen door een opwinding waarvan ze de oorzaak niet helemaal begreep. Haar moeder zei dat het de leeftijd was, haar zus dat het haar manier was om aandacht te trekken en haar baboe dat het kwam door alle op handen zijnde veranderingen. Maar Evelyn dacht dat er iets veel mysterieuzers aan de hand was. Een voorgevoel; nee, het was niet gewoon een voorgevoel, het was de zekerheid dat er iets goeds stond te gebeuren.

Die ochtend vroeg, toen ze in bed had liggen luisteren naar het ritmische suizen van de plafondventilator, die zijn reuzenbladen door de zwoele lucht sloeg, had dezelfde zekerheid bezit van haar genomen. Het was nog donker, maar de huisbewoners zouden weldra ontwaken. Eerst zou het keukenpersoneel opstaan, zich buiten gaan wassen en de pannen op het vuur zetten. Gevolgd door het geluid dat door Evelyns hele jeugd liep: het ritmische raspen van een kokosnoot voor het strooisel om de sambal- en kerrieschotels waar het personeel (en Evelyn ook) zo dol op was mee te kruiden en te binden. Samen met de vochtige blokjes gekookte rijst met kokosmelk, de kiri bath-rijst, of de vliesdunne geschulpte deegtrechters, de hoppers, vormden ze een exotisch bijgerecht voor het Engelse ontbijt van de pensiongasten.

Evelyn was vol verwachting geweest voor de komende dag en er vast van overtuigd dat haar leven, stuurloos sinds ze van school was gekomen, zich voor haar zou openbaren, ook al wist ze niet hoe.

Haar houten luiken waren halfdicht. Er was geen glas dat haar verhinderde om door het ingewikkelde traliewerk te gluren en de dooiergele benauwdheid van het donker voor de dageraad in te ademen. De hond van de buren blafte en stak een andere aan. In de tuin hief haar moeders laatst geredde zwerfhond zijn kop en snuffelde in de lucht.

Het was windstil en al smoorheet. Toen Evelyn tussen de gordijnen door stapte die haar slaapkamer van de gang scheidden, trof ze Minrada aan, die languit op haar beddengoed lag. Hoewel Minrada altijd licht sliep en ze gemerkt moest hebben dat Evelyn daar stond, hield ze haar ogen stijf dicht, zelfs toen Evelyn zich vooroverboog en in haar oor fluisterde: ‘Ik ga even een luchtje scheppen.’ Ze stopte een verdwaalde lok van Minrada’s nog steeds glanzend zwarte haar achter haar oor, kuste de oude vrouw zacht op haar voorhoofd en liep verder.

Door de lange, met teakhout betimmerde gang, waarbij ze in het voorbijgaan de gordijnen liet opwaaien die als afscheiding dienden voor haar moeders slaapkamer en die van haar zus, het ritselen van de stof een zacht contrapunt voor het gesnurk dat door de deur boven drong waarachter de pensiongasten lagen.

Evelyn had zich in de zitkamer langs het bankstel gewurmd, dat een erfstuk van haar moeders moeder was en dat tegen de rotanstoelen en tweezitsbankjes die bij het huis hoorden aan stond gepropt.

Ze had zich zo gelukkig gevoeld dat ze bijna was gaan zingen. Wat fantastisch om het huis voor jezelf te hebben, zonder door de drukte van overdag gehinderd te worden, het geschrob, gerasp, gewas en gekook, de eentonige kringloop van een huishouden dat overleefde door kamers te verhuren aan Engelse ex-militairen, de bestuurders van deze binnenkort afgedankte kolonie.

De rest van het personeel had nog liggen slapen in de achterkamer die aan de keuken grensde. Evelyn ging, wat ze maar zelden deed, door de voordeur naar buiten. Ze stapte de lucht in, die zwaar was van het vocht, trok de deur achter zich dicht en overwoog over de veranda te gaan die langs de hele voorkant van het huis liep. Maar omdat haar moeder en Marjorie daar wakker van konden worden, nam ze het houten trapje naar de tuin.

Een halfonderdrukte kef van de nieuwe hond. De andere twee hadden enkel gesnuffeld en haar uitgestoken hand gelikt, waarna ze weer waren neergeploft om hun energie te bewaren voor de dag.

Terwijl ze stond te wachten tot het donker optrok, begon Evelyn de contouren te onderscheiden van het uitgestrekte gazon met erachter het hoge struikgewas dat tegen de omheining groeide. Dit moment voor het aanbreken van de dag was vol geluiden die de ventilator in haar slaapkamer had overstemd. Het ritselen van kikkers en palmeekhoorns in het kreupelhout, het rollen van een riksja op de zandweg, het klepperen van een paard en wagen en, hierboven uitstijgend, het rikketikkende kwebbelen van vliegende honden die neerstreken op de takken van de hoge boom bij de buren. Het schelle grauwen van de al neergestreken vliegende honden klonk op in de verblekende nacht en zwol aan tot een schril gekrijs door de hotsende noodlandingen van stuntelige nieuwkomers.

Tegen de dageraad zouden de vleermuizen zich allemaal als zachte, rafelige bollen donkere stof met hun poten aan de bovenste takken vastklampen, met hun langwerpige vleugels om hun lijf gevouwen of af en toe uitwaaierend. En als ze bijna allemaal terug waren, zou vlak daarna de rode vuurbal van de zon opkomen. Niet dat Evelyn de zonsopgang zou kunnen zien, want hun huurhuis was op zo’n manier gebouwd dat dag en nacht elkaar afwisselden zonder iets van het begeleidende vuurwerk.

Wat, zo had Evelyn bedacht, veel zei over hun leven en over de plaats die ze in dit Ceylon innamen.

#

‘STA JE WEER te dromen?’

Deze keer had Evelyn reden om haar zus dankbaar te zijn voor haar vermaning. Het zou vervelend zijn om het eerste moment van de klim te missen. Toen Marjorie wegliep, na haar een kleine dosis van haar aanzienlijke voorraad wrok te hebben toegediend, richtte Evelyn haar blik weer op het palmbomenbosje.

De palmwijntapper sjorde zijn sarong omhoog en knoopte hem om zijn middel om zich vrij te kunnen bewegen. Zijn hemd stond open. Ze zag zijn ribbenkast vaag eronder afgetekend.

Achter hem liep een reeks geknoopte touwen, die zijn ladder vormden, langs de gekartelde stam van de palm omhoog. De boom was door jarenlange hevige wind gebogen zodat hij naar de oceaan toe leunde, terwijl hij zich tegelijkertijd naar de veranderlijke lucht uitstrekte. Zo’n sterke reus met zijn lange stam, hangende geveerde bladeren en dikke, hoge tros oranje kokosbloemen. Een boom die niet onderdeed voor het vernuft van zijn menselijke bondgenoten, de tappers die, hoog bovenin, drie touwen hadden bevestigd – twee voor de benen en een voor de handen – die ze door de lucht naar een tweede boom, zo’n drie meter verder, hadden geleid, en zo verder naar de volgende en de volgende, zodat er tussen de zeven palmen van verschillende omvang een loopbrug van touw was ontstaan.

De tapper pakte zijn dikke, leren koppelriem en zwaaide die laag om zijn middel. In een gleuf in het diepe, donkerbruine houten kastje dat aan de koppel hing, stopte hij een plat mes voor het wegkappen van takken, een breed krommes voor het opensnijden van kokosbloemen en een bolvormig houten tapinstrument. Hij schoof het kastje opzij tot hij met zijn lange arm gemakkelijk naar achteren kon reiken om er een stuk gereedschap uit te trekken. Hij bukte zich nog een keer om een touw op te pakken dat hij zo snel oprolde dat ze de beweging van zijn handen amper kon bijhouden, waarna hij het aan de koppelriem bevestigde. Ten slotte maakte hij er een kom, gemaakt van de pit van een gebruinde, gedroogde labu, aan vast.

Toen gleed er over zijn gerimpelde gezicht, dat zo mager was als zijn lichaam pezig, een uitdrukking die ze niet kon duiden. Twijfel, dacht ze toen de uitdrukking bleef – hij is iets vergeten. Alsof hij haar gedachte bevestigde, gingen zijn knokige handen naar zijn koppelriem en zijn spitse vingers controleerden wat hij had. Maar toen hij alles op zijn plaats vond, begon hij nog niet te klimmen. In plaats daarvan liep hij naar een andere man en ze begonnen een ernstig gesprek met hun hoofden bijna tegen elkaar, behalve wanneer de een of de ander plotseling omhoog naar de lucht keek.

Ze was te ver bij hen vandaan om te horen wat ze zeiden en zelfs al had ze dichterbij gestaan, dan nog zou haar elementaire Singalees haar in de steek hebben gelaten. Maar ze begreep dat ze zich zorgen maakten om de wind.

Ze keek ook omhoog. Het zou niet gaan regenen, daarvan was ze overtuigd. Het dreigde alleen maar. En het was niet eens zo winderig.

Haar geluk, haar magie, had hen specifiek naar deze plek gebracht zodat ze hen kon zien klimmen. Zo zou het moeten werken. Wat zij, Evelyn Elizabeth Dorothy Williams, wenste zou ze krijgen. En ja, hoor, ze zag dat hij knikte, en toen zag ze hem wachten terwijl de kloek gebouwde man wat snippers tabak, vermengd met kalksteenpasta, in een betelblad rolde. Hij overhandigde het bolletje aan de palmwijntapper, die er even op kauwde, vervolgens een straal rood speeksel uitspoog en terugliep naar de boom.

Victorie. Hij zou gaan klimmen. De opgetogenheid, vergelijkbaar met het gevoel van die ochtend, keerde terug.

Maar de tapper leek weer te aarzelen. Vooruit, dwong Evelyn hem stilzwijgend, vooruit. Hij draaide zich plotseling om en keek in haar richting.

Zijn blik was strak en helder, wat ongewoon was voor een onbekende Singalees. En er was nog iets, iets wat trilde onder de monstering. Geen nieuwsgierigheid jegens dat blanke juffie dat zijn kundigheid kwam bekijken. Ook geen hoon. Maar iets wat dieper, donkerder en triester was. Berusting, daar keek ze naar, en met dat besef kwam de gedachte bij haar op dat hij zou vallen.

De man wiegelde op die typisch Ceylonese wijze met zijn hoofd, zijn nek bewoog van de ene naar de andere kant toen hij het halve knikje gaf waarmee hij liet blijken dat haar interesse was opgemerkt, wat hij besloot met een glimlach. Toen zijn gezicht opklaarde, las ze daarin dat het waar was wat Marjorie haar altijd voorhield: dat ze situaties aandikte al naar gelang het haar uitkwam. De palmwijntapper dreef de spot met haar.

Hij draaide zich om en begon te klimmen. Met gespreide, gebogen knieën schoof hij langs de stam omhoog. Hij was snel en licht, alsof hij van lucht was gemaakt en niet van huid, botten en spieren. Toen hij bij het punt ver boven haar was gekomen waar de eerste tak uit de stam groeide, hees hij zich erop en bleef zo even staan. Een lange man, die heel klein leek in de kruin van de enorme boom waarvan de takken in de wind wuifden.

Een donkere vogel, een zwarte kraai, vloog zo vlak langs de boom dat hij vanuit Evelyns gezichtspunt langs zijn hoofd leek te strijken. De tapper schonk geen aandacht aan de vogel en schuifelde dichter naar de oksel van de tak toe. Daar maakten de bloemschedes plaats voor een massa knoppen waaraan een tweede kom hing. Hij goot de vloeistof in de kom aan zijn koppel, waarna hij met het brede mes op het punt inhakte waar een tros palmbloemen vastzat, en door de schede sneed om een nieuw vlak van knoppen bloot te leggen.

Nu moest Evelyn opzijgaan, anders zou ze geraakt worden door stukjes kokoskurk die tollend en vonkend door het licht omlaagvielen en her en der op de harde, stoffige grond neerkwamen. Ze raapte een rond, vaalgeel stukje op. Hield het onder haar neus en snoof de licht vochtige geur op van kokos en bast, een voorproefje van de dikke, zoete, enigszins zure palmwijn, die het eerste resultaat van de gisting was.

De man kwam alweer in beweging. Beide handen omklemden het bovenste touw en schoven naar voren, terwijl zijn voeten, naar buiten gedraaid als die van een balletdanser, over de twee onderste touwen gleden. Tijdens die beweging was hij half gehurkt, met gebogen knieën en de pezen van zijn benen gespannen tegen de touwen, die iets doorzakten onder zijn gewicht. Zo’n vreemde houding. Ondanks zijn lenigheid leek hij eerder op een kolossale bidsprinkhaan dan op een balletdanser, met zijn lange tenen die al schuivend het touw grepen en hem vooruitbrachten (de volgende boom van de reeks was groter), tot hij veilig op die stam was beland en meer van de verzamelde vloeistof in zijn pot goot.

Omdat de pot nu vol was, liet hij het uiteinde van het lange touw zakken. Toen het de grond raakte, maakte hij de pot aan het andere einde vast. Hij liet los en het onbelaste uiteinde rees evenredig met het dalen van de zware pot, die omlaagtolde en draaide tot hij werd opgevangen door de man op de grond. Ze zag de troebele grijze vloeistof met erop een dikke witte schuimlaag die een penetrante geur afgaf, die sterker werd toen de man hem in het vat goot.

Nadat hij de lege pot had opgehaald hakte de tapper een andere opening uit, waarna hij zich naar de derde van de zeven bomen keerde. Die was groter dan de boom waarin hij stond, dus moest hij zijn been over een tak zwaaien om zijn voet uit te kunnen steken. Terwijl hij dat deed, wakkerde de wind aan. Het touw bewoog, zodat hij één voet op de stam had en met de andere naar de plek tastte waar het touw zou moeten zijn maar niet was.

Hij gaat … dacht Evelyn en ze hield haar adem in, terwijl ze hem in de lucht zag spartelen in een poging het touw te pakken, dat door een windvlaag nog verder weg waaide … hij gaat vallen; de gedachte scheen ook op te komen bij de man, wiens hoofd plotseling achteruitschoot. Maar de touwen achter hem zwaaiden hevig heen en weer. Zich nog steeds stevig aan de stam vastklemmend draaide hij zich naar voren. Hij hees zich omhoog.

Niet doen, dacht ze.

De man was lang en sterk. En zo levend, dacht ze. Ze sprak zichzelf toe met Marjories verstandige stem. Hij zal niet vallen, hield ze zichzelf voor. Hij kent het gevaar. Hij zal voorzichtig zijn.

Hij stak zijn voet uit om die stevig op het onderste touw te zetten, terwijl hij tegelijkertijd het bovenste pakte, en toen stond hij er veilig op, in de wind, die hem licht op en neer liet wippen alsof hij op een trampoline stond, die sterke, menselijke wandelende tak die door de lucht bewoog, toen er drie dingen gebeurden.

Het eerste was de vogel, of een die erop leek, die terugkwam en vlak langs hem vloog. Ze registreerde het onaangename gekras terwijl ze een tweede geluid hoorde. Een trein, ze hoorde de hese fluit. Ze draaide zich even om en zag een stoomlocomotief die vier donkerrode wagons trok. Ze draaide zich terug en keek omhoog. Op dat moment deed zich de derde inbreuk voor. Een nieuwkomer. Iemand reed vol gas op een motor. Al die voorvallen nam Evelyn in zich op en de rest van haar leven zou ze onthouden dat ze ze opnam, die drie, niet met elkaar verwante voorvallen bleven in haar geheugen hangen door wat erna kwam.

De palmwijntapper bewoog zich over de laatste paar centimeters van het touw. Met de ene hand hield hij het touw vast, met de andere reikte hij naar de stam. Hij schommelde heen en weer in de wind, maar niet heviger dan daarvoor. En toen kwamen de vogel, de trein en de motor, waarvan hij waarschijnlijk niets merkte en waarschijnlijk nooit meer iets zou merken, want hij viel al.

Vanaf het moment dat hij zijn houvast kwijtraakte, moest hij beseft hebben dat hij verloren was. En toch graaide hij met wild zwaaiende armen naar een touw dat niet meer binnen graaiafstand hing. Een windvlaag joeg een wolk weg en de zon scheen fel op de vallende, dunne, donkere gedaante. Die dunne vogelverschrikker van een man, die van rubber leek toen hij ter aarde viel. Zijn benen fietsten furieus, in een scherpe hoek met elkaar, alsof hij door zich heel hard in te spannen omhoog zou kunnen vliegen, zelfs terwijl hij omlaagkronkelde, zo tergend traag als het kloppen van haar hart, maar veel te snel voor het einde van zijn leven, dat kwam, daar was ze zeker van, toen zijn lichaam op de grond klapte.

En daar, bij de rode punt van het uitgespuugde betelblad, lag een warhoop van stukken huid en botten die eens een mens waren geweest.

#

EVELYN HOORDE MARJORIE gillen, maar vanuit de verte. Ik moet naar haar toe, dacht ze. Ze keek naar de partner van de palmwijntapper, die even bewegingloos bij het vat stond. Iemand moet, dacht ze … iemand moet … en toen deed iemand het.

Een man liep met grote passen langs. Zonder zijn vaart in te houden plukte hij iets van zijn hoofd en smeet het weg. Ze kon zich er niet toe brengen om te kijken wat het was. Haar ogen waren te zeer geconcentreerd op de onbekende toen hij bij de gevallen man aankwam, hurkte, zijn hand uitstak en de dode zonder aarzelen aanraakte.

De hoop bewoog en kreunde.

De onbekende draaide zich om. Even leek het of hij haar kant op keek en op dat moment dacht ze: hij weet dat het mijn schuld is. Hij weet dat ik dit zo heb gewild. Maar zijn blik was al langs haar gegleden toen hij een aantal bevelen blafte.

Hij was duidelijk gewend gehoorzaamd te worden. Wielen knerpten over de stenen toen er een riksja bij werd gesleept. Toen pakten de mannen hun gewonde kameraad op, ze legden hem op de riksja en trokken hem weg.

De onbekende stond op en schopte tegen de grond. Hij dekt het bloed af, dacht ze. Hij draaide zich om en deze keer viel het niet te ontkennen dat zijn aandacht zich op haar richtte.

Hij ziet – haar gedachte – hij ziet wat ik heb gedaan.

De gedachte vervulde haar met schaamte. En iets, een gevoel van opwinding, wat haar verlegen maakte.

Ze dwong zichzelf om hem recht aan te kijken. Ze zag een tengere, pezige man met verfijnde gelaatstrekken, bruine ogen, zo donker dat ze bijna zwart waren, dikke, zwarte wimpers en een gave, honingkleurige huid. Ze zag ook de kracht van zijn vastberadenheid, een indruk die versterkt werd door zijn weigering om weg te kijken. Zij was degene die toegaf, knipperde en haar ogen neersloeg.

Op haar bruine schoenen met sleehak lag een laagje roodbruin stof en de naad van een van haar nylons zat scheef. Ik moet hem rechttrekken, dacht ze, maar niet in het openbaar, en toen bedacht ze dat ze veel liever haar nylons en ook haar schoenen zou uitdoen om blootsvoets de zee in te lopen en zich onder te dompelen, om zo het beeld uit te wissen van de man die in haar herinnering omlaag bleef tollen, net als de kurk die hij had uitgehakt.

Plotseling stond de nieuwkomer vlak bij haar en hij bukte zich. Heel even dacht ze dat hij haar nylons kwam rechttrekken, maar in plaats daarvan raapte hij de stofbril op die hij eerder weggegooid had, en hij glimlachte naar haar. Het moet zijn motor zijn geweest, dacht ze toen ze zich het geluid herinnerde.

Zijn glimlach had iets vertrouwds. Snel wendde ze haar blik af, maar tegelijkertijd meende ze zijn stem te horen: mooie enkels, leek hij te zeggen.

Dat kon beslist niet. Er was een man gevallen, wat hem bijna zeker het leven had gekost, en zij dacht dat een onbekende haar enkels bewonderde. Ze was ontzet door haar eigen harteloosheid.

‘Kom.’ Met zijn ene hand hield hij haar hand vast en met de andere haar elleboog. ‘Kom.’ Ze voelde zijn warmte toen hij haar half en half naar een boomstronk droeg waarop hij haar hielp plaatsnemen. Ze sloot haar ogen. Ze voelde zijn hand weer, deze keer achter op haar hoofd – de druk was licht, maar ze kon hem niet weerstaan.

‘Wacht tot de duizeligheid over is.’

Hij had gelijk, ze voelde zich vreselijk duizelig en haar hoofd was zo zwaar. Ze liet het hangen. Zo bleef ze zitten, roerloos.

Ze was zich bewust van de druk van zijn hand en van een galmend geluid. Niet de wraakzuchtige zee, maar haar bloed, dat heftig in haar oren pompte, het nam geleidelijk af tot andere dingen – het beuken van de felle zon en de aanwakkerende wind, de roep van een vogel en het geritsel van de palmbladeren, met het gebrul van de golven ter ondersteuning – haar aandacht trokken.

‘Beter?’ Hij zat op zijn knieën.

Ze knikte. En ja, ze voelde zich echt beter.

‘Neem de tijd.’

Ze kreeg het benauwd.

‘Het waaide te hard. Hij had het niet moeten riskeren. Die mensen’, hij haalde zijn schouders op, ‘zijn te veel bezig met hun volgende maaltijd. Gisteren regende het, dus hebben ze niet geklommen. Vandaag bleek dat die domme palmwijntapper vastbesloten was. Of anders zijn baas wel.’

Natuurlijk was het haar schuld niet geweest. Ze zei: ‘Zal hij …?’

‘Hij heeft geluk gehad. Een paar gebroken botten, maar als het meezit, overleeft hij het.’ En ondanks haar herinnering aan de bloederige hoop op de grond wilde ze hem geloven. Zo’n soort man is hij, dacht ze, die maakt dat je hem wil geloven.

‘Evelyn …’ De stem van Marjorie.

‘Mijn zus …’

‘Ze staat daar bij de auto. Voelt u zich sterk genoeg om naar haar toe te lopen?’

De onbekende, een wervelwind van charme en zelfvertrouwen, stelde zich voor als Emil. Hij was zo zeker van haar instemming dat het hem weinig moeite kostte om Marjories achterdocht weg te nemen toen hij haar welwillende permissie vroeg en kreeg om iemand van zijn landgoed te sturen (natuurlijk, bedacht Evelyn, dat hij tot de Singalese heersende klasse behoorde en rijk en ontwikkeld was, bleek duidelijk uit zijn zorgvuldige Engels, zijn glimmende motor en zijn kordate, gezagvolle houding) die Gordons Austin in orde zou maken. En daarna, zei hij, konden ze hun weg vervolgen.

Hij stapt zo meteen op zijn motor, dacht Evelyn, en rijdt weg, en zonder er verder bij na te denken, zei ze: ‘Ik wil naar huis.’

‘Ja.’ Dat was Marjorie. ‘Heb je niet geluisterd? We gaan naar huis. Zo gauw de auto gerepareerd is.’

‘Ik wil naar huis.’ Ze voelde dat hij haar nieuwsgierig aankeek. ‘Ik wil nu naar huis.’

En zo belandde ze achter op zijn motor.

Hij ondersteunde haar toen ze, zoals hij haar had opgedragen, allereerst met twee benen aan dezelfde kant op het zadel plaatsnam en er daarna één been overheen zwaaide zodat ze met haar gezicht naar voren kwam te zitten. Ze voelde de motor bewegen toen hij zich erop hees. Zijn handen gingen naar zijn hoofd om de stofbril te schikken tot die plat op zijn zwarte haar lag, waarna hij zich omdraaide om haar te zeggen waar ze haar voeten moest zetten. Toen ze die op de chromen steunen plaatste, zag ze hem kijken.

‘Hou me goed vast om mijn middel.’ Hij draaide zich weer terug.

Ze sloeg haar armen om zijn harde, platte buik, die zich aanspande toen hij de motor aantrapte. Een geronk en weg waren ze.

De eerste keer dat ze op een motor zat en ze vond het geweldig. De glorieuze sensatie van vrijheid en snelheid, de wind die haar haar naar achteren trok toen ze zich dicht tegen zijn opbollende witte overhemd aan nestelde, het was allemaal geweldig. Ze voelde zijn gespierde rug hard tegen zich aan, een vreemd gevoel dat ze gauw wegslikte.

Hij reed midden op de zandweg en zwenkte behendig om de kuilen heen. Toen ze zich het geronk herinnerde van toen hij aankwam (en ook de vogel en de trein), besefte ze dat hij vanwege haar zijn snelheid nu moest inhouden. Ze wilde maar dat hij harder zou rijden.

De spieren in zijn bovenarmen spanden zich toen hij aan het gas draaide. Toen de motor naar voren schoot, voelde ze hoe hij dichter tegen haar aan werd geduwd.

Ze keek op en zag de hoogspanningskabels naast de weg voorbijflitsen en dat er verbrande, rafelig zwarte slierten aan hingen. Vleermuizen die geëlektrocuteerd waren, dacht ze. Ze herinnerde zich het geluid van de neerstrijkende vliegende honden van die ochtend. Ze deinde heen en weer.

Hij remde en stopte. ‘Ging het te hard?’

Ze schudde haar hoofd. ‘Nee, niet te hard.’ Ze voelde de tranen branden. ‘Er zit iets in mijn oog’, zei ze, in de hoop dat hij haar zou geloven.

Hij gedroeg zich alsof hij haar geloofde. Bijna. Hij haalde een gesteven, witte zakdoek tevoorschijn. Terwijl hij die in zijn bruine hand hield, dacht ze heel even dat hij hem zou gebruiken als een moeder die de tranen droogt van haar dochter. In plaats daarvan gaf hij de zakdoek aan haar. Ze veegde haar ogen af en gaf hem terug. ‘Dank je, zo is het beter.’

Hij zette zijn stofbril af en bood haar die aan.

‘O, nee. Geen sprake van.’

Hij stapte van de motor af, zette haar de bril op en liep om haar heen om hem van achter goed te doen. Vervolgens stapte hij weer op, trapte de motor aan, en ze reden weg.

Kort daarna stuurde hij de motor van de hoofdweg af. Nu moest ze hem stevig vasthouden toen ze door een bosje van rubberbomen zigzagden en de motor over de zandsporen hotste. De bril drukte op haar ogen en zijn haar tegen haar huid. Het haar was dik, glanzend en zwart en het rook naar … naar orchideeën, vond ze, hoewel het eerder niet bij haar was opgekomen dat orchideeën een speciale geur hadden.

Er waren mensen op de plantage waar ze doorheen reden, hoewel het even duurde voordat Evelyn de mannen en vrouwen die het sap verzamelden in de gaten kreeg. Ze wist dat ze haar aanwezigheid allang hadden opgemerkt, en mocht het nodig zijn, dan zouden ze naderhand precies kunnen beschrijven hoe dicht ze tegen hem aan had gezeten, en hoe slordig ze eruit had gezien met haar witte rok die vanaf haar middel opwaaide. Ze zag dat ze naar Emil knikten, sommigen gingen zelfs zover dat ze hun hoed aantikten en toen ze voorbij waren, voelde ze hun nieuwsgierige blikken in haar rug.

Het kreupelhout werd steeds dichter en de lucht die werd verplaatst door de voorwaartse beweging van de motor voelde heet en dik aan. Ze kon een feloranje bloemenpracht zien in de bovenste takken van een vuurboom die boven de donkergroene ondergroei uittorende. Koersten ze nu recht op de jungle af?

Toen de motor een lange helling opzwoegde, keek ze achterom. Ze waren hoog genoeg om over de rubberplantage heen te kunnen kijken naar de weg die terugleidde naar Marjorie, Gordon en haar eigen leven. Even was ze bang en de angst maakte dat haar greep verslapte.

Hij reageerde meteen, drukte zijn hand op haar hand en riep over zijn schouder: ‘Het is niet ver meer.’

En algauw, te gauw vond ze, maakte hij een scherpe bocht naar rechts en leek de jungle zich op magische wijze terug te trekken. Ze bevonden zich nu op open terrein en denderden een lange zandoprit op die langs een kortgeschoren, golvend gazon naar een groot huis liep. Hij hield halt en zwaaide zijn been over de motor.

‘Ik zal de politie bellen.’

Ze plaatste haar voeten op de grond, maar stapte niet af. Ze had het te druk met kijken.

Het huis was gigantisch, het was wit, had twee verdiepingen en het stond op het hoogste punt van een uitgestrekte open tuin, en de lange, schuine daken van groen tin glinsterden in het zonlicht. Over de hele breedte van de eerste verdieping liep een diep, gesplitst balkon, ondersteund door pilaren. Eronder, op de begane grond, was een veranda met schuin dak die om het huis heen was gebouwd. Ze telde, en telde voor de zekerheid nog eens, dat er aan weerskanten van de vierkante entree, die gemarkeerd werd door twee zware, witte pilaren en die deels schuilging achter hoge bamboe, op elke verdieping minstens tien grote ramen waren.

Er klonk een stem in haar oor: ‘Mevrouw.’

Ze had de twee mensen, een nietig vrouwtje in een sari en een man in een lang wit hemd en witte sarong, niet naderbij zien komen. De vrouw hief haar handen met de palmen omhoog, drukte ze tegen elkaar, boog in een gebaar van eerbied en welkom en zei: ‘Mevrouw. Mijn lamanthani zeggen het is beter u komen vlug uit de zon.’

Evelyn keek naar de voordeur en zag een tweede vrouw, ook in een sari, hoewel die van haar lichtroze was en glinsterde door fijne draden. Dat moest de moeder van Emil zijn, dacht ze, al moest ze concluderen dat de vrouw met haar bril met donker montuur, kortgeknipte zwarte haar en norse frons weinig van haar zoons elegantie of charme had. Een vrouw om rekening mee te houden.

‘Dank je. Dat is heel vriendelijk van je bazin.’

De man opende een parasol met kwastjes eraan en hield die op om haar tegen de zon te beschermen. Ze liep met hem aan haar ene zijde en de vrouw aan de andere, nerveus voor de ontmoeting met Emils moeder (hoe vertrouwd was zijn naam haar al), maar tegen de tijd dat ze bij de voordeur aankwamen, was de vrouw verdwenen.

‘Deze kant op, mevrouw, alstublieft.’ Ze werd door de grote hal geleid naar een salon waarvan de omvang in schril contrast stond met de sjofele, overvolle zitkamer in het huis waarvan haar moeder niet eens de eigenares was. Onder een ingelegd, teakhouten plafond lag een grote parketvloer, bezaaid met prachtig geweven kleden. Eromheen stonden smaakvol gerangschikte, bij elkaar passende stoelen en banken, die met hun gebogen leuningen en poten van licht mahoniehout afstaken tegen de donker geboende hoekkasten. Het was een heel voorname kamer, als het kalme epicentrum van het drukke sociale leven van de goyigama uit de hoge kaste, en wanneer ze terugdacht aan het landgoed waardoor ze zojuist was gekomen, was het dat waarschijnlijk ook.

‘Alstublieft, mevrouw, gaat u zitten.’

Ze ging zitten op de aangewezen plaats en koos uit het aangebodene op een sierlijk, zilveren blad een glas appelsap. Het was dik, zoet en koud. En terwijl ze er met kleine slokjes van dronk voelde ze de koelte van een van de vele ventilatoren in het vertrek.

Het dienstmeisje glipte geruisloos de kamer uit en liet Evelyn achter in de stilte. In de andere kamers, zo realiseerde ze zich, zouden de andere familieleden en hun gasten zich bevinden, en de tientallen bedienden die nodig waren voor het in stand houden van deze serene weelde. Maar hierbinnen zou geen enkel onnodig of ongewenst geluid doordringen.

Hoe zou het zijn om hier de vrouw des huizes te zijn, dacht ze, en haar verwachtingen van die ochtend vroeg schoten haar te binnen. Vandaag, had ze gedacht, vandaag gaat het beginnen. Waarmee ze iets had bedoeld wat onnoembaar en onkenbaar was, maar wat ze zeker zou herkennen wanneer het zich voordeed, dit iets in afwachting waarvan ze al negentien jaar leefde, dit moment waarop ze de eerste stap zou zetten om de persoon te worden van wie ze altijd had geweten dat ze die zou worden, dat zou zich op deze dag openbaren. Ze dacht aan de druk van Emils rug tegen haar lichaam, zijn haar tegen haar gezicht, zijn hand op haar hand.

‘Nee.’ Ze zei het hardop en schudde haar hoofd. Marjorie had gelijk. Haar dagdromen, wanneer ze die de vrije teugel gaf, brachten haar steevast in de problemen.

Ze zette het glas neer en daarmee haar dromen, en ging zitten wachten. Aanvankelijk geduldig, vervolgens met groeiende ergernis.

Ze was die verontwaardiging aan het opstoken toen de deur openging. Ze zag hem – Emil – staan. Ze zag dat hij glimlachte.

‘Ik vroeg me al af waar ze je hadden verstopt. Ik heb iemand gestuurd om de auto van je zus te repareren. We kunnen gaan. Klaar?’

Ze stond op en bedacht dat ze inderdaad meer dan klaar was.

Ze moest haar pas versnellen om hem bij te houden toen hij haar voorging door de hal. Hij liep zo snel dat ze zich afvroeg of hij ergens voor op de loop was. Of voor iemand, dacht ze, en jawel, voor ze bij de deur waren, hoorde ze: ‘Emil.’ Ze draaide zich om en zag Emils moeder.

Ze voelde dat Emil verstijfde en ze wist dat hij (net als zij, dacht ze) de sommering liever had genegeerd. Maar deze kleine, gedrongen en felle vrouw liet zich niet zo makkelijk negeren. Ze stak haar hand uit. ‘Juffrouw Williams, ik vertrouw erop dat mijn zoon goed voor u heeft gezorgd.’

‘Ja.’ Evelyn voelde hoe stevig haar greep was. ‘Dank u. En dank u voor het koele drankje.’

‘Geen dank.’ Een nors glimlachje. ‘U gaat nu naar huis?’ Het klonk eerder als een opdracht dan als een vraag.

‘Ja. Uw zoon was zo vriendelijk om me een lift op zijn motor aan te bieden.’

‘O.’ Zelfs achter de dikke brillenglazen was het ongenoegen waarmee ze haar zoon aankeek zichtbaar. ‘Denk je niet dat de auto comfortabeler is voor juffrouw Williams, Emil?’

Een korte stilte voordat Emil zich, als de plichtsgetrouwe zoon die hij ongaarne was, tot Evelyn richtte. ‘Mijn moeder heeft gelijk. De auto is comfortabeler. Zal ik de chauffeur dan maar roepen?’ Waarop, zo besefte ze zonder enige aarzeling, maar één antwoord mogelijk was en ja, dat zou iedere jonge vrouw in haar plaats ook hebben gegeven.

‘Ik ga liever met de motor.’ Verbluft door haar eigen durf keek ze hem recht aan. ‘Als dat je tenminste niet te veel overlast bezorgt?’ En vanuit haar ooghoek zag ze de verrassing van de moeder, maar ook de verrukking op zijn gezicht.

‘Helemaal geen overlast.’ Hij opende de deur voor haar en zei: ‘Tot straks’, waarmee hij zijn moeder geen andere keuze liet dan bars te knikken, waarna de zoon met een grijns de overtuiging van Evelyn bevestigde dat hij zich net als zijzelf niets aantrok van wat andere mensen vonden.

#

ER WAS IETS wat ze moest zien, zei hij, en ze klemde zich vast terwijl hij over het ruwe terrein dieper de jungle in denderde. In het begin vond ze de rit ongemakkelijk, maar het wende snel en ze begon de sensatie zelfs prettig te vinden.

Na de hitte en het zand van de hoofdweg was het donker en koel onder de dichte overhuiving van de bomen. Er drongen steeds lichtspikkels doorheen die alles met groen overspoelden, met inbegrip van haar armen, die ze om hem heen had geslagen. Ze hoopte dat het ver weg zou zijn wat hij wilde laten zien. Maar ze kwamen algauw bij een kleine open plek.

Ze stopten dicht bij een baniaanboom met dikke takken waaraan een knobbelig netwerk van luchtwortels slierde. Daarvoor kan hij me toch niet hiernaartoe meegenomen hebben, dacht ze, want ze had hem verteld dat ze hier was geboren en al haar hele leven in dit land woonde waar baniaanbomen maar heel gewoon waren.

Ze stapte van de motor af in de weelderig groene koelte en keek omhoog naar de donkergroene koepel, die hier en daar werd onderbroken door de spaakvliegwielen van palmbomen. De aanblik daarvan herinnerde haar aan de palmwijntapper. Ze besefte dat Emil gelogen moest hebben. Niemand had zo’n val kunnen overleven.

Het tikketik van een honingvogel en het langgerekte gefluit van een fluitvogel verstoorden haar gedachten en de zijne eveneens. ‘Kijk.’ Hij wees naar een dichtbij staande boom.

Het enige wat ze kon zien waren takken zoals alle andere en veel bladeren. Ze keek hem vragend aan.

Hij nam haar plotseling bij de hand en trok haar mee.

‘Daarboven.’ Nu drong het tot haar door dat hij naar een verzameling dikke, grijze stelen wees, waaraan een overdaad aan pastelkleurige bloemhoofdjes groeide. Orchideeën. Ze herinnerde zich dat hij ernaar had geroken.

‘Zijn ze niet exquis?’

En dat waren ze, natuurlijk was dat het goede woord, ze waren ‘exquis’.

‘Toen ik nog klein was, kwam ik hier vaak. Deze boom was mijn favoriet – kijk eens hoe makkelijk je erin kunt klimmen – en ik klom er zonder nadenken in, zoals jongens nou eenmaal doen. Eén keer viel ik bijna …’

… en voor haar geestesoog verscheen het beeld van dat andere wild zwaaiende, vallende lichaam …

‘Om mijn val te breken greep ik die stengels beet. Ik was onhandig. Ze braken af. Wat me tot mezelf bracht. Ik voelde de pijn die ik had toegebracht.’

Ze hoorde zijn stem, vreemd ingetogen.

‘Ik ben altijd dol op orchideeën geweest’, zei hij. ‘Ik ging steeds terug in de hoop dat de schade die ik had aangericht op de een of andere manier hersteld zou worden. En dus had ik het voorrecht om de stengels weer te zien groeien en uiteindelijk kwamen er deze ongelofelijke bloemen aan. Veel meer dan ervoor. Mijn onhandigheid had de plant feitelijk geholpen. Kijk,’ – hij keerde zich om en wees naar de boom – ‘net als de baniaanboom is hij geworteld in de lucht, maar vergeleken met de baniaan is hij zo bekoorlijk.’

En pas toen keek hij haar aan. Zijn gezicht stond heel ernstig.

‘Die man,’ zei ze, ‘de palmwijntapper.’

‘Ja?’

‘Hij zal het niet overleven, hè?’

‘Nee.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Waarschijnlijk niet.’

‘Maar je zei …’

‘Ik heb je verteld wat je op dat moment moest horen.’

Wat deed ze hier alleen met een man die er geen been in zag haar te vertellen wat hij nodig vond, ook al was het een leugen? Ze wist niet waar ze moest kijken.

‘Kom.’ Zijn stem klonk ineens vol energie. ‘Kijk zelf maar.’ Hij stak zijn armen omhoog en greep een laaghangende tak beet, zette zijn benen schrap tegen de stam zodat hij zich in een soepele beweging omhoog kon zwaaien. En daar zat hij en glimlachte omlaag naar haar. ‘Ben je sterk genoeg?’

Ze wist dat ze de uitdaging niet kon weerstaan. ‘Natuurlijk ben ik dat.’ Ze pakte zijn uitgestoken hand, zette haar voeten tegen de stam en liet zich door hem optrekken, wat hem gemakkelijk afging.

Ze zaten naast elkaar. Het linnen van zijn zwarte broek tegen haar witte jurk. Ze voelde deze keer geen warmte. Ze voelde zich kalm.

‘De man die viel. Het was zijn tijd.’

‘Wat? Zijn tijd om te sterven?’

‘Misschien. Zijn karma heeft het bepaald.’

‘Geloof je dat?’

‘Niet per se. Maar hij wel. Net als de mensen die hem het meest na waren. Dit was niet zijn eerste klim, en het was zeker niet het eerste sterfgeval dat die palm heeft gezien. Die man was lid van de durawa-kaste, voor hen is vallen een risico van het vak. Onderdeel van het leven en zo nodig van de dood.’

‘En dat moet mij een beter gevoel geven?’

‘Nee. Maar wat er is gebeurd heeft toch niets met jou te maken?’

Ja, dat had het wel, dacht ze, want zij had die man gedwongen om te klimmen. Maar ze besefte hoe onzinnig die gedachte was en hield haar voor zich. Ze hoefde hem ook geen antwoord te geven. Ze hoefde helemaal niets te doen. Ze kon zo blijven zitten, op haar gemak in zijn gezelschap.

‘Kijk.’ Voorzichtig pakte hij een roze orchidee, draaide hem om en liet haar de fijne adertjes zien die over het wasachtige oppervlak van het lichtroze blad liepen. ‘Er zijn meer dan honderdzeventig soorten orchideeën op dit eiland, veel ervan zijn bedreigd, en allemaal lijken ze uiterst fragiel. Maar als je probeert om er eentje uit te trekken,’ hij gaf er een ruk aan, ‘dan merk je hoe sterk hij is. Orchideeën groeien op praktisch niets – een beetje mos, geen aarde. Ze zijn het bewijs dat degenen die de conventie trotseren het succesvolst kunnen zijn.’

Aanvankelijk dacht ze dat hij het over zichzelf had en zijn ongehoorzaamheid jegens zijn moeder, wat ongewoon was voor een Singalees. Vervolgens bedacht ze dat hij het misschien over haar had.

Hij boog zich naar haar toe en kuste haar wang. Voordat ze de kans had om zelfs maar een reactie te overwegen lachte hij alsof het niet meer dan een grapje was, sprong naar beneden en stak onder aan de boom zijn armen uit om haar op te vangen. Hij hield haar even vast zodat ze haar evenwicht kon hervinden en liet haar toen los.

#

ZE VROEG OF hij haar in Pettah, iets minder dan een kilometer van waar ze woonde, kon afzetten. Als reden gaf ze dat ze boodschappen moest doen. Niet dat ze een reden nodig had. Hij moest geweten hebben dat ze hun beiden een hoop opschudding bespaarde, wat haar thuiskomst achter op een motor bestuurd door het soort jongen waarvoor Minrada haar altijd waarschuwde zeker zou veroorzaken.

Ze streek haar rok glad. ‘Dank je.’ Ze gaf hem zijn stofbril terug. ‘En bedankt dat je me hebt gered.’

‘Geen dank.’ Zijn glimlach was zo aanstekelijk dat ze ook lachte.

Om haar lach te verbergen keek ze omlaag naar de motorfiets. Trillend door de kracht van de lopende motor leek hij bijna te leven. Als een dier dat wacht op zijn baas. Ze zou het jammer vinden om er nooit meer op te zitten.

‘Ik zie dat je mijn Silver Star bewondert.’ Hij ging met zijn hand over het gewelfde leer van het zadel. ‘Ze is oud en langzaam, maar wel mooi, hè? Als het eindelijk van de lopende band komt, koop ik het nieuwe model, maar ik koester niet veel hoop dat die treurige, naoorlogse zuinigheid iets zal opleveren wat maar half zo schitterend is als deze uit 1939.’

‘Dat zal wel niet.’ Ze vroeg zich af hoe het was om zorgeloos de aankoop van de laatste versie te overwegen, terwijl het exemplaar dat je had nog zo goed dienstdeed.

‘Goed’, zei hij.

En zij dacht: goed …

‘Ik hoop dat onze wegen elkaar weer zullen kruisen, Evelyn Williams.’ Hij sprong op zijn motor, duwde hem van de standaard en weg was hij.

Het was halverwege de middag en de zon brandde op de stoffige straten, die glinsterden in de herrie en de hitte. Met ontblote bovenlichamen, hun losse hemden wapperend boven kaki shorts, hun blote voeten flappend, lieten de riksjakoelies het stof opdwarrelen terwijl ze zigzagden langs de logge ossen die karren met een palmdak trokken. Allemaal waren ze verwikkeld in de ongelijke strijd met een rij auto’s.

Ze sloot zich aan bij de stroom voetgangers die voortdurend wisselde doordat mannen (want dat waren het grotendeels) zich uit de rijen losmaakten en er zich nieuwe bij aansloten. Ze hoorde het zachte gemurmel van gesprekken opstijgen in de hitte, tegelijk met andere, schellere geluiden, het belgerinkel van passerende trams, het schallen van toeters, de roep van een straatventer en het gesnoef van de verkopers in de geïmproviseerde winkeltjes langs de weg over de kwaliteit van glinsterende zijden stoffen en felgekleurde sari’s.

Ze had het gevoel dat ze onzichtbaar was of zo niet onzichtbaar, dan iets wat gezien werd en vervolgens ter zijde geschoven. Het maakte niets uit dat Colombo, en Ceylon, de plek was waar ze was geboren en al negentien jaar woonde. Aangezien ze noch Singalees noch Tamil noch moslim was, en zelfs geen Burgher, zou ze altijd anders blijven. Een vreemde. Voor altijd een Engelse. Niets, en zeker niet de politieke veranderingen die dit land deden schudden op zijn grondvesten, zou daar verandering in brengen.

Behalve met Emil in de jungle. Toen had ze zich geen vreemde gevoeld. Bij hem had ze zich goed gevoeld.

Ze kwam langs herenkappers en hun klanten aan de kant van de weg, mannen die gehurkt zaten te wachten om geschoren te worden, terwijl in het wit geklede geldschieters levendig zaken deden vanuit geïmproviseerde kiosken. Almaar verder, langs groepen mannen, bij wie de knot in het lange haar door een schildpadkam op zijn plaats werd gehouden en die gehurkt in de schaduw lachend kaarten opgooiden. Ze kocht een suikerkoekje. Zo’n vertrouwde gewaarwording, ze likte de suikerkorreltjes van haar lippen zoals toen ze dagelijks na school een hele zak van die zachte, ronde lekkernijen had gekocht en ze in weerwil van haar goede voornemens naar binnen had geschrokt voordat ze thuis was.

Ze hield van dit land. Zo veel. Het bevatte zo veel herinneringen.

Maar binnenkort zouden het niet meer dan herinneringen zijn.

Nog twee regenseizoenen en dan zou de hertog van Gloucester, de afgezant van koning George, begin 1948 de eerste zitting van het volledig inheemse parlement openen. Er was zo lang naar dit moment uitgekeken dat de plannen al vergevorderd waren. Er zou een enorme, schaduwrijke hangar gebouwd worden, versierd in de traditionele stijl met stroken jonge kokosbladeren en papieren slingers, waarop Kandyaanse trommelaars in wijde broek en met een platte hoed op het hoofd het einde van de Engelse overheersing zouden wegtrommelen. Terwijl Evelyn …

Ze wist niet wat ze moest doen.

Ze liet de drukte van Pettah achter zich en liep een rustige straat in die omzoomd werd door gele, bloeiende surija’s. Bijna thuis. Bijna terug in haar eigen huid.

De kus had geen betekenis, besloot ze.