Marian Boyer

Het engelentransport

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Het engelentransport werd geschreven met beurzen van de Stichting Mickery Werkbeurzen en het Nederlands Letterenfonds

© Marian Boyer, 2001

Deze editie © De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp De Geus bv

Omslagillustratie © Maurice Boyer

ISBN 978 90 445 3198 5

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151. Internet: www.degeus.nl.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2001.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

1

Toen ik net veertien was, werd ik een moordenaar. Dat was wat mij betreft precies op tijd. Was ik jonger geweest, dan had ik er de kracht niet voor gehad. Ben je ouder, dan gelden er wetten. Wij zaten precies overal tussenin.

Ik hoopte wel dat iemand ons zou stoppen, een vader of moeder of iets. Maar hoop is neutraal, en niet in staat te sturen. Daarvoor zijn anderen nodig.

Tot op de dag van vandaag is onduidelijk gebleven waarom we doorgingen. Maar de twee druppels bloed die stil uit het lichaam van De Paal in de droge bodem sijpelden, zeiden me dat er voor het eerst iets in mijn leven klopte.

Het moment was even wanhopig als volmaakt.

We waren die dag weer langs het sissen gegaan. Het kwam uit monden van jongens, die we ‘de giftige jongens’, ‘de goorbekken’ of simpelweg ‘klootzakken’ noemden.

We kenden hun monden, hun tongen en alles wat daarbij kwam al langer. Hun haren roken naar moeras, hun oksels naar iets doods. Ze droegen stinkbroeken. Ze woonden in de huizen aan de andere kant van het spoor, die moe tegen elkaar aan hingen en vaag naar oude vuren roken.

Wij hadden rechte huizen, gebouwd uit nieuwe rode stenen. Uit onze muren ketsten we verse vonken goud.

Een mengeling van pis en benzine sloot als een koker om ons. We werden door drie gore tongbekken omsingeld: De Paal, Van Laarhoven en Voermans. We, dat is Bertie en ik. Over haar vertel ik later.

We doken weg vanonder hun armen, roken even iets wat angstig maakte. Maar meteen zetten we het op een lopen, en dachten aan de paarden die ergens op ons wachtten. We keken snel om, zorgden ervoor dat de goorbekken goed achter ons aan bleven lopen.

Zo liepen we, voor een minuut of tien. Graspollen schoten onder ons weg. We hielden van de snelheid. We merkten dat die goorbekken helemaal niet op snelheid, richting, pollen of wat ook letten. Ze renden maar, de sukkels. En híjgen. We kregen ze dus gemakkelijk mee. Richting kuil ging het.

De kuil bevond zich onder aan het landje, achter een terrein waar ze oude auto’s dumpten, en daarachter had je weer de begraafplaats. Daar waren we wel eens op de langwerpige stenen gaan liggen, maar behalve dat het er nogal stil was en je de bladeren zo lekker kon horen ritselen was er niet veel aan, niet iets engs ofzo, al bleef je nooit lang. Vanuit de huizen hogerop kon je er niks van zien.

De autoplaats was een soort centraal terrein, waarnaar alle kinderen vanzelf terugkeerden. Een geheim, een echt goed spel waarbij bloed mocht vloeien, dat soort dingen kon allemaal pas ontstaan zonder de ogen van volwassenen in je rug.

In de auto’s kon je zitten roken of kijken, maar niets verbergen. Belangrijke spullen nam je dus mee naar de kuil. In de kuil was het op een lekkere manier vuil, met vuile dingen om je heen. Je vergat er de kleren waar onze moeders met hoge stemmetjes omheen dartelden. Je at er broden met zand, tussen de schedels van kleine dieren. Je bladerde in tijdschriften met afbeeldingen waar je ogen telkens naartoe gezogen werden. Ik bewaarde er een stuk stof, ik hield erg van de B met krullen die er in kleine rode kruisen op was geborduurd. Je zat tussen puntige messen, naast blikken busjes met doodshoofden erop.

Je begroef er de tand van een varken – ‘oeros’, zei Bertie –, en zat spullen had je om vuur mee te maken. Dingen van troost. Dat was zo, dat is zo.

De toegang tot de kuil camoufleerden we met bladeren en stro. Niemand behalve ons groepje wist van onze plek. Dat wilden we zo houden. Even voor we er aankwamen, keek Bertie om zich heen. Toen schreeuwden we tegelijk een geluid – een soort woord, maar niet echt een woord. Maar daardoor wisten we dat het tijd was.

Een paar seconden staarden De Paal en ik in elkaars ogen. Het was een fractie te lang. Dan moet je wel.

Startschot is de hand van De Paal: die schiet uit naar je rechterborst, je maag wordt een bal tegen je middenrif. Vanuit je keel komt een galsmaak opzetten. Warm, waterachtig spul hoopt zich op in je mond. Voor de voeten van De Paal slinger je een bittere sliert, uit de aarde schieten gifpaddestoelen, verder weg slipt een hoef over gladde stenen. Je kijkt op. Geen tijd om te luisteren.

Je stoot je hoofd naar voren. Heel even, vlak achter je oogkassen, leeft iets kleins en hards. Met drie, vier korte trappen haalt het uit naar je oogballen. Je voorhoofd wordt gevuld met pijn. Vanaf de wervels in je nek, over je rug, loopt een nieuwe spier die, als een langwerpig stuk hout, tussen je schouderbladen vast wordt gespijkerd. Je plant je benen stevig onder je en gaat rechtop staan. Dan zuig je je longen vol lucht, en hebt geen lichaam meer.

Ik zag hoe mijn rechtervoet een scherpe hoek naar boven maakte en naar De Paal z’n lichaam uitschoot. Vlak daarnaast klapte Berties voet. Die schuurde langs mijn broek, schampte op mijn enkel. Van twee benen werden we één bundel kracht. Als lood daalde die op De Paal neer.

Voordat hij dubbelklapte, drukte zijn borstkas op mijn scheenbeen. Met een nauwelijks hoorbare, moeie zucht zonk hij toen vlak voor onze voeten in elkaar. Zijn benen wisten niet meer hoe ze hem moesten dragen.

Ik keek opzij. Berties halsslagader klopte. Ze ademde in en uit, en in, en uit. Ik telde.

Plotseling dook een roofvogel naar de aarde. Het bladerdek in het struikgewas naast ons sidderde of het door een grote hand werd uitgeschud. Bertie keek me aan.

Het was voorbij.

De Paal lag voor ons. De harmonicaribbels van zijn tandvlees waren paarszwart en glibberig: de bek van een bloedhond. Mijn lichaam rilde toen ik hoorde hoe, diep uit zijn lichaam, een kreun ontsnapte – heel hoog, heel teer. Zijn benen lagen in een knak opzij, zijn hoofd lag afgewend in tegenovergestelde richting. Het was of De Paal zich schaamde voor zijn eigen ellende.

Zijn naam had hij te danken aan zijn lengte. Daarbij was het of die kop van hem tussen een bankschroef ingeklemd had gezeten. Zijn neus plopte als een soort knoop tussen zijn wenkbrauwen en zijn mond naar voren. Na onze aanval leek dat gezicht uit allemaal losse delen te bestaan. Een koude hand had het gestreeld, de verbaasde uitdrukking bevroren.

Van Laarhoven en Voermans hadden al die tijd toegekeken. Ze stonden nogal stom bij elkaar. We deden een stap in hun richting, weg waren ze.

Toen ik weer naar De Paal keek, begon de aarde onder me als een slinger te bewegen. Misschien, dacht ik, raak ik wel buiten westen.

Dat zou mooi zijn, want we oefenden er al tijden op, op buiten westen raken. We pasten verschillende technieken toe, en wisten wanneer iets doorgestoken kaart was. Ikzelf was nogal goed in razendsnel in- en uitademen, gevolgd door aanhoudend persen op gesloten lippen – tot je ogen zowat van de overdruk uit je kop stuiteren. Op het laatst lijkt het of je als een bom uit elkaar zult spatten. Maar buiten westen raken lukte niet.

Nu had ik mijn kans. Ik liet mijn ogen boven in mijn kassen rollen, tot alleen nog het wit te zien was, en knipperde snel met mijn wimpers, tot mijn voorhoofd er van binnenuit pijn van deed. Ik zette mijn rechtervoet voor mijn linker, slingerde mijn lichaam erachteraan, zette mijn rechtervoet weer voor mijn linker, rechter voor linker, enzovoort, en begon te persen tot ik groen-rode vlekken met flitsen waarnam. Het ging goed. Om extra schot in de zaak te brengen rolde ik met mijn ogen af en toe richting De Paal. Uit zijn bek liep een dun straaltje bloed, vermengd met spuug, en mijn maag reageerde meteen. Net voor ik me zwaar maakte om te kunnen vallen, klikten Berties vingers om mijn pols. ‘Niet nu!’ siste ze.

Ik rukte me los, wreef aan mijn pols en had de pest in: nog nooit was ik zo dichtbij geweest. Om de plek waar Berties vingers hadden gezeten lag een ring van kou.

Onder een steen vlak bij de kuil bewaarden we de messen, de scheermessen. Bertie zei: ‘Haal er een.’ Ze wilde onze initialen in De Paal z’n voorhoofd kerven. Dat zou hem leren. Hem en iedereen.

Ik zei: ‘Dat is toch ontzettend stom.’

Bertie keek vanonder haar wenkbrauwen naar me en vroeg toen ‘durf je soms niet’. Ik keek haar verbaasd aan, het was ongeveer het stomste wat ik ooit van haar had gehoord.

‘Je durft zelf niet’, zei ik dus en zij weer ‘o nee?’ Dat ging zo een tijdje heen en weer, maar we zeiden het allemaal heel zachtjes, zoals bij thee zetten voor je poppen vroeger, met van die hele kleine kopjes en dingetjes. We werden er warm van en jeukerig, en ineens begon Bertie te schreeuwen, meer joelen was het eigenlijk. Ik was bang dat iemand ons zou horen dus legde ik mijn hand op haar mond en we keken we elkaar in de ogen. Die van Bertie stonden helemaal bol. We moesten lachen want ik zei dat ze met die puilogen van haar op een geslacht varken leek. Op dat moment haalde ze met haar voet naar me uit. Ik ben snel opgestaan. Ik had geen zin dat ze me met haar laars zou raken.

Ik ging naar de plek waar onze messen lagen. Toen ik het scherpste tussen twee stenen vandaan trok trilden mijn vingers, maar ik zuchtte en mijn hand maakte een soort luchtsprongetje en toen was het over. Bertie mocht dat getril van mij niet zien.

Even later zat ik rustig naast De Paal geknield, ik knipoogde naar Bertie, en jaapte toen met drie korte halen de Z van Zorro in zijn voorhoofd.

Je hoorde De Paal heel zachtjes ademen, net of hij sliep. Dat snijen van mij was een beweginkje van niks. Meteen kwam er bloed omhoog. Uit dooie mensen komt geen bloed, had ik ergens gelezen, dus daardoor en door dat ademen van hem (dat ik nooit meer zou vergeten) weet ik zeker dat De Paal nog leefde. Natuurlijk was het ook nooit onze bedoeling geweest hem dood te maken, zoals anderen er later van hebben gemaakt. Bertie pakte ineens het mes van me af want ze wilde mijn haal in een B veranderen, maar haar hand schoot uit waardoor het net zo’n uitgegleden streep werd van een handtekening. Daarna probeerde ze de letters te veranderen in onze bijnamen, maar dat wilde ik weer niet en ik pakte het scheermes af. Ik kreeg er een haal door in mijn hand.

De luchtbel in mijn maag begon weer te zweven, maar ik had helemaal geen zin meer in bewusteloos raken. Ik hapte naar adem, kennelijk op zo’n manier dat Bertie ineens moest lachen. Ze klapte voorover zodat ze vlak naast De Paal terechtkwam. Met grote ogen keek ze naar hem. Ze priemde met haar vinger, deed of ze schrok en zette het op een gieren. Dat gehinnik van haar werkte zo aanstekelijk, dat je wel moest meelachen. Het werd zo erg dat we bijna boven op De Paal vielen.

Eindelijk werden we weer rustig. Ik keek naar Bertie. Ze lag met een lok haar te spelen. Ze leek wel drie, en ik vond haar de liefste op de wereld. ‘Hee man,’ zei ik, ‘we hebben het samen gedaan.’ Dat was de afspraak. Afspraken zijn heilig.

Bertie zette haar hoofd in de holte van haar hals, glimlachte naar me en draaide aan haar lok. Ze kwam op haar ellebogen naast me, en keek de andere kant op.

Zij was het, en niet ik – dat weet ik nog precies omdat ze me vroeg te controleren of er niets meer te zien was – die toen het scheermes weer pakte. Ze keek er even heel stil naar, en begon het schoon te likken. Ik nam het mes voorzichtig uit haar handen. Ik wilde het maar liever terugleggen.

De stenen waren helemaal warm van de zon. Ik trok een handje grassprieten uit de bodem, en strooide ze bij De Paal z’n voeten. Dat voelde of het zo hoorde. Zonder omkijken zijn we toen weggegaan. We wisten wat er achter ons lag.

We renden naar de dijk. Vandaar kon je over de weilanden kijken. Achter je had je de populieren, als schilden in je rug. De koeien zouden lief naar ons, ridders, opkijken. Of ze al die tijd op ons hadden staan wachten, zo keken ze: welkom, ridders! Ik houd van koeien.

Op de dijk liet Bertie haar haren blond en vol over haar gezicht striemen. Tegen de wind in schreeuwde ze. Haar gezicht bestond uit allemaal schots en scheef staande grote, middelgrote en kleine komma’s, waarin je nog af en toe neus, ogen en mond herkende. Het werkte besmettelijk. Meteen trok ik mijn gezicht in net zo’n grijns, en begon een potje te brullen. Je kreeg er een goed, diep dierentuingevoel bij.

Het gevoel dat we misschien iets verkeerds hadden gedaan verdween. Hoe harder we schreeuwden, hoe verder het naar binnen werd gedrongen. Het gaf een enorme opluchting. Gore woorden rolden achter elkaar vanaf de dijk het weiland over.

De stof van Berties bloes stond bol als de zeilen van een schip. Met haar vingers stak ze twee punten van de stof recht voor zich uit. Ze deed de walgbeweging met haar ogen, haalde haar tong langs haar lippen en lachte. Toen liet ze zich vallen en keek voor zich uit, de hemel in.

‘Vuile klerelijers’, mompelde ze. Haar vingers krieuwelden afwezig over haar bloes.

Ik wist wat daaronder verborgen zat. Ik had het zien zitten op gezichten, tussen vingers, in kieren van deuren, langs broekspijpen omhoog zien kruipen. Bertie kon, zonder een spier in haar gezicht of daaronder te vertrekken, op voorhoofden van leraren, van wie dan ook, zweet uit de huid laten barsten. Het enige wat ze daarvoor hoefde te doen was kijken.

Opeens draaide ze zich naar me toe en grijnsde. ‘Let’s go Kip. Keppet koud.’

Ik haatte dat, Kip. Volgens haar was het juist een goeie jongensnaam, een Amerikaanse. Ze had hem in een film gehoord. Op de dag van onze ontmoeting was Bertie meteen tot zaken gekomen: voortaan zou ik als Kip door het leven gaan, omdat ze vond dat die naam bij me paste.

Ze glimlachte met kleine roofdiertandjes en woelde door mijn haar. ‘Weet je dat die gozer, die film-Kip, hele goeie laarzen droeg, van die halfhoge, met gespen?’

Ik lag op mijn rug met mijn benen over elkaar geslagen te wiebelen. Aan de punt van mijn schoen, van een soort lichtbruin die ik van mijn zus had gekregen, hingen nu zigzaggende letters. Kip. Ik. Ik zag de koppen al voor me.

‘Je moet je nooit, nooit aantrekken wat iemand zegt’, zei Bertie. Ze haalde haar handen met een klap langs haar broek. ‘Kom op. We gaan smoken.’

De punt van mijn schoen hing stil. Schoenen van babyschijt met letters eraan. Mijn handtekening, dacht ik. Dat betekent een akkoord. Ik wist alleen nog niet waarmee.

Misschien kwam het door de populieren om ons heen, die zo rustig ritselden in de hemel. Maar ik dacht ineens dat het iets religieus was, die bomen. Ik stond op het punt te gaan grienen, maar Bertie had daar een bloedhekel aan dus slikte ik een paar keer om het over te laten gaan.

Ik verlangde naar mijn zus, naar die speciale blik van haar waarmee ze in vensterbanken, op stoelleuningen of rond portieken kon hangen. Dan leken alle warrige dingen een genot waar ze over had na te denken.

Het was helemaal koud onder onze billen, we hadden niet eens gemerkt dat het al donker aan het worden was. Bertie en ik sprongen tegelijk op. Er zaten van die afdrukken van grassprieten in onze dijen.

‘Ziekje morgen?’ zei ik.

‘Ziekje morgen’, zei Bertie.

En we gingen ieder onze eigen kant op.

2

Zoals vaker in situaties die daar om vroegen, wilde ik ongemerkt via het raam bij de bergingen ons huis in komen. Ik moest in mijn nis gaan zitten smoken, denken, rustig worden. Maar alles was gesloten. Zelfs het kleinste tuimelraam, dat anders altijd op een kier stond, was door de een of andere idioot dichtgeklapt en nog vergrendeld ook. Ik moest dus via de gebruikelijke toegang en met snerpende bel naar binnen. Had ik sleutels gehad, zoals veel kinderen nu, dan had je misschien een heel ander verhaal.

Ik weet hoeveel jonge moordenaars er met sleutelbossen rondlopen. Ze rammelen ermee in hun zakken. Ze wachten tot hun tijd gekomen is. Misschien ook is hun tijd allang geweest.

In de hoop de deur nog los te vinden drukte ik zacht de klink naar beneden. Mijn handen voelden koud als het metaal; toch waren ze kletsnat.

Klaar stond ze. Achter de deur. Mijn moeder. Thuis. Ik zag meteen hoe laat het was. Rond haar pupillen cirkelden witte ballen. Vlak voor ze met haar hand naar je uit zou halen, zouden de ballen heller wit worden en zich zo een paar seconden strak op je richten. In die tijd werd je een dier. Haar dier. In de helle straal van de moederdierogen bleef je verlamd.

Je gaat dus weer tellen. Wachten, tot de hand komt. Gevoel afsluiten, pijn afkoppelen, tranen opsodemieteren.

Maar in plaats van dat haar hand als een idioot mepte, bleven die oogballen maar rondzwemmen. Het leek wel of het mens ging verdrinken, zo stompzinnig klampte ze zich vast aan haar kleren. Haar handen gingen open en dicht, net vissenbekken op het droge. Ik keek ernaar, en dacht toen aan iets ver wegs, een deur die openzwaait, de rugwervel van een paard, vuursintels, as. Ik keek naar de grond. Misschien had mijn moeder geheime ogen. Ogen die alles zagen. Godenogen. Genade.

In de verwarring van de knal op mijn kop die maar niet kwam moet ik hebben gestaard, want mijn moeder reageerde met de gebruikelijke allergische reactie: ze zuchtte zo diep, dat je er compleet gek van werd.

Dat deed ik niet. Ik concentreerde me op de bedorven maaglucht die uit haar kwam, en zette mijn allerslapste staarkop op. Het mens mocht sterven.

Ik moest denken aan die tekenfilm waarin een kat met maaiende poten en rechtopstaande vacht een elektrische schok krijgt. Dat beest leek precies op het mens tegenover me.

Je moet lachen, en je weet niet waarom je ermee doorgaat. Ik wilde gauw iets zeggen, iets gewoons, ‘sorry’ of iets, om dat gehinnik van mij te laten stoppen. Maar het was hopeloos: haar hand suisde als een valbijl door de lucht. Meteen drong een warme straal uit mijn onderlichaam naar buiten. Ik wist niet wat ik erger vond: de pijn die vanaf haar hand op mijn wang zou springen, of de plakkerige hitte die zich, vanuit mijn kruis, tussen mijn benen zou verspreiden en daar koud zou blijven. Jeuk.

Toen gebeurde iets onwaarschijnlijks. Mijn hand schoot uit naar haar pols en in een flits zag ik daarin iets zachts, iets kloppends, vlak onder de dunne huid bij de ader. Een diertje. Je weet dat het haar ader is, maar toch is het een diertje.

Op dat moment wist ik zeker dat er daarbinnen iets zat wat al heel lang voor mij had bestaan, langer nog dan voor mijn ouders droomden over mij of mijn broertje of mijn zus, langer nog voor we zelfs geboren moesten worden.

Ik schroefde wat het ook was vast met mijn rechterhand, en perste me naar voren, de ruwe stof in van haar schort. ‘Mama … mama …’ zei ik.

Toen boog het schort, hield stil, werd week. Mijn hart klopte wild, wilde los. In het centrum van mijn angst was ik gedoken, en het voelde als voor het eerst van de hoge duiken. Ik wilde gillen man – het voelde zó goed.

Maar soms kunnen de dingen alleen maar erger worden. Mijn moeder keek naar beneden, zocht dingen op de grond die daar helemaal niet lagen. Ik zei ‘zoek je wat?’

Ze keek me even moe aan, en toen naar ons plafond. Even knikten mijn knieën, om me heen werd alles dof, ik wist dat de stilte om ons heen iets heel ergs inhield. Ik kneep mijn ogen vast dicht – maar er kwam niets. Ergens riep iemand ‘bovenkomeneten’, een deur sloeg dicht.

Na een hele tijd zei mijn moeder zacht, zo zacht dat ik ineens iets heel verdrietigs in me voelde: ‘Doe dat nooit meer, zo laat zijn.’

Mijn opluchting had niet groter kunnen zijn.

En toen gebeurde het: mijn rechtermondhoek ging omhoog, precies zoals ik Rowdy Yates in een cowboyserie had zien doen. Vanonder mijn wenkbrauwen keek Rowdy mijn moeder strak in de ogen. Met een zo diep mogelijk stemgeluid zei hij: ‘Daar heb jij geen ene moer mee te maken, sekreet.’

Moer. Ene. Sekreet. Bing. Beng. Man, had ik sporen aan mijn laarzen gehad, dan had ik ze stevig in de flanken van mijn volbloedhorse gezet, want het mens droop af! De groeten met je Kip, Rowdy zou het voortaan wezen, Rowdy zou het zijn!

Mijn moeder slofte weg. Zielig was het. Om te haten was het. Ik haatte, floot het cowboyfluitje, sloeg mijn handen kort langs de flappen van mijn broek en liep met o-benen door onze gang.

In het schrift dat ik bijhield zou ik Mijn Zin opschrijven, precies zo, ik zou hem lezen en weer overlezen. Ik zei hem nog eens, en mijn tong werd er helemaal zacht en zoet en bitter van, een chocoladen tong.

Ik zorgde er wel voor dat zij het niet hoorde, want ze zou me natuurlijk weer uitmaken voor toneelspeelster of leugenares. Vooral dat laatste was favoriet. Ze zei het zo vaak dat ik het niet eens meer hoorde. Voor die dag was het mooi geweest. Noteren zou ik later wel. Ik was behoorlijk afgepeigerd.

Mijn broer heette Paul, maar iedereen noemde hem Pit. Waarschijnlijk had hij dat op een dag plechtig aangekondigd, zo was hij wel. Hij had rare gewoontes. Je moest bijvoorbeeld voor hem knielen en dan dingen beloven. Drie keer buigen als je binnenkomt, bijvoorbeeld. Gelukkig was een beetje plechtig tussen je tanden prevelen meestal voldoende.

Pit speelde nooit de baas, hij was het. Hij gebruikte een zachte bazenstem waarmee hij bijna alles gedaan kreeg – vooral bij zijn moeder. Ik ben benieuwd of mijn ouders voor hem hebben geknield op de dag dat hij zijn naam veranderde. Ik denk het.

Pit zat met een pegel, glimmend als spek, uit zijn neus toen ik kwam. Met zijn andere vinger ging hij heen en weer over de gesloten map voor zich. Famous Artists, stond erop. Hij keek niet op toen ik binnenkwam.

Ik pakte de kauwgomwikkel die ernaast lag. Ik had ineens zin om hem te pesten. ‘Smeerlap’, zei ik. Het klonk precies goed: zo’n beetje lossig. Rowdy had mij niet verlaten.

P.P. opende het kartonnen omhulsel tot het papier wit en vierkant op ons afsprong. Met de potloodpunt gleed hij zachtjes langs de arceringen rond een logge hoef.

‘Te laat hè?’ Zijn stem had dat dunne, dat zuigende. Hij was er echt klaar voor.

‘Zeik niet.’ Ik ging op de bank naast hem zitten, de stof kwam met een bolle zucht omhoog. De potloodpunt maakte een heftige streep. Dom schoot die door het paard.

‘Wat ongelofelijk flauw zeg!’

Ik herhaalde zeurderig wat hij zei, schoot van hem weg en ging naast een cactus staan. Naar buiten keek ik. Een vrouw schoot voor de wind vooruit. Mijn moed bereikte een tuimelende hoogte – ik werd er haast duizelig van.

‘Je weet dat we De Paal te pakken hebben gehad?’ Ik wachtte op het golfje bewondering. Zachtjes zou het zich nestelen tussen mijn schouderbladen. Ik werd helemaal kriebelig en warm van dat idee.

De vrouw was uit de straat gewaaid, bladeren joegen haar schoon de hoek om – een dag van triomfen. De moeheid die ik eerder had gevoeld was compleet verdwenen. Toen ik mij, massief van trots, naar Pit omdraaide keek ik in zijn ogen.

Zijn hoofd stond niet schuin. In plaats van de schattende blik die ik had verwacht, stonden zijn ogen rond in zijn kop. Het zwart uit de hemel ketste ervan weg. ‘Je hebt wíé te pakken gehad?’

Ik voelde me log als de hoef, haalde mijn schouders op en liep de kamer uit. Famous artist.

3

Ik snoof: uit de kamer van mijn zus kwam de lucht van gebakken ei. Zo lang ik mij kan herinneren at ze alleen ’s nachts. De dag was voor belangrijker zaken.

Ik had nog lang geen slaap, en erge trek. Ik klopte twee keer kort, drie keer lang, en na een soort gebrom ging ik binnen. Ik wapperde me door een wolk wierook, en plofte op bed. Mijn zus knipperde met haar ogen en keek me aan of ik nieuw voor haar was. Ik kriebelde onder haar kin, griste een stuk brood van het bord en veegde ermee door de eiresten. Ik kauwde en stak mijn kin naar voren. Mijn zus gaf er een stompje tegen.

Zij: ‘Was het wat?’

Ik: ‘Meer.’

Zij: ‘Op. Buiten, bedoel ik.’

Ik: ‘O, kom jij nooit, kan jou het schelen.’

Zij: ‘Alles en geen flikker. Moet je een haal?’

We zaten te smoken en wiebelden met onze benen. Ik tikte tegen een bamboestokje dat er lag. Ik had geen zin om over mezelf te praten. Niet vandaag.

Ik: ‘Nog bij die olahola geweest?’

Zij: ‘Je mocht willen dat je die olahola was.’

Ik: ‘Krijg de pokken.’

Smoken.

Olahola was Julia Manzano, een Italiaanse uit Padua met bleke huid en lome ledematen. Ze was nieuw op onze school, en nieuw in onze straat. Alles aan haar was nieuw. Sinds een week of drie was mijn zus ‘in Julia’. Niet waar, mijn zus was nooit ‘in iemand’. Bepaalde schrijvers had ze wel ‘hoog zitten’, zoals ze zei, of andere beroemde types; in elk geval nooit iemand die wij kenden.

Maar al drie keer was Julia Manzano bij ons thuis geweest. Gewoonlijk hield mijn zus het na een eerste bezoek voor gezien. ‘Geen tijd voor, weet je’, zei ze dan vaagjes en ze ging over tot de orde van haar dagen. Lezen. Naar muziek luisteren: droevige vrouwenstemmen, jongenskoren, saxofoons die de melodie zochten. Of uit het raam staren. Of allebei. Dan moest je wegwezen.

Over Julia deden verhalen de ronde die schunnig waren, gevaarlijk en aantrekkelijk. Haar familie zou ‘connecties’ hebben met de maffia, had met gokgeld te maken, schulden, vereffeningen, wraak.

‘Moeilijk te geloven,’ had mijn zus achteloos gezegd, ‘dat Julia’s vader, die ’s ochtends schoon de deur uit gaat en ’s avonds met dat stijve bouwvakkershaar van hem weer thuiskomt, iets anders in zijn auto vervoert dan zakken cement.’ Ze liet een pauze vallen. ‘Maar dan, heel misschien,’ vervolgde ze, ‘verhult dat nijvere tegelzetbedrijfje wel een of ander bloederig netwerk. Dat er van die mannen zijn, met scherpe pakken en losse heupen. En dat die elkaar overhoop schieten in zwarte auto’s. Misschien hier wel, binnenkort. In onze straat.’

Van dat soort verhalen kon ik geen genoeg krijgen.

‘En zoals het ook niet helemaal onschuldig zou kunnen zijn dat Julia’s moeder, met die lange wimpers van d’r, op haar hakken elke dinsdag naar de markt wankelt, met een wel erg langgerekte tas.’ Mijn zus zei dat daar ‘minstens drie’ stenguns in pasten, ‘zo niet vier’.

Ik zat zowat te kwijlen.

Was het mij trouwens ook opgevallen dat mevrouw elke dinsdag op een ánder paar hakken naar de markt trippelde, van een ander paar schoenen, en alles van de zachtste leersoorten, in de fijnste kleuren?

Mijn moeder vond dat mevrouw Manzano op een ‘prostituee’ leek. Ze sprak het uit als een huidziekte.

Mijn vader zei niets, maar bracht vanaf dat de Manzanootjes in onze straat woonden elke dinsdagmiddag neuriënd voor het raam door.

‘Wat kijk je?’

‘Naar den vogeltjens.’

‘Ja ja.’

Mijn zus en ik smookten en wiebelden. Ik haalde het laatste stuk brood over het bord. Als ik mijn leventje – en dat van iedereen om ons heen – vergeleek met dat van Julia Manzano, dan waren wij zo goed als dood. Dat met De Paal had er misschien iets mee te maken, maar dan alleen zijlings, en nog per ongeluk ook. In niets leek het op de wereld van Julia Manzano, niks Italiaans in elk geval. Mijn zus had gelijk dat ze met haar omging.

Ik kroop tegen haar aan, kriebelde aan haar kinnetje. En het gebeurde.

Mijn zus keek naar mijn hand. Ik keek naar mijn zus. Omdat ze zo stom zat te staren, keek ik ook maar. De hand zat onder de bloedresten.

Ik begon te vegen, en toen ook over mijn ogen. Ik keek snel een andere kant op, maar mijn zus pakte mijn hoofd vast en keek me aan, met die blik van haar die je onmogelijk kon thuisbrengen. (Omdat hij zo vaak veranderde, omdat ze door mensen, muren, wolken, licht en donker heen kon kijken? Wat zag ze? De blik van De Paal, weerspiegeld in de mijne?)

Ze legde haar wang tegen mijn hand en kuste die. En er was muziek, waar we lang naar luisterden. Droevige, Franse vrouwen. En ineens waren er tranen.

Klotetranen.

‘Stil maar’, zei mijn zus en ze aaide over mijn haar.

‘O, je zegt toch niets, tegen niemand?’

‘Is dat nodig dan?’

‘Ik denk het.’

‘Je kent me toch.’

Maar toen ik naar haar keek, wist ik niet wat haar glimlach betekende. Niet of ze teleurgesteld was. Niet of ze trots was. Niet of ik me nu heel dicht bij haar moest voelen. Ik wist niets.

‘Ook niet tegen J …’ wilde ik vragen.

Ze legde haar vinger op mijn lippen.

‘Stil, kleine. Stil.’

Meestal staken mijn zus en ik, bij wijze van nachtgroet, de tongen naar elkaar uit. Die avond deden we dat voor het eerst niet.