Jessica J.J. Lutz

De Nederlandse bruid

Uitgeverij De Geus

breda 2014

© Jessica J.J. Lutz, 2014

Omslagontwerp Rozemarijn Koopmans

Omslagillustratie © Oleg Oprisco

isbn 978 90 445 3218 0

nur 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

#

Het kraakt wanneer haar hoofd met een klap op een steen terechtkomt. De pijn beneemt haar de adem. Het wordt haar zwart voor de ogen. Er is geen tijd om te kunnen beseffen wat er gebeurt. Bij haar haren wordt ze opnieuw opgetild. Ze spant haar nekspieren om de neerwaartse beweging tegen te gaan, maar weer landt haar hoofd hard op de puntige kei.

Ze klauwt om zich heen. Haar handen raken het gezicht van haar belager. Haar nagels dringen in het vlees. Een rauwe kreet. Ze stoot de ander van zich af en rolt weg. Wanneer ze overeind wil komen, wordt ze aan haar broekspijp weer teruggetrokken. Op haar buik grijpt ze in de rulle aarde. Ergens moet ze zich aan vast kunnen houden. Maar heeft niet het gebrek aan houvast haar leven getekend deze afgelopen tijd?

Woest schopt ze. Dan is ze los en richt ze zich opnieuw op. Ze zet een stap. Rennen, nu!

Een hand knelt zich om haar enkel. Ze valt languit. Een schokgolf dreunt door haar lichaam. Haar hoofd lijkt uiteen te spatten als de big bang die de delen van haar bewustzijn steeds verder uit elkaar doet drijven. Slechts uit de verte hoort ze nu nog de grom waarmee de ander boven op haar springt. Haar gezicht wordt in de aarde geduwd. Die voelt koel aan, bijna prettig.

Ze zweeft weg in een vredige leegte.

Nee! Een stem welt op uit haar binnenste. Ze verzamelt al haar krachten en duwt zich omhoog. Ze heeft niet zo veel getrotseerd om het op deze manier te laten eindigen. Kronkelend en strengelend weet ze zich om te draaien. Ze begint te vechten.

1

‘Plautus beweert dat je geen honger kunt hebben wanneer je verliefd bent, maar ik ben geen Romeinse dichter. Ik heb net zo’n trek als die brullende leeuw daar op het bordes’, zegt Emma. Met haar vingers warrelt ze haar natte haren los. Ze kijkt haar moeder schuin aan. ‘Wilden jullie geen duik nemen?’ Er komt geen antwoord. Ze neemt een bord van de stapel bij het open buffet van het hotel. ‘Hier mam, probeer dit eens’, wijst ze. ‘Dat zijn gebakken courgettekoekjes met yoghurt. Heel lekker.’

‘Als ontbijt? In deze hitte? Dat lijkt me wat zwaar. Voor je vader in ieder geval. Hij moet opletten, dat weet je’, zegt haar moeder zuinigjes en ze loopt de schaal voorbij. Emma legt drie van de koekjes op haar bord en giet er wat yoghurt overheen.

Lisa komt bij Emma staan. ‘Dat ziet er lekker uit.’

‘Als je geen last hebt van je cholesterol’, zegt Emma met een knik naar haar vader. Haar vriendin grinnikt en neemt ook een bord. Even later schuiven de twee aan onder de parasol aan de rand van het zwembad.

‘Lekker geslapen, pap?’ vraagt Emma.

‘Hij wel’, snuift haar moeder. ‘Hij heeft me liggen snurken! En ik had het of te koud, of te heet. De airconditioner staat recht op het bed, ik snap niet wie dat bedacht heeft.’

Emma zucht.

‘Zodra ze wat gegeten heeft, draait ze wel bij’, zegt haar vader. Hij propt zijn mond vol met knapperig, wit brood.

‘Daar heeft het niks mee te maken, Hendrik!’

Emma buigt zich over haar bord. ‘Dekking!’ Ze maakt zachtjes een mitrailleurgeluid.

‘Maak maar flauwe grapjes’, zegt haar moeder bits, ‘terwijl ik op het punt sta mijn dochter te verliezen.’

‘Je verliest me niet, mam.’

‘Je kent die jongen nauwelijks.’

‘Begin nou niet weer, mama. Serheng komt al maanden bij je over de vloer. Jij hebt alleen geweigerd om onze relatie serieus te nemen. Jullie weten waarom hij terug moest. Hij was ook liever nog een tijdje in Nederland gebleven.’

‘Dat geloof ik graag’, zegt haar vader. Hij neemt een slok water. ‘Meisje, ik accepteer dat je van hem houdt. Maar kijk om je heen. Hier kun je toch niet leven?’

‘Straks moet je ook zo’n lap om.’

‘Serheng is niet gelovig, mam.’

‘Ze blijven niet in deze uithoek wonen’, zegt Lisa. ‘Jullie gaan toch naar Istanboel?’

‘Vind jij het hier dan niet prachtig? De bergen, de rivier …’ Emma spreidt haar armen. ‘En we zitten aan de oostgrens van het Romeinse Rijk, dus ik kan mijn hartje ophalen aan alle ruïnes.’

‘We zitten verdomme bijna in Irak, Emma’, zegt haar vader. ‘En dit noemen ze een stadje, maar het is één straat, meer niet, die zo breed is dat je je eigen vrouw niet eens herkent als ze aan de overkant staat.’

‘Dan moet je je bril maar opzetten’, mompelt Emma. Ze recht haar rug. ‘Nog meer commentaar?’

‘Nee hoor. Wij redden ons wel.’

‘Die chantage werkt niet meer, mam. Serheng en ik weten wat we doen.’

‘Dat denk je maar.’

‘Laten we het gezellig houden’, sust Lisa. ‘In ieder geval hebben we er een exotische vakantiebestemming bij. Je kunt hier vast skiën in de winter.’

‘Vast’, zegt Emma.

Zwijgend eten ze verder. Het klopt dat ze haar ouders voor het blok heeft gezet. Tegen beter weten in had ze gehoopt dat ze gevoelig zouden zijn voor het feit dat Serheng uit een rijke familie komt.

‘Die oom runt toch de boel, zei je?’ Haar vader wringt zijn hand in zijn broekzak en trekt er een zakdoek uit, waarmee hij zijn voorhoofd dept.

‘Serheng gaat zijn vader opvolgen. Basta.’

‘En jij? Wat ga jij hier doen?’

‘Sjjj!’ zegt Lisa. ‘Daar is hij.’

2

De jonge man die aan de andere kant van de zaal zijn blik over de tafeltjes laat glijden heeft het figuur van een acrobaat. Hij is niet heel lang, slechts een centimeter groter dan Emma, weet ze. Zijn golvende haar is langer dan van iedereen hier. Het wijkt al, maar midden boven zijn brede voorhoofd vormt zijn haargrens een perfecte V. Het geeft zijn gezicht een verfijnde uitstraling. Obers zwermen buigend om hem heen.

Emma zwaait. Hij lacht en komt naar hen toe.

‘Goedemorgen allemaal’, zegt hij in het Nederlands en hij kust met een elegante buiging de hand van Emma’s moeder. Die wiegt koket met haar hoofd. ‘Ik hoop dat jullie niet al te zeer afgeschrikt zijn door de primitieve omstandigheden hier in Kahta’, vervolgt hij in het Engels. ‘Mijn excuses dat ik gisterenavond niet hier was om jullie te verwelkomen, maar het hotel heeft jullie hopelijk goed opgevangen.’ Hij neemt Emma in zijn armen. ‘How is my princess?’ vraagt hij teder.

Ze kijkt hem stralend aan. ‘Hou je nog van me?’

‘Excuse me.’ Hij draait zijn rug naar het gezelschap om Emma te zoenen. De ober die met een stoel voor hem staat te wachten, laat een diepe zucht ontsnappen. Iedereen moet lachen. Emma en Serheng dalen weer neer. In het Turks geeft hij de ober wat instructies. De jongeman snelt weg.

‘Hoe is alles thuis?’ vraagt Emma.

‘Total panic, maar dat hoort bij een bruiloft.’ Hij drukt een kus op haar pols.

‘Jouw ouders zullen ook wel verrast zijn geweest’, zegt Emma’s moeder.

Serhengs gezicht wordt ernstig. ‘Let me be honest. Ze hadden serieuze bedenkingen.’

Emma’s moeder knikt naar haar dochter. ‘Zie je wel dat we niet gek zijn?’

‘Dat heb ik nooit beweerd, mam.’

‘Mijn vader vertrouwt erop dat ik weet wat ik doe’, vervolgt Serheng. ‘Eigenlijk had mijn moeder een bruid voor mij zullen uitkiezen, maar ze respecteren mijn keuze voor Emma.’

De ober komt terug en zet een bord met eten voor Serheng neer. ‘Tjayeniz[1]’, zegt hij en hij zet voor iedereen een tulpvormig glaasje thee op tafel.

‘Zo meteen komen mijn moeder en mijn oom om kennis te maken.’ Serheng knielt voor Emma. ‘We doen net of dit jullie huis is, en mijn familie om Emma’s hand komt vragen.’ Hij blijft haar strak aankijken terwijl hij haar hand kust. Ze bloost.

‘Daar moet ik me dan natuurlijk voor optutten’, zegt Emma’s moeder.

‘Ik help je wel’, zegt Lisa met een knipoog naar haar vriendin. ‘Doe die witte broek met dat donkerblauwe bloesje aan. Dat staat chic.’

Emma’s moeder wuift zichzelf koelte toe. ‘Was dit jouw idee, Emma?’

‘Sta ons een beetje ceremonie toe’, zegt Serheng. ‘Mijn moeder vindt het ook moeilijk.’ Hij gaat weer zitten.

‘Hoe is het met je vader?’ vraagt Emma zacht.

Hij schudt zijn hoofd. ‘Stabiel genoeg om naar huis te komen voor het feest. Als het aan hem ligt, blijft hij dan, maar dat weten ze in het ziekenhuis nog niet.’

Hij neemt zijn laatste slok thee en houdt zijn glaasje omhoog. De ober komt aangesneld en loopt met een buiginkje achteruit weer weg om nieuwe thee te halen.

‘Misschien willen jullie Kahta nog even in.’ Serheng werpt een blik op zijn horloge. ‘Zal ik jullie naar de markt brengen? Mijn moeder komt pas over een uur.’

Ondanks haar kleine, ietwat gedrongen gestalte is Serhengs moeder een statige verschijning in haar lange, zwarte jurk met donkerrode rozen erop, waarover ze een zwartkanten tuniek draagt. Om haar hoofd heeft ze een witte mousselinen doek, die met een donkerrode hoofdband op zijn plaats gehouden wordt. Haar ogen zijn omrand met kohl. Ze heeft dezelfde scherpe neus als Serheng. Haar mond staat strak. Ze kust Emma’s moeder vluchtig op de wangen en overhandigt haar een bos bloemen en een doos chocolaatjes. Ze knikt naar Emma’s vader. Naar haar toekomstige schoondochter strekt ze haar hand uit.

Emma beroert de verweerde huid met haar lippen en brengt de rug van de hand vervolgens naar haar voorhoofd, zoals Serheng haar voorgedaan heeft. ‘Merhaba Mükrime anne.’ Onwillekeurig trilt haar stem. Vervolgens drukt ze haar lippen op de hand van Serhengs oom Abdullah, de jongere broer van zijn vader, die een imposante borstelsnor heeft. Oom Abdullah draagt een donkergrijze, wijde pofbroek en bijpassend colbert. Om zijn hoofd heeft hij een lichtpaarse doek als een tulband gewikkeld.

Ze gaan zitten in de afgeschermde hoek van de lobby, Emma bij haar ouders op de ene bank, Mükrime en oom Abdullah op de andere bank, en Serheng en Lisa ieder in een leunstoel.

‘You had good trip?’ vraagt de oom.

Emma’s ouders knikken. ‘Yèèès, very good.’

Haar vader veegt zijn voorhoofd af.

‘Very hot, no?’ De oom lacht.

Een ober verschijnt.

‘Het is nu tijd voor koffie’, zegt Serheng in het Nederlands. ‘Met of zonder suiker?’

Emma’s moeder kijkt bedenkelijk. ‘Kun je voor mij een oploskoffie met melk bestellen, Emma?’

‘Dus u hebt een soort boerenbedrijf?’ vraagt Emma’s vader wanneer de ober weer weg is. Oom Abdullah kijkt Serheng aan. Serheng vertaalt de vraag en beantwoordt hem zelf.

‘Wij – mijn directe familie, de clanleiders – functioneren als een soort vader voor de boeren op ons land. We springen bij met goede raad en staan bijvoorbeeld ook garant bij de bank zodat ze gunstig kunnen lenen om zaaigoed te kopen. En we zorgen dat er in ieder dorp ten minste één tractor is, alhoewel sommige boeren hun eigen machines hebben.’

‘Een soort coöperatie?’ vraagt Emma’s vader.

‘Nee’, zegt Serheng. ‘Eigenlijk doet iedereen waar hij zin in heeft en dat is erg inefficiënt. Dat wil ik graag veranderen. Met Emma aan mijn zijde.’

In stilte wachten ze tot de ober alle kopjes bij de juiste persoon heeft gezet. Wanneer hij klaar is, zegt Serhengs moeder: ‘Uw dochter is welkom in mijn huis.’

‘Dat is very nice of you,’ zegt Emma’s moeder, ‘maar vindt u ook niet dat onze kinderen een vergissing maken? Kan iemand dat vertalen?’

‘Mam!’

In hoog tempo tikken de felblauwe kralen van het gebedssnoer dat Serhengs oom door zijn handen schuift. ‘Auw’, zegt hij en hij glimlacht verontschuldigend. ‘Gebroken kraal. Ik vergeet het steeds.’ Hij stopt het snoer in zijn vestzak en haalt een ander tevoorschijn.

‘Ik zou het fijn vinden als je tegenover mijn aanstaande schoonmoeder net deed alsof je achter ons huwelijk staat, mama’, zegt Emma koeltjes.

Serhengs oom zet zijn koffiekopje op tafel. ‘Meneer. We zullen uw dochter twintig armbanden en een gordel van goud geven. Dat komt op ongeveer een kilo.’ Hij wacht tot Serheng zijn woorden vertaald heeft. ‘We richten haar huis in compleet met een televisie en een koelkast. En wij betalen het bruiloftsfeest. Gaat u daarmee akkoord?’

Emma’s vader neemt nadenkend een slokje van zijn koffie.

‘Omdat mijn neef het zo graag wil doen we er nog vijf armbanden bij.’

‘Het lijkt wel alsof we je aan het verkopen zijn’, mompelt Emma’s vader. ‘Waar gaan ze wonen?’

‘In het dorp krijgen ze het bovenhuis van mijn broer. Het is groot en pas opgeknapt. En in Istanboel heb ik een ruim appartement op een van de beste locaties, wat ze als het hunne mogen beschouwen.’

‘Bingo’, zegt Lisa. ‘Waar?’

‘Lisa!’ roept Emma.

Serheng heft zijn hand op. ‘Uncle, tell them.’

‘Het is in Taksim, met uitzicht op de Bosporus. Er is een betrouwbare bediende, maar ze kunnen natuurlijk een ander nemen als ze dat willen.’

‘En wat verwacht u van Emma?’ vraagt haar vader.

Een glimlach flitst over het gezicht van de oom. ‘Dat ze een goede schoondochter is en mijn neef niet zal beschamen.’

Emma’s vader draait zich naar zijn dochter toe. ‘Je bent een eigenwijze donder, en ik vraag het je nog één keer. Is dit echt, heel zeker wat je wilt?’

‘Stem maar toe, papa.’

‘Moge het ons allen heil brengen’, zegt de oom. Hij staat op en loopt met uitgestrekte armen op Emma’s vader af. Die staat eveneens op en steekt zijn hand uit, maar de oom grijpt zijn schouders, kust hem op beide wangen en drukt hem aan zijn borst.

[1] Alle Turkse en Koerdische woorden zijn fonetisch gespeld.

3

Dan is het ineens zover. Gisteren stond ze nog met haar ouders en Lisa op de top van de Nemrutberg, waar twee millennia geleden Antiochus i, vorst van het rijk der Kommagenen, reusachtige beelden heeft laten uithouwen van hemzelf en de goden. ‘De voorouders van mijn schoonfamilie’, had ze verkondigd in de hoop haar moeder te plezieren. Haar moeder, die haar ooit heeft overtuigd om Romeinse geschiedenis te gaan studeren omdat zíj dat chic vond. Zelf had Emma liever iets sociaals gestudeerd in plaats van dode, uit steen gehakte teksten te ontcijferen.

Lachend en groetend strompelt ze nu op haar knellende muiltjes tussen de vrouwen door die op de grond zitten te kletsen. Bij iedere beweging glimmen de muntjes die aan hun katoenen hoofddoeken bungelen. Overal klinkt hun gekwetter. Zuurstokprinsesjes ravotten gillend om hen heen.

Ze weet een stoel te bereiken onder een dichtbebladerde moerbeiboom en schopt haar schoenen uit. Even uitblazen van al het glimlachen en handjes schudden. Met een papieren servet dept ze haar voorhoofd en hals. Nog steeds geeft haar make-up bruin af. Ze inspecteert de mouwen van haar bruidsjapon. Die zijn gelukkig nog wit.

Haar blik glijdt over de menigte op de kleden en kussens die over de aangestampte aarde zijn uitgespreid. Ze knippert nogmaals van verwondering. Er zijn honderden gasten, waarvan ze er welgeteld drie kent. Het feest is al twee dagen zonder haar aan de gang zoals de traditie voorschrijft, en het is de mensen aan te zien. De plastic stoelen, gehuurd voor de gelegenheid, staan wanordelijk tussen hen in. De meeste dienen als tafeltje voor halfleeg gedronken bekertjes limonade.

Het kapstertje in Kahta heeft van haar donkerblonde haren een stijve helm gemaakt met nepkrullen langs haar slapen. Ze heeft harde, zwarte lijnen rond haar ogen gekregen, overdreven rode wangen en zwaar gestifte lippen. Ronya, haar schoonzusje van vijftien, zit voortdurend in totale aanbidding naar haar te staren. Andere vrouwen – nichten, tantes, echtgenotes van notabelen uit de buurt en landarbeidsters uit alle dorpen in de omgeving – uiten hun bewondering door glimlachend de vingertoppen van hun rechterhand bijeen te brengen. Het is net alsof ze haar toewuiven met een tuiltje bloemen, vindt Emma, terwijl ze luid ‘tjok guuzell!’, ‘yachsjie!’ en ‘masjallah!’ roepen.

Ze rekt haar hals. Haar ogen zoeken haar moeder. Die loopt juist de veranda op en naar binnen. Dan ziet ze het asblonde hoofd en de slanke, donkerroze geklede gestalte van haar beste vriendin. Afgunstig kijkt ze naar haar blote schouders, de enige blote schouders hier, slechts bedekt door een doorschijnende voile.

‘Lisa!’ Ze schiet in haar muiltjes en loopt naar haar vriendin toe.

Lisa heeft haar aandacht op haar handen gericht. ‘Het gaat er niet af, hoe hard ik ook schrob.’

Emma opent ook haar handpalmen, oranjebruin van de henna die de vrouwen van het dorp er eerder op gesmeerd hebben. Ze brengt een hand naar haar gezicht om de zoetige geur weer even op te snuiven. ‘Het hoort er gewoon bij.’

‘Net zoals dat gehannes in dat badhuis zeker.’ Lisa zucht. ‘Ik zou een moord plegen voor een glas witte wijn.’

‘Ik ook. Over een tijdje gaat er hier de bezem doorheen. Nog even geduld’, zegt Emma.

‘Dat moet ik zien.’

Emma kan het niet laten om een duik te maken naar een groep kleine meisjes, die joelend voor haar wegrennen. Lachend trippelt ze verder. ‘Dag tante Asmin, hebt u het naar uw zin?’ vraagt ze aan de zus van haar schoonvader. De zinnetjes die ze tijdens haar studiebezoeken aan Romeinse ruïnes in Turkije en natuurlijk van Serheng heeft opgepikt, heeft ze de afgelopen dagen ontelbare malen uitgesproken. Toch blijft het Turks onwennig aanvoelen.

‘Je gaat toch wel Koerdisch leren?’ vraagt de tante in al even gebrekkig Turks.

‘Ronya gaat het mij leren, tante.’ Ze vertaalt de opmerking voor Lisa. ‘De meeste oudere vrouwen hier spreken alleen Koerdisch, de taal die ze van hun moeder leren. Pas op school leren ze Turks, maar daar zijn zij nooit naartoe geweest.’

‘Ik hoor het verschil niet’, haalt Lisa haar schouders op.

‘Het is echt heel anders. Luister maar: “choeb” is Koerdisch voor “goed”, en in het Turks is dat “iyi”.’

‘Uitslover.’

Emma geeft haar een duw. ‘Kom, we gaan naar de mannen. Ik wil mijn echtgenoot zien.’ Ze lopen naar de overkant van de binnenplaats, waar Emma’s vader in kleermakerszit uitvoerig gebaart tegen een stel mannen met rood-witgeblokte doeken om hun hoofd. Ze lachen hem gemoedelijk toe. Emma zwaait naar hem.

Serheng springt op. ‘Mijn neef hier zegt dat jij net zo mooi bent als een blanke lelie bij maanlicht, and I agree’, begroet hij haar.

‘Wat klinkt dat dichterlijk. Of bedoel je dat ik straks wat meer in de zon moet gaan liggen?’ Serheng lacht. Ze zoent hem.

‘Niet waar iedereen bij is’, zegt hij geschrokken. Hij neemt haar armen van zijn schouders. ‘Als je wilt dat deze mannen respect voor ons hebben, moet je bepaalde regels in acht nemen.’

‘Geeft het hebben van een mooie, westerse vrouw je dan geen respect?’ Emma duwt haar lichaam tegen het zijne. Ze snuift zijn geur op.

‘Emma, no!’

Ineens ziet ze dat vele ogen op haar gericht zijn. Ze laat hem los.

4

Uit het huis komen Serhengs broers met een enorme schaal rijst aangesjouwd. Allerlei gerechten worden op tafel gezet. Niemand heeft nog oog voor het bruidspaar. Serheng wenkt Emma mee. Bij de huisdeur schopt hij zijn schoenen uit. Emma neemt haar muiltjes in de hand en glipt achter hem aan naar binnen. De dikke kleden in de woonkamer voelen zacht aan onder haar voeten. Serheng trekt haar mee naar een slaapkamer en sluit de deur. Hij houdt haar stevig vast en drukt zijn mond op de hare.

‘Dat had ik nodig’, zegt ze. ‘En nou heb jij rode lippen.’

‘Ik heb nog wel meer nodig’, grijnst hij. Plagerig laat Emma haar handen zakken over zijn buik, maar hij grijpt haar polsen. ‘Straks. We hebben nog werk te doen. Trouwen doe je hier niet voor je plezier.’

Samen staan ze bij de tafel om de borden op te scheppen voor de belangrijkste aanwezigen. Emma brengt eerst een bord naar haar schoonvader, die op een bed tussen de feestgangers ligt. Om hem heen zitten de lokale politici. Er is zelfs een parlementariër bij. Emma knikt eerbiedig naar hem. Serhengs vader was ook parlementslid tot hij ziek werd. Ze neemt zijn hand even in de hare. Hij voelt slap en koud aan.

‘Hier, Hüseyin bey. Eet wat, dan word je weer sterk’, zegt ze. Hij glimlacht naar haar.

‘Noem me liever vader in plaats van meneer, mijn dochter’, zegt hij half fluisterend. Hij kucht. ‘Het is goed dat ik er deze dag nog bij ben.’

‘En hopelijk nog vele meer, broer!’ Serhengs oom kust de hand van het bezoekende parlementslid en zet zich dan met een bord op schoot naast het bed op de grond. Emma is verrast door de soepelheid waarmee de man ondanks zijn omvang beweegt. Ze groet hem met een beleefd knikje en loopt snel terug naar de tafel.

Met een volgend bord haast ze zich naar haar schoonmoeder in de vrouwenhoek. Die buigt zich naar haar buurvrouw.

‘Ze heeft nog veel te leren’, meent Emma te verstaan. Ze moet onmiddellijk denken aan hun gezamenlijke bezoek aan het badhuis in de stad Adiyaman. Lisa vergezelde haar naar dit ritueel dat bij een oosterse bruiloft hoort: je naakt aan je aanstaande schoonmoeder vertonen.

Met een ruk had die Emma’s lendendoek geopend. Hoofdschuddend aan haar schaamhaar getrokken.

‘Welke man wil je nou zo?’ kakelden de andere vrouwen. Hun hoge stemmen galmden onder de koepel. Sommigen bestreken haar venusheuvel met hars. Andere vrouwen prevelden sussend en hielden haar vast.

Gedwee bleef Emma liggen. Serheng had maar weinig over zijn familie verteld. Op hun enige vakantie in Turkije waren ze in het westen van het land gebleven, waar ze aan het strand gelegen hadden, ruïnes van Romeinse steden bezochten om zich daarna in een bruisend uitgaansleven onder de sterren te storten. Wanneer ze naar zijn familie vroeg, zei hij dat de tijd nog niet rijp was.

Voor hun definitieve vertrek uit Nederland heeft hij haar ingelicht over sommige gebruiken, maar ze was nauwelijks voorbereid op de vrouwen die met hun eeltige handen keurend in haar borsten knepen. Lisa hield haar hand vast terwijl de anderen neuriënd haar hele lichaam onthaarden.

Met een tintelende huid werd ze na afloop overeind gezet om te dansen op het gezang en geklap van de vrouwen. Giechelend keken ze toe, met steelse blikken naar Mükrime, de aanstaande schoonmoeder van dit vreemde, stuntelige wicht. Al snel pakten ze de lekkernijen uit die ze klaargemaakt hadden. Een picknick in het badhuis. Het was uiteindelijk nog best gezellig geworden.

‘Ik hoop dat jullie het een beetje naar je zin hebben.’ Ze ploft neer aan de eretafel in het midden, dicht in de buurt van Serhengs vader. Met haar ouders en Lisa zitten zij en Serheng als enigen aan een tafel met stoelen. Met een lapje ongedesemd brood schept ze wat rijst op. Haar ouders volgen haar voorbeeld. Ze glimlacht naar hen, dankbaar dat ze hun best doen. ‘Zal ik bestek voor jullie halen?’ Ze springt weer op.

Haar moeder zucht. ‘Dank je.’

‘Ga zitten, prinses’, zegt Serheng en hij heft zijn hand op. Meteen staat er een jongeman naast hem die na een bevel op een drafje naar het huis rent.

Het vlees, in dunne snippers gesneden, is mals en sappig. ‘Lekker, hè?’ vraagt Emma.

‘Je vader houdt niet zo van lam’, zegt haar moeder. ‘Dat weet je toch.’

‘Ik ben vereerd dat jullie ons eten proberen’, zegt Serheng. ‘Het is jammer dat het jullie niet smaakt, maar, lieve schoonmoeder, nu durf ik het wel te vertellen. De kroketten die je gemaakt had toen ik de eerste keer bij jullie kwam eten …’ Hij rilt en springt dan op om nieuwe gasten te begroeten. Hij brengt ze mee naar de tafel.

Beleefd schudden de jonge mannen de hand van Emma en haar ouders en groeten hen in het Engels. Dan verdwijnen ze om zichzelf wat op te scheppen.

‘Dat zijn de neven met wie ik het beste overweg kan, de zonen van mijn oom Abdullah. Apo, zoals we hem meestal noemen’, zegt Serheng. ‘We zullen hen helaas niet zo vaak zien. Ze wonen in Mersin en Adana. We waren samen in Londen. Daar hebben we nog steeds een flat. Zij zitten in de export en reizen heen en weer.’

Een jonge vrouw komt naar de tafel. Emma herkent haar uit het badhuis. Onder haar losjes omgebonden hoofddoek steekt roodbruin haar uit.

‘Fatma!’ roept Serheng. ‘Mijn lievelingsnicht, zus van mijn lievelingsneven. Dochter van mijn lievelingsoom!’

Fatma lacht verlegen.

‘Ik zei net tegen Emma dat ze zonder mijn toestemming geen stap meer kan zetten’, knipoogt hij.

‘Mijn neef spreekt de waarheid’, zegt Fatma. ‘Mannen zijn hier heel machtig.’ Ze spreekt langzaam en gearticuleerd. ‘Ze doden niet zelf, maar dwingen vrouwen tot zelfmoord.’

‘Fatma!’ zegt Serheng.

‘Ik ga je alles vertellen wat Serheng waarschijnlijk verzwegen heeft. Zodra je weet hoe het er hier aan toegaat, zul je …’ Ze valt stil omdat haar vader naar hen toe komt. Hij geeft Serheng een antieke dolk.

‘Hier, neef’, zegt hij. ‘Je vader heeft me opgedragen zijn mes aan je te geven. Het was ooit van onze vader, en daarvoor van onze grootvader. Nu is het van jou. Maar je vrouw mag je er geen schrik mee aanjagen. Niet hiermee.’ Hij buldert van het lachen terwijl hij Emma op de schouder slaat. Iedereen behalve zij lacht mee.

‘Ze plagen je maar, kuzum benim, mijn lammetje mijn.’ Serheng neemt de dolk aan van zijn oom.

‘Zo begint het’, mompelt Fatma.

‘Daar is de taart!’ roept Lisa. Serhengs twee jongere broers zetten het wiebelende, torenhoge gevaarte voorzichtig op de tafel.

‘Lieve echtgenoot. Wij hebben beloofd: we delen alles’, zegt Emma luid in eenvoudig Turks. ‘Op z’n Europees. Dus geef maar hier dat mes.’ Ze strekt haar hand uit en zet de andere uitdagend in haar zij. Het levert een nieuw lachsalvo op. Serheng duikt ineen en slaakt een klagende kreet terwijl hij de dolk in haar hand legt. Onder vrolijk applaus zetten ze hem samen in de taart.

De gasten stromen toe, terwijl een broer de stukken uitdeelt.

‘Het is goed dat je eindelijk gekomen bent om je plaats in te nemen, jongen’, zegt een bejaarde vrouw terwijl ze een bordje aanneemt. ‘We hebben je nodig. Ik ken mijn broers. Apo is geen leider zoals Hüseyin.’

‘Hij doet het best, tante Mizgin’, zegt Serheng.

‘Geef je ogen goed de kost, mijn jongen.’

‘Wat bedoelt u?’ vraagt Emma.

Serheng knipoogt naar haar. ‘Ik weet dat er veel van me verwacht wordt, tante.’

Ze grijpt zijn arm. ‘Meer dan je denkt.’

Hij geeft een klopje op haar hand. ‘Vandaag is het een dag om te feesten, tante. De zorgen komen later wel.’ Hij verheft zijn stem. ‘Waar blijft de muziek?’