Karl Ove Knausgård

SCHRIJVER

Mijn strijd 5

Uit het Noors vertaald door Marianne Molenaar

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Deze uitgave is mede tot stand gekomen dankzij een bijdrage van NORLA (Oslo)

De vertaalster ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Min kamp. Femte bok, verschenen bij Forlaget Oktober

Oorspronkelijke tekst © Forlaget Oktober a/s, Oslo 2010

Nederlandse vertaling © Marianne Molenaar en De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Studio Ron van Roon

Omslagillustratie © Christina Ottosson

ISBN 978 90 445 3226 5

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

De veertien jaar dat ik in Bergen woonde, van 1988 tot 2002, zijn allang voorbij, er bestaan geen sporen meer van behalve in de vorm van episodes die een aantal mensen zich misschien nog herinnert, hier een flits in een hoofd, daar een flits in een hoofd, en uiteraard alles wat ik zelf nog uit die tijd aan herinneringen heb. Maar dat is verbazingwekkend weinig. Het enige wat is overgebleven van al die duizenden dagen die ik in die kleine, smalstratige, van de regen glimmende stad in het Vestland heb doorgebracht, zijn een paar gebeurtenissen en een heleboel stemmingen. Ik heb een dagboek geschreven, dat heb ik verbrand. Ik heb een paar foto’s gemaakt, daar heb ik er nog twaalf van, ze liggen op een hoopje op de grond naast mijn bureau, samen met alle brieven die ik in die periode heb gekregen. Die heb ik doorgekeken, er hier en daar wat in gelezen, maar daar werd ik telkens weer terneergeslagen van, het was zo’n vreselijke tijd. Ik wist zo weinig, wilde zo veel, kreeg niets voor elkaar. Maar wat was ik blij toen ik erheen zou gaan! Ik was die zomer met Lars naar Florence gelift, we bleven er een paar dagen en namen toen de trein verder naar Brindisi, het was zo warm dat je het gevoel had dat je hoofd in brand stond als je het door het open treinraampje naar buiten stak. Nacht in Brindisi, donkere hemel, witte huizen, een bijna dromerige warmte, grote drommen mensen in de parken, overal jongeren op brommers, geroep en lawaai. We stonden in de rij voor de loopplank van de grote boot naar Piraeus, samen met een lange stoet anderen, bijna allemaal jong en met rugzakken op hun rug, net als wij. Op Rhodos, met 49 graden. Een dag in Athene, de meest chaotische stad waar ik ooit was geweest en waanzinnig warm, daarna met de boot naar Paros en Antiparos, waar we elke dag op het strand lagen en ons elke avond laveloos zopen. Op een nacht ontmoetten we er een paar Noorse meisjes en toen ik naar de wc ging, vertelde Lars hun dat hij schrijver was en die herfst op de schrijversacademie zou beginnen. Daar hadden ze het uitgebreid over toen ik terugkwam. Lars keek me alleen even aan en glimlachte. Waar was hij mee bezig? Dat hij loog over kleinigheden, wist ik, maar waar ik bij was? Ik zei niets, maar ik besloot hem in de toekomst te mijden. We vertrokken samen naar Athene, ik had bijna geen geld meer, Lars had nog een heleboel over en hij besloot de dag daarna het vliegtuig naar huis te nemen. We zaten op een terras, hij at kip, zijn kin glom van het vet, ik dronk een glas water. Het laatste wat ik wilde, was hem om geld vragen, geld van hem aannemen kon ik alleen als hij me vroeg of ik wat wilde lenen. Dat deed hij niet, dus ging ik met een lege maag naar bed. De volgende dag vertrok hij naar het vliegveld terwijl ik de bus de stad uit nam, ik stapte uit bij een snelweg en ging staan liften. Het duurde maar een paar minuten of er stopte een politieauto, ze spraken geen woord Engels, maar ik begreep dat het verboden was om daar te staan liften, dus nam ik de bus terug naar het centrum en kocht van mijn laatste geld een treinkaartje naar Wenen, een brood, een grote cola en een slof sigaretten.

Ik dacht dat de reis een paar uur zou duren en het was een schok toen ik erachter kwam dat het ging om bijna twee hele dagen. In de coupé zaten een Zweedse jongen van mijn leeftijd en twee Engelse meisjes die een paar jaar ouder bleken te zijn. We waren al halverwege Joegoslavië toen ze doorkregen dat ik geld noch eten had en ze waren direct bereid met me te delen. Het landschap buiten was zo mooi dat het pijn deed. Dalen en rivieren, boerderijen en dorpen, mensen die gekleed gingen op een manier die ik met de negentiende eeuw verbond en die zo te zien ook landbouw bedreven zoals ze toen deden, met paarden en hooiwagens, zeisen en ploegen. Een deel van de trein was Russisch, ’s avonds liep ik door de wagons, betoverd door de vreemde letters, de vreemde geuren, het vreemde interieur, de vreemde gezichten. Toen we in Wenen aankwamen wilde Maria, een van de twee meisjes, adressen uitwisselen, ze zag er aantrekkelijk uit en onder normale omstandigheden had ik me kunnen voorstellen haar een keer in Norfolk te bezoeken, misschien zou ik iets met haar krijgen en daar blijven wonen, maar die dag, zwervend door de straten aan de rand van Wenen, had dat geen enkele betekenis, ik was nog steeds vol van de gedachten aan Ingvild, die ik weliswaar maar één keer had ontmoet, die lente met Pasen, maar met wie ik daarna had gecorrespondeerd en bij haar vergeleken verloor verder alles zijn glans. Van een streng uitziende, blonde vrouw ergens in de dertig kreeg ik een lift naar een benzinestation aan de snelweg, daar vroeg ik een paar vrachtwagenchauffeurs of ik mee kon rijden en een van hen knikte, hij liep tegen de vijftig zo te zien, donker en mager met een zwaarmoedig smeulende blik, hij ging alleen eerst iets eten.

Ik stond buiten in de warme schemering te roken en naar alle lichten langs de weg te kijken, die naarmate de avond viel steeds duidelijker werden, gehuld in het geruis van het verkeer, dat zo nu en dan werd doorbroken door een korte, harde knal van een portier of plotselinge stemmen van mensen die over de parkeerplaats liepen, op weg van of naar het grote benzinestation. Binnen zaten mensen zwijgend in hun eentje te eten, onder hen enkele gezinnen met kinderen aan hun volbeladen tafeltjes. Ik juichte in stilte, dit was exact waar ik het allermeest van hield, het normale en bekende, een snelweg, een benzinestation, een cafetaria, maar toch niet écht bekend, want overal zag je details waardoor het zich onderscheidde van wat ik gewend was. De chauffeur kwam weer naar buiten, hij knikte naar me en ik liep achter hem aan, klom in het enorme voertuig, legde mijn rugzak achter me en ging zitten. Hij startte, alles bromde en schudde, de koplampen gingen aan, langzaam reden we de weg op, hij versnelde, maar het ging moeizaam, tot we veilig en wel op de rechterrijbaan van de snelweg waren en hij voor het eerst een blik op me wierp. Sweden? vroeg hij. Norwegen, zei ik. O, Norwegen! zei hij.

Die hele nacht en een heel stuk van de volgende dag reed ik met hem mee. We hadden een paar namen van voetballers uitgewisseld, vooral bij die van Rune Bratseth was hij enthousiast geworden, maar aangezien hij geen woord Engels sprak, bleef het daarbij.

Ik was in Duitsland en had ontzettende honger, maar zonder een cent op zak zat er niets anders op dan te roken en verder te liften en er het beste maar van te hopen. Er stopte een jongeman in een rode Golf, hij heette Björn, zei hij en hij moest ver, was een gemakkelijke prater en ’s avonds, toen hij was waar hij wezen moest, nodigde hij me uit om met hem mee naar huis te komen en gaf me müsli met melk, ik at wel drie porties, hij liet me een paar foto’s zien van vakanties die hij en zijn broer in Noorwegen en Zweden hadden doorgebracht toen ze klein waren, hun vader was Scandinaviëgek, vertelde hij, vandaar de naam Björn. Zijn broer heette Tor, zei hij hoofdschuddend. Hij bracht me terug naar de snelweg, ik gaf hem mijn cassettes met het driedubbele album van The Clash, hij gaf me een hand, we wensten elkaar het beste en ik ging weer bij een oprit staan. Na drie uur stopte er een man met een warrige bos haar, een baard en een bril, in een rode 2cv, hij ging naar Denemarken, ik kon het hele stuk meerijden. Hij bekommerde zich om me, toonde zich geïnteresseerd toen ik vertelde dat ik schreef, ik vermoedde dat hij professor in het een of ander was, in een cafetaria kocht hij eten voor me, ik sliep een paar uur, we bereikten de grens, hij kocht nog meer eten voor me en toen ik ten slotte afscheid van hem nam, bevond ik me midden in Denemarken, slechts een paar uur van Hirtshals verwijderd, bijna thuis dus. Maar dat laatste stuk ging moeizaam, ik kreeg telkens een lift van maar enkele tientallen kilometers en om elf uur ’s avonds was ik niet verder gekomen dan Løkken, dus ik besloot daar op het strand te gaan slapen. Wandelde langs een smalle weg door een laag bos, hier en daar was het asfalt met zand bedekt, algauw rezen de duinen voor me op, ik klom naar een top en zag in het Scandinavische zomernachtlicht grijs en glanzend de zee voor me liggen. Vanaf een camping of bungalowpark een paar honderd meter verderop klonken schallende geluiden van stemmen en auto’s.

Het deed goed om aan zee te zijn. De zilte geur te ruiken en het ietwat vochtige briesje in de lucht te voelen. Het was mijn zee, ik was bijna thuis.

Ik vond een kuil en rolde mijn slaapzak uit, kroop erin, trok de rits dicht en deed mijn ogen dicht. Het was onbehaaglijk, ik had het gevoel alsof ik elk moment verrast kon worden, maar ik was zo moe van de laatste dagen dat het leek alsof iemand een kaars uitblies, zo snel was ik van de wereld.

Ik werd wakker van de regen. Koud en stijf kroop ik uit mijn slaapzak, trok mijn broek aan, pakte mijn spullen en ging op pad. Het was zes uur. De lucht was grijs, de motregen viel stil en nauwelijks merkbaar, ik rilde en liep flink door om warm te worden. De sfeer uit een droom die ik had gehad, zat me dwars. Papa’s broer Gunnar was erin voorgekomen, of liever gezegd, zijn woede, dat kwam omdat ik zo veel had gedronken en zo veel verkeerd had gedaan, begreep ik nu terwijl ik me door hetzelfde lage bos haastte waar ik de avond ervoor door was gekomen. De bomen stonden er doodstil bij, grijzig onder het dichte wolkendek, meer op het dode lijkend dan op het levende. Ertussen lagen hopen zand, opgewaaid in zijn veranderlijke en onvoorspelbare, maar altijd vastliggende patronen, hier en daar net een rivier van fijne korreltjes over het grove asfalt.

Ik kwam bij een wat bredere weg uit, volgde die een paar kilometer, zette bij een kruispunt mijn rugzak op de grond en stak mijn duim omhoog. Het was nog maar enkele tientallen kilometers naar Hirtshals. Hoe het daar verder moest, wist ik nog niet, ik had immers geen geld, dus het was de vraag hoe ik de ferry naar Kristiansand op kwam. Misschien kon je een rekening thuis laten sturen? Als ik een vriendelijke ziel trof die begrip voor mijn situatie had?

O, nee. Nu begon het nog harder te regenen ook.

Maar gelukkig was het niet koud.

Ik stak een sigaret op, streek met mijn hand door mijn haar. Door de regen was de gel kleverig geworden, ik veegde mijn hand af aan mijn broek, boog voorover en haalde mijn walkman uit mijn rugzak, zocht tussen de paar cassettes die ik bij me had, koos ‘Skylarking’ van xtc uit, deed hem erin en kwam weer overeind.

Kwam er ook niet een geamputeerd been in die droom voor? O ja. Vlak onder de knie afgezaagd.

Ik glimlachte en op hetzelfde moment dat de muziek uit de kleine luidsprekers stroomde, werd ik overvallen door stemmingen uit de tijd dat die plaat uitkwam. Dat moest in de tweede van het gymnasium zijn geweest. Er kwamen vooral herinneringen aan ons huis in Tveit in me boven: ik zat in de rieten stoel thee te drinken en te roken en naar ‘Skylarking’ te luisteren, verliefd op Hanne. Yngve was er, met Kristin. Alle gesprekken met mama.

Er kwam een auto aan.

When Miss Moon lays down

And Sir Sun stands up

Me I’m found floating round and round

Like a bug in brandy

In this big bronze cup

Het was een pick-up, er stond met rode letters een naam van een bedrijf op, het moest iemand zijn die op weg was naar zijn werk, hij keek niet eens op toen hij langsstoof en net op dat moment steeg het tweede nummer zo uit het eerste op leek het wel, ik was weg van die overgang, dan steeg er ook altijd iets in mij op, en ik maakte een paar keer een slaande beweging met mijn hand in de lucht terwijl ik wat trage passen in de rondte deed.

Er kwam weer een auto aan. Ik stak mijn duim op. Ook deze keer was de chauffeur een onuitgeslapen man die mij geen blik waardig keurde. Ik stond overduidelijk langs een weg met een heleboel lokaal verkeer. Maar daarom konden ze toch nog wel stoppen? Me meenemen naar een grotere weg?

Pas na een paar uur ontfermde iemand zich over me. Een Duitser van midden twintig met een ronde bril en een serieus uiterlijk reed met zijn kleine Opel naar de kant van de weg, ik holde erheen, wierp mijn rugzak op de achterbank, die al vol bagage lag, en ging naast hem zitten. Hij kwam net uit Noorwegen, vertelde hij, en was op weg naar het zuiden, kon me bij de snelweg afzetten, dat was wel niet zo ver, maar het hielp misschien een beetje. Ik zei yes, yes, very good. De raampjes waren beslagen, hij boog al rijdend voorover om met een doekje de voorruit schoon te vegen. Maybe that’s my fault, zei ik. What? vroeg hij. The mist on the window, zei ik. Of course it’s you, siste hij. Oké, dacht ik, als het zo moet, en ik leunde achterover in mijn stoel.

Twintig minuten later, bij een groot benzinestation, liet hij me eruit, ik bleef buiten rondlopen en vroeg iedereen die ik tegenkwam of ze naar Hirtshals gingen en of ik mee kon rijden. Ik was nat en hongerig, zag er slonzig uit na al die dagen langs de weg en een hele tijd schudde iedereen zijn hoofd tot een man in een bestelwagen, vol brood en banket naar ik begreep, glimlachend zei: welja, spring er maar in, ik moet naar Hirtshals. De hele weg overwoog ik hem te vragen of ik een brood kon krijgen, maar ik durfde niet, het enige wat ik waagde was een opmerking dat ik honger had, zonder dat hij de hint begreep en erop inging.

Toen ik in Hirtshals afscheid van hem nam, stond de ferry net op het punt te vertrekken. Ik holde met mijn rugzak zwaar op mijn rug naar het loket en legde de situatie buiten adem uit aan de vrouw die erachter zat: ik had geen geld, of ik toch een ticket kon krijgen en de rekening naar me thuis gestuurd kon worden? Ik had een pas, kon me legitimeren en ze kon erop vertrouwen dat ik betaalde. Ze glimlachte vriendelijk, maar schudde haar hoofd, dat ging niet, ik moest contant betalen. Maar ik móét naar de andere kant! zei ik. Ik wóón daar! En ik heb geen geld. Ze schudde haar hoofd weer. Helaas, zei ze en ze draaide zich om.

Ik ging met mijn rugzak tussen mijn voeten op een kei aan de rand van het haventerrein zitten en zag de grote ferry van de kade vertrekken, koers zetten en op zee verdwijnen.

Wat moest ik nu doen?

Een andere mogelijkheid was weer een stuk naar het zuiden te liften, dan naar Zweden en van daar verder noordwaarts. Maar dan moest je toch ook ergens met de boot?

Ik probeerde me de kaart voor de geest te halen, of er ergens tussen Denemarken en Zweden een verbinding over land bestond, maar dat was toch niet zo? Dan moest je toch helemaal naar Polen, verder door Rusland naar Finland en van daar naar Noorwegen? Een paar weken liften dus. En voor de Oostbloklanden had je beslist een visum nodig of zoiets. Ik kon natuurlijk naar Kopenhagen gaan, dat was maar een paar uur, en daar proberen geld bij elkaar te krijgen voor de ferry naar Zweden. Bedelen als het nodig was.

Een andere mogelijkheid was om mama te vragen geld over te maken naar een bank hier. Dat zou geen probleem zijn, maar misschien een paar dagen duren. En ik had geen geld voor de telefoon.

Ik maakte nog een pakje Camel open en terwijl ik drie sigaretten achter elkaar rookte, keek ik naar de auto’s die de hele tijd rustig achter aan de nieuwe rij aansloten. Een heleboel Noorse gezinnen die in Legoland waren geweest, of naar het strand in Løkken. Een aantal Duitsers op weg naar het noorden. Een heleboel caravans, een heleboel motors en helemaal achteraan de grote vrachtwagens.

Met een droge mond haalde ik mijn walkman weer tevoorschijn. Deze keer zette ik een Roxy Music-cassette op. Maar al na het tweede nummer klonk de muziek opeens vals en begon het lichtje van de batterij te knipperen. Ik borg hem weer op en kwam overeind, hing mijn rugzak op mijn rug en ging op pad, door de weinige en troosteloze straten die Hirtshals rijk was. Zo nu en dan sloeg de honger een klauw in mijn maag. Ik overwoog om een bakkerij binnen te gaan en te vragen of ze een brood voor me hadden, maar dat zouden ze natuurlijk nooit doen. Ik moest er niet aan denken zo vernederend te worden afgewezen, dus ik besloot te wachten tot het echt nijpend werd en slenterde weer naar de haven. Voor een soort café-friettent bleef ik staan, daar moest ik toch op zijn minst een glas water kunnen krijgen.

De man achter het buffet knikte en liet onder de kraan achter zich een glas voor me vollopen. Ik ging bij het raam zitten. Het was er bijna vol. Buiten was het weer gaan regenen. Ik dronk water en rookte. Na een tijdje kwamen er twee jongens van mijn leeftijd binnen, in regenpak gehuld, ze maakten hun capuchons los en keken om zich heen. Een van hen kwam naar me toe, of er nog plaats was? Of course, zei ik. We raakten aan de praat, het bleek dat ze uit Nederland kwamen, ze zouden naar Noorwegen en hadden dat hele eind gefietst. Ze lachten ongelovig toen ik vertelde dat ik zonder geld vanuit Wenen had gelift en dat ik nu wilde proberen met de boot mee te komen. Drink je daarom water? vroeg de een, ik knikte, hij vroeg of ik een kop koffie wilde, ik zei that would be nice en hij stond op om er een voor me te kopen.

Samen met hen verliet ik de tent, ze zeiden dat ze hoopten dat we elkaar op de boot zouden zien en verdwenen met hun fietsen, ik slenterde weer naar de plek waar de vrachtwagens stonden en vroeg de chauffeurs of ze me mee wilden nemen, ik had geen geld voor de overtocht. Nee, dat wilde niemand, natuurlijk. Een voor een startten ze de motor en reden ze de boot op terwijl ik terugliep naar het café en daar naar de ferry bleef zitten kijken, die weer langzaam van de kade vertrok en steeds kleiner werd, tot hij een half uur later was verdwenen.

De laatste boot ging ’s avonds. Als het daar niet mee lukte, zou ik naar Kopenhagen liften. Dat moest het plan maar worden. Terwijl ik zat te wachten, haalde ik mijn manuscript uit mijn rugzak en begon te lezen. Ik had in Griekenland een heel hoofdstuk geschreven, twee ochtenden was ik naar een klein eilandje gewaad en van daar met mijn schoenen, mijn T-shirt, mijn blocnote, een pen, een pocket met Jack, het debuut van Ulf Lundell, en mijn sigaretten in een bundeltje op mijn hoofd naar een ander eilandje. Daar, in een kuil tussen de rotsen, had ik helemaal in mijn eentje zitten schrijven. Het voelde alsof ik had bereikt wat ik wilde. Ik zat op een Grieks eilandje midden in de Middellandse Zee aan mijn eerste roman te werken. Aan de andere kant was ik rusteloos, er wás daar als het ware niets, alleen ik, en dat hield een leegte in waar ik pas mee werd geconfronteerd toen dat alles was. Meer was daar niet, niets dan mijn eigen leegte, die ik zelfs voelde als ik me in Jack verdiepte of me over mijn blocnote boog en over Gabriël, mijn hoofdpersoon, schreef.

Van tijd tot tijd dook ik in het water, donkerblauw en heerlijk, maar ik had nauwelijks een paar slagen gezwommen of ik begon me af te vragen of er misschien haaien waren. Ik wist dat er geen haaien in de Middellandse Zee waren, toch dacht ik het en druipnat kroop ik weer aan land, mezelf vervloekend, het was belachelijk, bang voor haaien, híér, wat was er loos, ik was toch geen zeven meer? Maar ik was alleen onder de zon, alleen aan zee, en helemaal leeg. Het voelde alsof ik de laatste mens was. En daarmee werd zowel lezen als schrijven zinloos.

Maar toen ik het hoofdstuk las over de zeemanskroeg in het havenkwartier van Hirtshals, zoals ik hem in mijn verbeelding noemde, vond ik het goed. Dat ik was aangenomen voor de schrijversacademie bewees dat ik talent had, nu ging het er alleen maar om daar iets mee te doen. Ik had het plan opgevat om het komende jaar een roman te schrijven en die volgende herfst uit te geven, afhankelijk van de tijd die het duurde om hem te laten drukken en zo.

Water boven/water onder heette hij.

Een paar uur later, in de vallende schemering, liep ik nogmaals langs de rij vrachtwagens. Een paar chauffeurs zaten te dutten achter het stuur en als ik op het raam tikte, zag ik hen schrikken waarop ze of het portier openden of het raampje naar beneden draaiden om te horen wat ik van hen wilde. Nee, ik kon niet meerijden. Nee, dat ging niet. Nee, natuurlijk niet, moesten zij soms een ticket voor mij betalen?

De ferry lag helverlicht aan de kade. Overal om me heen startten mensen hun auto’s. Een van de rijen zette zich langzaam in beweging en de eerste auto’s verdwenen door de open muil de diepte van het schip in. Ik was wanhopig, maar zei tegen mezelf dat het goed zou aflopen. Had er ooit iemand van een jonge Noor gehoord die op vakantie was verhongerd of die het niet was gelukt thuis te komen, maar in Denemarken was gebleven?

Voor een van de laatste vrachtwagens stonden drie mannen te praten. Ik liep naar hen toe.

‘Hoi’, zei ik. ‘Kan een van jullie me mee aan boord nemen? Ik heb geen geld voor een ticket, zie je. En ik moet naar huis. Ik heb al twee dagen niet gegeten ook.’

‘Waar kom je vandaan?’ vroeg een van hen op z’n plat Arendals.

‘Ændal’, zei ik zo plat als ik kon. ‘Tromøya, eigenlijk.’

‘Echt waar?’ vroeg hij. ‘Daar kom ik ook vandaan!’

‘O, waar dan?’ vroeg ik.

‘Færvik’, zei hij. ‘En jij?’

‘Tybakken’, zei ik. ‘Kunt u me meenemen?’

Hij knikte.

‘Stap maar in. En ga op je hurken zitten als we aan boord gaan. Geen probleem.’

Aldus geschiedde. Toen we aan boord reden, zat ik met mijn rug naar het raampje ineengedoken op de grond. Hij parkeerde en zette de motor uit, ik pakte mijn rugzak en sprong op het dek. Toen ik hem bedankte, stonden de tranen me in de ogen. Hij riep me na: hé, wacht even! Ik draaide me om en hij gaf me een Deens briefje van vijftig, zei dat hij die niet meer kon gebruiken, maar ik misschien wel?

Ik ging naar de cafetaria en at een grote portie gehaktballen. De boot vertrok. De lucht om me heen hing vol opgewonden gesprekken, het was avond, we waren op reis. Ik dacht aan mijn chauffeur. Normaal gesproken had ik weinig op met dat soort types, ze verdeden hun leven zittend achter een stuur, hadden geen opleiding, waren vet en vol vooroordelen over van alles en nog wat, en hij was niet anders, dat zag ik heus wel, maar verdomme, hij had me toch maar mooi meegenomen!

Nadat de auto’s en de motors de ferry de volgende ochtend daverend en dreunend hadden verlaten en hun weg door Kristiansand hadden gezocht, lag de stad er doodstil bij. Ik ging op de trap van het busstation zitten. De zon scheen, de hemel hing hoog, de lucht was al warm. Ik had wat overgehouden van het geld dat ik van de vrachtwagenchauffeur had gekregen zodat ik papa kon bellen om te laten weten dat ik eraan kwam. Het ergste wat hij zich kon voorstellen was onaangekondigd bezoek. Ze hadden een tiental kilometers buiten de stad een huis gekocht dat ze ’s winters verhuurden en waar ze zelf de zomer doorbrachten, tot ze weer aan het werk moesten in Noord-Noorwegen. Ik was van plan een paar dagen bij hen te blijven en dan geld te lenen voor een kaartje naar Bergen, misschien met de trein, dat was het goedkoopste.

Maar het was nog te vroeg om te bellen.

Ik haalde mijn kleine reisdagboek tevoorschijn dat ik de laatste maand had bijgehouden, en schreef er alles in wat er sinds Oostenrijk was gebeurd. Aan mijn droom in Løkken besteedde ik een paar bladzijden, die had zo’n diepe indruk gemaakt, zat als een verbod of een grens in mijn lijf en was in mijn ogen een belangrijke gebeurtenis.

De frequentie van de bussen om me heen nam toe, plotseling verstreek er nauwelijks een minuut of er stopte er weer een, die vervolgens leegliep. De mensen waren op weg naar hun werk, dat zag ik aan hun ogen, ze hadden die lege loontrekkersblik.

Ik kwam overeind en maakte een wandeling door de stad. De winkelstraat Markens lag er zo goed als verlaten bij, op een enkele gedaante na die zich de ene of de andere kant op haastte. Een paar meeuwen scheurden en rukten aan wat afval dat onder een afvalbak lag waar de bodem uit was gevallen. Ik kwam bij de bibliotheek uit, daar was ik uit gewoonte heen gestuurd, want iets van hetzelfde paniekerige gevoel als ik had toen ik hier in mijn gymnasiumtijd rondliep, had me ook nu overvallen: dat ik nergens heen kon en dat iedereen dat zag, en dat probleem had ik altijd al opgelost door hiernaartoe te gaan, de plek waar je in je eentje kon rondhangen zonder dat iemand daar vraagtekens bij zette.

Voor me lagen de markt en de grijze stenen kerk met het kopergroene dak. Alles was klein en stelde niet veel voor, Kristiansand was een dorp, dat zag ik heel duidelijk nu ik in Zuid-Europa was geweest en de verhoudingen daar had gezien.

Tegen de muur aan de andere kant van de straat zat een dakloze te slapen. Met zijn lange baard en haar en die slonzige kleren zag hij eruit als een wilde.

Ik ging op een bankje zitten en stak een sigaret op. Stel dat hij eigenlijk een beter leven had dan ik? Hij deed exact wat hij wilde. Wilde hij ergens inbreken, dan deed hij dat. Wilde hij zich een stuk in zijn kraag drinken, dan deed hij dat. Wilde hij mensen die langsliepen lastigvallen, dan deed hij dat. Had hij honger, dan stal hij eten. Oké, misschien behandelden de mensen hem als een stuk vuil of deden ze alsof hij niet bestond. Maar zolang hij zich niets van anderen aantrok, speelde dat toch geen rol?

Zo moesten de eerste mensen hebben geleefd voordat ze bij elkaar gingen wonen en landbouwers werden, toen ze nog rondzwierven, aten wat ze vonden, sliepen waar het uitkwam en toen het was alsof elke dag de eerste of de laatste was. Deze man had geen huis waar hij naar terug moest keren, dat hem aan zich bond, hij had geen werk waar hij zich om moest bekommeren, geen tijden waaraan hij zich moest houden, was hij moe, dan ging hij gewoon ter plekke liggen. De stad was zijn bos. Hij was de hele tijd buiten, zijn huid zag donkerbruin en was doorgroefd, zijn haar en zijn kleren waren vuil.

Ook al zou ik willen, ik zou nooit in zo’n situatie terecht kunnen komen, dat wist ik. Ik zou nooit gek kunnen worden en ik zou nooit een dakloze kunnen worden, dat was ondenkbaar.

Verderop bij de markt stopte een oud Volkswagenbusje. Aan de ene kant sprong er een mollige, luchtig geklede man uit, aan de andere kant een mollige, luchtig geklede vrouw. Ze maakten de achterdeur open en begonnen kratten met bloemen uit te laden. Ik wierp mijn sigaret op het droge asfalt, nam mijn rugzak op mijn rug en liep terug naar het busstation, waar ik papa belde. Hij was chagrijnig en geïrriteerd en zei dat het niet goed uitkwam dat ik kwam, ze hadden een klein kind, konden op zo korte termijn geen bezoek ontvangen. Ik had eerder moeten bellen, dan was het in orde geweest. Nu zou oma langskomen, en nog een collega. Ik zei dat ik het begreep, dat het me speet dat ik niet eerder had gebeld en toen hingen we op.

Ik bleef een tijdje met de hoorn in mijn hand staan overwegen, toen draaide ik het nummer van Hilde. Ze zei dat ik bij hen kon slapen en dat ze me meteen kon komen halen.

Een half uurtje later zat ik naast haar in haar oude Golf op weg de stad uit, met het raampje open en de zon in mijn ogen. Ze lachte en zei dat ik stonk, ik moest eerst in bad als we er waren. Daarna konden we achter in de tuin gaan zitten, in de schaduw, en zou zij ontbijt voor me klaarmaken, zo te zien kon ik dat ook wel gebruiken.

Ik bleef drie dagen bij Hilde, lang genoeg om mama de tijd te geven wat geld op mijn rekening te storten, toen nam ik de trein naar Bergen. Die ging in de namiddag, het zonlicht golfde over het bosrijke landschap van Indre Agder, dat het op verschillende manieren reflecteerde: het water in de meren en de rivieren blikkerde, de dichte naaldbomen glansden, de bosgrond bloosde, de bladeren van de loofbomen flikkerden die enkele keer dat een zuchtje wind hen in beweging bracht. Midden in dit spel van licht en kleur werden de schaduwen langzamerhand groter en dichter. Lang stond ik voor het raam in de achterste wagon naar de details in het landschap te kijken, die onafgebroken verdwenen, als het ware werden teruggekaatst ten koste van de nieuwe die de hele tijd aangevlogen kwamen, een rivier van stronken en wortels, rotsblokken en omgewaaide bomen, beekjes en hekken en onverwachts verbouwde berghellingen met boerengebouwen en tractors. Het enige wat niet veranderde, waren de rails die we volgden, en de twee punten waarin de zon weerkaatste en die er de hele weg op lagen te glanzen. Het was een merkwaardig verschijnsel. Het leken net twee ballen van licht en het was alsof ze stilstonden, de trein denderde met meer dan honderd kilometer per uur voort terwijl die ballen van licht de hele tijd op dezelfde afstand bleven.

Ik liep meermalen tijdens de reis naar achteren om naar die lichtballen te kijken. Ze stemden me vrolijk, bijna gelukkig, het was alsof er hoop in school.

Verder zat ik op mijn plek te roken, koffie te drinken en een paar kranten te lezen, maar geen boeken, ik bedacht dat mijn proza daardoor kon worden beïnvloed, dat ik datgene kon kwijtraken op grond waarvan ik op de schrijversacademie was toegelaten. Na een tijdje haalde ik de brieven van Ingvild tevoorschijn. Ik had ze de hele zomer bij me gehad, ze begonnen wat dun te worden langs de vouwen en ik kende ze bijna uit mijn hoofd, maar ze straalden een zeker licht uit, iets positiefs en plezierigs wat me elke keer als ik ze las, weer raakte. Dat was zij, zowel wat ik me van haar herinnerde van die ene keer dat we elkaar hadden gezien, als wat er van haar zichtbaar werd uit wat ze schreef, maar het was ook de toekomst, het onbekende dat me wachtte. Zij was anders, was iets anders, en het merkwaardige was dat ook ik anders werd, iets anders werd, als ik aan haar dacht. Ik mocht mezelf meer als ik aan haar dacht. Het was alsof de gedachte aan haar iets in me uitvlakte en dat bood een nieuw begin, of bracht me op een ander plan.

Ik wist dat zij de ware was, dat had ik meteen gezien, misschien niet direct gedacht, meer gevoeld, dat ik deel wilde hebben aan of in de buurt wilde zijn van wat zij in zich had en was, wat in flitsen in haar ogen kon opduiken.

Wat het was?

Tja, een inzicht in zichzelf en de situatie dat even door haar lach kon worden verjaagd, maar dat er het volgende moment weer was. Iets afwegends, misschien zelfs sceptisch in haar wezen dat bedwongen wilde worden, maar bang was om voor de gek te worden gehouden. Daar school kwetsbaarheid in, maar geen zwakte.

Ik had het zo fijn gevonden om met haar te praten en ik had het zo fijn gevonden om met haar te corresponderen. Dat zij de dag nadat we elkaar hadden ontmoet het eerste was waar ik aan dacht, hoefde niets te betekenen, dat gebeurde vaak, maar daar was het niet bij gebleven, ik had sindsdien elke dag aan haar gedacht en dat nu al vier maanden lang.

Ik wist niet of zij hetzelfde voelde. Waarschijnlijk niet, maar iets in de toon van wat ze schreef zei me dat ook zij iets als spanning en aantrekkingskracht voelde.

Mama was vanuit haar woning in een rijtjeshuis in Førde naar Angedalen verhuisd, naar een souterrainwoning ongeveer tien minuten van het centrum van Førde vandaan. Het huis was mooi gelegen met aan de ene kant bos en aan de andere een stuk land dat aan een rivier grensde, maar de woning was klein en had iets studentachtigs: één grote kamer met keuken en bad, dat was alles. Ze zou er blijven wonen tot ze iets beters vond wat ze kon huren of misschien zelfs kopen. Ik was van plan te schrijven terwijl ik bij haar logeerde, die twee weken tot ik eindelijk naar Bergen zou vertrekken, maar zij stelde voor dat ik zolang in het zomerhuisje van haar oom Steinar zou trekken, dat bij de oude zomerboerderij lag in het bos boven de boerderij waar oma vandaan kwam. Ze bracht me erheen, we dronken buiten voor het huisje een kop koffie, toen reed zij terug en ging ik naar binnen. Grenenhouten wanden, grenenhouten vloeren, grenenhouten plafonds en grenenhouten meubels. Hier een geweven wandkleed, daar een schilderij. Een stapel weekbladen in een mand, een open haard, een keukentje.

Ik zette de eettafel tegen de muur waar geen raam in zat, legde een stapel papier aan de ene kant, een stapel cassettes aan de andere en ging zitten. Maar het lukte niet om te schrijven. De leegte die ik voor het eerst op het eilandje Antiparos had gevoeld, keerde terug, ik herkende haar, exact zo was het geweest. De wereld was leeg, of hol, een afbeelding, en ook ik was leeg.

Ik ging in bed liggen en sliep twee uur. Toen ik wakker werd, was het al schemerig. Het blauwgrijze avondlicht hing als een sluier boven de bomen. De gedachte te schrijven stond me nog steeds tegen, dus in plaats daarvan trok ik mijn schoenen aan en ging naar buiten.

Er klonk geruis van de waterval een stuk verderop in het bos, verder was het volkomen stil.

Nee, wacht, daar rinkelden ergens een paar bellen.

Ik liep naar het pad bij de beek en volgde dat het bos in. De sparren waren groot en donker, de rotsen eronder met mos bedekt, hier en daar lagen wortels bloot. Op sommige plekken probeerden dunne, kleine loofboompjes zich een weg omhoog naar het licht te banen, elders waren rond omgevallen bomen kleine open plekken ontstaan. Ook langs de beek, die zich wervelend en kolkend halsoverkop langs rotsen en stenen naar beneden liet vallen, stonden geen bomen. Verder was overal naaldbos, dichtbegroeid en donkergroen. Terwijl ik de berghelling op liep, hoorde ik mijn eigen ademhaling, voelde mijn eigen hartslag in mijn borst, mijn hals, mijn slapen. Het geruis van de waterval werd sterker en kort daarop stond ik op de rots boven de grote kolk naar de steil oplopende, kale bergwand te kijken waarlangs het water naar beneden viel.

Het was mooi, maar daar had ik niets aan en ik liep langs de waterval het bos in, klom verder omhoog tot de kale rotsen, die ik van plan was helemaal tot aan de top van de berg, een paar honderd meter boven me, te beklimmen.

De lucht was grijs, het water dat naast me stroomde, glanzend en helder als glas. Het mos waar ik op liep, was doorweekt en gaf zo nu en dan mee: dan gleed mijn voet weg en werd het donkere gesteente eronder blootgelegd.

Plotseling sprong er vlak voor mijn voeten iets op.

Verstijfd van schrik bleef ik doodstil staan. Het was alsof ook mijn hart stilstond.

Een klein, grijs schepsel ging er als een speer vandoor. Het was een muis of een klein soort rat.

Ik lachte aarzelend bij mezelf. Liep verder omhoog, maar dat beetje angst had zich in me vastgebeten, nu keek ik met onbehagen het donkere bos in en de regelmatige geluidscoulisse van de waterval, die ik tot dat moment als positief had ervaren, veranderde in iets bedreigends, verhinderde dat ik iets anders hoorde dan mijn eigen ademhaling, dus een paar minuten later draaide ik om en begon weer aan de afdaling.

Bij de gemetselde stookplaats buiten voor de zomerboerderij ging ik zitten en stak een sigaret op. Het was een uur of elf, half twaalf misschien. De zomerboerderij zag eruit zoals hij moest hebben gedaan toen oma hier haar werk verrichtte, in de jaren twintig en dertig. Ja, alles zag er min of meer uit zoals toen. Toch was alles anders. Het was augustus 1988, ik was een mens uit de jaren tachtig, tijdgenoot van Duran Duran en The Cure, niet van de vedel- en de trekharmonicamuziek die opa die keer hoorde toen hij samen met een vriend in de schemering de helling op klauterde om oma en haar zusters het hof te maken. Ik hoorde hier niet thuis, dat voelde ik met elke vezel van mijn lichaam. Het hielp niet dat ik wist dat het bos eigenlijk een jarentachtigbos was en de bergen eigenlijk jarentachtigbergen.

Dus wat deed ik hier?

Ik wilde schrijven. Maar dat lukte niet, ik was immers helemaal alleen en eenzaam tot in de diepte van mijn ziel.

Toen de week voorbij was en mama het grindweggetje op kwam rijden, zat ik al op de stoep te wachten met mijn gepakte rugzak tussen mijn voeten, zonder ook maar een woord geschreven te hebben.

‘Heb je het fijn gehad?’ vroeg ze.

‘Jawel’, zei ik. ‘Ik heb alleen niet zo veel gedaan.’

‘Nee,’ zei ze terwijl ze me aankeek, ‘maar misschien heeft het je goedgedaan om wat uit te rusten.’

‘Ja, vast wel’, zei ik terwijl ik de gordel vastmaakte, waarna we terugreden naar Førde, naar Hotel Sunnfjord om daar iets te eten. We namen een tafeltje bij het raam, mama hing haar tas over haar stoel en we liepen naar het buffet in het midden van de eetzaal om ons te goed te doen. Verder was er bijna niemand. Toen we elk met ons bord gingen zitten, kwam er een ober naar ons toe, ik bestelde een cola, mama een mineraalwater en toen hij weg was, begon ze over haar plannen voor het opzetten van een opleiding in de psychiatrische verpleging, die naar het zich liet aanzien gerealiseerd zouden worden. Ze had zelf een locatie gevonden, een prachtige oude school naar wat ze vertelde, die niet zo ver van de gewone verpleegopleiding lag. Het had een ziel, zei ze, een oud, houten gebouw, grote lokalen, hoge plafonds, iets heel anders dan de lage stenen bunker waar ze nu lesgaf.

‘Dat klinkt goed’, zei ik en ik keek naar de parkeerplaats, waar de weinige auto’s in het zonlicht stonden te blinken. De berghelling aan de andere kant van de rivier was helemaal groen, behalve een stuk waar de rotsen waren opgeblazen en huizen stonden, die in al hun verschillende kleuren leken te vibreren.

De ober kwam terug en ik dronk mijn glas cola in één grote teug leeg. Mama begon over mijn verhouding tot Gunnar. Ze zei dat het leek alsof ik hem had geïnternaliseerd en tot mijn superego had gemaakt, dat me vertelde wat ik kon doen en wat niet, wat fout was en wat niet.

Ik legde mijn mes en vork neer en keek haar aan.

‘Heb je mijn dagboek gelezen?’ vroeg ik.

‘Nee, je dagboek niet’, zei ze. ‘Maar je hebt een boekje laten liggen dat je tijdens je reis hebt geschreven. Je bent toch altijd zo openhartig, je vertelt me altijd alles.’

‘Dat was een dagboek, mama’, zei ik. ‘En dagboeken van andere mensen lees je niet.’

‘Nee, natuurlijk niet’, zei ze. ‘Dat weet ik wel. Maar als je het op de salontafel laat liggen, maakt het niet de indruk alsof je het geheim wilt houden.’

‘Je zag toch wel dat het een dagboek was?’

‘Nee’, zei ze. ‘Het was een reisverslag.’

‘Oké, oké’, zei ik. ‘Het is mijn fout. Ik had het niet moeten laten liggen. Maar wat dacht je van Gunnar, zei je, dat ik hem had geïnternaliseerd? Wat bedoel je daarmee?’

‘Die indruk kreeg ik naar aanleiding van de droom die je beschrijft, en van wat je daar daarna over denkt.’

‘Ja?’

‘Je vader was ontzettend streng voor je toen je klein was. Maar opeens was hij weg en misschien kreeg jij toen het gevoel dat je kon doen en laten wat je wilde. Dus jij hebt twee normenstelsels, maar ze komen allebei van buitenaf. Waar het om gaat is dat je je eigen grenzen stelt. Die moeten van binnenuit komen, uit jezelf. Je vader had dat niet en misschien was dat de reden dat hij zo in de war was.’

‘Is’, zei ik. ‘Hij leeft nog voor zover ik weet. Ik heb in elk geval een week geleden nog met hem gebeld.’

‘En nu lijkt het alsof je Gunnar de plaats van je vader laat innemen’, ging ze verder terwijl ze me even kort aankeek. ‘Dat heeft natuurlijk niets met Gunnar te maken, het gaat om jouw eigen grenzen. Maar je bent intussen volwassen, daar moet je zelf achter zien te komen.’

‘Dat is exact wat ik probeer als ik in mijn dagboek schrijf’, zei ik. ‘Het is alleen onmogelijk om zelf ergens achter te komen als alle mogelijke mensen dat gaan lezen.’

‘Neem me niet kwalijk’, zei mama. ‘Maar ik dacht echt niet dat je het als een dagboek beschouwde. Dan had ik het nooit gedaan.’

‘Ik zei toch dat het in orde was’, zei ik. ‘Zullen we nog een toetje nemen?’

We bleven tot laat die avond bij haar thuis zitten praten, toen ging ik naar de gang, deed de deur achter me dicht, pakte het luchtbed, dat in de kleine badkamer tegen de muur stond, legde het op de grond, sloeg het laken eromheen, kleedde me uit, deed het licht uit en probeerde te slapen. Binnen hoorde ik haar zachtjes rondscharrelen, buiten af en toe een auto die langsreed. De kunststofgeur van het luchtbed herinnerde me aan mijn jeugd: kamperen, open landschappen. Het was intussen een heel andere tijd, maar het gevoel van verwachting was hetzelfde. Ik zou de volgende dag naar Bergen vertrekken, de grote studentenstad, daar mijn eigen kamer hebben en naar de schrijversacademie gaan. ’s Avonds en ’s nachts zou ik in Café Opera zitten of naar concerten van goede bands gaan in de Hulen. Het was fantastisch. Helemaal fantastisch was dat Ingvild in dezelfde stad zou komen wonen. We hadden afgesproken elkaar ergens te ontmoeten, ik had een telefoonnummer gekregen dat ik moest bellen als ik er was.

Het was te mooi om waar te zijn, dacht ik daar op dat luchtbed liggend, vol onrust en vreugde over wat er zou komen. Ik wierp me nu eens op mijn ene zij, dan weer op de andere terwijl ik mama in de kamer in haar slaap hoorde praten. Ja, zei ze. Toen volgde er een langdurige stilte. Ja, zei ze weer. Dat is waar. Een lange stilte. Ja. Ja. Mhm. Ja.

De volgende dag nam mama me mee naar een kledingzaak, ze wilde een jack en een broek voor me kopen. Ik vond een spijkerjack met leren revers dat er niet zo gek uitzag, en een groene, legerachtige broek plus een paar zwarte schoenen. Daarna bracht ze me naar de bus, gaf me geld voor een kaartje en toen de bus het busstation verliet en de weg op reed, stond ze bij de auto te zwaaien.

Na een paar uur bos, water, duizelingwekkend hoge bergen en nauwe fjorden, boerderijen en akkers, een veerpont en een lang dal waarin de bus het ene moment nog hoog langs een bergwand, het volgende helemaal onderaan langs het water reed, en een eindeloze reeks tunnels, werden de huizen en de bordjes met plaatsnamen talrijker, we reden vaker door plaatsjes, aan beide kanten van de weg doken fabriekshallen op, hekken, benzinestations, winkelcentra en nieuwbouwwijken. Ik zag het bordje naar de handelshogeschool en ik dacht: daar zat de schrijver Mykle veertig jaar geleden op, ik zag de psychiatrische kliniek in Sandviken als een burcht onder aan de bergwand tronen en aan de andere kant het water, dat schitterde in de middagzon, vol zeilen en boten die onscherp leken in de heiige lucht, dat alles tegen de achtergrond van eilanden en bergen en de laaghangende hemel boven de stad.

Helemaal aan het eind van Bryggen sprong ik uit de bus, Yngve had avonddienst in Hotel Orion en daar zou ik de sleutel van zijn appartement komen halen. De stad om mij heen lag verzonken in de doezeligheid die alleen een nazomerse namiddag kan opwekken. Er slofte slechts een enkeling langs, in korte broek en T-shirt, met een lange, flakkerende schaduw achter zich aan. Muren van huizen, die glansden in de zon, roerloos gebladerte, een zeilboot die met kale masten bonkend op het water de haven uit voer.

De receptie van het hotel was vol mensen, Yngve had het druk achter de balie, hij keek naar me op en zei dat er net een bus Amerikanen was gekomen: hier is de sleutel, we zien elkaar straks, oké?

Ik nam de bus naar Danmarksplass en liep de driehonderd meter naar zijn appartement, deed de deur open, zette mijn rugzak in de gang, bleef een tijdje doodstil staan en vroeg me af wat ik nu moest doen. De ramen waren op het noorden en de zon stond in het westen, op weg de zee in, dus het was donker en koel in huis. Het rook er naar Yngve. Ik ging naar de kamer en keek om me heen, toen naar de slaapkamer. Er hing een nieuwe poster, het was een spookachtige foto van een naakte vrouw, eronder stond munch en fotografie. Er hingen ook foto’s die hij zelf had genomen, een serie uit Tibet, de aarde knalrood, een groepje haveloos uitziende jongens en meisjes dat voor hem poseerde, met donkere, vreemde blikken. In een hoek naast de schuifdeur stond zijn gitaar tegen de versterker geleund. Erbovenop stond een enorme nagalmunit. Een simpele witte ikea-plaid en twee kussens veranderden het bed in een bank.

Toen ik nog op het gymnasium zat, had ik een aantal keer bij Yngve gelogeerd en zijn appartement had bijna iets heiligs voor me, het vertegenwoordigde dat wat hij was en wat ik wilde worden. Iets wat zich buiten mijn bestaan bevond en waar ik ooit mijn intrek in zou nemen.

Nu was ik hier, dacht ik en ik ging naar de keuken en smeerde een paar boterhammen, die ik voor het raam staand opat, met uitzicht op de rijen oude arbeidersflats die tot helemaal beneden aan de Fjøsangerveien terrasgewijs langs de berghelling lagen. Aan de andere kant schitterde de mast op de top van de Ulrike in de zonneschijn.

Ik bedacht dat ik de laatste tijd veel alleen was geweest. Behalve die paar dagen met Hilde en later met mama had ik niemand gezien sinds ik in Athene afscheid van Lars had genomen. Dus ik kon nauwelijks wachten tot Yngve thuiskwam.

Ik zette een plaat van The Stranglers op en liet me met een van zijn fotoboeken op de bank vallen. Ik had pijn in mijn buik zonder dat ik wist waarom. Het voelde als honger, niet naar eten, maar verder naar alles.

Wie weet was Ingvild ook al in de stad? Zat ze ergens in een van die honderdduizenden kamers om me heen?

Een van de eerste dingen waar Yngve naar vroeg toen hij kwam, was hoe het met Ingvild ging. Ik had hem niet veel verteld, alleen een paar korte opmerkingen gemaakt toen we hier eerder die zomer buiten op de stoep hadden gezeten, maar het was voldoende geweest om hem te doen begrijpen dat het menens was. Misschien zelfs iets groots.

Ik vertelde dat ook zij nu ongeveer naar de stad zou komen, dat ze in de studentenflat op Fantoft kwam te wonen en dat ik haar zou bellen voor een eerste afspraak.

‘Misschien wordt dit jouw jaar wel’, zei hij. ‘Nieuw vriendinnetje, de schrijversacademie …’

‘We gaan niet met elkaar of zo.’

‘Nee, maar te horen aan wat jij vertelt voelt ze wel wat voor je, toch?’

‘Een beetje misschien. Maar ik betwijfel of het voor haar net zoiets hevigs is als voor mij.’

‘Dat kan nog komen. Als je het slim aanpakt.’

‘Eindelijk eens?’

‘Dat heb ik niet gezegd’, zei hij en hij keek me aan. ‘Zin in een wijntje?’

‘Ja, graag.’

Hij stond op en verdween naar de keuken, kwam met een karaf in zijn hand weer tevoorschijn en liep naar de badkamer. Ik hoorde wat zuigende en gulpende geluiden, daarna wat klokkende en toen kwam hij met een volle karaf weer binnen.

‘Jaargang 1988’, zei hij. ‘Maar hij is niet slecht. En er is een heleboel van.’

Ik nam een slok. Hij was zo zuur dat ik rilde.

Yngve glimlachte.

‘Niet slecht?’ zei ik.

‘De smaak is relatief’, zei hij. ‘Je moet hem met andere zelfgemaakte wijn vergelijken.’

We dronken een tijdje zonder iets te zeggen. Yngve kwam overeind en liep naar de gitaar en de versterker.

‘Ik heb een paar nummers geschreven sinds de laatste keer’, zei hij. ‘Wil je ze horen?’

‘Ja, uiteraard’, zei ik.

‘Of, nou ja, nummers’, zei hij terwijl hij de riem over zijn schouder deed. ‘Alleen een paar riffs, eigenlijk.’

Opeens voelde ik een soort vertedering toen ik hem daar zag staan.

Hij zette de versterker aan, stond met zijn rug naar me toe zijn gitaar te stemmen, stelde de nagalmunit in en toen begon hij te spelen.

Mijn tedere gevoelens verdwenen, want wat hij liet horen was echt goed, de gitaar klonk vol en majestueus, de riffs waren melodieus en boeiend, het klonk als een mix van The Smiths en The Chameleons. Ik begreep niet waar hij het vandaan haalde. Zijn muzikaliteit en zijn spel waren onhaalbaar voor mij. Hij had het meteen gekund, zodra hij begon, alsof het er altijd al was.

Pas toen hij klaar was en zijn gitaar wegzette, draaide hij zich naar me om.

‘Hartstikke goed’, zei ik.

‘Vind je?’ vroeg hij terwijl hij weer op de bank ging zitten. ‘Het zijn maar wat brokstukken. Ik zou een paar teksten moeten hebben, dan zou ik ze af kunnen maken.’

‘Ik begrijp niet waarom je niet in een band speelt?’

‘Nee’, zei hij. ‘Ik doe af en toe wat met Pål. Verder ken ik niemand die speelt. Maar nu ben jij hier, natuurlijk.’

‘Ik kan toch niet spelen.’

‘Je zou kunnen beginnen een paar teksten te schrijven. En je kunt toch drummen?’

‘Nee’, zei ik. ‘Ik ben hartstikke slecht. Maar misschien kan ik iets schrijven. Dat zou leuk zijn.’

‘Doe dat’, zei hij.

De herfst nadert, dacht ik toen we buiten voor de lange, lage rij flats op de taxi stonden te wachten. De lichte zomernacht droeg een soort diepte in zich, onmogelijk te lokaliseren, maar onmiskenbaar aanwezig. Een belofte tot iets vochtigs, donkers en verlokkends.

De taxi kwam na een paar minuten, we stapten in en hij reed snel en roekeloos naar Danmarksplass, langs de grote bioscoop, over een brug, langs het Nygårdspark naar het centrum, waar ik mijn oriëntatie verloor, de straten werden niets dan straten, de huizen niets dan huizen, ik verdween in die grote stad, werd erdoor opgeslokt en dat beviel me, want op hetzelfde moment werd ik zichtbaar voor mezelf, de jonge man op stap in het grotestadsleven, vol glas, beton, asfalt en vreemde mensen in het schijnsel van koplampen, etalages en verkeerslichten. Toen we het centrum in reden liepen de rillingen me over de rug. De motor zoemde, de stoplichten sprongen van groen op rood, we stopten voor iets wat het busstation moest zijn.

‘Zijn we daar niet een keer wezen stappen?’ vroeg ik terwijl ik naar het gebouw aan de overkant van de straat knikte.

‘Ja, dat klopt’, zei Yngve.

Ik was zestien die keer, voor het eerst bij hem op bezoek: om binnen te komen had ik een van de meisjes die erbij waren bij de hand genomen. Ik had Yngves deodorant geleend en voordat we van huis gingen, had hij voor me gestaan om de mouwen van mijn overhemd op te rollen, me zijn gel gegeven, me gemonsterd nadat ik het in mijn haar had gesmeerd en toen gezegd: goed, dan gaan we.

Nu was ik negentien en was dit allemaal van mij.

Ik ving een glimp op van het meertje midden in de stad, toen bogen we links af langs een groot betonnen gebouw.

‘Dat is de Grieghal’, zei Yngve.

‘Dus die ligt hier’, zei ik.

‘En dat is Mekka’, zei hij vlak daarna terwijl hij naar een supermarkt knikte. ‘Dat is de goedkoopste winkel in de stad.’

‘Doe je daar je boodschappen?’ vroeg ik.

‘Als ik weinig geld heb wel’, zei hij. ‘Maar dit is in elk geval de Nygårdsgaten. Je herinnert je die tekst van The Aller Værste toch wel? “We holden door de Nygårdsgaten alsof we in het Wilde Westen waren.”’

‘Ja’, zei ik. ‘En “Disken”? “Ik stapte Disken binnen, waar het klotedruk was?”’

‘Dat was de disco in Hotel Norge. Vlak daarachter. Maar die heet nu anders.’

De taxi reed vlak langs het trottoir en stopte.

‘We zijn er’, zei de chauffeur. Yngve gaf hem een briefje van honderd, ik stapte uit en keek omhoog naar het naambordje op het gebouw waar we voor stonden. café opera stond er met roze en zwarte letters tegen een witte achtergrond. Achter de grote ramen zat het vol mensen, schimmig tussen de kleine, heldere lichtpuntjes van de kaarsen. Yngve stapte aan de andere kant uit, zei de chauffeur gedag en sloeg het portier dicht. Kom, dan gaan we, zei hij.

Bij de deur bleef hij staan om de kroeg rond te kijken. Keek toen mij aan.

‘Geen bekende gezichten. We gaan naar boven.’

Ik liep achter hem aan de trap op en langs een paar tafeltjes naar de bar, die op precies dezelfde plek stond als beneden op de begane grond. Ik was hier al eens eerder geweest, maar heel kort en overdag: dit was wel even iets anders. Overal zaten mensen een biertje te drinken. De kroeg leek wel een appartement dat vol tafeltjes en stoelen was gezet en met een bar haaks in het midden, dacht ik.

‘Hé, daar heb je Ola!’ zei Yngve. Ik keek dezelfde kant op als hij. Ola, die ik die zomer al een keer eerder had ontmoet, zat samen met drie anderen aan een tafeltje. Hij glimlachte en wenkte. We liepen erheen.

‘Pak een stoel, Karl Ove, dan gaan we hier zitten’, zei Yngve.

Er stond een stoel naast een piano tegen de andere muur, ik liep erheen en pakte hem, voelde me volkomen naakt toen ik hem optilde, deed je dat zo? Kon ik hem zo door de kroeg dragen? Een paar mensen keken naar me, het waren studenten, gewend en geroutineerd, ik bloosde, maar zag geen andere mogelijkheid en droeg de stoel naar het tafeltje, waar Yngve al was gaan zitten.

‘Dit is mijn broertje, Karl Ove’, zei Yngve. ‘Hij gaat op de schrijversacademie beginnen.’

Hij glimlachte toen hij dat zei. Ik keek het drietal dat ik nooit eerder had gezien, twee meisjes en een jongen, even vluchtig aan.

‘Dus jij bent dat veelbesproken kleine broertje’, zei een van de meisjes. Ze had blond haar en smalle ogen, die bijna verdwenen als ze glimlachte.

‘Kjersti’, zei ze.

‘Karl Ove’, zei ik.

Het andere meisje had een zwarte pagekop, knalrode lippen en droeg een zwart pakje, ook zij noemde haar naam en de jongen naast haar, een verlegen figuur met roodblond haar en een bleke huid, deed met een brede glimlach hetzelfde. Het volgende moment was ik hun namen vergeten.

‘Wil je een biertje?’ vroeg Yngve.

Wilde hij me hier alleen laten?

‘Ja, graag’, zei ik.

Hij stond op. Ik hield mijn blik op de tafel gericht. Bedacht plotseling dat ik kon roken, haalde mijn pakje shag tevoorschijn en begon een sjekkie te draaien.

‘Ben j-jij naar Roskilde geweest?’ vroeg Ola.

Hij was sinds de basisschool de eerste stotteraar die ik had ontmoet. Je zou het niet denken als je hem zag. Hij had een zwarte, Buddy Holly-achtige bril, donker haar, regelmatige trekken en hoewel hij zich op geen enkele manier opvallend kleedde, had hij iets waardoor ik hem de eerste keer dat ik hem zag er vond uitzien als iemand die in een band speelde. Dat was ook deze keer zo. Hij droeg een wit overhemd, een zwarte spijkerbroek en een paar zwarte, nogal puntige schoenen.

‘Ja’, zei ik. ‘Maar ik heb niet zo veel bands gezien.’

‘Waarom n-niet?’

‘Er gebeurde verder nog zo veel’, zei ik.

‘Ja, dat k-kan ik me voorstellen’, zei hij met een glimlach.

Je had niet lang nodig om te ontdekken dat hij een goed hart had. Ik was blij dat hij een vriend van Yngve was en dat stotteren, dat me de vorige keer onzeker had gemaakt – had Yngve vrienden die stotterden? – leek lang niet meer zo op te vallen nu ik zag dat hij in elk geval nog drie andere vrienden had. Geen van hen reageerde op het gestotter, niet toegeeflijk en niet neerbuigend, en van wat ik voelde als hij iets zei – dat de situatie ‘nu stottert hij en moet ik net doen alsof er niets aan de hand is’ zo duidelijk en ongemakkelijk werd, want merkte hij niet dat ik dat dacht? – viel in hun gezicht niets te bespeuren.

Yngve zette een biertje voor me op tafel en ging zitten.

‘En, wat schrijf je?’ vroeg het meisje met het donkere haar terwijl ze me aankeek. ‘Poëzie of proza?’ Ook haar ogen waren donker. Haar hele manier van doen had iets door en door hooghartigs.

Ik nam een grote slok bier.

‘Op het moment ben ik met een roman bezig’, zei ik. ‘Maar we zullen ook wel iets aan poëzie gaan doen. Dat heb ik nauwelijks geschreven, maar dat zal misschien wel moeten … ha, ha!’

‘Was jij niet degene die zijn eigen radioprogramma en alles had?’ vroeg Kjersti.

‘En een eigen kolom als recensent in de plaatselijke krant’, zei Yngve.

‘Ja,’ zei ik, ‘maar dat is intussen al een tijdje geleden.’

‘Waar gaat je roman over?’ vroeg de donkere.

Ik haalde mijn schouders op.

‘Van alles. Maar het is een beetje een combinatie van Hamsun en Bukowski, geloof ik. Heb je Bukowski gelezen?’

Ze knikte en draaide langzaam haar hoofd om om naar de mensen te kijken die op dat moment de trap op kwamen.

Kjersti lachte.

‘Yngve vertelde dat jullie Hovland als leraar krijgen. Die is fantastisch, vind je niet?’

‘Ja’, zei ik.

Er viel even een stilte, ik stond niet langer in de belangstelling en ik leunde naar achteren terwijl de anderen met elkaar in gesprek raakten. Ze kenden elkaar van de studie media en daar hadden ze het over. Namen van docenten en theoretici, titels van boeken, platen en films vlogen een tijdje over tafel heen en weer. Terwijl ze zaten te praten, haalde Yngve een sigarettenpijpje tevoorschijn, stak er een sigaret in en begon te roken met gebaren die door dat mondstuk iets gemaakts kregen. Ik probeerde niet naar hem te kijken, net te doen alsof mijn neus bloedde, want dat deden de anderen ook.

‘Nog een biertje?’ vroeg ik in plaats daarvan, hij knikte en ik liep naar de bar. De ene barkeeper stond aan de andere kant bij de tap terwijl de andere net een blad met glazen in een luikje zette, dat een soort liftje was, naar ik begreep.

Fantastisch, een liftje dat tussen de verschillende verdiepingen met spullen op en neer ging!

De barkeeper bij de tap draaide zich traag om, ik stak twee vingers in de lucht, maar hij zag me niet, draaide zich weer terug. De andere barkeeper keek op hetzelfde moment in mijn richting en ik boog even over de tap om aan te geven dat ik iets wilde bestellen.

‘Ja?’ vroeg hij.

Hij had een witte doek over zijn schouder geslagen en droeg een zwart schort voor een wit overhemd, had lange bakkebaarden en in zijn hals, een stukje boven zijn kraag, zat iets wat op een tattoo leek. Zelfs de barkeepers in deze stad zagen er goed uit.

‘Twee bier’, zei ik.

Terwijl hij zijn blik door de kroeg liet glijden, hield hij in één hand twee glazen elk onder een tapkraan.

Helemaal achteraan dook een bekend gezicht op, het was Yngves vriend Arvid, samen met nog twee anderen, ze stevenden recht op de tafel af waar Yngve aan zat.

De eerste barkeeper zette twee halve liters op de bar.

‘Vierenzeventig kronen’, zei hij.

‘Maar ik heb bij hem besteld!’ zei ik terwijl ik naar de andere knikte.

‘Je hebt er net twee bij mij besteld. Als je er bij hem ook twee hebt besteld, moet je er vier betalen.’

‘Maar daar heb ik geen geld voor.’

‘Moeten we dat bier weggooien, dan? Je moet een beetje op je bestellingen letten. Honderdachtenveertig kronen, alsjeblieft.’

‘Wacht even’, zei ik en ik liep terug naar Yngve.

‘Heb jij geld?’ vroeg ik. ‘Je krijgt het terug als ik mijn beurs krijg.’

‘Zou jij er niet eentje voor mij kopen?’

‘Jawel …’

‘Hier’, zei hij en hij gaf me een briefje van honderd.

Arvid keek me aan.

‘Wie hebben we daar’, zei hij.

‘Hoi’, zei ik even snel glimlachend, ik wist niet helemaal wat ik moest doen en het kwam erop neer dat ik naar de bar wees terwijl ik zei, moet even … en toen wegliep om te betalen.

Toen ik terugkwam waren ze aan een ander tafeltje gaan zitten.

‘Heb je víér bier gehaald?’ zei Yngve. ‘Waarom dat?’

‘Is gewoon gebeurd’, zei ik. ‘Was een beetje gehannes met de bestelling.’

De volgende ochtend regende het en terwijl Yngve aan het werk was, bleef ik de hele dag binnen. Misschien kwam het door de ontmoeting met zijn studievrienden, misschien gewoon omdat mijn opleiding nu gauw begon, hoe dan ook, ik raakte plotseling in paniek: ik kon niets en dan moest ik samen met de andere leerlingen, die waarschijnlijk een stuk ervarener en beter waren dan ik, teksten schrijven en voorlezen, die beoordeeld zouden worden.

Ik pakte een paraplu die op de hoedenplank lag, stak hem op en liep op een holletje door de regen de heuvel af. Voor zover ik me herinnerde was er een boekwinkel aan Danmarksplass. En jawel. Ik deed de deur open en stapte binnen, er was geen mens en zo te zien verkochten ze voornamelijk kantoorartikelen, maar er waren ook een paar schappen met boeken, waar ik met de druipende paraplu in mijn hand mijn blik langs liet glijden. Ik had nauwelijks geld, dus ik koos een pocket. Honger van Hamsun. Hij kostte 39,50 kronen, toen had ik er nog twaalf over en die gaf ik uit aan een lekker brood in de bakkerij aan het kleine marktplein vlak daarachter. In de stromende regen, die in combinatie met het zware, donkere wolkendek het hele landschap veranderde, het in zichzelf opsloot, slenterde ik de heuvel weer op. Het water stroomde langs de ruiten en de carrosserieën, sijpelde uit dakgoten en over straat, waar zich kleine, V-vormige golfjes vormden. Het dreef langs me heen terwijl de regen op de paraplu roffelde en de tas met het brood en het boek bij elke stap die ik zette, tegen mijn dijbeen kletste.

Ik ging naar binnen. Daar was het schemerig, in de hoeken het verst van het raam vandaan donker zelfs, en alle meubelen en spullen straalden ongestoord uit wat ze waren. Het was onmogelijk je er op te houden zonder Yngve te bespeuren, het was alsof de sfeer die hij uitstraalde in de vertrekken hing en terwijl ik aan het aanrecht een paar boterhammen van het verse brood sneed en margarine en bruine geitenkaas pakte, vroeg ik me af wat voor sfeer er in mijn kamer zou hangen en of dat iemand zou interesseren. Yngve had woonruimte voor me geregeld, hij kende een meisje dat een jaar naar Zuid-Amerika zou gaan, ze woonde aan de andere kant van de haven, in Sandviken, in de Absalon Beyers gate, en ik zou haar kamer tot volgend jaar zomer overnemen. Ik had geluk, de meeste eerstejaars zaten in het begin in een studentenflat, in Fantoft, waar papa een kamer had die keer toen ik klein was en hij hier studeerde, of Alrek, waar Yngve het eerste half jaar had gewoond. Je aanzien daalde als je daar woonde, dat wist ik, het was gaaf om in het centrum te wonen, het liefst in de buurt van de Torgalmenningen, maar Sandviken was ook oké.

Ik at, ruimde het eten op en ging met een sigaret en een kop koffie in de kamer zitten lezen. Normaal gesproken las ik snel, vlogen mijn ogen over de bladzijden zonder aandacht aan de tekst op zich te besteden, wat voor techniek of wat voor taal de schrijver had gebruikt, het enige wat me interesseerde en waar ik me door liet meeslepen, was de handeling. Deze keer probeerde ik het rustig aan te doen, zin voor zin te bekijken, erop te letten wat erin gebeurde en of het me van betekenis leek, dat onderstreepte ik dan met de pen die ik in mijn hand hield.

Al op de eerste pagina viel me iets op. De tijd wisselde. Eerst was het in de verleden tijd geschreven, toen veranderde het plotseling in de tegenwoordige tijd en toen weer terug. Ik onderstreepte het, legde het boek weg en pakte een blad papier van het bureau in de slaapkamer. Weer terug op de bank schreef ik:

Hamsun, Honger. Aantekeningen 14.8.1988

Begint algemeen, over de stad. Perspectief van grote afstand. Dan de hoofdpersoon die wakker wordt. Wisselt van de verleden tijd naar de tegenwoordige tijd. Waarom? Daardoor krijgt het waarschijnlijk een grotere intensiteit.

Buiten stroomde de regen. Het geruis van het verkeer op de Fjøsangerveien klonk bijna als de zee. Ik las verder. Het verhaal zelf was opvallend simpel. Hij wordt wakker op zijn kamer, loopt stilletjes de trap af aangezien hij al een tijdje geen huur heeft betaald, en gaat de stad in. Er gebeurt niets bijzonders, hij loopt alleen wat rond, heeft honger en daar denkt hij aan. Ik had precies hetzelfde kunnen schrijven. Iemand die wakker wordt op zijn kamer en naar buiten gaat. Maar er moest wel iets zijn, iets bijzonders, zoiets als dat hij honger had. Daar draaide het om. Alleen, wat?

Het was geen heksentoer om te schrijven. Het ging erom iets te bedenken zoals Hamsun had gedaan.

Toen ik dat bedacht, verdwenen mijn bezorgdheid en ongerustheid een beetje.

Toen Yngve thuiskwam, lag ik op de bank te slapen. Zodra ik de deur hoorde kwam ik overeind en streek een paar keer over mijn gezicht, om de een of andere reden wilde ik niet laten merken dat ik midden op de dag had liggen slapen.

Hij zette in de gang zijn rugzak op de grond, hoorde ik, hing zijn jas aan een hangertje, zei op weg naar de keuken kort hallo.

Die gesloten uitdrukking op zijn gezicht herkende ik. Dan wilde hij met niemand iets te maken hebben, en al helemaal niet met mij.

‘Karl Ove?’ riep hij na een tijdje.

‘Ja?’ zei ik.

‘Kom eens hier.’

Ik deed wat hij zei, bleef in de deuropening staan.

‘Hoe snij jij de bruine kaas eigenlijk? Je moet niet van die dikke plakken snijden. Zal ik je laten zien hoe je dat doet?’

Hij legde de kaasschaaf op de kaas en sneed een plakje af.

‘Zo’, zei hij. ‘Zie je wat een mooie dunne plakjes je zo krijgt?’

‘Ja’, zei ik en ik draaide me om.

‘En nog iets’, zei hij.

Ik draaide me weer om.

‘Als je hier iets eet, moet je de kruimels achter je opruimen. Ik heb geen zin elke keer schoon te maken als jij hier bent geweest.’

‘Nee’, zei ik en ik liep naar de badkamer. De tranen stonden me in de ogen, ik plensde een paar keer koud water in mijn gezicht, droogde het af, ging naar de kamer, ging zitten en begon weer in Honger te lezen terwijl ik hoorde hoe hij in de keuken zat te eten, alles opruimde en naar zijn slaapkamer ging. Na een tijdje was het doodstil en ik begreep dat hij sliep.

De volgende dag vond een vergelijkbaar voorval plaats, toen was hij geïrriteerd omdat ik de badkamervloer niet had drooggemaakt nadat ik had gedoucht. Bovendien gaf hij me een paar keer een bevel, alsof hij hoger in rang was dan ik. Ik zei niets, boog mijn hoofd, deed wat hij zei, maar inwendig kookte ik. Later die dag, toen we terugkwamen nadat we boodschappen hadden gedaan en ik het portier van de auto in zijn ogen te hard dichtsloeg, ‘moet je dat portier zo hard dichtslaan, kun je niet een beetje voorzichtig zijn, het is niet mijn auto’, explodeerde ik.

‘Nu hou je op mij te vertellen wat ik moet doen, hoor je!’ schreeuwde ik. ‘Dat wil ik niet meer hebben! Je behandelt me verdomme als een klein kind! Je wijst me alleen maar de hele tijd terecht!’

Hij keek me even aan, stond met de autosleutels in zijn hand.

‘Hoor je me?’ zei ik met tranen in mijn ogen.

‘Ik zal het nooit meer doen’, zei hij.

En hij heeft het ook nooit meer gedaan.

We gingen die week een paar keer de stad in en elke keer gebeurde hetzelfde: Yngve ontmoette mensen die hij kende en stelde mij aan hen voor door te vertellen dat ik zijn broer was en dat ik op de schrijversacademie zou beginnen. Dat was gunstig voor me, ik was al iemand, hoefde me niet te laten gelden, aan de andere kant werd het er ook moeilijker door, ik moest het immers wel waarmaken. Iets zeggen waarvan je kon verwachten dat een aankomend schrijver dat zou zeggen, iets waar zij nog nooit aan hadden gedacht. Maar zo werkte het niet. Ze hadden overal aan gedacht, wisten allemaal veel meer dan ik, zo veel meer zelfs dat ik naderhand begreep dat zij wat ik zei en dacht, al een heel tijdje geleden hadden gezegd en gedacht en daar intussen afstand van hadden genomen.

Maar het was fijn om met Yngve te drinken. Na een paar halve liters raakten we allebei in de mood, alles wat overdag tussen ons in stond, de stilte die plotseling duurde, de irritatie die kon ontstaan, dat we plotseling geen raakvlakken meer tussen ons ontdekten, hoeveel dat er normaal gesproken ook waren, verdween allemaal in het groeiende enthousiasme en de warmte die dan volgden: we keken elkaar aan en wisten wie we waren. Liepen aangeschoten door de stad de heuvel op naar zijn appartement, niets deed ertoe, ook de stilte niet, om ons heen weerscheen het licht van de straatlantaarns in het glimmende asfalt, suisden donkere taxi’s langs, liepen eenzame mannen of vrouwen voorbij, of jongelui die ook waren wezen stappen, en dan keek ik naar Yngve, die net als ik enigszins voorovergebogen liep, en vroeg: hoe zit het eigenlijk met Kristin, ben je daar al overheen, en dan keek hij me aan en antwoordde: nee, daar zal ik nooit overheen komen. Niemand die aan haar kan tippen.

De motregen, de wolken die boven ons langsjoegen, aan de onderkant verlicht door alle lichten van de stad, Yngves ernstige gezicht. De sterke geur van uitlaatgassen, die naar ik had begrepen altijd boven Danmarksplass hing. De brommer met de twee jongelui erop, die voor het stoplicht bleef staan: de jongen aan het stuur zette zijn voeten op de grond, het meisje achterop sloeg haar armen stevig om hem heen.

‘Herinner je je nog toen Stina het met me uitmaakte?’ vroeg ik.

‘Vaag’, zei hij.

‘Je draaide The Aller Værste voor me. “Alles gaat over, alles gaat voorbij.”’

Hij keek me glimlachend aan.

‘Echt waar?’

Ik knikte.

‘Hetzelfde geldt nu voor jou waarschijnlijk. Het gaat over. Dan raak je weer net zo verliefd op iemand anders.’

‘Hoe oud was jij toen? Twaalf? Dat is niet direct hetzelfde. Kristin was de liefde van mijn léven. En ik heb maar één leven.’

Daar gaf ik geen antwoord op. We liepen de heuvel aan de andere kant van de Verft op, bogen links af bij het massieve, roodachtig stenen gebouw waarvan ik wist dat het een school was.

‘Maar er zit ook een goede kant aan’, zei hij. ‘Nu ik niet meer in andere meisjes ben geïnteresseerd, zijn die plotseling op een heel andere manier in mij geïnteresseerd. Ze kunnen me geen moer schelen, en dán kun je ze krijgen.’

‘Dat weet ik’, zei ik. ‘Mijn probleem is alleen dat het me niet lukt te doen alsof ze me geen moer kunnen schelen. Neem Ingvild. Ik ben waarschijnlijk zo klotenerveus als we elkaar ontmoeten dat ik geen woord kan uitbrengen. Dus dan denkt zij dat ik zo bén en wordt het weer niets.’

‘Welnee’, zei Yngve. ‘Dat komt wel goed. Ze weet wie je bent. Jullie hebben elkaar toch de hele lente en zomer geschreven.’

‘Dan schríjf ik’, zei ik. ‘Dan kan ik zijn wie ik wil. Er tijd aan besteden, iets verzinnen. Maar dat kan niet als ik haar in het echt ontmoet.’

‘Ach, kom’, zei Yngve. ‘Je moet er niet zo veel over nadenken, dan komt het wel goed. Voor haar geldt waarschijnlijk hetzelfde.’

‘Denk je?’

‘Uiteraard. Drink een paar biertjes samen en ontspan je. Dan lukt het wel.’

Hij haalde de sleutel uit zijn zak, liet de paraplu zakken en stapte het door de regen donkere en gladde stoepje op. Ik stond achter hem te wachten tot hij de deur opendeed.

‘Wil je een glas wijn voor het slapengaan?’ vroeg hij.

Ik knikte.

In de loop van die week werd ik steeds ongeduldiger, rustelozer, een gevoel dat ik anders nooit had. Dat kwam waarschijnlijk omdat ik wilde dat het begon, serieus. En dat ik iets van mezelf had, niet bij alles wat ik deed afhankelijk was van Yngve. Ik had al een paar honderd kronen van hem geleend en zou er nog wel een paar honderd nodig hebben tot ik mijn beurs kreeg. Ik was zo dom geweest om mijn adreswijziging door te geven bij de post toen ik uit Håfjord vertrok, p/a Yngve, dus toen ik kwam, lag er een aanmaning van het elektriciteitsbedrijf en een van de winkel waar ik mijn stereotoren had gekocht. Die laatste was het dringendst, als ik nu niet betaalde, zouden ze gerechtelijke stappen ondernemen.

Als het nou nog een goede installatie was geweest, dan had ik ermee kunnen leven. Maar wat ik had gekocht, was zo allejezus slecht. Yngve had een nad-versterker en twee kleine, maar goede jbl-speakers en ook Ola had een goede installatie met afzonderlijk gekochte componenten, dat was wat je hoorde te hebben, niet zo’n klote Hitachitoren.

Nog even en ik kreeg meer dan twintigduizend in handen.

Ik overwoog ook of ik een pornoblad zou kopen. Ik woonde nu in een grote stad, kende niemand, hoefde alleen dat blad maar uit het rek te pakken, het op de toonbank te leggen, te betalen, het in een tasje te stoppen en naar huis te gaan. Maar ik kon mezelf er niet toe brengen, ik had al een paar keer in een tabakswinkel daar in de buurt gestaan en mijn blik naar beneden laten glijden, naar die blonde vrouwenhoofden, naar die grote borsten, en alleen al bij het zien van al die huid op dat glanzende papier gedrukt werd mijn keel dichtgesnoerd. Maar ik legde altijd een krant op de toonbank en een pakje shag, nooit een van die bladen. Voornamelijk omdat ik bij Yngve woonde, het gaf geen goed gevoel dingen daar te moeten verbergen, maar ook omdat ik de blik van de winkelbediende niet durfde te ontmoeten als ik het blad pakte.

Ik wachtte ermee.

De dag dat ik in mijn kamer kon brak aan: samen met Yngve sjouwde ik mijn verhuisboel uit Håfjord vanuit de kelder naar de auto, acht dozen die alle zicht naar achteren belemmerden toen Yngve voorzichtiger dan anders startte en wegreed.

‘Als je nu plotseling moet remmen, breek ik mijn nek’, zei ik met de dozen vlak achter me tot aan het dak reikend.

‘Ik zal alles doen om dat te vermijden,’ zei hij, ‘maar ik kan niets beloven.’

Voor het eerst sinds dagen was het droog. Het wolkendek, dat vlak boven de stad hing, was grijswit en het licht dat de straten om ons heen vulde, mild, maar zonder verhullend of verfraaiend te zijn, het was meer alsof de dingen er in hun eigen waarde in naar voren traden. Grijs-zwartgespikkeld asfalt, groene en gele muren, dof van de uitlaatgassen en het straatstof, grijsgroene bomen, in de bocht bij de Verft een grijsglanzend wateroppervlak. Toen we in Sandviken de heuvel op reden, werden de kleuren iets feller, daar waren de meeste huizen van hout en de glansverf glom in het neutrale licht.

Yngve stopte dicht bij een parkje, vlak voor een telefooncel. Aan de muur recht tegenover ons hing een bordje met absalon beyers gate.

‘Is het hier?’ vroeg ik.

‘Het is het hoekhuis’, zei Yngve terwijl hij uitstapte. Hij zwaaide even, ik volgde zijn blik, achter het raam op de begane grond stond een meisje met een doekje in haar hand naar ons te kijken.

We staken over, zij kwam naar de deur en ik gaf haar een hand. Ze zei dat de timing perfect was, ze was namelijk net klaar met schoonmaken.

‘Maar kom binnen!’

Het was een kleine ruimte, uiterst eenvoudig gemeubileerd: onder het raam stond een bank, daarvoor een salontafel en tegen de muur aan de andere kant een bureau. Verder was er nog een bedbank. Achter de kleine kamer, gescheiden door een deur, was een piepklein keukentje. Dat was alles. De muren waren donker, bruinachtig, en het zou er somber zijn geweest als er op de stenen muur naast de keukendeur niet een landschap was geschilderd, een boom op een klip boven zee, net zoiets als wat er op lucifersdoosjes stond afgebeeld en wat Kjartan Fløgstad had gebruikt voor de omslag van zijn roman Vuur en vlam.

Ze zag me ernaar kijken en glimlachte.

‘Mooi, hè!’ zei ze.

Ik knikte.

‘Hier heb je de sleutels’, zei ze en ze gaf me een kleine bos. ‘Die is voor de buitendeur, die voor de deur hier en die voor een berging op zolder.’

‘En waar is de wc?’ vroeg ik.

‘Beneden. Daar zijn een gezamenlijke douche en toilet. Het is een beetje onpraktisch, maar aan de andere kant is de huur er een stuk minder door. Zullen we even gaan kijken?’

De trap was steil, de gang beneden smal, aan de ene kant lag een klein kelderappartement, waar ene Morten woonde, aan de andere waren douche en toilet. Het oncomfortabele ervan beviel me, net als de oude, muf ruikende stenen muren beneden, het gaf me een Dostojevski-achtig gevoel: de arme, jonge student in de grote stad.

Weer boven gaf ze me een stapel al ingevulde giro’s voor de huur, nam de lege emmer in haar ene hand, de mophouder in de andere en draaide zich in de deuropening naar ons om.

‘Ik hoop dat je het naar je zin hebt! Ik heb hier in elk geval heel wat fijne uurtjes beleefd.’

‘Bedankt’, zei ik. ‘En goede reis, dan zien we elkaar volgend jaar weer!’

Ze verdween met de mophouder over haar schouder de hoek om en wij begonnen de dozen naar binnen te brengen. Toen dat was gebeurd, stapte Yngve in de auto en reed naar het hotel, waar hij die middag dienst had, terwijl ik mijn benen op tafel legde en een sigaret rookte voor ik begon uit te pakken.

Mijn kamer lag op de begane grond, het trottoir liep vlak langs de ramen en ook al kwamen er geen mensenstromen langs, toch gleed er buiten regelmatig een hoofd voorbij en was de aanblik van een gordijnloze kamer zo verlokkend dat bijna iedereen bezweek voor de verleiding om een blik naar binnen te werpen. Ik stond over mijn verzameling platen gebogen, draaide me om en ontmoette de blik van een vrouw van een jaar of veertig, die hem weliswaar op hetzelfde moment neersloeg, maar desondanks een indruk bij me achterliet. Ik hing de poster van John Lennon op, draaide me om en keek in de ogen van twee jongens van een jaar of twaalf; ik zette de delen van het koffiezetapparaat in elkaar, stak de stekker in het stopcontact naast de kast, draaide me om en keek een bebaarde man van tegen de dertig recht aan. Om er een eind aan te maken bevestigde ik met punaises voor het ene raam een laken en voor het andere een tafellaken, toen ging ik op de bank zitten, wonderlijk rusteloos: het was alsof de vaart binnen in mij groter was dan die daarbuiten.

Ik draaide een paar platen, zette wat thee, las een paar pagina’s in Honger. Buiten begon het te regenen. In de korte pauzes tussen de tracks hoorde ik vlak achter mijn hoofd de druppels zachtjes tegen de ruiten tikken. Af en toe klonk er gestommel van iemand op de verdieping boven me, allemaal terwijl de schemering viel en het langzamerhand donker werd in mijn kamer. De trap kraakte, boven klonken luide stemmen, er werd muziek opgezet, een indrinkfeestje in volle gang.

Ik vroeg me af of ik Ingvild zou bellen, ze was de enige die ik kende hier in de stad, maar ik verwierp de gedachte weer, ik mocht niet onvoorbereid zijn als ik haar sprak, ik had maar één kans en die mocht ik niet verprutsen.

Merkwaardig, zo’n indruk als ze op me had gemaakt. Ik had maar een half uurtje met haar aan dezelfde tafel gezeten.

Kon je verliefd worden op iemand die je maar een half uur had gezien?

Ja, nou en of.

Kon je volkomen opgeslokt worden door iemand die je niet kende en van wie je nauwelijks iets afwist?

O, ja.

Ik kwam overeind en haalde de brieven tevoorschijn die ik van haar had gekregen. De langste was midden in de zomer gekomen, ze schreef dat ze samen met haar vroegere gastgezin het Amerikaanse continent doorkruiste, onderweg stopten ze bij alle bezienswaardigheden die het waard waren zo genoemd te worden en dat waren er heel wat volgens haar, bijna elke stad had wel iets waar men trots op was en waar ze bekend om stond. Zelf benutte ze de stops om ertussenuit te knijpen en stiekem te roken, schreef ze, verder lag ze op haar bed in de camper naar het landschap te staren, dat nu eens sensationeel mooi en dramatisch was, dan weer monotoon en saai, maar altijd vreemd.

Ik zag haar voor me, maar het was meer dan dat, ik identificeerde me met haar, dat wil zeggen, ik begreep precies wat ze bedoelde, hoe het met haar ging, iets in de toon van wat ze schreef of in de flitsen die ze van zichzelf liet zien herkende ik van mezelf en dat, dat een ander mens doordrong tot waar ik mezelf was, dat had ik nog niet eerder meegemaakt. Vreugde, geluk, opgewektheid, spanning, als het ware balancerend op de grens van misselijkheid, de hele tijd tegen vertwijfeling aan, want ik wilde het zo graag, het was het enige wat ik wilde, maar stel dat het niet lukte? Stel dat zij mij niet wilde? Stel dat ik niet goed genoeg was?

Ik legde de brieven weg, trok mijn jas en mijn schoenen aan en ging naar buiten, wilde even bij Yngve langsgaan, hij was pas om elf uur klaar, maar als ik geluk had had hij weinig te doen en dan konden we een paar woorden met elkaar wisselen of even roken of zo.

Ik stak eerst de straat over om naar de verdieping boven me te kijken, maar alles wat ik zag waren een paar achterhoofden voor het raam. Het regende tamelijk hard, maar ik had geen paraplu en in een regenjas rondlopen wilde ik niet, dus hoewel het geen pretje was en de gel over mijn voorhoofd liep, boog ik mijn hoofd en ging op stap.

De eerste blokken waren de huizen witgeschilderd en van hout, alle met scheve hoeken en ongelijke daken, sommige met stenen trappen voor de voordeur, andere zonder. In de buurt daarachter waren de huizen van steen, lange, relatief hoge huurkazernes die zo te zien uit het begin van de eeuw stamden en waarschijnlijk voor arbeiders waren gebouwd, naar de sobere muren zonder versiering te oordelen.

Boven dat alles, zelfs vanuit het diepste en donkerste steegje nog zichtbaar, verhieven zich de bergen. En daaronder, in korte flitsen tussen de huizen en de bomen door, lag de zee. De bergen hier waren hoger dan in Håfjord en de zee was net zo diep, maar ze maakten niet zo’n indruk als daar: het zwaartepunt bevond zich in de stad, in de straatstenen, het asfalt, de stenen gebouwen en de houten huizen, in de ramen en de lichten, de auto’s en de bussen, de grote hoeveelheid gezichten en lichamen op straat, waardoor de zee en de bergen iets luchtigs kregen, gewichtloos bijna, iets waar je je blik op liet rusten, een decor.

Als ik hier helemaal alleen had gewoond, dacht ik, in een hutje tegen de bergwand bijvoorbeeld, zonder een huis in de wijde omtrek, maar in exact hetzelfde landschap, dan zou ik het gewicht van de bergen en de diepte van de zee hebben gevoeld, dan zou ik de wind over de bergtoppen hebben horen vegen, de golven beneden tegen de wal hebben horen slaan, en ook al was ik niet bang geweest, ik zou in elk geval op mijn hoede zijn. Het landschap zou iets zijn wat ik achterliet als ik in slaap viel en waar ik weer in wakker werd. Nu was dat niet het geval, dat voelde ik in elke vezel van mijn lichaam, hier ging het om de gezichten.

Ik liep langs de langgerekte, roodgeschilderde en bijna op een schuur lijkende houten touwslagerij, stak de straat over, liep langs de supermarkt naar de brede hoofdweg en aan het eind daarvan, bij de statige, grijze Mariakerk, die me toen ik drie jaar geleden bij Yngve en mama logeerde, was opgevallen omdat ze zo sober was en haast onmerkbaar in de omgeving opging en omdat ze daar al vanaf de twaalfde eeuw stond, sloeg ik rechts af naar Bryggen.

De auto’s die langsreden hadden hun lichten ontstoken. Het water, dat in het havenbekken loom op en neer deinde, was volkomen zwart. Er lagen een paar zeilboten, het licht van de straatlantaarns langs de weg werd vaag in de gladde rompen weerspiegeld. Aan boord van een ervan zaten een paar mensen onder de overkapping iets te drinken, hun stemmen klonken zacht, hun gezichten waren slechts zwak verlicht. Vanuit Vågsbunnen waaiden geluiden over: auto’s, muziek, geroep, op weg hierheen al afgezwakt.

Yngve stond samen met nog iemand achter de receptie. Hij draaide zijn hoofd in mijn richting toen ik binnenkwam.

‘Verveel je je nu al?’ vroeg hij. Keek naar zijn collega: ‘Dat is mijn broer, Karl Ove. Hij is hier een week geleden komen wonen.’

‘Hoi’, zei de ander.

‘Hoi’, zei ik.

Hij liep de ruimte achter de receptie in. Yngve stond met een pen voor zich op de balie te tikken.

‘Ik moest even een luchtje scheppen’, zei ik. ‘Bedacht dat ik bij jou langs kon gaan, dan had ik tenminste een doel.’

‘Tja, hier is niet veel loos’, zei hij.

‘Dat zie ik’, zei ik. ‘Ga je straks direct naar huis?’

Hij knikte.

‘Maar Asbjørn is terug in de stad. Misschien komen we morgen even bij je langs, om je kamer te zien.’

‘Moeten jullie doen’, zei ik. ‘Neem je een paraplu mee? Jij hebt er toch twee? Dan kan ik die lenen tot ik mijn beurs krijg.’

‘Ik zal proberen eraan te denken.’

‘Dan zien we elkaar nog wel.’

Hij knikte en ik ging weer naar buiten. Zin om thuis te zitten had ik nog steeds niet, dus maakte ik een wandeling door de natte straten van de stad, langs Café Opera, dat uiteraard vol mensen zat, maar waar ik in mijn eentje niet naar binnen durfde te gaan, naar de oever aan de andere kant van de haven, langs een paar magazijnachtige, vervallen gebouwen, een heuvel op waar ik op de top bleef staan, want tegenover me lagen verdorie Bryggen en Sandviken, glinsterend in de vochtige, grijszwarte lucht!

Ik liep de heuvel af naar het brede, open plein aan de andere kant, kwam langs een hotel van glas en steen, dat Neptun heette, een passende naam in deze stad waar het water onophoudelijk sijpelde en stroomde, dacht ik en toen bedacht ik dat ik dat moest onthouden zodat ik het op kon schrijven als ik thuiskwam, keek om me heen, ontdekte aan het eind van een voetgangerszone een grote stenen poort waarvan ik wist dat het een van de oude stadspoorten was, want mama had me er net zo een laten zien, precies hetzelfde, aan de andere kant van het centrum. Ik stak de weg over, liep langs een groot kantoorgebouw dat als een rots recht uit het water oprees, sloeg een hoek om en voor me lag de Strandkaiterminal, waar de boot naar de Sognefjord vertrok, met daarachter, alweer, Vågsbunnen.

Er spoelde een golf van geluk door me heen. Het kwam door de regen, door de lichten, door de grote stad. Het kwam door mezelf, ik zou schrijver worden, een ster, een licht voor anderen.

Ik streek met mijn hand door mijn haar, glibberig van de gel, veegde hem af aan mijn broek en ging sneller lopen in de hoop dat dat geluksgevoel de hele weg naar huis zou duren en nog de hele tijd die me daar in mijn kamer wachtte tot ik naar bed kon gaan.

Die nacht in mijn slaap verbeeldde ik me dat het bed waarin ik lag buiten op straat stond. Dat was niet zo raar, dacht ik toen ik wakker werd, waarschijnlijk door het gebeier van de verre kerkklokken, want het stond tegen de muur onder het raam en niet alleen hoorde je duidelijk elke stap buiten op het trottoir, maar bovendien lag het huis op een kruispunt waar de mensen die in de stad waren geweest en nu elk een kant op moesten, bleven staan praten. Verder lag er aan de overkant van de straat een telefooncel waar ook ’s nachts druk gebruik van bleek te worden gemaakt, door mensen die in gezelschap van een hele groep een taxi wilden bestellen, en door mensen die een paar rake woorden kwijt wilden tegen hun partner of een vriend of wie hen in hun ogen ook maar had laten stikken, en hen uitscholden of om vergeving smeekten.

Ik bleef een tijdje stil liggen om tot mezelf te komen, toen kleedde ik me aan en ging naar de kelder met in mijn ene hand een handdoek en in de andere mijn shampoo. De gang hing vol wasem, ik voelde aan de deur van de douche, die zat op slot, een meisjesstem riep: ik ben zo klaar! Oké, zei ik en ik leunde tegen de muur terwijl ik wachtte.

De deur naast me ging open en een knul van mijn leeftijd met een warrige haarbos stak zijn hoofd naar buiten.

‘Hoi’, zei hij. ‘Ik dacht al dat ik iemand hoorde. Ik heet Morten. Ben jij degene die op de begane grond is komen wonen?’

‘Ja’, zei ik en ik gaf hem een hand.

Hij lachte even. Had behalve een onderbroek niets aan.

‘Wat doe je?’ vroeg hij. ‘Studeer je?’

‘Ik ben hier nieuw’, zei ik. ‘Ik ga naar een soort schrijversschool.’

‘Interessant!’ zei hij.

Op dat moment ging de deur van de douche open. Een meisje van midden twintig of zo kwam naar buiten. Ze had een enorme handdoek om haar lichaam gewikkeld en een iets kleinere om haar hoofd. Een wolk van damp volgde haar.

‘Hoi’, zei ze glimlachend. ‘We moeten later maar een keer kennismaken. Nu is de douche in elk geval vrij!’

Ze liep weg.

‘Ha, ha’, klonk het van Morten.

‘En jij?’ vroeg ik. ‘Studeer je?’

‘Daar hebben we het nog wel over! Ga je eerst maar douchen voordat-ie weer bezet is!’

De vloer in de douche was van steen en waar hij niet door het water was verwarmd, ijskoud. Het putje zat vol haar, glinsterend door het schuim van haar shampoo dat erin was blijven hangen. De ene wandplaat was onderaan een beetje verbogen en de verder witte deur zag een heel stuk vanaf de drempel zwart en zat vol vlekken. Maar het water was warm en algauw stond ik met mijn haar vol schuim om de een of andere reden zachtjes ‘Ghostbusters’ te neuriën.

Terug in mijn kamer durfde ik niet weg te gaan aangezien Yngve niet had gezegd hoe laat ze zouden komen, maar dat was niet zo erg, ik had een heel ander tempo in mijn lijf dan de dag ervoor en benutte de tijd om de keukenspullen op hun plaats te zetten, mijn kleren in de kast te leggen, de laatste dingen aan de muur te hangen en een lijstje te maken met wat ik moest kopen als ik mijn beurs kreeg. Toen ik klaar was, ging ik bij de deur staan en probeerde alles met Yngves en Asbjørns ogen te bekijken. De schrijfmachine op tafel, dat zag er goed uit. De poster van de hooischuur en het knalgele koren onder de Amerikaanse, bijna zwarte, dramatische lucht, die was goed, een bron van inspiratie. De foto van John Lennon, de rebel van de vier Beatles, ook goed. En mijn verzameling platen op de grond tegen de muur was groot en imponerend, zelfs voor Asbjørn, die daar verstand van had naar ik had begrepen. Mijn verzameling boeken was een minpunt, die telde slechts zeventien exemplaren en ik had te weinig vergelijkingsmateriaal om te weten wat voor indruk de verschillende titels maakten. Maar Saabye Christensen, van wie ik zowel Yesterday als De slakken had, zat gebakken. Hetzelfde gold voor Ingvar Ambjørnsen, van wie ik ook drie boeken bezat: Zaal 23, De laatste vossenjacht en Witte negers.

Ik legde Roman met cocaïne opengeslagen op tafel en pakte een paar nummers van het literaire tijdschrift Vinduet, die ik ernaast legde, het ene opengeslagen, het andere niet. Drie opengeslagen boeken was te veel, dat zag er bijna gearrangeerd uit, maar twee opengeslagen en een niet opengeslagen zou geen argwaan wekken, dat was perfect.

Een uurtje later, waarin ik wat probeerde te schrijven, ging de bel. Yngve en Asbjørn stonden op de stoep. Ze hadden iets rusteloos, merkte ik, ze wilden verder.

‘Grappig dat je in Bergen bent komen wonen, Karl Ove’, zei Asbjørn met een glimlach.

‘Ja’, zei ik. ‘Kom binnen!’

Ik deed de deur achter ons dicht en ze bleven midden in de kamer om zich heen staan kijken.

‘Ziet er goed uit’, zei Yngve.

‘Hm’, zei Asbjørn. ‘Een hartstikke goede plek voor een kamer. Maar, Karl Ove?’

‘Ja?’ zei ik.

‘Die poster van Lennon, die moet je weghalen. Dat kan niet.’

‘O?’ zei ik.

‘Dat past bij de middelbare school. John Lennon. Jezus.’

Hij glimlachte toen hij dat zei.

‘Ben jij het daarmee eens?’ vroeg ik terwijl ik Yngve aankeek.

‘Uiteraard’, zei die.

‘Wat moet ik dan ophangen?’

‘Maakt niet uit’, zei Asbjørn. ‘Zelfs Bjøro Håland met zijn country is beter.’

‘Eigenlijk mag ik The Beatles wel’, zei ik.

‘Dat meen je niet’, zei Asbjørn. ‘The Beatles toch niet.’

Hij draaide zich om naar Yngve en glimlachte weer.

‘Ik dacht dat je zei dat je broertje zo’n goede muzieksmaak had? Dat hij zijn eigen radioprogramma had?’

‘Niemand is perfect’, zei Yngve.

‘Ga zitten’, zei ik. Hoewel ik wat van slag was door dat met die Lennonposter en er een kleur van had gekregen omdat ik op het moment dat Asbjørn dat zei, haarfijn had aangevoeld waarom die niet kon, natuurlijk was hij kinderachtig, was ik er nog steeds trots op dat ze bij mij op bezoek waren, in mijn kamer, met mijn spullen.

‘We waren van plan naar de stad te gaan, ergens een koffie verkeerd of zo te drinken’, zei Yngve. ‘Ga je mee?’

‘Kunnen we hier geen koffie drinken?’ vroeg ik.

‘Toch leuker om in de Opera te zitten’, zei Yngve.

‘Ja, uiteraard’, zei ik. ‘Wacht even, ik moet even wat aantrekken.’

Toen we buiten kwamen, zetten Asbjørn en Yngve allebei een zonnebril op. De mijne was binnen, maar het zou te opvallend zijn om terug te gaan en hem te halen, dus liet ik het erbij en liep samen met hen richting stad, door de natte straten, glimmend in de weerschijn van de zonnestralen die door de gaten in het wolkendek boven ons vielen.

Ik had Asbjørn pas een paar keer ontmoet en nooit lang met hem gepraat, maar ik wist dat hij belangrijk was voor Yngve en dan was hij ook belangrijk voor mij. Hij lachte veel en het viel me op dat hij daarna altijd even helemaal stil was. Hij had kort haar met iets wat op bakkebaarden leek en een beetje een mollig gezicht met warme, oplettende ogen. Het gebeurde niet zelden dat ze schitterden. Net als Yngve was hij die dag helemaal in het zwart gekleed. Zwarte Levi’s, zwartleren jasje, zwarte Dr. Martensschoenen met gele stiksels.

‘Sterk dat je voor de schrijversacademie bent aangenomen, zeg’, zei hij nu. ‘En Ragnar Hovland is natuurlijk hartstikke goed. Heb je iets van hem gelezen?’

‘Nee, eigenlijk niet’, zei ik.

‘Moet je doen. Zweven boven water, dat is de Noorse studentenroman bij uitstek.’

‘O ja?’

‘Ja. Of de Bergenroman bij uitstek. Die is absoluut over the top. Ja, hij is goed. Hij houdt van The Cramps. Dat zegt genoeg!’

‘Over the top’ was een uitdrukking die ze vaak gebruikten, was me al opgevallen.

‘Ja’, zei ik.

‘The Cramps ken je toch wel?’

‘Ja, uiteraard.’

‘Je begint morgen, toch?’ vroeg Yngve.

Ik knikte.

‘Ik moet toegeven dat ik een beetje nerveus ben.’

‘Je bent toch aangenomen’, zei Yngve. ‘Ze weten heus wel wat ze doen.’

‘Ik hoop het’, zei ik.