Ton van Reen

Wie zo van vrouwen houdt

Uitgeverij De Geus

breda 2014

© Ton van Reen, 1991

Deze editie © De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Stef van Zimmeren|Riesenkind

Omslagillustratie © Jacques Peeters, met dank aan voormaling Dagblad voor Noord-Limburg/Dagblad de Limburger

ISBN 978 90 445 3334 7

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151. Internet: www.degeus.nl.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2008.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

‘Heb je zin om mee te gaan naar Maastricht?’

‘Wat ga je daar doen?’ vroeg Emmy.

‘Ik wil weten waar Pierre Kemp woont.’

‘Kemp?’

‘De dichter.’

‘O, die Kemp. Jouw dichter. Vind je hem echt zo goed?’

‘Ik heb alles van hem gelezen. Ik droom van zijn poëzie.’

‘Dan ga ik mee. Ik wil ook wel eens zien hoe een échte dichter eruitziet.’ Even voelde ik me beledigd. Zag ze dan nog steeds geen echte dichter in míj? Ik had haar toch mijn poëzieschriften laten lezen?

’s Anderendaags vertrokken we al vroeg met de bus van Helden naar Venlo. Daar namen we de trein naar Maastricht.

In de trein las ik in Engelse verfdoos, een bundeltje verzen van Kemp dat ik hem wilde laten signeren. Een paar maanden geleden had ik het bij de bibliotheek in Venlo geleend, maar ik was niet van plan het terug te brengen. De kaart waarop te zien was dat het boek voor de eerste keer was uitgeleend, stak er nog in. Waarschijnlijk zou het niet eens worden gemist. Een dief voelde ik me niet. Kon je een dief zijn van een boek dat je graag wilde hebben en dat niemand anders wilde lezen?

Bij Geleen passeerden we de mijn. Kemp was bijna zijn leven lang klerk geweest op een mijnkantoor. Naar de grauwe gebouwen en met prikkeldraad omheinde terreinen kijkend, vroeg ik me af hoe hij het er had kunnen uithouden. De omgeving leek me weinig inspirerend voor een dichter die zó van kleuren hield.

Emmy was in slaap gevallen, het hoofd gevlijd tegen haar jas, die aan het kapstokje hing. Ze zag er lief uit in haar rode rok en witte blouse met laag uitgesneden boothals. Haar donkere paardenstaart hing glanzend over haar schouders. We gingen al een paar maanden met elkaar om. Ik had haar ontmoet op een avond van de studentenclub. Hoewel ik graag verkering met haar wilde, was het echter nog niet zo ver. ‘We zijn vrienden,’ zei ze steeds als ik erop zinspeelde dat we ook meer officieel met elkaar zouden kunnen omgaan, ‘ik ben nog te jong om me te binden.’ Ze was een type dat vrijheid-blijheid voorstond. Voor een meisje een beetje vreemd, maar in haar geval begrijpelijk. Ze was zo mooi dat ze aan elke vinger tien jongens kon krijgen.

Ik stelde me voor dat Kemp tegenover haar zat. Kemp, die elke dag met de trein naar zijn werk ging, had vaak tegenover meisjes gezeten. Lezend of schrijvend keek hij naar hen, over de rand van de pagina’s. Ik probeerde net zo naar Emmy te kijken, een beetje verscholen: als een observerende dichter met Kemp in het hoofd, probeerde ik een gedicht te schrijven. Bij gebrek aan schrijfpapier schreef ik in mijn agenda.

Emmy werd wakker door het piepen van de remmen bij station Bunde.

‘Wat schrijf je?’ geeuwde ze.

‘Een gedichtje.’

‘Waarover?’

‘Over jou.’

‘Mag ik het lezen?’

Ik scheurde het velletje uit de agenda en reikte het haar aan. Ze las hardop:

‘Op hoge benen

lopen meisjes voorbij

Ongemerkt halen ze

tussen zwoele wanden van ogen

de avond binnen.’

‘Dat gaat niet over mij. Dat gaat over meisjes in het algemeen.’

‘Via jou kwam ik op andere meisjes.’

‘Het slaat nergens op. Ik zie geen meisjes voorbijlopen. We zitten in een trein.’

‘Het past goed bij een gedicht dat ik gisteravond probeerde te schrijven.’

‘Hoe jij over meisjes denkt’, zei ze wat stuurs. ‘Het lijkt net of alle meisjes zwoel zijn.’

‘Je begrijpt het verkeerd. Juist degenen die naar de meisjes kijken zijn zwoel.’

‘Ik hou niet van gedichten die je moet verklaren.’ Ze gaf het velletje terug.

Ik vond het jammer dat ze de dichter die ik was, opnieuw niet begreep. Misschien zou ze haar mening bijstellen als ik haar het hele gedicht liet lezen. Het was in elk geval wel duidelijk dat het me nu niet nader tot haar had gebracht. Waarschijnlijk was het nog steeds te vroeg om haar te vragen of ze mijn meisje wilde zijn.

In Maastricht dronken we koffie in een café tegenover het station.

‘Weet u waar Kemp woont?’ vroeg ik aan de ober.

‘Welke Kemp?’

‘Pierre Kemp.’

‘Ken ik niet.’

‘Hij is een beroemd dichter.’

‘Dat kan wel zijn. Gekken hebben we hier genoeg.’

Het verbaasde me dat ze in Maastricht net zo over dichters dachten als bij ons. In de dorpsbibliotheek was niet één dichtbundel te vinden.

‘Hoe kom ik aan zijn adres?’ vroeg ik aan Emmy. In de veronderstelling dat iedereen in Maastricht me zo het huis van Pierre Kemp kon wijzen, had ik er niet op gerekend dat ik ernaar zou moeten zoeken.

‘Misschien staat zijn naam in het telefoonboek.’

In de telefooncel tegenover het station bladerden we in de gids. We vonden een rijtje Kempen. Gelukkig was er maar één P. Kemp bij, in de Turennestraat, nummer 21.

Een postbode wees ons de weg. Het was maar een paar minuten lopen vanaf het station: een eenvoudige straat met rijtjeshuizen. Een buurt voor gewoon volk. Dat stelde me wat teleur.

Huis nummer 21 was nog saaier dan al de andere. Het leek in niets op het romantische huis dat ik me als woning van een dichter had voorgesteld. Niets van de kleuren die de gedichten van Pierre Kemp zo bijzonder maakten. Het houtwerk was donkergrijs geschilderd; eentoniger kon het niet. De vitrage hing tot over de vensterbank. Een paar door de zon verkleurde sanseveria’s stonden voor het raam, in potten met dood zand, gevangen tussen gaas en glas. Had de dichter, die op zijn werk al werd omgeven door een treurige grauwheid, ook thuis geen behoefte aan kleur?

Ik probeerde naar binnen te kijken. Vaag kon ik een tafel en een paar stoelen onderscheiden, in een donkere ruimte.

‘Zie je wat?’ vroeg Emmy.

‘Het lijkt wel een kelder. Hier kan geen dichter wonen. Dit moet een andere Kemp zijn.’

‘Misschien staat de dichter niet in de telefoongids omdat hij niet gestoord wil worden.’

‘Zoeken jullie wat?’

Achter ons stond een oude heer, in het zwart gekleed, zwarte gleufhoed op. Hij leek een oudere uitvoering van Stan Laurel, de onnozele komiek uit lachfilms. Ondanks het zomerse weer droeg hij een lange jas.

‘Ik zou Pierre Kemp graag ontmoeten’, zei ik. ‘Ik dacht dat hij hier woonde, maar ik denk dat ik me in het adres heb vergist.’

‘Toch woont hij hier’, zei de man.

‘Zou hij ons willen ontvangen?’

‘Jongemannen en bloeiende meisjes zal hij zeker ontvangen’, zei de man geamuseerd. ‘Ik ben Pierre Kemp.’ Hij gaf ons een hand.

Ik was beduusd. In de oude man in het zwart zou ik nooit de dichter Kemp hebben vermoed. Ik had me hem heel anders voorgesteld, meer als een Franse bohémien, zwierig, niet echt oud, met grijze, lange lokken, zoals Beethoven of Schubert. Het beeld van een oude doodgraver was nooit in me opgekomen.

‘Kom binnen.’ Kemp opende de deur met een zware sleutel, alsof het huis een gevangenis was.

‘Kom maar’, zei Kemp toen we aarzelden. ‘Een dichter is geen menseneter.’

In de gang stonden, slordig tegen een trap, een paar schilderijen waarop bloemen waren afgebeeld. De kleuren waren zo fel dat ze zich leken te verweren tegen het omringende grijs en het daglicht nog even probeerden vast te houden, nadat Kemp de deur achter ons had gesloten. Het licht in de schilderijen doofde. We stonden in het schemerdonker.

In de gang hing de weeë lucht van baksel.

‘Mooie schilderijen’, zei Emmy, een bloem strelend, alsof ze er het licht in wilde terugbrengen.

‘Vind je?’ vroeg Kemp. ‘Ik heb ze al langgeleden geschilderd. Ik schilder niet meer.’

‘Zo’n schilderij zou ik wel op mijn kamer willen hebben’, zei Emmy.

‘Dan mag je er straks een uitzoeken’, zei Kemp gul.

Ook de kamer was halfdonker. Een schuifdeur stond open en toonde een andere schemerige kamer, waar aan een tafeltje twee magere mannen over een schaakbord zaten gebogen. Ze keken niet op of om toen we binnenkwamen. Ze deden net of de schuifdeuren dicht waren. Ze waren een stuk jonger dan Kemp. Ze leken op hem, vooral doordat ze, net als hij, in het zwart waren gekleed.

‘Mijn zoons’, zei Kemp. ‘Ze komen alle zaterdagen op bezoek.’

De dichter legde zijn hoed op het schrijfbureau dat midden in de kamer stond en knipte een lamp aan. Het licht was zo zwak dat het als een wolk onder de kap bleef hangen en niet verder kwam dan de randen van het bureau. De zoons bleven in het halfdonker.

‘Ik bestel koffie’, zei Kemp. ‘We doen maar net of het hier een café is.’ Hij lachte, alsof hij zijn opmerking grappig vond, en liep naar het achterhuis.

Terwijl hij weg was, hadden we tijd om de kamer te bekijken. Een hele wand werd ingenomen door een boekenkast. De boeken stonden achter glas en waren stuk voor stuk gekaft, in verschillende kleuren doorzichtig papier: groen, blauw, roze, oranje, lila. De kleuren die Kemp in zijn gedichten gebruikte, gevangen achter glas. De kast gaf aan het vertrek de sfeer van een directeurskamer op een school.

Op een bijzettafeltje stond een gedeukte trompet: ze leek verdwaald in het huis.

‘Waar komen jullie vandaan?’ vroeg Kemp toen hij terug was met een dienblad, ons koffie voorzette en er suiker en melk indeed, alsof we kleine kinderen waren die maar hadden te drinken wat hun werd voorgezet.

‘Uit Helden-Panningen’, zei ik.

‘Wat brengt jullie hier, zo ver?’

‘Ik heb uw gedichten gelezen.’

‘Fijn dat ze door jongeren worden gelezen. Wat vonden jullie ervan?’ In de vraag betrok hij ook Emmy, maar ze kende zijn gedichten nauwelijks.

‘Ze zijn mooi’, zei ze, een beetje voor haar beurt. ‘Er komen veel bloemen en zon in voor.’

‘Ik dacht dat uw huis heel licht zou zijn en vol bloemen zou staan’, vulde ik vlug aan, om bij de discussie betrokken te blijven, want Kemp zat naar Emmy toegewend.

‘Bloemen zijn er hier met miljoenen’, zei hij, wijzend naar zijn hoofd. ‘Niet in mijn huis, maar in mijn hersenpan.’ Toch leek mijn opmerking hem een beetje in verlegenheid te hebben gebracht, want hij bleef in zijn kopje roeren, alsof hij zich betrapt voelde.

‘Maar daarom hoeft het hier nog niet zo donker te zijn’, zei Emmy, een beetje brutaal.

‘Je hebt gelijk’, zei Kemp. ‘Ik denk er nooit over na, maar misschien leef ik met opzet in de schemer, om in mijn gedichten te hunkeren naar het licht. Een dichter mag het zich niet al te makkelijk maken. Als ik in het donker zit, komen de woorden voor het licht vanzelf. Als ik aan bloemen dénk kan ik ze beter beschrijven dan wanneer ik ze in het echt voor me zie. Wanneer ik in een licht huis tussen bloemen zou wonen, zou ik misschien nooit over de zon en de bloemen schrijven, maar misschien meer over de winter en de dood.’

‘En uw zoons?’ vroeg Emmy. ‘Houden die ook niet van bloemen in huis?’

‘Die houden alleen maar van schaken’, zei Kemp. ‘Die denken alleen over zwart-wit.’

‘En al die meisjes in uw gedichten?’ Ik praatte tegen zijn rug. Hij keek om.

‘Ik zie ze vaak voorbijkomen. Altijd op afstand. Hoe verder weg, hoe mooier ze zijn. Dan zijn ze net als een schets. De schets is vaak mooier dan de tekening.’

‘Dat is waar’, zei Emmy. ‘Bij een schets kun je zelf het beeld invullen.’

‘Meisjes zie ik zelden van zo dichtbij’, zei Kemp.

Vluchtig aaide hij Emmy over haar pols. ‘Als je straks weg bent, zal ik over je schrijven. Nu ik je even heb aangeraakt weet ik al zoveel van je dat ik een hele bundel gedichten over je kan schrijven.’ Hij zei het zo teder dat hij haar het hof leek te maken. Zou ik Emmy ook zo moeten benaderen?