Esther Gerritsen

Roxy

Uitgeverij De Geus

breda 2014

De auteur ontving voor het schrijven van dit boek een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

© Esther Gerritsen, 2014

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © Getty Images/Raffaella Castagnoli

isbn 978 90 445 3340 8

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

#

Ze zijn met z’n tweeën, een man en een vrouw. De man vraagt aan Roxy of zij is wie ze is, haar naam correct uitgesproken door een vreemde agent midden in de nacht. Ja, dat is ze. Of ze binnen mogen komen. Dat heeft Roxy liever niet.

Ze gaat uit van het ergst mogelijke, haar man kan dood zijn, hij is altijd bang om een hartaanval te krijgen, hij valt in de risicogroep. Nu kan het alleen nog maar meevallen. Dan heeft de agent het al gezegd.

Roxy wacht tot er een opluchtende wending komt, maar haar man is dood en daarop kun je niets in mindering brengen en ze zegt: ‘Nou, kom dan maar binnen.’

Ze houdt niet van vreemden in huis. Een halve dag kan verloren gaan als er een wasmachinereparateur langskomt. Eerst zijn er de uren waarin ze op de vreemdeling wacht, dan is het huis al niet meer van haar. Als zo’n man eindelijk aanbelt en ze de deur opent, lijkt de zuurstof het huis te verlaten. Ze is vriendelijk tegen de wasmachinereparateur, maakt grapjes, serveert koffie, glimlacht veel, betaalt en geeft een gepaste fooi. Maar het gebeurt onder water, lang hou je het daar niet uit.

‘Ga zitten’, zegt Roxy. Ze wijst naar de barkrukken. De bar is haar idee geweest. Het mocht van Arthur. Arthur houdt er niet van als ze zegt dat iets van hem ‘mag’. De barkrukken zijn bedoeld voor mensen die even aankomen, een uurtje koffiedrinken en weer gaan. Zelden komt er iemand een uurtje aan.

De agenten zitten en het is nu Roxy’s beurt om te praten, te huilen, vragen of misschien wel schreeuwen. Ze vraagt zich af wat ze verwachten. Met tegenzin heeft ze deze vreemdelingen binnengelaten, maar ze begrijpt dat dit niet snel kan worden afgehandeld. Ze kan niet beleefd knikken, ‘dank u voor de informatie’ zeggen en ze weer snel naar buiten toe begeleiden, dit gaat tijd kosten.

Ongemerkt heeft ze haar adem ingehouden, nu hapt ze naar lucht, krijgt enkel water binnen en verslikt zich. De tranen zijn van de benauwdheid.

Ze probeert te zeggen: ‘Het lukt niet’, maar het lukt natuurlijk wel en niet veel later ademt ze in deze wereld, net als de anderen. Goed, dit gaat dus even duren.

‘Ik pak mijn ochtendjas.’

Ze loopt naar boven en gaat zachtjes de kinderkamer in. Haar dochter ligt op haar buik. Roxy legt haar hand op de rug van haar dochter en wacht tot ze het leven in het kleine lijf voelt.

Als ze weer in de keuken staat, realiseert ze zich dat ze haar ochtendjas is vergeten.

‘Mijn ochtendjas’. Ze loopt nog eens naar boven.

De jongste van de twee agenten, de vrouw, kijkt angstig. Roxy benijdt haar niet.

‘Hebben jullie zoiets al vaker gedaan?’

De man knikt.

‘En jij?’

‘Nee’, de agente glimlacht en Roxy is dankbaar omdat het voor hen allebei de eerste keer is.

Hun totale gebrek aan haast is opvallend, hun kalmte zegt dat alles al is gebeurd.

‘En nu?’ Ze kijkt de man aan.

‘U kunt naar hem toe, om hem te zien. We brengen u.’

‘Hij is toch dood?’ zegt Roxy geschrokken, alsof ze het niet heeft begrepen en zich wel degelijk had moeten haasten.

‘Ja,’ zegt de man, ‘hij is dood. Hij is ter plaatse overleden en naar het mortuarium bij het ziekenhuis gebracht, we kunnen u brengen.’

‘Mijn dochter. Ze slaapt.’

‘Hoe oud is uw dochter?’

‘Drie.’

‘Kunt u een oppas vragen? Familie?’

‘Mijn familie woont ver weg.’

‘Buren?’ Ze schudt haar hoofd en zegt niet dat hun buurmeisje, een economiestudente, haar dochter bijna dagelijks komt halen om op te passen. Ze heeft zelfs een sleutel. Ook al kunnen ze alle drie in deze zelfde wereld ademen, het blijven vreemden en als vanzelfsprekend liegt ze tegen vreemden. Gewoon zeggen dat ze alles wil behalve weg van haar dochter, haar wakker maken, haar verontrusten, komt niet in haar op.

‘Moet ik naar het ziekenhuis?’

‘Niets moet’, zegt de man.

‘U moet iemand bellen’, zegt de vrouw.

‘Het is laat,’ zegt Roxy, ‘iedereen slaapt.’

‘Er zijn momenten waarop je mensen wakker mag bellen. U moet iemand bellen.’

‘Oké.’ Roxy kijkt naar buiten. ‘Het is bijna volle maan.’

Het is even stil, iedereen kijkt naar buiten en de jonge agente zegt: ‘Ja, bijna.’

‘U bent van dat boek toch?’ vraagt de man.

Roxy weet welk boek hij bedoelt, er is maar één boek dat de mensen kennen, haar eerste, maar ze kan het niet laten om te zeggen: ‘Welk boek? Ik heb er drie geschreven.’

‘Met die truck voorop.’

Ze knikt.

‘Grappig’, zegt hij.

‘Wilt u iets drinken?’

‘We wachten hier bij u, tot u iemand gebeld hebt.’

Ineens wordt Roxy bang. ‘Van mij hoeft u niet te gaan.’

‘Bel maar even.’

‘Mijn telefoon ligt boven.’

‘We wachten hier.’

Weer gaat ze de trap op. Ze weet niet wie ze moet bellen in zo’n situatie, ze komt op niemand anders dan Arthur. Ze loopt hun slaapkamer in. De telefoon ligt op haar nachtkastje, ze wil altijd voor hem bereikbaar zijn. Ze gaat op het bed zitten, pakt de telefoon en kijkt er slechts naar, een nutteloos apparaat nu. Ze laat het uit haar handen vallen en wacht tot er genoeg tijd is gepasseerd waarin een mens kan bellen.

Ze staat tegenover de twee agenten in haar keuken. Zodra ze zegt dat ze iemand heeft gebeld zullen ze gaan. Ze had niet moeten liegen over de oppas, ze had niet zo flauw moeten doen over dat boek. De indringers zijn in een onbevattelijk tempo haar verlaters geworden.

Er ligt een kaartje op de keukentafel.

‘U hebt gebeld?’

‘Ja, mijn … iemand … iemand komt.’

Ze staan op.

‘Willen jullie echt niets drinken?’ Ze zouden vrienden kunnen worden.

‘Hoe kennen jullie elkaar?’ zouden mensen hun later vragen.

‘Ja, dat is een bijzonder verhaal,’ zou ze zeggen, ‘zij waren het die kwamen vertellen dat Arthur was verongelukt. Ze zijn toen de hele nacht gebleven. Ze kenden mijn werk, heel leuk. We hadden de wijn uit de kelder gehaald die Arthur helemaal onderop had gelegd, de dure.’

De man zegt: ‘Mijn collega komt morgenvroeg nog even bij u langs. Ja?’

‘Ja,’ zegt Roxy, ‘gezellig.’

Roxy vraagt zich niet af hoe je een kind van drie zoiets moet zeggen, je zegt het gewoon. Ze zit op de kruk aan de bar in de open keuken en weet dat ze met het bericht moet wachten tot haar dochter wakker wordt. Nog één nacht heeft Louise een vader.

Het aanrecht is smetteloos, het is donderdag, de schoonmaker is geweest. De espressomachine die ze zelf zo slecht kan bedienen blinkt. Dat alles is nu alleen van haar. Het huis is in één klap vreemd geworden, nooit van hen samen geweest, ze woonde bij hem in.

Ze somt in gedachten haar bezittingen op, beginnend bij de keukenspullen, dan het meubilair, het huis, de auto (de Camaro is natuurlijk total loss, maar ze heeft de suv nog), de bankrekeningen. Als je nooit voor jezelf hebt gezorgd is het een vreeswekkend mysterie hoe je goederen verzamelt, ondenkbaar dat je kwaliteiten zou hebben, dingen kunt waar mensen geld voor willen geven.

Op haar zeventiende liep ze zonder om te kijken met twee weekendtassen de straat uit. Op de hoek zou Arthur haar oppikken. Het was een gouden uitweg waar geen twijfel over mogelijk leek. Arthur was twintig minuten later dan afgesproken. Dat kon niet, dacht ze toen nog, dat was geen goed teken. Als een James Bond moest ze overstappen vanuit het ene vliegtuig in de lucht naar het andere – een levensgevaarlijke stunt maar niet onmogelijk – maar dan moet zo’n overstapvliegtuig niet doodgemoedereerd twintig minuten later aankomen.

Twintig minuten vrije val op de hoek van de Sint Vitusstraat en de Molenhof.

Tien jaar later valt ze verder. Ze zit kalm op de barkruk om drie uur ’s nachts, klaarwakker en zoekt naar beelden, vergelijkingen. Jaren van haar leven heeft ze over dit soort metaforen zitten mijmeren op haar werkkamer. Ze kan een middag lang aan één zin werken en tevreden zijn. Al is er op die serene middagen ook steeds vaker een vage notie dat ze hier niet lang meer mee zal wegkomen.

Ze heeft altijd geweten dat ze iets heeft overgeslagen, een binnenweg heeft genomen naar de volwassenheid. Nu komen ze me halen, denkt ze, nu moet ik terug en natuurlijk belt ze niemand. Arthur is niet alleen voor haar dochter maar ook voor Roxy nog niet dood. Roxy is gelukkig, die nacht, dat laatste uur.

De duisternis doet zijn werk. Ze ligt in bed, heeft het licht uitgedaan maar haar ogen zijn opengebleven en ze is bang. Ze schreeuwt in haar kussen om haar dochter niet wakker te maken.

Voor ze in slaap valt hoort ze de vogels. Ze wordt wakker van haar dochters stem.

‘Het is ochtend,’ roept Louise, ‘de zon is opgekomen!’ Het is een zin die ze uit een verhaal moet hebben onthouden, een film. Al een paar weken komt elke ochtend die vreemde nette volzin uit de kinderkamer: Het is ochtend, de zon is opgekomen.

#

Ze zijn al in de keuken als Feike, de oppas, zichzelf binnenlaat. Het is een donderdag, een van de dagen waarop Arthur voor zijn dochter zorgt. Arthur stond erop de opvoeding te verdelen, hij is er fier op dat hij de helft doet, wat betekent dat hij de helft heeft geregeld. Op de dagen waarop hij voor Louise zorgt, komt Feike.

‘Goeiemorgen’, zegt Feike.

‘Papa is dood,’ zegt Louise, ‘we eten pannenkoeken.’

Ze heeft haar dochter die ochtend uit bed getild en meegenomen naar het hare, geduldig gewacht tot ze goed wakker was.

‘Papa werken?’ Louise was eraan gewend dat hij veel weg was, toch vroeg ze vaak naar hem.

‘Nee,’ zei Roxy, ‘ik moet je iets vertellen. Papa is dood. Hij heeft een ongeluk gehad met de auto en nu kan hij niet meer bij ons komen.’

Het meisje keek angstig en zei: ‘Niet gek doen.’

Het begrip ‘dood’ was net nieuw. Ze had haar vader vliegen zien doodslaan, dat interesseerde haar, ze wilde de dode dieren bekijken.

Ze riep later naar haar moeder: ‘Ik maak je dood’, en toen haar dat verboden werd probeerde ze: ‘Jij bént dood’, maar dat mocht ook al niet dus toen haar moeder op een ochtend zomaar zei dat haar vader dood was, overtrad zij alle regels.

Roxy zei dat het nu echt waar was en dat je het dan mocht zeggen. Dat leek het kind te snappen.

Toen vroeg ze: ‘Hoe maken we hem weer levend?’, en moest Roxy zeggen: ‘Dat kan niet.’ Louise huilde, haar moeder wiegde haar, kuste de tranen weg en Louise vroeg of ze pannenkoeken aten.

Roxy staat achter haar dochter die op een hoge kinderstoel aan de keukenbar zit en een pannenkoek probeert op te rollen.

‘Het is waar,’ zegt ze, ‘Arthur heeft een ongeluk gehad.’

Ze aait haar dochter over haar hoofd en spreekt als in een kinderverhaal. ‘En nu is hij dood.’

De jonge studente staart Roxy aan en wordt rood, het nieuws lijkt haar schaamte op te roepen. De zinnen van Roxy zijn voor haar kind bedoeld.

‘Het is heel erg’, zegt ze, elk woord gekozen met het brein van een driejarige in gedachten.

‘Gisteravond belde de politie aan, twee agenten. Een man en een vrouw.’ Ze zegt bijna: in blauwe pakken.

Ze scharrelt nog net een passende volwassen zin op: ‘Het is niet te bevatten.’

‘Jezus,’ zegt Feike, ‘jezus.’

Het is niet zo dat Roxy haar kind tegen haar verdriet wil beschermen, ze weet dat zoiets niet mogelijk is, het gaat vanzelf.

Arthur was er niet gerust op geweest dat ze een goede moeder zou zijn, ze deelde zijn zorg. Het had haar nooit beledigd dat hij haar als moeder aanvankelijk niet vertrouwde, het sloot allemaal te soepel aan op haar eigen angsten. Met niet-aflatende verbazing had ze de afgelopen drie jaar geobserveerd hoe gemakkelijk het haar afging, deze rol, maar het bleef een rol, papa kon elk moment ingrijpen. Langzaam trok Arthur zich terug, hij was er steeds minder en zij verloor zich met steeds meer behendigheid in het spel. Vandaag is het spel ernst geworden en nu staat ze stijfjes achter het kind en aait haar onafgebroken over het hoofd.

‘Ik zal wel in shock zijn.’

‘Natuurlijk.’

‘De politie komt zo nog even.’

‘Jezus,’ zegt Feike weer, ‘wat vreselijk.’

‘Ja.’

‘Arthur … jezus … wat is er gebeurd?’

‘Louise, schatje, wil je televisie kijken?’

De smurfen-dvd zit er nog in. Roxy selecteert de optie speel alle afleveringen na elkaar. Ze sluit de glazen tussendeuren die de woonkamer van de keuken afscheiden, zodat ze ongestoord kunnen praten.

Feike is er bij gaan zitten. ‘Wat is er dan precies gebeurd?’, en Roxy wil antwoorden, maar ze weet het antwoord niet.

‘Ik ben het vergeten te vragen.’

‘Maar wat zeiden ze dan?’

‘Ze komen om tien uur.’

Feike zat er helemaal klaar voor en nu heeft Roxy niets, helemaal niets te bieden.

‘Niks voor mij, hoor,’ zegt ze, ‘om niet door te vragen. Als iemand zelfmoord heeft gepleegd wil ik ook altijd weten hoe. Arthur niet. Ik snap wel dat het ongepast is maar bij een ongeluk op de snelweg wil ik ook kijken. Ik zou best willen dat ik zo iemand was die niet kijkt, Arthur kijkt nooit maar ik kan het niet laten, het is net zoiets als een wond openkrabben. Kijk jij naar ongelukken op de snelweg?’

‘Nee.’

‘Nee?’

‘Nee.’

Ze staren naar de resten van het ontbijt zoals je na afloop van een feestje naar de lege glazen kijkt.

‘En je weet ook niet … waar?

‘Nee.’

‘Maar waar was hij dan?’

‘Hij had een première, in Utrecht geloof ik.’

‘Geloof je?’

‘Ik geloof het wel, ja.’

Bijna een uur lang moet Roxy nog met de oppas in huis zijn, zo lang zijn ze nog nooit in elkaars gezelschap geweest. Ze kan Feike niet wegsturen, ze moet er zijn straks, als er dingen moeten en Louise niet alleen gelaten kan worden. Ze zal nu wel vaker dingen met vreemden moeten, ze heeft Feike langer nodig dan vandaag.

‘Heb je je familie al gebeld, ja, natuurlijk, of vrienden … komt er iemand?’

‘Ik heb helemaal niemand gebeld.’

‘Niemand?’

‘Als ik nu iemand bel gaan ze allemaal dingen vragen en dan weet ik toch nog niks.’

‘… wil je niemand bellen?’

‘Sorry.’

‘Waarvoor?’

‘Dat ik het jou zo … als eerste zeg. Heftig, hè? Je vindt het heftig. Natuurlijk, ik had iemand moeten bellen.’

‘Moet ik Louise meenemen?’

‘Waarheen? Hoezo?’ Ze klinkt geschrokken.

‘Wil je dat ik er even uitga met Louise?’

‘Ik wil liever dat ze hier is.’

‘Wil je dat ik blijf, vandaag?’

‘Ja, graag. Kan dat?’

‘Natuurlijk.’

Ze zwijgen maar het voelt niet meer ongemakkelijk. Door haar te vragen te blijven is ze minder vreemd geworden.

Roxy legt een hand op haar buik, ze is gisteren ongesteld geworden. ‘Vroeger wilde ik zeven kinderen.’

‘Echt?’

‘Heel vroeger ja, als kind.’

‘En nu?’ Feike wordt weer rood.

‘Ik ben nog jong.’

‘Ja.’

‘Ik was het vergeten, dat ik vroeger zo veel kinderen wilde. Ik herinnerde het me pas nadat Louise was geboren. Als kind zei ik het vaak en dan zei mijn moeder: “Dan mag je wel een rijke man trouwen, een dokter of zo.” Later wist ik alleen nog maar dat ik met een dokter ging trouwen en was ik vergeten waarom.’

‘Moet ik iemand voor je bellen?’

‘Ik wacht tot ik iets meer weet.’

Feike lijkt hier iets tegen in te willen brengen maar doet dat niet. Ze staat op en ruimt de keukentafel af, bergt het servies op in de afwasmachine, ze kent de weg in huis. Ze doet dit vaker als ze alleen is met Louise, maar Roxy heeft het nooit gezien, op die dagen komt ze zelf niet beneden.

‘Jij hebt toch verkering?’

‘Nee,’ zegt Feike, ‘niet meer.’ Ze blijft staan voor het aanrecht.

‘Is het uit?’

‘Ja.’

‘Sinds wanneer?’

‘Vorige maand.’

‘Erg?’

‘Mwoah.’

‘Hoelang hadden jullie?’

‘Twee jaar.’

‘Best lang.’

‘En jullie?’

‘Tien.’

‘Ik vind dat je iemand moet bellen.’

Feike draagt een wikkeljurk met bloemen, zo een die ze over dertig jaar ook zal dragen maar dan tot net onder de knie in plaats van erboven, een degelijke jonge vrouw die ongetwijfeld op haar moeder lijkt.

Roxy vraagt: ‘Hoe oud ben jij eigenlijk?’

‘Tweeëntwintig.’

‘We schelen maar vijf jaar. We hadden op dezelfde middelbare school kunnen zitten.’

‘We hadden op dezelfde universiteit kunnen zitten’, zegt Feike.

‘Ik heb niet gestudeerd.’

‘Maar het kan wel. Kan nog steeds.’ Feike leunt tegen het aanrecht en dan gaat ze erop zitten. Roxy stelt zich het huis van Feike voor, de etage die de drie studentes delen, de ongetwijfeld kleine keuken en hoe ze daar samen staan te koken. Er heeft nog nooit iemand op hun aanrecht gezeten.

‘Hoe hebben jullie elkaar ontmoet, jij en Arthur?’

‘Bij een talkshow. Hij had net een grote film geproduceerd.’

‘En jij dat boek.’

‘Ja.’

‘Jij was echt jong’, zegt Feike.

‘Te jong om te rijden. Mijn vader had me met de truck naar Hilversum gebracht. Vonden ze allemaal prachtig daar.’

‘Hij was chauffeur, toch?’

‘Nog steeds.’

‘Internationaal?’

‘Ook. Daar ging mijn boek over.’

‘Ik heb het niet gelezen.’

‘Het is een flutboek.’

‘Mijn moeder wel.’

‘Afgelopen’, roept Louise vanuit de kamer.

‘Er komt vanzelf een nieuwe’, roept Roxy terug.

Feike vraagt: ‘Vond je ’m meteen leuk, Arthur?’

‘Ik was vooral verbaasd dat hij mij leuk vond.’

‘Waarom?’

‘Het was afschuwelijk. Na afloop van de uitzending kwam mijn vader bij ons staan en die begon een smerige mop te vertellen.’

Het is stil.

‘Wat denk je nu?’ vraagt Roxy.

‘Wat voor mop.’

‘Hè?’

‘Weet je ’m nog?’

‘Ik kan geen moppen vertellen.’

‘Maar je weet ’m dus nog?’

‘Er is een jager en die probeert een beer neer te schieten. … Ik kan echt geen moppen vertellen.’

‘Vertel nou maar.’

‘Die jager probeert een beer neer te schieten maar hij mist en dan zegt die beer: “Als je wilt blijven leven moet je me pijpen.”’

Ze wacht even en kijkt naar Feike, maar die wordt nu eens niet rood. Ze grinnikt. ‘Ga door.’

‘Nou, dat doet die jager maar. Daarna gaat hij naar de winkel en koopt een groter geweer. Hij terug het bos in, mist opnieuw. Die beer weer: “Als je wilt blijven leven moet je me pijpen.” Hij pijpen. Terug naar de winkel, nog een groter geweer, bos in, mist weer, weer pijpen … Als mijn vader ’m vertelt duurt-ie veel langer.’

‘Ga nou door.’

‘Goed,’ zegt Roxy, ze gaat harder praten, ‘die vent loopt weer vloekend het bos uit, god gloeiende tering, terug naar de winkel en hij koopt een bazooka. Nou zal ik ’m hebben. Hij weer het bos in. Ineens tikt er iemand op zijn schouder. Hij draait zich om, staat die beer daar, mept hem die bazooka uit z’n handen.

Zegt die beer: “Hé, kom je nou om te jagen of kom je om te pijpen?”’

Feike heeft een glimlach van oor tot oor, ze horen de smurfen zingen vanuit de kamer en dan lacht Feike hardop, heel even maar en nu lacht Roxy ook. Ze kent de mop uit haar vaders mond en later ook uit die van Arthur maar dit is de eerste keer dat ze erom lacht.

‘Hij is best leuk’, zegt Feike en meteen denkt Roxy dat die jurk van Feike misschien ook wel meevalt.

‘Mijn vader kan ’m beter vertellen.’

‘En Arthur? Vond-ie ’m leuk?’

‘Hilarisch.’

‘Wat was er dan zo afschuwelijk?’

‘Als iemand vraagt: hoe hebben jullie elkaar ontmoet, vertelt Arthur die mop. Steeds weer.’

‘Romantisch.’

‘Ja. Drie maanden later woonde ik hier.’

‘Waren je ouders blij? Geen dokter maar toch een rijke man.’

‘Nee’, zegt Roxy, want haar ouders waren niet blij en ‘nee’, zegt ze nog eens, maar dat is het nee van nee, zo was het niet, zeg dat het zo niet is. Ze had zichzelf altijd als een rebel beschouwd, iemand die op haar zeventiende van huis wegliep met een man die dertig jaar ouder was dan zij. Haar ouders hadden drie jaar lang niet met haar gesproken en dat droeg natuurlijk alleen maar bij aan het idee dat ze opstandig was geweest.

Langzaamaan kwam er weer contact en later bleek dat haar ouders hen al die tijd waren blijven volgen. Ze knipten artikelen uit de bladen van de leesportefeuille, ze hadden de oudste editie, die je mocht houden. Al vanaf het begin hielden ze een plakboek bij met artikelen over Arthurs bedrijf, foto’s van hen twee op feestjes of premières. De laatste jaren was ze zelf minder in het nieuws. De premières begonnen haar te vervelen. Er waren altijd wel vriendinnen of stagiaires die het interessant vonden om eens mee te gaan en Roxy bleef net zo lief thuis. Alleen de wetenschap zijn vrouw te zijn, volstond. Haar ouders bleven uitknippen maar op de laatste bladzijden van het plakboek kwam ze zelf niet meer voor.

#

Roxy neemt aan dat het tweede bezoek een formaliteit is, iets met papieren, maar de agente heeft geen tas bij zich. Ze zit weer op dezelfde kruk aan de keukenbar en er komen geen papieren op tafel.

Feike heeft Louise mee naar boven genomen. De agente heeft twee keer gezegd dat ze echt geen koffie hoeft maar Roxy heeft aangedrongen tot ze ja zei.

Roxy zegt: ‘Ik kan me niet voorstellen dat je al goeie koffie hebt gehad op het bureau’, en ze vraagt zich hardop af waarom op sommige plekken de koffie niet te drinken is. Ze is nooit op een politiebureau geweest maar het klinkt geloofwaardig dat de koffie daar slecht is en de agente spreekt haar niet tegen. Zodra Roxy het gebied van de smalltalk betreedt beweert ze met gemak dingen die ze niet meent, verzint of helemaal niet weten kan. De melodie van wat ze zegt klopt maar de woorden zijn onzinnig.

Ze moet het espressoapparaat nu zelf bedienen en nog met een getuige erbij ook. Ze drukt op een verkeerde knop en vergroot haar onhandigheid, want liever een onhandige maar vast op ander vlak briljante zonderling dan een gewone kluns die niet eens koffie kan zetten.

‘Ik ben niet zo goed met dit apparaat.’

Ze vindt dat de jonge agente weinig moeite doet om een conversatie met haar te voeren.

‘Hebt u geslapen?’ is alles wat ze Roxy vraagt, maar dat klinkt als een medische intake.

‘Ik heb drie uur geslapen.’ De agente knikt.

‘Vind je dat veel of weinig?’

De agente antwoordt niet.

‘Hoe heette je ook alweer?’

‘Annemarie.’

Roxy verricht alle handelingen die ze Arthur altijd ziet doen. Het apparaat maakt lawaai, de koffie loopt. Ze heeft de kopjes vergeten voor te verwarmen. Ze wachten met praten tot het rumoerige apparaat klaar is.

‘Ik hoop dat-ie warm genoeg is.’ Roxy zet de koffie voor de agente neer, proeft de hare en zegt: ‘Niet warm genoeg.’

De agente zegt: ‘Uw man was niet alleen in de auto. Mariëlle Dupuis was bij hem.’

‘De stagiaire?’

‘Ja, we hebben begrepen dat het om zijn stagiaire gaat.’

‘O god,’ zegt ze, ‘en hoe …’

‘Ze is in de ambulance overleden.’

Natuurlijk kan de dood van een vage kennis haar moeilijk nog extra schokken maar uit emotionele beleefdheid laat ze het beeld van deze dode op zich inwerken. Ze stelt ze zich voor wat er kapot is gegaan, waar ze heeft gebloed, een losgescheurde arm, een kapotte schedel, die dingen gebeuren.

Arthur was op slag dood geweest, wat schoon had geklonken; pijnloos en netjes. Nu realiseert ze zich dat je op slag dood kunt zijn en dat je hele lichaam kapot is. Wat zeiden ze precies? ‘Ter plaatse.’ O god, dat was niet hetzelfde als ‘op slag.’ Nu pas ziet ze het.

‘Heeft hij pijn gehad?’

‘We denken dat hij op slag is overleden.’

‘Dat zeiden jullie gisteren niet, toch? Gisteren zeiden jullie “ter plaatse”.’

‘Ja, hij is ter plaatse overleden.’

‘Maar toen jullie aankwamen …’

‘Was hij al overleden.’

‘Maar tussen het ongeluk en jullie aankomst?’

‘We denken dat hij op slag is overleden.’

‘Dat denken jullie.’

‘Ja, dat denken we.’

‘En waren ze dan samen in die ambulance, toen zij doodging, of, nee, doden mogen niet met een ambulance of wel?’

‘Uw man is door de brandweer weggebracht.’

‘Doen die dat ook?’

‘Ja.’

De brandweer klinkt killer dan de ambulance, dat klinkt naar opruimen. Ineens is ze jaloers op die jonge dode, die vast meer betreurd wordt straks dan haar oudere man. Ze denkt aan de familie van Mariëlle, die natuurlijk al in het ziekenhuis is, Arthur is daar alleen, wat doet ze hier nog.

‘Moest u daar gisteravond ook naartoe, naar haar familie?’ De agente knikt.

Gisteravond waren ze nog zo samen. Voor hen beiden leek het voor het eerst zo’n nacht, terwijl zij wist dat ze het hele riedeltje daarna nog een keer zouden doen. Ze had natuurlijk eerst moeten kijken hoe haar oudere collega het deed en toen mocht zij bij het volgende geval vast zelf het woord voeren.

‘Waarom zeiden jullie het gisteren niet?’ Roxy weet dat het een onbelangrijke vraag is en dat ze nog duizenden andere onbelangrijke vragen heeft en dat ze die allemaal zal stellen, meerdere malen; hoe, hoe laat, hoe precies, wat was de fatale klap?

‘Maar ik was de eerste? Ik was de eerste toch, waar jullie heen gingen?’

‘Ja.’

‘Jullie waren daar niet al geweest?’

‘Nee.’

‘Je kunt het gewoon zeggen, hoor.’

‘Na u zijn we naar haar familie gegaan.’

‘Heeft ze een relatie?’

‘We hebben haar ouders gesproken.’

‘Zijn jullie daar lang gebleven?’

Annemarie antwoordt niet, ze draait de kop koffie in haar handen. Ze heeft nog geen slok genomen, die koffie moet nu lauw zijn.

‘Hoe oud is ze eigenlijk?’

‘Kent u de aard van de relatie van uw man en haar?’ Annemarie trekt nerveus met een mondhoek en Roxy kent deze blik van mensen wanneer ze haar argwaan verwachten.

‘Ik ben niet jaloers’, zegt Roxy. De agente zoekt naar woorden. Roxy geeft haar niet de gelegenheid iets te zeggen.

‘Mijn man,’ zegt Roxy, ‘mijn man is een flirt, een vrouwenman, dat weet ik natuurlijk. Ik ben het tegenovergestelde, ik heb helemaal geen mannen als vrienden. Ik kan er niet mee omgaan. Het grappige is dat iedereen hem altijd verdenkt van overspel maar hij is juist …’

Roxy twijfelt hoever ze zal gaan met haar uitleg aan deze vreemde vrouw, maar het lijkt de laatste keer dat ze het kan uitleggen, dus dan maar aan een vreemde. Ze wil graag over haar man vertellen. De meeste mensen begrijpen hem niet. Het bevalt haar vaak niet hoe ze hem zien.

Ze zegt: ‘Mijn man …’ ze gaat erbij zitten, ‘mijn man had een hele …’ ze zoekt het woord, ‘comfortabele … omgang met seksualiteit. Hij was er niet bang voor, hij wist wat hij voelde.’

Ze neemt er de tijd voor, ze zal een bescheiden monument van woorden voor hem oprichten.

‘Ik heb daar altijd bewondering voor gehad omdat ik zelf zwak ben in die dingen. Ik moet me afsluiten. Ik schrik ervan als ik een andere man aantrekkelijk vind, ik hou mijn wereld graag overzichtelijk omdat ik niet om kan gaan met onwelkome gevoelens. Omdat ik mezelf niet vertrouw.’

Ze is nog maar net begonnen, ze lacht minzaam en gaat ervan uit dat de agente het niet helemaal begrijpt, maar er zal iets doorsijpelen en later zal ze aan haar wijsheid terugdenken.

‘Arthur wist hoever hij kon gaan. Hij kende zichzelf. Hij vertrouwde zichzelf en ik vertrouwde hem.’

De agente kijkt naar haar koffie, heft dan heel voorzichtig haar hoofd op en zegt: ‘Ze waren naakt. Ze zijn aangereden op een vluchtstrook. Ze zijn naakt gevonden.’

Dan pas denkt Roxy dat het woord ‘comfortabel’ niet het juiste woord is. Alsof ze met dat slecht gekozen woord de werkelijkheid de verkeerde draai heeft gegeven. Ze probeert nog heel even een plausibele reden te zoeken voor de naaktheid van haar man en zijn stagiaire, maar komt niet ver.

Net als de nacht ervoor heeft Annemarie haar blik afgewend. Misschien snapt ze dat Roxy alles wil nu, behalve gezien worden. De agente kijkt niet toe hoe haar arrogante blik oplost en het sukkelaarschap in haar kruipt.

Roxy staat op, pakt de koffie van de agente en gooit het kopje leeg in de wasbak.

‘Hij is lauw,’ zegt ze, ‘dat moet je niet drinken. Lauwe koffie is smerig.’ Ze doet de kraan open en spoelt net zo lang tot alle koffieresten verdwenen zijn, maar de beelden spoelen niet mee: Arthur en het meisje naakt in een auto, de verminkte lichamen in elkaar verstrengeld, Arthur stervend in vreemde armen, een doodskreet bij haar. Het grappige is dat iedereen hem altijd verdenkt van overspel. Verlaat die zin haar ooit nog?

Roxy denkt aan haar ouders, aan hun plakboek en dat zij degene is die het hun moet zeggen. Ook al ziet ze hen hooguit drie keer per jaar, ze lijkt subiet weer een kind geworden, in hun huis te zijn, en eerst moet ze hun blik op deze schande trotseren voor ze ’m zelf kan zien.

‘Weten haar ouders dit?’

‘Ik geloof dat haar familie vannacht naar het ziekenhuis is geweest en dat ze daar alle details hebben gehoord.’

‘Details,’ zegt Roxy en ze stelt zich de details voor, ‘is Arthur … is hij nog heel?’

‘Hij ligt in het mortuarium bij het ziekenhuis, u kunt hem bezoeken. De arts kan u daar alle …’

‘… details geven.’

‘Ja.’

Roxy zet het espressoapparaat uit, geeft het ter plekke op het ooit zelf te kunnen bedienen en laat opnieuw de kraan lopen maar de wasbak is schoon. Worden die lichamen op zo’n ongeluksplek voorzichtig uit elkaar gehaald, zitten er delen van de een nog in de ander?

‘Stel je dat niet voor’, zei Arthur altijd, als ze zich verloor in pijnlijke fantasieën, als ze naar akelige televisiereportages keek en huilde. ‘Niet doen,’ zei hij dan, ‘waarom zet je die tv niet uit?’ Hij leek er zich de laatste jaren steeds meer aan te ergeren, als was zijzelf degene die de ellende op de wereld had verzonnen. Het was haar eigen schuld dat ze het zich voorstelde.

Roxy doet de kraan dicht en laat de beelden ongecensureerd op zich inwerken, zijn begerige handen die haar jonge borsten strelen, haar mond om zijn pik, zijn gezichtsuitdrukking als hij klaarkomt en het vreemde meisje dat hem op dat moment aankijkt. Als je het hardop zegt wordt het echter, als het gehoord wordt is het niet meer te ontkennen. Ze draait zich om naar de agente.

‘Zit zijn pik er nog aan? Of zit die in haar? Kan zoiets?’ Annemarie kijkt naar haar handen op tafel, geen kop koffie meer om naar te staren. Roxy wil haar niet shockeren, daar is het haar niet om te doen geweest, ze wil alleen een overtreding begaan van Arthurs wetten waarin geschreven staat dat de mensen de pijn niet mogen benadrukken.

‘Lieverd, wat je aandacht geeft, dat groeit alleen maar’, en Roxy geeft haar lief en de vreemde jonge vrouw de volle aandacht, precies wat hij haar zou afraden. Ze moet toch iets doen?

Ze horen Louise boven rennen en gillen en Feike die haar roept.

De agente staat op en geeft Roxy een hand. Ze lijkt iets te willen zeggen en dan te begrijpen dat er geen goede tekst voorhanden is. Roxy laat niet los. Met Annemaries hand in de hare is het even alsof iemand een wrede grap met hen allebei heeft uitgehaald. Roxy blijft de hand vasthouden en de agente staat het toe, tot Louise gillend van pret naar beneden komt en in haar pyjama de keuken binnenrent. Ze verbreekt hun verbond, de handen laten los. Als een scherf snijdt Louises plezier door de sfeer in de keuken. Feike loopt achter haar aan en zegt dat ze terug moet komen, ze moet worden aangekleed. Louise vindt het een leuk spel en rent weg tot ze de agente ziet. Ze blijft staan en staart door het witte haar heen dat in klitten voor haar gezicht hangt, ze wijst.

‘Politie’, zegt ze. Ze glimlacht gelukzalig alsof het Mickey Mouse zelf is die in hun keuken staat. Even zijn ze allemaal stil en ook Roxy kijkt nu naar het blinkend gouden insigne op Annemaries pet, het politie-embleem op haar borst, de riem met de holster en de handboeien.

‘Ja, politie,’ zegt Annemarie, ‘en wie ben jij?’ Louise zegt niets.

‘Ze heet Louise,’ zegt Roxy, ‘dit is Louise.’ Ze tilt haar dochter op en klemt haar tegen zich aan.

‘Mama’, gilt ze.

‘Ik duw je plat’, zegt Roxy.

‘Niet doen,’ roept Louise en als haar moeder haar greep verslapt, ‘nog een keer!’

‘Als u nog vragen hebt kunt u ons altijd bellen.’

Annemarie zegt dat ze er zelf wel uit komt en Roxy klemt haar dochter keer op keer tegen zich aan.

‘Stop!’ roept Louise, en ‘nog een keer’, en ‘stop’, en ‘nog een keer’, tot ze moe zijn en Roxy haar kind alleen nog maar stil tegen zich aan houdt, wang tegen wang.

‘We zitten vast’, zegt Louise. Roxy probeert haar dochter voorzichtig los te maken maar die duwt zich harder tegen haar moeder aan.

De bel gaat. Roxy doet niets. Feike loopt naar de deur.

Het is Jane, Arthurs assistente. ‘Slaapt-ie nog?’ Haar zware, doorrookte stem herkent Roxy uit duizenden. Wanneer ze boven zit te werken en Arthur zijn assistente ontvangt hoort ze dat meteen, een sonoor gebrom, al kan ze de woorden niet verstaan.

‘Hé lieverd,’ zegt Jane, ‘zit je nog niet op je zolder?’

‘Zeg maar hallo’, zegt Roxy tegen haar dochter.

‘Zeg zelf maar hallo,’ zegt Jane, ‘ik had het tegen jou, schat.’

‘Hallo, Jane’, zegt Roxy. Jane knipoogt. In een ver verleden was Jane Arthurs rij-instructeur, later deed ze iets met kunstinkoop. Ze heeft een vriendin van Roxy’s leeftijd die Roxy nooit heeft ontmoet en van wie wordt gezegd dat ze bloedmooi is. Roxy weet niet welk van de feiten haar het meest imponeert, misschien wel dat ze zo godsgruwelijk veel rookt en niet van plan is daarmee te stoppen.

Jane is eigenlijk met pensioen, ze is dit erbij gaan doen om Arthur uit de brand te helpen toen hij met de zoveelste assistente ruzie had gekregen, een vriendendienst. Nu doet ze het alweer jaren.

‘Anders verveel ik me maar’, zegt ze als mensen ernaar vragen. Arthur gelooft dat hij haar een plezier doet, Roxy gelooft het tegenovergestelde.

‘Waar is die klojo?’

Feike knikt naar Louise. ‘Zal ik haar even mee naar boven nemen?’

Roxy zegt: ‘Ik heb koppijn, ik moet koffie.’

Feike steekt haar armen al uit naar Louise maar Roxy laat haar niet los.

‘Ik wil verdomme gewoon een koffiezetapparaat, een normaal apparaat. Wat is er in godsnaam mis met een gewóón koffiezetapparaat, ik moet naar Blokker.’

Jane wijst naar het aanrecht. ‘Is het espressoapparaat stuk?’

‘Dat is een kloteapparaat’, zegt Roxy en ze loopt de keuken uit met Louise op haar arm. Feike komt hen achterna, alsof ze ook niet achter wil blijven met Jane.

Roxy vindt dat ze het niet mag vragen maar doet het toch: ‘Feike, kun jij …’

‘Geef haar maar.’

‘Nee, ik bedoel … wil jij het zeggen?’

Zonder een reactie af te wachten opent Roxy de deur en loopt het huis uit, Louise nog in pyjama op haar arm. Ze is weg en heeft alles bij zich wat ze nodig heeft. Het is vreemd hoe groot de opluchting is om uit het huis te zijn dat ze de afgelopen jaren alleen met tegenzin verliet. Met enorme passen loopt ze de straat uit, veert op bij elke stap, haar dochter beweegt op en neer op haar arm.

‘Kataklop, kataklop’, zegt Louise, als het paard in haar prentenboek, haar kind lijkt lichter dan ooit.

In Blokker roept ze de verkoper: ‘Meneer!’

‘Ja?’

‘Ik zoek het goedkoopste koffiezetapparaat.’ Het apparaat mag in niets op hun espressoapparaat lijken.

‘Loopt u even mee’, zegt de man, die ze nooit eerder in deze Blokker heeft gezien, misschien is hij nieuw, misschien de bedrijfsleider die normaal niet in de winkel staat.

‘Hierachter hebben we de koffiezetapparaten,’ met een sleuteltje maakt hij de glazen vitrine open, ‘we hebben deze Philips, van € 24,95, de kan is meteen een thermosfles, dus dat kost minder stroom. Dan hebben we een Tomado van € 15,95, eigenlijk een standaard koffiezetapparaat, nothing fancy …’

‘En dat?’ Ze wijst.

‘Ja, dat is nog een kleintje, € 9,95, ideaal voor in de caravan of een studentenkamer.’

‘Is dat het goedkoopste?’

‘En dan zijn er ook nog apparaten die meteen malen, maar dat zijn meer de koffiemachines.’

‘Ik wil het goedkoopste.’ Ze zegt het nog net vriendelijk.

‘Wilt u dan de Tomado? Of …’

‘Die.’ Ze wijst weer.

‘Dat kleintje, bedoelt u?’

‘Dat is het goedkoopste, toch?’

‘Ja.’

‘Ja.’

‘Goed, het kleintje dus. Ik haal het even van achter in een doosje.’

Roxy loopt naar de kassa. Naast de toonbank staat een rek met smurfenvideo’s, smurfenglazen en smurfenpyjama’s.

‘Smurfen’, zegt Louise, die nog zo graag de dingen benoemt. De man komt met het apparaat. Roxy streelt een blauwe pyjama met de brilsmurf erop.

‘Dat wordt dan € 9,95.’

‘Vind je dat mooi?’ vraagt ze aan haar dochter.

‘Ja.’

Het zijn pyjama’s die Roxy als kind had willen hebben maar toen droeg ze lange bloemetjesnachthemden of afgedragen pyjama’s van haar oudere buurmeisjes. Kleding met opdruk uit televisieseries was een ongekende luxe, een die ongekend is gebleven, want in hun huishouden nu vinden ze zulke dingen ordinair. Hun kind draagt smaakvolle pakjes met streepjesdessin. Zelfs de knoopjes zijn mooi, met ankertjes erop. Dat staat haar dochter goed, echt, heus.

Roxy aait de plastic smurfenopdruk, vraagt zich af of het ruikt als plastic opblaasdieren en vraagt weer: ‘Vind je dat mooi?’ Ze hoort haar dochter niet. Ze pakt de pyjama uit het rek. ‘En deze.’ Onder de pyjama met de brilsmurf ligt een pyjama van de smurfin, die pakt ze ook, ‘en deze’, en daar weer onder ligt de grote smurf met zijn rode muts, ‘en deze.’ Daaronder ligt er weer een met de grote smurf.

‘Hebt u nog andere?’

De man komt onmiddellijk achter de toonbank vandaan, blij dat hij haar nog ergens mee van dienst kan zijn.

‘Ik geloof dat er nog een is met de lolsmurf’, zegt hij en begint te zoeken in de stapel. Zodra hij klaar is, doorzoekt hij de hele stapel nog een keer.

‘Nee,’ zegt hij, ‘de lolsmurf is op.’

Roxy staat voor haar huis, haar dochter op de arm, de Blokkertas met koffiezetapparaat en smurfenpyjama’s aan de andere arm. Het is haar huis niet meer. Ze wil het afwijzen maar het heeft haar al afgewezen.

Haar eigen moeder ging het klooster in om aan haar ouders te ontsnappen en trouwde met haar vader om aan het klooster te ontsnappen. Dat was allemaal niet zo ongewoon, het waren in haar omgeving, in die tijd, de bekende opties en dat had allemaal niet zo vervelend hoeven uitpakken als ze niet het verkeerde klooster en de verkeerde man had gekozen.

Roxy wil nu ook ontsnappen maar Arthur is haar voor geweest. Er zijn geen daden meer voor haar over.

Ze kan niet goed bij haar sleutel en ze wil noch haar dochter, noch haar koffiezetapparaat neerzetten. Daarbinnen zijn de twee vrouwen die de laatste jaren hun leven regelen, de oppas en de assistente, beide vanzelfsprekend door Arthur ingehuurd. Als het aan Roxy ligt doet ze alles zelf. Op dagen dat haar computer hapert, overweegt ze serieus een typemachine aan te schaffen, alles om te voorkomen dat ze vreemde mensen om hulp moet vragen. Nu staat ze voor de deur van haar eigen huis met daarbinnen het geërfde personeel, of zijn het kennissen, vrienden? Weet zij veel, ze zijn van Arthur, niet van haar, alles is van Arthur. Ze belt aan, als een bezoeker.