Annelies Verbeke

Dertig dagen

Uitgeverij De Geus

breda 2015

De auteur ontving voor het schrijven van dit boek een werkbeurs van het Vlaams Fonds voor de Letteren

© Annelies Verbeke, 2015

Omslagontwerp Berry van Gerwen

isbn 978 90 445 3355 2

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de vierde druk, 2015.

30

Hij rijdt door het warme, klare weer, door het landschap dat hem vreemd blijft maar waarvan hij aarzelend is gaan houden. Soms mist hij de stad nog, de kleuren, de geluiden, de afleiding. Hier is het anders, niet slechter. De bloesems en het gezoem van de lente zijn overgegaan in een veelbelovende zomer die voor een teveel aan regen op de vlucht sloeg en dan terugkeerde om de nakende herfst te verwarren. De velden zijn nog zompig. Alsof ze niet dof en vlekkerig worden, knikken de boomkruinen vol ingehouden bravoure naar de lucht, onophoudelijk: laat maar komen. Hoppalen torsen dikke bellen, dronken van zichzelf, klaar voor oogst. Eenzaam stof waait op en strandt in plassen. Rotondekunst toont dieptepunten. Hij weet niet zeker of dit alles hem sterkt dan wel bedwelmt.

In een dorp dat door Frankrijk en België wordt gedeeld, ziet hij twee wandelende mannen met petten en manden, met duiven, misschien. Verder veel pony’s en een boer, vurige meeuwen omcirkelen zijn blinkende tractor. De andere mensen zijn moeilijk te zien, ze zitten achter gevels, of, net als hij, in auto’s, tussen twee gevels in.

Vandaag wordt op hem gewacht in een nette wijk. Deze streek heeft minder huizen dan de andere lapjes waaruit dit kleine land bestaat. Met haar voorkeur voor rode baksteen houdt ze het eenvoudig. Slechts nu en dan een Spaanse haciënda tussen de fermetten, de pagodes uit de Brusselse Rand zag hij hier nog niet. De vaak als smakeloos afgeschreven kakofonie van bouwstijlen heeft hem altijd op een vrolijke manier vertederd: hoe de huizen naast elkaar staan als twaalfjarigen op hun eerste middelbareschooldag, per toeval tot langdurig samenzijn gedwongen en roerloos ontredderd. Het verheugt hem dan ook de twee moderne huizen waarvoor hij de bestelwagen parkeert, uit de eenvormigheid te zien springen.

Hij tilt de bak met sponzen, doeken, rollers en borstels uit de laadruimte en kiest een van de potten verf die hij heeft klaargezet. Pick Nick, uit de Joie de Vivre-collectie, voor de grootste keukenmuur, zijn suggestie, hun goedkeuring.

‘Alphonse!’ hoort hij wanneer hij langs de platte stenen in het korte gras naar de voordeur van een van de huizen wandelt.

Het is de vrouw die hier woont, een mooie vrouw met een zelfzekere stem, die hij heeft ontmoet op de avond dat ze de kleuren kozen. Haar sportkleren zien er nieuw uit, de stoffen tonen geen sporen van inspanning, het zweet parelt enkel op haar slapen, in een rand langs haar in een staart gebonden haren, ze wuift onwennig. Hij zet de verfpot neer zodat hij de frisse hand kan drukken.

‘Je was hier toch nog niet lang?’ vraagt ze. ‘Mijn man is onze dochter naar school gaan brengen en ik dacht dat ik nog wel even kon gaan lopen, maar toen stond een stuk van het parcours onder water en raakte ik de weg kwijt.’

‘Ik ben er net’, zegt hij.

Hij zal hun keuken en woonkamer herschilderen, heeft op drie dagen gerekend, maar vermoedt nu dat het sneller kan: ze hebben zich zorgvuldig voorbereid. De gordijnen en de afdekplaatjes van de stopcontacten zijn al verwijderd. De meubels zijn naar het midden van de kamer geschoven en met lakens bedekt, het lange aanrecht is leeg.

Een zwarte hond rent buiten zinnen op hem af, glijdt uit, beukt met zijn kop tegen een tafelpoot, zet zijn tocht niet minder wervelend verder.

‘Björn!’ roept de vrouw.

‘Dag Björn’, zegt hij. Kwispelend besnuffelt de hond zijn uitgestoken hand, laat dan een wind en draait zich er geschrokken naar om.

De vrouw lacht met hem mee, tot Björn weer in razernij ontsteekt en zij het dier bij de halsband naar de aanpalende kamer sleurt, waar ze hem opsluit. ‘Ik denk dat hij een meervoudige persoonlijkheid heeft!’ schreeuwt ze over het radeloze gehuil achter de deur heen. ‘En hij mist de kat! Benny! Benny en Björn! Zoals bij ABBA?!’

Het uiterlijk van de hond doet meer denken aan hardrockers uit de late jaren zeventig, vindt Alphonse.

‘Ze waren onafscheidelijk! Als honden en katten samen opgroeien kunnen ze vrienden worden!’

‘Meestal leven katten langer dan honden!’ roept hij terug.

‘Ze is vermoord!’ En omdat Björn zijn treurzang tijdens die woorden net heeft gestaakt, herhaalt ze het met minder volume: ‘Onze kat is vermoord.’

Het is de pointe van een verhaal dat ze hem graag wil vertellen, een lang verhaal dat gloeit achter haar lippen, maar het is nog te vroeg – als ze de auto van haar man hoort, slikt ze het in.

Ook de man is atletisch gebouwd, een zwemmer.

‘Hey, the Fons!’ zegt hij, alsof ze elkaar al jaren kennen. De stem van zijn baas activeert Björn weer. De man steekt beide duimen op.

Hun voornamen is hij vergeten, die moet hij opzoeken straks.

‘Klaar voor het grote werk? Ik wou dat ik je kon helpen, maar er zijn plannen die af moeten.’

Hij is architect, herinnert Alphonse zich, hij werkt thuis.

‘Ik heb hem opgesloten’, zegt de vrouw als haar man op de deur afstapt waarachter het gehuil en gekrab toenemen.

‘Opgesloten?’ vraagt de man met een kinderlijke stem. ‘Is baasjes dikke vriend opgesloten?’

Heen en weer gesleurd tussen gemengde en stuk voor stuk extreme gevoelens, schuift Björn over de vloer, rillend van onbeslistheid.

De man tilt hem op. ‘Het is een Portugese waterhond’, zegt hij, terwijl het dier zijn tong in de pratende mond probeert te stoppen. ‘Onze dochter is allergisch voor de meeste andere rassen.’ Hij richt zich weer met het stemmetje tot de spartelende hond terwijl hij hem op de grond zet: ‘En wie heeft er ook een Portugese waterhond? Wat zeg ik, twee?’

Voor het antwoord kijkt hij naar Alphonse, zijn handen maken er een sierlijk, gevend gebaar bij dat overgaat in twee wijzende vingers, twee pistolen. ‘Obama!’

‘Maar, enfin’, mompelt de vrouw. Ze geeft Alphonse’ onderarm een snelle, slappe tik, kondigt aan dat ze gaat douchen en haast zich de woonkamer uit.

De man kriebelt over Björns hoofd, knielt voor hem neer, neemt de hond bij de voorpoten, kijkt hem diep in de ronde ogen en pruilt: ‘Baasje bedoelt daar toch niets verkeerds mee.’

‘Ik begin er maar eens aan’, zegt Alphonse.

Els en Dieter heten ze, zo leest hij op de offerte. Els heeft hem een kop koffie aangeboden voor ze vertrok en Dieter is al enkele uren boven aan het werk, in zijn werkkamer aan de andere kant van het huis. Hij gaat vaak naar het toilet.

In afwezigheid van hun bewoners lichten hun huizen Alphonse vaak in over het soort verhaal dat ze hem zullen vertellen. Of ze misleiden hem, dat komt ook voor. Een papiermand met in kleine snippers gescheurde kindertekeningen, schrijntjes, een gat in een gipsplaat, pas geschopt.

Het huis van Els en Dieter geeft weinig prijs. Ze hebben hun spullen netjes opgeborgen in vakkundig ingebouwde kasten en laden, aan de muur hangen foto’s van het gezin in de sneeuw, het gezin in zwemkleren op een glijbaan, de reeks loopt thematisch over vier seizoenen.

Eén wand van de woonkamer bestaat uit een grote glazen schuifdeur, die een zicht biedt op de tuin achter het huis. In vergelijking met de orde binnenskamers en het gemillimeterde gras van de voortuin maakt die een verwaarloosde indruk. De ladder tegen de houten afrastering herinnert hem eraan dat hij zijn eigen ladder vergeten is. Hij kan zich met een stoel behelpen, trekt zijn schoenen uit om erop te staan, maar makkelijk werken is het niet.

Björn houdt hem gezelschap. Hij blijft rustig maar houdt elk van zijn bewegingen nauwlettend in de gaten. Lang heeft Alphonse geloofd dat hondengeblaf te herleiden valt tot de boodschappen ‘Dat mag niet!’ of ‘Hey!’ en dat ze verder niets te melden hebben. Björn is niet de eerste hond die hem daaraan doet twijfelen. Hij gaapt met Alphonse mee als die zich na het afplakken uitrekt. Toeval, denkt Alphonse, maar daarna gebeurt het nog eens.

Hij vertelt het aan Dieter, als die komt verifiëren of alles goed met hem gaat.

‘Dat betekent dat hij je mag’, zegt Dieter. ‘Honden zijn heel empathisch. Ik las onlangs nog dat ze niet blaffen om met elkaar te communiceren, het is een taal die ze hebben ontwikkeld om met ons te praten.’

‘Ik dacht dat enkel mensen meegaapten.’

‘Wij kennen weinig mensen die meegapen, hè, vriend?’ jammert Dieter tegen de hond. Een nadere toelichting blijft uit.

‘Ik ben mijn ladder vergeten’, zegt Alphonse. ‘Ik kan hem thuis ophalen, maar ik zag dat er ook een ladder in de tuin staat.’

‘Kun je hem zelf pakken?’ Dieter maakt zich uit de voeten.

Buiten is het warmer geworden. Alphonse doet zijn best niet in de hondendrollen te trappen op zijn tocht door de tuin. Wordt Björn niet uitgelaten? Als hij de ladder weg wil nemen, merkt hij dat er aan de andere kant van de tuinmuur ook een staat, ze zijn met een versleten paars zwembord met elkaar verbonden. m en l forever staat er met viltstift op geschreven. Het is een gammele constructie, makkelijk te demonteren. Hij zet het zwembord tegen de tuinmuur en neemt zich voor alles straks steviger met elkaar te verbinden.

Bij het reinigen van de woonkamermuren doet het geluid van de harde borstel Björn inslapen. De ammoniak, waarmee Alphonse de vettere oppervlakken in de keuken onder handen neemt, wekt hem echter weer. Hij niest en druipt met een verontruste blik af naar de gang, zijn nagels tikken op de trap. Alphonse opent de glazen schuifdeur om de geur te verjagen.

Wanneer de baas naar beneden komt om een broodje voor zichzelf te smeren, is de hond er niet bij.

‘Wil je ook wat?’ vraagt Dieter, duidelijk nog met zijn gedachten elders.

Alphonse heeft zijn eigen boterhammen, neemt wel een kop koffie aan.

Dieter kijkt langs hem heen, naar de ladder, dan uit het raam. Hij loopt erheen en sluit de schuifdeur, traag.

‘Mila heeft die ladder daar gezet’, zegt hij. ‘Kinderen.’ Hij glimlacht verontschuldigend, wijst dan op zijn gewoonte om voor zijn computerscherm te eten.

Mila is een jaar of dertien en lijkt op geen van beide ouders. Met een dramatische zwaai gooit ze haar rugzak van haar schouders.

‘Hallo’, zegt ze en dan, van streek: ‘Wat doet mijn ladder hier?’

‘Misschien kun je Alphonse eerst even groeten?’ Haar moeder is achter haar binnengekomen.

‘Ik zei hallo. Wat doet mijn ladder hier?’

‘Ik heb hem even geleend, omdat ik de mijne vergeten ben. Ik zet hem zo weer terug. Ik zal het zwembord stevig bevestigen. Beloofd.’

‘Maar ik heb hem nu nodig.’

‘Eerst huiswerk’, zegt Els.

‘Ik heb geen huiswerk.’

‘Dat geloof ik niet.’

Mila stormt de kamer uit op het moment dat haar vader binnenkomt.

‘Hallo!’ zegt die boos. Ze zegt niets terug, rent de trap op.

‘De puberteit, we zullen er niet aan ontsnappen’, gniffelt Dieter. ‘Daar denk je niet aan als je er zelf in zit, dat je eigen kinderen je het later ook allemaal aandoen.’

‘Zo erg is het niet’, zegt Els.

Ze wil weten of hij zelf kinderen heeft.

‘Ik denk het niet.’

Ze vinden het grappig en er glimt iets in hun ogen, een beetje nieuwsgierigheid, een beetje achterdocht. Alphonse neemt zich voor het afgezaagde grapje niet langer te maken.

Hij haalt kabelaanbinders uit zijn bestelwagen. Aan de andere kant van het huis maakt hij beide ladders met het zwembord aan elkaar vast.

‘Straks ga ik trouwens bij jullie buren langs’, zegt hij, weer in de keuken.

Els en Dieter staren hem aan alsof er een bijl vastzit in zijn schedel. Waarom hun buren, willen ze weten. Hij legt uit dat hij er met een kleurenwaaier langs zal gaan, zodat ze een kleur kunnen kiezen – eens hij hier klaar is, begint hij bij hen.

Dieter wikkelt zijn armen om zijn hoofd, Els slaat met haar vlakke hand tegen een geschilderde muur. ‘Verdomme’, zegt ze, kijkend van haar Pick Nickroze hand naar de skeletvingers op de muur. ‘Sorry.’

Alphonse drukt een doek tegen de mond van een fles terpentine, houdt haar hand in de zijne om die schoon te maken. Even staat ze erbij als een beteuterd kind, haar vingers opengesperd zodat zijn kordate, vaderlijke vegen alle verf kunnen vinden, dan laait haar toorn weer op: ‘Niet normaal! Dat is gewoon niet meer normaal!’

Hij haalt een kleine, nieuwe roller uit de verpakking en laat die als een lichte pletwals een luchtige tocht over de handafdruk maken. Het werkt.

‘Alles wat wij doen, willen zij ook’, verduidelijkt Dieter. ‘Geen idee hoe dat zit in het hoofd van die mensen. Ze hebben je bestelwagen voor onze deur zien staan en hup, hun keuken moet ook een nieuwe kleur krijgen.’

‘Hun slaapkamers.’ Ze hebben hem niet gehoord.

‘Het is al jaren aan de gang. Wij een huis, zij een huis. Wij een kind, zij een kind. Wij een nieuwe wagen of een reis door de Verenigde Staten: zij ook.’ Somber verwijdert Els verfresten van onder haar nagels. ‘Wat moeten wij doen? Verhuizen?’

‘We verhuizen niet.’ Het is Mila die heeft gesproken. Ze hebben haar de trap niet horen afdalen, en nu ze de woonkamer doorkruist en de glazen schuifdeur opent, staren ze haar onbeweeglijk aan van bij het granieten werkblad.

Els wacht tot ze buiten is voor ze vervolgt: ‘En het gaat zo ver dat ze zijn begonnen in ons leven in te grijpen. Dat ze vinden dat zij bepaalde aanpassingen kunnen maken in ons leven.’

Dieter wil haar onderbreken. Zijn mond wijst haar richting uit en de lippen tuiten zich enkele keren, bijgestaan door een wijsvinger die de baan van een krachteloos insect tekent.

‘Dat weten we niet’, zegt hij uiteindelijk.

‘Ik kom morgen terug’, zegt Alphonse.

Ze bedanken hem, wat geschrokken over het abrupte einde en enigszins ontsteld over hoeveel ze hebben losgelaten, maar ze zijn nog niet uitverteld.

Voor hij de gang in stapt, ziet hij ze op een vliegend tapijtje boven de tuinmuur zweven. Twee meisjes van dertien, die hun lachende hoofden van voren naar achteren gooien.

Ook door het raam in de achtergevel van de buren kan hij een glimp van de meisjes opvangen voor hij naar een fauteuil wordt geleid. Het echtpaar gaat in twee aparte stoelen aan zijn linkerkant zitten, allebei met het ene been over het andere geslagen. Ze zijn iets ronder en kleiner dan Els en Dieter. Tussen hem en het echtpaar in tinkelen de luchtbellen in het glas tonic dat ze voor hem op de salontafel hebben gezet. Bij zijn voeten hijgt een aandachtige kleine hond van een onbestemd ras. Als Alphonse het glas van het tafelblad naar zijn mond brengt, lijkt het dier de adem in te houden.

‘Waar komt u vandaan?’ wil de vrouw weten.

‘Uit Brussel’, zegt hij. ‘Ik woon hier nu bijna negen maanden.’

‘Jaja’, articuleert de vrouw. ‘Maar waar komt u echt vandaan?’

‘Uit Brussel, zegt hij toch.’ Haar man staat zenuwachtig op. ‘Olijfje, meneer?’ vraagt hij. ‘Kaasje?’

‘Nee, dank u. En zeg maar Alphonse. En jij.’

‘Wij zijn Sieglinde en Ronny. Ik ga toch iets halen’, zegt de vrouw als haar man weer is gaan zitten. Ze loopt naar de keuken, die van de woonkamer is afgesloten. Het klinkt of ze er alle kasten leeghaalt.

‘Hoe was het bij de buren?’ vraagt de man. Het is te horen dat hij de vraag zo neutraal mogelijk wil uitspreken.

‘Ik denk dat ik er morgenavond klaar ben.’

‘Zei ze niets, Els, toen ze hoorde dat je ook bij ons langs zou komen?’ Sieglinde zet de kommetjes met olijven en kaas neer, prikkers en een houder met servetten ernaast.

Alphonse weet niet meteen hoe hij hierop moet antwoorden. ‘Het leek hen te interesseren’, zegt hij.

Ronny snuift. ‘Ongetwijfeld!’ roept Sieglinde. ‘Ze is gek, Alfredo!’

Zo rechtstreeks had hij hen niet verwacht.

‘Alphonse’, verbetert Ronny in zijn plaats.

‘Excuseer. Ze vertelt al jaren aan iedereen die het horen wil dat wij hen nabootsen. Wij zouden hetzelfde over hen kunnen zeggen, maar wij doen dat niet, want wij hebben ze nog alle vijf op een rij!’

‘Het kwam er eens allemaal uit, op een feestje’, vervolgt Ronny. ‘Een feestje, hier bij ons nog wel, zij waren onze gasten. Ze hadden eerst om wat voor reden dan ook in een hoek staan bokken …’

‘Zij toch.’

‘En daarna zoals gewoonlijk te veel gedronken, en plots was het “weer toevallig” dat wij ook een donkerblauwe Peugeot hadden. Het is niet eens hetzelfde type! En kijk, kwam die luster hun niet bekend voor en die struik achteraan in de tuin en weet ik wat nog allemaal.’

‘Dat tot daaraan toe, maar dat wij Lana op de wereld zouden hebben gezet omdat zij net een kind had gekregen, zeg nu zelf, Albert, wie denkt er zo?’

‘Alphonse.’

‘Pardon. Wie denkt er zo? Ik was achteraan in de twintig, iedereen rondom ons kreeg hun eerste in die periode, ik was al vier maanden ver eer ik doorhad dat zij ook zwanger was, maar nee: wij deden dat om hen te imiteren. Hoe vol van jezelf moet je zijn om zoiets zelfs maar als een mogelijkheid te kunnen beschouwen?’

Tijdens hun woorden zijn Sieglinde en Ronny gaan staan en hebben ze een hoekige dans uitgevoerd die bij Ronny is geëindigd in een vuistslag tegen zijn eigen bovenbeen en in het geval van Sieglinde nog wegebt in de wijsvinger die als de bek van een specht tegen het midden van haar voorhoofd tikt.

Alphonse laat zich tegen de rugleuning van de fauteuil zakken. Als de biecht zo energiek begint, dan duurt hij meestal lang.

‘En als het daarbij was gebleven, maar neen, neen, het wordt nog absurder.’ Sieglinde staat nu als een apin over de salontafel gebogen, leunend op haar vuisten, billen in de lucht, de neusvleugels opengesperd, net als de vergrote ogen achter haar brillenglazen. ‘Heeft ze iets gezegd over haar poes?’

Alphonse moet de vraag even tot zich laten doordringen. ‘Die is overleden, geloof ik?’

‘En dat zal niet alles zijn wat erover is verteld, toch? Haar verhaal is dat wij die kat hebben vermoord.’

‘Ja, en waarom wij dat hebben gedaan is nog interessanter. Wij hebben dat gedaan omdat onze eigen kat is overreden en omdat zij denken dat wij denken dat zij dat hebben gedaan – wij vragen ons tussen haakjes niet af wie er verantwoordelijk voor is, wij gaan ervan uit dat het een ongeluk was – en daarom hebben wij, oog om oog …’

‘Kat om kat!’

‘… het beest vermoord door het – opgelet – te doorboren met een pijl! Een pijl uit een blaaspijp! Wij hebben daar een gifpijl naar geblazen!’

‘Want zo zijn wij, Alphonse! Daar zijn wij mee bezig!’

‘Alphonse’, zegt Ronny.

‘Dat zei ik.’

Voor de slaapkamerplafonds raadt hij ze Balanced Mood aan, uit de Colores del Mundo-collectie. Ze vinden het lichte blauwgroen dat hij uit de kleurenwaaier schuift uitermate geschikt.

Op weg naar huis doorkruist Alphonse wijde velden langs smalle wegen. De lage zon verguldt de halmen van het hoge graan en een onbestemd verlangen. Niemand weet dat hij ’s ochtends, nog breekbaar richtingloos na de omarming van de slaap, zelden muziek beluistert omdat hij de directheid dan nauwelijks kan verdragen. Nu zet hij de radio aan en als hij weer opkijkt is er een tegenligger die geen aanstalten maakt te vertragen. Zelf rijdt hij zijn auto tot dicht bij de rand van een veld met maïs, daar blijft hij staan luisteren.

Duke Ellingtons ‘Caravan’, in een versie van Dizzy Gillespie, hij kent ze. Kamelen trekken door de woestijn, maar de trompet zet fonteinen in werking. Het water vloeit langs zijn schouders, langs zijn rug. Die vreemde vioolsolo ook. Als het nummer voorbij is, zet hij de radio uit.

Hij eet de pasta die is overgebleven van de dag ervoor. Vindt hij het rustig of gewoon stil zonder Kat? Hij hoopt dat die yogaretraite haar geeft wat ze ervan verwacht, al weet hij niet precies wat dat is.

Haar telefoon blijkt uit te staan. Hij moet Amadou terugbellen. Waarom blijft hij het uitstellen? Dat zijn vriend na al die jaren weer contact met hem opnam, deed hem zo veel plezier dat hij Amadou meteen bij hem thuis uitnodigde voor een korte vakantie. Hij zal zijn nieuwe vriendin meebrengen. In een groot deel van zijn herinneringen loopt Amadou aan zijn zijde. Er is geen reden om hem nu uit de weg te gaan.

Of hij kan Skype opstarten en zijn moeder zien. Ze is er altijd, in een vol huis, omgeven door mensen die haar raad nodig hebben, gewoon bij haar willen zijn of op de gevolgen van haar goedheid azen.

Hij is moe en krijgt de vermoeidheid niet weggedoucht. Wat hij voelt laat zich steeds moeilijker benoemen. Hij weet wat het niet is. Het is niet iets wat pijn doet. Integendeel. Maar het wacht iets af.

Het geluid van de telefoon, de vaste lijn deze keer, dringt zich door het water in zijn oren. Hij zet de kraan uit en slaat een badjas om. Hij gokt op Dieter.

‘Alphonse?’ Het is Sieglinde.

‘Ja’, zegt hij.

‘Ik wilde je toch nog even bellen. Omdat we ons nogal hebben laten gaan vandaag en omdat we daar niet trots op zijn. We willen je ook bedanken voor het luisteren.’

‘Geen dank. Niet huilen.’

‘Het ligt niet in onze handen, begrijp je?’

‘Ja.’

‘Oké. Sorry voor het storen. En goede nacht straks.’

‘Welterusten.’

29

’s Ochtends krijgt hij Kat te pakken. Ze lijkt opgewekt.

‘Dus je voelt je goed?’ vraagt hij.

‘Ja’, zegt ze, ongelukkig met dit onderwerp. ‘Maar nu moet ik alweer gaan.’

‘Waarheen?’

‘Naar yoga dus. Nog vier dagen.’

‘Veel plezier.’

‘Dag, Alphonse.’ Ze heeft nooit een koosnaam voor hem verzonnen, iets wat hij apprecieert. Op haar ouders na noemt iedereen haar Kat. Nog niet zo lang geleden had ze een kwaadaardige tumor. Ze moeten ervan uitgaan dat die wegblijft.

‘Fonzy!’ roept Dieter. Hij draagt een donkerblauwe badjas en staat de ontbijttafel af te ruimen. ‘Great that you also work on Saturdays.’ Soms praten mensen plots Engels tegen hem, ook nadat hij conversaties in het Nederlands met hen heeft gevoerd en ook al zijn er vier talen die hij beter spreekt.

Els, die hem heeft binnengelaten, is de deur uit gejogd, deze keer met Björn aan de leiband. In de tuin, in anorak over hun zwembord gebogen, zitten de meisjes op de bovenste sporten van hun ladder om en om iets op een blad papier of een kaart te schrijven. Als ze hem achter het glas zien staan, wuiven ze als hofdames. Hij groet hen als een voorbijrijdende paus.

Dieters blik fladdert langs zijn schouder naar buiten; een nerveuze mot, die, ondanks de roep van het licht, snel naar de schemer terugkeert. Hij mompelt dat hij kleren aan gaat trekken, loopt de woonkamer door tot bij de gang, maar gaat de trap niet op als hij Alphonse de deur hoort openschuiven. Hij is een vader, Dieter, en moet argwaan koesteren als een volwassen man, een vreemde, uiteindelijk, met zijn puberende dochter en haar vriendin wil praten zonder hem daarbij te betrekken, zonder dat daar een duidelijke reden voor is. Dus keert hij terug om de wacht te houden, Dieter, turend naar de tuin, die hij in toenemende mate is gaan ontwijken, als altijd getroffen door de eendracht van de meisjes, waarover niet meer gesproken wordt tussen deze muren, uit angst ze aan te zullen tasten.

De gezichten van de kinderen worden onzekerder, ernstiger tijdens het gesprek met Alphonse. Wat vraagt hij hun? Is het tijd om in te grijpen? Dan wordt er geknikt, de meisjes knikken, Alphonse knikt, en allen draaien ze hun hoofd naar hem, flauw glimlachend, meent hij.

‘Ga even zitten’, zegt Alphonse, die de deur achter zich sluit. Op de achtergrond buigen Mila en Lana zich weer over hun gezamenlijke schrijfsels.

Dieter doet wat Alphonse van hem vraagt. Hij laat zijn handen op zijn bovenbenen rusten en kijkt naar de vloer, bleker dan zo-even, de kamerjas verleent hem nu een kwetsbare sereniteit.

‘Sieglinde en Ronny hebben de kat niet vermoord.’ Zelf blijft Alphonse staan tijdens het praten.

‘Dat dacht ik.’ Dieter kijkt niet op. ‘Hoe is het gebeurd?’

‘Het was een vriend van de meisjes. Een jongen uit de buurt, die hier sindsdien niet meer durft te komen.’

‘Ik weet wie. Ik heb hem hier nooit pijltjes zien blazen.’

‘Het was een ongeluk. De jongen in kwestie mag er niet voor worden gestraft. Je dochter en haar vriendin evenmin.’

Dieter knikt. En knikt opnieuw.

Daarna vervliedt de lijm waarmee de woonkamer tijdens hun gesprek leek gevuld. De stilte wordt met metaalklanken verdreven: de uit elkaar schuivende benen van zijn eigen ladder, zijn schroevendraaier die een deksel opent. Boven neemt Dieter een bad.

Het grootste deel van de dag laten de drie gezinsleden hem in stilte schilderen. Ze sluipen respectvol voorbij of uiten hun goedkeuring als hij zich naar hen omdraait. Het werk vordert snel. Muur na muur begint te schijnen.

Iets voor het middaguur hoort hij de intonatie van Els’ en Dieters stem door het plafond. Els windt zich ergens over op, draait dan bij. Als ze ’s middags aan de keukentafel lunchen, willen ze dat hij erbij komt zitten. Eens hij dat heeft gedaan, vindt niemand nog een gespreksonderwerp. Ze leggen streekkazen op zijn bord, geschild fruit, recht van de boom, hij moet proeven. Ook Björn wacht zijn reactie af.

Als hij ’s avonds opruimt, wordt het echtpaar onrustig.

‘Mooi werk’, vindt Els. ‘En zo snel.’

‘Dat je hier amper twee dagen bent geweest’, zegt Dieter.

Alphonse tikt tegen het raam, Mila en Lana zwaaien naar hem terug. Daarna drukt hij Els en Dieter de hand.

‘Ik ben niet ver’, zegt hij. ‘Maandag begin ik bij de buren.’

Ze knikken.

‘Hier is ook nog werk.’ Paniek in hun woorden.

‘De kamers boven zouden best dit jaar nog worden herschilderd.’

‘Je weet me te vinden.’

Ze lopen met hem mee door de gang, haken hun ogen in de zijne wanneer ze daar de kans toe zien.

Als hij zich bij de bestelwagen nog eens naar hen omdraait, rent Björn in volle vaart op hem af. Hij tilt de spartelende hond op en draagt hem naar de voordeur, daar legt hij hem in Els’ armen. Een seconde kijken ze hem aan alsof hij hun baby ter wereld heeft gebracht, dan lachen ze het weg.

Op het dorpsplein van Watou bestelt hij een koffie op het lege terras van een vol café. Hij moet de uitbaatster gelijk geven: eindelijk zomer, het weer doet vreemd. Er zijn motorrijders op doortocht, twee jonge mensen op ranke paarden. Bij de kerk, voor het kerkhof, staat een Jezusbeeld met open armen. In het midden van het plein een soldaat, bijgestaan door een leeuw.

Hij is in een vreemd, mooi leven terechtgekomen. Vraagt hij te weinig? Krijgt hij te veel?

Na het betalen, onderweg naar zijn bestelwagen, ziet hij het standbeeld aan de voorzijde. De soldaat houdt een revolver tegen de borst gedrukt, de loop van zich weg. De Christusfiguur verderop, het hoofd gebogen, lijkt nu bevroren tijdens het opsteken van zijn handen.

Sommige dingen blijven hem hier verbazen. Twintig minuten rijden voor een pitabroodje.

Het is een nieuwe zaak, met een uithangbord dat uit spiegelende pailletten is gemaakt, zodat de letters van Pita Merci in de wind bewegen en uit alle macht het flauwe late zonlicht weerkaatsen. Binnen is het schoon en leeg. Linoleum. Met grote precisie schikt de jongen naast de kassa de rol aluminiumfolie, de messen en het grote zoutvat. Daarna legt hij geconcentreerd alle plastic vorken in de houder in dezelfde richting, tandjes naar hem toe. Zijn gezicht is opvallend gaaf.

‘Gardesh’, zegt hij blij als hij Alphonse ziet binnenkomen.

Ze kennen elkaar niet. Het is langgeleden dat iemand hem zo heeft genoemd, het bevalt hem.

‘Mooie zaak.’

‘Merci. Maar duur dus! Werken, werken, werken.’

‘Dat zal wel. Mag ik een grote pita met alle groenten en samoeraisaus, alstublieft?’

De jongen lacht. ‘Pikant dus. Altijd.’

‘Pardon?’

‘Jullie nemen dus altijd pikante sauzen. En veel kip.’

Hoewel Alphonse nu voor de andere ronddraaiende vleeshomp heeft gekozen, is het waar dat hij veel kip eet. Net als bijna alle mensen die hij kent. En inderdaad, hij heeft een voorkeur voor pikante sauzen. Hij wil zich daar niet bij voelen alsof hij ergens op is betrapt. ‘Ik dacht dat mijn eetgewoonten iets van mij waren. Van mij persoonlijk.’

‘Nee dus’, zegt de uitbater beslist, en dan, plots guitig, plots nog jonger: ‘Bij elke pita: een gratis show!’

Hij legt het brood in de oven en buigt zich over zijn smartphone, die hij op een box heeft aangesloten. Na een valse start vindt hij het juiste nummer. Eerst klinken er aanzwellende en weer wegebbende tonen, als zoeklichten over een donkere vlakte. De uitbater laat zijn vingers een soort rekoefening uitvoeren op het blad tussen hem en Alphonse in, de armen gestrekt, het hoofd met het dikke achterovergekamde haar licht gebogen. De blik die hij op zijn klant gericht houdt, is die van een valk. Alphonse vraagt zich af of er iets van hem wordt verwacht. Dan barst er een elektronische beat los, doorvlochten met een vaak herhaald oosters geïnspireerd motief. De uitbater stapt op de vleeshomp af. Hoe hij het vlees eraf snijdt, kan Alphonse niet goed zien, maar hij laat de beide messen waarmee hij in de weer is, geregeld met een snelle worp van plaats verwisselen, achter zijn rug, boven zijn hoofd. Met een sierlijke boog tovert hij vervolgens het broodje uit de oven en jonglerend met slalepels vult hij het met tomaten, ui, komkommers en geraspte wortelen. Op een gegeven moment beschrijft ook het zoutvat, dat hij nergens voor nodig heeft, ellipsen door de lucht. Een vat met kruiden zet de achtervolging in en laat bij elke draai een rood wolkje achter. Hij houdt ze samen met de lepels niet alleen met zijn handen in beweging, maar tikt ze ook aan met zijn ellebogen, schouders en linkerheup. Als het zoutvat rechtop op zijn hoofd belandt, beweegt hij dat als een Indische danseres van links naar rechts, terwijl hij de rode kruiden in het broodje schudt. Alphonse applaudisseert. Bij de lancering van twee messen en een kleine hakbijl zet hij een stap achteruit. Ook de manier waarop de uitbater het vlees, dat nog wat op de bakplaat onder de draaiende hompen ligt te sudderen, tijdens het messenwerpen tussen het brood krijgt, blijft voor hem verborgen. Duidelijk is dat de jongeman van het ene moment op het andere volkomen verstijft terwijl de messen en het bijltje om hem heen op de grond kletteren. Met trillende lippen en een hevig bloedende ringvingerstomp draait hij zich naar hem om.

Alphonse rukt een tiental servetten uit de houder, die de man tegen de wonde drukt. ‘Waar is de vinger?’ vraagt hij.

Tegelijk draaien ze zich om naar de bakplaat, en omdat ze hem daar niet zien, ervaart Alphonse het bijna als een opluchting – zij het een die kippevel niet uitsluit – om het lichaamsdeel onder zijn schoen gewaar te worden. Nog net kan hij zich ervan weerhouden zijn gewicht naar de voet te verplaatsen. Hij licht zijn been weer op alsof hij van een landmijn afstapt. De uiterste hulpeloosheid van een afgehakt lichaamsdeel, het onwerkelijke ervan. Hij raapt het met een papieren servet van de vloer. Het is de derde keer dat hij dit ziet, in de andere twee gevallen ging het ook om vingers. Hij herinnert zich een ongeluk met een elektrische zaag in een bouwbedrijf waar hij werkte; die vinger stond rechtop op de vloer, alsof een verdieping lager iemand door het plafond wees. En langer geleden was er de wijsvingertop van Aline, zijn zus, die in de keuken had staan helpen, met een mes dat veel te groot voor haar was.

De doffe slag van de flauwvallende man verjaagt de herinneringen. Hij ligt in een vreemde, kromme houding op de bespatte tegels. Al wat aan hem beweegt is het bloed dat uit de wonde stroomt. Met één hand plaatst Alphonse de zware voeten op een omgekeerd plastic teiltje, daarna gaat hij op zoek naar een diepvriezer. De meeste laden zitten dichtgeplakt met ijs, de eerste die hij na wat wrikken en trekken loskrijgt, is gevuld met uiterst gedetailleerde ijssculpturen, figuren ter grootte van Playmobilmannetjes, een Viking, een koning, een oosterse krijger, allemaal met hetzelfde gezicht. Het moet het bijzondere gezicht van de uitbater zijn, de jongeman op de vloer. Alphonse heeft niet de tijd om er langer naar te kijken, wil de vondst niet gebruiken voor het stelpen van een wond. Een lade hoger vindt hij gewone ijsblokjes.

Hij verdeelt ze over twee vaatdoeken, op een van de gevulde doeken legt hij de vinger, de andere legt hij op het voorhoofd van de jongen. Het duurt even eer die bijkomt, Alphonse staat net op het punt een ambulance te bellen, als het slachtoffer hem gealarmeerd aankijkt.

‘Kun je staan?’

De jongeman knikt en laat zich overeind helpen.

Hij heet Duran. Tijdens de rit naar het ziekenhuis en in de wachtkamer van de spoedopnamen evolueert zijn expressie van geschrokken verwarring naar gelaten somberte. Telkens als zijn in een windel gewikkelde vingerstomp moedeloos naar zijn schoot afzakt, maant Alphonse hem aan hem weer naast zijn oor te houden, dat vermindert het bloeden en vergroot de strijdlust.

‘Mijn vader zei dus: “Duran, je woont te ver, wat ga je in dat gat zoeken, je familie kan je niet helpen met die zaak, en je kunt het dus niet alleen, met jouw ogen.” Ik zeg: “Mijn ogen zijn goed, dat was vroeger” – ik had dus een lui oog, een afgeplakt brillenglas, moeilijk voor een kind. “Je ziet geen vlinders”, zegt mijn vader – die test dus, met die vlinders en zo, verstopt tussen vlekken, iedereen zag ze tevoorschijn komen, ik dus niet. “Ik hoef die vlinders niet te zien”, zeg ik. Veel ruzie, maar dus toch gedaan. Ik dacht: wacht maar, vader, overal zijn dus vlekken, blijf kijken tot ik verschijn, je zult mij zien.’

Hij houdt de omzwachtelde stomp vol afgrijzen voor zich uit. Net als Alphonse hem opnieuw wil aanmanen zijn hand verticaal te houden, marcheert een rondborstige arts de gang op. Ze moet achter in de veertig zijn en heeft oranje, omhooggebrusht haar, wat de indruk geeft dat haar hoofd in brand staat.

‘Vingertje eraf?’ vraagt ze.

‘Ik heb hem bij me.’ Alphonse wijst naar het plastic tasje op de zitplaats naast hem. De handdoek met ijs die erin zit, is intussen doorweekt.

‘Laat eens zien?’ Ze staat te popelen, zoveel is duidelijk. Hij hoopt haar niet teleur te stellen. De vinger zelf heeft hij in wat huishoudfolie gerold, uit angst dat hij anders door de kou zou worden aangetast. Duran kijkt zo nonchalant mogelijk de andere kant op.

De arts neemt de verpakte vinger en slaat er zacht mee tegen de armleuning van de bank. ‘Goed, niet bevroren.’ Ze laat een verrukt lachje horen. ‘Volg mij!’

‘Maar je moet kijken! Hoe vaak krijg je de kans de binnenkant van je vinger te zien?’ De woorden zijn aan Duran gericht, die wellicht liever onder volledige narcose was gegaan.

De arts staakt het hechten even om zich tot Alphonse te richten, die op een stoel bij de muur is gaan zitten. ‘U mag gerust wat dichterbij komen.’ Dat beide heren geen gehoor geven aan haar joviale uitnodigingen schijnt haar te verontrusten. Ze heeft alles wat ze deed zorgvuldig beschreven en benoemd, meer kan een patiënt toch niet van haar verlangen?

‘Zal hij de vinger weer kunnen gebruiken?’ vraagt Alphonse. Hij heeft de indruk dat haar onbegrip naar ergernis verglijdt.

‘Als hij er door mij weer is aangezet, hoogstwaarschijnlijk wel’, zegt ze, defensief, maar toch vooral trots.

Er zit een reep metaal en een stijf verband om de ringvinger van Duran. In de auto haalt hij zijn hand uit de steun die in het ziekenhuis om zijn nek werd gehangen.

‘Een ringvinger is dus beter dan een wijsvinger’, zegt hij, vastbesloten die avond nog opnieuw aan het werk te gaan. ‘En ik ben dus linkshandig.’ Van opzij kijkt hij naar de chauffeur.

Merkwaardig, vindt Duran, dat deze man de enige is die hem ooit in bewusteloze toestand heeft gezien. Hij heeft hem niet alleen gelaten, niet in de zaak, en niet op de spoedafdeling. Het treft hem dat hij dat normaal vond.

‘Merci, dus.’

Alphonse haalt zijn ogen van de weg en trekt een mondhoek op.

‘Nee, echt. Is er iets wat ik kan doen om je te bedanken?’

‘Er is wel iets. De mannetjes in je diepvriezer, die wil ik nog eens zien.’

Soms wordt de lucht vervangen door een gevoel. Plots is de auto van de vloer tot het dak met gêne opgevuld. Ben ik de enige die zijn ijsmannetjes kent? vraagt Alphonse zich af. ‘Ik vond ze mooi. Daarom wil ik ze graag nog eens zien.’

‘Het is een rare hobby, maar voor de rest werk ik dus gewoon. Ik werk echt hard. Vaak veertien uur per dag. En ik fitness ook.’

Alphonse dringt niet aan. Wel stemt hij erin toe dat Duran iets te eten voor hem zal maken. Hij parkeert vlak voor de pitazaak. In dit stuk van het land is nooit gebrek aan parkeerplaats.

Met de goede vingers van zijn gehavende hand laat Duran een theezakje op en neer bewegen in een kop heet water. ‘Je mag ze dus wel zien’, zegt hij. ‘Maar dan wel graag daar.’

‘Natuurlijk’, zegt Alphonse. ‘Anders smelten ze.’

Ze zetten twee stoelen bij de geopende diepvriezer en buigen zich over de lade.

‘Ze lijken allemaal op jou’, zegt Alphonse, met het risico dat hij Durans schaamte weer zal doen ontwaken.

‘En ze heten dus ook allemaal Duran’, zegt Duran. ‘Dit is Duran Khan – met de kleren van Dzjengis Khan dus. En dit is Ataduran.’

De appelthee dampt op een laag tafeltje naast Alphonse’ benen, de zwetende vleeshompen hebben hun derwisjdans hernomen en de vloer is beschilderd met bloed. Gezelligheid heeft vreemde gezichten, denkt hij vrolijk.

‘Hier’, zegt Duran. ‘Als je zijn naam raadt, mag je hem hebben.’ Hij toont Alphonse een Duran gekleed in stro en veren, met een lendendoek, een speer en een schild.

‘Shaka Duran?’

‘Ja. Hij is dus voor jou. Laat hem nooit aan iemand zien.’

Thuis bevrijdt Alphonse het mannetje uit de flat van koelelementen waarin Duran hem heeft opgesloten. Hij stopt Shaka Duran in de kleinste diepvriesdoos die hij kan vinden en legt hem te slapen tussen twee pakken spinazie in het vriesvak boven zijn eigen koelkast. Als Kat hem zal vinden, zal hij haar moeten uitleggen dat het geschenk goed bedoeld was.

28

Het regent op zondag. Vroeg in de ochtend gooit de wind harde druppels tegen de ramen, de salvo’s houden aan tot Alphonse zijn hoofd van het kussen optilt.

Hij gaat op de rand van het bed zitten en beseft dat het geluid van de regen in zijn droom werd vervormd tot het gestotter van automatische wapens, afgevuurd door geüniformeerden op naakte mannen tegen een muur. Hij was geen van hen.

Bij de koffie wil hij Kat horen, die buiten adem opneemt. Ze heeft geen tijd, zit midden in een storm, die opstak nadat alle matjes, kussens en dekens diep het bos in waren gesleept, nu brengen ze alles weer naar binnen, de sfeer heeft een dieptepunt bereikt, niet alleen het weer, ook de gastleraar valt tegen.

Alphonse zegt dat hij haar mist. Zij hem ook.

Ze heeft hem ooit een hoofdstand aangeleerd. Sirsasana zou de hersencellen verjongen, de stofwisseling optimaliseren en zowel grijs haar als spataderen verminderen. Zou hij het nog kunnen? Zich ervan bewust dat het geen impuls zonder gevaren is, legt hij een samengevouwen deken van de sofa op de grond. Hij zet zijn ellebogen tot tegen de rand, op schouderbreedte, schuift zijn vingers in elkaar, en duwt de kruin van zijn hoofd in de deken, de achterkant rust in zijn handen. Het gaat erom de schouders laag te houden, herinnert hij zich, zodat de nek niet wordt belast. Dan wandelt hij met kleine pasjes naar zijn gezicht, recht zijn rug, strekt zijn benen. En hij staat. Het is onwaarschijnlijk prettig, tot het verlangen hier nog lang zo te staan omslaat naar het inzicht dat hij niet meteen weet hoe hij er pijnloos mee op moet houden. Als hij zijn benen weer buigt om de afdaling in te zetten, lijkt het of hij uit elkaar zal vallen, dus strekt hij ze weer.

Er wordt op de voordeur geklopt, een gewoonte die hij enkel kent van de buurman, Willem.

‘De deur is los!’

‘Laat die niet open! Het is hier Brussel niet, maar toch!’ roept Willem van op de gang, en dan, oog in oog met de sirsasana: ‘Oei, hoe is dat gebeurd?’

‘Kun je mij even naar beneden helpen?’

‘Wat moet ik doen?’

‘Gewoon tegenhouden. Ondersteunen.’

‘Nondedorie, zeg. Ik ben bijna tachtig.’ Met de ernst van oude mensen gaat Willem van een gewichthefferspose over op een waarbij hij de benen van Alphonse vasthoudt als de armen van een kruiwagen. Na afloop doet hij geen moeite zijn trots te verbergen. Late zeventiger helpt veel jongere man bij fysiek euvel. Met succes. Hij haalt zijn vingers door zijn grijze bles en flitst Alphonse een glimlach toe. Ja, hij wil wel koffie.

‘Is Kat nog niet wakker?’ roept hij naar de keuken, waar Alphonse hem een kopje inschenkt.

‘Die is op yogaweek.’

‘En daarom dacht jij: laat ik ook wat op mijn hoofd staan? Ik heb altijd gezegd dat het gevaarlijk is. Kat zou er ook beter mee stoppen, ze is al veel te mager. Marie-Jeanne zei dat ook. Ze had oog voor die dingen, daarom bakte ze al die cakes voor jullie. Dat ik die nooit meer zal eten.’

Toen Marie-Jeanne nog leefde, had Willem het vooral over de irritatie die ze bij hem opwekte. Omdat haar aandeel in gesprekken grotendeels bestond uit de vraag ‘Dat is niet waar zeker?’ Of omdat ze niet kon genieten van een restaurantbezoek, nog voor ze de rekening hadden betaald naar sleutels begon te zoeken, die ze later, thuis, op plekken legde waar ze pas na lange speurtochten zouden worden gevonden. Vaak had hij zich beklaagd over haar gebrek aan interesse voor de bibliotheek over de Groote Oorlog die hij aanlegde, een desinteresse die naar vijandigheid neigde. ‘De Eerste Wereldoorlog is gedaan!’ had Alphonse Marie-Jeanne een week voor haar dood nog buiten zichzelf horen schreeuwen. Ze vond dat garages voor auto’s in plaats van voor boeken dienden, serres voor groenten. Volgens Willem had dat met een tekort aan scholing te maken, een verschil dat wel vaker een wig tussen hen had gedreven. Maar zo dacht hij er enkel over toen ze er nog was. Haar overlijden had de kranten gehaald door de opeenvolging van pech die eraan was voorafgegaan. Onderweg naar de viswinkel was ze het slachtoffer geworden van enkele geraniums, die zich met een terracotta tank op haar hadden gestort. Met een gebroken schouder en dito teen was ze naar het ziekenhuis afgevoerd in een ambulance, die onderweg een bocht miste, waarna ze samen met twee even hevig ruziënde als bloedende ambulanciers naar een andere ziekenwagen moest worden overgebracht. Na de ontploffende gasfles van een rokende longpatiënt in de ziekenhuisvleugel waar haar breuken in het gips werden gelegd, de brand en chaotische evacuatie die erop volgden, hield het nochtans taaie hart van Marie-Jeanne Maes het voor bekeken.

Ze waren pas een paar maanden buren toen de tragedie zich voltrok. Willem had zich na de begrafenis opgesloten in zijn huis tot Alphonse en Kat hem voor het eten hadden uitgenodigd. Vanaf dan kwam hij minstens één keer per week langs. Nadat hij hen had voorzien van een kist oude zeep, een harlekijn ter grootte van een zevenjarig kind, een loodzwaar apparaat om lunchpakketten mee vacuüm te trekken, een opgepoetste obushuls die als paraplubak kon dienen en het beschilderde hoofd van een sfinx, had Kat hem voorzichtig van het idee weten af te brengen dat hij hun bij elk bezoek iets moest schenken.

Deze keer heeft Willem een boek bij zich, merkt Alphonse, maar het ziet er niet naar uit dat hij het cadeau wil doen.

‘Er is geen mof, geen doctor aan de universiteit van Berlijn of München die in schoonheid en grandeur kan tippen aan de Senegalees!’ oreert Willem, een vinger als een droge tak in de lucht en een schuin oog op het boek. Alphonse’ opgetrokken wenkbrauw schijnt hem te plezieren. ‘Premier Clemenceau. In 1914. Je kunt over Frankrijk zeggen wat je wil, en kanonnenvlees waren de tirailleurs sénégalais zeker, maar de Fransen beschouwden de Afrikaanse soldaten tenminste als mensen. Enfin, dat is één kant van het verhaal.’

‘Ze beschouwden hun kanonnenvlees ten minste als menselijk’, grijnst Alphonse.

Willem knikt. Sinds de komst van zijn nieuwe buurman is hij zich nader gaan toeleggen op het lot van de tirailleurs sénégalais in de Eerste Wereldoorlog, en sinds de dood van zijn vrouw zijn ze een obsessie geworden.

‘Voor de Duitsers waren ze apen, een gevaar voor blanke vrouwen, die door een gebrek aan historisch bewustzijn interesse in die kerels toonden. Dat zegt ook iets over hoe er naar vrouwen werd gekeken, natuurlijk. Altijd een gevaar voor de sociale orde. Ze hadden wel degelijk een lager opleidingsniveau, de vrouwen in die tijd, maar opleidingsniveau en intelligentie, dat zijn twee verschillende dingen, kijk maar naar Marie-Jeanne: tot haar veertiende naar school gegaan, maar hoeveel heb ik niet van haar geleerd?’

Alphonse leunt achterover op de bank. Willem is de weduwnaar van een heilige geworden en die gedaante sterkt zijn zelfredzaamheid. Zijn verontwaardiging over het lot van Afrikanen tijdens de Eerste Wereldoorlog schijnt hem op een of andere manier te troosten, of toch af te leiden van zijn verdriet. Tijdens zijn eerste weken van rouw stortte hij zo veel tranen dat Alphonse er zich geen raad meer mee wist, ze waren het antwoord op alle vragen, de reactie op elke grap. Dit is veel beter. Bovendien luistert hij graag naar het gekuiste Nederlands met het West-Vlaamse accent van de bejaarde leraar Frans. Hij moet nooit moeite doen het te verstaan, wat in conversaties met sommigen van zijn klanten wel het geval is. Willem beklemtoont elke lettergreep, articuleert elke medeklinker zorgvuldig, ook als hij hem door een andere vervangt.

‘De Duitsers hadden er uiteraard alle baat bij de Afrikaanse soldaten te ontmenselijken, zo konden ze de Fransen ook meteen een ongeoorloofde manier van oorlog voeren in de schoenen schuiven. En de Fransen moesten op hun beurt blijven herhalen hoe moedig, sterk en loyaal de tirailleurs wel waren. “Loyale kinderen”, zo werden ze gezien. Zeker ook niet het beeld dat veel van die zwarte soldaten van zichzelf hadden.’

‘Eet je graag een boterham mee? Ik heb nog niet ontbeten. Er is rozijnenbrood.’

‘Van welke bakker?’

‘Moeyersons.’

‘Graag dan, in dat van Gaudesaboos zit te weinig zout. En ook het beeld dat ze van hun kolonisator hadden, veranderde er natuurlijk door: ze zagen de Fransen plots tegenover een machtiger opponent.’ Hij tuurt langs Alphonse heen, alsof hij het op de velden achter de gordijnen kan zien gebeuren. ‘Al die jonge gasten die alleen maar zon hadden gekend, en dan hun voeten er moesten komen laten afvriezen voor een strijd waar ze niets mee te maken hadden. Ik weet dat ik het al gevraagd heb, maar zou je met mij niet eens een tocht willen maken langs de graven van de tirailleurs sénégalais? Er liggen er ook aan deze kant van de grens. Als er nog één ding is dat ik wil doen voor ik moet gaan, dan is het een volledige inventaris maken van die graven, die namen.’

‘Ik wil wel’, zegt Alphonse. ‘Maar niet met dit weer.’

Hij heeft zin om de hele dag binnen te blijven. Hij is vaak verhuisd, maar pas kort geleden wandelde hij op een ochtend door dit gehuurde huis, met het gevoel dat het een goed huis was, mooi en degelijk, dat hij ongemerkt thuis was gekomen. Sindsdien verheugt hij zich over de draagkracht en soliditeit van de muren, hoe ze de warmte binnenhouden, de regen buiten.

Hij zet de computer aan, opent Skype. Zijn moeder blijkt online te zijn, hij belt haar met het soort blije heimwee dat hij daar altijd bij voelt. Het geluid dat bij deze vraag om contact hoort, is juist gekozen: eerst een paar afwachtende tonen die in een vraagteken eindigen, dan, wanneer iemand op een ander continent boven water komt, iets als groeiende luchtbellen. En Dakar, de binnenkant van het appartement op de benedenverdieping waar ze nu woont.

‘Dag zoon’, zegt ze, in het Diola, de taal die hij nog vrijwel uitsluitend met haar en zijn zus praat. ‘Je wordt dik.’

‘Dag moeder. Dat zijn spieren.’

Hij moet vaker afwimpelen wat zijn klanten hem voorschotelen, vooral de taartjes. Haar rode hoofdsjaal blijft keurig op zijn plaats als ze haar hoofd van voren naar achteren lacht. Er is veel lawaai om haar heen, zoals altijd.

‘Heeft iedereen je weer nodig?’ vraagt hij.

‘Sommigen zijn hier om raad te vragen, anderen doen alsof, die lopen van de achterdeur naar de voordeur omdat het de snelste weg van de ene straat naar de andere is. Zolang ze eerst aankloppen, laat ik hen begaan.’

‘En verder?’

‘Tante Agnes is overleden.’

Haar jongere zus. ‘Wanneer is dat gebeurd?’

‘Drie dagen geleden. We hebben haar dezelfde dag begraven. Ze was al een tijdje ziek.’

‘Maar bel mij dan toch!’

‘Wat zou je dan hebben gedaan?’

‘Geld sturen voor medicijnen. Troosten.’ Hij heeft weinig herinneringen aan die zus van zijn moeder, die in een dorp in Casamance was gaan wonen en zich afzijdig hield van de rest van de familie, van de rest van de mensheid misschien eerder. Agnes’ meest opvallende eigenschap was dat ze stuursheid wist te combineren met levenshonger. De eigenzinnigheid die de meeste leden van hun familie in zich droegen, was bij haar weerbarstiger. Ze werkte als imker, de enige vrouwelijke imker in Senegal, en het enige lange gesprek dat ze met hem had gevoerd ging uitsluitend over bijen kweken. Hij had honing moeten proeven. Een jaar of zestien moest hij zijn geweest, zijn tante was toen jonger dan hij nu.

‘Tante is niet weg. De atomen die haar lichaam bij elkaar hield, zijn vrij nu. Ze hoeven niet langer samen te werken om die ene persoon in stand te houden, het is als het rafelen van een trui, steek na steek verlaat de vorm waarin hij was gevangen. En al die miljarden atomen gaan op in iets anders: het huis van een slak, een mangobloesem en haar bijen. Ze zal zich in rivieren storten en naar zee vloeien, een glad schelpje zijn op de golven, zowel als de veren van een opstijgende visarend én de wind die erdoorheen blaast. In haar grenzeloosheid is ze blijer dan ze ooit als mens kan zijn geweest.’

Zijn moeder kan mooie verhalen vertellen. Hij heeft moeite om er vragen over ebola aan vast te knopen, maar doet het toch. Er is geen nieuws. Senegal wordt ingesloten door buurlanden met een groeiend aantal zieken, maar blijft er vooralsnog van gevrijwaard. Kritische stemmen fluisteren dat dit niet noodzakelijk de waarheid hoeft te zijn.

De overige uren verdwijnen in muziek. Hij neemt de bas, het vertrouwde gladde hout in zijn handen, de dikke snaren die passen in de groeven op zijn harde vingertoppen. Hij gaat voor het raam staan en speelt wat in hem opkomt, een laag lied voor de groene en bruine gewassen, moddersporen over de wegen, de smeulende wolkenrand, de opklaring. Hij drukt het pedaal in met zijn voet, stuurt de klanken in een lus, die voortduurt als hij de bas in de steun laat rusten en de bolle achterkant van de kora op zijn schoot legt. Tegen een biscuit van bas vertelt de kora een meerstemmig verhaal, over de trench foot van de tirailleurs, de cakes van Marie-Jeanne, het gelach van dertienjarige dochters, verdoemde zieken in Liberiaanse straten, gonzende bijenzwermen zonder zijn tante. En door het raam de velden, altijd de velden, de bomen erlangs, de grond uit, de lucht in, hij ziet het gebeuren, telkens opnieuw.

27

Toen Alphonse arriveerde, was enkel Sieglinde nog thuis. Hoewel ze hem gehaast naar de slaapkamers heeft begeleid en een uur geleden al aankondigde dat ze naar haar werk moet, is ze er nog. Ze loopt van het ene vertrek naar het andere, van boven naar beneden, het hondje op de arm. Hij kruist hen op de trap en treft hen in de keuken, waar ze, in gedachten verdwaald, spitse kussen op de kleine hondenschedel drukt. Het dier houdt daarbij de oogjes op hem gericht. Hij meent er een ‘zeg iets’ in te lezen.

‘Ça va?’ vraagt hij.

Haar ogen achter de brillenglazen lijken nog groter en blauwer dan voorheen.

‘Heb je een gezin?’ wil ze weten.

‘Een vriendin. Vrouw.’

‘Geen kinderen?’

‘Nee.’

Ze schraapt met haar boventanden over haar onderlip, weet dat het een riskante vraag is maar stelt ze toch: ‘Waarom niet?’

‘Zo is het leven gegaan’, zegt hij.

‘Wil je er nog?’

Hij vindt het vreemd dat de meeste mensen in het meervoud over hypothetische kinderen praten, alsof ze zich doorgaans als klas aandienen. ‘Het is welkom. Het is niet verplicht.’

‘Het maakt niet uit?’ Ze doet geen moeite haar ongeloof te verbergen. ‘En hoe denkt je vrouw daarover?’

‘Op het moment wil ze er liever niet bij stilstaan.’

Dat kan veel betekenen. Ze likt nu ook aan haar lippen: al die tics die moeten verhinderen dat de nieuwsgierigheid naar spraak wordt omgezet. Dan verhardt haar gelaat. ‘Ze zou het beter wel doen. Erbij stilstaan.’

‘Er is nog tijd.’

Dat bedoelt ze niet. Ze praat vlot en gedragen, alsof ze een theatermonoloog opvoert waarvan ze elk woord al jaren kent. ‘Er kan veel veranderen, in jezelf, en niet enkel ten goede. Alles wat ik had gehoord over een eerste kind krijgen, is dat het de mooiste gebeurtenis van je leven is, een niet te evenaren ervaring die je met alles verbindt. Dat je dan pas echt voelt wat liefde betekent, wat het is om een mens te zijn. Dat werd mij verteld. En natuurlijk wist ik wel dat er hier en daar een ontaarde vrouw rondsjokte bij wie het anders was, een die er nooit klaar voor zou zijn, een zwakke schakel die simpelweg niet voor nageslacht was gemaakt. Ik bleek zo iemand te zijn. Nochtans had ik het niet zien aankomen dat ik, eens zwanger, aan een afdaling zou beginnen. Tijdens de weeën werd ik een diep gat in gezogen. Dat is van de pijn, hield ik mezelf voor, straks leggen ze het kind op je buik en dan komt de euforie. En toen legden ze het kind op mijn buik en alles wat ik kon denken was: haal het eraf. De volgende dag was het niet voorbij en de dag daarna ook niet. Het duurde anderhalf jaar eer ik iets anders kon voelen dan afkeer. Niet alleen voor het kind. Niemand wist ervan, behalve mijn man. Zonder hem had ik er een einde aan gemaakt. Dat is ook iets wat ik onthouden heb uit die maanden: dat het de verbeelding tart, wat je verborgen kunt houden. Ik hield het kind in mijn armen en babbelde met die eindeloze rij bezoekers, terwijl ik hoopte dat als er ergens een meteoriet moest inslaan, dat het dan op ons huis zou zijn. En ik denk dat het goed met haar gaat, met mijn dochter, maar ik ben voortdurend bang dat ze er wat aan over heeft gehouden. Want dat was niet iets van de natuur, wat ik had. Dat de natuur haar wreedheid heeft, dat weet ik wel, zelfs haar onverschilligheid wil ik erkennen, maar hoe ik was had geen zin, dat was alleen vernietiging, en die nam mij moeiteloos over.’

De stilte groeit. Voorlopig is ze klaar, denkt hij, maar er is meer.

‘Lana is erg aardig.’

‘Ja.’ Ze buigt zich geschrokken over het hondje in haar armen, bestempelt het kleine schedeldak opnieuw met kussen. ‘Wanneer zag je haar?’

‘Samen met Mila, op hun ladder. Ik sprak hen kort.’

Zonder te knipperen staart ze hem aan. ‘Ze zijn hier geweest. Onze buren. Gisteren stonden ze plots voor de deur, we dachten “wat nu weer?” maar het was taart. Taart en veel wat niet werd gezegd, veel ongemakken. Thee gezet. Kort over de kinderen en de honden gepraat. Ook even over jou. Op eieren gelopen. Na drie kwartier gingen ze weer weg en wisten Ronny en ik niet wat we erover moesten zeggen. Al bij al viel het mee.’

Ze zet het hondje op de grond. ‘Enfin, ik moet vertrekken. Ik ben al te laat. En ik hou jou ook van je werk.’

‘Hoe heet hij?’ vraagt Alphonse.

‘Wie?’ Weer die blauwe zwaailichten achter de bril.

Hij kijkt neer op het hondje, dat met zijn kop op de tip van zijn schoen gaat liggen.

‘Ze heet Happy. Een teefje. En ze is blijkbaar wel op haar gemak.’

Hij wiebelt met zijn voet. Happy heft de kop op en gaat elders liggen, zodat hij zijn spullen naar boven kan dragen.

‘Alphonse’, zegt ze onder aan de trap als hij bijna boven is. ‘Kun je eens naar de badkamer kijken? Die ligt tussen de slaapkamers in.’

‘Moet ik die ook aanpakken?’

Ze aarzelt. ‘Niet noodzakelijk. Gewoon zeggen wat je ervan denkt. Maar het hoeft niet meteen. Tot vanavond.’

Gehaast trekt ze haar jas aan. Happy keft naar de sluitende deur.

Er is niets bijzonders aan de badkamer, niets om te schilderen of te herstellen. De muren zijn volledig betegeld, het plafond met een folie bekleed. Wat wil ze dat hij vindt? Dan ziet hij het, op de vierkante wastafel, tussen de kraan en de haarborstel. Hij houdt het witte staafje dichterbij. De blauwe dop is eraf gebroken. Een korte en langere verticale roze streep wijzen op een positief resultaat, meent hij te weten. Niet noodzakelijk een gunstig.

Hij weet niet wat hij haar moet vertellen, breekt er zich het hoofd over tijdens het afplakken van de plinten. Wat hij haar zeker duidelijk moet maken, is dat hij geen enkele ervaring heeft met postnatale depressies.

In Brussel had hij, tijdens de vele periodes waarin hij van muziek niet rond kon komen, soms in dienst van een bouwbedrijf gewerkt, soms als schildersknecht. Toen vertelden mensen hem ook veel. Als muzikant overkwam het hem minder vaak. Het moet met die interieurs te maken hebben, met binnenkanten.

Hij was gewaarschuwd over het stugge, zwijgzame karakter van Westhoekbewoners, maar in zijn ervaring zijn ze hetzelfde als de klanten uit het verleden: eens ze hun problemen schoorvoetend hebben aangeboden, maken ze geen geheim van de bijhorende behoeften. Volgens Kat beklemtoont zijn kleur dat hij buiten hun leven staat, en laten ze hem er daarom in. Zijn kleur is de soutane van de geestelijke, het beroepsgeheim van de psychiater. Hij is niet overtuigd van die theorie: in de hoofdstad heeft hij met andere Afrikanen gewerkt, van wie velen eerder wantrouwen, of op zijn minst terughoudendheid opwekten, hoewel ze daar volgens hem geen reden toe gaven. De afwerende, tot blindheid bereide blik die op hen rustte, tastend naar verschillen om te bevestigen, naar een vrijgeleide voor ongelijkheid, had ook hem weleens gezocht, en geraakt. Toch begonnen klanten steeds vaker met hem te praten. In zijn bijzijn etaleerden ze hun leven met een gretigheid die hem overweldigde; het was alsof ze hoopten dat hij ze ervan zou verlossen. ‘Jij bent gewoon belachelijk geduldig’, had Kat meermaals opgeworpen. Haar ergernis over de tijd die hij aan klanten besteedt, is nog steeds groot. Hij is er nooit in geslaagd haar duidelijk uit te leggen wat er precies gebeurt als het ontboezemen begint, waarom hij erop in blijft gaan. Hij kan het nauwelijks in gedachten omzetten. Wederzijdse hypnose, zo heeft hij het voor zichzelf eerder trachten te benoemen. Volgens Kat is hij een magneet voor gestoordheid, en ook collega’s en vrienden uit het verleden wezen hem op dat soort aantrekkingskracht. Hij kan zichzelf er niet van overtuigen: dit zijn mensen die hun wanden een andere kleur willen geven, ze hebben zijn telefoonnummer op het internet of onder het regenbooglogo op de zijkant van zijn bestelwagen gevonden. Dit zijn geen in zichzelf pratende randfiguren die hem van de andere kant van een vol plein in de gaten hebben gekregen en op hem af zijn gekropen. Dit is de afwijking niet, dit is de norm achter muren.

En hij? Als het waar is dat zijn geduld groter is dan dat van de meeste mensen, en hij om wat voor reden dan ook meer vertrouwen oproept en hoop genereert, is hij dan degene die zich aan moet passen?

Het luisteren heeft hij nooit moeilijk gevonden, het raadgeven wel. Hij is er zuinig mee, al lijken ze vaak een uitspraak van hem te verwachten. In het geval van een geëscaleerde burenruzie als die van Dieter, Els, Sieglinde en Ronny, durft hij kordaat op te treden, omdat de betrokkenen doorgaans – het viertal is niet het eerste dat op zijn weg is gekomen – stuk voor stuk staan uit te schreeuwen dat het de ruzie zelf is die hen het meest kwelt, het bijleggen de enige remedie. Zij weten dat, maar kunnen er niet naar handelen. Dan komt hij, toevallig, en hij laat het terloops vallen.

Happy is al enkele keren verlegen langs de deur getrippeld. Deze keer besluit ze iets mee te delen, bij elke blaf schuift haar witte lijfje een centimeter naar achteren.

‘Pipi?’ Hij vraagt het hees, omdat zijn stem al enkele uren sliep.

Het hondje loopt in volle vaart voor hem uit de trap af.

Hij opent de deur naar de tuin en blijft binnen staan wachten tot het dier klaar is en weer met zenuwachtige sprongen om hem heen stuift. Hij aait haar over het hoofd tot ze op het vloerkleed in de woonkamer in slaap valt.

Dit is iets wat hij kan. Luisteren, sussen, troosten. Confronteren soms. Aansporen? Klanten die meer willen veranderen dan de kleur van hun interieur, moeten dat uiteindelijk zelf doen. Moet je het hulpverlenen uitsluiten, zelfs als je erom wordt gevraagd, uit angst dat het waar is dat de weg naar de hel met goede bedoelingen is geplaveid? Mocht hij op een geval stoten waarbij zijn tussenkomst tot erger zou leiden, dan zou hij een andere baan kiezen. Het is niet abnormaal dat hij hiervan houdt, niet verkeerd dat hij ’s ochtends graag naar zijn werk vertrekt, omdat er op hem wordt gewacht. Het is geen ijdelheid. Geen hoogmoed. Het is iets wat hem overkomt en wat hij kan. Hij duwt de verfroller op en neer, omgeeft zich met Balanced Mood. Hij heeft nog steeds geen idee van wat hij tegen Sieglinde zeggen zal.

Happy blaft als de deur opengaat. Aan haar stap kan hij horen dat zij het is die thuiskomt. Ze loopt meteen de trap op, met twee passen tegelijk.

Eerst kijkt ze de kamer rond. ‘Ja. Rustig. Mooi. Bedankt.’ Dan richten de enorme ogen zich op hem: ‘En?’

‘Ik weet niet wat ik erover moet zeggen.’

‘Het is een test van vier maanden geleden, ik heb hem bewaard. Ik ben vijf maanden ver nu. Het is te laat om er wat aan te doen.’

Is ze vijf maanden zwanger? ‘Sommige mensen vinden meer rust en vrijheid van denken eens de mogelijkheden zijn beperkt. Anderen niet, natuurlijk.’

‘Ik heb die test bewaard omdat ik ’s ochtends bij het ontwaken soms denk dat het niet waar is. Ik kom ook nauwelijks aan.’

‘Weet je man ervan?’

‘Ja. Die zegt dat het deze keer anders zal zijn.’

‘Dat is al heel wat.’

Ze kijkt hem alleen maar aan. Nog steeds heeft ze niet het hele verhaal verteld. Ze lijkt het hem niet kwalijk te nemen dat hij het nog niet raden kan.

‘Zeg, je hebt toch wel iets gedronken vandaag?’

‘Ik had water bij me.’

‘Neem maar gewoon wat je nodig hebt, hè. Zal ik thee zetten?’

‘Graag.’

Ze haast zich weer naar beneden. ‘Een Chocotoff?’ roept ze onder aan de trap.

Door het halfdonker rijdt hij Zoetemore binnen, het dorp waar ze zijn gaan wonen. Hij heeft honger, moet binnenkort nog eens bij Duran langs, wil weten hoe het met hem gaat, maar vanavond heeft hij geen trek in pita. Hij denkt aan Durans vinger en de afgesneden vingers die hij eerder heeft gezien. Het leven bestaat uit een immens aantal verzamelingen, van de meeste ben je je niet eens bewust; de keren dat je iets gelijkaardigs ervaart, de handelingen die je verricht – hoe vaak je een emmer vult, een schouder kust, hoe vaak op een schommel – en hoeveel keren je nog resten. Hij denkt daaraan als hij de huissleutel in het slot stopt, kijkt dan op naar het geklop op het glas. Willem wuift naar hem door het raam op zijn eerste verdieping, gebaart dat hij op hem wachten moet. Hij lijkt in paniek.

‘Had je het al gezien?’ vraagt zijn bejaarde buurman, die zijn voordeur uit stuift met een spatel in de hand. Hij wijst langs hem heen naar de betonnen afrastering aan de overkant, een oude draak vol asbest waarover de gemeente heeft beloofd dat hij voor volgend voorjaar zal verdwijnen. Hoewel de laatste verkiezingen al enkele maanden voorbij zijn, is er een poster tegenaan geplakt van een extreem rechtse politicus. Willem werpt zich erop, krabbend met de spatel. ‘Dat zijn die zonen van de krantenwinkel’, zegt hij. ‘Of de pa zelf. De ma kan ook. Zowel haar familie als die van hem is fout geweest in de oorlog. Dat gaat er niet uit.’

Alphonse herinnert zich de vrouw, die altijd op hem is overgekomen als een onhandig, oud geworden meisje. Tijdens hun vluchtige contacten heeft hij sympathie voor haar gevoeld. Zou het kunnen? Hij weet het niet. Willem ook niet. Zijn er nog mensen in dit dorp die hem weg willen hebben? Hij voelt hoe slap zijn benen zijn als hij op zijn buurman afstapt. Hij blijft naast hem staan tot hij de laatste restjes papier heeft verwijderd.

‘Voilà’, zegt hij. ‘Iets drinken nu? Iets sterks?’

Alphonse schudt het hoofd. ‘Maar bedankt.’

Thuis haalt hij zijn spullen uit zijn rugzak. Zijn smartphone meldt dat Amadou hem twee keer heeft proberen te bellen. Hij schenkt zichzelf een glas sap in en belt terug.

‘Ah, daar ben je.’

‘Ja, eindelijk, sorry. En man, ça va?’

Ze lachen even, om het snelle met Frans doorspekte Wolof dat ze praten, dat ze delen, en om de keren dat hij niet terugbelde onbelangrijk te verklaren.

‘Is alles in orde?’

‘Ja, hoor. Wanneer komen jullie?’

‘Volgende week, als dat nog kan?’

‘Ja, prima.’

Hij hoort een vrouwenstem iets mompelen op de achtergrond, Amadou’s vriendin, die hij niet kent.

‘Vindt je vrouw het wel goed?’ vraagt Amadou.

‘Kat heeft altijd graag bezoek. Wat wel zo is: ik moet werken, ik kan geen vakantie nemen.’

‘Ja, dat zei je al. Als je het liever een andere keer wil, dan doen we dat.’

‘Ik kijk ernaar uit je te zien.’

‘Langgeleden.’

Hij dicteert zijn adres nog eens, hoort een potlood het neerschrijven.

Ze zullen niet trachten te reconstrueren hoe twee mannen die jarenlang bijna samenleefden ertoe kwamen elkaar zo lang niet te zien. Mocht iemand ernaar vragen, dan zullen ze het aan afstanden wijten, aan drukte. Er is echter een meer afgebakend breekpunt geweest, weet Alphonse, en hoewel hij zich de precieze details ervan niet meer voor de geest kan halen, meent hij dat het in de gangen van een druk station gebeurde, een onooglijk voorval, dat graag even onopgemerkt als banaal was gebleven. In dat station had Amadou hem gevraagd hem geld voor te schieten, een bedrag dat volstond voor een lunch en een ticket, en hij, Alphonse, had geweigerd, zonder het uit te leggen, maar ervan overtuigd dat het te vaak gebeurde, dat hij mensen geld leende terwijl hij het zelf niet had, bitter plots over de vele keren dat hij niet terugkreeg wat hij gaf. Meteen had hij begrepen hoe kwalijk de weigering hem werd genomen, de kromming van Amadou’s magere lijf, en achteraf had hij ook beseft dat Amadou niet tot zijn statistieken behoorde, dat hij een fout had gemaakt. Na die dag wandelden ze nog een tijdje aan elkaars zijde, maar elk met een scherp steentje in een schoen. De afstand en de drukte kwamen van pas.

Hij is blij dat zijn vriend het contact weer heeft hersteld, en dat hij hem weldra terug zal zien. Of hij hem gemist heeft, kan hij niet met zekerheid zeggen. Er zijn mensen die hij niet enkel als mensen uit het verleden kan beschouwen. Kat vindt dat onzin: als je iemand jarenlang niet meer hebt ontmoet, dan betekent dat volgens haar dat je die persoon daar niet belangrijk genoeg voor acht, of dat jij dat niet voor hem bent. Het nakende bezoek van zijn vriend en diens vriendin noemt ze tijdens hun telefoongesprek van die avond ‘vreemd’. Ze waarschuwt voor teleurstellingen, omdat het wel heel toevallig zou zijn mochten ze ‘op dezelfde manier zijn veranderd’. Voor de rest vindt ze het een goed idee.

Dat hij dat ook vindt, strookt niet met de manier waarop hij treuzelde om terug te bellen en een afspraak met Amadou vast te leggen. Soms denkt hij dat hij zo van zijn beroep houdt omdat de contacten even vluchtig als intens zijn. Hij luistert, laat de mensen delen en vertrekt, alsof hij hen reizend ontmoet.

Op zoek naar ingevroren soep valt zijn oog op de doos met Shaka Duran. Hij opent ze en kijkt erin. Als hij het poppetje rechtop zet, zuigt het zich even met ijskoude lippen aan zijn vingertop vast.

Terwijl hij soep eet, leest hij de krant. Dyslexie verplicht hem ertoe bij elk woord de letters, altijd trager dan hij wil, op hun plaats te dwingen. Het afmattende van de worsteling haalt het deze keer niet bij de mate waarin het artikel hem weet te interesseren. Een van de kopstukken van de grootste partij noemt zichzelf fundamenteel gelukkig. Dat treft hem. Hij heeft nooit enige aansluiting bij de vrouw gevoeld, maar zichzelf in gedachten ook zo genoemd, nog niet lang geleden: fundamenteel gelukkig. Raakpunten, verbindingen die hij eerder niet zag; meer dan dat ze hem verwarren vervullen ze hem van een zomerse hoop. Hij had iets soortgelijks met een artikel over de liefdesbrieven van een extreem rechtse politicus aan zijn inmiddels overleden minnares. ‘Soyons heureux, vivons cachés’ had de man een van de geciteerde brieven besloten. De Franse zegswijze die de politicus in zijn hartstocht was ontglipt, is Alphonse zelf al vaak door het hoofd geschoten. Kat zou er iets anders in horen resoneren. Nu ze hier bijna een jaar wonen is gebleken dat de voordelen van de afzondering haar ontgaan. Bovendien zou ze het een ongeloofwaardige slogan vinden voor Alphonse, iemand die zo veel tijd en zorg aan wildvreemden besteedt. Met extreem rechts in verband gebracht, glimt in ‘vivons cachés’ ook een afgekeerde rug door, een dichtslaande deur gevolgd door gekruiste armen, een ‘niet in mijn achtertuin!’ en een vuist naar wie langs het venster durft te lopen. Maar in dat huis zitten de man en zijn geliefde. Een moment ziet Alphonse de verbindingen duidelijk, een oplichtende bundel onstoffelijke draden tussen de meest uiteenlopende mensen die – misschien slechts sporadisch, misschien alleen nu – hun fundamenteel geluk vinden in afzondering: een spelend kind, legoblok-afdruk op de bil, mond lichtjes geopend, een oud Russisch dametje, prevelend voor een icoon in een Petersburgse kerk, de politicus, in een droom tijdens een powernap, alleen en verenigd met de vrouw die hij mist, een Chileense zangeres die verdwijnt in haar lied, zittend op haar bed, voor een spiegel, en hijzelf, hier, geroerd, bijna in tranen. Tientallen, duizenden anderen staan op het punt om vorm te krijgen, te ontstijgen, als het gevoel even bruusk naar de achtergrond verdwijnt, plaatsmaakt voor gêne, een droge kuch, het geluid van de vaatwasser, zijn nieuwe gewoonte: door het raam naar de overkant kijken, om zich ervan te vergewissen dat er geen nieuwe poster hangt. Hij drinkt zijn soep op. Is fundamenteel geluk een hovaardige waan? Is het ontvreemdbaar?