Ayesha Harruna Attah

Saturdays kinderen

Uit het Engels vertaald door Paul Bruijn en Molly van Gelder

Uitgeverij De Geus

breda 2014

De vertalers ontvingen voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Saturday’s Shadows

By agreement with Pontas Literary & Film Agency

Oorspronkelijke tekst © Ayesha Harruna Attah, 2014

Nederlandse vertaling © Paul Bruijn, Molly van Gelder en De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Rozemarijn Koopmans

Omslagillustratie © Angèle Etoundi Essamba

isbn 978 90 445 3375 0

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

1
==

De massa

Na de transitie werden we gek. Doctor Karamoh Saturday had zijn militaire regime beëindigd en was nu president van onze piepjonge democratie, maar iedereen weet dat een vos nooit zijn streken verliest. In mijn gezin maakten we allemaal onze eigen verandering door: Kojo zat net op het internaat dat werd geleid door dezelfde bloeddorstige dieven die het land bestuurden, Theo zat ergens weggestopt in het ministerie van Buitenlandse Zaken en Atsu, een bescheiden meisje uit het dorp, was net bij ons in dienst. En ik? Ik vroeg me af hoelang ik nog te leven had.

Of de gekte sijpelde van buitenaf naar binnen, of het was een sluimerend virus dat in ieder van ons lag te wachten op een geschikt moment om zijn dodelijke nucleïnezuur af te scheiden. Ik weet precies wanneer ik besmet raakte. Dat was op de dag dat ik inkopen deed voor mijn jaarlijkse feestje met Kerstmis. Ik was onderweg naar de Bakoy Market om de feestspullen aan te schaffen. Een warme harmattanmiddag, de blauwe lucht ging schuil achter een grijze stofnevel en het verkeer zat overal vast. De verkeerslichten werkten niet, er was geen politieagent te bekennen en taxi’s en bestelwagentjes schoten in en uit de onmogelijkste hoeken en gaten.

Terwijl mijn auto voortkroop, boorde een vlijmende migraine zich een weg van het linkerdeel van mijn schedel naar het rechter. Vanuit mijn ooghoek zag ik een lichtbal ontstaan. Misselijk. De auto’s op de weg werden wazig en straatventers versmolten tot één grote vage vlek. Het getoeter en geschreeuw achter me werd steeds luider.

‘Stom mens, rij nou!’ gilde iemand.

Ik begreep die woede wel, ook al wilde ik liever niet dat die zich op mij richtte. Onze collectieve boosheid, die onder Doctors dictatuur zeventien jaar lang was ingehouden, barstte eindelijk los. Iedereen kon nu onbevreesd zeggen wat hij wilde: je kon niet afgeranseld worden door Saturday’s Boys of plotseling verdwijnen.

En man die fakkels en kerstlampjes verkocht liep langs me. Het geel van zijn hemd werd beige en toen wit en zijn hoofd werd langwerpig. Ik deed mijn ogen dicht om die dwarrelende beelden buiten te sluiten. Voor ik wist wat er gebeurde stuiterde mijn lichaam terug van het stuur.

Langzaam keerde het gevoel van mijn vingertoppen terug naar de rest van mijn lichaam. Mijn spieren voelden strak aan, alsof iemand ze uitrekte als elastiek.

Al snel ontstond er een oploopje. Verkopers, en andere automobilisten, dromden om mijn auto heen.

‘Bent u dronken, mevrouw?’ vroeg een man.

Een andere man, in een korte broek met scheuren, liep naar me toe, met zijn handen op zijn hoofd gevouwen en zijn mond wijdopen. Ik kreeg niet de tijd om tot me door te laten dringen wat er was gebeurd.

‘Ei, mevrouw, dit wordt mijn dood!’ jammerde hij. ‘Mijn baas vermoordt me. Ik heb geen geld! Ik heb het schoolgeld van mijn kinderen nog niet betaald. En nu dit.’

Ik was van streek, had nauwelijks door wat er was gebeurd.

‘Het is háár schuld’, zei hij. ‘Dat hebben jullie gezien. Zij heeft het gedaan.’

Wankelend kwam ik mijn auto uit en toen ik steun zocht duwde ik per ongeluk een sinaasappelverkoopster opzij. Ik liep naar de auto van de man en de omstanders liepen mee, en ook al waren ze minstens een armlengte van me vandaan, toch had ik het gevoel alsof hun lichamen tegen me aan duwden. In het midden van zijn bumper zat een klein deukje. Aan mijn auto was bijna niets te zien.

‘O, dat valt reuze mee’, zei ik.

‘Voor u, ja, niet voor mij. Wat gaat u hieraan doen, mevrouw?’

Eigenlijk kon ik het geld niet missen. Dat had ik nodig voor vier braadkippen, een zak rijst, een gallon olie. Van wat er van het geld overbleef moest Atsu een paar dagen voor het feest verse groenten en fruit kopen. We zaten krap – Theo leek niet echt zijn best te doen om op het ministerie meer respect af te dwingen en op mijn werk had ik te maken met boeven die zeiden dat sinds de transitie de productie van palmolie was ingezakt en de prijzen omhoog waren geschoten. Ik had al wat van de luxe dingen van vorige jaren geschrapt: de cateraar, levende muziek, versieringen die de hele straat verlichtten, een vierpoter die aan het spit werd geroosterd. Als ik maar een tiende van mijn geld uitgaf, kon er al iets niet meer worden gekocht.

‘Hoeveel hebt u nodig?’ vroeg ik. Achter ons was de file twee keer zo lang geworden. ‘Kunnen we niet beter aan de kant gaan?’

‘Pas als ik naar de garage ga, kan ik dat weten, mevrouw. Vertel maar hoeveel u me geeft.’

‘Vijfhonderd kowry?’ Dan zouden we het zonder tomaten, knoflook en gember moeten doen.

‘Dat is te weinig.’

‘Zullen we onze auto’s aan de kant zetten, dan kunnen die mensen doorrijden’, zei ik.

‘Ze wil ’m smeren!’ riep een ruwe stem. Ook al had ik daar niet aan gedacht, die man had wel gelijk. Ik zou ’m kunnen smeren en niemand zou me ooit gaan zoeken. Ik zou me niet eens hoeven te verstoppen.

‘Goed’, zei ik. ‘Zes?’ De hoofdpijn was nog niet gezakt, maar ik was niet misselijk meer. Hij schudde zijn hoofd; hij moet hebben gedacht dat ik een makkelijk slachtoffer was. Maar ik liet me door die oplichter niet zomaar mijn kerstfeestje door de neus boren. ‘Goed’, zei ik. ‘Dan geef ik je mijn telefoonnummer.’ Ik zocht in mijn portemonnee naar mijn visitekaartje. Ik schreef het nummer op het kaartje met het logo van Duell and Co. – de kruin van een palmboom – en reikte het hem aan. ‘Zeg maar tegen je baas dat hij me opbelt, dan zal ik het verder met hem regelen.’

Hij keek naar de mensen om zich heen, en ik volgde zijn blik. Hoopvol wachtte hij op hun goedkeuring.

‘Neem het aan!’ riep een vrouw.

‘Nee! Ze belazert je!’ zei een ander.

‘Tegenwoordig krijg je niet zomaar even zeshonderd kowry van iemand. Iemand geeft je geld. Neem het gewoon aan!’

‘Niet aannemen!’

Hun stemmen schalden, schetterden en bonkten mee op de cadans van mijn hoofdpijn: niet aannemen – niet aannemen – niet! Ze wilden dat ik betaalde. Maar dan hadden ze de verkeerde voor zich, had ik graag tegen ze willen zeggen. Degene op wie ze zich moesten storten zat boven op die heuvel in de verte, degene die ons als onderdrukker allemaal armer had gemaakt. Ik niet.

‘Tweeduizend’, zei hij.

‘Massa’, zei ik lachend. ‘Ik heb de helft nog niet eens. Laat je baas me maar bellen.’

‘Kai!’ schreeuwde iemand. ‘Leugens! Ze wil je alleen maar moeilijkheden bezorgen.’

‘Pak haar auto!’

Voor deze mensen was ik een bepaald type: een luizenbaan, een leuke 4wd, een weldoorvoed gezinnetje, kinderen op een particuliere school, een dienstmeisje, in het buitenland opgeleid, geld voor vakantiereizen en dure ziektes. Ze vonden me verwend en bevoorrecht en dachten dat ik me met geld uit iedere situatie kon redden, en nu moest ik ook met geld over de brug komen! Ik was niet anders dan de Doctor. Ze kwamen als één reuzenmonster op me af, klaar om me met huid en haar op te vreten.

Mijn trots wakkerde het vuur van hun woede aan. Ik moest de strijd anders aanpakken, dus ik viel op mijn knieën, de steenslag prikte in mijn blote huid. Ik vouwde mijn handen en zei: ‘Massa, ik smeek het u. Ik heb niet meer dan zeshonderd. Bel me morgen op en u krijgt nog vierhonderd van me.’ Mijn stem trilde terwijl ik de bankbiljetten uit mijn tas bij elkaar grabbelde.

Hij griste ze uit mijn handen en beende weg, mij achterlatend bij de hongerige menigte. Gelige ogen en ogen rood van de alcohol (afhankelijk van wie je aankeek) zwenkten van de weglopende man naar mij. Ze bleven me maar aanstaren en ik hield mijn blik gericht op het meisje dat de piramide sinaasappels met zich meetorste. Ik wist niet of ze medelijden met me had of jaloers op me was. Overstuur stapte ik weer in mijn auto, moest even wat moed verzamelen en reed toen verder naar de Bakoy Market.

2
==

Buitenbeentje

Vijf maanden en drie dagen zit ik nu op de International Secondary School en hoor ik steeds dat ik zo heb geboft. Je komt niet zomaar op de iss. Dat is een voorrecht, Kojo. Maar ik zou niet weten waarom er zo’n ophef over wordt gemaakt. Ik ben gepest, heb steeds aan mijn verstand moeten twijfelen én ik ben verliefd geworden, en dat is natuurlijk altíjd foute boel.

‘Kojo Avoka, kom op met dat dankgebed’, schreeuwt Kunle, en ik schrik op. Kunle, mijn aartsvijand en kamergenoot. De meest irritante mens op deze aarde. Ding. ‘Mens’ is te veel eer voor hem. Hij snurkt, laat z’n kleren overal slingeren en laat geen kans voorbijgaan om me te straffen.

Met loden benen en het zweet onder mijn armen stap ik het houten podium op en ga naast Kunle staan. Voor ik hem kan vragen of hij alsjeblieft wil blijven, is hij al met grote stappen van het podium gelopen. Dat zal nooit gebeuren: ík, Kunle om iets vragen? Vergeet het maar.

‘Dan sluiten we nu allemaal de ogen’, zeg ik, en ik doe die van mij dicht.

Plotseling verstomt de eetzaal. Het is gek, maar ik voel de stilte echt vállen. Maar nu heb ik een probleem: de woorden die ik voor het gebed wil uitspreken willen niet tevoorschijn komen uit de verborgen plek waar woorden worden gevormd.

‘Heer’, zeg ik schor, maar ik weet niet meer hoe het verdergaat. Ik zeg dat gebed elke dag, elke ochtend, middag en avond. Of misschien doe ik alleen maar mijn mond open tijdens de dankzegging. Hoe gaat het verder? Er hoest iemand. Een harde, droge hoest, vast nep.

‘Heer …’

Nog meer gehoest. Toen ik vanochtend wakker werd, was dit het idee: ik zou mijn verbrande gierstpap opeten, naar school gaan, naar Inaam staren, lunchen, basketbal doorstaan en mijn gewone saaie zelf zijn. Ik doe mijn ogen open, maar wou dat ik dat niet had gedaan. De ene helft van de zaal heeft zijn handen gevouwen en de andere helft zit me aan te gapen, vooral de leraren en mentoren achterin. Ze zijn bewust stil gaan zitten en leunen voorover. ‘Ja, toe dan.’ Ik knijp mijn ogen weer dicht en doe net alsof ze er niet zijn. Heer, bid ik, ik weet dat ik vaak geen goed mens ben, maar red mij, alstublieft. Ik zal geen gemene dingen meer denken over een bovenbouwer die me iets heel stoms laat doen. Ik zal geen kwade gedachten meer hebben over mijn vader. Help me. Ik wacht een eeuw op de stem van God.

‘Zegen deze spijzen’, zeg ik dan eindelijk. Officieel het kortste gebed dat ooit in de eetzaal is uitgesproken.

‘Amen!’ antwoordt de zaal.

Wanneer ik na de lunch langs mevrouw Diouf en de andere dienstdoende leraren wegsluip, word ik door Kunle en twee bovenbouwers belaagd.

‘Weet je niet hoe je moet bidden?’ zegt de ene. Ik weet nooit hoe hij heet. Wel weet ik dat hij de grootste debiel is die ik ken, met zijn uitstekende kinnebak en z’n platte voorhoofd. Ik noem hem voortaan Debiel. De andere jongen is Ayensu, ik geloof dat we zelfs familie van elkaar zijn van mijn vaders kant. Al weerhoudt dat hem er niet van om me te treiteren.

‘We zullen je wel even laten zien hoe je moet bidden’, zegt Kunle, en ze barsten uit in ‘Een vaste burcht is onze God’, maar zo vals dat het niet eens meer als een lied klinkt. Kunle trommelt op mijn rug en Debiel beatboxt erbij. We lopen naar het jongenshuis en daar brengen ze me achter Toren A.

‘We gaan je helpen om het gebed te onthouden’, zegt Ayensu. ‘Zeg jij ’t op, Ayo.’

‘Heer, zegen deze spijzen en zegen ons, uw dienaren, en laat ons oog hebben voor de nood van anderen’, dreunt Debiel Ayo braaf op.

‘Hebben we dat?’ vraagt Kunle. Ik ben nog lang niet uitgeknikt als hij mijn linkeroor vastpakt en er een knoop in probeert te draaien. ‘Hebben we dat?’

‘Ja.’

‘Zeg het na’, zegt Ayensu.

‘Heer, zegen deze spijzen en laat ons oog hebben voor de nood van de anderen.’

‘Hij is achterlijk’, zegt Ayensu. ‘Een achterlijke idioot.’

Kunle laat Debiel het gebed nog een keer opzeggen. Ik wist dat ik iets was vergeten.

‘Je hebt je kans verspeeld, dus moet je voor straf de plee van Toren A boenen, en zo hard als je kan dat gebed opdreunen tot je het van voren naar achteren en van achteren naar voren kan opzeggen, met de woorden kriskras, schots en scheef door elkaar’, zegt Ayensu met een kakelend lachje. De duivel in eigen persoon.

‘En dat doe je elke dag tot de kerstvakantie’, voegt Kunle eraan toe.

‘Kom op nou, ik leer het wel’, hoor ik mezelf zeggen. ‘Laat het me alsjeblieft nog een keer proberen.’ Ik hou dit nog geen twee dagen vol. Ze luisteren niet en duwen me de wc in.

De jongens-wc is walgelijk. De stank komt je al van een afstand tegemoet. De drie urinoirs stromen constant over, de helft van de jongens is niet zindelijk, en vraag me niet hoe het kan, maar soms ligt er poep op de grond. Ik dompel alles onder de dettol, maar dat kan nauwelijks de stank van drek en gegiste urine verdoezelen.

Mijn stem wordt hees van het keihard bidden en ik voel me zo stom dat ik wel kan huilen. Het enige wat me overeind houdt is de wetenschap dat dit trimester nog maar één weekje duurt. Maar dan herinner ik me iets. Er is nóg een gigantisch obstakel tussen mijn huidige bestaan en mijn geluk: dat stomme dansfeest. We moeten een meisje voor het feest uitnodigen. En ik wilde Inaam vragen.

Het domein van mevrouw Diouf. Vreemde wiskundige figuren op het groene bord. We zitten met vijftien leerlingen in de klas, en dat is niet eens de kleinste klas van de school. Het was aanvankelijk een van de redenen dat ik zo graag op de iss wilde: extra aandacht van de leraren. Nu besef ik dat je je dan niet kan verstoppen. Maar het leukste van de les van Diouf is dat ik kan staren naar het voorwerp van mijn affectie.

Laat ik even over Inaam vertellen: uit mijn beschrijving van haar, als je dat zo kan noemen, zou je kunnen afleiden dat ze ongenaakbaar was, de Denise Huxtable van de klas. Maar nee, ze is Vanessa. Ze heeft een bol afrokapsel en draagt een enorme bril, die de helft van haar gezicht bedekt. Ze zit altijd vooraan en ze is de beste in wiskunde en alle andere vakken, behalve in Engels, want daar blinkt ondergetekende in uit. Maar dat komt waarschijnlijk alleen doordat ik les heb van meneer Mahamadu, want die is minder streng dan Inaams leraar. Waarom ben ik zo’n sukkel dat ik haar niet al mee uit heb gevraagd, hoor ik je vragen? Omdat ze als geen ander weird en cool weet te combineren, en dat is best wel intimiderend.

Het was een open dag. De ouders waren naar een geheim lokaal gebracht om over geld te praten en ervan overtuigd te raken dat het een waardevolle investering was om ons op de iss te doen. Wij, de nieuwe leerlingen, stonden in de eetzaal, allemaal om door een ringetje te halen, sommigen in hun zondagse kleren. Ik dus ook, omdat dat moest van mijn moeder. Degenen die niet onder het moederjuk zuchtten droegen een spijkerbroek, T-shirt en sneakers. Geen stijf overhemd, lange broek en glimmend gepoetste schoenen. Ik probeerde de blikken van de anderen te mijden. Ik was niet verlegen, maar om elke gezichtsuitdrukking te interpreteren was zenuwslopend. De kinderen die zich lekker voelden haalde ik er zo uit, hun ouders betaalden de volle mep, deze school was hun geboorterecht. Ik herkende ook de hoogbegaafden, die door de school gepaaid waren met een volledige studiebeurs om zich alsjeblieft in te schrijven. En dan had je kinderen zoals ik, die kantje boord waren toegelaten, meestal met een beurs. Wij waren de dankbaren. En vooral ik had geen zin om ons te zien. Dat zou net zoiets zijn als in de spiegel kijken en beseffen dat je lelijk bent. De kinderen die zich lekker voelden waren door hun moeder alleen gelaten.

De leraren gaven ons ieder een nummer van één tot vier en deelden ons op in groepjes: de enen bij elkaar, de tweeën, je snapt wel. Ons groepje werd geleid door mijn toekomstige wiskundelerares, mevrouw Diouf; ik wist toen nog niet dat ze een van mijn ergste kwelgeesten zou worden.

We kregen de opdracht om als burgers van vier Afrikaanse landen – Egypte, Senegal, Kenia en Zimbabwe – een president te kiezen en een nationaal motto te bedenken. De slogan van de iss was ‘De toekomstige leiders van Afrika’, en een belangrijke aanbeveling was dat we gegarandeerd voor het eindexamen zouden slagen en macht en invloed zouden uitoefenen op het continent. In groep twee, het Senegal-team, moesten we onszelf voorstellen, een pitch houden over wat we voor het land zouden doen, en intelligent en cool overkomen. Het was kennelijk een oefening om onszelf te presenteren, met de bedoeling uit te pluizen wie er op school populair zou worden. De groepsopdracht werd besloten met een discussie tussen de gekozen leiders van Egypte, Senegal, Kenia en Zimbabwe over wie er president van Afrika zou worden. De president van Zimbabwe was een meisje met een bol afrokapsel en een grote bril, en ze droeg een spijkerbroek, een paars T-shirt met lost little girl erop en vieze sneakers. Ze was niet het mooiste meisje van de klas – er was er een met rode lippenstift, die heel goed wist hoe knap ze was – maar ik vond haar het leukst.

Dus gingen ze een hilarische strijd aan om president van Afrika te worden. De vier leiders probeerden ons te overtuigen met kernachtige leuzen. De ene president kwam met gratis eten voor iedereen, de andere beloofde minder gekken op straat, de Egyptische president zei dat Afrika weer een supermogendheid moest worden en dat we terug moesten naar de tijd dat de farao’s heersten. De president van Zimbabwe, die met de afro en de grote bril, zei heel koeltjes: ‘Als ik gekozen word tot president van de Verenigde Staten van Afrika, zullen we onze eigen auto’s gaan maken.’ Ze werd het niet. De president van Egypte won, maar die ging na een week al van school.

Dat ze opviel kwam door haar manier van praten, haar nasale, sonore stem, en het feit dat ze niet door haar moeder was opgedirkt. Door haar overtuigde ik mijn moeder ervan dat de iss dé school voor me was. We moesten en zouden bevriend raken. Je kan je dus voorstellen hoe opgewonden ik was dat ik samen met haar wiskunde had. Bij de eerste les had ze haar leerboek niet bij zich, toch wist de president van Zimbabwe alias Inaam het juiste antwoord op alle vragen, ook al had ze zich duidelijk niet voorbereid. Ze was soms een beetje een uitslover, maar nog altijd de coolste van allemaal.

Nu schommelt Diouf door de klas terwijl ze onze gecorrigeerde proefwerken omgekeerd op de bankjes legt. Je weet wie het goed hebben gemaakt, want die krijgen van Diouf een grote opgestoken duim of twee felle tikjes op het papier. Ze besteedt geen aandacht aan de middenmoot. Maar de onvoldoendes krijgen een fronsende blik. Mijn keel snoert zich dicht als ze naar mijn bankje toe loopt waarop ik misschien K + I heb gekrabbeld en (al een paar keer) weer heb doorgestreept. Wordt het een frons of gaat ze me negeren? Een opgestoken duim lijkt me zeer onwaarschijnlijk. Zelfs onmogelijk.

Ze legt mijn proefwerk neer, kijkt me strak aan en dan verschijnen er kleine plooitjes op de huid tussen haar ogen. Haar voorhoofd verfrommelt, haar lippen verkreukelen tot een pruilmond en daarna draait haar hoofd van links naar rechts. Dat heb ik haar bij niemand zien doen: haar hoofd schudden. Dit is de vierde toets die ik onvoldoende heb gemaakt. Ik weet heus wel dat mijn wiskundecijfer van invloed zou kunnen zijn op mijn studiebeurs, maar ik ben meer bezig met hoe ik Inaam voor het dansfeest moet vragen. Zet iedereen gevoelskwesties voorop, of doe ik dat alleen?

Aan het eind van de les spurt Inaam zo snel weg dat ik haar niet kan vragen voor het dansfeest. Ik heb nu niets meer te verliezen. Ik zie Ngozi, mijn tafelgenoot en Inaams beste vriendin, en vraag haar hoe ik dit het beste kan aanpakken.

‘Te laat’, zegt ze. ‘Ze gaat al met Kunle.’

Mijn blik richt zich op de flamboyant midden op de binnenplaats; de boom wordt een oranje vlek. Ik proef de bittere smaak van verraad. Maar wie heeft wie verraden? Ik verman me en vraag aan Ngozi of zij met me mee wil, maar zij gaat met Salif, zegt ze. Ik ga alleen naar het dansfeest.

3
==

Verbrande vis

Na vijf maanden werken voor de familie Avoka weet ze nog steeds niet wat ze van ze moet denken. Het is raar dat ze haar niet in hun huis laten wonen, zoals andere families dat doen met huishoudelijk personeel. Maar vooral van hun persoonlijke eigenaardigheden krijgt ze geen hoogte. Meneer Avoka heeft ze nog nooit boos of bedroefd gezien, en nu ze erover nadenkt, heeft ze hem ook nog nooit erg vrolijk gezien. De zoon houdt zich altijd schuil op zijn kamer, met een grote koptelefoon op zijn hoofd, en wanneer hij tevoorschijn komt wil hij alleen maar koken. Het idee dat mama haar broers zou laten koken. De eigenaardigste van allemaal is mevrouw. Zij hoort eigenlijk te koken, maar dat kan ze niet. Niet dat Atsu dat erg vindt. Dan kan zij de recepten van tv uitproberen, en ook al stelt mevrouw strikte menu’s op, Atsu veroorlooft zich kleine vrijheden en oefent voor de chef-kok die ze ooit wil worden.

Vandaag staat er gebakken vis en rijst met gestoofde kool en wortel op het menu, en als persoonlijke noot voegt ze daar een scheutje sojasaus aan toe, zoals ze bij Good Dinner van Auntie Florence heeft gezien. Ze rept zich naar de woonkamer in de hoop een herhaling van die aflevering te zien, maar belandt in een reclame voor Protector-condooms, waarin een man en een vrouw door een park lopen. Zo veel condoomspotjes op tv. Ze loopt terug naar de keuken, waar ze de vis bestrooit met zout en bloem en een flinke hoeveelheid zwarte peper. Dan gaat ze weer naar de woonkamer om de smaak van de peper in de vis te laten trekken, maar op het scherm is de foto van een dode vrouw te zien. De nieuwslezers laten steeds weer dat beeld van het dode lichaam zien, met die donkere bloedplek in haar blauwe jurk. De camera zoomt in en uit op de vlek en Atsu doet haar ogen dicht. Wanneer ze die weer opendoet, interviewt de verslaggever degene die het lichaam van de vrouw heeft ontdekt. Een oude man bij een kiosk die lijkt op de kiosk Maa Joy met die rode deur vol met posters van Maggi en Coca-Cola. Het ís Maa Joy. Ook al kan ze niet lezen, ze heeft die letters zo vaak gezien dat ze die herkent. Toch wil ze het zeker weten. Ze laat de vis in een pan met borrelende olie glijden en rent naar buiten. Het dienstmeisje van de buren zal het voor haar lezen.

Meestal mijdt Atsu Ndeye, omdat ze voortdurend Atsu’s dorpse manieren belachelijk maakt. Ndeye zegt: je kleren zien er goedkoop uit, je moet je haar ontkroezen want niemand wil trouwen met een meisje met haar waarin je vingers blijven haken, en het woord ‘krab’ spreek je niet uit als ‘klap’, praat toch Engels. Maar vandaag zal Atsu die beschimpingen over zich heen laten gaan.

‘Ndeye, zet alsjeblieft het nieuws aan!’

‘Ik hoop voor je dat het belangrijk is’, zegt Ndeye terwijl ze een pak spaghetti openscheurt. De wortels van haar haar zijn zwart en de rest is zo rood als stuifaarde. Atsu en zij hebben dezelfde lichaamsbouw, maar Ndeye draagt het liefst strakke kleding, dus ze lijken helemaal niet op elkaar. Ndeye pakt een mes en ze lopen de woonkamer in.

Op het nieuws praat Ebenezer Ojo over een door de Doctor georganiseerde driedaagse conferentie over de uitroeiing van malaria. Atsu weet zeker dat ze zo direct het nieuws over het lijk zullen herhalen. Tot nu toe heeft de seriemoordenaar zes vrouwen vermoord.

‘De Doctor is zo knap’, zegt Ndeye.

‘Ja, nu komt het. Zet hem wat harder en kijk. Wat staat er op die winkel? Wacht, wanneer ze die oude man interviewen. Ja, nu. Wat staat er?’

‘Firma Maa Joy.’

‘Ndeye, dat is vlak bij mijn halte.’

Met haar mes wijzend naar Atsu zegt ze: ‘Van mij mag je hier slapen, maar dat vindt mevrouw Freeman vast niet goed. Vraag aan je bazen of je vannacht mag blijven slapen.’

‘Nee, hoor. Stel dat ze me ontslaan.’

‘Ach, dit is een noodgeval. Doe niet zo mal en vraag het gewoon.’

‘Dat waren de regels, had mijn mevrouw gezegd toen ze me aannamen. Stel dat hij daar nog steeds is wanneer ik vanavond naar huis ga. O, God! Wat moet ik nou?’ Atsu is ervan overtuigd dat de seriemoordenaar maar één vrouw tegelijk vermoordt en dan een paar maanden wacht voor hij weer toeslaat, maar je weet het nooit echt zeker.

‘Vraag het gewoon. Dat kan toch geen kwaad?’

‘Ei! Jezus, ik vergeet de vis helemaal!’

Razendsnel gaat ze terug naar de keuken van de Avoka’s, waar de rook in wolkjes uit de pan opstijgt. Ze duwt de hordeur open. Buiten hangt het stof van de harmattan nog in de lucht. Mevrouw zal er nu nog meer de pest in hebben. Atsu heeft niet alleen de vis laten verbranden, maar nu laat ze ook de bromvliegen binnen waar mevrouw zo’n hekel aan heeft. Niet zo handig wanneer je om een gunst wil vragen.

Ze probeert niet langer de rook naar buiten te waaieren, die hangt nu zwaar om haar heen, sijpelt haar lichaam binnen, en al gauw bestaat voor haar gevoel haar lichaam alleen nog uit een bonzend hart. Een hart dat bonst van angst. Zijn alle beslissingen die ze tot nu toe in haar leven heeft genomen de moeite waard geweest? Als ze nu in het dorp bij mama was, zou het leven saai zijn. Ze zou geen risico lopen. Geen risico dat ze haar baan kwijtraakte, dat ze doodging. Ze hoest, schudt haar gedachten van zich af en waaiert de rook naar buiten.

Tegen de avond is de geur van verbrande vis bijna verdwenen, maar in de keuken schieten twee dikke bromvliegen heen en weer. Het lukt haar maar niet om ze dood te slaan. Ze huivert bij de gedachte aan de vis in de koelkast, bijna oneetbaar verkoold. Ze zet de tv weer aan, want hoezeer ze ook níét aan die afschuwelijke zaak herinnerd wil worden, toch wordt ze erdoor aangetrokken. Alsof je naar een verschrikkelijk auto-ongeluk kijkt en je ogen er niet van af kan houden.

Ebenezer Ojo zegt: ‘De belangrijkste onderwerpen uit het nieuws waren: weer een vrouw slachtoffer van de rituele moorden waardoor de hoofdstad van het land wordt geteisterd; de oppositie zegt bewijzen te hebben gevonden dat de moorden worden geregisseerd door de president van de republiek, dr. Karamoh Saturday; ministers nemen deel aan een werkgroep over een stimuleringsprogramma voor het land; een vriendschappelijke wedstrijd tussen de Hospitality Lions en de Ebony Stars is geëindigd in gelijkspel. Dit is Ebenezer Ojo voor atv News.’

Telkens wanneer een slechtnieuwsbericht verschijnt, komt hij in beeld.

Ze doucht zich, poedert haar oksels en gezicht, trekt een schone jurk aan, controleert of de achterdeur op slot zit en wacht tot mevrouw thuiskomt voor ze de bus naar huis neemt. Op dagen dat mevrouw na het laatste nieuws binnenkomt, heeft Atsu veel zin om iets onbeleefds te zeggen, omdat ze dan een half uur moet wachten op de volgende vrachtwagen. Vandaag hoopt ze dat mevrouw niet voor middernacht binnenkomt.

Ze ligt op het vloerkleed, de tv staat nog aan. Volwassenenonderwijs. Ze hebben het over manieren om geld te sparen als je geen bankrekening hebt. Vrouwen kunnen groepjes vormen en hun geld bij elkaar leggen. Het vloerkleed is hard; ze moet steeds verschuiven om nog lekker te kunnen liggen. Het liefst zou ze op de bank zitten, maar mevrouw kan elk moment binnenkomen. Ndeye had gezegd dat haar bazen niet mochten zien dat ze op hun meubels zat.

Het geluid van drie keer toeteren dringt de kamer binnen. Mevrouw. Meneer Avoka toetert altijd vier keer. Ze loopt naar buiten, haar hart vervuld van angst.

‘Atsu, alles goed?’ vraagt mevrouw, terwijl ze haar portier op slot doet.

‘Goed, dank u.’ Atsu is een slak. Mama zegt altijd dat de spin steeds zijn best doet om als eerste ergens te zijn, maar dat de slak toch wint omdat hij de tijd neemt en geen fouten maakt.

‘Ik heb vandaag een ongeluk gehad’, zegt mevrouw en ze wijst naar de voorbumper van de auto, waarop nauwelijks een krasje te zien is.

‘Wat vervelend, mevrouw.’

Ze lopen naar binnen, mevrouw lang en dun, haar hakken klakken op de terrazzovloer en Atsu trekt zich terug in de keuken om de al schone oven met een doekje af te nemen. Klik-klak op de tegels van de keukenvloer. Atsu vraagt of mevrouw iets wil eten, maar mevrouw zegt nee, schenkt zichzelf een kopje water in en loopt de keuken weer uit. Atsu kijkt naar de bruine vlek op het fornuis die ze nooit heeft kunnen weghalen en ze voelt zich opgelucht. Een reprimande over de vis zou ze niet kunnen verdragen, niet vandaag, hoewel ze zeker weet dat de uitbrander nog wel komt. Dankbaar dat het haar bespaard is gebleven waagt ze het erop om naar de woonkamer te gaan en haar probleem voor te leggen. Mevrouw zit op de bank en masseert haar nek.

‘Mevrouw,’ zegt ze, ‘er is weer een vrouw vermoord.’

‘Verschrikkelijk, hè?’

‘Ze is vermoord in South Odor.’

‘Dat is waar jij woont.’

‘Nee, ik woon in North, maar het is er wel vlakbij. Ik durf niet naar huis.’

‘Hmmm.’ Mevrouw lijkt met haar ogen het plafond af te speuren naar een antwoord. ‘Je mag vannacht wel hier blijven slapen. Neem Kojo’s kamer maar.’

Atsu bedankt mevrouw uitbundig, maar weet niet of ze door moet blijven praten of zich juist moet terugtrekken. Mevrouw kijkt haar niet meer aan en dat zal wel een aanwijzing zijn.

De gang naar de slaapkamers en de badkamer heeft geen ramen, dus dat is de donkerste plek in het huis. Op de muur aan de noordkant hangt boven de deur van meneer Avoka’s werkkamer een ingelijste foto van een eerbiedwaardige, streng kijkende oude man. De vader van meneer Avoka. Soms bekruipt Atsu het gevoel dat hij haar bekijkt, haar bewegingen nauwlettend volgt en daarom klopt ze altijd aan voordat ze een van de kamers binnengaat, zelfs overdag wanneer er niemand thuis is.

Ze kent Kojo’s kamer goed, omdat ze daar dagelijks moet vegen en stoffen, ook al zit hij op een kostschool. Ze haalt een dunne doek van Holland-waxprintstof uit zijn onderste la en legt die op zijn bed. Ze gaat liggen en staart naar het plafond waarop twee posters zitten, van Michael Jackson en de Eastern Nuggets. Tegenover haar staat een boekenkast met rijen en rijen en rijen boeken, woorden en werelden die ze ooit weleens zou willen bezoeken.

4

4

THE DAILY POST

Maandag 23 september 1996 | Boven op het nieuws! |
Sinds 1952

Saturday’s People, door Theo Avoka

Sommigen hebben mij als een lafaard gebrandmerkt. Anderen hebben mij moedig genoemd. Ik moet de eerste groep helaas gelijk geven. Deze artikelen zouden nooit zijn verschenen als Doctor Karamoh Saturday nog leefde. Saturday’s People, zoals deze maandelijkse column zal heten, is deels een verslag van mijn eigen leven en deels een biografie van de Doctor.

Ik ben er nog niet uit of mijn periode met de Doctor op toeval was gebaseerd of door het lot bepaald. Weliswaar had ik niet zelf de hand gehad in onze ontmoeting, maar onze wegen moesten elkaar wel kruisen. Interessant genoeg begon ons levensverhaal in naburige vissersdorpen bij de rivier de Senevolta. Saturday was mijn vaders therapeut in de jaren zestig, en in 1975 kwam ik als staatsambtenaar toevallig te werken voor de Doctor.

We leerden elkaar officieel kennen in 1993, het moment waarop ik meende eindelijk mijn betrekking (die ik al achttien jaar had) te kunnen opzeggen en mij op onbekend terrein te wagen. Ik werd door Osei-Mintah, mijn baas en de minister van Buitenlandse Zaken, benaderd met de mededeling dat ik deel zou uitmaken van een team dat de memoires van Karamoh Saturday zou gaan schrijven. Zoals uit volgende columns zal blijken, had ik niet veel keus. Maar wellicht is dit project al veel eerder begonnen. En dan denk ik aan een aantal bepalende momenten: toen mijn vrouw ziek werd, toen ik Courtney Steele ontmoette, of misschien nog wel eerder, toen mijn vader als achtenswaardig minister van Binnenlandse Zaken eruit werd geknikkerd en een jaar later werd geëxecuteerd.

Een aantal verhalen die ik zal vertellen zijn zeer persoonlijk, andere zijn verstrekkender dan ik ooit had kunnen denken. Ik draag deze reeks op aan de families van politiek vervolgden. Mijn dank gaat uit naar The Daily Post, die ruimte biedt aan mijn overpeinzingen.

5
==

De dans

Het is grijzig donker in de eetzaal. Tl-licht van de buitenlampen sijpelt naar binnen en zet de dansers in een zachte neongloed. Ik ben al twee keer de zaal rond geweest en ik verveel me. Ik heb met Salif en Ngozi gedanst, maar voelde me al snel te veel, dus ben ik weggegaan en heb een drankje uit de Kelvinator-koelkast gepakt. Het doel van mijn rondes was natuurlijk Inaam te vinden, maar toen dat gebeurde was het niet erg bevredigend. Ik had haar bijna over het hoofd gezien, maar gelukkig besloot Kunle een maf dansje te doen, wat inhield dat hij zijn romp achteroverkantelde en zijn benen als een kikker uitsloeg, en toen zag ik haar in een rood mini-jurkje heel erg haar best doen om te dansen. Met gebalde vuisten bokste ze in de lucht, haar lichaam de ene kant op, haar handen naar de andere. Geen enkel ritmegevoel, maar bij Inaam was dat lief. Toen ging Kunle rechtop staan en zag ik haar niet meer. Als er ook maar iets van chemie tussen die twee was geweest, had ik de handdoek in de ring gegooid. Maar de chemie was ver te zoeken.

Ik loop naar het eind van de eetzaal, waar Diouf ons in de gaten houdt. Ik tel vier stoelen van haar vandaan en plof op de vijfde neer. Een stelletje loopt naar de hoek waar ik zit, maar zodra ze Diouf zien maken ze rechtsomkeert. Best grappig, zoals ze een pirouette maken.

Ngozi en Salif komen naar me toe.

‘Ik dacht dat iedereen van Kriss Kross hield’, zeg ik, en ik weet zeker dat een van hen met me te doen heeft en de ander op sleeptouw heeft genomen.

‘Ngozi is moe’, zegt Salif.

‘De feestcommissie heeft geen enkel talent’, zeg ik.

‘Hoezo niet? Ik vind de muziek lekker’, zegt Ngozi.

‘Waar is “Mr. Wendal” gebleven? En … nou ja, al die andere gave nummers die ze kunnen draaien?’

Alsof ze dat gehoord hebben, draaien de dj’s de Eastern Nuggets, mijn favoriete band, maar de dansvloer loopt leeg en iedereen gaat aan de kant staan. Er vormt zich een lange slangenrij voor de Kelvinator en nu het minder druk is op de dansvloer kan ik de overblijvers vaag onderscheiden, onder wie Inaam en Kunle. Dansen ze nou echt hand in hand? Het is zo donker dat ik niet zeker weet wat ik zie. Maar ze mogen niet hand in hand dansen, als ze dat tenminste doen. Geen Openbaar Vertoon van Affectie, oftewel ova. Verder weet ik zeker dat Kunle voor geen goud betrapt wil worden op het luisteren naar of dansen op de Eastern Nuggets, dus wat wil hij nou bewijzen? Soms wou ik dat mijn moleculen gewoon uit elkaar konden vallen en zich door de lucht verspreiden; dat ik zou kunnen teleporteren. Als God mij een superkracht zou schenken, dan zou ik dáárom vragen. Maar hij hoort me nooit, dus over een tijdje hoef ik niets meer te vragen en zal ik het heft in eigen hand moeten nemen, een gestoorde wetenschapper worden of zoiets.

‘Ik peer ’m’, zeg ik tegen Ngozi en Salif, en ik loop naar Diouf, die net zit te gapen.

‘Ja, meneer Avoka.’ Haar mond staat wagenwijd open. ‘Wat kan ik voor u doen?’

‘Mag ik alstublieft naar mijn kamer?’

‘Mmm. Dat zou ik ook wel willen. Ik heb al drie nachten slecht geslapen.’

Ik vraag me af waarom ze dat vertelt. Het boeit me niet en ik wil ook helemaal niet weten wat ze doet als ze niet op ons past of wiskunde geeft. Ik kijk achterom; Inaam lacht om een grapje van Kunle en zet haar bril recht. Ze heeft me niet één keer aangekeken. Ik loop de eetzaal uit en ga over het paadje naar het twee verdiepingen tellende jongensgebouw.

Ik prop kleren in mijn koffer en dan voel ik een overweldigende drang om Kunle iets aan te doen – zijn spullen kapotmaken, wat dan ook, om maar af te zijn van dat verstikkende gevoel van jaloezie, maar dan komt hij vast binnen en word ik op heterdaad betrapt. Dus kruip ik maar in bed en luister naar de radio om hopelijk iets te kunnen toevoegen aan mijn bandje met hiphopmix. Ik heb deze onwijs rustgevende hobby van mij al maanden laten sloffen: bandje voorzetten, luisteren welk nummer de rapper gaat doen, wijs- en middelvinger boven record en play, en zodra het nummer begint een klap op de knopjes geven omdat ze kleven en soms tijdens het opnemen omhoogspringen, opnemen, stop. Meestal een waterdichte methode, maar bij ‘Award Tour’, toevallig het allerbeste nummer op mijn lijstje, komt er dwars door de rap van Q-Tip een jingle van Radio Ivory. Ik hoop dat ze het vanavond draaien en ik het kan opnemen.

Stel je eens voor dat ík op tournee ben, weg van deze rotschool. Ik sta op het podium met Shaheed en Abstract, in Houston, Delaware, Washington D.C., Dallas. Ik heet Kid Kojo. Ik ben een coole rapper.

Na het boenen van de wc vanochtend is alle eetlust me vergaan. Nee, de tirannen doen niet aan strafvermindering. Verder is het rijstwater bij het ontbijt verbrand. Mijn tong voelt aan alsof er een natte dot rook op geloosd is. Dus vergeet dat gebral van de school over dat ze het beste eten in het land hebben. Een bovenbouwer leest de mededelingen voor en drukt ons op het hart om onze ouders eraan te herinneren dat het lesgeld vóór 2 januari binnen moet zijn. Papa en mama hoeven zich geen zorgen te maken. Ik ben van plan om ze met Kerstmis, als ze lekker dronken zijn, over te halen om me op een andere school te doen.

Er is niemand op onze kamer. Kunle is nog aan het ontbijten, maar die zal zo wel komen. Dit is het moment om mijn wraak nauwgezet uit te voeren. Dit is het juiste moment: vanochtend had er iemand overgegeven in de wc en terwijl ik mijn adem inhield en probeerde niet te kokhalzen, kwam dit plan bij me op. Kunle had de Rolex van zijn vader geleend en er op school mee lopen pronken. Voor ik mezelf kan tegenhouden en het hele wraakplan opgeef, heb ik het prachtige, zware horloge al in mijn hand. Nu heb ik de achterplaat opengemaakt. Zonder enige aarzeling spuug ik op de radertjes, veertjes, het batterijtje, het hele binnenwerk. Dan klik ik het dicht en leg het in de kast terug. Mijn hart barst bijna uit mijn borstkas. Stemmen op de gang. Ik spurt naar mijn bureau en net als ik mijn walkman wil opdoen, gaat de deur open.

‘Hoe was het feest gisteren?’ Ik snap niet dat ik deze woorden uitspreek, maar het zal wel door schuldgevoel komen.

‘Leuk. Inaam is een rare. Maar ik mocht ’r wel een beetje zoenen.’

Mijn hart fladdert, trekt zich samen, valt. Voor de ogen van Diouf? Hoe kun je iemand een béétje zoenen?

‘Hebben jullie nu wat?’

‘Weet ik niet’, zegt Kunle, en hij gooit al zijn kleren op zijn bed en de vloer. ‘Ze is een beetje gestoord, maar je weet maar nooit. In het volgende trimester zien we wel verder.’ De rechterhoek van zijn mond krult omhoog in een glimlach en dat maakt me zo razend dat ik hem wel kan slaan, maar mijn wraak sust me. Uit zijn rommelige kast trekt hij een paar sneakers tevoorschijn die ik niet ken en trekt ze aan, en op dat moment wordt er zachtjes op de deur geklopt.

‘Pardon, Kojo’s moeder is er’, zegt een stem.

‘Kojo, je moeder is er’, herhaalt Kunle.

‘Heb ik al gehoord.’

Ik zeul mijn koffer naar buiten zonder gedag te zeggen. Ik loop over het pad met bloempotten erlangs naar het parkeerterrein, naar mijn moeders Pajero. Gelukkig is het niet mijn vader in zijn aftandse Mazda. Ik zal nooit vergeten dat hij een keer langskwam en de hele omgeving in de walm zette.

‘O, wat ben je mager geworden!’ roept mama uit terwijl ze de auto uit stapt. Ze knuffelt me en terwijl ik mijn koffer in de achterbak doe, stopt er een rode auto naast ons. Ze tuurt in de gearriveerde auto en slaat haar hand voor haar mond.

‘Obi?!’ krijst ze. De man aarzelt, maar stapt uit.

‘Zahra? Jeetje, Zahra!’ Hij is lang en heeft iets bekends, maar ik weet zeker dat ik hem nooit heb ontmoet. Hij heeft drie littekens op beide wangen. Er komt een meisje op hem afgelopen, die vraagt wie hij komt halen.

‘Inaam Majid’, zegt hij. Gruwelijk.

‘Dat is jaren geleden’, zegt mama.

‘Je ziet er goed uit!’

‘Wat idioot dat ik je nu pas zie. En niet op de open dag.’

‘Ik heb een tijdje in het buitenland gezeten. Mijn arme dochter moest alles zelf uitzoeken. Maar, hemel, je ziet er geweldig uit.’

Net als ik wil instappen grijpt de grote hand van de man mijn hele schouder en een deel van mijn arm. Ik moet met de Kerst maar wat dikker worden.

‘En dit is zeker je zoon?’

‘Ja. Kojo, zeg ’s goeiedag’, zegt mama. ‘Dit is oom Obi.’

‘Hallo.’ Ik kijk opzij en zie Inaam aankomen, ze ziet er onschuldig uit, alsof ze gisteren niet haar tong in Kunles mond heeft gestoken. Ze vliegt haar vader in de armen en ik vraag me af of hij zich kan voorstellen dat ze een jongen zoent.

‘Zeg je tante goeiedag’, zegt haar vader.

‘Goedemorgen.’ Ze duwt haar bril omhoog met de rug van haar hand. Slet, denk ik, maar neem het meteen terug. Ergens heb ik dat woord altijd al eens willen gebruiken, maar het past niet bij Inaam.

‘Hoi, schat’, zegt mama. ‘Kennen jullie elkaar?’

‘Ja’, zegt Inaam en ze kijkt me stralend aan.

‘Moet je horen’, zegt mijn moeder. Ze pakt haar tasje uit de auto. ‘Ik doe een kerstlunch. Waarom komen jullie niet ook, Obi? Tenzij jullie andere plannen hebben.’ Nee, nee, nee! Moleculen, val nu uiteen! Mijn moeder loopt naar het portier en haalt een pen en een kaartje uit haar tas. ‘Niks bijzonders, hoor. Maar het lijkt me leuk om weer eens bij te praten.’

‘Welja’, zegt Obi Majid en hij woelt door Inaams haar. ‘Dank je. We komen.’

‘Wauw, Obi’, zegt mijn moeder terwijl ze van het parkeerterrein wegrijdt. ‘Zijn vrouw is een tijdje geleden gestorven, hoorde ik. Erg, hè. Het was wel een beetje aanmatigend van me om te denken dat ze nu met z’n tweeën zijn. Stel dat hij hertrouwd is? Of een relatie heeft? Maar dat straalt hij niet uit, hè?’

Ik grom wat.

‘Ik heb hem sinds school niet meer gezien. Je knippert even met je ogen en plotseling zie je niemand meer uit die tijd en leidt iedereen zijn eigen leven. Dat begint al als de jongens hun baard laten staan …’

Ze rijdt de poort uit en geeft gas als we over de heuvel naar beneden kronkelen. Wat een slim idee, om een school op een heuvel te bouwen. Het moedigt niet aan om weg te lopen, al heb ik daar voortdurend zin in.

‘Zo, Kojo!’ zegt mijn moeder. ‘Heb je een meisje? Heb je een oogje op iemand?’

‘Geen meisje.’

‘Toe nou, doe niet zo flauw. Vertel nou.’

Mijn zwijgzaamheid krijgt vingers en klauwt door de lucht, en verstijft dan.

We rijden over weggetjes met hordes jongens en meisjes, even oud als Atsu, of misschien nog jonger, die zakdoeken, wandklokken, rattengif te koop aanbieden. De meesten liggen te luieren onder een niemboom, hun waren uitgespreid aan hun voeten, en ze doen geen moeite om klanten aan te trekken. Plotseling stopt er een vrachtwagen voor ons om mensen uit te laden. Mijn moeder trapt op tijd op de rem en we schieten naar voren.

Ik zie dat ze dolgraag ‘Flapdrol!’ wil roepen, een van de vele scheldwoorden die ze voor wegpiraten bezigt, maar ze houdt zich in. Ze maakt niet eens een boze indruk. Nu lijkt het me het geschikte moment om haar over mijn plannen te vertellen. Als ze die chauffeur niet de huid heeft vol gescholden, zal ze ook wel aardig doen tegen mij.

‘Mam? De iss is duur, toch?’

‘Mmm.’

‘En papa en jij hebben best veel moeite gedaan om mij erop te krijgen, toch?’

‘Dus …?’

‘Ik denk erover om van school te veranderen.’

‘Dat méén je niet, Kojo’, zegt ze. ‘Na alles wat we hebben doorstaan? Praat geen onzin.’

Ik zal het ook nog met de andere ouder opnemen. Ik ga niet terug.