Anna Gavalda

Het leven, maar dan beter

Twee verhalen

Uit het Frans vertaald door Floor Borsboom

Uitgeverij De Geus

breda 2015

Ouvrage publié avec le soutien du Centre national du livre – Ministère français chargé de la culture. Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van het Franse ministerie van Cultuur – Centre national du livre, het Institut Français des Pays-Bas/Maison Descartes en de BNP Paribas

De vertaalster ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel La vie en mieux, verschenen bij le dilettante

Oorspronkelijke tekst © le dilettante, 2014

Nederlandse vertaling © Floor Borsboom en De Geus bv, Breda 2015

Omslagontwerp b’IJ Barbara

Omslagillustratie © Andrekart Photography

isbn 978 90 445 3381 1

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2015.

Mathilde

eerste bedrijf
==
==

EERSTE BEDRIJF - 1

Het is een café bij de Arc de triomphe. Ik zit er bijna altijd op dezelfde plek. Achterin, links achter de bar. Ik lees niet, ik doe niets, ik kijk niet op mijn mobiel, ik zit op iemand te wachten.

Ik wacht op iemand die niet zal komen en omdat ik me verveel kijk ik naar de nacht die valt over L’Escale de l’Étoile.

Laatste collega’s, laatste glazen, laatste flauwe grappen, bijna een uur lang doodtij en dan rekt Parijs zich eindelijk uit: taxi’s dwalen rond, meiden gaan op stap, de baas dimt het licht en de obers fleuren op. Ze zetten kaarsjes op de tafeltjes – nepkaarsjes, die flikkeren maar niet druipen – en sporen me discreet aan: ik moet nog wat drinken of anders vertrekken.

Ik drink nog wat.

Het is de zevende keer, de eerste twee keer niet meegeteld, dat ik me in deze drenkplaats kom laven in het uur van de wolf. Ik weet dat zo precies omdat ik alle bonnetjes heb bewaard. In het begin moet ik me nog hebben ingebeeld dat het als aandenken, uit gewoonte of fetisjisme was, maar vandaag?

Vandaag moet ik toegeven dat ik dat doe om me ergens aan vast te houden als ik mijn hand in de zak van mijn jas steek.

Als die stukjes papier bestaan, dan is dat het bewijs dat … ja, van wat eigenlijk?

Van niets.

Dat het leven duur is bij het graf van de onbekende soldaat.

2

Eén uur ’s nachts. Alweer niks. Ik ga naar huis.

Ik woon in de buurt van de begraafplaats van Montmartre. Ik heb in mijn leven nog nooit zo veel gelopen. Ik had een fiets – genaamd Jeannot – maar die ben ik al een tijdje kwijt. Ik weet niet meer precies sinds wanneer. Na een feest bij mensen die ik niet kende, ik geloof ergens in de buurt van het gare Saint-Lazare.

Een jongen had me mee naar huis genomen. Aan zijn arm was ik nog vrolijk, maar in zijn bed niet meer. De kattenmand, het patroon van zijn dekbed, de poster van Fight Club boven zijn ikea-bed, ik … ik kon het niet.

Ik kon beter tegen de drank dan ik had gedacht.

Het was voor het eerst dat me dat overkwam, dat ik de boel afblies omdat ik opeens broodjenuchter was, en dat vond ik echt niks. Ik had er best zin in gehad. Ja, ik had best een beetje willen genieten. Lekker toch? En bovendien was er wel iets ergers dan Brad Pitt en Edward Norton aan de zijlijn. Maar goed, mijn lichaam had me verraden.

Hoe was dat mogelijk?

Mijn lichaam.

Altijd zo gehoorzaam …

Ik zou het op dat moment nooit hebben toegegeven, maar vanavond, na al die kilometers die ik in mijn eentje heb gelopen, en die leegte, en dat niets, en dat gemis, en dat gemis aan alles, overal, de hele tijd, geef ik me gewonnen: het kwam door hem.

Hij was de parasiet, en wat die in het geniep had aangericht kwam pas tussen die lelijke lakens aan het licht.

In mijn blootje, teleurgesteld en met mijn rug tegen de muur zat ik mijn verbijstering te verbijten toen een lallende stem me geruststelde: ‘Hé, weet je … je mag heus wel blijven slapen, hoor …’

Als ik een buks bij de hand had gehad, zou ik op zijn hoofd hebben gericht.

Vanwege dat ‘heus wel’, die minachting, die zo vriendelijk bewezen gunst aan die stomme trut die hem niet eens had gepijpt.

Beng.

Ik trilde ervan. Op de trap, op straat en terwijl ik de lantaarnpalen afzocht naar mijn fiets. Ik trilde van woede. Ik was nog nooit zo buiten zinnen geweest.

Ik had een kotssmaak in mijn mond en spuugde op de grond.

Omdat ik niet in staat ben een beetje fatsoenlijke fluim te produceren, besmeurde ik mezelf, mijn mouw en mijn mooie sjaal, en dat was maar goed ook, want hoe anders zo’n diepe haat te verklaren?

Eigen schuld, dikke bult … ja, heus wel.

3

Mijn naam is Mathilde Salmon. Ik ben vierentwintig. Officieel studeer ik nog kunstgeschiedenis (die geweldige uitvinding), maar in het echte leven werk ik voor mijn zwager. Een van die rijke, knappe, coole gasten. Zo een die de godganse dag over zijn neus wrijft en nooit een stropdas draagt. Hij runt een groot internetbureau gespecialiseerd in webdesign, branding en onlinemarketing (ik vertaal: als u spullen hebt die u via internet wilt verkopen, dan is hij degene die een mooie etalage en een met pijlen aangegeven parcours naar (beveiligde) betaalmogelijkheden voor u bouwt) en hij heeft me vorig jaar aangenomen.

Hij had slaafjes nodig, en ik wat zakgeld, het was de avond van mijn verjaardag en we klonken op onze deal. Qua arbeidscontract kun je het slechter treffen.

Als student krijg ik korting in talloze bioscopen, musea, sportzalen en mensa’s, maar omdat ik het grootste deel van de tijd achter een computer zit, er halfdebiel van word en te goed mijn brood verdien om nog naar een studentenkantine te gaan, heb ik daar niets meer aan.

Ik werk thuis, in mijn eigen tempo en zwart, ik heb duizenden namen, duizenden adressen, duizenden chatnamen en evenzovele avatars en ik schrijf de hele dag nepreviews.

Denk maar aan de kaartjesknipper van ‘le Poinçonneur des Lilas’ van Serge Gainsbourg, vervang de metrokaartjes die hij knipt door de reviews die ik typ en het is exact hetzelfde liedje:

‘’K typ reviews, ’k typ reviews, en nog meer reviews,

Eersteklasre-vie-hews

Tweedeklasre-vie-hews …’

Ik krijg ellenlange lijsten van websites met daarachter de vermelding ‘afkraken’ of ‘praise only’ (als het positief is, is het in de digitale wereld altijd in het Engels) met het doel om potentiële klanten te maken en te breken (of eigenlijk andersom) en ze vervolgens, maar alleen nadat ze genoeg hebben gedokt, ik weet niet hoeveel positieve beoordelingen op discussiefora en de best mogelijke ranking op Google aan te bieden.

Voorbeeld: het bedrijf superjojo.com fabriceert en verkoopt superjojo’s, maar omdat hun site echt superoubollig is (kijk alleen maar naar alle onvriendelijke reviews die worden achtergelaten, gedropt, gedeeld, geblogd, gespot, getwitterd, gepookt, getagd, gepost, gedisliked of gechat door Micheline T. (ikke), Jeannotdu41 (moi), Choubi_angel (mijn persoontje), Helmutvonmunchen (ich) of NYUbohemiangirls (me, myself and I), heerst er enorme paniek in Jojoland. Meneer en mevrouw Jojo, die door een even krankjorume als ingenieuze list (maar te ingewikkeld om hier uit te leggen) (en het is ook totaal onbelangrijk) kennis hebben genomen van de digitale heldendaden van mijn zwager, gaan ten slotte voor de bijl en komen hem bidden en smeken: ze moeten absoluut een gloednieuwe website hebben. Jawel! Het is een kwestie van leven en dood voor het bedrijf! De grote pief strijkt uiteindelijk met zijn hand over zijn hart en, nee maar, drie weken later hoef je alleen maar jo of joj in te typen (nog niet enkel een ‘j’ maar daar wordt keihard aan gewerkt) en je bent meteen in Jojoland, en nee maar, nee maar, bestelt ikke tien stuks van alles voor elk van haar kleinkinderen, is moi dolenthousiast en verzekert dat hij er op alle jojoreviewsites ter wereld over gaat schrijven, zegt mijn persoontje dat ze tuh kool zijn!!!, vil ich gerne information om fertegenvoordiger te vorden en zijn me, myself and I sooooo excited coz yoyos are sooooo french.

Zo, dat is alles: ik schrijf reviews. En vanuit zijn immense appartement in het zestiende arrondissement is mijn zwager de rest van de wereld aan het veroveren.

Het is een heilloze weg, ik weet het. Ik zou er beter aan doen om mijn masterscriptie af te maken (of liever eraan te beginnen), getiteld ‘Van de Nederlandse koningin Wilhelmina tot Paul Jouanny, geschiedenis en conceptie van rijdende schildersateliers en andere vehikels ten behoeve van schilders in de openlucht’ (geweldig toch?) of aan mijn toekomst, mijn brood en pensioenopbouw te denken, maar helaas, ik ben onderweg het geloof verloren en wil ook alleen nog naar de natuur … leven.

Omdat het allemaal bedrog is … omdat het allemaal gelul is … omdat de poolkappen smelten, bankiers schadeloos worden gesteld, boeren zich ophangen in hun schuren en straatbankjes worden weggehaald om daklozen te verhinderen er te gaan zitten … hou op, zeg! Wat zou ik me vermoeien om mijn sporen na te laten in zo’n wereld, vertel me dat eens!

Om er niet aan te denken speel ik het spelletje van mijn zwager en Larry Page maar mee: ik lieg van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat en feest van ’s avonds laat tot ’s ochtends vroeg.

Nou ja … feestte. Nu haal ik de buikriem aan en hang een beetje rond in de maneschijn in afwachting van een jongen die niet eens weet dat ik op hem wacht.

Het slaat werkelijk nergens op.

Ik moet wel echt de weg kwijt, ten einde raad, een teer zieltje zijn dat het zo ver met me gekomen is.

4

Pauline en Julie D., de twee meisjes met wie ik een appartement van 110 m2 deel in de rue Damrémont, zijn een tweeling. De een werkt bij een bank en de ander bij een verzekeringsmaatschappij. Echte swingers dus. We hebben niets gemeen en dat is precies het geheim van onze vreedzame samenleving: ik ben er als zij er niet zijn, en als zij van hun werk komen, ben ik weg.

Zij doen de administratie en ik neem hun pakketten (internettroep) in ontvangst, ik haal de croissants en zij zetten de vuilnisbakken buiten.

Het is geweldig.

Ik vind ze een beetje onnozel, maar ben blij dat ik door hun ballotage ben gekomen. Ze hadden een reeks sollicitatiegesprekken georganiseerd à la Op zoek naar de vrijwel perfecte medehuurster (mijn god …) (het was groots …) (nog zo’n onvergetelijk voorval uit mijn wilde jonge jaren …) en ik was de Uitverkorene. Al heb ik nooit begrepen waarom. Ik was indertijd suppoost, wat zeg ik, suppoost, nee agent! beveiligingsagent! in het musée Marmottan en ik geloof dat de invloed van de brave Monet in mijn voordeel had gewerkt: een meisje dat zindelijk was en zo veel tijd tussen waterlelies doorbracht, kon niet anders dan keurig zijn.

Kortom: wat ik zei, een beetje onnozel.

Parijs is slechts een verplichte tussenstop op hun cv. Ze vinden het hier maar niks, willen niets liever dan terug naar Roubaix, waar hun mama, hun papa en hun dikke Minoes zijn gebleven en waar ze zo vaak mogelijk hun toevlucht zoeken.

Ik tel dus mijn zegeningen (een superappartement elk weekend voor mij alleen en hun voorraad keurig opgevouwen microvezeldoekjes onder het aanrecht om het braaksel op te ruimen van al mijn vrienden) voordat ze besluiten om voorgoed terug te gaan.

Laten we zeggen dat ik mijn zegeningen telde. Want nu … nu weet ik het niet meer. Ik geloof dat ik zo langzamerhand genoeg van die twee begin te krijgen … (als ze thuiskomen trekken ze huisslofjes aan en bij het ontbijt luisteren ze naar een zender met alleen maar Franse chansons, het is soms echt niet te doen) maar dat is mijn probleem, dat besef ik maar al te goed. Zij zijn altijd even discreet en zetten meteen het geluid zachter als ik me per ongeluk in de dampen van hun decafé begeef. Ik kan ze echt niets verwijten.

Ja, het is mijn eigen schuld dat ik zo in de war ben. Dat ik al bijna drie maanden nergens meer van geniet, niet meer uitga, niet meer drink, dat het …

Dat het slecht met me gaat.

*

Drie maanden geleden werd het appartement verbouwd.

Het verkeerde in niet zo’n beste staat en Pauline (de meest bijdehante van de twee) had onze huisbaas weten over te halen om de verbouwing aan ons over te laten in ruil voor een huurkwijting gelijk aan het bedrag van de finale factuur. (Een beetje ingewikkelde zin die niet van mij is, neem dat maar van me aan!) Ze hadden geen rust meer, maten alles op, tekenden plattegronden, bladerden reclamefolders door en vroegen ik-weet-niet-hoeveel offertes aan die ze lebberend van hun kruidenthee avondenlang bespraken. Ik vroeg me zelfs even af of ze niet het verkeerde beroep hadden gekozen.

Die voorbereidingen hadden me flink geïrriteerd. Om rustig te kunnen werken was ik gedwongen geweest om het strijdtoneel te verlaten en mijn proza eruit te persen in de bijenkorf van mijn zwager te midden van al die brave nerds 2.0, maar goed, ik geef toe dat de elektriciteit te wensen overliet (als de oven aan was, begon mijn computer te flikkeren), dat alles afbladderde en dat de badkamer niet zo praktisch was (je moest steeds over het oude bidet heen stappen). Ik had zelf geen poot uitgestoken, en toen ze me dan ook voorstelden om de verbouwingskosten contant te voldoen met het oog op de btw (of niet dus eigenlijk!) en de bereidheid van de heer Carvalho om de klus te klaren (de uitverkoren aannemer, zo uitgekookt als wat, en druk, druk, druk), ging ik onmiddellijk akkoord.

Ook wat dat betreft doe ik echt niet moeilijk.

Waarom ik dat allemaal vertel? Omdat zonder de lichte chantage van die meneer die ‘spjuugzjiek’ was van alle sociale lasten, zonder de onverwachte verhoging van de belasting op de toegevoegde waarde in de bouwsector en zonder ons aller inhaligheid – maar vooral die van hem – ik nu niet in deze deprimerende buurt voor niets zou zitten wachten.

Dat zit zo:

5

Het was een café in de buurt van de Arc de triomphe. Ik zat achterin, links achter de bar. Ik las niet, gaf geen kik, veegde niet over mijn mobiel, ik wachtte op Julie.

Mijn medehuurster, die ene die bij de bnp werkt (zij zegt bnp Paribas) en die tot op de cent nauwkeurig alles bij elkaar optelt wat er tussen ons verdeeld kan worden (huur, servicekosten, gratificaties, vaste lasten, fooien, wastabletten, brandweerkalender, rollen pleepapier, douchegel, deurmat, en dan vergeet ik nog wat kleinigheden).

We hadden die vrijdag aan het eind van de middag met elkaar afgesproken in een café in de buurt van haar werk.

Ik had een beetje de pest in dat ik speciaal voor haar half Parijs had moeten doorkruisen, maar ik wist dat ze een trein moest halen en tenslotte was ik de meest … uh … de minst arbeidzame van het stel.

Ze zou me hun tweederde deel van de poen overhandigen die bestemd was voor onze favoriete frauderende aannemer met wie ik de volgende ochtend een afspraak had, oftewel een behoorlijk dikke envelop, oftewel 10.000 euro in cash.

Jaha … Toch wel … Het zou een paleisje worden.

Ik had die toch al verloren middag gebruikt om eens goed uit shoppen te gaan – ik was indertijd nog een doodnormale kleine brunette: dom, vrolijk, oppervlakkig en koopziek – en terwijl ik zat te wachten, kon ik mijn ogen niet afhouden van de tasjes met prullen, accessoires, schoonheidsproducten en even overbodige schoenen die ik naast me op het skaileren bankje had gezet.

Ik had kilometers aan etalages afgewerkt en ik nipte van een mojito om van alle emoties te bekomen.

Ik was kapot, platzak, beschaamd, en heel erg gelukkig.

Meisjes zullen dat begrijpen.

*

Ze arriveerde stipt op tijd in een muisgrijs mantelpakje. Ze had geen tijd om iets te drinken, nou ja goed, oké, maar dan alleen een mineraalwater. Ze wachtte tot de ober weg was, keek een paar keer wantrouwig om zich heen en haalde toen een envelop uit haar tas, die ze me overhandigde met de smartelijke blik van de bankier die zich gedwongen ziet om u een paar bankbiljetten ter hand te stellen.

‘Doe je hem niet in je tas?’ vroeg ze ongerust.

‘Jawel, natuurlijk, sorry.’

‘Het is toch een aardig bedrag …’

Dat ze me met mijn munttakjes zag roeren stelde haar niet echt gerust.

‘Je past toch wel op, hè?’

Ik knikte plechtig (de arme ziel, als ze dacht dat een beetje rum en limoen me naar het hoofd zou stijgen …) en stopte toen hun poet in mijn tas, die ik om haar gerust te stellen op mijn schoot hield.

‘Alleen maar biljetten van honderd … Ik had ze eerst in een envelop van de bank gestopt, maar toen bedacht ik dat dat niet zo verstandig was. Vanwege het logo, snap je … Dus toen heb ik een gewone envelop genomen.’

‘Goed idee’, antwoordde ik met een instemmend knikje.

‘En zoals je ziet heb ik hem niet dichtgeplakt, dan kun je jouw deel erbij doen …’

‘Perfect!’

Maar ze bleef gestrest.

‘Hé, hola, Julie … Het komt allemaal goed …’ verzuchtte ik en ik liet de schouderriem van mijn tas over mijn hoofd glijden. ‘Kijk! Ik lijk wel een sint-bernardshond! Hij krijgt zijn poen, die oplichter van een Antonio van jullie, hij krijgt het heus wel. Maak je niet druk.’

Ze vertrok haar mond, in een glimlach of een zucht, dat was moeilijk uit te maken, en begon toen het bonnetje te controleren.

‘Laat maar, dat drankje is van mij. Kom op, ga, anders mis je je trein. Doe de groeten aan je ouders en zeg tegen Pauline dat haar pakketje is aangekomen.’

Ze stond op, wierp een laatste angstige blik op mijn ouwe schoudertas, reeg zich in haar regenjas en vertrok bijna spijtig voor een weekend in de huiselijke haard.

Toen pas, in dat café in de buurt van de Arc de triomphe, achterin, links achter de bar, et cetera, zocht ik naar mijn mobiel. Marion had een bericht achtergelaten, ze wilde weten of ik gevallen was voor het kleine blauwe jurkje dat we de afgelopen week hadden gespot, of ik erg rood stond en of ik al een plan had voor vanavond.

Ik belde haar terug en we giechelden wat af. Ik beschreef heel gedetailleerd mijn buit, geen blauw jurkje, maar een paar supergave pumps, beeldige haarspeldjes en té sexy lingerie, jawel, je weet wel, zo’n bh à la Eres, met van die cups zus en schouderbandjes zo, en van die slipjes om op te vreten, nee echt, ik zweer het je, helemaal niet duur en echt te beeldig voor woorden, ach jawel, waarbij je poesje schuilgaat achter van die snoezige zigzagbiesjes en blablabla en hohoho en olala.

Daarna vertelde ik over het verkrampte gezicht van mijn braakmiddel van een medehuurster, de logoloze envelop en hoe ik om haar gerust te stellen mijn Upla als een akela om mijn nek had gehangen, en toen was het gegiechel natuurlijk helemaal niet meer van de lucht.

Tot slot gingen we over op serieuze zaken, oftewel de planning van die avond, wie er zou zijn en wat we aan zouden trekken. En niet te vergeten een eerste schouw van alle jonge alfamannetjes die er waarschijnlijk zouden zijn, met hun volledige profiel: kilometerstand, bandslijtage, burgerlijke staat, vaardigheden, bedrijfszekerheid.

Ik had dorst gekregen van al dat geklets en om het vol te houden nog een mojito besteld.

Maar waar zit jij nou op te knabbelen? vroeg mijn vriendin opeens verbaasd. Gestampt ijs, bekende ik. Maar hoe kun je, zei ze geschokt, waarop ik een idiote en in hoge mate seksueel getinte toespeling maakte op hoe het knabbelen op ijsblokjes je in bepaalde omstandigheden van het leven goed van pas kon komen.

Grootspraak, natuurlijk. Pure opschepperij ontleend aan een ouwe spionagethriller, alleen maar om mijn vriendinnetje stupide te horen grinniken en wat ik alweer vergeten was, maar een paar dagen later tot mijn grote schrik als een boemerang terug zou krijgen in mijn gezicht.

We zullen zien waarom.

Marion hing uiteindelijk op, ik legde twee briefjes op tafel, pakte mijn boeltje bij elkaar en pas toen ik buiten mijn sleutelbos wilde pakken om mijn fietsslot open te maken, raakte ik in paniek.

Ik had alle andere tasjes, de pumps, de antirimpelcrèmes en mijn gestippelde slipjes, maar niet de enige tas die er echt toe deed.

Shit, mompelde ik, wat ben ik toch een stomme trut … en ik rende in driedubbele galop terug terwijl ik mezelf bleef uitmaken voor alles wat mooi en lelijk was.