Josine Marbus

Waar je ook heen gaat

Uitgeverij De Geus

breda 2015

De auteur ontving voor het schrijven van deze roman een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds

© Josine Marbus, 2015

Omslagontwerp Multitude

Omslagillustratie Elizabeth, Battle Lake, 2013 © Deb Schwedhelm

isbn 978 90 445 3392 7

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2015.

#

Iedereen lag weleens wakker. Hoe langer ze daarover nadacht, hoe wakkerder ze werd. Wakkerder, was dat wel een woord? En als je eenmaal wakker was, kon dat wakker zijn dan nog toenemen? Ze wilde verder slapen.

Slaap is een natuurlijke verdoving, een heerlijke toestand. Voor dromen hoeft achteraf geen verantwoording te worden afgelegd. Ze ziet zichzelf op een groot dik paard. Het paard schudt met zijn kont. Ze moet zich tot het uiterste inspannen om niet van zijn rug gegooid te worden. Het paard galoppeert weg en een hoge vloedgolf komt haar kant op. Het gedroomde water is vreemd genoeg niet naar, maar wel levensgevaarlijk.

De stroming duwt en trekt en zolang je meegeeft is het feest. Zonder mening, zonder verleden, zonder toekomst, misschien wel zonder hier en nu. De stroming neemt het over en vreet je op.

Heel diep in de zee is het pikzwart. Een vis die daar wil zijn, zal zelf licht moeten geven. Het is een kwestie van aanpassing. Hoe groter het aanpassingsvermogen, hoe beter je overleeft. Die onderwaterbeesten verleiden zowel hun vijand als hun prooi. Met hypnotiserende slagen bewegen ze zich voort, ze lijken kalm en zelfverzekerd. Die beesten zijn, ze zijn en ze doen. Ze zijn mooi en lelijk tegelijk, leven, maar met geen ander doel dan het leven zelf, er is een begin en een eind, vanzelf.

Daar drijven twee grote billen haar kant op, het was niet de kont van het paard. De billen maakten vaart, ze moest ze zien te ontwijken.

Dit kon je geen slapen noemen, dit was een afgedwongen sluimerstand. Ze dwong zichzelf zich mee te laten deinen op verzonnen golven. Eigenlijk was ze bang voor water. Kabbelend water en ruisende golven, beproefde sjablonen die tot ontspanning zouden moet leiden. Haar vingers tintelden. Waarschijnlijker dan dat ze in slaap zou vallen, was dat ze hier in bed een hyperventilatieaanval kreeg.

Het was 3.05 uur op het display naast haar. Iets minder dan vijf uur nog. Dan zou ze opstaan. Om één uur vanmiddag hadden ze afgesproken. Ze zou haar vader in de haven van IJmuiden ontmoeten. Juist nu moest ze fris zijn, opgewekt en levenslustig. Ze wilde er mooi uitzien, het moest lijken alsof zijn afwezigheid haar geen kwaad had gedaan. Laat me slapen. Verdomme. Ze kon nu een oxazepam nemen, maar daar was ze morgen zo suf van.

Haar vader had haar opgetild. Zijn gezicht vlak bij het hare gehouden. Ze had geen kik gegeven en hij had haar zonder iets te zeggen weer op de grond gezet. Dat was het. De laatste keer.

Ze was te klein om afscheid te nemen, ze wist niet eens wat het was. Ze was te klein om vragen te stellen.

En misschien had hij wel iets gezegd, maar begreep ze het nog niet.

Driehonderdeenenveertigduizend achthonderdvierenzeventig uur geleden.

Een kind van drie kan van alles meemaken zonder het zich te herinneren. Ze had een eigen geschiedenis bedacht. Een mooie, gekke geschiedenis, waarin bijna alles kon gebeuren.

Ze stond op. Bakte een ei. At het met geroosterd brood. Spoelde het weg met lauwe thee.

Haar vader zou van Londen naar Hamburg varen op een cruiseschip, het was een georganiseerde reis. Tussendoor legde het aan in Antwerpen en IJmuiden. Als ze hem wilde ontmoeten, kon ze naar IJmuiden komen. Onder aan de uitnodiging stond een telefoonnummer. Ze aarzelde even. In haar beste Engels gaf ze daarna aan een telefoniste door dat miss Keur, Mr. Keur graag wilde ontmoeten, vervolgens sloeg de twijfel weer toe. Er was niets normaal aan deze afspraak. Het zette alles op zijn kop. Wie ze was, waar ze was en wat ze was. En waarom. Ze moest een vrije dag opnemen, de boot zou op een donderdag aanleggen.

Twee weken geleden had ze ook al een aantal dagen niet kunnen werken omdat ze ziek was. Ze had koorts, maar voelde zich toch schuldig. Enquêteresultaten stapelden zich op en wachtten geduldig op haar terugkeer. Ze werkte met niet overdreven veel plezier bij een marktonderzoekbureau. Zo kwam haar afgebroken studie psychologie nog enigszins van pas.

Ze belde toen om zich ziek te melden en hoorde haar schorre stem, ze hoestte er maar eens bij, dat voelde beter.

Alleen zijn was niet onaangenaam, rillend onder haar dekbed, met lelijke dikke sokken aan, in haar oude trainingsbroek waarvan het elastiek klaar was met rekken. Geen bh en een bleek gezicht, waar verder niemand aanstoot aan kon nemen. En geen mens die zei dat ze echt iets moest eten. Morgen. En anders overmorgen.

Ze zou hem gaan ontmoeten. Ze zouden elkaar in de ogen kijken. Nerveus lachen. Ze zouden praten. Waarover? Eerst over niets. Dan over hun levens die langs elkaar gelopen waren. Ze kreeg het Spaans benauwd.

Een maand geleden lag daar die brief. Onder aan de trap in het halletje. Wie schreef er in deze tijd nog een brief? Het moest een belangrijke boodschap zijn. Ze wilde eerst terug naar boven lopen, maar halverwege de trap griste ze de envelop al open. Het was een kort bericht.

Dear Miss A. Keur,

We write this letter on behalf of your father. Mr. B. Keur will join us on our cruise. The ship, Artania, will arrive at the harbour of IJmuiden on 4 November 2010. Our guests will debark at 1.00 pm. Mr. Keur would be glad to meet you there. The ship will depart to Hamburg at 7.00 pm. Please do not hesitate to contact us if you have any questions.

Yours sincerely,

Marilyn J. Russel

Guest Service Desk

Trillend stond ze boven aan de trap, voor haar eigen deur. Het juichte in haar. Iets in haar moest omhoogspringen, maar ze was tegelijkertijd zo slap dat ze bang was flauw te vallen. Ze sprak zichzelf hardop toe dat ze rustig moest blijven, rustig moest worden. Ze keek naar zijn naam die tegelijk ook de hare was: Keur.

Sommige mensen zijn ongeschikt voor het ouderschap. Zo had hij er zelf vast ook over gedacht. Het lot had over hem beschikt, of zijn slordigheid, nonchalance, zijn hartstocht en zijn mannelijkheid. Of dat alles bij elkaar. Zijn zaad had zijn weg gevonden, autonoom en zonder zijn goedkeuring. Het belang van de band van vader en kind werd mogelijk overschat.

Hij was na de geboorte niet meteen hard weggerend. Hij had het een tijdje aangezien. Gaf hij daarmee zijn vaderschap en daarmee zijn kind een eerlijke kans?

Hoe harteloos is het dat nou juist van die prille periode geen beelden blijven hangen. Haar eerste herinnering was de sigaret die zij in haar mond had gestopt en waar ze op had gekauwd. De tabak tussen haar tanden en het onvermijdelijke overgeven daarna.

Met herinneringen moest je op je hoede zijn; sommige hielden zich verborgen om dan onverwacht tevoorschijn te komen, als ze eenmaal terug waren, was het alsof ze nooit waren weggeweest.

Het bericht was duidelijk, naar de achterliggende boodschap moest ze raden. Waarom schreef hij de brief niet zelf? De tweede keer dat ze de brief las, vijf minuten later, viel haar het chique logo van het zware briefpapier op. Dauphin Health Resort. Londen, daar woonde hij dus nog steeds, de maandelijkse betalingen die hij tot haar achttiende aan haar moeder deed, kwamen ook van een bank in Engeland. De Noordzee had al die tijd tussen hen in gelegen; wild en kalm, grijs en blauw, koud en kouder, diep en nog dieper. Verbaasde het haar dat hij haar gevonden had? Het verbaasde haar meer dat hij haar gezocht had. Ze was bijna tweeënveertig. Hij kwam misschien omdat hij spijt had, haar moeder miste en aan zijn enige dochter wilde vragen of hij nog een kans bij haar maakte, omdat hij bijna dood ging en daarom zijn geld, haar erfenis, kwam verbrassen, misschien kwam hij zijn eigen ouders wel begraven, of waren die al veel langer dood, had hij een reis gewonnen en vond hij het gewoon een leuk moment om zijn familie eens te bezoeken, en dat was zij toch, familie.

‘Duim maar voor me’, zei ze tegen zichzelf. Haar gezicht in de spiegel lachte niet terug.

#

Ze verhuisden. Het was niet lang na haar negende verjaardag. Ze had nog drie dagen gehoopt op een kaart. Zoiets moest het zijn: Je bent vast al groot geworden, jammer dat ik er niet bij kan zijn om je te feliciteren. Ik zou je graag dit of dat gegeven hebben … Negen dikke verjaardagskussen van papa uit het Wilde Westen.

Het afscheid van het oude huis verliep niet zoals ze had verwacht. Er was eigenlijk ook geen aanleiding om te rekenen op iets anders, uitbundigers. De vader van Christiaan, haar broertje, was er niet eens om hen uit te zwaaien. Niemand van school, niemand uit de straat. Zelfs mevrouw De Boer, voor wie zij weleens boodschappen had gehaald, had niet de moeite genomen.

Toen ze vertrokken moet er een zucht van verlichting door het dorp zijn gegaan. Moeders van school noemden haar moeder een mannenverslindster en een hoer. Waarschijnlijk dacht mama dat het gemakkelijker zou worden voor Wim, Christiaans vader dus, om bij haar te komen zonder al die pottenkijkers in de buurt; misschien zou hij dan echt komen, komen om te blijven. Het was hopen tegen beter weten in.

Alma en haar broertje wisten niet wat de werkelijke reden was.

Het was vroeg in de ochtend, net niet meer donker, toen vierkante mannen de dozen die hun moeder de hele nacht door nog had ingepakt, in een razend tempo het huis uit droegen.

Alma had het koud. Met een vest aan stond ze in de gang te wachten tot ze klaar waren. Haar armen hield ze strak over elkaar geslagen.

Ze hadden niet ontbeten, ze voelde haar lege maag. Ze zei het tegen haar moeder die langs holde. ‘Straks in de auto. Ik heb krentenbollen.’

En toen gingen ze eindelijk. Het was nu volop licht.

Haar moeder keek nog een paar keer om voor ze de auto startte. Niemand zei iets. Zelfs Christiaan hield zijn mond.

Mama was nooit zo. Ze lachte nu niets weg en keek recht voor zich op de weg.

Normaal gesproken kwamen er geen gedachten in Alma op van mooi of lelijk wanneer ze aan haar moeder dacht, maar in het meer in Frankrijk afgelopen zomer had ze het grote, witte lijf prachtig gevonden. Het water was fluweelzacht geweest. Dan zwart dan weer zilver. Heel veel water, voor en achter, naast en vooral onder hen. Hoeveel meters onder hen? Haar moeders ronde romige billen, konden niet zinken. Met kalme slagen bracht mama haar veilig naar het diepe. Nee, bang was ze niet, ze was zich ervan bewust dat haar leven in de handen lag van dit moederlijf. wanneer ze van dit warme eiland afgleed, zou ze nooit zelf de kant kunnen bereiken.

Mama leek niet moe te kunnen worden. Het geroezemoes vanaf de kant was steeds minder goed te horen. Ze wisselden geen woord. Met twee handen hield ze de schouderbandjes van het badpak vast. Het was een bruin badpak met een uitsparing op de buik, precies daar waar de navel zat. Als ze rechtop zat werden rolletjes vet zichtbaar.

Er kwamen wat golfjes, misschien van een boot verderop. Het water leek hier zwarter en kouder, maar haar moeder zwom verder.

‘Komen we zo bij de zee?’

‘Dat zou mooi zijn, hè?’

Ze wist niet of ze dat mooi vond. In de zee waren haaien.

Alsof ze haar gedachten kon lezen zei haar moeder: ‘Daar zijn geen haaien, hoor. Niet in die zee. Dan moeten we naar de oceaan. Dat haal ik niet.’

‘O.’

‘Ben je bang?’

Ze antwoordde niet. Even soepel als log keerde het witte lijf om en begon aan de terugweg. Nu zag ze pas hoe ver ze van de kant waren. Ze voelde dat het haar moeder meer kracht kostte. Er stond een stroming die haar tegenwerkte. Alma probeerde zich zo licht mogelijk te maken. Ze probeerde niet op het lichaam te steunen maar te drijven. Alleen haar handen raakten haar moeder nog aan en ze kreeg het direct een stuk kouder.

In de nieuwe flat huilde haar moeder voortdurend om Wim. Ze belde hem en jankte in de hoorn. Op haar knieën zat ze achterstevoren op de bank, haar ellebogen op de rugleuning, haar billen staken naar achter en die billen gingen onafgebroken wiegend heen en weer. Zo’n gesprek kon wel een uur duren. Het was op zichzelf een boeiend schouwspel.

Overdag werkte haar moeder bij een wasserette. Het was tijdelijk, zei ze. Ze vond straks wel weer iets anders. Wims vader gaf geld voor Christiaan en oma sprong soms bij met de huur. Alma ging naar school. Een vrouw op de galerij haalde haar halfbroertje op van de kleuterschool. Hoewel Christiaan altijd rustig binnen speelde en nooit iets kapotmaakte, klaagde het mens bijna altijd wanneer mama de jongen ophaalde. En hoe kwaad Alma ook van achter haar moeder naar het mens keek, de vrouw weigerde nooit het extra geld dat mama haar gaf om van het gezeur af te zijn. Want wat moest ze als dat mens niet meer op haar zoontje wilde passen?

De flat was niet groot, niet klein, het was er vooral donker. De rolgordijnen mochten pas omhoog als mama thuis was. Die rolgordijnen, het zeil, de bank en salontafel waren nog van de vorige huurder. Voor heel weinig, belachelijk weinig, herhaalde hun moeder steeds, hadden ze de spullen kunnen overnemen.

Ze keken tv. Veel tv.

De flat was een soort wachtkamer, waarin hun leven even stilstond. Bij alles zei mama dat het er niet toe deed, dat ze toch weer weg zouden gaan.

Chris werd thuisgebracht. ‘Zeg tegen je moeder dat ze de volgende keer direct bij het brengen betaalt.’

Alma antwoordde de vrouw niet, trok de deur snel dicht.

‘Waar is mama?’ vroeg Chris.

‘Misschien bij jouw papa?’ Dan vergat ze de tijd.

Zijn vader was een keer meegekomen naar de flat, hij zweette heel erg en stotterde een beetje. Zijn jas hield hij aan. Het was een jas die bij een houthakker paste. Chris liep heel overdreven te doen. Haalde zijn knuffels uit zijn kamer en praatte door alles heen. Toen hun moeder er wat van zei luisterde hij niet. Hij maakte een toren van zijn beren, struikelde en huilde heel hard. En Wim stond met zijn handen in de houthakkersjas.

Haar halfbroertje leek niet echt op zijn vader. Chris was lichtblond en hij had een meisjeshuid. En hij was tenger. Wim keek ook een beetje naar Chris alsof hij niet van hem was. Chris had hem omhelsd maar zijn vader hield zijn handen in zijn zak.

Alma deed ondertussen of Wim niet bestond. Ze bleef in de Donald Duck lezen. Haar moeder kon wel duizend keer willen dat ze ‘hallo Wim’, zou zeggen, maar dat was ze niet van plan.

‘Ik breng Wim even naar de bushalte.’

‘Goed.’

‘Zeg eens gedag.’

Ze groette de Donald Duck.

Christiaan zat huilend tussen zijn beren.

Wim was vast blij dat-ie weg mocht. Op tafel bleef een plastic tas achter met een cadeautje erin, dat was hij vergeten te geven.

Alma was het enige kind dat niet van school werd opgehaald. Er waren vast kinderen die dat stoer vonden. Ze was ook het enige kind dat geen vriendje of vriendinnetje mee naar huis nam. Het kwam niet in haar op om iemand mee te vragen naar de donkere flat.

Die ochtend had ze alleen een vest meegenomen en nu begon het te regenen. Ooit had ze gehoord dat je van regen in mei kon groeien. Van school naar huis moest ze drie straten door en een brug over. Zij herinnerde zich een kolkende rivier die bedwongen moest worden. Jongens die dezelfde kant op liepen hadden gezegd dat als je niet rende een haai vanuit het water omhoog zou springen en je in zijn vliegende vaart zou meesleuren. Ja, ja. Ze wist natuurlijk dat het onzin was, toch rende ze. Zo hard ze kon. Voor de zekerheid rende ze de rest van de weg ook. Het brandde in haar borst, maar bij thuiskomst glimlachte ze altijd in de ruit van de deur van de galerij, opgelucht dat het haar weer gelukt was.

In de klas waren allemaal vaste groepjes. Het had geen zin om vriendschappen te sluiten. Ze zouden weer weggaan, binnenkort, had ze haar moeder laatst horen zeggen. Op de galerij woonde een meisje met een bril, dat wel oké leek, maar ze keek altijd omlaag. Soms probeerde Alma haar aandacht te trekken door in het trappenhuis van de leuning te glijden. Dan keek het bebrilde meisje weleens schichtig omhoog, maar dan was je natuurlijk nog geen vrienden.

Alma had geen vader, maar wel een oma. Meestal belde zij om te vragen of alles goed met hen ging. Toen mama een keer ziek was, moest Alma haar oma bellen. Ze kwam. ‘Ik zal het hier eens regelen’, zei oma zodra ze in het halletje stond. Ze moesten tandenpoetsen en op tijd naar bed. De flat rook naar zeep. Oma praatte veel en hardop, ook tegen zichzelf, en ze was er gewoon.

‘Oma? Weet jij waarom mijn vader is weggegaan?’

‘Ach. Sommige dingen zijn zoals ze zijn. Je moeder had het kunnen weten, maar ze wilde het niet weten. En nu zit ze hier met jou en je broertje.’

‘Halfbroertje.’

‘Ja, dat krijg je ervan.’

‘Was hij wel lief voor me?’

‘Dat weet ik niet, hoor.’

‘Waarom niet?’

‘Dat ben ik misschien vergeten.’

‘Lijk ik op ’m?’

‘Hmm.’

‘Nou. Toe nou.’

‘Hij was niet onknap, je vader. Dat vond je moeder tenminste.’

‘Is hij dood?’

‘Geen idee.’

‘U zegt “was”. Hij wás niet onknap.’

‘Ik bedoel toen. Nu weet ik het niet.’

Ze bleef bij haar in de buurt. Het kon zijn dat oma toch meer wilde vertellen. Als Alma vroeg of ze iets wilde drinken zei haar oma dat ze een lief kind was. Een best kind. Iedereen heeft opa’s en oma’s, soms zelfs meer dan vier. Zij had er maar één. Die heel mooi kon zingen. Dat wel, maar haar man was dood omdat hij zorgen had gehad. Hoe dat precies kon wist Alma niet en ze durfde er niet over te beginnen. Ze vroeg wel waarom ze dan niet nog een opa had en nog een oma, zoals alle andere kinderen in haar klas.

‘Heb je niet genoeg aan mij?’ lachte haar oma. Toen zong ze met een hoge stem: ‘Kijk eens, mooie waterlelies, midden in de plas, ze gaan nu open allemaal, ik wou dat ik een elfje was.’ Ze draaide een rondje en zei dat ze Alma een keer mee naar De Efteling zou nemen. ‘Daar dansen echte elfjes.’

Alma besloot het er de volgende avond nog eens op te wagen.

Ze aten brood. Oma probeerde Christiaan een hap van zijn boterham te laten nemen, maar hij hield zijn duim in zijn mond.

‘Hè meisje. Die mensen hadden zo veel kinderen dat ze niet opkeken van een nieuw kleinkind. Ik heb ze nooit gezien. O, nu lieg ik. Toen je ouders trouwden, toen waren ze er. Ik heb geen zin om het erover te hebben.’

‘En over opa?’

‘Ook niet, of wil je dat ik ga huilen? Dat lijkt me geen goed idee.’ Oma legde het stukje brood terug op het bord, ze pakte het bord en zette het in de keuken. Alma keek naar het trillen van haar bovenarmen. Ze kon zien dat de huid dun en zacht was. De kwabben leefden een eigen leven.

‘Nee’, zei Alma. ‘Doe dan maar niet.’

Mama werd weer beter. Oma zei dat ze minder moest roken en vroeg haar of ze nog geld nodig had en nam toen haar grote tassen mee. Alles werd zoals daarvoor.

Meteen de eerste avond was mama weer laat. Op het aanrecht stonden chips en Fanta. Dan kwam ze vaak nog wat later.

Stil wachtten ze op het klikkende geluid van haar hoge hakken.

Alma zette de tv aan. Chris zeurde dat hij honger had. Ze zapte en gaf de zak door.

‘Sst … Niet alles opeten! Neem gewoon in je hand.’ Ze trok de zak naar zich toe en propte haar mond vol. De spleet tussen de rolgordijnen werd donkerder.

Alma deed zo veel mogelijk lampen aan. ‘Zo is het gezellig. We gaan het spel zeg-wat-er-in-je-opkomt doen.’

‘Goed.’

‘Ik begin.’

‘Oké.’

Ze zei: ‘Zeg wat er in je opkomt … Bloed is …’

‘Warm.’

‘Water is …’

‘Nat.’

‘Nog iets …’

‘Blauw.’

‘Weet je dat zeker? De zee is?’

Hij antwoordde: ‘Nat en blauw.’

Alma liep naar de keuken, draaide de kraan open en vulde een glas. Ze hield het voor zijn neus. ‘Blauw, hè?!’

Hij keek haar aan.

‘De zee is helemaal niet blauw. Dat denkt iedereen maar. De lucht maakt de zee blauw, maar als de lucht grijs is, is de zee ook grijs en als de zon weg is, is het water zo donker als de hemel.’

‘Oké.’

‘Dit is belangrijk. Hier moet je aan blijven denken. Iemand die zegt dat de zee blauw is, moet je niet geloven. Mensen zeggen zoveel. Altijd blijven opletten.’

De zak chips was allang leeg toen ze zei: ‘En weet je … Verre zeeën zijn ook veel mooier blauw dan de onze.’

‘O ja?’

‘Ja, kijk maar naar films en reclames en zo. Heb jij onze zee ooit zo mooi blauw gezien?’

Hij dacht diep na of hij deed in ieder geval alsof.

‘Geef maar toe. Het gaat er dus ook om wat er op de bodem van die zee ligt. Zand of stenen. En hoe diep die zee is.’

‘Ik heb honger.’

‘Je hebt blauw en blauw.’

‘Heb jij ook honger?’

‘Probeer anders even te slapen.’

‘Dat kan ik niet. Komt mama zo?’

Ze vond brood in een zak op de wasmachine, het was oud en droog, maar ze kon er tosti’s van maken. Ze zocht de koekenpan en zette die vast op het fornuis.

‘Pak jij ’s boter. We eten tosti’s.’

‘Met ham?’

‘Nee, alleen met kaas.’ Ze smeerde boter aan de buitenkant en legde de kaas ertussen. Ze deed ook nog een klontje boter in de pan en na een poosje rook het goed. Koken was helemaal niet moeilijk, het omkeren lukte ook en Christiaan stond blij naast haar.

Christiaan was op haar schoot in slaap gevallen. Alma’s vingers gingen door zijn dunne haar. Hij was lekker warm. Hij ademde kalm. Heel soms kreunde hij, als een diertje. Mama was nog nooit zo laat thuisgekomen. Om wakker te blijven vertelde Alma zichzelf verhalen die goed afliepen.

Haar moeder stond ineens in de kamer, en met haar kwam de koude lucht van de galerij binnen. Alma kon zien dat ze gehuild had. Er zat zwart onder haar ogen, die veel kleiner leken dan normaal. ‘Ben je nog wakker?’

‘Ik heb op je gewacht.’ Ze deed haar best te klinken alsof het normaal was.

Het moment van vertrek kwam dichterbij, dat voelde Alma aan alles.

We moeten niet zo vaak verhuizen. Ze probeerde het zo hard mogelijk te denken zodat haar moeder het ook zou gaan denken. Het spoor dat haar vader moest volgen om haar te vinden zou onnodig ingewikkeld worden, te ingewikkeld misschien wel.

Het was de manier waarop haar moeder lachte wanneer andere mensen geen aanleiding zagen om te lachen. Wanneer ze op de groenteafdeling naar de tomaten vroeg, bijvoorbeeld, of de buschauffeur naar een bepaalde halte. En ook wanneer ze oma verzekerde dat alles op rolletjes liep.

Alma stond erbij en wachtte. Daar was ze goed in geworden.

‘Ik ben in de badkamer.’

‘Ja.’

Ze wilde Christiaan niet wakker maken, maar dat zware hoofd moest wel van haar benen. Ze propte een kussen en haar vest onder zijn hoofd en schoof er zelf onderuit.

Een beetje draaierig liep ze naar de badkamer. De deur was niet op slot en stilletjes sloop ze naar binnen. Alma ging op het dichte deksel van de toiletpot zitten. Eerst keek ze een tijdje naar de brede rug van haar moeder, die bij de wastafel stond. ‘Ik denk niet dat deze vader komt.’

‘Zo, denk je dat?’

‘Waarom blijven vaders niet bij ons?’

‘Ga maar slapen.’

Haar moeder haalde haar make-up van haar gezicht. Poetste haar tanden.

Alma voelde hoe de kou over haar billen kroop. ‘En mijn vader?’

Haar moeder zuchtte.

‘Ik heb toch ook een vader?’

‘Iedereen heeft een vader, anders bestond je niet. Tot je derde had je een vader. Dat weet je. Ik ben moe.’

‘En daarna? Was hij toen mijn vader niet meer?’

‘Zoiets. Ga eens aan de kant, ik moet plassen.’

Alma bleef zitten en haar moeder bleef voor haar staan.

‘Huil je omdat je moe bent?’

‘Nee. Ik …’

Het kunststof deksel leek aan haar billen gevroren.

‘Ga maar naar je kamer. Ik kom zo.’

Er ging iets gebeuren, dat voelde ze. Ze was met haar kleren aan onder de deken geschoven. Ze legde haar handen op haar buik, daar werd ze soms rustig van, maar nu werkte het niet.

Haar moeder kwam binnen. Ze deed het licht aan en toen toch maar weer uit. ‘Dat praat makkelijker’, zei ze. Eerst vroeg ze hoe het op school ging, of het leuk in de klas was. Dat vroeg ze anders nooit. Er viel even een stilte na Alma’s ‘goed hoor’ en ‘ja hoor’… Toen kwam eindelijk het verhaal waar Alma al zo lang op had gewacht.

Ze lag doodstil om geen woord te missen.

#

Een jonge man met een getrimd baardje verstopte zich achter een boekenstalletje. Een vrouw, ook een jaar of twintig, draaide zich lachend om. Ze droeg een lange jas die om haar benen wapperde. Het kat-en-muisspel hielden ze een paar minuten vol. Toen ze het zogenaamd opgaf en doorliep, rende hij naar haar toe en legde zijn handen om haar middel. Ze lachte en wierp haar hoofd in haar nek. Ze had lang bruin haar dat in krullen op haar schouders danste. Buitensporig knap en aantrekkelijk waren ze. Het water in de Seine, de rijen stalletjes met antiek, schilderijtjes, boeken en kaarten, samen met de statige panden en wandelaars met of zonder hondje, kinderwagen of parasol, vormden het decor van hun samenzijn. Wanneer ze in gezang uit waren gebarsten, had het waarschijnlijk ook niemand verbaasd.

Hij hield haar voortdurend staande om naar haar te kijken. Hij strekte zijn hand uit, liet haar een rondje draaien. Ze deed het giechelend.

Haar mond, ogen en wangen waren rond. Ze was een mooi kind. Altijd al. Katie. Ze was net achttien en mocht na veel gedoe van haar ouders met hem mee. Berend was al bijna vijfentwintig.

‘Kat, zullen we een wedstrijdje doen?’ En weg was hij.

Ze stond onder de Eiffeltoren en hoorde zijn zolen op de stalen treden. Ze twijfelde even, maar volgde natuurlijk. Niet zo snel als hij, maar nog steeds in een flink tempo. Vierhonderd treden had ze al beklommen. Haar benen trilden. Of was het de toren?

Berend had haar uitgelegd dat zo’n enorme constructie met de wind mee moest kunnen bewegen en trillingen uit de aarde opvangen. De aarde trilt en schokt altijd, niet alleen in Indonesië of Colombia. Ook in Europa. Hij studeerde geologie. Hij wilde olie vinden en steenrijk worden.

De stalen treden hadden een structuur. De ribbels zorgen voor voldoende grip. Regenwater zou zich door de openingen aan de zijkant niet kunnen verzamelen. Bevroren water had geen kans gladheid te veroorzaken. Ondertussen keek Kat langs de kabels naar alles wat kleiner werd.

Zo velen waren haar voorgegaan en zouden volgen. Echt, die Eiffeltoren zou vandaag niet instorten. Probeer te genieten. Kijk naar Berend. Hij is dolgelukkig. Hij wil straks nog een keer. Lach met ’m mee. Ze probeerde het, maar de wind won het. Harder. Lach harder. Hij wierp een kushand. Knipoogde. Ze hield de leuning vast. Geeft niet, gebaarde ze, ga maar vast. Dat liet hij zich niet nog eens zeggen. Alsof hij geen vermoeidheid kende rende hij verder. In een paar tellen was hij uit het zicht verdwenen en niet veel later hoorde ze ook zijn stappen niet meer.

Waarom zou ze hoger gaan, ze kon hier op hem wachten … Een man en een vrouw, beiden in een lichtbruine suède jas, haalden haar in. Het waren Engelsen. ‘Excuse me, excuse me.’ Zij hoefden zich niet te verontschuldigen, Kat liep zelf in de weg. Haar handpalm werd nat van het zweet. Ze wilde hier niet alleen achterblijven. Omhoog was dan beter, zei ze tegen zichzelf, boven zou hij haar vasthouden. De trappen leken zo in haar eentje nog langer en de zinloosheid van de bestijging bekroop haar. Ze telde om rustig te blijven. Zeshonderd. Ze wist dat ze in paniek zou raken als ze Berend zou roepen. Zevenhonderd.

Hij herkende haar verwarde blik niet. Hij zag niet dat ze het koud had. Hij zag haar misschien wel helemaal niet.

‘Kijk hier. De Notre Dame. Daar! De Sacré-Coeur. Daar ligt het vliegveld en daar eerst de Pont Neuf en daar de Pont de l’Alma. Maak je ogen tot spleetjes, dat grijze daar is ons hotel.’

Ze moest plassen. Er stond een lange rij voor het toilet. Hij zou het geduld niet hebben om op haar te wachten. Hij trok haar aan haar arm en wees op de Seine die glinsterde en kronkelend de stad ingleed.

Hij drukte zijn mond op de hare. Ze beantwoordde zijn kus, waarop hij zonder waarschuwing zijn tong naar binnen duwde. Zonder zich iets van de andere toeristen aan te trekken bleef hij haar zoenen. Het wond haar op, maar ze schaamde zich ook. Steeds probeerde ze haar hoofd een beetje weg te trekken. Met zijn mond op de hare probeerde ze hem te zeggen op te houden, maar hij pakte haar nog steviger vast. Hij duwde haar onderlijf tegen het zijne. Haar volle blaas protesteerde.

Kat was met Berend mee naar Parijs gegaan omdat hij vanaf hun eerste afspraakje altijd de deur voor haar openhield en ze nooit haar eigen drankje mocht betalen. Hij was knapper dan andere jongens, wist veel en hij was grappig. Of was ze vooral met hem meegegaan omdat ze wist dat haar ouders ertegen waren.

Berend was nog niet bij haar thuis binnen geweest. Hij en haar ouders hadden elkaar op straat de hand geschud. Berend had in dat korte moment niet echt een goed figuur geslagen. Hij was moe en kwam ongeïnteresseerd over. Te laat realiseerde hij zich wie hij tegenover zich had. Ja, en toen lukte het niet meer om de eerste indruk weg te nemen. Hij deed wel zijn best. Hij sloeg ook nog een arm om Kat heen om hun te tonen dat hij echt om hun dochter gaf, al maakte dat de situatie alleen maar ongemakkelijker.

Terug in het hotel was hij weer heel lief voor haar. Ze logeerden in hotel La Vie en Rose. De lift was een gammele ijzeren kooi. Langzaam – wie heeft er haast – hees de kooi zich zuchtend en steunend naar de vierde verdieping. Er was veel tijd om de smeedijzeren bloemen te bekijken die de kooi sierden. Veel bloemen en vogels, geen rozen, wel papegaaien. In de kamer paste een bed, een kleine stoel en dat was het. Hij nam haar ijskoude handen in de zijne en wreef ze tot ze warm waren. Alle gevoel was uit haar voeten verdwenen. Het deed geen pijn, ze leken niet te bestaan. Nadat hij klaar was met haar handen tilde hij haar op het bed en kuste een voor een haar voeten. Met een lach trok hij zijn trui omhoog en nodigde haar woordeloos uit haar voeten op zijn buik te leggen.

Verlegen strekte ze haar armen naar hem uit. Zo vielen ze met hun kleren nog aan en in elkaar verstrengeld in slaap. Het was donker toen ze wakker werden. Ze hadden honger, maar nu vrijden ze wel. Ze deden het voor het eerst. Ze liet hem leiden. Ze bewoog bijna niet.

Hij vroeg haar te kreunen.

Ze kreunde.

‘Ja zo, heel goed.’

Ze sloot haar ogen en kreunde nog eens.

‘Ik wil dat je klaarkomt.’

Ze fluisterde: ‘Misschien de volgende keer.’ Ze kuste zijn hals en volgde met haar wijsvinger de schelp van zijn oor. Hij rook fris en warm tegelijk.

‘Maar ik wil het.’

‘Het is niet belangrijk.’

‘Het is heel belangrijk.’

‘Ik vind het fijn om bij je te liggen. Ik vond het net ook al fijn. Ik vind alles fijn wat jij doet.’

‘Ik geloof je niet.’

‘Je moet me geloven.’ Ze voelde medelijden met hem, het soort medelijden dat heel erg op liefde lijkt.

‘Voel me, ik ben hard, ik ga je klaar laten komen.’ Hij deed spuug aan zijn vinger en daarmee maakte hij haar natter.

Beer danste met haar door de Lafayette. Het was een wals zonder muziek. Andere toeristen keken omhoog naar het geschilderde plafond met het glaswerk in art deco. Beer keek naar Kat. Alsof hij door haar heen wilde. Ze zwierden door tot er een bewaker op Beers schouder tikte.

Hij lachte innemend en zei dat hij van deze vrouw hield. In het Nederlands.

Buiten kuste hij haar. Zo had hij haar nog niet eerder gekust. Hij hijgde in haar oor dat ze in zijn broekzak moest voelen. Ze giechelde. Hij leidde haar hand. Hij leidde haar naar een horloge.

‘Gepikt. Voor jou.’

‘Maar hoe?’

‘Net.’

Ze keek schichtig om zich heen.

‘Gewoon doen, liefje.’

‘Dat is een heel duur horloge.’

‘Dat weet ik. Waarom zou ik een goedkoop horloge stelen? Dat had ik ook kunnen kopen.’

Hij kleedde haar niet helemaal uit. Haar bovenlijf was bloot, maar haar bruine rokje moest ze aanhouden. Hij stroopte haar rok omhoog en schoof haar onderbroekje opzij. Haar huid was blank en haar tepels hard en roze. Zijn vlakke handen bewogen over haar huid. Hij zei dat hij haar wilde voelen, bewust, voelen en het opslaan, om te onthouden hoe het voelt. De warmte, de huid, gladder, hier warmer. Een onverwacht koude bil, een ribbeltje. ‘Ik sla je lichaam op in mijn archief en ooit zal ik erdoorheen bladeren om je weer op te roepen.’ Ze vroeg niet hoe groot dat archief was. Hij was al wat ouder, het was normaal dat zij niet de eerste was.

Was het misschien al een afscheid? Wist hij dat hij te hard liep voor haar. Dat ze niet voor elkaar gemaakt waren? Dat hij haar zou vermorzelen, fijnknijpen en verstikken wanneer hij te lang bij haar bleef?

Hij wilde niet dat ze zijn aanrakingen beantwoordde. Hij gebaarde dat ze stil moest zijn alsof woorden het moment zouden verbreken, de herinnering beschadigen. Zijn betasten voelde als moeten, als angst. Hij lachte hard en gaf haar een klets op haar bil. Het deed pijn en dat zei ze hem ook. Het brandde, ze keek en zag dat haar kont lichtrood kleurde, zijn vingers stonden er wit op. ‘Jij maakt iets in me los. Iets moois en iets lelijks.’ Zijn donkere ogen leken donkerder. Zijn mond was enorm zacht en warm bij haar oor. Hij fluisterde dat ze speciaal was en hem gek maakte. ‘Er zit iets in mij en dat gaat tekeer. Er zit iets in mij en dat wordt heter en wilder en dat komt door jou. Je kunt nu nog vluchten’, zei hij terwijl hij haar vasthield.

Even werd ze bang. ‘Hou op, Beer’, zei ze.

Hij hoorde het in haar stem, dat kon niet anders. Hij liet haar meteen los.

Ze zou zeggen dat ze heus wel wist dat hij het niet zo bedoelde. Niet zo, je weet wel.

Berend keek haar aan en bleef haar aankijken. Toen hij bij haar naar binnen ging. Toen hij bewoog, sneller ging. Ze volgde zijn ritme. Serieus. Ze wilde hem niet teleurstellen. Probeerde precies het juiste te doen. Meegaan. Hem aansporen. Ze kreunde zacht. Hij bleef haar aankijken toen hij in haar klaarkwam. Ze probeerde terug te kijken, sloeg toen haar ogen neer.

De volgende dag wandelden ze, lachten om duiven, gooiden steentjes en plukten bloemen waar ze van af hoorden te blijven. In de Jardin des Tuileries keken ze naar de houten miniatuurzeilbootjes die door kinderen met stokken naar het midden van de vijver werden geduwd. Ze fluisterden net als de zeiltjes en beeldden zich in dat zij samen op zo’n bootje zaten. De rode, nee de blauwe, oké toch de blauwe. Ze bedachten dat ze hun leven op zo’n bootje zouden kunnen delen, ze konden wegvaren en samen zijn, alleen zij en hij, alleen hij en zij. Dat had een kans van slagen …

Beer en Kat. Kat en Beer.

De scherpe kantjes konden slijten. Het was onmogelijk te voorspellen of een liefde voor altijd was. Niemand die dat wist.

Beer trok Kat mee. Hij wilde alles van Parijs. ‘Ik ga je na laten tekenen. Je bent zo mooi.’ Nee, dat zei hij niet. Hij zei: ‘Je bent zó mooi.’ Hij bedoelde ook niet dat ze heel erg mooi was, hij bedoelde dat ze mooi was zoals ze was. Zo ben je mooi. Zo moet je blijven. Zo en niet anders.

Hij duwde haar Place du Tertre op. Op een zenuwachtige, een beetje aanstellerige manier liep hij van kunstenaar naar kunstenaar. Hij beoordeelde ieders werk, mompelde wat, mopperde en liep door. Waarom hij uiteindelijk het ene mannetje verkoos boven de anderen bleef onduidelijk. Quasistreng gaf hij de man opdracht zijn Kat te portretteren. Beer zei in het Frans, Engels en Nederlands door elkaar dat hij vooral het gezicht zacht moest tekenen. Zo zacht als het was. Hij streelde met zijn hand langs haar wang en Kat bloosde.

De eerste minuten stond Beer nog mee te kijken. Hij praatte tegen de tekenaar.

In het Nederlands zei Beer: ‘Volgens mij wordt hij zenuwachtig van me.’

‘Ja, vast.’

‘Mademoiselle!’

‘Sorry, sorry.’ Ze giechelde en wilde dat hij klaar was. Ze probeerde zich naar Beer om te draaien. ‘Wel in de buurt blijven.’

Met wilde gebaren werd haar gezicht nu geschetst. De man keek haar doordringend aan, hij keek vooral doordringend naar haar. Soms was zijn blik langer op zijn werk gericht. Keurde hij de gelijkenis of keurde hij haar?

‘Ik ga even croissants of zoiets halen, zei Beer. Kat durfde zich niet meer te verroeren, ze riep nog wel dat hij niet te lang weg moest blijven.

Niet veel later was haar portret af. Het lag te drogen op haar schoot. Haar geflatteerde gezicht lachte naar de hemel. In haar beste Frans verzekerde ze de kunstenaar dat haar verloofde zo terug zou komen om te betalen. Ze trachtte de kunstenaar van iets te verzekeren waar ze zelf niet zeker van was.

Minstens een uur zat ze daar. Ze had het warm en koud tegelijk en voelde zich ellendig. Ze deed niets omdat ze niet wist wat ze kon doen. Ze kende niet eens het adres van het hotel, had geen geld. Ze maakte rijmpjes in haar hoofd, in de hoop dat hij bij de laatste regel zou verschijnen. Ze telde tot honderd, tweehonderd. Tevergeefs tot duizend. Dat was het moment waarop de kunstenaar de tekening uit haar handen trok en verscheurde. Toen moest ze wel opstaan.

Ze trok haar jas recht, het suisde in haar hoofd. Ze dacht een straat te herkennen en begon te lopen. Glimlachend ontweek ze andere voetgangers. Het kwam niet in haar op om het Berend kwalijk te nemen. Een verlammende angst stuwde haar bloed rond. Verloren, dat was ze. Een heel klein leeg flesje in de zee. De kans verzwolgen te worden was zo veel groter dan aan te spoelen.