Roslund & Thunberg

Made in Sweden

Uit het Zweeds vertaald door Ron Bezemer

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Oorspronkelijke titel Björndansen, verschenen bij Piratförlaget

Published by agreement with Salomonsson Agency

Oorspronkelijke tekst © Anders Roslund & Stefan Thunberg, 2014

Nederlandse vertaling © Ron Bezemer via het Scandinavisch Vertaal- en Informatiebureau Nederland (svin) en De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Getty Images

isbn 978 90 445 3402 3

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

#

leo hield zijn adem in. Het felle witte schijnsel van de zaklantaarn zwaaide over hem heen en hij perste zijn gezicht tegen vochtig mos en sprietige bosbessentakjes, drukte zijn hele lijf hard tegen de grond. Verborg zich. Totdat de lichtbundel terugzwenkte naar de grijze betonnen kubus om daar verder te zoeken. De bewaker liep altijd drie rondjes rechtsom. En liggend op deze plek, zo dicht bij hem, slechts een paar stappen het bos in – was het heel makkelijk om zijn routine te volgen.

Eerst richtte hij altijd zijn lamp op het slot van de veiligheidsdeur, op zoek naar tekenen van braak.

Daarna liep hij rond de kubus met zijn zaklantaarn op de buitenkant van de betonnen muren gericht.

Ten slotte stond hij er met zijn rug tegenaan een poosje te roken. Hij leek in het donker wat uit te rusten tot hij er zeker van was dat alles er net zo uitzag als de avond ervoor, alleen beroerd door een wind die hier iets onstuimiger was dan anders.

Leo ademde nu weer normaal. Zoals hij nu lag, had hij hier precies zeven dagen achtereen gelegen. Dezelfde plek tussen twee kale bomen en steeds vanaf acht uur precies. Onbeweeglijk. Alleen de wind en die uil die onafgebroken kraste en hier en daar een insect.

Tot de bewaker kwam. Op zijn vroegst om tweeëntwintig minuten over acht, afgelopen maandag, en op zijn laatst om twaalf over negen, afgelopen woensdag. En vanavond – Leo keek op zijn horloge met de rode wijzers – vijf voor negen, de versleten Volvo was op een soort gemiddeld tijdstip voor de afgesloten slagboom geparkeerd.

Een eigenaardig gevoel.

Om slechts enkele meters van iemand verwijderd te liggen van wie je elke beweging observeert terwijl diegene ervan overtuigd is helemaal alleen te zijn. Een man in uniform die inhaleert en die verantwoordelijk is voor de complete mobilisatievoorraad van wat binnen de Zweedse krijgsmacht de Stockholmse verdedigingslinie heet en nummer 44 heeft.

Leo schoof de microfoon op zijn kraag recht en rekte zijn nek iets uit, tilde zijn hoofd op boven de bosbessenstruik en fluisterde.

‘De kankerman vertrekt.’

Het schrapende geluid van de gummilaarzen was nog steeds te horen en iets van het licht van de zaklamp te zien tussen de zware dennentakken en het schaarse struikgewas. En straks – nadat de bewaker het hele kronkelige bospad was afgelopen en Felix en Vincent en de slagboom was gepasseerd, zijn auto had gestart en via de provinciale weg was verdwenen – zou zowel hij als Jasper opstaan en zouden zij elkaar voor een met staal versterkte deur weer tegenkomen.

______

De greppel tussen het bos en het met grind verharde terrein stond vol water en de geribbelde zolen van zijn hoge schoenen gleden over het gras toen hij een aanloop nam en eroverheen sprong, de zware tas in zijn ene hand en het stuk spaanplaat in zijn andere. Hij keek om zich heen. Een groot vierkant veld met grind in een bos, met in het midden een kleine, grijsbetonnen kubus. Daarheen was hij op weg. De bunker.

Verderop, van de andere kant, naderde Jasper, stukjes mos en dennennaalden in zijn haar en in zijn armen net zo’n zware tas.

Ze zeiden geen woord tegen elkaar. Dat hoefde niet.

Leo legde het stuk spaanplaat – exact zestig bij zestig centimeter – direct op de grond voor de deur van de bunker.

Hij had lang nagedacht over een van de wanden. De snelste manier. Maar een gat in een betonnen muur valt achteraf direct op als de bewaker er met zijn zaklamp op schijnt.

En het maakt te veel lawaai.

Daarna had hij het dak geanalyseerd. Het zou gemakkelijk zijn geweest de ijzeren plaat die er ter bescherming tegen de regen bovenop lag, op te tillen, van bovenaf een gat in het beton te boren van vijftien centimeter diep en na de explosie de plaat weer terug te leggen. Een gat in het dak zou door de bewaker met zijn zaklantaarn niet worden opgemerkt. Maar ook dat zou tot ver in de omtrek te horen zijn.

Er was nog één manier over. De vloer. Daar bestond tegendruk – de explosie kon zich als het ware afzetten tegen de grond terwijl de kracht zich omhoogwerkte, waardoor er minder springstof nodig was en er dus ook minder lawaai ontstond.

Leo pakte de paar honderd gram semtex uit zijn tas.

Kneedbommateriaal m/46. Zesentachtig procent pentyl en veertien procent minerale olie.

Hij ging op zijn knieën zitten, kneedde het semtex en vormde in het licht van twee mijnwerkerslampen twaalf balletjes van elk veertig gram. Dit materiaal was weerbarstiger en droger dan het speculaasdeeg dat je als een in plastic verpakte rol bij de ica kocht, maar hier kon hij stevig in knijpen, het was ongevoelig voor vocht en schokken en stabiel genoeg om in een gloeiend haardvuur te worden gelegd zonder te exploderen.

Het had vast net zo goed gekund met dertien balletjes, of met zestien, of twintig.

Maar hij wilde er twaalf.

‘Dat is toch niet genoeg.’

Hij legde ze in het rond op het stuk spaanplaat, als een klok met veertig gram semtex voor elk volgend uur.

‘Het is genoeg.’

‘Maar volgens de tabel …’

‘Het leger gebruikt altijd te veel. In de oorlog telt voor hen maar één ding: de vijand doden. Ik heb de hoeveelheid gehalveerd. Wij willen alleen maar binnenkomen – niet vernietigen wat daarbinnen ligt.’

Hij keek naar Jasper, die in een handomdraai de spade uitklapte die opgevouwen in zijn tas had gezeten en begon te graven; bij elke schep groeide het gat voor en onder de ingang die op de deur van een kluis leek.

Eén balletje springstof voor elk uur. Een cirkel van tijd.

Hij besefte dat het bespottelijk was, maar hij leefde met de klok – hij wist altijd hoe laat het was, ook als hij geen horloge om had, de klok die binnen in hem tikte, de tijd die in hem woonde, zo was het altijd al geweest.

In het zijvak van zijn tas lag iets wat eruitzag als een bruinachtig, ruw touw.

Tweeënhalve meter lont van pentyl.

Een slang die op het stuk spaanplaat van balletje naar balletje kroop, die met zilvertape was vastgeplakt en twaalf uur verbond met één uur en met twee uur en verder de hele cirkel rond, zo alle springstof met elkaar verbond, de hele weg terug naar twaalf uur, waar een kort staartje naar buiten zou steken, de ontstekingslont.

‘Klaar.’

De kuil onder de deur – ónder de vloer van de bunker – moest groot genoeg zijn om het hele stuk spaanplaat eronder te kunnen schuiven. Jasper transpireerde terwijl hij voorovergebogen op zijn knieën zat met de spade diep in het gat. Leo kroop naast hem, nijvere armen die elkaar in de weg zaten toen hij met zijn handen de aarde wegschepte waar de spade niet had kunnen komen.

‘Nu.’

Ze hielden het stuk spaanplaat elk aan een kant vast en probeerden het voorzichtig stukje bij beetje het gat in te duwen, ervoor zorgend dat de twaalf balletjes springstof niet vast konden komen te zitten en het staartje van de ontstekingslont naar buiten zou steken zoals gepland. Toen ze er zeker van waren dat de spaanplaat onder de deur door was, dat het daadwerkelijk in de enige ruimte van het kleine gebouw op zijn plek lag, schoven ze het gat volledig dicht met grind en zand tot het helemaal afgesloten was – de tegendruk waarnaar Leo op zoek was geweest.

‘Tevreden?’

‘Tevreden.’

Urenlange berekeningen. Dagenlang bezig met het aanschaffen van materiaal. Wekenlang laarzen aan en een paddenstoelenmand onder zijn arm, zo had hij tijdens de ene boswandeling na de andere geprobeerd de plekken in kaart te brengen die het Zweedse leger had uitgekozen om zijn mobilisatievoorraad op te slaan en toen hij uiteindelijk deze gevonden had, in de omgeving die Getryggen heette en in Botkyrka lag, zo’n kilometer of tien ten zuiden van Stockholm, wist hij dat hij niet verder hoefde te zoeken.

Nog een paar minuten.

Hij trok het korte lontje dat onder het gat onder de deur vandaan kwam naar zich toe en tapete het vast aan een slaghoedje, verbond het met de plus en de min van een elektriciteitsdraad en verwijderde zich toen zo ver mogelijk van de plek, het grind over, over de greppel en het bos in, waar hij het andere eind van de draad vastmaakte aan de accu van een motorfiets.

‘Felix? Vincent?’

Eerder had hij al de microfoon op zijn kraag rechtgezet, nu schoof hij het oortje op zijn plaats.

‘Ja?’

‘Vrij zicht daar?’

‘Vrij zicht.’

Hij bewoog zich niet.

‘Tien seconden.’

Alleen hijzelf en een zwak windje en verder niets.

‘Dan blaas ik hem op.’

______

‘Tien seconden.’

Ze lagen dicht bij elkaar naast een rood-gele slagboom met een ijzeren bordje erop – verboden toegang voor onbevoegden – onder een zeildoek dat bedekt was met bladeren, mos en gras.

‘Dan blaas ik hem op.’

Vincent, die een bijna anderhalve meter lange betonschaar stevig vasthield.

Felix, die zijn bovenlichaam iets optilde om op zijn horloge te kunnen kijken, veegde met zijn vinger over het glas van de wijzerplaat dat door het vocht beslagen was.

‘Negen.’

Hij wreef tot hij de secondewijzer kon zien en knikte toen naar Vincent, die onrustig leek – hij hoorde het aan zijn ademhaling, snel, heftig, onvast.

‘Acht.’

‘Ben je oké?’

‘Zeven.’

Vincent antwoordde niet. Hij keek zijn broer zelfs niet aan.

‘Zes.’

Zelfs het zware zeildoek op hun ruggen voelde hij trillen.

‘Vijf.’

‘Er komt heus niemand, Vincent. We zijn hier echt helemaal alleen.’

‘Vier.’

‘Versta je me?’

‘Drie.’

Het beven van zijn schouders verplaatste zich via zijn arm naar zijn handen, die de betonschaar stevig omklemden.

‘Vincent?’

‘Twee.’

‘Je haalt je voor niks van alles in je hoofd. Leo ligt daar toch. Hij heeft alles zorgvuldig voorbereid. Het komt allemaal goed, Vincent. En zo is het toch beter?’

‘Eén.’

‘Vind je niet? Het is toch beter om erbij te zijn en … het te weten? Beter dan thuis op de bank te zitten en het niet te weten.’

______

Een daverende explosie, harder dan hij had verwacht. De bunker fungeerde als de klankkast van een gitaar. Een schil die het geluid van vierhonderdtachtig gram semtex versterkte. En toen vervolgens in de enige ruimte van het gebouw de vloer openbarstte, zorgde de klankkast binnen ook voor versterking van het daaropvolgende geluid – de stukken beton die tegen het plafond werden geslingerd.

Ze hadden afgesproken om na de explosie te blijven liggen en vijf minuten te wachten.

Dat lukte hem niet.

Leo kroop, tijgerde, gleed over het vochtige grind met de opvouwbare spade in zijn ene hand. Hij lachte hard, eerst onbewust omdat het vanzelf ging, hij lachte zoals hij maar zelden deed terwijl hij, op zijn knieën zittend, zijn rechterarm onder de veiligheidsdeur van de bunker door stak en voelde, nee, hij voelde … niets. Er zat echt een gat! Hij vouwde de spa open, schepte meer zand en grind weg om het gat groter te maken, richtte toen de mijnwerkerslamp erop en knipte hem aan.

‘Jasper!’

Hij draaide zich om naar de bosrand en riep veel te hard, maar het was net als met zijn lach, het ging niet bewust.

‘Kom! Kom hier en kijk zelf.’

Het licht van de mijnwerkerslamp in een ruimte zonder ramen. En daar. Als hij zijn hoofd iets verder naar binnen schoof, de allereerste letter, hij kon hem duidelijk zien.

K.

Allemachtig. Allemachtig!

Hij drukte zijn hoofd nog verder door het gat. Langzaam kwam de volgende letter tevoorschijn.

S.

Godallemachtig.

Nog iets verder. Ja, nog één. Een P. Hij zat vast, maar boog zijn nek omhoog, hoog genoeg om dichter bij de kist onder aan de stapel te komen – een 5 – een groot deel van de lange zijde van de kist werd nu zichtbaar naast de rand van het gat in de vloer – een 8 – witte tekst op een groene achtergrond.

KSP 58

Hij had zich niet verrekend.

De dikte, de plaatsing, het betonijzer – alles klopte precies. Hij riep ze weer op.

‘Felix? Vincent?’

‘Ja?’

‘Het slot van de slagboom?’

‘Zijn er druk mee bezig.’

‘Prima. Zodra jullie klaar zijn, rijden jullie de auto’s hiernaartoe.’

Leo liet de microfoon los en trok zijn oortje eruit. Een paar minuten radiostilte. Ze hadden met zijn vieren stap voor stap alles gedaan in de volgorde zoals door hem gepland. Twee van hen die onder aan een beboste heuvel lagen, dicht bij een provinciale weg. En twee van hen die op de top van de heuvel waren bij een betonnen gebouw waarvan de vloer gedeeltelijk verwijderd was.

Nu zouden ze de volgende stap nemen.

Jaspers schouder tegen de zijne terwijl ze zich gravend een weg door het gat baanden, als in een vluchttunnel tijdens een oorlog – onder het prikkeldraad door en het gevangenkamp uit. Ze groeven tot hij zowel zijn hoofd als zijn schouders en armen erin kon persen en met de sterke betonschaar het ijzer kon doorknippen dat het skelet van het beton had gevormd en nu op een ruitvormig net leek. Hij knipte en boog het opzij, zette zich met zijn rug af tegen de grond, zoals de explosie zojuist had gedaan en zette zijn handen op de randen van het gat om zich omhoog en erdoorheen te hijsen.

Hij zette de mijnwerkerslamp op zijn hoofd recht, die door het zweet iets opzij was gegleden.

En keek om zich heen.

Als hij in het midden ging staan. Als hij zijn beide armen uitstak. De ruimte was niet groot, hij kon met zijn handen zowel de muren als het plafond aanraken.

Twee bij twee bij twee meter.

Hij ging met de lichtbundel eerst langs het doorgeknipte ijzer dat met zijn sprietige uitsteeksels naar alle kanten wees en op een verdwaalde struik leek. Daarna langs de muren en de stapels met groene houten kisten.

‘Hoeveel zijn het er?’

Jaspers stem vanuit de tunnel.

‘Veel.’

‘Hoeveel?’

Leo telde hardop.

‘Eén peloton. Twee pelotons. Drie pelotons, vier …’

Bij elkaar vierentwintig legergroene kisten.

‘… twee hele fucking compagnieën.’

Nu was het Jaspers beurt om zijn even lange lichaam door de tunnel van zand en grind te persen terwijl hij voortdurend lachte, net zoals Leo gelachen had, een ongecontroleerde lach. Ze stonden naast elkaar in de kubusvormige ruimte, zagen bij elke ademhaling het betonstof het donker in verdwijnen, een vloeiende golfbeweging in het schijnsel van de lamp.

‘Nu openmaken of straks?’

‘Nu, natuurlijk.’

Zijn hand ging voorzichtig in de richting van de bovenste kist. Een oneffen, stroef oppervlak.

De bouten loswrikken en het deksel openschuiven was een fluitje van een cent.

Daar lag hij. Een machinegeweer. Gewicht: 11,6 kg. Leo tilde hem eruit en overhandigde hem aan Jasper, die hem aanpakte en zich met licht gebogen benen liet zakken en zijn bovenlichaam iets naar voren boog om de denkbeeldige terugslag op te vangen; Leo dacht er niet bij na, maar volgde de ander in dezelfde langzame beweging die ze beiden tijdens hun militaire diensttijd hadden geleerd. Lengte: 1.275 mm. En ze keken elkaar aan als mensen die, na samen een lange reis te hebben gemaakt, er plotseling zijn en proberen dat besef tot zich te laten doordringen. Vuursnelheid: 600-850 schoten/min. De lange avonden verborgen in het bos, de nachten met tekeningen om de dikte van de betonnen vloer vast te stellen en hoeveel explosieve kracht twaalf balletjes semtex zouden opleveren, die verdomde klap van zonet en zij die hier in deze ruimte stonden, omringd door een ander soort gereedschap, dat ze nodig hadden voor een ander soort klussen.

‘Hoeveel denk je dat het er zijn? Als je moet gokken?’

Leo was net bezig de volgende kist te openen, maar onderbrak zijn beweging. Daar, achter Jaspers schouder, gedeeltelijk bedekt door wit stof, hing het antwoord.

‘Ik hoef niet te gokken.’

Een vel papier in een plastic hoesje hing aan een haakje aan de muur, links van de afgesloten deur; een balpen aan een touwtje ernaast.

‘Eerste rij: 124 st pistoolmitrailleur m/45. Tweede rij: 92 st automatische karabijn 4. Derde rij: 5 st machinegeweer 58.’

Leo draaide zich om.

‘Een inventarislijst. Militaire orde en regelmaat.’

Ze openden de kisten een voor een en checkten de inhoud. Langwerpige metalen voorwerpen, twee aan twee. Goed ingevet en zorgvuldig ingepakt.

‘Jasper, verdomme, snap jij dit?’

Leo trok het vel papier van het haakje en las de zorgvuldig opgestelde lijst opnieuw.

‘124 en 92 en 5.’

Maar las vervolgens ook wat er helemaal onderaan stond.

Daar.

Onder de getypte letters, onder een uitvoerige tekst over regels en procedures, helemaal onderaan.

‘Deze plek …’

Hij had het niet eerder gezien.

‘… is geïnspecteerd …’

Hij boog zijn hoofd naar voren, de mijnwerkerslamp op zijn hoofd op het witte papier gericht en op de tekst die met een balpen was geschreven.

Een onleesbare handtekening.

Daarboven een jaartal.

En daarboven – de exacte datum.

‘… op vrijdag, 4 oktober.’

‘Ja?’

‘Bijna twee weken geleden!’

‘En?’

Leo wapperde met het papier en sloeg ermee tegen het plafond.

‘De bewaker maakt ook de veiligheidsdeur open om het hierbinnen te inspecteren, om de zes maanden. Snap je het? Dat betekent … dat dit niet eerder wordt ontdekt dan over … vijf maanden en zeventien dagen!’

______

‘Felix voor Leo!’

Felix drukte op de rode verzendknop van zijn microfoon.

Hij had Leo al een paar keer eerder opgeroepen, maar geen antwoord gekregen en bij elke nieuwe poging was hij iets harder gaan roepen.

‘Ik herhaal! Felix voor Leo! Over!’

En vervolgens wachten en hopen op het gekraak dat nu eindelijk klonk en overging in Leo’s stem.

‘Ja?’

Een doffe knal. Daartoe was de explosie gereduceerd toen het geluid hen had bereikt, honderdvierenzeventig meter verderop – al bezig op te lossen in de wind.

Zijn mond ging naar de kraag van zijn jack.

‘Het is het … slot.’

Na de doffe knal waren ze nog vijf minuten zonder zich te verroeren onder het dekzeil blijven liggen, order van Leo, tijd die hij kon aftellen aan de hand van Vincents ademhaling, één seconde voor elke uitademing, tot ze er heel zeker van waren dat niemand het had gehoord.

‘Het slot?’

‘Ja.’

Vijf minuten. Daarna zouden ze volgens plan het grootste hangslot dat ze ooit hadden gezien aanpakken met de langste betonschaar die er te koop was geweest, anderhalve meter.

‘We halen het tijdschema niet, omdat …’

‘Omdat?’

‘… we een probleem hebben.’

______

Leo perste zijn lichaam weer door het gat in de bodem van de bunker, terug naar buiten. Hier had hij geen rekening mee gehouden. Als ze de slagboom niet open konden krijgen, was alles voor niets geweest. Hij rende over het hobbelige bospad de heuvel af naar zijn twee jongere broers, die elk aan een kant van de slagboom zaten, naast het hangslot met een stalen beugel van veertien millimeter dik.

‘Het spijt me zo, verdomme.’

Ergens tijdens de afgelopen warme, lichte zomer waren ze even lang geworden. Maar ondanks dat was het lichaam van een zeventienjarige nog niet zo sterk als dat van iemand van vierentwintig.

‘Leo … het lukt me echt niet. Ik krijg het niet voor elkaar.’

Vincent haalde zijn tengere schouders op, stak zijn armen uit, die er te lang uitzagen en niet helemaal bij de rest van zijn lichaam leken te horen.

Ze keken elkaar aan tot hij opzijschoof.

‘Felix – dan doen wij het samen.’

Leo ging op de plek van Vincent zitten en trok de betonschaar open, die bijna even lang was als een mens, hield met beide handen de ene steel omklemd terwijl Felix aan de andere kant van de slagboom zat en met zijn twee handen de andere steel vasthad.

‘Nu, broertje.’

Ze trokken tegelijk hun steel uit alle macht naar zich toe, de tanden van de schaar beten zich vast in het hangslot, twee roeiers die de roeispanen naar hun borst trokken, trokken, trokken, trokken – en juist op het moment dat hun vingers en handen en armen en schouders begonnen te trillen, te verkrampen, te roepen – op dat moment sneden de tanden van de betonschaar het dikke staal in twee delen.

______

Het eerste net hadden ze tussen twee eenzame berken gespannen en het tweede tussen de dichte takken van een paar jonge sparren. Ze hadden ’s avonds in de garage in Skogås geoefend en de laatste keer buiten bij Drevviken in het donker, dus nu was het makkelijk om de camouflagenetten weg te trekken waaronder ze de twee auto’s verborgen hadden, ze op te rollen en in de lege laadbak te gooien. Twee rode Mitsubishi pick-ups, van die auto’s waar bouwvakkers altijd in rijden.

Terwijl Leo weer de heuvel oprende, startten de twee broers elk een auto en reden over mos en bosbessenstruiken door het nu open hek – Felix, die een paar maanden geleden net zijn rijbewijs had gehaald na drie keer afrijden, niet omdat hij slecht reed, maar omdat hij te hard reed, en Vincent, die nog niet oud genoeg was voor een rijbewijs. Het ritje de heuvel op duurde maar even.

______

Acht armen, vier lichamen, elk een paar meter van elkaar verwijderd.

Jasper op zijn knieën in de bunker waar hij de wapens een voor een door de gegraven tunnel stak, Leo, die op zijn knieën aan de andere kant zat en ze aanpakte, Felix, die vlak achter hem stond en Vincent op de laadvloer van de pick-up.

Een doorgeefketting waarbij elke verplaatsing tussen twee handen slechts anderhalve seconde mocht duren.

‘Tweehonderdeenentwintig automatische wapens.’

Elk object dat de betonnen bunker verliet, moest na zes seconden op de laadvloer van een van de pick-ups liggen.

‘Achthonderdvierenzestig magazijnen.’

Leo keek op zijn horloge met de rode wijzers. Over dertig minuten en achtenveertig seconden zouden ze klaar zijn.

______

Ze wisten de sporen van de explosie uit, vulden het gat aan de buitenkant en onder de deur met zand en grind, stampten het stevig aan en vulden het opnieuw. Ze verkleedden zich, ze droegen nu alle vier een blauwe timmermansbroek, een even blauw timmermansshirt en een zwart jack met op de ene mouw het logo van een aannemersbedrijf. Ze openden het hek en reden erdoorheen; erbuiten stonden de auto’s stil met stationair draaiende motoren terwijl Felix uitstapte met een hangslot in zijn hand dat identiek was aan het slot dat ze zojuist kapot hadden geknipt – hij had lang moeten zoeken voor hij er een met hetzelfde serienummer had gevonden, het was namelijk belangrijk dat de sleutel paste en makkelijk in het slot kon worden gezet, ook al zou de bewaker zijn sleutel niet kunnen omdraaien. De volgende avond, wanneer de bewaker omstreeks negen uur naar een bosuil zou staan te luisteren terwijl hij een sigaret rookte, een stukje omhoog zou lopen en rechtsaf zou gaan voor zijn ronde om een militaire wapenopslag, zou alles er onaangeroerd uitzien. Een uiterst precieze inventarislijst had immers bevestigd dat het nog bijna een half jaar zou duren tot de voorraadruimte zou worden geopend om weer van binnen te worden geïnspecteerd, waar het er op dat moment niet even onberoerd zou uitzien.

#

leo had zich niet gerealiseerd dat hij zat te zingen. Hardop, helemaal voor niemand. Terwijl hij over Hornsgatan reed en langs Liljeholmsbron en over de e4. Daar ergens, op de middelste baan van de autoweg ter hoogte van Västberga, had hij voor het eerst zijn eigen stem gehoord.

Hij reed in zuidelijke richting vanuit een regenachtige hoofdstad.

Nadat hij in een ontbijtcafé een koffie en een broodje had afgerekend, was hij als eerste klant van die ochtend aan de overkant de pruikenmakerij van de Volksopera binnengelopen, waar hij nieuwsgierig de dansende vingers van de jonge vrouw had gevolgd die heel precies haartje voor haartje door de gaatjes aan de achterzijde van het plastic hoofd van een paspop duwde, waarbij ze uitlegde dat ze uitsluitend echt haar gebruikte – Aziatisch haar dat in grote pakken werd geïmporteerd en vervolgens gebleekt en geverfd. Daarna had hij bij Ögon-Center op de hoek van Drottninggatan en Barnhusgatan de door hem bestelde contactlenzen opgehaald, beide met de sterkte +/- 0 en groot genoeg om zijn hele iris te bedekken zonder contrast aan de randen.

Als je wilt bepalen wat voor indruk je achterlaat, moet je het oog van de waarnemer sturen.

Een blik in de achteruitkijkspiegel. Blauwe ogen en blond haar. Hij was degene geweest die altijd het meest op hun moeder had geleken. Haar lichte huid, haar roodblonde haar. En hij had ook haar neus gehad, hoewel kleiner en scherper, hard alsof zijn kraakbeen van graniet was. Zijn ogen, haar en neus waren dezelfde als die van haar en maakten dat hij nooit als allochtoon werd gezien, zelfs niet als tweedegeneratieallochtoon. Een kleine, scherpe Zweedse neus had altijd gezorgd voor minder vragen en minder aandacht – en als de pruikenmaakster of opticien die hij had bezocht gevraagd zou worden naar het signalement van de klant die die ochtend zijn rekeningen contant had betaald, zouden ze hem beschrijven als iemand die er alledaags uitzag.

Iemand die eruitzag als ieder ander – en daarom niet werd opgemerkt.

Hij verliet de autoweg bij Alby, waar de driebaansweg overging in een tweebaansweg, reed langs het Shellpompstation en de mooie twaalfde-eeuwse kerk, waar de flatgebouwen plaatsmaakten voor weiden en bos. Een paar minuten over een weg waar hij niet harder dan zeventig mocht, met korte rechte stukken en scherpe bochten.

Hij remde.

Daar.

De slagboom waar Felix nog maar zeven uur geleden het nieuwe hangslot had aangebracht en waar een man van in de zestig over circa tien minuten zijn Volvo zou parkeren, zijn brandende sigaret zou doven en erlangs zou lopen.

Hij zou weer moeten gaan zingen. Althans, als het niet zo had geregend. Het was vannacht begonnen en het was niet meer opgehouden, nu begon het nog harder te regenen en de ruitenwissers maakten van de druppels kleine stroompjes. Diezelfde regen viel nu natuurlijk ook in een kortgeleden gegraven gat dat groot genoeg was voor een mannenlichaam, een oorlogstunnel onder het beton. Daar zou hij naartoe lopen, de kankerman. Met zijn rubberen laarzen op het zand met grind gaan staan dat het gat afdekte. Ze hadden het goed afgedicht, aangedrukt, dichtgestampt en er nog een extra laag overheen gelegd, maar de grond kon er nu nooit zo vast zijn als het door de tijd was ingeklonken en als het bleef regenen zou de grond juist op die plaats inzakken, eroderen en zichtbaar worden in het licht van de lamp van de bewaker.

Ik heb tijd nodig.

Het mag nu niet ontdekt worden omdat wij slecht werk hebben geleverd, jij mag het pas zien en begrijpen als je over vijf maanden die deur openmaakt.

Ik heb tijd nodig om een werkwijze te ontwikkelen die tot nu toe niemand anders heeft toegepast, de winst maximeren zonder het risico te verhogen – een team formeren. Dus hoor ik nu hier te blijven. Ik zou moeten uitstappen, door de regen naar die bunker lopen en controleren of het gat nog onzichtbaar is.

Dat is het enige wat hij juist niet moet doen.

Alleen een gek is maanden bezig met de voorbereiding, slaat zijn slag en gaat de volgende ochtend terug naar de plaats delict.

Hij keerde en ging harder rijden, dezelfde weg terug als de vorige nacht, dezelfde auto, maar het reed aanzienlijk rustiger zonder een laadbak vol wapens.

______

De bouwplaats werd door buren en passanten het Blauwe Huis genoemd. Dat kwam door het grote blauwe vierkante gebouw van plaatijzer dat op het terrein stond en waarin vroeger de timmerfabriek van Gamla Tumba gehuisvest was. Leo parkeerde op dezelfde plek waar hij de vorige nacht had gestaan – vlak naast een afgesloten zwarte container, met de voorkant van de auto naar het spaarzame struikgewas gericht met verderop de brede doorgaande weg.

Een prima plek. Hier hadden ze ongestoord de wapens stuk voor stuk kunnen uitladen. Zonder inkijk, noch vanaf de provinciale weg, noch uit een van de ramen van omliggende huizen.

Hij draaide het raampje naar beneden en luisterde naar de zo bekende geluiden van de bouwplaats – harde muziek uit de radio met verfspetters erop en daarna het korte knallen van de compressor die de lucht in spijkerpistolen samenperste. Hij deed de laatste knoopjes van zijn blauwe shirt dicht, hees zijn blauwe timmermansbroek op, ging rechtop zitten en stapte toen uit.

Het Blauwe Huis.

De ooit grote timmerfabriek die daar lang had gestaan als een leeg magazijn – eerst waren ze weken bezig geweest met het verwijderen van de aanwezige inventaris en daarna hadden ze er twee balklagen in aangebracht voor twee etages, de boel geïsoleerd, vloeren gelegd en tussenwanden aangebracht. Geleidelijk was het gebouw, de ene ruimte na de andere, veranderd in een aantal kleine zelfstandige bedrijfsruimtes die een marketingman onder de gemeenschappelijke naam Solbo Centrum probeerde te exploiteren.

‘Heb je alles geregeld?’

Hij had er nooit eerder bij stilgestaan. Hoe Felix eruitzag als hij liep. Zijn drie jaar jongere broer kwam hem over de provisorische parkeerplaats tegemoet en bij elke stap die hij zette, ging hij meer op zijn vader lijken. Hij nam veel ruimte in. Zijn voeten sterk naar buiten gedraaid, zijn brede schouders met de grove, zwaaiende onderarmen, die iets van zijn lichaam af stonden alsof hij zich al lopend moest inspannen zonder dat hij dat feitelijk deed. Hij zag er vlot uit voor iemand die nog niet zo lang geleden uit de flat was verhuisd die toen nog zijn hele wereld had gevormd. Zo gaat het, we kopiëren, we erven, we lenen.

Ik lijk op mamma. Jij lijkt op pappa.

‘Heb je dat, Felix? Gedaan wat je moest doen?’

‘Volgens mij probeert Gabbe ons met de laatste betaling te belazeren.’

Felix, die hem geruststelde op een manier die hij niet kon uitleggen. Het zou eigenlijk andersom moeten zijn, die gebaren en bewegingspatronen, die zouden hem ongerust moeten maken, hem opjagen.

‘Hij zit daar bij ons binnen en brengt elke lullige spijker in rekening.’

‘Heb je het nou gedaan, Felix? Alles geregeld?’

Zijn jongere broer verwijderde de sluitingen van de plastic kap die de laadbak van de andere bedrijfswagen afdekte.

‘Gabbe en zijn verdomde gezeik. Zegt dat hij het recht heeft om niet te dokken als wij niet op tijd klaar zijn. Dat dat ergens in het contract staat.’

‘Dat regel ik wel. Heb jij dat van jou geregeld?’

Felix tilde de witte plastic kap op.

‘Afdeling 83. Afdeling Orthopedie, geloof ik. Ik heb hem daar rustig de gang uit gereden met Vincent als patiënt erin, tjonge, wat had die een verrekte pijn in zijn been.’

Midden op de laadvloer stond een brede houten kist met glanzende messing handgrepen. En ernaast, onder een paar gele dekens met het logo van Provinciale Staten – een ingeklapte rolstoel.

‘De voetensteun?’

‘Ja, die doet het.’

Ze reden beide auto’s iets naar achteren en maakten het hangslot van de zwarte container open – zo een die elke aannemer op een bouwplaats laat neerzetten om er gereedschap en machines in op te bergen. Toen de deuren opengleden werd het zicht van alle kanten belemmerd en konden ze de lege kist van de laadvloer tillen en naar binnen dragen.

Midden op de dag in een woonwijk en slechts een paar meter verwijderd van een drukke weg. En daar stonden ze. Voor de ene stapel wapens na de andere. In het nachtelijk donker had hij dezelfde doorgeefketting samengesteld als bij de bunker. Maar nu andersom. Vincent had de wapens een voor een van de laadvloer getild, waarna ze achtereenvolgens van Felix’ handen overgingen in Leo’s handen en Jaspers handen die ze in de container legden.

‘Ik heb me rot naar je lopen zoeken, Leo!’

Gabbes hoge falsetstem sneed door de lucht van deze oktoberdag.

‘Hoe kunnen jullie dit vandaag in godsnaam nog klaar krijgen?’

Hij kwam op hen af lopen en naderde de container.

In de zestig. Een blauwe timmermansbroek die ooit goed had gepast, maar die nu strak over een groeiende buik gespannen zat. In zijn handen een beker koffie en een zak koffiebroodjes.

‘Zijn jullie hier … verdomme … sowieso de afgelopen week wel geweest?’

Leo haalde een paar keer diep adem. En fluisterde toen tegen Felix.

‘Doe jij de deuren dicht, dan neem ik hem voor mijn rekening.’

Hij liep de container uit, de hoogrode briesende man tegemoet.

‘Leo! Jullie zijn hier gisteren niet geweest. En ik heb je meerdere keren gebeld! Jullie zijn misschien wel met iets bezig, maar wat het in godsnaam ook moge zijn, niet met het afmaken van deze klus hier!’

Een snelle blik over zijn schouder – Felix duwde de zware containerdeuren dicht. En daarna het geluid van een beugel die door een sterk hangslot werd geschoven. De inhoud was nu onzichtbaar geworden en zij bevonden zich weer op een volstrekt normaal bouwterrein.

‘Maar we zijn er nu. Toch? En we zijn …’

‘Jullie halen het niet!’

‘… vandaag precies klaar. Zoals overeengekomen.’

Gabbe was nu zo dichtbij gekomen dat hij de wand van de container kon aanraken. Leo legde een arm om zijn schouder terwijl hij hem als het ware wegtrok in de richting van het Blauwe Huis, niet zo hard dat het onaangenaam aanvoelde, maar stevig genoeg om zich te verwijderen van de plek met spullen die niemand anders hoefde te zien.

‘Het interesseert me geen reet als je een andere bouwklus hebt aangenomen waar je voorrang aan geeft! Snap je dat, Leo? Je hebt een contract met mij!’

Gabbe hijgde hevig toen ze samen het gebouw binnenliepen, ze hadden namelijk aanzienlijk sneller gelopen dan Gabbe zich placht te bewegen. Daar op de eerste verdieping zou achteraan het Indische restaurant komen, tussen de bloemenwinkel en het solarium. Op de begane grond – het bandenbedrijf, de drukkerij, de nagelsalon en daar, tegen de wanden waar Robbins Pizzeria gehuisvest zou worden, waren Jasper en Vincent druk bezig gipsplaten vast te schroeven. Over een maand of zo zou iemand er pizza capricciosa met extra kaas zitten te eten terwijl aan de andere kant van de muur iemand anders zijn nagels met acryl zou laten versterken.

‘Zie je nu wel! Jullie zijn nog niet klaar, verdomme!’

De stem van die klootzak. Schel, vanuit een te dik en verouderd lijf, de voorman die schreeuwend indruk probeert te maken.

‘Maar dat komen we wel. Klaar.’

‘De eerste huurders komen morgenvroeg al!’

Gabbe verdween ergens in het donker en kwam gelijk weer terug. Zonder zijn zak kaneelbroodjes. Maar de koffie nog steeds in zijn hand.

‘En wij hebben een contract!’

‘En als ik zeg dat we vandaag klaar zijn, dan zijn we vandaag klaar.’

‘Je laatste betaling, Leo! Als jullie niet op tijd klaar zijn, dan kunnen jullie daarnaar fluiten. Dat moet je toch verrekte duidelijk zijn!’

Verdomme had plaatsgemaakt voor verrekte. Dat was niet waar Leo aan dacht. Hij dacht eraan dat hij die kleine voorman het liefst voor zijn bek zou slaan.

‘Luister je wel, Leo? Ik was hier toen we … elkaar de laatste keer zagen. Dagen geleden, Leo! En waar … verrek, Leo … ben je al die tijd geweest?’

Leo wilde dichter naar hem toe komen. Hem recht in de ogen kijken.

‘Geen van jullie is hier de hele week geweest!’

Eén dan – één enkele klap. Recht op zijn neus.

‘Jij bent ploegleider, Leo! Ik heb van jouw bedrijf dit werk ingekocht! Jij hoort ervoor te zorgen dat hier mensen aan het werk zijn! Waar zijn jullie verdomme mee bezig, Leo?’

Maar je slaat iemand niet recht op zijn neus wanneer je bezig bent een werkwijze te ontwikkelen en een team te formeren.

In plaats daarvan legde hij zijn arm om hem heen, zoals hij vaker placht te doen.

‘M’n beste Gabbe – heb ik je ooit teleurgesteld? Heb ik ooit slecht werk afgeleverd? Heb ik ooit een klus niet op tijd afgekregen?’

‘Nee, maar …’

‘Geef antwoord. Is dat ooit voorgekomen?’

Gabbe wurmde zijn opgewonden lichaam onder de arm vandaan die iets te hard op zijn schouder drukte en rende naar een hoek van het gebouw.

‘Deze wand hier! Van de kapsalon! Hier ontbreekt een laag gips.’

En wees, naar verschillende kanten, gelijktijdig.

‘Dus moeten de vrouwtjes hun haar laten permanenten zonder brandbeveiliging!’

En liep verder de trap op.

‘Hier, het solarium! Kijk! Een kozijn – helemaal weg! Nou kunnen mensen er zomaar naar binnen kijken! En hier, de bloemenwinkel, die vloer is nog niet klaar! Vier gebarsten plavuizen … Mensen moeten er toch ook met zeiknatte schoenen op kunnen lopen!’

Hij rende weer naar de trap, nu naar beneden, de parkeerplaats op, waar het opnieuw zachtjes was gaan regenen.

‘En dan … die vervloekte container! Die zou je weghalen! Hier moeten over een paar weken klanten kunnen parkeren!’

De kleine ronde man sloeg een paar keer met beide handpalmen op een container die de plaats innam van de parkeerplaats voor klanten. Een dof geluid doordat de opslagruimte tot de nok toe gevuld was.

‘Doe nou eens rustig aan – we willen namelijk niet dat je weer een hartinfarct krijgt, toch?’

Het gezicht van de voorman was nog roder geworden door het vele lopen en de frustratie, een kleur die nu was verdwenen en in het regenwater was weggelopen.

‘Het zal tegen middernacht allemaal klaar zijn. Ik heb deze firma nodig, Gabbe – ik denk niet dat je begrijpt hoezeer ik dit bedrijf nodig heb. Mijn aannemersbedrijf, onze samenwerking, dat is de voorwaarde dat ik zal kunnen … uitbreiden.’

Gabbes bezwete gezicht keek naar hem.

‘Uitbreiden?’

‘De winst maximeren. Zonder het risico te verhogen.’

‘Nu kan ik je niet volgen.’

‘Het is goed, Gabbe. Goed. Maar jij klinkt niet goed. Dat zware ademhalen van je, daar ben ik niet gerust op. Jij gaat nu naar huis om te rusten. Tegen middernacht zijn wij hier klaar. Je hebt altijd op me kunnen bouwen.’

Hij stak zijn hand uit en hield die tussen hen in.

‘Toch?’

Gabbes hand, klein, vochtig en zacht toen hij de zijne vastpakte.

‘Prima. Dit plaatijzeren gevaarte hier is vandaag klaar als ik het je zeg. En daarna trakteer ik op kaneelbroodjes. Oké?’

Leo bleef tussen de container en de auto staan tot hij er heel zeker van was dat de schreeuwerige voorman verderop via de doorgaande weg was verdwenen, luisterde toen even naar het boren en timmeren – Felix en Vincent en Jasper die bezig waren ervoor te zorgen dat de vrouwen die hun haar lieten permanenten tegen brand waren beschermd en dat klanten van de bloemenwinkel er met natte schoenen konden binnenkomen.

Iemand die er niets van mocht weten, had daar met zijn dikke handen op een container geslagen die vol lag met automatische vuurwapens.

De volgende keer.

Hij zou op het idee kunnen komen hem open te maken.

Leo liep weg, maar niet naar de muren en vloeren die over twaalf uur klaar moesten zijn, hij liep de andere kant op, stak recht de straat over en liep de wijk met vrijstaande huizen in. Naar de oplossing van zijn opslagprobleem – het huis was klein, had twee verdiepingen en een stuk grond met een omheining zonder gazons, dat grensde aan de provinciale weg. Vanaf de bouwplaats ertegenover had hij gezien hoe de meubels naar buiten waren gedragen. Nu zat er aan de achtergevel een bord met te koop. Hij wandelde langs een hoog hekwerk naar de ingang van het tuinhek dat openstond en liep over een erf van asfalt naar het huis. Hij keek door het raam rechts van de ingang – een lege keuken. Het raam links van de ingang – een lege hal. Om de hoek het volgende raam – een aangebouwde, eveneens lege kamer. De andere hoek om en het volgende raam – de trap naar de eerste verdieping.

Twee etages, maar geen kelder. Een hele woonwijk gebouwd op de bodem van een voormalig meer. Elk huis stond op klei en kon wel in de hoogte groeien, maar niet naar beneden.

Hij had in de afgelopen weken tijdens het boren en timmeren verscheidene keren een poosje staan kijken naar het kleine, lelijke stenen huis dat zo dicht langs de weg stond. En elke keer had hij de doodshoofdgrot uit het stripverhaal Het Fantoom voor zich gezien. Hij wist dat het een kinderlijke gedachte was. Maar ook dat dit de oplossing was voor zijn opslagprobleem en zonder de kans om te worden ontdekt.

Het keukenraam – hij keek nog eens naar binnen. Op de vloer een sjofel stuk zeil, muren met gaten en een keukenkast en witgoed uit een ander decennium. Een huis waar niet naar werd omgekeken, iemand die daar woonde werd geacht niet veel geld te hebben.

Ook op de voordeur zat een bord met te koop. Hij keek naar de foto van een glimlachende makelaar in een pak en met kortgeknipt haar, zocht in zijn zak naar een pen en noteerde op de achterkant van een kwitantie van een pruikenmaker het telefoonnummer, het plaatselijke makelaarskantoor van Svensk Fastighetsförmedling.

Dit huis was precies wat hij zocht. En de grote garage ernaast maakte er een droomhuis van. De grot van het Fantoom en een trainingscomplex. Hij klom op de stapel gebruikte autobanden en veegde het smerige raam schoon om in de garage te kunnen kijken, die een hoog plafond had en genoeg plaats voor vier, misschien wel vijf auto’s. Ook daar helemaal leeg. Perfect voor een groep die moest worden gevormd en opgeleid.

Hij hoorde een deur open- en dichtgaan.

Hij draaide zich om naar de tuin ernaast en het aanzienlijk grotere huis dat er stond, de gazons bedekt met natte bladeren onder een rij appelbomen als knoestige skeletten. Een vrouw met een klein kind, dat een meter voor haar op het grindpad liep; ze keek naar hem, een nieuwsgierige potentiële koper, en ze knikte.

Hamerslagen en ratelende boormachines aan de andere kant van de weg – hun kleren die de mensen zouden zien. Een huis met een garage waar hij nu naast stond – het hoofdkantoor en hun trainingslocatie. En verderop, hij draaide zich om en keek naar het bos dat er een kilometer vandaan lag – de plek waar hij de vreemdste avond en nacht van zijn leven had doorgemaakt.

Dat het allemaal zo gemakkelijk was geweest.

Dat drie broers en een jeugdvriend, allen van rond de twintig, snotjongens zonder academische opleiding, het plan konden opvatten de grootste wapenroof uit de Zweedse, Scandinavische, West-Europese geschiedenis uit te voeren en dat vervolgens ook gewoon met succes gedaan hadden.

Met behulp van wat algemene bouwvakkennis, een grote hoeveelheid springstof en een oudere broer die wist hoe het werkte als je ergens in geloofde.

#

een heldere sterrenhemel.

Een lichtere duisternis dan de vorige nacht. Maar dezelfde weg naar huis.

Ze hadden dicht bij elkaar gezeten terwijl ze in twee auto’s uit een Stockholmse buitenwijk met naoorlogse villa’s naar een andere buitenwijk met naoorlogse flats waren gereden, van het nu geheel afgebouwde Blauwe Huis en een tevreden Gabbe, van een afgesloten container waar de nog slaperige bewoners de volgende ochtend langs zouden lopen als ze van hun voordeur op weg gingen naar de bushalte.

Leo en Felix stapten uit en pakten elk een van de messing handgrepen vast van de kist die op de laadvloer van een van de auto’s stond. De houten kist die ze de afgelopen drie jaar met zich hadden meegesjouwd – zwaar van alle hamers, schroevendraaiers, Engelse sleutels, waterpassen, ijzerzagen, decoupeerzagen, boormachines. Alle vol met vlekken in verschillende kleuren van opgedroogde verf en versleten zoals gereedschap nu eenmaal verslijt als er langdurig mee gezaagd, gedraaid en geslagen wordt, keer op keer.

‘Tien voor twaalf.’

Ze tilden hem op en droegen hem met zich mee, even zwaar ondanks de nieuwe inhoud – het nieuwe leven, het tweede leven dat nu begon.

‘Nog achttien uur.’

Langs de lage struiken en het armzalige bloembed naar de portiek van het flatgebouw met huurappartementen. Leo deed de deur open en terwijl ze op de lift stonden te wachten, hoorden ze het daverende gelach van Vincent en Jasper door de kelderdeur die op een kier stond naar de gangen met de bergruimtes beneden.

Tweede etage.

Zijn deur. Hun deur. dûvnjac/eriksson. De houten kist op de stenen vloer terwijl Leo naar zijn sleutel zocht en vervolgens uit de brievenbus een half naar binnen gepropte stapel reclamefolders trok die hij in de stortkoker gooide.

Er brandde nog licht.

Ze zat in de keuken op een eenvoudige houten stoel, het geluid van de naaimachine die ze van haar moeder had gekregen vermengde zich met dat van de muziek, Eurythmics, ze draaide vaak muziek uit de jaren tachtig.

‘Hallo.’

Ze was mooi, dat vergat hij soms. Een kus en zijn hand zacht tegen haar wang. De zwarte stof draaide rond, gevangen, doorboord door de naald van de machine – op en neer, op en neer. Nog een kus voor hij zich omdraaide naar het aanrecht en het kastje eronder. Ze lagen er nog. Precies waar hij ze verstopt had, achter de flesjes met afwasmiddel en de blikjes schuurmiddel voor de vloer.

Drie bruine doosjes. Niet erg groot, maar compact.

‘Blijf even hier.’

Hij was al op weg naar de deur.

‘Leo, luister, ik heb je al dagen niet gezien, ik …’

De vorige nacht had hij de deur van de flat geopend en was zonder langs de badkamer of de koelkast te gaan direct de slaapkamer in gelopen en was in het bed gaan liggen, dat naar haar rook, niet naar haar parfum of haar pasgewassen haar, alleen maar naar haar. Hij was naast haar gaan liggen en had haar slapende lijf vastgehouden met in zijn borst nog de explosie van een ontplofte wapenopslagplaats.

‘En vanochtend …’

De klokradio op zijn nachtkastje had op 04.42 uur gestaan en ze had zich omgedraaid, haar naakte lichaam tegen het zijne terwijl ze had gegeeuwd en zich nog iets dichter tegen hem aan had gedrukt.

‘… toen ik wakker werd, toen was je al weg. Ik mis je.’

‘Niet nu, Anneli.’

‘Wil je niet zien wat ik gemaakt heb? De kraag van je polo? Jij wilde toch dat ik hem …’

‘Straks, Anneli.’

Hij stond al op de drempel om via de hal naar de woonkamer te gaan waar de anderen bezig waren met uit te pakken en weer in te pakken, toen hij op het aanrecht de lege wijnfles zag staan en de kurk die nat in de gootsteen lag.

‘Heb je gedronken? Wat als je nog moet rijden?’

‘Een beetje. Maar dat was vannacht … Leo, jij lag daar ergens in dat klotebos terwijl ik nergens van wist, hoe het ging, of je nog thuis zou komen, of iemand jullie zou zien en zou … ik kon echt niet slapen! En nu … waar ben je nu geweest?’

‘De bouw. We waren nog niet klaar. Nu wel.’

Hij was de kamer al uit. Zij stopte de naaimachine, de naald die op en neer ging.

Haar handen.

Waarom beefden ze zo terwijl ze zelf wilde meedoen? Terwijl de vesten al helemaal klaar waren en ze alleen nog maar die ene extra lange kraag hoefde te naaien? Terwijl zij morgen eerst Leo en Jasper moest vermommen en ze er dan naartoe moest rijden?

Als haar handen zo beefden, was het moeilijk om de draad door het oog van de naald te steken en de kraag van de polo recht te houden.

______

Leo liet de jaloezieën zakken voor het raam dat uitkeek op het winkelcentrum van Skogås terwijl Felix ze aan de kant van het balkon naar beneden trok – de woonkamer die nu nog oogde als een gewone woonkamer, met een bank, een stoel, een tv en een boekenkast, maar die er straks heel anders zou uitzien.

Ze hielpen elkaar met het openmaken van achtereenvolgens de houten kist die op de laadvloer van de auto had gestaan, de Adidastas en de papieren zakken die Jasper en Vincent uit de bergruimte in de kelder hadden gehaald en de drie bruine doosjes die net nog onder het aanrecht hadden gestaan. Ze legden de uitgepakte spullen een voor een in een lange rij op de parketvloer om zo goed overzicht te krijgen, als een militaire inspectie voor het begin van een aanval.

Een opgeklapte rolstoel met rode plastic hoezen over de zitting en de rugleuning die iemand ergens in een van de gangen van het ziekenhuis in Huddinge had achtergelaten. Twee gele dekens waarop provinciale staten stond en die ze hadden weggehaald van een afdeling Orthopedie met slapende patiënten.

Een zak met twee pruiken, gemaakt van echt haar en afkomstig van de Volksopera en twee paar bruine contactlenzen van een opticien op Drottninggatan.

Twee automatische karabijnen van het type ak4 en twee pistoolmitrailleurs uit een zwarte container op een bouwplaats. Schoenen, broeken, truien, jacks, mutsen, handschoenen. Zaklantaarns, de kleine die Vincent in zijn zak zou hebben en de grote met verschillende kleuren licht waarmee Felix zou seinen. Twee jerrycans met elk vijf liter benzine. En de vier sporttassen naast de vier zaalhockeysticks.

De rolstoel was van een model dat met slechts twee simpele bewegingen kon worden uitgeklapt. Leo ging erin zitten en rolde over de gladde vloer naar de muur naast de badkamer, keerde en rolde terug. Hij zette de stoel stil en tolde er toen mee rond, een paar rondjes, leunde vervolgens naar links, naar rechts, probeerde hem te laten omvallen.

Hij bleef overeind.

Leo rolde naar de drempel van de keuken, maar bleef met de wielen in de deuropening vastzitten, stond op en liep naar de naald die danste op de maat van de Eurythmics, zijn hand weer tegen haar wang.

‘Hoe gaat het?’

‘Ze zijn klaar.’

De stof waarmee ze de zwarte kraag van de polo had verlengd zat precies zoals die moest zitten. Ze trok eraan, behoorlijk hard, de naad liet niet los en was niet te zien. Zij had het bedacht, het was haar ontwerp geweest.

‘Elk van jullie heeft nu een kraag met een gezichtsmasker. Ze zitten allemaal goed.’

Ze wees naar twee groene vesten.

‘En deze ook. Exact zoals je ze wilde hebben. Van waterafstotend bevernylon. Die van Jasper heeft aan de voorkant vier zakken voor acht magazijnen. Die van jou drie voor zes magazijnen.’

Hij trok het vest aan dat hij onder zijn windjack zou dragen. Het zat als gegoten. Ze kende zijn lichaam.

‘Ik kan me precies bewegen zoals ik wil.’

‘Weet je het heel zeker? Zit het niet te strak? Ik bedoel … Met die magazijnen in je zakken en als je uit je rolstoel moet opstaan?’

‘Anneli, het zit perfect. Niemand zal er iets van merken.’

Hij boog zich voorover en kuste haar.

‘Alles wat daar in de woonkamer op de vloer ligt, kan elke amateur voor elkaar krijgen. Maar dit niet. En ook die niet.’

Hij pakte zijn vest vast en hield de vier polo’s met de verlengde kragen omhoog.

‘Details, die maken het verschil. Die zorgen ervoor dat we dichtbij kunnen komen en ons snel genoeg onherkenbaar kunnen maken.’

Nog een kus en toen terug naar de rolstoel, hij trok hem los van de deurpost, klapte de voetensteun uit en legde zijn rechterbeen erop, probeerde te gaan zitten zoals hij dacht dat iemand met een gewond been zou zitten. Voor hem zat op zijn hurken Jasper, die met dunne, doorzichtige plastic handschoenen het eerste van de drie bruine doosjes openmaakte – kaliber 7.62, loden en stalen kern, daarna het tweede doosje – kaliber 9, met stalen mantel en het derde – lichtspoormunitie met een fosformengsel dat een roodverlichte kogelbaan van honderden meters produceert.

Daarna vulde hij elk magazijn met patronen en tapete ze twee aan twee vast.

Vier paar in de zojuist door Anneli genaaide zakken van zijn eigen vest, drie paar in het vest van Leo en één paar voor Felix en Vincent elk, die ze in kleine zakjes op hun buik zouden dragen.

‘Niemand kijkt graag naar mensen die anders zijn. En daar maken wij gebruik van. Hun vooringenomenheid, hun angst.’

Leo maakte nog een draai met de rolstoel.

‘Want als ze toch kijken … dan zullen ze dat niet lang doen.’

Hij reed met de rolstoel rond zoals hij zich herinnerde van de gehandicapten met wie zijn moeder had gewerkt. Zijn moeder, die een wit verpleegstersuniform had gedragen en soms de drie broers naar het verpleeghuis liet komen als zij niet alleen thuis konden blijven. Op die momenten hadden ze het allemaal gezien – hoe volwassenen uit onzekerheid hun blik afwendden.

‘Ja, toch? Staar nooit naar mensen die anders zijn.’

Jasper gaf hem een ak4 en Leo probeerde hem tijdens het rijden met zijn rechterhand onder de gele deken te houden, langs zijn been naar de opgeklapte voetensteun.

‘Je overdrijft.’

‘Dat doe ik niet.’

‘Ja, dat doe je wel. Vinden jullie ook niet dat hij overdrijft?’

Jasper keek naar Felix en Vincent, die beiden knikten.

‘Je overdrijft, Leo, en dan gaat het mis.’

‘Zo reden ze echt met hun rolstoelen. Maar dat weten jullie niet meer. Jullie waren toen nog te klein.’

Hij overhandigde het wapen aan Jasper – Jasper die de veiligheidspal erop schoof en het wapen met een witte doek afveegde zodat alle vingerafdrukken verdwenen en het in een van de sporttassen kon worden gelegd.

Leo stond op uit de rolstoel en keek de kamer rond.

De allereerste keer. Geen van hen had eerder een grote roofoverval gepleegd. Maar elk had zijn rol in het geheel en wist precies wat hij moest doen. En op de vloer voor hem lag alles wat ze nodig hadden, gecheckt en ingepakt.

Over minder dan een etmaal zouden ze een gedaantewisseling ondergaan.

#

vijf over half zes. Nog vijftien minuten.

Een reis in stilte.

Elk in zijn eigen lichaam.

Anneli draaide de achteruitkijkspiegel recht, ze was lang als je haar vergeleek met de weinige vriendinnen die ze had, hoewel aanzienlijk kleiner dan Leo, die naast haar in het midden zat en Jasper rechts van hem bij het andere portier. Rood. Het stoplicht, het laatste voor Farsta Centrum. En in de vroege avond rondom hen was het alsof ze langzaam het felrode licht in werd gezogen, hoe meer ze ernaar staarde, des te meer kreeg het haar in zijn greep, voerde het haar daarvandaan.

Eén enkel ogenblik. Toen had ze het besloten.

Ze herinnerde zich het niet – maar ze wilde het zich herinneren.

Het moment dat iemand haar dit leven had binnengeduwd, allemachtig, dat ze zich nog maar een paar jaar geleden zelfs niet had kunnen voorstellen dat ze in staat zou zijn hier deel van uit te maken, op weg om een overval op een geldtransport te plegen.

Misschien was het gewoon niet één enkel moment geweest – misschien waren het veel verschillende kleine momenten geweest die ongemerkt waren samengesmolten – misschien gaat het wel zo dat iemand op een dag zegt dat zich ergens in het bos een opslagplaats voor wapens bevindt, dat iemand anders vervolgens zegt dat je die best open kunt maken en leeghalen en er daarna iemand zegt dat als je zo’n opslagplaats hebt leeggehaald en over wapens beschikt, je er best overvallen mee kunt plegen – misschien gaat het wel zo dat als je aanwezig bent bij al die momenten, dat je er dan ook langzaam deel van gaat uitmaken. Niemand had haar eigenlijk ooit de vraag gesteld waarop zij ja had geantwoord. Abnormaal wordt normaal, de gedachten van anderen worden mijn gedachten en plotseling zit een vrouw die Anneli heet aan het stuur van een auto met een laadbak die ze naar een plek rijdt die ze zelf nooit bedacht zou hebben. En daardoor gaf ze nu, nadat het stoplicht op groen was gesprongen, veel te abrupt gas en reed met horten en stoten weg, wat ze anders nooit deed, met een gaspedaal en een koppeling en een versnellingspook die niet bij elkaar leken te horen.

Ze beefde. Niet zo erg, niet zo dat Leo het merkte, hij had zich sowieso al een poosje geleden van de buitenwereld afgesloten. Ze beefde omdat ze nog nooit zo bang was geweest, of, misschien toen ze haar zoon baarde, dat had toen net zo gevoeld als nu, dat ze een grens passeerde, een besluit nam en wist dat dat andere leven niet langer bestond.

‘Daar.’

Leo wees naar het trottoir en de lantaarnpalen langs de rand, ze schatte zo’n tweehonderd meter van Farsta Centrum.

‘Stop precies tussen die twee lantaarnpalen – daar waar het het donkerst is.’

______

Leo sloot zijn ogen, de rust die hij alleen daar kon voelen, van binnen.

Als ik de enige ben die het weet. Als niemand daarbuiten begrijpt wat er gaat gebeuren. Als alleen ik weet wat elke volgende stap zal zijn.

Ze zaten op de brede voorbank en wachtten op het teken dat hij straks zou geven. Anneli links van hem, ze ademde snel, waarbij ze de helft inslikte en haastig een volgende hap lucht nam, Jasper aan zijn rechterkant, die langzamer ademhaalde en duidelijker, als iemand die zich inspant om rustig te klinken.

De motor van de auto uitgezet, hij merkte hoe donker het op een avond in oktober kon zijn. Vier vrijdagen op een rij had hij alleen in de auto gezeten in een van de parkeervakken met zijn gezicht naar de achterkant van de Forex Bank, vlak bij de bushalte en de ingang van de metro. Hij had alle tijden genoteerd waarop de twee bewakers van de geldauto hun handelingen uitvoerden, welke route ze kozen, hun bewegingspatronen, hoe ze met elkaar communiceerden.

‘Nog zestig seconden.’

Haar handen beefden weer en hij pakte ze vast, keek haar aan, hield ze in de zijne tot het beven minder werd en ze een laatste, snelle controle kon uitvoeren.

Eerst de pruiken, gemaakt van echt mensenhaar. Als iemand achteraf ergens een haar zou vinden, zou die niet van een pruik afkomstig zijn – maar van een mens met donker en dik haar. Ze checkte of ze recht zaten en hun blonde haar bedekten, of ze niet te perfect zaten, maakte het haar van zowel Leo als dat van Jasper een beetje in de war.

Daarna de schmink. De waterproof mascara op de wimpers en wenkbrauwen, die ze iets opborstelde zodat ze wat dikker werden. Hun voorhoofd, wangen, neus, kin en hals waren thuis in de badkamer al schoongeboend, ontdaan van vuil en dode cellen, bevochtigd met lotion en ingesmeerd met zelfbruinende crème – nu wilde ze er zeker van zijn dat er geen lichte vlekken op hun huid zaten die moesten worden aangevuld of plekken die te donker waren geworden doordat de droge huid te veel van de crème had opgezogen.

‘Nog dertig seconden.’

Ze vroeg hen met hun ogen te knipperen tot de bruine contactlenzen precies op hun plek zaten.

Ze onderzocht hun spijkerbroek, vest en hoge schoenen, Leo’s windjack en Jaspers oliejas, ze hadden elkaar geholpen bij het kiezen van de juiste kleding en waren het erover eens geweest dat dit kleren waren die twee jonge, onlangs in Zweden aangekomen Arabieren zouden kunnen dragen.

Ten slotte de kragen van de polo’s.

‘Buig naar voren.’

Haar idee, haar ontwerp.

‘Allebei.’

Ze vouwde ze naar beneden, trok ze iets omhoog en vouwde ze weer omlaag.

‘Hij zit bij jullie allebei te hoog. Als je wilt dat ze hun werk doen, moet je ze makkelijk kunnen vastpakken en in één beweging over je gezicht kunnen trekken zonder dat hij naar beneden glijdt.’

‘Nog vijftien seconden.’

Hij schoof zijn vest met het extra magazijn recht, dat een beetje tegen zijn borst schuurde.

‘Nog tien seconden.’

De dunne leren handschoenen aan.

‘Nog vijf seconden.’

Hij boog zich naar haar toe voor een kus en zij deinsde iets terug toen zijn snor in haar bovenlip prikte, ook die was van mensenhaar gemaakt. Hij zat nu een beetje scheef en ze glimlachte toen ze hem met twee vingers rechtzette.

‘Nu.’

Anneli opende het portier en stapte het trottoir op, maakte de zijkant open van de witte kap van de laadbak en haalde de rolstoel en de twee dekens eruit. De ene voetensteun omhooggeklapt, die voor het rechterbeen. Met de nieuwe, kortere kolf kon de ak4 volledig onder de deken worden verborgen. Jasper ondersteunde de gehandicapte man toen die op de gewatteerde kunststof zitting plaatsnam en knikte naar de auto die wegreed.

Over het donkere trottoir dat iets schuin afliep en iets lager zou overgaan in een veel steiler stuk – de laadsteiger naar een van de grootste filialen van de Forex Bank in Stockholm.

Leo had elk deel van het traject zorgvuldig in kaart gebracht.

Hij had de proef op de som genomen met het derde en laatste deel – dat met de rubberboot en de landing in het donker. Op het deeltraject ervoor had hij met de auto een proefrit gemaakt met een gemiddelde snelheid van vijftig kilometer per uur. En hij had op proef het licht hellende stuk gelopen waar hij nu liep, het eerste en gevoeligste deel van het traject, terwijl hij wist dat de auto altijd ergens tussen 17.48 en 17.53 uur aankwam.

‘Leo?’

Jasper was met de rolstoel gestopt, hij had zich gebukt om de veters van zijn schoenen vast te maken en fluisterde zonder dat iemand het zag.

‘Je overdrijft nog steeds. Je hebt je moeder met patiënten aan het werk gezien. En die bewegen zich niet zoals jij.’

De hoge zwarte schoenen waren dichtgeknoopt, Jasper kwam weer omhoog en duwde de rolstoel langzaam verder in het centrum van een voorstad van Stockholm waar iedereen onderweg was. Ongeveer op dat moment zag Leo de jongen. Vijf, misschien zes jaar. Slechts een paar meter verderop tussen mensen die op de bus stonden te wachten.

Niemand kijkt naar mensen die anders zijn.

Een jongetje dat wees en aan zijn moeders hand trok.

Niemand herinnert zich daarom achteraf hoe degene die hen onzeker maakte er eigenlijk had uitgezien.

Een jongetje dat naar hem wees – naar zijn rolstoel.

Maar een kind. Een kind ziet de wereld niet zoals een volwassene.

Een jongetje dat nu luid riep.

Het kind wiens aandacht door iets wordt getrokken, iets waar hij voor openstaat, heeft nog niet de leeftijd bereikt waarop hij schijterig wordt voor mensen die anders zijn.

Het wapen onder zijn deken. De magazijnen in zijn vest. Daar wees het jongetje niet naar en daar riep hij niets over, maar zo voelde het wel.

Nog één keer roepen.

Nog maar één keer roepen en de moeder die naast hem stond en die aanvankelijk niet durfde kijken, zou hen plotseling gadeslaan en zich hen misschien later herinneren. Jasper draaide de rolstoel met een ruk om en verwijderde zich van de menigte bij de bushalte naar een minder verlichte plek.

17.48 uur.

Ze wachtten en tuurden naar de inrit. Personenauto’s, fietsen, voetgangers. Op weg naar binnen, op weg naar buiten.

17.49.

Nog één minuut.

17.50.

Misschien nog één.

17.51.

Nu direct.

17.52.

‘Wat is er verdomme aan de hand?’

‘Hij komt eraan.’

‘Het is al …’

‘Hij komt.’

17.53.

Langzaam rolden ze dichterbij – nog maar tien stappen verwijderd van het lage muurtje dat de inrit naar het wisselkantoor half aan het zicht onttrok. De witte bestelwagen moest daar helemaal naartoe rijden zonder tussen een grote hoeveelheid mensen twee individuen op te merken, een gehandicapte man met zijn persoonlijke assistent.

17.54.

Jasper ging op zijn hurken zitten, kon niet langer blijven stilstaan. Hij moest iets doen – het er laten uitzien als mensen die gewoon stonden te wachten. Hij trok weer aan zijn veters en begon ze opnieuw te strikken.

‘Hallo!’

Ze hadden hem niet zien aankomen.

‘Hallo! Hallo! Hallo!’

Hem ook niet gehoord.

‘Hoe heet jij? En hoe heet jij?’

Het jongetje dat vijf of zes was en dat gewezen had en geroepen.

‘En waarom zit jij in zo’n ding? Heb je ergens pijn?’

Hij had zich blijkbaar uit de hand van zijn moeder losgetrokken en was naar hen toe gerend omdat ze een stoel met wielen hadden die er spannend uitzag.

‘You go back.’

‘En jij? Hoe heet jij? En wat is er met je been gebeurd?’

Jasper schoof zijn hand door de opengeknipte zak van zijn jas en vouwde hem om de pistoolmitrailleur die met opgeklapte schoudersteun om zijn nek hing.

‘Go back.’

‘Gobekk?’

‘Go back.’

‘Heet hij zo? Gobekk? Dat is een mooie naam.’

En hij schoof de veiligheidspal eraf, erop, eraf. Een irritant tikkend geluid. Tot Leo hem met zijn elleboog een por in zijn zij gaf.

Daar kwam hij aan. De auto die ze zouden beroven.

‘To your mamma! You go back!’

Het jongetje was misschien niet bang. Maar vond het blijkbaar wel onaangenaam dat de staande man zich zo dicht naar hem toe boog en sissend tegen hem praatte. Dus hield hij op met kijken en vragen en deed wat hem gezegd werd. Teleurgesteld droop hij af in de richting van zijn moeder en de groep mensen bij de bushalte.

17.54.30.

Ze gingen weer verder, niet snel, maar snel genoeg.

De geldauto zou vanaf nu tussen de acht en twaalf seconden nodig hebben om de parkeerplaats rond te rijden naar de inrit aan de achteringang van de Forex Bank. Leo tuurde naar voren en naar achteren, naar een witte auto en naar een zesjarig jongetje wiens moeder op hem af rende om tegen hem te zeggen dat hij niet op die manier met gehandicapte mensen mocht praten.

Een prima plek voor een gewapende overval.

Donker en niet al te veel mensen, ook al bevonden ze zich maar een paar stappen van het gewoel en geroezemoes. Een paar meter om naar de auto te springen die nu het hele stuk achteruitreed, naar de deur die straks zou worden geopend door een bewaker in uniform die de taak had de laatste dagopbrengst op te halen. Die samen met de opbrengst van de andere filialen in de safe bewaard zou worden – hij schatte tussen de zeven en tien miljoen kroon.

______

Vrijdagavond. Nog twee uur te gaan. Samuelson gluurde naar Lindén, naast wie hij al bijna zeven jaar zat, maar die hij eigenlijk amper kende. Twee bewakers op de voorbank van een geldtransportauto, Lindén, die graag wilde rijden en hijzelf, die het prettig vond om even de auto uit te gaan, zich uit te rekken en achter in een slaperig bankfiliaal met deze of gene beveiliger wat te babbelen over het weer of over niets, terwijl hem de geldzak werd overhandigd die ze moesten bewaken. Ze hadden nog nooit bij elkaar thuis koffiegedronken, zelfs nog nooit ergens samen een biertje gepakt – soms gaat dat zo, twee collega’s die aanvoelen dat dat het enige is wat ze willen zijn, collega’s. Ze konden zelfs niet over hun kinderen praten. Hij wist weliswaar dat Lindén evenveel kinderen had als hijzelf, maar dat die tegenwoordig om de andere week elders woonden, en met elkaar proberen te praten over iets wat de een wel heeft en de ander niet meer, dat werkte zelden.

De koplampen van de auto verlichtten de onderkant van de lantaarnpalen terwijl ze de parkeerplaats op draaiden en de mannen en vrouwen passeerden die in een rij op de bus stonden te wachten of via de roltrappen van de metro op weg waren naar een vertraagde trein. Ze keken goed om zich heen, scanden de omgeving zoals ze altijd deden, dat was het werk van een bewaker, iets vervoeren, het beschermen. De snackbar verderop met het fietsenrek en de eigenaar die zijn eigen chorizo bereidde en die elke avond glimlachend en met zijn schort voor achter de ramen stond te werken; de drie vrouwen met identieke kleren en een identieke haardracht, die met hun volle boodschappentassen op een van de bankjes met elkaar zaten te praten terwijl ze druk met hun armen gesticuleerden alsof ze het over iets belangrijks hadden; de man die in zijn rolstoel zat te wachten en zijn assistent die naast hem stond in gesprek met een klein jongetje dat even oud als zijn eigen zoontje leek te zijn en dat nu terugliep naar zijn moeder, die hem stevig bij zijn arm greep. En de grote groep veertienjarigen die iets verderop stonden te wachten, elkaar af en toe een duw gevend terwijl ze probeerden te begrijpen waarheen ze eigenlijk op weg waren. Gezichten in een mensenmassa, net als op alle andere avonden, dat was alles.

Al bijna zeven jaar. Elke werkdag. Dit was hun werkruimte die in de map van de roostermaker k9 heette en die hun basis vormde, zowel bij de Bankronde als bij de Forexronde, om de andere donderdag en vrijdag langs dezelfde filialen: Cityterminalen, Centraal Station, Stureplan, Gamla Stan, Skanstull, Nacka, Sickla en als laatste hier, Farsta Centrum.

De scherpe bocht die deel uitmaakte van de plek waar alle bussen plachten te keren en daarna een kleine draai, gevolgd door het monotoon gepiep terwijl de grote bestelwagen achteruit naar beneden reed in de richting van een laad- en losplaats, naar een afgesloten achterdeur.

Lindén zette de motor af en ze keken elkaar aan, knikten even, beiden hadden ze de omgeving op dezelfde manier gescand en vastgesteld dat er, ondanks het spitsuur in de hoofdstad, een bepaald soort rust heerste. Samuelson deed aan zijn kant van de geldauto het portier open, stapte uit en liep naar de achterdeur van het gebouw. De dagopbrengst werd altijd twee gangen verderop bewaard, de kamer van het hoofd veiligheid, waar vier zwart-witmonitoren stonden van vier bewakingscamera’s die gericht stonden op de kassier van het wisselkantoor en op de laatste klanten van die avond. Twee jutezakken op een verder leeg bureau – bankbiljetten en munten – voorzien van een handgeschreven kwitantie in rode inkt, 1.324.573 kroon.

______

Leo zat in een rolstoel en luisterde naar zijn hart, dat op hol had moeten slaan. Dat deed het niet. Stilte. In zijn borst en in zijn hoofd. Hij wist dat ogen die werden afgewend geen enkele waarde hadden bij een eventuele getuigenverklaring. Dat daarom een rolstoel het beste vervoermiddel was om dicht bij hen te komen die op zoek zijn naar een mogelijke dreiging en die haar ook herkennen, dichtbij genoeg om erin te komen, zich van hen meester te maken, de auto van zijn inhoud te ontdoen en vervolgens te verdwijnen.

______

Zijn walkietalkie hing in de rechterzak van zijn jack, op zijn plaats gehouden door een zwarte plastic haak. Samuelson zou nu binnen enkele minuten de kamer van het hoofd veiligheid verlaten met de dagopbrengst van de bank in een grote groene geldkoffer, naar de afgesloten achterdeur lopen en twee keer op de knop van zijn walkietalkie drukken.

Lindén keek van achter het stuur van de geldauto om zich heen, bestudeerde opnieuw de omgeving.

De achteruitkijkspiegel, niets. De zijspiegels, niets. De voorruit, niets, zelfs de rolstoel was er niet meer.

Van middelbare leeftijd en dit was zijn leven geworden. Geüniformeerd bewaker. Zo slecht was dat eigenlijk nog niet. Een goede baan. Simpel, duidelijk. Hij vond het prettig omdat hij van regelmaat hield, routine. Een zak geld ophalen. Naar het volgende filiaal rijden. Meer zakken geld ophalen.

Vandaag de laatste rit. Daarna rechtstreeks naar het depot en zijn burgerkleren aan, van zaterdag tot zondag.

Twee piepjes in de zak van zijn jack. Samuelson was er. Lindén keek nog een laatste keer om zich heen, spiegel na spiegel, raam na raam. Antwoordde door twee keer op de rode knop van de walkietalkie te drukken.

Groen licht.

Je kunt eruit komen, hierheen, nu.

______

Vrijdag was de dag van de week dat een Zweeds wisselkantoor de hoogste omzet noteerde – en Farsta Centrum was voor juist deze geldauto op deze route het laatste filiaal. Het tijdstip dat er het meeste geld in de bestelauto aanwezig was.

17.56.

Leo had het doelwit gekozen, het tijdstip en de plaats waar de overval zou plaatsvinden. Zich bewust van het feit dat de rolstoel hen niet verder kon brengen dan de inrit. Dat aan de andere kant van het muurtje geen plek was waar ze zich konden verbergen, dat ze de bewaker moesten overmeesteren tijdens de twee stappen van de achterdeur van het gebouw terug naar de bestelauto. En dat ze dat zo snel moesten doen dat niemand tijd had om alarm te slaan.

17.57.

Ze wachtten. Ze tuurden naar de ijzeren deur beneden.

Nu.

Het korte zoemende signaal van een slot dat openging.

Nu. Nu.

Ze zeiden niets. Ze keken zelfs niet naar elkaar. Ze wisten het immers, exact.

Beiden grepen ze de verlengde kraag van hun polo vast, trokken hem omhoog over hun hals en kin en neus en lieten de rand precies onder hun ogen los.

Ze haalden een ak4 tevoorschijn die onder een gele deken had gelegen en een pistoolmitrailleur die onder een lange jas had gehangen.

Precies tegelijk zetten ze zich af en klommen ze over het muurtje om met grote sprongen naar de bestelwagen daarbeneden te rennen.

______

Samuelson leunde met zijn schouder tegen de ijzeren deur. De groene veiligheidskoffer in zijn hand, die gevuld was en afgesloten terwijl hij had toegekeken en met daarin nu twee bruine jutezakken met elk een identiteitsnummer en verzegeld met plastic draad.

Toen hoorde hij het, twee piepjes in zijn walkietalkie.

Groen licht.

Hij opende de deur, liep het laadplatform op en hoorde het klikkende geluid in de auto, net als altijd wanneer Lindén de achterste sluisdeur naar de safe opende.

______

Lindén zag vanaf de bestuurdersplaats Samuelson met de veiligheidskoffer naar buiten komen. Hij drukte op de knop om ook de binnenste sluis te ontgrendelen en wilde zich net omdraaien om hallo tegen zijn collega te zeggen, toen hij iets anders zag. Niet erg duidelijk, zoals je soms iets half gewaar wordt, iets registreert, probeert diverse puzzelstukjes in elkaar te zetten zonder te begrijpen wat het is. Eerst – en dat was toen hij door de voorruit keek – leek de rolstoel die hij bij hun aankomst ergens in de menigte had gezien daarboven en die op het trottoir op zijn zijkant lag, leeg. En vervolgens – via een van de zijspiegels – een beweging, alsof er iemand van het lage muurtje viel en in zijn richting kwam, iemand met een halfzwart gezicht terwijl hij wist dat mensen dat zelden hebben. En ten slotte was er ook nog Samuelson, die de zijdeur opende Rijden! en zich naar binnen liet vallen Rijden, verdomme! en over de vloer van de auto rolde om bescherming te zoeken. En het voelde alsof alles wat hij gezien en geregistreerd had op de een of andere manier gelijktijdig gebeurde en bij elkaar hoorde.

‘Open door!’

De ene seconde die hij nodig had om het te begrijpen.

De puzzelstukjes hoorden inderdaad bij elkaar.

En toen hij ze bij elkaar had, de twee seconden die hij nodig had om de eerste code in te toetsen – vier cijfers en de stalen toegangsdeur van de safe in de auto zakte weer naar beneden, blokkeerde de weg naar het geld. En toen hij dat gedaan had, de twee seconden die hij nodig had – vier cijfers op het dashboard om de contactsleutel te kunnen omdraaien.

‘Jalla jalla, open door!’

Het was al te laat. Er was iemand op de motorkap geland. Een zwart masker, starende ogen en een automatisch wapen dat op hem gericht werd.

Lindén stak niet zijn armen omhoog, draaide zich niet naar de deur.

Hij deed niets.

En de grote ijzeren loop werd groter, kwam dichterbij.

Elke dag, zeven jaar lang, had hij zich dit moment voorgesteld, elke keer als hij bij aankomst van een filiaal de mensen in de omgeving had gescand, had hij zich hierop voorbereid en nu, nu het gebeurde, was het totaal anders dan hij had gedacht. Hij had namelijk niet kunnen weten dat het gevoel juist in zijn borst zou beginnen, middenin, en zich vervolgens helemaal omhoog zou persen naar zijn keel. En dat hij het niet kwijt zou raken, ook al schreeuwde hij.

‘You open fucking door!’

En toen begreep hij het. Hij raakte het niet kwijt omdat hij niet degene was die schreeuwde. Dat was iemand anders. Naast hem. Daar stond er nog een – naast de zijruit. Een ander gezicht, maar met eenzelfde masker, zwarte stof over zijn kin, neus, wangen, tot onder zijn ogen. Maar met een ander soort stem. Wanhopig. Niet dwingender, niet harder, maar wanhopiger.

Er zou iemand sterven. Dat was wat hij voelde in zijn borst. De dood.

Het raam verbrijzelde en het geluid was hard, dat was het enige wat hij dacht, hoe hard het klonk als er van dichtbij op je geschoten werd. Hij hoorde twee schoten en liet zich achterovervallen, zijn rug en zijn hoofd dicht tegen de zitting van zijn stoel, de derde kogel raakte zijn kin en zijn strottenhoofd, de vierde sloeg in het dashboard en de vijfde in het portier aan passagierszijde terwijl hij als in een reflex op de alarmknop van de centrale drukte.

______

‘You open door!’

Een heel magazijn van een pistoolmitrailleur – zesendertig patronen – afvuren duurde drie seconden. Voor deze vijf schoten door het raam van een portier had Jasper de trekker slechts een halve seconde ingedrukt, maar het had veel langer geleken.

‘You open door or you die.’

Leo stond nog steeds op de motorkap en richtte op de bewaker die zich tegen de bestuurdersstoel aan drukte terwijl Jasper met de loop van zijn pistoolmitrailleur door het gedeeltelijk verbrijzelde glas sloeg. Tot de andere bewaker, die achterin op de grond lag, twee armen boven zijn hoofd hield.

______

Samuelson keek naar Lindén, naar zijn hals waar bloed uit stroomde en hij had er nooit eerder bij stilgestaan hoe rood bloed kan zijn als het zo vers is. Hij was gaan staan, zijn armen boven zijn hoofd, had de deur aan de passagierskant opengemaakt en had het zwarte maskergezicht binnengelaten dat op de motorkap had gestaan en nu in de auto stond terwijl hij het wapen op zijn slaap richtte en in gebroken Engels eiste dat de sluisdeur naar de safe werd geopend. Hij probeerde het uit te leggen, maar kon de juiste woorden niet vinden. Niet in het Engels. Hij wilde het wel, uitleggen, dat de sluisdeur vanaf dit moment geblokkeerd was, afgesloten met een code die alleen vanuit de centrale kon worden vrijgegeven. Hij zocht naar de woorden die er niet waren terwijl het maskergezicht luisterde en wachtte, zo rustig, beheerst, niet zoals die andere, die een wanhopige stem had en die door het glas had geschoten. Dit was het gezicht van de leider, dat was duidelijk, ook toen de loop van zijn wapen iets harder tegen zijn rechterslaap werd gedrukt.

______

Lindén zat in elkaar gezakt op de bestuurdersstoel, het bloed liep langs zijn hals.

En Samuelson, die ergens op de vloer achter hem luid huilde.

En de hand, de hand van het beheerste gezicht, die door zijn zakken dwaalde – zijn broekzakken, de zakken van zijn jack en zijn bloes, op zoek en gevonden: zijn sleutelbos.

En de wanhopige, die schreeuwde en hem uit zijn stoel duwde, het wapen tegen zijn borst toen hij niet snel genoeg opzijschoof.

‘Start engine!’

De monding van het wapen eerst naar zijn hoofd, toen naar zijn mond. Erin.

‘You start! Or I shoot!’

Het wapen tussen zijn lippen en tegen zijn tong terwijl hij vooroverboog naar het codepaneel, vier cijfers, nodig om de motor te kunnen starten.

‘I kill I kill I kill!’

Zijn hand waaruit elk gevoel was verdwenen en zijn vingers die hij niet kon sturen, maar die toch de code weer intoetsten en de contactsleutel omdraaiden, waarna de auto zowaar startte.

______

Jasper reed langzaam de steile helling langs het platform op en over het trottoir via de plek waar de bussen keren naar de uitrit van de parkeerplaats. Buiten de ramen van de geldauto had niemand de vijf schoten gehoord waarvan het geluid eerst was opgevangen door de muur langs de inrit en dat vervolgens was opgelost in de zee van geluid die bij de grote stad hoort – iemand die hard lachend een snackbar uit liep met in zijn hand een chorizo en iemand die net zijn gitaarhoes op het asfalt had gelegd en was gaan zingen – mensen die stonden, zaten en onder paraplu’s in milde regen liepen.

Een paar meter omhoog langs een platform en het leven ging gewoon verder of er niets was gebeurd.

______

Als ze met normale snelheid zouden doorrijden. Als ze geen aandacht trokken, zouden ze tijd hebben om in alle rust de safe leeg te halen en te verdwijnen.

‘Open inner door!’

Leo hield de sleutelbos omhoog en gaf hem aan een van de bewakers, daar moest hij immers bij zitten, de sleutel die paste op de safe achter de gesloten sluisdeur.

‘The door, please, believe me, please …’

De safe waarin zeven andere sleutels zaten van zeven koffers met zeven dagopbrengsten, met elk ruim een miljoen.

‘… please, the door is locked. With code. Special code! Can only be opened from head quarter … please please …’

‘You open. Or I shoot!’

Een snelle blik door het raam.

Leo herkende de flatgebouwen met huurwoningen langs Larsbodavägen, het fietspad onder Farstavägen, de brug over Nynäsvägen.

Daarbuiten, een Stockholmse voorstad in beweging. Hierbinnen, een bewaker die op de grond was gaan liggen en die in zijn eigen wereld leek weg te zinken om hier geen deel van uit te hoeven maken, en een andere bewaker met bloed op de kin en hals die nog steeds communiceerde.

‘Understand? Please! Only … Only open at head quarter’, zei hij.

Nog een paar minuten, niet langer.

Nynäsvägen, Örbyleden, Sköndalsvägen. Meer huurwoningen, een voetbalveld, een school.

En daarboven, boven aan de steile heuvel die ze zo zouden passeren, was het net alsof hij iets zag blinken op het moment dat het licht van de koplampen erlangs zwiepte.

Voor het geval iemand hen zou achtervolgen. Die zouden tot hier kunnen komen, maar niet verder.

______

Felix haalde langzaam adem.

In. Uit.

Hij had nu vierentwintig uur op een vochtige en verwilderde heuvel gelegen waar ze als kinderen omhoog waren gerend en naar beneden gerold, vlak bij de oprit naar Sköndal, niet ver van het huis van hun opa en oma van moederskant, het huis dat ooit wit was geweest en nogal klein.

Zijn wapen bewoog mee, in, uit, bij elke ademhaling was het alsof hij zijn ritme weer moest terugvinden en opnieuw beginnen, in, uit, zijn ene hand om de kolf met zijn wijsvinger tegen de trekker, de andere rond de loop en zijn open oog gericht op het vizier en de korrel.

Nynäsvägen daarbeneden, die hij hiervandaan zou kunnen bereiken, ook al lag hij er nog zo ver vandaan, een vage streep als het licht van koplampen samensmolt, auto’s onderweg naar huis via een van de drukste doorgaande wegen van Stockholm. En daarachter Farsta Centrum, de gevels van gebouwen in neonlicht. Die kant op richtte hij de loop van zijn onrustige wapen, uit die richting zou Leo immers komen.

Hij had de auto achter het volkstuincomplex geparkeerd en was met de tas over zijn schouder tussen de tuinen door gewandeld, vriendelijk knikkend naar de mensen die op kleine stukjes grond bladeren stonden te harken en de struiken snoeiden – was daarna verder gelopen door een dichtbebost terrein tot aan de heuvel waar hij precies om 17.40 uur was gaan liggen zoals ze hadden afgesproken, een paar minuten voor de gewapende overval en de overname van de geldauto.

Alles overeenkomstig Leo’s instructies, die in zijn hoofd gonsden.

Felix – je haalt de veiligheidspal eraf en zet hem op halfautomaat. Je richt. Hij had ingeademd en uitgeademd, gereed. En je schiet. Zo simpel is het, broertje. Als ze achtervolgd zouden worden. Als dat zou gebeuren, zou Leo nooit toestaan dat zijn achtervolgers verder dan het viaduct kwamen. Ik kan ze verdomme toch niet neerschieten, dat snap je toch wel, ik kan ze toch niet … doden. Hij had weleens eerder een wapen in zijn handen gehad, dat was waar, bij een paar schietoefeningen in gestolen uniform van de Bescherming Burgerbevolking, maar dat was slechts spel geweest. Felix, luister naar me, ik heb dit wapen zelf ingesteld en je kunt er niet mee missen, niemand zal dus, en mag ook niet, gewond raken. Je schiet een kogel in de motor en schakelt de auto uit. Dit was geen spel meer. Dit was echt. Als ik moet schieten, Leo, en ik raak de ruit, als ik … In, uit. Hij trilde een beetje meer, de loop ging iets meer heen en weer. Zie je die boom? En het viaduct over de weg? Je houdt je wapen zo. Zo zie je de reling van het viaduct door je vizier en als die auto … daar is, precies daar, dan heb je hem exact op de korrel, dan druk je af. Lichtspoormunitie. Ze moeten zien dat je met scherp schiet. Hij draaide en wreef aan de band van zijn horloge dat onder aan zijn pols zo veel plaats innam; hij droeg anders nooit een klokje, Leo hield altijd voor iedereen de tijd bij. Niet nadenken, Felix. Een schutter die zijn doel treft, denkt niet na. Concentreren, concentreren! 18.04. 18.05. Ze hadden er al moeten zijn. Als ze de auto hadden kunnen stelen. Fiks je dat? Als het ze gelukt was de bewakers te overmeesteren. Ja, dat fiks ik wel. Als ze nu onderweg waren. Weet je dat heel zeker, Felix, je weet toch dat ik op je reken?

Daar, de witte bestelwagen.

Nee.

Dat was hem niet. Deze was wel wit, en groot, maar geen geldtransport.

18.06. Twee minuten te laat. Tweeënhalf.

Daar. Daar!

Hij ontwaarde het dak van een witte bestelwagen, over het viaduct langs de scherpe bocht naar links, zocht door zijn vizier en zag op de bestuurdersplaats een gezicht met eenzelfde zwarte polokraag als hijzelf droeg, daarna zag hij in de ruimte achter de stoelen Leo op zijn hurken zitten voor twee mannen die op de grond lagen en van wie er een zijn handen boven zijn hoofd hield.

En toen zag hij die andere. Achter de geldauto. Een personenwagen met twee mensen voorin.

Als ze ons achtervolgen doen ze dat of in een politieauto of in een gewone personenwagen, altijd een zwarte, altijd een Saab 9-5 of een Volvo v70. Deze was zwart. Dat zag hij toen hij de loop van zijn wapen iets opzij hield. Maar hij kon niet zien welk merk het was. Kijk naar de rechterkant, daar moet een extra zijspiegel zitten, zo herken je ze en weet je dat het politie in burger is, en druk niet te hard op de trekker, je kunt hem beter zacht strelen.

Hij tuurde door het vizier.

Hij wist het niet zeker, die extra zijspiegel, hij was er niet zeker van dat die er zat.

En hij streelde de trekker terwijl hij de monding van het wapen op de zwarte motorkap gericht hield.

______

Leo keek naar de bewakers, toen naar Jasper die aan het stuur zat en daarna door het raam naar de heuvel die ze nu voorbij reden. Een vrij schootsveld vanaf daarboven – helemaal tot aan het viaduct. Een ak4 met een vizierkijker die hij speciaal voor dit doel had besteld en dat zo goed was afgesteld dat iedereen alles tot op driehonderd meter zou kunnen raken.

Als iemand achter hen aan zou komen. Dan zou één enkel schot voldoende zijn.

______

Felix beefde. De zwarte auto reed nog steeds dichtbij. Te dichtbij.

Daarna blijf je wachten, ga niet weg van die plek en laat je wapen niet zakken voordat wij zijn gepasseerd en je heel zeker weet dat niemand ons nog volgt.

De witte bestelwagen sloeg na het viaduct links af op de kruising van Ågesta Broväg en Perstorpsvägen, precies zoals gepland. Dertig meter erachter volgde nog steeds dezelfde auto.

In, uit.

Hij richtte het vizier op de motorkap van de auto, de radiator en hij streelde de trekker, voorzichtig.

Tot de zwarte personenwagen, die wellicht rechts een extra zijspiegel had gehad, plotseling rechts afsloeg, een andere richting in. De auto versnelde en verdween.

Felix beefde niet meer, het was meer een koude rilling, zijn ademhaling die op hol sloeg.

Voor in de auto hadden twee mensen gezeten. Onderweg naar huis. Slechts één wijsvinger verwijderd van de dood omdat ze op het verkeerde moment op de verkeerde weg hadden gereden.

Hij stond op uit het natte gras, stopte het wapen in zijn sporttas en rolde de zwarte stof die zijn gezicht had bedekt naar beneden tot het weer de kraag van een polo werd. En rende. De heuvel af, het bos door en het volkstuincomplex over. Het was donker en hij struikelde over een laag en puntig hek, liet zijn tas vallen en stond weer op, holde tot hij bij zijn auto kwam, die verderop geparkeerd stond.

______

Ze waren de heuvel gepasseerd. Felix had niet geschoten.

Ze werden dus niet achtervolgd.

Leo keek achter zich naar de gesloten sluisdeur. Daarbinnen lagen nog zeven dagopbrengsten te wachten – acht, negen, misschien wel tien miljoen kroon.

Ze hadden een paar seconden de tijd gehad. Ze hadden er nog één extra nodig gehad.

De bewaker had net tijd genoeg gehad om de code in te toetsen om de stalen toegangsdeur te laten zakken die nu de andere geldkoffers afschermde. Ze waren van plan geweest ze voor de ontmoetingsplaats uit de safe te halen en leeg te halen. Dat kon nu niet meer. Maar ze hadden nog wel tijd om van hun plan af te wijken.

‘Where … please, please … do you take us?’

Ze zouden bij de ontmoetingsplaats de deur kunnen opblazen – maar dat zou te veel lawaai maken.

‘What … please, I beg you, please … will you do with us?’

Ze zouden de centrale er onder dwang van de gijzelaars toe kunnen brengen om de sluisdeur van afstand te openen – maar dat zou veel te veel tijd kosten.

‘I have … please please please … I have children!’

De bewaker die op de vloer lag, degene die bloedde, stopte een hand in een zak van zijn uniform, waarop Leo de kolf van zijn wapen met kracht op zijn schouder terecht liet komen.

‘You stay put!’

Een beweging die door de klap werd onderbroken, maar toch verderging, zijn hand die onder zijn jack schoof en daarna iets omhooghield.

‘Mijn kinderen! Kijk! Foto’s. Please. Please!’

Twee foto’s uit een portefeuille.

‘My oldest. He is eleven. Look!’

Een jongen op een voetbalveld van grind. Mager, bleek. Onder zijn ene arm een bal. Zijn haren zijn bezweet en hij glimlacht verlegen in de camera met zijn afgezakte blauw-witte voetbalkousen.

‘And this … please please look … this is … he is seven. Seven!’

Een mooi gedekte tafel in een eetkamer of woonkamer, het ziet eruit als een verjaardag, er zitten veel mensen rond de tafel waarop een grote taart op een wit tafelkleed staat, elke plaats is bezet en iedereen heeft mooie kleren aan. Het jongetje dat zich op de foto vooroverbuigt en straks de helft van de kaarsjes zal uitblazen, mist twee voortanden, maar hij lacht voluit.

‘My boys, please, two sons, look, look, brothers …’

‘Turn around.’

Er werd een hand naar hem uitgestoken met twee foto’s in verbleekte kleuren, hij rukte ze eruit en gooide ze op de grond.

‘Two boys, my boys … please!’

‘Turn around! On your stomach! And stay!’

______

Een rubberboot voor vier personen, opblaasbaar en opvouwbaar.

Het laatste stuk over spiegelglad water. Drevviken. Nog één wijde bocht met zijn hand op de gashendel van de tweetaktmotor toen hij links achter de bosrand het licht zag – Farsta Centrum – en recht vooruit het donker – Sköndalsbadet.

Vincent zette de motor uit en dreef verder naar de steiger en de oever. Geen mens. Terwijl hij de laatste kilometers steeds gedacht had dat hij te laat was.

Bij de steiger hield hij stil, klom uit de rubberboot en trok hem het riet in.

Nu begreep hij waarom Leo juist deze plek had uitgekozen. De beschutte inham met het badstrand dat al sinds het begin van de herfst was afgesloten en waar hun moeder had gewerkt met kinderen die net zo oud waren als hij, even oud, maar met en zonder rolstoelen.

Hij stond op de lange houten steiger die een beetje schommelde. Iets verderop lag de andere steiger, die aanzienlijk korter was en veel ouder en hij dacht aan een zomer waarin hij had leren zwemmen, Leo die hem les had gegeven, zowel in het water als op het droge en die een nieuw zwemdiploma had ingesteld. Dat diploma hadden ze De Steiger genoemd en hij zou het krijgen als hij zwemmend de tien meter tussen de oude en de nieuwe steiger kon afleggen, het zwemdiploma dat Leo had bedacht en waar slechts één exemplaar van bestond. Hij had met zijn armen gezwaaid en met zijn benen getrappeld en op een avond, toen de anderen al naar huis waren, was het hem gelukt het hele stuk af te leggen zonder één keer zijn voet op de bodem te zetten. Leo had geapplaudisseerd en hem het diploma overhandigd – een groot stuk hout met de tekst erin gekerfd.

Hij wipte op en neer, een dikke houten plank die iets te veel doorboog, op en neer – ook deze nieuwe steiger begon oud te worden. De plank die hij had vastgehouden na die allerlaatste zwemslag, de steun die tot dan toe steeds Leo’s hand was geweest, de hand die voorkwam dat hij in het koude water zou wegzinken, en zijn stem die hem altijd had begeleid en hem voortdurend voorhield dat hij alleen aan de volgende slag moest denken, alleen dat, niets voelen, niet om zich heen moest kijken, alleen maar recht vooruit en de volgende slag.

Hij probeerde van binnen warm te worden door diep in te ademen en de lucht vast te houden, maar dat ging niet, met korte heftige stoten ademde hij weer uit.

Ze zouden er nu moeten zijn. Hij had eigenlijk daar moeten zijn. Waar dan ook, maar dit niet – het niet te weten.

Hij stonk. Ging met zijn neus naar zijn handen, zijn armen, zijn schouders.

Vincent voelde duidelijk hoe het zich uit zijn poriën perste, iets wat van binnenuit kwam en nergens anders heen kon. Een lucht die hij nooit eerder had geroken, scherp, verstikkend – ongerustheid die meer angst was dan hij hebben kon.

Hij ging op zijn knieën zitten met zijn hoofd boven het spiegelgladde oppervlak, het water in zijn handen waarmee hij zijn gezicht afspoelde, was ijskoud.

Zijn wapen drukte tegen zijn rug en hij schoof het iets opzij, een pistoolmitrailleur was veel zwaarder als hij over je schouder hing. Voor ze in de hal afscheid van elkaar hadden genomen had hij hem gekregen, als je hem niet in de aanslag hoeft te hebben, altijd met de loop naar beneden, Leo had gefluisterd, maar duidelijk gearticuleerd terwijl hij zijn schouder stevig had vastgehouden, bedenk altijd dat jij degene bent die beslist, Vincent, niet je wapen. Hij had het wapen aangenomen, het in een sporttas gelegd en had ze zien wegrijden in de twee auto’s van het aannemersbedrijf, waarna hij eenzaam door Skogås had gelopen, langs de school tot het pad langs Drevviken en een klein dal tussen twee klippen. In het diepe donker had hij de droge takken en verse sparrentwijgen verwijderd tot hij eronder de blauwe en gele kleur bespeurde, had de rubberboot naar de oever gesleept, hem het water in geduwd en had met een ruk aan het koord de motor gestart. Hij had geweten dat het naar Sköndalsbadet vijfenveertig minuten varen was.

Waar het net zo stil was. En net zo donker.

18.11.

Ze hadden er nu moeten zijn.

______

Felix was de heuvel af gerend, door het bos en het volkstuincomplex naar zijn auto. Eerst de smalle grindweg, daarna de iets bredere asfaltweg tot hij bij het viaduct was dat hij net nog door zijn vizier had gezien. En misschien zou zijn hart nu wat regelmatiger zijn gaan slaan, misschien was het iets makkelijker geweest om het stuur stevig vast te houden – toen hij de sirene hoorde.

Toen hij het blauwe zwaailicht zag.

‘Vincent, waar zijn jullie?’

‘Ik sta hier nog. Op de steiger. En wacht.’

Een mobiele telefoon die hij alleen in geval van nood mocht gebruiken.

‘Je staat daar … nog steeds?’

Dit was ook een noodgeval.

De stem van Vincent, zwak.

‘Ja, nog steeds alleen. Ze zijn er nog niet.’

‘Verdomme … verdomme.’

‘Felix?’

‘Verdomme!’

‘Felix, wat is er aan …?’

‘Die teringsmerissen passeren me nu! Over een paar minuten zijn ze daar, bij jou!’

______

Vincent hield zijn mobiele telefoon met Felix’ stem in zijn hand, hij stonk, het kwam van binnenuit en rook nu nog scherper – zijn angst die naar buiten kwam.

Op dat moment zag hij hem, hoorde hem.

Een auto die stopte en koplampen die de ramen van de barakken verlichtten, de kleedkamers van het bad aan de andere kant van het strand.

En toen – hun stemmen.

Die luid praatten. Die schreeuwden.

______

Leo keek op zijn horloge.

18.12.

Bij de controlepost was gebleken dat ze niet werden gevolgd. Ze hadden nog steeds tijd om de gesloten sluisdeur te forceren die hen scheidde van nog zo’n negen miljoen kroon, verpakt in jutezakken. Hij wilde net uitstappen – een leeg vijfentwintigmeterbad, enkele verlaten schommels en het strand van Drevviken – toen Jasper de bewaker naar buiten trok.

‘Open! Or I shoot!’

Dat had hij in de auto ook al gezegd. Twee mensen die een grens waren gepasseerd.

‘I … can’t. I can’t.’

Jasper stond rechtop terwijl hij de loop van zijn wapen in de mond van de bewaker duwde.

En de bewaker, die op zijn knieën zat, huilde.

‘Please! Please please please!’

Jasper trok de loop eruit, deed twee stappen achteruit en hief zijn wapen. De zwarte hoge schoen zakte iets weg in het gras toen hij zich vooroverboog met heel zijn gewicht op zijn linkerbeen en de kolf hard tegen zijn schouder gedrukt. Zijn vinger aan de trekker en met ogen waarmee geen contact mogelijk was.

______

Er was een auto gestopt die zijn koplampen had gedoofd.

Daarna had Vincent luide stemmen gehoord. Nu hoorde hij schoten.

Niet één. Niet vijf. Twintig, misschien dertig.

Hij wist dat hij niet gezien mocht worden. Er zouden slechts twee overvallers zijn. De enigen die de bewakers van de geldauto zouden zien en die ze achteraf in hun verklaring zouden noemen.

Maar Felix had gebeld. Hun achtervolgers waren vlakbij. Hij had geen keus.

______

Hij voelde de pijn van de terugslag diep in zijn rechterschouder. Hij ademde schokkerig.

Jasper had zijn magazijn leeggeschoten en rende nu naar de sluisdeur, voelde eraan.

Geen krasje.

Zijn hand gleed zijn vest in voor een nieuw magazijn.

Toen hoorde hij voetstappen.

Daar, vanuit het donker, ze kwamen dichterbij.

Hij draaide zich om, het wapen voor zijn lichaam, klaar om te schieten.

______

Vincent had geen keus – hij moest ze waarschuwen. Hij rende over fijn zand en gras waar ze in een andere tijd hun badlakens hadden neergelegd, rende tot hij de contouren van de auto zag, en ernaast, Leo en Jasper.

______

Jasper richtte zijn wapen op de naderende voetstappen.

Een gezicht. Hij wist het zeker. Daar, vanuit het donker.

Hij vuurde het eerste schot.

______

Ook Leo had de voetstappen gehoord. En gezien dat Jasper zijn wapen had gedraaid in de richting waarvan het geluid kwam. Hij had hem zijn vingers zien krommen om de trekker en toen iets gehoord wat hem zo bekend was, hoe iemand zijn voeten neerzette, zijn bovenlichaam bewoog. En hij wist het – hij wierp zich naar voren, zijn hand om de loop die hij naar boven duwde.

______

‘Felix heeft gebeld, hij zei dat …’

Iemand die Leo had herkend en die daar niet had mogen zijn, die zonet gedood had kunnen worden als Jasper gevuurd had en die nu zijn mond tegen zijn oor drukte en fluisterde.

‘… de politie onderweg is – ze zijn net langs de controlepost gereden.’

Leo hield zijn jongste broertje stevig vast.

Je had op de steiger moeten blijven.

‘Ga terug.’

Ik had je kunnen verliezen.

‘En maak de boot startklaar.’

Leo keek naar Jasper en naar een stalen deur die intact was. Ze hadden haast. Vincent zou nooit tegen een order ingaan als dat niet nodig was.

‘Leave, now.’

Ze hadden van Farsta naar het water van Drevviken hun negen minuten verbruikt. Bovendien had hij er nu vier minuten aan toegevoegd. Meer tijd hadden ze niet.

‘Now.’

Jasper hoorde een stem die ergens van het water kwam. Leo’s stem. Maar hij zag alleen een blauwachtig licht dat naderde, dat tussen de bomen doordrong. Schiethouding. Hij had nog steeds een vol magazijn, zesendertig schoten.

Leo’s stem moest wachten. Hij wilde blijven, die klootzakken tegemoet treden.

‘Now!’

Het licht en de sirenes. En Leo die schreeuwde.

Jasper rende, maar niet naar de boot, eerst naar de bewakers, een voor een.

‘Sharmoeta, we know your names.’

Hij keek ze aan terwijl hij de twee naamplaatjes losrukte die aan de borstzakken van hun uniform vastzaten. Namen, dienstnummers.

‘If you ever talk.’

De drie meter lange rubberboot gleed door het riet. Leo voorin, Jasper in het midden en Vincent achterin met het startkoord in zijn hand.

Hij trok. Niets. Hij trok weer.

Er gebeurde niets.

‘Kom op zeg, verdomme!’

Zijn vingers waren glad en glibberig en kregen geen houvast – en toen ze dat wel kregen, trok hij opnieuw een paar keer zonder dat er iets gebeurde.

‘De choke, Vincent, godver!’

Hij trok de vierkante knop helemaal uit en gaf een harde ruk aan het startkoord.

En de motor ontwaakte.

Leo keek naar zijn broertje, hij die altijd de kleinste was geweest, maar zonet zelfstandig het besluit had genomen tegen een gegeven bevel in te gaan toen hij zijn plek verliet om hen te waarschuwen. En hij zag het blauwe schijnsel achter hem dat tegen de zwarte achtergrond bijna mooi was en dat straks, aan de andere kant van de klip, zou wegebben op het moment dat ze open water bereikten en in het donker verdwenen.