Y. Né

De werkelijkheid houdt het lang vol

Gedichten

Uitgeverij De Geus

breda 2014

Deze uitgave is mede tot stand gekomen dankzij crowdfunding (voordekunst.nl)

© Y. Né, 2014

Omslagontwerp Y. Né

Inkttekening omslag © I accept my fate, Y. Né

www.yne.nl

Portretfoto Gerard Zonneveld, Y. Né met Ratata, ontwerp Tomm Velthuis

Designstudio by tomm

isbn 978 90 445 3402 7

nur 306

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

autocorrectie

Het trage heen en weer van ruitenwissers leert

dat geen van mijn gedachten strookt

met staat van vrede. Dat het rode lampje brandt

raakt niet mijn brein. En kijk: de motor kookt.

Stoom in schijnsel van de maan.

Ik hoon een televisieman en zijn publiek.

Het wreekt zich: spontaan schiet

een onderdeel los. Op de wijze van wonderen

komen mijn defecten aan het licht.

Ik maak een grap over Belgen:

na de tankstop breekt het pootje van mijn startmotor af.

De wegenwachter kan er met verstand niet bij

dat dit bestaat, uitgesloten

dat zo’n voetje wordt geraakt, niets, niemand

komt tot daar, zegt hij.

In bepaalde overtuigingen is vrouwen

diepgaand contact met personen en dingen ontzegd.

Ik kan er niet langs: als iets om betering vraagt

bedaart mijn auto mij voor ik ontspoor.

Ons verbond is hecht en delicaat.

Hij schikt: op cruciaal moment ontmoet ik

puurheid in persoon.

Hij laat zijn koelwater gaan, dat maakt me bang,

vertel ik in de stad Bayeux de autodealer.

En hij rijdt me voor, in fijn kostuum, kostbare wagen,

naar een fabelachtig dorp aan zee

met in de hele omtrek één inzetbare monteur.

Op mijn bijrijderstoel vier flessen water.

Het is de zesde scheppingsdag,

die niet verlangt dat ik een god met rust laat.

Zelden klom ik zo blijmoedig naar zo’n hoge plaats,

zelden daalde ik zo gezegend af naar lager.

In de toegewijd opgemaakte nota

is minutieus geschreven wat die dag bezweek

en is vernieuwd, kroniek van een slag.

Mijn auto en ik mogen slapen

voor we weer starten.

Subtiel wordt mij gewezen hoe ik ga.

gedeeld

In hoeverre liefhebberij van noodzaak

verschilt is niet exact vast te stellen.

Beide horen bij onze onontkoombare reis

door het landschap rondom.

Als de regen stopt

komen de bergen, zegt de renner,

laat dus de regen nog blijven.

Uit wat we verzinnen

leiden we behoeften af.

We staan alleen, is de gedachte

maar de dieren delen alles met ons.

Bij ons nest, dat was als een gedicht

ver van winkels en depots,

zeiden we met elkaar te leven voor altijd.

Er was geen auto, geen fortuin,

alleen ons lijf en hart

onder milde neerslag

die aan bergen voorafgaat.

luchthavencontrole

Wat een prachtige dag!

We zijn niet bang.

Nergens een lontje.

Ik kan de wereld goed buitensluiten.

Soms ben ik bang

dat ik de wereld niet weer binnen krijg.

Bij het poortje gaat de detector af.

De beambte fouilleert me,

stuit op de ijzeren wasklem aan mijn bh.

Als ik een verklaring geef voor wat afwijkt,

soms niet meer is dan wat opwelt

uit een blije onoplettendheid, volgt narigheid.

Mij ontschieten ongewild details die onrust wekken.

Ook hoor ik me de brandlucht noemen

die mijn neus betreedt vanuit het restaurant dichtbij.

Nu zoveel schuifcontacten in beweging zijn gekomen,

zoveel lampjes in hoofden ontstoken,

wat ook de vele functies op de knoppenborden

in onbedoeld licht zet, lijkt de kans

op een billijk laatste oordeel verkeken.

Na meer heen en weer

tussen vragen en antwoord zonder enige orde

mogen we zomaar door.

vergadering met verlos

Nu komt het, ze kunnen.

Eén trillend ooglid en de wereld herschikt zich.

Een bijbels begin.

De kandidaten zijn timide.

Geen van hen laat zien wie hij is.

Ze stemmen af op wat mist.

Hun ideale voorman bewaart wat hij hoort

als snoepgoed in zijn geheugen.

Na ieder zegje raakt zijn tong zijn lippen.

Iemand morrelt aan de deur.

‘Roer je niet’ is het devies. Hun vlees verstijft,

gefluister verhoedt dat het breekt.

Schone woorden worden niet gewassen,

het uur is een spelstuk dat naar voren schuift.

Niets hoeft worden uitgelegd.

Een misverstand wordt doorgezet.

De ideale voorman met het kneedbare oor

reikt hun de hand. Tot aan de catastrofe.

Een laatste oordeel of licht. Aan of uit.

Onverminderd schuw de kandidaten.

Nu schreeuwen ze: nooit had dit zo mogen gaan.

Een stemming kiest drie schuldigen.

Een bijwoord heeft de hoofdrol. ‘Misschien’.

Iemand noemt het als ze huiswaarts gaan,

als de vergaderden allang tot de slotsom

zijn gekomen dat ze gezegend zijn

met zo’n vrucht van hun hoofd.

rituelen

De meesten van ons werken ondergronds,

’s nachts komen we naar boven.

We worden liever niet bekeken,

lichten niet toe wat beneden gebeurt.

Onze kinderen vinden noodgedwongen alles zelf uit.

Ze verzinnen veel, met name dingen

erger dan de werkelijkheid.

We beleven onze godsdienst

als een daad van geboorte

waarin iedereen proeft ‘het is feest’.

Geen projecties, geen persoonsverwisselingen.

We lezen aan het ontbijt de volledige teksten

op de originele doos van havermout,

de pot van stroop en jam

en als ze uit zijn alle weer opnieuw.

De slagbeweging der trilhaar

is van groot belang voor ieders organisme,

ook hangt transport van kriebelige suggesties

en strikt geheime codebrieven ervan af,

dat binnenwegen schoon zijn.

Als het huis volkomen luchtig is

verklaard, zingt het me de afreis voor.

Ik ben paraat, het licht schreeuwt stil mijn lichaam vrij

en roerloos op één been in visrijk water is het me

gegeven, alles, al wat mengt.

Blink en doorschijn.

Het oppervlak toont een zeer oude veelvuldigheid.

Inniger nog raakt het hart

in zijn elementaire natuur.

hart en duisternis

Je moet familie verdunnen.

Dat betekent: veel water, geen koffie,

taart is taboe.

Wie zoiets bedacht.

Dat leren uit het hoofd de kinderen redt!

Zelfs Engelsen maken zich de wereld eigen by heart.

Goed dat in ons gezin vaak een exotische vogel viel

– de kale duif, fazant vol hagel, Grijs, ons merelkind –

wij meer oppikten dan hun namen.

Dit was voor de specialist me de bril aanmat

en ik vol droefheid dacht dat dit voorgoed

mijn leven in oerwoud uitgesloten had.

Steeds vroeger stond ik op. Het daagde niet

hoe ik kon passen in door anderen begeerd verschiet.

Hoe dit licht, geluk vertrad.

Herkomst moet je verdunnen.

Stap voor stap snijden.

De wandel naar de open plek.

berekeningstijd

Ogen dicht, n stappen voor

de botsing met de wand, n maal n maal hervat.

Of ik nooit de vraag in een patroon ontdek.

De limiet van verknoeide tijd ben ik voorbij.

Zonder adem te happen noem ik in het spel

wie-nam-ik-mee-op-reis mijn minnaars bij naam.

Zeg je het ene te zijn, dan ben je het andere.

Minstens één aspect heb je doeltreffend verstopt.

Ook dit valt binnen het party-probleem.

Het handelsreizigersprobleem wil bewijs

van kortste routes via honderd wereldsteden.

Steeds passeert de berekeningstijd de limiet.

Alle dagen kom ik dichter bij het haalbare.

Ik wijd sinds kort in afnemende mate tijd aan nare mensen.

Een uiterst plezierig neveneffect.

konijn

Je verzint het niet.

Het spoor van waarachtig leven.

Spoor van belang.

Vertrouw op de smalle paadjes.

Van konijnen, wilde zwijnen.

Beluister dialogen tussen stoffer en blik.

Ongewild is er een universum

in dingen naast je hoofd.

Sta stil, kijk rond en huppel voort.

Eén winkel maar waar je ze kopen kan.

De haakjes, als ze allemaal

van je bh zijn geflikkerd.

Vertel het zo vaak als je wilt,

doe er wat bij en neem er wat af.

Oefen je andere been.

Onderzoek je vrees

niet bij het geheel te horen.

Doe er niet lichtzinnig over.

Sommigen noemen het bedoelde spoor zelf:

Konijn.

ontvangers

Ik loop en loop.

De hemel is blauw en boodschappervrij,

één watermolecuul niet nat.

Ik draag nooit suède schoenen.

Voor suède schoenen

zijn bevreesde voeten funest.

Naam en faam, ze rijmen niet

met wat ik doe of laat, gaan me op afstand voorbij.

Merken passen komt niet in me boven.

Ik betaal bar weinig voor mijn wandelschoenen.

Op een industrieterrein loop ik te zoeken

naar de garage waar mijn auto is hersteld.

Ik vraag een jongeman de weg.

Hij zit te leren aan een witte tafel in de zon.

Naast een tas papier ligt wit zijn boterham

met chocopasta die hij ruw in parten snijdt.

‘Mm, moet ik googlen, loop even mee.’

We gaan een kamer in.

Spanning is niets anders dan de potentiaalverschillen

in het lichaam die de omgeving aanmoedigen

zich in harmonie daarmee te gedragen.

Als het oor luistert of geluiden goed zijn.

Als iets klinkt als paniek

en niemand dit bedoelde.

de regen is weg

Ik had een droom, een hachelijke droom

die bang van hart

een bord voor ogen bracht, in wit op blauw

mijn lijf in ene ‘Kwaadstraat’ situeerde.

Wie daar mede waren haatten mij.

Zij schaafden, raspten van mijn vlees het vel.

Tot op de voeten afgehaald: een stam, een pijn.

Zij lieten mij.

De straat is als een zandrivier voorbij geschuurd.

Elk van zijn beelden was doorboord.

Hij draaide brandend vlees.

Geen naam die bleef.

Eén muurtekst heug ik mij: Men snippere

speelbal, slijm en luie lap, bereide ze

tot plat gebak – wie zijn ongevoel te sterken wenst

eet van dit wangerecht zoveel hij harden kan.

Die droom bood mij die film

op een niet-afgestemd kanaal.

Een wisser op een autoruit veegt rap

de regen en moraal, de straat, de aftitels weg.