RICHARD HOUSE

Sutler

The Kills 1

Uit het Engels vertaald door Anneke Bok en Nan Lenders

Uitgeverij De Geus

breda 2014

De vertalers ontvingen voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel The Kills: Sutler, verschenen bij Picador

First published 2013 by Picador, an imprint of Pan Macmillan, a division of Macmillan Publishers Ltd.

Oorspronkelijke tekst © Richard House, 2013

Nederlandse vertaling © Anneke Bok, Nan Lenders en De Geus bv, Breda 2014

Omslagontwerp Rozemarijn Koopmans

Omslagillustratie © Getty Images/Riser/Paula Bronstein

isbn 978 90 445 3276 0

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014.

Wilt u het gratis magazine Geuzennieuws met informatie over onze nieuwe uitgaven ontvangen, ga dan naar www.degeus.nl en meld u aan.

Amarah

http://thekills.nl/amarah

#

1.1

De ochtend van John Jacob Ford begon om 3.03 uur met een telefoontje van Paul Geezler, adviseur van de divisiemanager Europa van hosco International.

Luister. Er is een probleem en dat kan niet worden opgelost. Je moet verdwijnen.

Vijf uur voor het telefoontje van Geezler was Kiprowski naar Fords portakabin gekomen met een weckpot. Ford stond in de deuropening en had hem zonder veel belangstelling aangehoord, totdat Kiprowski de pot schuin hield en datgene wat Ford voor een kluwen kevers had aangezien, zich ontwarde tot wat hij nu moeiteloos herkende als schorpioenen, een paar roodachtig zwart, een paar amberkleurig, een paar half doorschijnend. Allemaal, op één na, met een lijfje weinig kleiner dan zijn duimnagel. De grootste schorpioen, zwart, broos, net een opwindmechaniek, was van scharen tot staart even lang als de pot breed was.

Ford voelde er weinig voor om de pot aan te nemen en deinsde nog net niet terug. Hij vroeg Kiprowski wat hij ermee wilde en Kiprowski zei dat hij het ook niet zo goed wist. Hij had ze onder een zeildoek gevonden vlak bij verbrandingskuil 5, en ze mochten dan wel dood zijn, maar het zou hem niks verbazen als de andere mannen er een geintje mee wilden uithalen, vooral Pakosta, en hij wilde niet dat ze in het eten eindigden of bij iemand in bed, op een stoel, in een broekzak – en bovendien, zei hij, dacht ik dat u ze wel interessant zou vinden. Ze zien eruit als speeltjes, zei hij. Als van die speeltjes die je moet opwinden. En ze lichten op onder blacklight. Ze fluoresceren, eerlijk waar. Ze gloeien.

Tijdens het hele gesprek noemde Kiprowski Ford ‘Sutler’, een naam die Ford nog steeds vreemd in de oren klonk. Strikt gesproken bestond Sutler niet. Stephen Lawrence Sutler, de naam die Ford was gaan gebruiken bij zijn aankomst in Camp Liberty, was een alias, een verzinsel, bedacht door zijn werkgever, Paul Geezler, om te voldoen aan de beleidslijn van het bedrijf. Voor een nieuw contract is een nieuwe contractant vereist. Ford begreep dat Sutler een nuttig concept was voor Geezler, in elk geval van grotere waarde dan alleen een snelle, eenmalige oplossing voor een penibele contractuele overeenkomst. Van grotere waarde en complexer dan hij wilde weten. Van tijd tot tijd vroeg Geezler om gunsten, ideeën over het een of ander, nieuws over wat er gebeurde bij de verbrandingskuilen of bij de overheidsdienst.

Zijn zes weken als Sutler hadden ook wel iets interessants gehad. Hoewel Sutler en Ford een en dezelfde persoon waren, was hem een groeiend aantal, veelal kleine verschillen opgevallen. Zo was Sutler rechtdoorzee en een man van zijn woord. Ford was een stuk minder direct en vermeed het om stellige meningen te verkondigen. Sutler deed zijn werk vol toewijding. Ford kostte het moeite ergens gericht mee bezig te zijn. Sutler kon best tegen een geintje en leek, gezien Kiprowski’s geschenk, aanzienlijk minder huiverig voor giftige insecten. Ford was gewend aan kleine teleurstellingen en mislukkingen, maar Sutler had zo’n voorgeschiedenis niet en voelde zich daardoor een capabel en vrij man.

Ford nam de weckpot mee naar binnen, maar kon zich er niet toe brengen hem van zijn inhoud te ontdoen. Daarom zette hij de pot op de grond, ver van het bed, en dekte hem af met een T-shirt met daarbovenop een gebonden boek, ook al wist hij dat het deksel goed dichtzat en de schorpioenen dood waren.

Na het telefoontje van Geezler zat hij een uur lang op het veldbed met zijn hoofd in zijn handen en terwijl de tijd hem ontglipte, probeerde hij enige logica te ontdekken in Geezlers boodschap.

Luister. Er is een probleem en dat kan niet worden opgelost. Je moet verdwijnen. Ga morgen, zoals afgesproken, naar de regionale overheidsdienst en dien de overboekingsopdrachten in alsof er niets aan de hand is. Ik heb vier nieuwe operationele rekeningen aangemaakt en een junkaccount geopend. Geef de overboekingsopdrachten en alle vijf rekeningnummers aan Howell. Zorg dat hij de vier operationele rekeningen koppelt aan de Kolos en dat hij alle transacties vóór twaalf uur ’s middags heeft uitgevoerd. Maak dan dat je wegkomt. Het geld op de junkaccount is voor jou. Als het eenmaal is overgeboekt, ben jij de enige die erbij kan. Breng Howell niet op de hoogte van je plannen. Blijf niet bij cipa-zuid. Ga niet terug naar Camp Liberty. Als je teruggaat, word je gearresteerd. Pak geen spullen in, je wordt in de gaten gehouden. Doe geen poging om contact met me op te nemen. Verdwijn. Mijd militair transport en personeel. Het aanhoudingsbevel voor jou en Howell zal morgenmiddag om twaalf uur worden uitgevaardigd: meer tijd kan ik niet garanderen. Je hebt negen uur.

Geezler las hem twee keer de nummers voor en Ford noteerde ze op een blaadje dat op zijn knie lag: elk nummer bestond uit acht cijfers, vier werden voorafgegaan door HOS/OR, eentje door hos/ja. Geezler liet hem de nummers nog eens een voor een teruglezen.

Deze instructies waren een gevolg van de afspraak die ze hadden dat Ford precies zou doen wat er van hem gevraagd werd. Dat waren ze overeengekomen. Geezler had hem aangenomen onder twee condities: je gaat erheen als Sutler; je vertrekt als ik het zeg, en het geld, tweehonderdduizend rond, had voor hem volstaan om zonder verdere vragen met die voorwaarden akkoord te gaan. Hij schrok wel van de waarschuwing dat hij gearresteerd kon worden, al was die mogelijkheid al diverse keren bij hem opgekomen. Geezlers instructies waren duidelijk. Doe alsof er niets aan de hand is. Zorg dat je vóór twaalf uur weg bent. Vertel het aan niemand. Zoek geen contact. Vertrek.

Ford bewaarde zijn paspoort en creditcards (allemaal op zijn eigen naam) veilig in een plastic zakje in zijn matras, waar hij een inkeping in had gemaakt. Hij woog de mogelijkheden tegen elkaar af. Hij kon Geezlers aanwijzingen precies opvolgen, naar Howell toe gaan en een smoes verzinnen waarom hij voor het middaguur moest vertrekken – of, veel gemakkelijker, onmiddellijk vertrekken, een van de voertuigen pakken, voltanken, wegrijden en niet meer stoppen.

Zijn aandacht werd getrokken door een aaneenschakeling van minuscule, complexe krasgeluidjes, ergens in zijn kamer.

Zodra hij het T-shirt optilde, zag hij beweging in de pot, waarin de kleinste, roodachtig bruine schorpioenen een voor een weer tot leven leken te komen. Licht griezelend hield hij de glazen pot tegen het licht en zag hoe de kleinste schorpioenen hun best deden om weg te kruipen onder de grotere en dat kwam hem vreemd voor, dat iets wat van nature een schild had rugdekking zocht.

Luister. Er is een probleem en dat kan niet worden opgelost. Je moet verdwijnen. Je hebt negen uur.

1.2

Om 20.30 uur liep Paul Howell, adjunct-administrateur kostencalculatie bij cipa-zuid, over de boekhoudafdeling van de regionale overheidsdienst in Amarah en maande de laatste mensen die daar nu nog aan het werk waren te vertrekken. Howell bleef midden in het kantoor staan, wees naar de computers en zei dat het systeem die avond werd opgeschoond. Uitloggen en de pc’s afkoppelen. Ik weet het, zei hij, ik weet het. Ik heb het zelf ook nog maar net gehoord. Morgen hebben we een geüpdatet systeem, misschien zelfs een systeem dat werkt. Jullie moeten morgen voor je begint wel je wachtwoord veranderen.

Howell vond zichzelf een intelligente en logisch denkende man en hij begreep dat hij zijn mensen niet de kans moest geven hier al te lang over na te denken, omdat het nergens op sloeg. Daarom bleef hij staan, werkte ze met lichte drang het kantoor uit en wachtte tot de laatste vertrokken was. Er zouden door deze actie weer nieuwe problemen ontstaan: vertraging in de betaling van de werknemers van de nutsbedrijven, vertraging in de betalingen aan het ministerie van Olie, vertraging in de rapportage aan Bagdad. Maar over één dag zou niets van dit alles nog zijn probleem zijn, zoveel was zeker.

Hij stuurde zijn mensen naar hun woonaccommodatie in de wetenschap dat er op de compound geen cafés of andere faciliteiten waren, geen plek om zich te ontspannen, en dat een avond niet werken een avond zonder airco betekende en een avond zonder computers. Hoewel de meesten uit noodzaak tot laat werkten, bleven anderen uit eigen keus, omdat ze contact wilden onderhouden met hun familie in de Verenigde Staten.

Toen hij alleen was, liep Howell terug naar zijn kamer. Hij sloot de jaloezieën, haalde een fles whisky tevoorschijn en schonk zichzelf een flinke bel in. Hij ging aan zijn bureau zitten, haalde een briefje uit zijn zak, legde het naast de telefoon en overwoog wat zijn opties waren – hij kon zichzelf door het hoofd schieten, hij kon proberen te verdwijnen, hij kon de documenten vernietigen, hij kon het kantoor in brand steken – maar als hij eerlijk was, wist hij dat het hem daartoe zowel aan moed als aan overtuiging ontbrak. In plaats daarvan wachtte hij tot het tijdstip dat op het briefje vermeld stond en belde toen Paul Geezler, adviseur van de divisiemanager Europa van hosco International.

‘Ik heb je briefje.’ Howell sprak op zachte toon, alsof dit een gewoon gesprek was. ‘Er doen geruchten de ronde over wie de nieuwe directeur gaat worden. Ik heb gehoord dat David belangstelling heeft?’

‘We hebben iemand nodig op die post. Hij wil er een gooi naar doen.’

‘En jij zou hem steunen?’

‘Ik heb nog geen besluit genomen.’

‘Iedereen weet dat het van jou afhangt.’

‘Ik heb nog geen besluit genomen.’ Geezler ademde diep in. ‘We moeten even openhartig praten, Paul. Over de grensweg. Over de overboekingen. Ik heb de opdrachten gevonden – en ik zou er geen vraagtekens bij geplaatst hebben – maar het geld is nooit aangekomen. Puur uit interesse, Paul, waarom Al-Muthanna?’

‘Omdat het woestijn is. Omdat niemand daarnaartoe gaat. Daar liep een oud project toen ik hier kwam, de aanleg van wegen. Dat project is twee jaar geleden afgesloten. Op dit moment ziet het eruit alsof er gewerkt wordt, maar dat is alleen op papier zo.’

Geezler schraapte zijn keel. ‘Puur uit belangstelling, hoe dicht zat ik in de buurt met mijn schatting?’

‘Een beetje aan de lage kant. Het zit dichter bij de vijf, vijfenhalve ton.’

‘Allemaal van dezelfde rekeningen?’

‘Voor vijfentachtig, negentig procent.’

‘En allemaal geld dat bestemd was voor hosco-projecten?’

Howell zei ja, als er iemand was die wegen ging aanleggen door een stuk woestijn dan zou dat hosco zijn. ‘We hadden geld gereserveerd om over te boeken naar hosco-rekeningen. Vergeleken met het totale budget ging het maar om kleine bedragen.’ Hij wist dat hij deze redenen achteraf pas verzonnen had. Hij had niet doelbewust geld willen ontvreemden, eerst niet. Wat was begonnen als een bescheiden eenmalige lening om een tekort te dekken, was al snel een gewoonte geworden, en toen hij eenmaal een truc had bedacht, in de woestijn wegen aanleggen die nooit iemand zou gebruiken, zag hij geen reden om ermee op te houden. Elke dag overhandigde hij rugzakken, koffers, diplomatenkoffertjes, zelfs bruine papieren zakken vol contant geld aan ministers, aannemers en projectleiders, allemaal een legitiem onderdeel van zijn werk. Iets daarvan afromen, iets daarvan wegsluizen om zijn eigen problemen te verzachten, leek niet meer dan natuurlijk, ruim binnen de perken.

‘Hoeveel daarvan kan worden teruggestort?’

‘Niks. Hoe ben je erachter gekomen?’

‘Door de overboekingsopdrachten. Uiteindelijk worden die allemaal nagetrokken. Er was beweging op plekken waar geen beweging hoorde te zijn. Wegen aanleggen is slim bedacht. Ik zat er met mijn neus bovenop en dacht dat het van ons was.’

‘Hoe wist je dat ik het was?’

‘Dit kon alleen van een overheidsdienst komen. Alleen jij kunt overboekingen autoriseren van meer dan een miljoen. Of rekeningen aan specifieke projecten koppelen.’

Howell schoof het briefje weg. ‘Dat je het maar weet, ik kan het niet terugbetalen.’

Geezler liet een lange stilte vallen. ‘Ik zit er niet op te wachten dat je iets terugbetaalt, Paul.’ Met een vermoeide stem zei Geezler dat hij tijd nodig had om na te denken. Hij zou over twintig minuten terugbellen met één enkel aanbod. Begreep Howell dat?

Howell zei dat hij het begreep.

‘Hierover valt niet te onderhandelen, Paul.’

Twintig minuten later belde Paul Geezler terug. In de tussentijd had Howell geprobeerd zijn uitgaven bij elkaar op te tellen en was op een nieuw, veel hoger bedrag uitgekomen dan Geezlers schatting. Hij verontschuldigde zich bij Geezler dat hij zijn tijd in beslag nam.

‘Wat mij interesseert is de Kolos, Paul.’

‘Wat wil je weten?’

‘Ik neem aan dat het geld daarvoor er nog is?’

‘Om en nabij de vijftig miljoen – maar het is nog maar nauwelijks begonnen. Het geld is niet overgeboekt. Het project bevindt zich nog in een papieren stadium. Er is nog niets uitgegeven. Morgenochtend heb ik een afspraak met de budgethouder.’

‘Stephen Sutler.’

‘Klopt. Ken je hem?’

Opnieuw schraapte Geezler zijn keel. ‘Paul,’ zei hij, ‘heb je weleens dat verhaal gehoord van de gorilla en de basketbalwedstrijd?’

Howell zei van niet.

‘Het gaat allemaal om simpele misleiding. Het komt uit een onderzoek. Een aantal proefpersonen werd meegenomen naar een basketbalwedstrijd en gevraagd de passes te tellen. Er werd hun een prestatiebonus beloofd om de bezigheid te veraangenamen en om er een competitief element aan toe te voegen. Halverwege de wedstrijd wandelde er een man in een gorillapak het veld op, zonder nadere verklaring. Terwijl het spel om hem heen gewoon doorging, bleef hij midden op het veld staan, trommelde zich op de borst en liep weer weg. Geen van de spelers, geen van de commentatoren, kortom, helemaal niemand schonk enige aandacht aan de gorilla. Weet je hoeveel van de mensen die passes zaten te tellen hem opmerkten?’

‘Geen idee.’

‘Minder dan de helft, Paul. Minder dan vijftig procent. En weet je hoeveel mensen het in een gesprek na de wedstrijd te berde brachten? Hoeveel er waren die naar die gorilla vroegen toen alles achter de rug was?’

‘Ik weet het niet.’

‘Niemand. Niet eentje. Omdat ze het te druk hadden met iets correct te doen. Ze waren bezorgd, Paul, ze wilden weten of ze wel alles hadden gedaan wat ze moesten doen. Want als het ook maar even kan, is er geen mens die fouten wil maken.’

Howell deed zijn best om te begrijpen wat het verhaal met hem te maken had.

‘Wij moeten het net een beetje anders aanpakken. We willen niet dat de accountants passes gaan tellen, we willen dat ze op de gorilla letten. Het is doodeenvoudig. Als ze naar één ding zoeken, als ze zich op één taak concentreren, zien ze niet wat er echt toe doet. Ze zullen de dingen niet zien zoals ze zíjn. Snap je?’ Geezler schraapte zijn keel en kwam ter zake. ‘Is er nog iemand anders die van de wegen afweet?’

‘Nee.’

‘Dat houden we dan zo. Iedereen zal op zoek gaan naar verdwenen geld, maar niemand zal naar die wegen kijken. Daar is geen enkele reden toe. Luister, Paul, ik wil dat je iets heel simpels gaat doen. Kun je de codes veranderen van de overboekingen die je hebt uitgevoerd? Kun je het er laten uitzien alsof het contante betalingen betreft?’

‘Hoe bedoel je?’

‘Verander op papier die overboekingen van jou in uitbetalingen per kas voor de Kolos. Verander de codes. Laat het eruitzien alsof je Sutler contant geld hebt gegeven. Kan dat?’

‘Het is mogelijk, maar waarom díé rekening? Dat project staat erg in de kijker.’

‘Aap, Paul. Denk aap. Verander de codes, die codes zijn van jou, niemand zal het opmerken. Dat is de eerste stap. Als tweede stap – en dat is belangrijk – wil ik dat je alle personeelsinformatie wist die je hebt over Stephen Sutler, alles wat niet financieel is, alles wat niets met het werk te maken heeft, persoonlijke e-mails, dat soort dingen, en als hij morgen komt, wil ik dat je zijn instructies opvolgt en de gelden die aan zijn project zijn toegewezen over vier nieuwe operationele rekeningen verdeelt. Sutler heeft de gegevens voor die nieuwe rekeningen. Hij weet hoe het allemaal werkt. Doe precies wat hij vraagt. Voer die overboekingen uit en zorg ervoor dat het volledige bedrag dat aan hosco was toegewezen voor de Kolos uit jouw boekhouding verdwijnt. Verdeel het volgens zijn instructies over vier nieuwe rekeningen: een, twee, drie, vier. Stort ze vol. Daarnaast heeft hij een beveiligde junkaccount en ik wil dat jij die junkaccount koppelt aan jouw fictieve wegenproject. Spek die rekening met tweeënhalve ton, laat hem het bedrag zien. Laat hem de overboeking zien. We hebben het dus over vijf rekeningen, Paul. Vier rekeningen gekoppeld aan Stephen Sutler en één aan de wegen. Ik wil dat er op alle vijf geld komt te staan. Begrijp je?’

Howell zei dat hij het begreep.

‘Koppel Sutlers junkaccount aan het Saoedische grensproject. Maar verhuld. Ik wil niet dat die gevonden wordt. Als je het voor dat doel eerst via andere rekeningen moet laten lopen, ga je gang, doe maar. Bewaar zelf geen enkel bewijs van het bestaan van die nieuwe rekeningen. Begrepen? Het is belangrijk dat ze niet gevonden kunnen worden. Als dat eenmaal gedaan is, als Sutler weg is, zal cipa-centraal onregelmatigheden ontdekken in de hosco-financiën die met de Kolos te maken hebben. Laat alles aan Bagdad over.’

Howell zei dat hij het niet begreep.

‘Het is eenvoudig. Het enige wat je moet doen is Sutlers documenten wissen. Wis alle informatie die je over hem hebt en boek het geld over naar de nieuwe rekeningen. Morgenochtend, als Sutler langskomt, doe je precies wat hij vraagt, inclusief geld overboeken naar een junkaccount voor zijn persoonlijke gebruik. Verhul die rekening met je wegenproject. Als dat allemaal gebeurd is, laat je hem gewoon gaan.’

‘Maar ik ga over de gelden en de uitbetalingen, ze zullen weten dat ik hier de hand in heb gehad. Sutler zal ze vertellen dat hij er niets mee te maken had.’

‘Paul.’ Geezler sprak omzichtig. ‘Naar mijn weten heb je vijfenhalve ton aan hosco-geld verduisterd. Je hebt het uitgegeven aan je gezin, aan bezoekjes en vakanties die je niet nodig had – en je vertelt me dat het geld weg is. Ik begrijp ook dat je een aanzienlijke voorraad materieel in Camp Liberty hebt, waaronder militaire voertuigen en wapens. Hoe je het ook bekijkt, je werk voor cipa-zuid is verleden tijd. Je kunt natuurlijk proberen dit zelf op te lossen, ik vind het best, dat moet jij weten. Je kunt doorgaan met geld van de ene plaats naar de andere te sluizen tot iemand anders erachter komt. Je kunt gewoon op de oude voet doorgaan, Paul, en nog verder in de shit raken. Je kunt hopen dat niemand anders die frauduleuze overboekingsopdrachten of die lege rekeningen controleert – of je kunt mij laten helpen. Ik zeg niet dat dit geen pijn gaat doen, maar ik kan je een respectabele uitweg bieden. Dat garandeer ik je. Geen vervolging. Je houdt wat je hebt verduisterd, geen haan die ernaar kraait, en als alles goed gaat, kun je een toekomst in de civiele sector tegemoetzien en nog een behoorlijk luxe leven leiden. Dat is mijn aanbod. Een oplossing. Als je precies doet wat ik gevraagd heb, zal iedereen op zoek gaan naar Sutler. Snap je? Naar Sutler. En Sutler gaat verdwijnen en niemand zal hem vinden. Sutler is de aap in dit scenario, Paul. Dus je moet goed nadenken over hoe je dit gaat aanpakken. Zoals ik al zei, hier valt niet over te onderhandelen. Maar ik kan je beloven dat niemand het zal doorhebben zolang ze op zoek zijn naar Sutler.’

‘Weet David hiervan?’

‘Paul, we hebben het nu niet over wat de divisiemanager wel en niet weet. We hebben het over de beslissingen die jij moet nemen.’

Howell werkte de hele nacht door. Hij was er zeker van dat Geezler hier zijn voordeel mee zou doen, al had hij geen idee hoe. Drie uur lang sorteerde en versnipperde hij documenten en wiste bestanden en correspondentie van zijn computer. Hij dronk terwijl hij aan het werk was en was zich vaag bewust van het nachtelijke duister om zich heen en de grenzen van de compound. Revisies van het verleden waren niet nieuw voor hem en dus zocht hij hosco-werknemersdossiers, ontwerp- en bouwoffertes en geschiktheidsverklaringen, terreinrapporten en aanvraagformulieren bij elkaar – alles wat verband hield met Sutler – haalde de nietjes er stuk voor stuk uit, scheidde de bladzijden en stopte ze in de versnipperaar. Zijn aandacht was bij de hapering van het papier tussen de messen, bij hoe de informatie langs de sneden nog steeds leesbaar was tot het moment dat de stroken begonnen te krullen. Het papier zou verbrand moeten worden. Er waren mensen, in archieven, in Europa, die de hele dag bezig waren met het reconstrueren van versnipperde documenten, die saaie cultuurarcheologie bedreven, die onbeduidende daden en zaken weer stukje bij beetje in hun oude staat herstelden. Alles hier zou naar de verbrandingskuilen worden gestuurd. Alles hier zou tot rook en as vergaan.

Toen hij klaar was, belde hij Paul Geezler. ‘Hij is verdwenen. Sutler bestaat niet meer.’

Geezlers stem klonk als die van een geest, veraf. ‘Heb je de codes veranderd?’

‘Ja.’

‘Is er geld voor hem?’

‘Dat doe ik morgen.’

‘Zorg dat het gebeurt.’

‘En je vertrouwt hem?’

‘Hij vormt geen risico. Zelfs niet als hij opgepakt wordt.’

Howell schudde het afval in een zak, waarop stond vertrouwelijk: beveiligen/verbranden. Hij bond de zak dicht en bracht hem naar het personeelskantoor, waar nog meer van zulke zakken stonden. Het was ongewoon stil; hij liep door het kantoor en voelde een soort afgunst opkomen. Morgen, tegen de middag, zou Sutler het kantoor uit wandelen en in rook opgaan. Het gebeurde niet vaak dat iemand met een schone lei kon beginnen. Kort daarna zou cipa-centraal alarm slaan over verduisterde gelden en zou Howell een stap terug doen en toezien hoe alles zich ontwikkelde. De komende vier weken zouden moeilijk worden. Ze zouden hem ongetwijfeld schorsen, op een zijspoor zetten, terwijl elke uitgave die door de dienst geautoriseerd was onder de loep werd genomen – maar hij zou het geld niet hoeven terug te betalen.

1.3

Het eerste konvooi arriveerde voor zonsopgang. Een onderbuikgerommel van dertien vrachtwagens, tjokvol met tussen de negen en elf ton aan industrieel, medisch en militair afval, en daarnaast twee bevoorradingstrucks met voedsel en materieel. Het tumult zette Ford tot actie aan. In deze vroege chaos kon hij de stemmen horen van de mannen die elkaar iets toeriepen, en het sissen, knarsen en dreunen van versnellingen, van remmen en cabinedeuren. De woestijn een en al bedrijvigheid toen de trucks naar de verschillende verbrandingskuilen werden gedirigeerd: zwarte, rechthoekige kraters waar het afval in werd gedumpt en verbrand. De lucht raakte bezwangerd van de verzengende stank van vliegtuigbrandstof en verbrand rubber, die zich vermengde met een intensere fecale lucht. Er brandden nooit meer dan vier van de zeven kuilen tegelijkertijd, en uit elke kuil steeg een kolkende kolom op, zwarte dikdijige benen, onderaan rood en oplichtend van de vonken, die door een kleurloze lucht stampten. Eerst boog de rook zijwaarts af en vervlakte vervolgens tot een plaatsvervangende horizon, een nevelige rokzoom. Het hing allemaal af van de wind: twee kuilen lagen ten westen, drie ten zuidwesten en twee ten oosten van de woonaccommodatie, niet meer dan een rechte rij portakabins die uitzagen op de machinewerkplaats, een grijze, tunnelvormige quonsethut.

Ford had Paul Geezlers advies opgevolgd en slechts twee stel schone kleren en het geld dat hij had in een zwarte rugzak gepakt. Hij trok zijn hoge, stevige wandelschoenen aan en liet op de stoel in zijn portakabin wasgoed achter, naast zijn bed drie boeken en een fles water, op een kleine tafel zijn papieren en tekenmateriaal: linialen, pennen, een gradenboog, een lange rol papier en een instructiehandboek van hosco – en op de grond een stapel toiletrollen en de gesloten pot met schorpioenen. Hij begon smoezen te bedenken, redenen om weg te gaan: moeilijkheden thuis, slecht nieuws, een ernstig ziek familielid of iets zakelijks, maar ze leken geen van alle geloofwaardig, aangezien alles aan Ford uitstraalde dat hij van nature een eenling was. Hij stond klaar bij de deur en keek naar Gunnersen en Kiprowski, bezig met het uitladen van twee hosco-bevoorradingstrucks die leeg moesten voordat de zon zo hoog stond dat hij op de vrachtwagens zou schijnen en de containers van binnen te heet zouden worden om in te werken. Gunnersen sleepte pakketten ingeblikte en in dozen verpakte voorraden naar de laadklep en wierp ze omlaag naar Kiprowski, achteloos en snel, hoe zwaar zo’n pakket ook was. Hij benoemde de spullen terwijl hij ze omlaaggooide, wiste zijn voorhoofd af en instrueerde Kiprowski waar alles naartoe moest. Samuels, Clark, Pakosta en Spider waren nog steeds aan het werk bij de kuilen, en de vrachtwagens kwamen met ronkende motor een voor een weer de heuvel op.

Ford besloot dat hij Kiprowski zou meenemen om hem naar cipa-zuid te begeleiden, aangezien dit een noodzakelijke aangelegenheid was en Kiprowski de enige man die hij kon vertrouwen.

Het zonlicht viel schuin in, roze op de portakabins en de zijkant van de vrachtwagen, nu al onverbiddelijk, verschroeiend heet, terwijl het nog niet eens hoog zomer was. Toen de vrachtwagens leeg waren, kwamen de mannen terug van de kuilen. Clark holde voor hen uit en slaakte een schorre strijdkreet, poedelnaakt op zijn laarzen na, en racete het zonlicht in, zijn dijen en rug overdekt met hosco-stickers (met trots vervaardigd in virginia). De mannen joelden en schreeuwden toen Clark, wit en mager met rood haar, rode armen en een rode nek, als een razende rondjes rende door het opstuivende zand en met zijn vuisten in de lucht bokste.

Met Kiprowski naast zich en Clark en Pakosta op de kuipstoeltjes voorin, deed Ford zijn best om zijn gedachten op een rij te krijgen, maar de reden waarom hij weg moest uit Camp Liberty was hem nog steeds even onduidelijk als toen Geezler hem had gebeld – waarna hij vier lange uren van onzekerheid, twijfel en minuten aftellen had doorgebracht. Geezlers belofte van tweehonderdduizend pond sterling leek onvoorstelbaar. Twee ton: genoeg om uit de problemen te komen, genoeg om een paar schulden af te betalen en nog wat over te houden, als hij maar precies deed wat hem gevraagd was. Met dit geld zou Ford zijn geweten sussen en opnieuw beginnen. Hij kende Geezler goed en vertrouwde erop dat alles duidelijker zou worden zodra hij aankwam bij de regionale overheidsdienst: financiële divisie, cipa-zuid. De helikopter steeg snel, steil en onvast, doorbrak de grijze rooklijn en ging pas boven de nevel horizontaal vliegen. Onder zich zag hij een laatste glimp van de verbrandingskuilen, zeven harde, zwarte rechthoeken, elk met een roetsliert die de woestijn onderstofte, terwijl de woonaccommodatie en de quonsethut al uit het zicht verdwenen waren.

Hij zag geen ontsnappingsmogelijkheid. Toen ze Amarah naderden, begon de helikopter hortend te dalen om een aanval te vermijden. Ford kreeg een boodschap via de piloot: de kwestie bij cipa-zuid moest zo snel mogelijk worden afgehandeld. Howell had andere afspraken. Hij had maar net genoeg tijd voor de overboekingen, maar een gesprek over het project, die raming waar hij om gevraagd had, kon vandaag niet plaatsvinden. Kiprowski en Pakosta zaten te bekvechten over een kleine rugzak en er leek weer iets nieuws de kop op te steken dat niet lekker zat tussen die twee. Hij had spijt van zijn besluit om ook Pakosta en Clark mee te laten komen. Hij had ook spijt van zijn besluit hen de uniformen te laten aantrekken die ze van Howell hadden gekregen. Tijdens de landing werd Kiprowski zo rusteloos dat Ford zich afvroeg of hij er op de een of andere manier iets van wist.

De kantoren van cipa-zuid waren gevestigd op het terrein van een voormalige school in het centrum van Amarah. Wat vroeger de speelplaats was geweest, werd nu omgeven door een hekwerk en zandzakken die in theorie de kantoren moesten beschermen en afscheiden van de overdekte markt en een rij bedrijfspanden – al stonden de meeste daarvan leeg, de ramen aan de voorkant kapotgeschoten, de muren zwartgeblakerd na een recente aanslag, de eigenaars teruggekeerd naar Koeweit en Saoedi-Arabië en sommigen naar Iran. De school zelf bestond al lang niet meer; die was bestookt met brandbommen en vervolgens platgegooid met raketten tot er alleen nog een vlak terrein over was. De geschilderde omtrek van een minivoetbalveldje was nog zichtbaar op de betontegels.

hosco had de gebouwen geleverd, dezelfde prefab woonunits als in Camp Liberty, die hier op blokken stonden en aan elkaar waren gelast. Ford wilde liever niet denken aan het soort mensen dat een school bombardeerde. Dat een school in de hens stak en dan opblies. Het feit dat de nieuwe regionale overheid zijn kantoren uitgerekend op die plek had neergezet, leek ironisch en omineus. Een uitnodiging. Er hing nog steeds een schoolgeur in de nieuwe kantoren, iets zurigs, niet echt dat muskusachtige van onfrisse lijven aan het eind van de dag, maar een scherp luchtje dat maar niet wilde wijken. Bij vergaderingen drong de geur zich aan hem op. Hoe langer de vergadering duurde, des te meer hij zijn adem inhield en des te minder hij praatte.

Ford legde de opgerolde bouwtekeningen op het bureau van de adjunct-administrateur en deed zijn best om niet een van de vele spulletjes te verschuiven of het papier te beschadigen. Howell, met zijn bestudeerde Brits-Amerikaanse accent, was dol op prullaria: de glazen pennenhouder, de vulpennen, het naambordje, de verweerde honkbal, de foto’s van zijn vrouw, zoon en dochter, en nog meer ingelijste foto’s aan de muur achter zijn bureau (Howell die de hand schudde van staatshoofden, Howell naast de weinige beroemdheden die een tussenstop maakten op weg naar Camp Anaconda of vanuit Camp Navistar). En alles keurig op zijn plek. Tijdens zijn bezoeken had Ford de adjunct-administrateur nog nooit aan het bureau zien zitten. De man mocht graag ijsberen. In Camp Liberty had hij van Pakosta verhalen over Howell gehoord, geruchten die niet overeenstemden met wat hij zelf wist.

De bouwplannen illustreerden Fords vakmanschap als tekenaar en zijn serieuze aanpak van het project. Howell rolde de bladen een voor een af en mompelde, enigszins sarcastisch: ‘Ah, onze nalatenschap. De Kolos.’

De plattegronden waren geschetst met een zacht blauw potlood en met een aangename precisie in de lijnen. Laag één: het bestaande kamp met de verblijfsaccommodatie en de verbrandingskuilen. Laag twee: de voorgestelde werkkwartieren en bouwloodsen. Laag drie: de verbrandingskuilen, uitgegraven en opgevuld. Laag vier: de basisstructuren voor water, elektriciteit en riolering. Laag vijf: de uitbreiding van het vliegveld. In een reeks van twaalf elkaar overlappende bladen werd een kleine, afgelegen compound voor afvalverwerking het uitgangspunt voor een nieuwe militaire basis en een nieuwe stad.

Howell, uilachtig, met zijn witte haar en stalen brilmontuur, liep koel, ongeïnteresseerd om het bureau heen en bladerde langzaam door de plannen, ondanks zijn eerdere waarschuwing dat hij het druk had. Mompelend verzuchtte hij dat Ford zijn mannen nooit had mogen toestaan hun uniform te dragen. ‘Niet hier,’ zei hij, ‘die uniformen dragen ze alleen als ze mij begeleiden. Het zijn geen echte officieren.’ Howell keek hem niet aan, kennelijk ongeïnteresseerd in een antwoord, en stak toen zijn hand op om aan te geven dat Sutler even moest wachten terwijl hij zelf het kantoor uit liep.

Ford wachtte, eerst tegen het bureau geleund en toen rechtop staand met de armen over elkaar. Hij nam het vertrek in zich op. Twee ijzeren brandkasten met de achterkant tegen de muur en bedoeld om in een bankkluis te worden ingebouwd, stonden naast elkaar en namen een kwart van de ruimte in beslag. Daarnaast een rij vitrines met sporttrofeeën en nog meer ingelijste foto’s. Tegenover het bureau hing een wandklok. Elf uur al, nog amper een uur te gaan. Hij verwachtte dat Howell zou terugkomen met de militaire politie. Hij vroeg zich af of ze zijn naam wisten en hoe ze hem ontdekt konden hebben. Het aanhoudingsbevel zal om twaalf uur worden uitgevaardigd.

Vijf minuten later stond Howell weer in de deuropening, alleen, en vroeg of Ford een junkaccount had geopend. ‘Heb je dat al gedaan?’ Howell wist niet precies meer hoe het zat. ‘En de andere rekeningen, is alles geregeld?’

‘Ja.’ Ford leek verrast.

‘Heb je de gegevens?’

Ford zocht tussen zijn paperassen en vond de handgeschreven lijst met nummers.

‘Heb je het met Paul Geezler over die rekeningen gehad? Je kent de beperkingen op operationele rekeningen? Ik kan de overboekingen wel uitvoeren, maar alles boven de tweeënhalve ton wordt automatisch gesignaleerd bij cipa-centraal. Zowel betalingen als overboekingen.’

Ford knikte, al leek hij onzeker.

Howell stak zijn hand uit voor de lijst met rekeningnummers en overboekingsbedragen. ‘Wacht even.’ Zijn mond verstrakte terwijl hij nadacht. ‘Vier operationele rekeningen en een junkaccount. Hoeveel was je met Paul overeengekomen voor die junkaccount? Twee? Of tweeënhalf?’

Howell liep weer naar de deur en zei dat hij er tweeënhalf van zou maken. Twee, of tweeënhalf? Beetje raar om zo over geld te spreken als je niet twee dollar maar tweehonderdduizend dollar bedoelde; niet tweeënhalve dollar, maar tweehonderdvijftigduizend dollar. Niet slecht, tweeënhalve ton. Lang zo gek nog niet voor zes weken werk.

Tien minuten later, om precies kwart over elf, kwam Howell terug, glimlachend, zelfvoldaan. ‘Ik heb de standaard inloggegevens naast de rekeningnummers geschreven. Bewaar die nummers en de wachtwoorden gescheiden. Heb je het beveiligingsniveau al ingesteld? En een verlooptermijn ingesteld voor je wachtwoorden?’

Ford zei dat hij het niet begreep en Howell keek getergd.

‘Je gebruikersgegevens zijn kwetsbaar, tenzij je een beveiligingsniveau instelt. Dit is alle informatie die je nodig hebt om toegang te krijgen, tenzij je de beveiliging verder verhoogt.’

Ford meende iets plagerigs te horen in Howells stem. Hij keek wezenloos naar de nummers. Howell draaide zijn laptop om het hem te laten zien en vroeg Ford de hosco-website te openen en in te loggen. ‘Om te voorkomen dat anderen toegang krijgen, moet je de beveiliging op het juiste niveau instellen.’

Ford opende de website en logde in bij Financiën. Howell wees naar het scherm.

‘Klik daar – op privacy. Enter. Typ het nummer in dat begint met hos/ja. Dat is je junkaccount. Daarboven. Klik op verberg. Alleen jij kunt nu nog die rekening bekijken. Klik daar voor de beveiligingscode.’

Het scherm werd zwart en vervolgens verscheen het rekeningnummer weer en daarna het saldo.

‘Zie je. Die nul gaat zo veranderen.’ Ze keken naar het scherm, maar er gebeurde niets. ‘Geef het even de tijd.’

Howell vergeleek het rekeningnummer met Fords briefje. ‘Terwijl je wacht, kun je alvast het beveiligingsniveau instellen. Om de rekening te openen kun je maximaal acht codes invoeren, allemaal van tussen de vier en de twaalf tekens.’ Howell ging rechtop staan. ‘Ik laat het aan jou over. Als het te lang duurt, word je uit het systeem gegooid.’

Ford staarde naar het scherm. Kiprowski stond achter hem te wachten en hij voelde een zekere vijandigheid naar Howell. Onder in het scherm begon een klok negentig seconden weg te tikken. Ford wilde dit zo snel mogelijk achter de rug hebben en koos voor beveiligingsniveau vier, waardoor er vier schermen opengingen die allemaal om een nieuwe code vroegen. Wanhopig zoekend naar een idee gebruikte Ford de nummers van de nieuwe operationele rekeningen.

Toen de codes waren ingegeven, werd het scherm weer zwart en Ford sloot de laptop.

Terwijl hij op Howell wachtte, begon hij zich af te vragen of het geld was overgeboekt. Of Geezler zijn belofte was nagekomen. Hij opende de computer opnieuw, ging naar financiën, en van daar naar rekeningen. Hij klikte de junkaccount aan en het eerste scherm verscheen. 1 van 4. Toen hij een verkeerd cijfer intikte, werd de site onmiddellijk geblokkeerd en werd het scherm zwart.

Nerveus probeerde hij het opnieuw, maar toen kwam Howell terug.

‘Is het gelukt?’ Howell keek naar het scherm. ‘Wat ben je aan het doen?’

‘Ik heb het beveiligingsniveau ingesteld, maar nu heb ik een fout cijfer ingetypt.’

‘Hoe vaak?’

‘Eén keer maar.’

‘Na drie pogingen wordt je toegang geblokkeerd.’ Howell ging rechtop staan. ‘Dat noemden ze vroeger “hostage accounts”. Die zijn zo ontworpen dat ze niet gecompromitteerd kunnen worden. Als je geblokkeerd wordt, krijg je geen toegang meer. De overboeking is gedaan, dus het geld zal zo wel op de rekening te zien zijn. Het zou eigenlijk allemaal onmiddellijk moeten gebeuren, maar de verbinding is niet zo snel als we zouden willen – zoals alles hier.’

Howell excuseerde zich opnieuw en Ford zette de computer uit en stopte het opgevouwen blaadje terug in zijn zak, zich bewust van het feit dat de kans nu voor het grijpen lag als hij weg wilde. Tweehonderdvijftigduizend dollar kwam aardig in de buurt van de vergoeding die Geezler hem had beloofd. Dollars, geen ponden, maar veel scheelde het niet. Hij begon een plan te ontwaren achter Geezlers telefoontje, een plan dat voor hem lang niet verkeerd leek uit te pakken.

Aangezien Howell nog steeds niet terug was, draaide Ford zich om naar Kiprowski en hij zag dat de jongen stond te zweten, dat hij niet op zijn gemak was, niet lekker, en zijn hand tegen zijn maag drukte. Alle bewoners van Camp Liberty kregen op enig moment last van griepachtige verschijnselen, koude rillingen en nachtelijk zweten, maagkrampen, en waren dan niet eens meer in staat om water binnen te houden. Stuk voor stuk leden ze aan huidirritaties en neusbloedingen. Ford weet het aan de rook van de verbrandingskuilen. De mannen weten het aan giftige middelen, biochemische verbindingen. Hij zei tegen Kiprowski dat hij moest gaan zitten, maar de jongen gebaarde dat hij wilde blijven staan, dat het zo wel weer over was.

De onrust van de jongen maakte dat zijn eigen ongerustheid toenam. Howell was nog steeds niet terug. Zouden ze hem nu komen arresteren? Was dit allemaal een ingewikkelde vertragingstactiek? Hij had niet de indruk dat Howell enig idee had van een dreigende arrestatie.

Kiprowski stond tegen de tweede brandkast geleund met een plunjezak tegen zich aan geklemd, zijn gezicht bleek en bezweet.

Ford hees zijn rugzak over zijn schouder – een betere kans zou er niet meer komen – en liep naar de deur. Tussen de kantoren was een gang met aan één kant een muur en aan de andere kant een nooduitgang. Hij bedacht dat hij iets tegen Kiprowski moest zeggen, maar was eigenlijk al aan het lopen voordat hij erover had nagedacht wat hij ging doen en hij wist dat er een alarm zou afgaan als hij door die deur naar buiten stapte. De tijdsdruk, het verlangen om hier weg te komen, weg van cipa-zuid, weg van die gladde Howell, de naar babykots stinkende kantoren, de zwetende Kiprowski – hij moest nu echt wegwezen. Er was amper nog tijd, dertig minuten, misschien nog minder, achtentwintig minuten nu. Hij was bijna bij de deur, stond op het punt om de stang omlaag te duwen, toen hij zich omdraaide en zag dat Kiprowski op hem afstormde en dat zijn armen langzaam omhooggingen om zijn hoofd te beschermen. En toen chaos.

De explosie beukte op hem in als een vuistslag, waardoor Ford met zo’n vaart door de deur naar buiten werd geslingerd dat hij geen idee had wat hem overkwam: het ene moment binnen, nog rechtop, het volgende moment omvergeblazen, met geweld door de lucht gesmeten – om hem heen een dikke brij, een mengelmoes van hitte, instortende muren, gips- en plafondplaten en verpulverd glas. Het hem omringende, steeds dieper wordende zwart vonkte.

Hij kwam op zijn rug terecht, zijn schoenen van zijn voeten gerukt, zijn handen en gezicht onder het bloed, zijn oren rauw van het gekrijs, zijn lichaam gevoelloos, zijn kleren vol scheuren en kleine gaatjes. Terwijl de chaos neerdaalde, krabbelde hij overeind, weg van de rook, doof voor de snelle, knetterende geweerschoten.

Luister. Er is een probleem en dat kan niet worden opgelost.

Çukurca

http://thekills.nl/cukurca

#

2.1

Laat in de middag stuitte Ford op het vluchtelingenkamp.

Bij het achternazitten van een afgedwaalde berggeit was hij met in beide handen een kei naar het hoogste punt van een steile helling gestrompeld, bezweet, licht in het hoofd, en vooral hongerig. Pal voor zijn voeten daalde het terrein scherp en in de glooiing van de gladde kraterwand lag een stad van grijsgroene tenten.

Geschrokken door die aanblik bleef hij bij de rand staan. Op de tegenovergelegen helling waren twee jongens met geweren een verspreid rondlopende kudde geiten aan het hoeden. In het kamp zaten bebaarde mannen bijeen voor hun tenten. Aan de rand van een wolkenhelder meer schepten vrouwen water. Zwarte honden renden doelloos heen en weer langs de oever. Er stegen grillige rookpluimen op. Al twee dagen was hij ervan overtuigd geweest dat hij eten rook, en hier hing in opstijgende kringels de heerlijke geur van gesmoord vlees en brood. Zo veel details, piepklein, speelgoedachtig, scherp afgetekend, beschermd door een natuurlijke stenen kom.

Hij maakte een kuil voor zichzelf in de schalie van de kraterrand en ging op zijn hurken zitten om het kamp te observeren. Hij had geen flauw idee hoeveel mensen er in het kamp huisden of hoelang de nederzetting al bestond (de paden tussen de tenten konden weken, maar ook jaren oud zijn). Een belt met vaten en plastic kratten, een stuk terrein gereserveerd voor brandstofvaten en een afgescheiden, omheind landje met een waterreservoir en waterpompen duidden op organisatie, niet op een lang bestaan. Na een uur naar gewapende mannen en half wilde honden te hebben gekeken besloot hij het kamp links te laten liggen. Het zou heel wat anders zijn als hij op de openbare weg vreemden tegenkwam, maar hier in de bergwoestijn, op twee dagen afstand van welk dorp dan ook, zou hij alleen maar achterdocht wekken.

Om de hitte te mijden sliep hij ’s middags en liep hij ’s nachts in zijn slonzige kleren en op zijn versleten schoenen bergopwaarts door een landschap met los gesteente en struikgewas, bij een vollemaan die koel op de rotsen scheen. Onder het lopen piekerde hij, probeerde tevergeefs de naakte feiten van zijn vlucht te rijmen met zijn onzinnige gedachten – en gaf zich dan weer over aan het ongemak, aan de afwisselende hitte en kou, aan de zekerheid van de ene voet voor de andere zetten. Hij maakte zichzelf wijs dat hij in shock verkeerde, ook al wist hij dat het niet waar was. Over een dag of twee, drie zou hij Kuzey en de Turkse grens bereiken, maar op korte termijn had hij behoefte aan water en behoefte aan eten.

Omdat hij niet precies wist of hij negen of tien dagen geleden uit Amarah was vertrokken, tekende hij zijn route in het zand. Op dag één de vlucht uit de zuidelijke woestijn, van Amarah naar Bagdad. Op dag twee militair transport naar Balad Ruz, waar hij naar een klein veldhospitaal was gebracht om de brand- en snijwonden op zijn handen en gezicht te laten behandelen, toen bijna het hele eind weer terug voordat hij was afgebogen naar Khanaqin en in oostelijke richting naar Iran was gereden, waar hij een vage vuurvlek aan de horizon had gezien. Op dag drie een lift van een schoolbus, waarvan de zijkanten waren versterkt met gelaste staalplaten, en die stampvol Soranisprekende Koerden zat, op weg naar hun werk in Halabja. Toen, de volgende dag, om Suleimaniya heen naar Fort Suse met een Amerikaanse ingenieur – een potige man uit Butte in Montana, die ervan overtuigd was dat de Iraniërs hun eigen volk vergiftigden en dat niets de gifstoffen kon tegenhouden, want in feite bieden grenzen en demarcatielijnen natuurlijk geen echte bescherming. Ford kon er niets tegen inbrengen, want zijn omzwervingen en het verband om zijn handen bevestigden het. Hij slaagde er dag na dag op goed geluk in van de ene plaats naar de andere te komen, maar wel met het toenemende vermoeden dat hij de reis onnodig gecompliceerd maakte. Op dag vijf en zes was hij per taxi naar een militaire controlepost gereden, vervolgens door naar Arbil, van waaruit hij zijn noordelijke zigzagroute had vervolgd met een Jordaanse chauffeur, die medelijden met hem kreeg en hem de namen van andere contacten gaf: een man die een auto te koop had (hoewel de auto een crossmotor uit ’53 bleek te zijn, gejat van een Amerikaanse aannemer) en een man in Kuzey, die hem over de grens kon brengen. De dagen daarna werden een warboel en Ford tekende de route uit: dag zeven en acht, of acht en negen, een moeizame rit per motorfiets langs een droge rivierbedding, eerst naar Sarsil en toen naar Amedi, waar hij eindelijk het verband van zijn handen haalde, hoewel die nog steeds gevoelloos waren en onder de blaren zaten. Daarna had hij twee hele dagen verspild doordat hij naar het westen in plaats van naar het noorden was gegaan en was zijn laatste proviand verpest door de regen. Door diezelfde regen kwam zijn motorfiets stijf onder de modder te zitten, die later keihard werd, zodat hij zich genoodzaakt zag om te voet verder te gaan door het struikgewas, vloekend om de vreselijke pech die hij had.

Zijn doel bleef hetzelfde. Als hij eenmaal in Turkije was, zou hij naar Çukurca gaan, een kleine stad zo’n twintig kilometer ten noorden van de grens. Hij zou daar een hotel of een pension zoeken, wachten tot hij zeker wist dat hij veilig was, dan naar een bank gaan en het geld van de junkaccount overschrijven. Hij zou teruggaan naar Bonn, zijn flat opzeggen, zijn schulden betalen en alles van de hand doen wat hij bezat. Na zes weken in een kleine keet te hebben gewoond wist hij wat hij wel en niet nodig had. Hij zou een eenvoudig en zo onafhankelijk mogelijk bestaan gaan leiden en bij de dag leven. Hij zou vrijwel zeker weggaan uit Europa. Zodra het geld veiliggesteld was, zou hij uit het Midden-Oosten vertrekken en er nooit meer terugkomen. Nog helemaal los van zijn overeenkomst met Geezler was de aanval op cipa-zuid een harde les geweest, waarvan hij had geleerd dat het leven van het ene op het andere moment kon veranderen. In zijn rugzak had hij tweehonderddrieënvijftig dollar en een liter water. Het mocht dan geen briljant plan zijn, het was in elk geval een plan. Tussen de zandkorrels zag Ford een kapotte schelp. Hij nam de schelp in de ene hand en testte de vingers van de andere door de scherf hard in de huid te drukken om te zien hoeveel gevoel hij had, en hij vond dat er verbetering in was gekomen nu de blaren waren weggetrokken en de wonden grotendeels geheeld; hij voelde weliswaar nog geen warmte of vocht, maar wel druk. En terwijl hij overdacht hoe ver hij bij welke oceaan dan ook vandaan was, viel hij in slaap en tuimelde van de ene wereld in een andere, als een man die ruggelings door een raam valt. In zijn droom vlogen er brokstukken om hem heen terwijl het duister bezit nam van een vredige hemel. Te midden van het opwaaiende stof: een balk van een raamkozijn, papieren, zijn schoenen die hard en ver weggeslingerd worden, een man in brandende kleren die een prachtige boog beschrijft.

Hij werd wakker door het geluid van naderende vliegtuigen; zijn arm sliep en er liepen tintelingen van zijn vingers naar zijn onderarm. Boven zijn hoofd gonsde de lucht van de ronkende motoren, van het hectische trillen van talloze ongeziene vliegtuigen. Te uitgeput om te lopen viel hij om een grote kei gekruld in slaap. Een uur later werd hij weer wakker toen er een enkel gevechtsvliegtuig over raasde, en zo ging het de hele nacht door met transportvliegtuigen, bommenwerpers en straalvliegtuigen, afgeladen met dreiging, die overvlogen boven de laaghangende bewolking. In de verte het doordringende geluid van geweervuur, te regelmatig om op een gevecht te duiden. ’s Nachts spraken deze landen in gecodeerd gerommel, het ene tegen het andere, fluisterend en dreigend.

In elkaar gedoken bleef hij liggen tot het licht werd en toen hij wakker werd, besefte hij dat hij alleen was – de geit, en zijn belachelijke idee om die te doden, verdwenen. Niet in staat om te ontsnappen aan de mist die over de helling hing, daalde hij af, maar hij leek maar niet weg te komen van de berg of van de met gruis gepekelde nevel. Toen het terrein vlakker werd, volgde hij door het ravijn een weggetje van ingeklonken steen dat uitkwam bij een laagte, een grasrijk moerasgebied onder een helderblauwe hemel. In greppels en op open plekken langs het weggetje zag hij verlaten schuilplaatsen met legercamouflage en met modder besmeurde, opgestapelde zandzakken. Boven zijn hoofd hing, over het eind van het ravijn gespannen, een reusachtige, bloedrode Turkse vlag.