Claire Polders

Salto mortale

roman

Uitgeverij De Geus

breda 2015

© Claire Polders, 2009

Deze editie © De Geus bv, 2015

Omslagontwerp Berry van Gerwen

Omslagillustratie © David Mayenfisch/First Light

isbn 978 90 445 3469 6

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland. Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2009.

Keuring

KEURING

1

Aan het begin van het derde millennium, op een broeierige middag in augustus, komt Simone Jacobs aan bij een klein kasteel in het zuidoosten van Europa. Het hoge smeedijzeren hek van het landgoed staat open en met de zelfverzekerde tred van iemand die verwacht wordt, loopt ze door een haag van cipressen het grindpad op. Krekels springen voor haar voeten weg in het dorre gras.

Sinds ze vanmorgen is opgestaan, is alles gegaan zoals zij het zich heeft voorgesteld. Zelfs het lange wachten op de taxi heeft haar niet verbaasd. Ze stelt het met triomf vast, alsof zij er verantwoordelijk voor is dat de vliegtuigen en treinen op tijd zijn vertrokken en taxi’s op deze plaats in de wereld schaars zijn.

Met een mouw van haar T-shirt veegt ze het zweet van haar neus. De riem van haar vaders boekentas snijdt in haar schouder en het zachtleren koffertje van haar moeder hangt zwaar in haar hand.

Halverwege het grindpad houdt de begroeiing op. Simone staat stil en legt haar hand boven haar ogen om ze tegen de felle zon te beschermen. Daar ligt het kasteel, statig op de heuveltop. Het straalt een vertrouwdheid uit die warme herinneringen oproept aan de sprookjes en ridderverhalen uit haar jeugd. Zo heeft ze zich het kasteel uit Doornroosje voorgesteld, kloosterlijk en toch uitnodigend, met één ronde toren voor de schone slaapster, smalle, rechthoekige ramen en een overwoekerde tuin. Alleen de rozen ontbreken.

De idylle van het kasteel wordt verstoord door een grote zwarte vogel die op het bordes zit. Ze staart het beest aan, dat vastberaden terugstaart. Met een onverhoedse beweging probeert ze het te verjagen, maar de vogel met zijn scherpe snavel blijft stoïcijns zitten.

Ze loopt verder en dan, schijnbaar zonder aanleiding, slaat het beest zijn vleugels uit en klapwiekt laag bij de grond op haar af. Pas als ze de bries die hij veroorzaakt in haar haren voelt, schiet hij omhoog, scheert over haar heen en verdwijnt tussen de bomen.

Simone slikt haar onbehagen weg. Ze gelooft niet in goden of tekenen en vraagt zich toch af of dit voorspoed of onheil voorspelt. Ook een scepticus moet verbanden leggen. Zonder begrip is het leven drijfzand.

Sierlijke letters op de gevel spellen rochemarie. Ze klimt de treden op van het bordes, dat aan beide kanten wordt afgebakend door een kniehoog muurtje van losse, gestapelde stenen, en ze laat haar hand over de donkere brokken glijden, die warm zijn van de zon. In een poging de geschiedenis te ruiken, snuift ze de kasteellucht op.

Net als het smeedijzeren hek staat de voordeur wagenwijd open en twee honingbijen vliegen in en uit. Simone zet haar koffer neer en slaat met de verroeste klopper tegen de deurpost. Omdat niemand reageert, roept ze ‘hallo?’ en met één voet stapt ze de drempel over. Als er opnieuw geen antwoord komt, volgt haar andere voet.

Ze laat haar ogen aan het donker wennen en kijkt in de kale vestibule rond. Een paar spiegels en vloerkleden, een bidstoel. Op een serveerwagentje staat een lege vaas en met haar ringen tikt ze ertegenaan. Weer geen reactie. Dan ziet ze de bediendenbel, maar omdat ze haar aanwezigheid al drie keer heeft aangekondigd en niet de indruk wil wekken ongeduldig te zijn, gebruikt ze hem niet. Buiten gaat ze op een traptree zitten en neemt het domein in zich op.

2

Het kasteel dat Simone na een reis van tien uur heeft bereikt, is in de late Middeleeuwen gebouwd op een rotsachtige heuvel die aan twee kanten begrensd wordt door pijnboombossen en aan één kant door een diep kratermeer. Ten noorden ligt de vallei, waar wegen zich doorheen slingeren en dorpen als vlekken op een tapijt de aandacht trekken. Van de wal die de burcht ooit moest beschermen zijn alleen nog brokstukken over.

Het dichtstbijzijnde gehucht is hemelsbreed een paar kilometer verderop, maar het is ruim een half uur rijden voordat je werkelijk civilisatie tegenkomt. De dorpelingen komen zelden in die stad en de stedelingen nooit in het dorp. De meeste mensen weten niet eens dat het gehucht bestaat: er leidt maar één weg naartoe en die loopt dood op de top van de heuvel.

Het kasteel was eeuwenlang de trots van de streek. Het had geen ridderzaal of galerij en wist toch te imponeren. Ouder dan het gehucht, gaf het de dorpelingen de illusie van bestendigheid. Oorlogen konden komen en gaan zonder de regio werkelijk te veranderen. Goed zichtbaar vanuit alle contreien, was het kasteel een baken van herkenning. Wie na een dag arbeid naar huis ging, ervoer bij het zien van de burcht een troost, die men ook voelde wanneer de eerste boomknoppen na weken vorst tevoorschijn kwamen, een troost die een voorjaar beloofde dat loden tijden zou verlichten.

Tegelijk boezemde het kasteel angst in. Onder de richels van het dak huisden vleermuizen, die na zonsondergang op insecten joegen en daarbij rondjes vlogen in onheilspellende patronen. De dikke, hoge muren beschermden wie binnen was en bedreigden iedereen daarbuiten. In het maanlicht van winternachten keek de lavastenen burcht met minachting neer op de dorpse huisjes in het dal. Ooit dachten de mensen dat het kasteel bezield was en voorbijgangers met valse beloftes naar binnen lokte om ze niet meer te laten gaan, maar er is geen dorpeling meer die dat nog gelooft.

De geschiedenis van het kasteel is boeiend, al heeft niemand de moeite genomen haar op te schrijven. Sommigen namen aan dat het kasteel zelf wel registreerde wat er op het landgoed gebeurde, want de eeuwen lieten een plakkerige aanslag op de muren achter. Hoe dan ook, veel historische wetenswaardigheden over duellen en huwelijken die er hebben plaatsgevonden zijn verloren gegaan. Wat men zich nog wel kan herinneren van de verhalen van overgrootouders die zich baseren op de verhalen van hun overgrootouders, is dat er halverwege de negentiende eeuw een barones kwam wonen naar wie het naamloze kasteel onmiddellijk werd vernoemd.

Deze barones had een opmerkelijke passie voor groen en met haar kwamen drie tuinmannen naar het landgoed om het dorre buiten tot een oase te transformeren. Hun geheim: een bijenkorf die garandeerde dat de bevruchting van bloemen en planten vlekkeloos verliep. Zodra de tuinen bloeiden, werd er een dubbele deur in de achtermuur geplaatst en een marmeren terras aangelegd zodat het groen en de burcht in elkaar overliepen.

Na haar overlijden liet de barones het kasteel na aan haar dochters, die het nalieten aan hun dochters, die het nalieten aan hun dochters. Zonen werden er in deze familie niet geboren. De generaties dochters hielden de tuinen in stand, tot het familiekapitaal door een fiasco op de beurs werd gehalveerd en de burcht niet langer onderhouden kon worden. Onder dwang werd Rochemarie op de markt aangeboden en het beste bod kwam van een Russische oliemagnaat.

Maandenlang reden stortkarren over de plantsoenen en bestelwagens door de perken en toen de begane grond en de eerste verdieping klaar waren, stuurde de oliemagnaat de architecten en werklui naar huis. De tweede verdieping had hij niet nodig, dus die hoefde niet opgeknapt te worden, en omdat hij aan de steppes van de West-Siberische vlakte gewend was, gaf hij evenmin om het herstel van de tuinen. In het jaar dat hij er woonde, liet hij al zijn benodigdheden bezorgen en is hij niet één keer naar het dorp gekomen. Op een dag is hij zonder aankondiging vertrokken. Naar later bleek voorgoed.

3

Simones aandacht wordt getrokken door het geluid van een naderende auto die ze vanuit haar positie niet kan zien, en even later verschijnt er van achter de cipressen een tengere vrouw die twee kolossale koffers achter zich aan trekt. Het grind onder de wielen knarst, zoals glasscherven onder een zool.

De vrouw draagt een opvallende zonnebril die haar halve gezicht bedekt en een zwarte jurk van crêpe, alsof ze zo van het omslag van een tijdschrift komt gewandeld. Aan haar arm hangt een beautycase van formaat. Zodra de vrouw haar hoofd opricht en een eerste blik op het kasteel werpt, ziet ze Simone op de trap van het bordes en zet ze haar bagage neer.

Een surrealistisch schouwspel, denkt Simone. Audrey Hepburn, afwachtend in een wildernis.

‘Vroeger lieten draagpaarden hun stront overal vallen’, zegt de vrouw op een toon waarop je een tekst voordraagt. ‘Nu zijn er bedienden, die stinken minder.’

Simone gelooft niet dat de vrouw het tegen haar heeft en kijkt achter zich. Ze zit nog steeds alleen op de trap.

‘Onthaasting wint ten onrechte aan populariteit.’

Die stem. Simone kent hem zonder te weten waarvan. Ook het gezicht van de vrouw roept herinneringen op en is haar tegelijk vreemd, als een kunstwerk dat ze jaren geleden op een poster heeft gezien en nu als origineel niet herkent.

Wanneer de vrouw haar handen in haar zij zet, loopt Simone haar tegemoet en met een licht verwijtende oogopslag neemt ze een van de koffers over. ‘Ik denk dat u ze beter kunt tillen. Rollen is lastig, door het grind.’ Haar stem klinkt weinig overtuigend in vergelijking met die van de vrouw. Zonder omkijken loopt ze voor de nieuwkomer uit en zet de koffer op het bordes.

4

Anaïs Bronts, die met haar verontwaardiging koketteert zoals anderen met hun afkomst, laat de rest van haar bagage op het pad achter en struikelt op haar hakken over het grind achter het stuurse meisje aan. Ze rukt de zonnebril van haar neus. ‘Wat is dit voor service?’

Ze loopt het meisje zonder haar aan te kijken voorbij en gaat het kasteel binnen. Met de felheid waarmee ze een man zou meppen die vulgaire opmerkingen over haar dochter maakt, slaat ze een paar keer op de bediendenbel. Het ding blijft koppig zwijgen.

‘Er is niemand’, zegt het meisje, dat plots achter haar in de vestibule staat.

‘Jij bent er’, zegt Anaïs minzaam, waarna ze zich omdraait en weer het bordes op gaat. Met een routine die haar levenslange verslaving verraadt, steekt ze een sigaret op.

Het donkere kasteel heeft haar onmiddellijk geïntimideerd. In al zijn eenvoud is het robuust en authentiek. Precies wat zij niet is. Als in een reflex vergroot zij haar gebaren en dikt ze haar teksten aan. Om tegen een extravagant decor niet weg te vallen, moet je de aandacht trekken.

‘Bent u ook voor de cursus gekomen?’ vraagt het meisje, dat haar naar buiten is gevolgd.

Anaïs draait haar hoofd niet om en kijkt het meisje vanuit haar ooghoeken aan, wat haar een wantrouwende uitdrukking geeft, waarvan ze zich bewust is. ‘Nee. Ik ben de hofnar, kun je dat niet zien?’

Het meisje draait zich van Anaïs af, trots of ontstemd, maar niet gekwetst. Een krachtig karakter moet daarachter schuilgaan, denkt Anaïs.

Ze trekt aan haar sigaret en blaast de rook langzaam uit. De reis heeft te lang geduurd. Er waren geen vertragingen, maar er was ook niets wat de tijd sneller deed gaan, geen jongens die haar een vuurtje aanboden, geen bejaarden die tegen haar mopperden. Haar voorgewende hooghartigheid, waarop ze lang heeft geoefend, houdt mensen effectief op afstand, zo effectief dat het eenzaam wordt.

Ze bekijkt het meisje opnieuw, het meisje dat eigenlijk een vrouw is, maar zich jonger kleedt. Begin dertig, schat Anaïs. Een piekerig donkerblond kapsel dat spaarzaam onderhoud vergt, een vale spijkerbroek met rafels aan de pijpen, ogen die streng of eerder onderzoekend kijken, pienter en niet verlegen. Geen typische piccolo, moet Anaïs concluderen; ze had zich een vakantie voorgesteld met ouderwetse bedienden en heeft de realiteit weer eens over het hoofd gezien. Het meisje verdiende geen sneer.

In de verte is opnieuw het geluid van een auto hoorbaar, gevolgd door het dichtslaan van portieren. Twee vrouwen lopen het grindpad op. De een, met flink overgewicht, loopt een paar meter voor de ander uit en heeft een rolkoffer en bijpassende schoudertas bij zich. De ander, in het muisgrijs, met lang haar tot aan haar stuitje, draagt een handtas en een canvas plunjezak. Geen rivalen, stelt Anaïs onmiddellijk vast.

Zodra ze op het bordes zijn aangekomen, stelt iedereen zich aan elkaar voor. Colette de Wolf en Esther Hartberg zijn gearriveerd.

5

‘Waar zijn de anderen?’ vraagt Colette, naar binnen turend. Wanneer ze verneemt dat er behalve hen nog niemand is, lacht ze en maakt ze een grapje, in die volgorde, een grapje dat ze een minuut later al weer vergeten is. Jovialiteit als afleiding. Ze wil er niet aan denken de komende weken met alleen vrouwen opgescheept te zitten. Voor je het weet heb je het over lipsticks en luiers.

‘En de organisatie? Hebben jullie wel laten horen dat jullie er zijn?’ Vastberaden stapt ze de drempel over en roept een galmend ‘hallo’. Daarna slaat ze op de koperen bel.

‘Buiten gebruik’, roept Anaïs vanaf het bordes.

‘Onzin.’ Colette slaat opnieuw en ditmaal rinkelt de bel schel. Een minuut wacht ze tevergeefs en het enthousiasme waarmee ze van huis is gegaan, slaat om in ergernis. Waar is het welkomstcomité?

Zoekend in de zakken van haar colbert loopt ze het bordes op en zodra ze de brief met de details te pakken heeft, leest ze voor: ‘De instructies beginnen op zondag, maar u bent de dag ervoor vanaf twaalf uur ’s middags welkom.’ Ze kijkt op haar horloge. Het is zaterdag, vijf uur.

‘Heeft iemand al onderzocht of de docent ergens aan het werk is, misschien met zo’n geluiddempend ding op zijn kop?’

‘Ik was het van plan’, antwoordt Simone, ‘toen zíj eraan kwam.’ Ze wijst naar Anaïs, die met haar rug naar hen toe op een meter afstand staat en niet reageert. ‘Wacht hier, ik ben zo terug.’

Simone verdwijnt in het kasteel en Colette grijnst. Onmerkbaar delegeren is een vak.

6

Achter het kasteel is het even stil en verlaten als ervoor. Via de vestibule en de salon is Simone het met marmer geplaveide terras op gelopen (de dubbele achterdeur zat dicht, maar niet op slot) en vanaf daar kijkt ze langs de zwarte muren omhoog. Alle ramen zijn gesloten en zonder een antwoord te verwachten, roept ze vragend of er iemand boven is.

Ze stapt het terras af, de tuin in, en zigzagt om de hoge brandnetels te vermijden. De romantische fantasieën waartoe Rochemarie eerder inspireerde, slaan dood nu ze de verwaarlozing van het landgoed ervaart. Hoe charmant een overwoekerde tuin ook is, slijmerige mosgroei en stinkende stronthopen zijn minder gracieus.

Weer binnen loopt ze de monumentale wenteltrap op. Ze gelooft niet dat ze boven iemand zal aantreffen, maar gebruikt de expeditie als een excuus om nog even alleen te kunnen zijn. De komende weken zal ze met vreemden moeten doorbrengen en thuis is ze juist aan quarantaine gewend: vanaf een platform neemt ze het gekrioel beneden zich waar en alleen voor ingewijden komt ze af en toe de trap af.

* * *

Simone Jacobs leeft als een maagd in een bordeel. Schaamteloos kijkt ze rond zonder zich te laten betasten. In haar gretigheid anderen te omschrijven, is ze vergeten dat zij zelf ook een lichaam heeft.

Opgevoed door een introverte filosoof en een timide schilderes, heeft ze geleerd zich zo min mogelijk met anderen te bemoeien. Om te blijven wie ze is, moet ze onafhankelijk zijn, want anderen zijn besmettelijk. Hun gedachten en meningen, regels en manieren zijn virussen die een unieke geest kunnen verzieken. Met afschuw kijkt ze naar mensen die zich laten infecteren en zichzelf op anderen afstemmen. Gehoor geven aan vreemde verlangens betekent de eigen verlangens ontrouw zijn en wanneer dat gebeurt, ben je niet langer jezelf.

En wie is Simone dan? Die vraag is een valstrik waar ze niet in trapt. Niemand heeft een vaste identiteit. Zijn wie ze is betekent: zich niet schamen voor wat ze wil. En gelukkig wil ze nooit zo veel. Behalve begrip. Daar wil ze alles van.

Op jonge leeftijd kreeg Simone twee werelden aangereikt: die van haar moeder, die uit kleuren en lijnen bestond, en die van haar vader, die uit ideeën was opgebouwd. Zij mocht beslissen waar ze wilde wonen en omdat de ideeën in haar hoofd aantrekkelijker waren dan haar tekeningen op papier, koos ze voor de wereld van haar vader.

In die wereld, waar abstractie en analyse van levensbelang waren, leerde ze hoe ze met definities afstand kon scheppen: eenzaamheid is een kenmerk van het menselijke ras. Het is geen toestand waaronder je te lijden hebt. Liefde is iets wat mensen hebben uitgevonden om zich minder eenzaam te voelen. Het is geen emotie die de grond onder je voeten wegslaat. De grond onder je voeten heb je zelf al weggeslagen: niets is zeker, behalve wat je denkt, en wat je denkt is zo rijk als je verbeelding toelaat.

Haar ouders namen haar overal mee naartoe. Musea, concerten, films. Ze was een van de zeldzame tienjarigen die wist wie Godard en Gauguin waren en vanaf haar plaats op haar platform in het wereldbordeel nam zij alles in zich op. Zonder erdoor in vervoering gebracht te worden. Omdat zij zich niet door het leven liet betasten, werd ze ook door kunst niet geraakt.

* * *

Na een paar minuten komt Simone bij het bordes terug en vindt de anderen op de stenen trap. Esther op de onderste tree met haar lange haren in een krul op haar schoot, Colette in het midden, de knopjes van een mobiel intoetsend, en Anaïs bovenaan, met haar benen gestrekt en haar jurk opgestroopt, zodat de zon vrij spel heeft. Wat heeft deze vrouwen bezield hiernaartoe te komen? Bij het geluid van Simones naderende voetstappen kijken ze gelijktijdig op.

‘In de keuken heb ik een teken van leven gevonden,’ zegt ze, terwijl ze op de lege tree boven Colette gaat zitten, ‘een gevulde koelkast en een paar sinaasappelkratten met boodschappen. Op de bon die ernaast lag, staat de datum van vandaag.’

‘Er is in ieder geval proviand,’ verzucht Colette, ‘maar waar is de organisatie?’

‘De uitnodiging,’ zegt Esther, ‘er stond een telefoonnummer op.’

‘Geen bereik’, werpt Colette tegen, die haar mobiel in de lucht houdt. ‘Heb je binnen een telefoon gezien?’

Simone schudt haar hoofd.

‘Wie had gedacht dat het einde van de beschaving zich op de rand van de wereld zou afspelen?’ reciteert Anaïs, die bemoedigend naar haar koffer en beautycase knikt, die als verbolgen ballingen op het grindpad staan.

7

Esther staat op van de trap. De verlatenheid van het kasteel groeit als een woekerplant om haar heen en ze moet haar armen en benen strekken om zich ervan te kunnen bevrijden. Stilzitten leidt tot piekeren en piekeren tot passiviteit. Een passiviteit waaraan ze niet zomaar ontsnapt wanneer die haar eenmaal te pakken heeft.

Thuis en op kantoor zijn haar pauzes nooit langer dan een kwartier – vijftien minuten is voldoende om een salade te eten, haar haren te kammen, het journaal te zien – en om te voorkomen dat slapeloosheid en vertwijfeling elkaar in de staart bijten, neemt ze een uur voor bedtijd een slaappil in, zodat haar gedachten niet meer van haar zijn zodra haar hoofd het kussen raakt.

Ze loopt de burcht in en kijkt aarzelend rond in de schemerige salon, waar de meubels met ragfijne lakens zijn bedekt. In de openhaard liggen blokken verkoold hout als bewijs van een laatste overwintering. Esther probeert zich een familie voor te stellen, een druk gezin met talloze butlers en bodes – hoe de vertrekken door een kakofonie van stemmen, stappen en keukenrumoer doordrongen waren. Tevergeefs. De levenloosheid die hier hangt, getuigt van eenzaamheid, niet van gedruis. Om te weten wie hier hebben gewoond, moeten eerst de sporen van stilte met nieuw leven worden verjaagd.

Ze begint met het openen van gordijnen en ramen. Vanwege de hitte is het verstandiger alles dicht te laten, want binnen is het nog koel, maar die muffe lucht moet weg en dat stof, overal is er stof, alsof het doodse verleden zijn plek opeist door in vlokjes naar beneden te dwarrelen. Net als bij haar thuis.

Ze balt haar vuisten. Misschien was het een vergissing hierheen te komen en had ze met haar vrijgezelle collega’s naar Bretagne moeten gaan, om uit te waaien. Drie keer hebben ze het aangeboden, ‘je moet eens iets voor jezelf doen’, en toch heeft Esther ‘nee’ gezegd. Ze is bang voor haar collega’s, voor hun intimiteit en nonchalance, hun mannenzucht.

Sinds het overlijden van haar vader is Esther niet op vakantie geweest. Al vijf zomers lang is ze thuisgebleven om haar moeder te helpen, een taak die ze alleen dankzij domme wilskracht weet te volbrengen. Behalve frustraties heeft de vrouw niets om over te praten. Het woord ‘zelfbeklag’ als eufemisme. Bevelen uitdelen kan ze ook. Kort en krachtig: ‘Daar.’ ‘Dat.’ ‘Pakken, jij.’ En voorstellen om professionele zorg in huis te halen, is vloeken in de kerk. Waarom zou je je door een vreemde laten betasten als je een gezonde dochter hebt?

Zodra Esther de fluwelen gordijnen opzij schuift, die met rode bloemen zijn geborduurd, stroomt het licht naar binnen. Met moeite krijgt ze een paar ramen open; het sluitwerk klemt en verf bladdert van de kozijnen. Ze trekt de lakens van de meubels en moet niezen. Deze cursus is ook ‘iets voor haarzelf’. Onverdiend, maar nodig. Drie maagzweren in tien jaar tijd doen alarmbellen rinkelen. Eind februari heeft ze zich ingeschreven en meteen betaald, zodat ze zich niet meer kon bedenken. Het is tijd dat het verleden onder de grond gaat.

‘Waar ben je mee bezig?’

Op de drempel staat het silhouet van Colette.

‘Als niemand komt, doe je dit allemaal voor niets.’

Aan die mogelijkheid heeft Esther niet gedacht en ze wil er ook geen seconde bij stilstaan. Zelfs als de docent te laat is, blijft zij hier. Resoluut trekt ze het laatste laken weg en onthult een fauteuil met koningsblauwe bekleding.

‘Wat is dat?’ Colette wijst naar de vloer, vlak bij de fauteuil, waar half verborgen onder het laken een dubbelgevouwen brief ligt.

Esther bukt zich om hem op te rapen en vouwt de brief open. Haar ogen schieten over het papier.

‘Wat staat er?’ vraagt Colette.

Met een vleugje triomf overhandigt Esther haar de brief.

8

Met zijn vieren zitten de cursisten op de trap van het bordes, ieder op haar eigen tree. De zon hangt laag en tussen hen in staan halflege flessen mineraalwater.

De welkomstbrief, die Colette heeft voorgelezen, gaf hun de zekerheid dat ze verwacht werden en dat zij zich niet in tijd of plaats hebben vergist. De brief verried helaas ook dat de schrijver ervan niet van plan was geweest bij hun aankomst aanwezig te zijn.

Colette had er meteen een slecht gevoel over. Een docent die niet de moeite neemt een goede indruk te maken, is geen goede docent.

‘Hoe laat is het eigenlijk?’ vraagt Simone. Ze buigt zich voorover om de tijd op een horloge te kunnen aflezen en stoot daarbij met haar knieën tegen Colettes rug, waarop Colette haar pols met een hand afdekt en snauwt: ‘Heb je zelf geen horloge?’

‘Half acht’, antwoordt Esther.

Een minuut lang is het stil. Daarna stelt Colette koeltjes voor te vertrekken. ‘Ik kan hier niet de hele avond blijven wachten.’

‘Waar wil je naartoe?’ vraagt Simone. ‘Het dorp is uren lopen.’

‘Je overdrijft. Hier blijven kan in ieder geval niet’, antwoordt Colette.

‘Heb jij een hotel gezien in het dorp?’ vraagt Simone. ‘Volgens mij moeten we hier juist blijven.’

Daar had je het al. We. Alsof haar ‘ik’ op miraculeuze wijze in een groep was opgegaan. ‘Wé moeten in ieder geval niets’, zegt Colette. ‘Ik denk erover naar de stad te gaan. Met de trein.’

‘En onze bagage dan?’ vraagt Esther. ‘Die kan ik zo’n eind niet dragen, hoor.’

‘’s Avonds rijden er geen treinen’, gokt Simone.

Colette houdt zich stil – de anderen hebben gelijk, maar ze bijt liever haar tong af dan dat toe te geven.

‘En jij,’ vraagt Simone, terwijl ze Anaïs tegen haar kuit tikt, ‘wat vind jij?’

‘Ach,’ zucht Anaïs, ‘ik houd van deze plek en zou er graag mijn tijd verdoen. [1] Maar dan wil ik wel eerst een bad.’

Zonder verder te reageren op wat er gezegd is, staat ze op en loopt naar haar bagage toe. Met een gezicht dat onvrede wasemt, sleept ze de koffer en beautycase over het grind naar de trap. De anderen staan op om haar de toegang niet te versperren en alleen Esther vraagt of ze hulp nodig heeft. Met iets wat op een glimlach lijkt, wijst Anaïs naar haar tweede koffer, die op het bordes staat, en via de brede wenteltrap dragen ze alles omhoog.

Simone verzamelt eveneens haar spullen en Colette klemt haar kaken op elkaar. Het vooruitzicht de onzekere tocht naar de bewoonde wereld alleen te moeten maken, spreekt haar niet aan en de anderen hebben hun beslissing blijkbaar al genomen: er wordt kamp opgezet.

Op de eerste etage liggen zes ruime slaapkamers met hoge plafonds, die sober zijn ingericht met antieke houten meubels. Ook bevindt zich er de ingang tot de torenkamer. De bedden zijn opgemaakt en iedere kamer heeft kaarsen, zeep en handdoeken. De tweede etage heeft vier kamers, die niet klaar zijn voor gebruik.

Zonder overleg neemt Anaïs de torenkamer in bezit, de enige kamer die uitkijkt op het meer. Esther en Simone protesteren niet, maar voor Colette is de kamerellende begonnen. Wanneer Anaïs op de overloop terugkomt om haar tweede koffer te pakken, verspert Colette haar de weg. ‘Wie heeft besloten wie waar mag slapen?’

Onaangedaan: ‘Wie het eerst komt, het eerst maalt.’

‘Kom jij van de kleuterschool of zo? Volwassenen onderhandelen.’

‘Nee, volwassenen nemen waar ze recht op hebben. Niemand zal het ons ooit geven.’ Ze reikt langs Colette heen naar haar koffer en trekt die naar zich toe.

‘Wat is dat voor houding? Heb je de website wel gelezen? Het ging om inzet en motivatie. Ze moeten jou per ongeluk hebben toegelaten.’

‘Natuurlijk. Exclusieve retraites nodigen gasten altijd per ongeluk uit. De site beloofde luxe en stijl …’ Ze kijkt Colette aan zoals ze naar een boerende vuilnisman zou kijken.

Esther laat haar plunjezak met een klap op de vloer vallen. ‘Over welke website hebben jullie het? Er stond dat je bereid moest zijn jezelf open te stellen, dat renovatiewerk een louterende functie had. Als therapie.’

Colette kijkt haar met opgetrokken wenkbrauwen aan en richt haar heersersblik daarna op Simone.

‘Het ging om lichte restauratiewerkzaamheden,’ zegt zij, ‘een werkvakantie om een huis op te knappen. Ervaring was niet nodig.’

Colette twijfelt hardop of ze bij het juiste kasteel is afgezet. ‘Ik zou me nooit voor een therapeutische cursus hebben ingeschreven en evenmin voor vrijwilligerswerk. Ik heb toch niet voor niets tweeduizend euro betaald!’ En wanneer Esther en Simone geschokt reageren: ‘Wat heeft het jullie gekost?’

‘Zeshonderd’, antwoordt Esther.

‘Niets,’ bekent Simone, ‘kost en inwoning werden aangeboden.’

Anaïs haalt haar schouders op. ‘Mijn manager regelt de financiën. Goedkoop was het niet.’

‘Schande,’ zegt Colette, ‘dit kunnen ze niet maken. Ik dien een klacht in.’

‘Goed plan’, zegt Anaïs. ‘Ondertussen loopt mijn bad vol. Ik zie jullie vanavond wel weer.’

‘Ho eens even. Ik wil die torenkamer. Ik heb het meeste betaald, dus ik heb het recht op de beste kamer. Hé, luister je wel?’

Colette lijkt in een vacuüm te spreken, want Anaïs rolt schijnbaar zorgeloos haar laatste koffer de kamer in en sluit de deur daarna achter zich. Colette bijt haar toe dat dit geen overwinning is, dat zij zich niet zo laat behandelen en dat ze morgen ‘verdomme’ een diplomatieke oplossing zullen vinden. Daarna zwaait ze met kracht de deuren van de andere slaapkamers open en terwijl ze mompelt dat ze ‘verdomme allemaal even groot zijn’ neemt ze haar intrek in een willekeurige kamer.

Simone en Esther blijven nog even napraten over de zonderlinge tegenstrijdigheden in de cursusomschrijving, maar omdat ze geen directe verklaringen hebben en erop vertrouwen dat de docent alles zal ophelderen zodra hij verschijnt, laten ze het onderwerp voorlopig rusten. Niet lang daarna wordt de bijeenkomst opgebroken en heeft iedereen een bed.

[1] ‘Ik houd van deze plek en zou er graag mijn tijd verdoen’ (‘I like this place and willingly could waste my time in it’). As You Like It, William Shakespeare. Dit citaat van Anaïs Bronts en de hierna volgende zijn (soms) vrije, niet naar de letter nauwkeurige, vertalingen van mijn hand, tenzij anders vermeld.