Lucas de Waard

De kamers

Roman

Uitgeverij De Geus

breda 2015

© Lucas de Waard, 2015

Omslagontwerp en -illustratie © Moker Ontwerp

isbn 978 90 445 3474 0

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2015.

#

‘Dus het klopt.’

‘Wat?’

‘Ik kon je horen. Jou. Wat je dacht. Wie je echt bent.’

‘Blijkbaar.’

‘En nu ben je hier.’

‘Ja.’

‘Waarom?’

‘Omdat ik nergens anders heen kon, denk ik. Ik ging dood.’

Het is lawaaiig in zijn hoofd. Het gonst er, het zoemt en gedachten vallen elkaar aan terwijl hij het tuinhekje opent en het grindpad op loopt. Hij steekt de sleutel in het slot van de voordeur maar draait niet. Hij blijft staan, met het warme metaal tussen zijn wijsvinger en duim geklemd, en hij wacht. Naast hem, tegen de muur, ligt een vuilniszak. Die ligt er al een tijdje. Hij ruikt een zurige lucht en hoort vliegen die hij niet ziet. Het huis lijkt te ademen. Misschien moet hij niet naar binnen gaan. Hij woont hier niet. Als hij naar binnen gaat, is het voor alles te laat. Dan gaan ze kapot, allebei.

Maar is hij niet al kapot? Maakt het nog uit?

Krijg de tering maar. Hij draait de sleutel en stapt de drempel over. In de gang is het warm en klam, alsof hij een vlindertuin binnenloopt. Hij laat de voordeur open. Iedereen mag weten dat hij hier is. Ze komen hem maar halen. Dan zullen ze merken dat er nog een aantal rekeningen openstaan.

In de woonkamer kijkt hij om zich heen. Tot zijn ergernis merkt hij dat hij het een prettig huis vindt. Lichte muren, lichte vloeren, donkere meubels. Kunst aan de muur. Veel boeken. Buiten gaat de zon onder. Het is doodstil. Over een tijdje zullen er weer krekels zijn, overal, maar nu is er niets.

Hij loopt naar de keuken en opent de koelkast. Hij heeft honger, misschien kan hij even snel iets eten. Hij ziet pakjes broodbeleg, een schaal gehakt, twee flessen champagne, een bakje aardbeien en een bord met kaasblokjes onder plastic folie. Na een tijdje besluiteloos staren pakt hij de kaasblokjes. Hij zet het bord op het aanrecht, haalt de folie eraf, propt het op tot een balletje en begint de blokjes in zijn mond te stoppen. Zijn lijf reageert als zo’n zaklamp waar je in moet knijpen om licht te krijgen. Een knijpkat heet dat, herinnert hij zich terwijl hij kaas schrokt. Al snel is het bord leeg. Hij zet het in de gootsteen en laat er water overheen stromen. Het is lang geleden dat hij in een echte keuken was. Het is een aangename plek om te zijn.

Achteloos pakt hij een mes uit het keukenblok. Het handvat is van hetzelfde roestvrije staal als het lemmet en koel. Hij rilt, terwijl buiten de zon verdwijnt.

Achter in zijn hoofd wordt er gepraat. Een stem die hij herkent, maar die er niet kan zijn. Een stem die hij niet meer zou moeten kunnen horen. Ik ben hier. Het moet een vergissing zijn. Hij is in de war. Dat moet hij niet vergeten. Er is veel gebeurd deze dag, en de dingen liggen momenteel nogal in splinters. Daar kun je best een beetje van uit evenwicht raken. En alsof hij ook fysiek zijn balans kwijt is, gaat hij op de bank zitten. De kussens zijn zacht en dik, hij zakt erin weg zoals hij al jaren niet meer is weggezakt. Even glimlacht hij, en hij vraagt zich af of dit ook zijn leven had kunnen zijn. Een huis, met goede meubelen, dubbele beglazing en een open keuken. Was dat mogelijk geweest? Of heeft hij altijd een onoverbrugbare achterstand gehad? Bestaat er zoiets als vervloekt zijn? Aangeschoven bij een spel en alleen maar kutkaarten bedeeld krijgen? Hij sluit zijn ogen zonder in slaap te vallen.

Een half uur later opent hij ze weer. Hij hoort het grind in de voortuin knisperen. Aarzelende voetstappen richting de voordeur. Het is zover. Hij kijkt naar zijn schoot, waarin het mes ligt. Het is een groot mes, eentje waarmee je gebraden lam in plakken snijdt. Heeft hij dat zojuist gepakt? Dat was hij vergeten. Hij vraagt zich af wat hij ermee van plan is. En terwijl er voetstappen in de gang klinken, onzeker rubber op hout, omklemt hij het handvat.

Het is zover. Wat ‘het’ dan ook moge zijn.

I

#

Aram de Smet werd wakker en merkte dat zijn vrouw weg was. Hij lag met zijn rug naar een koudefront, de deken was een beetje teruggeslagen en het was doodstil. Er ademde maar één iemand in de kamer en dat was hij. Buiten ging een autoalarm, heel ver weg. Sinds ze nieuwe gordijnen hadden opgehangen was het in de slaapkamer zo donker als onder een rotsblok en duurde het zeker een paar minuten voor Arams ogen gewend waren en hij de silhouetten van de kast, de fauteuil en het enorme schilderij van zijn moeder kon ontwaren. Een zuur kijkende oude man aan een keukentafel, die hij niet kon zien, nog niet, maar op de een of andere manier was zijn strontchagrijnige aanwezigheid voelbaar. Als er bezoek kwam nam hij de mensen mee naar de slaapkamer. ‘Wil je het lelijkste schilderij aller tijden zien?’ Er kwam niet zo heel vaak meer bezoek.

Hij ging overeind zitten. Nog altijd miste er een lamp op het nachtkastje. Heel even voelde hij zich de eenzaamste mens op aarde, maar dat kon ook te maken hebben met de droom waaruit hij zojuist was ontwaakt. Er was iets met wolken die stilstonden in de lucht en een zwembad waarin allemaal dode dieren dreven, maar de flarden begonnen al op te lossen en algauw zouden ze helemaal verdwenen zijn. Aram streek even met zijn hand over de koude plek naast hem. Het kwam vaker voor dat Liz midden in de nacht verdween. Niets om je zorgen over te maken. Toch bemerkte zijn lijf vroeg of laat dat het alleen gelaten was en dan ontwaakte hij. Dat was niet erg. Ooit was slaap een luxe geweest, tegenwoordig strekte de voorraad tot in het oneindige. Vroeger sliep hij als een blok in de uren die hem gegund waren en het enige wat hier een einde aan kon maken, was de wekker. De ene keer lag Liz naast hem, de andere keer stond ze haar tanden te poetsen, en soms was het huis leeg. Dan lag er een briefje: ‘Ik ben even weg, de wereld redden. X’, of: ‘Ik heb alle koffie opgezopen. Sterkte!’ Zo ging het en dat was prima. Ze koesterden de avonden waarop ze samen naar bed gingen en de ochtenden waarop ze samen opstonden. Het waren er genoeg. Ze zeiden tegen elkaar: Wee de stakkers die elke ochtend tegen elkaars rotkop aan moeten kijken. Of nu ja, een van hen had het gezegd. Waarschijnlijk Liz.

Aram stond op en trok zijn kamerjas aan. Hij liep naar de badkamer, klikte het licht aan, deed de wc-bril omhoog en loosde het laatste deel van de anderhalve fles wijn die hij gedurende de avond soldaat gemaakt had. ‘Ik drink veel, de laatste tijd’, had hij tegen Liz gezegd, die met een glas tonic op de bank zat. Ze knikte. ‘Maar dat gaat wel weer over’, was haar antwoord. Aram keek in de spiegel en wreef in zijn ogen. Hoe laat was het? Vier uur? Vijf uur? Het voelde als ochtend, maar buiten was het nog donker en er waren geen vogels te horen. Hij knoopte zijn badjas dicht en verliet de badkamer, ging de trap af naar de keuken en zette koffie. Terwijl de pot vol pruttelde liep hij naar de gang om te kijken of er al post lag. Of anders weer een pakketje met verse stront erin; een mens wist maar nooit. De deurmat was leeg. Hij bedacht dat het ook veel te vroeg was voor post, bleef even staan en keek wat versuft om zich heen. Waarom hadden ze eigenlijk zo weinig klokken in huis? Kwam dat omdat hij altijd een horloge had gedragen? Wanneer had hij dat ding afgedaan? En waarom? Hij liep terug naar de keuken, schonk zichzelf koffie in en ging aan tafel zitten. Hij keek voor zich uit en luisterde naar zijn eigen ademhaling en een licht suizen in zijn linkeroor. Dat had hij sinds een tijdje. Zijn vrouw stond nu ergens over een greppel gebogen. Of over een lijk. Of ze verkende een kelder vol hokken die te groot waren voor dieren. Of er was, zoals de laatste twee keer dat ze ’s nachts werd opgeroepen, geen zak aan de hand. In de verte sloeg een kerkklok eenmaal. Dat kon half vijf of half zes betekenen. Hij nam een slok. De koffie was sterk en bitter. Ik kan nu net zo goed opstaan, dacht hij. Douchen, mijn kleren aantrekken en een wandeling gaan maken. Of een stuk hardlopen, nog beter. Als ik terugkom is de krant er, die ik niet lees, ontbijt ik en scheer ik me. En dan? Misschien de voordeur schuren, zodat ik hem eindelijk een nieuwe kleur kan geven. Boodschappen voor het weekend doen, dan is dat maar vast gebeurd. Planken zagen voor de boeken die niet meer in de kast passen. Ik hoef me werkelijk geen seconde te vervelen. Hij keek uit het raam en zag dat er een lichte gloed verscheen van achter de daken. Het moest half zes zijn. Het begin van de zoveelste vierentwintig uur die ik spendeer aan dingen die me geen reet interesseren. Bezigheden die niet bij me passen. Klusjes die ik niet belangrijk vind. Hij goot het laatste restje koffie achterover. Nou, zei hij tegen zichzelf, waar wacht ik nog op?

#

Hij zag zijn vrouw praten zonder geluid. Er hing een gele microfoon onder haar neus en ze had haar ernstige gezicht opgezet; een plechtige uitdrukking die ze bewaarde voor de camera’s, voor verdrietige of zorgwekkende mededelingen. De wind blies de blonde haren die uit haar staart ontsnapt waren in haar ogen. Ze knipperde maar veegde ze niet weg. Achter haar zag hij een paar stroken afzetlint wapperen tegen de achtergrond van het ochtendgloren. De balk onder in beeld vertelde hem dat er een oorbel van de 14-jarige Pandora de Jager was gevonden in een nabijgelegen bos. Het meisje was verdwenen. Er waren tal van aannames en evenzoveel ontkrachtingen hiervan. Hij pakte de afstandsbediening en zette het volume open van de tv, die hij doorgaans de hele dag op mute had staan.

‘… intensiveren we het zoeken.’

‘Is er al meer duidelijk over de toedracht?’

‘Daar proberen we achter te komen.’

‘Denkt u dat ze uit vrije wil is vertrokken?’

‘Daar kan ik geen uitspraken over doen.’

‘Pandora de Jager is gewoon een weggelopen kind?’

‘Geen enkel kind is “gewoon weggelopen”.’

‘Klopt het dat ze niet kan praten?’

Aram zette het geluid weer uit.

Welke sadist noemt zijn kind nou Pandora? Hij stond op uit zijn stoel en liep naar de tuindeuren. Buiten was de zon boven de huizen uit gekomen. Ze hing achter een heiige sluier van wit wolkenrag en maakte de ochtend plakkerig. Hij wreef over zijn buik en legde zijn voorhoofd tegen het glas, dat koel was, en bleef een tijdje zo staan, terwijl in de weerspiegeling het nieuwsitem zwijgzaam verderging.

De lokale omroep; hij kreeg bijna heimwee. Bij gebrek aan nieuws alles gezellig vergroten tot in het absurde. Een weggelopen kind; Liz had toch wel wat beters te doen? Althans, daar ging hij van uit. Hij had haar al een goede week niet gesproken. Als ze thuis was sliep ze. Of ze lag in bad. Of ze stond hier bij de tuindeuren zoals hij nu, te staren naar niets in het bijzonder. Naar de tuin, die mistroostige toendra waar ze niets mee deden maar waarvoor ze wel heel veel potten en zaadjes hadden gekocht. Ze was afwezig, vlak, werd opgevreten door haar werk. Goed, ze líét zich ook opvreten, met graagte, dat begreep hij best; hij was momenteel niet de leukste versie van zichzelf. Maar was dat niet wat een huwelijk inhield? Dat je koos voor alle versies van elkaar?

De telefoon ging. Daar hield hij niet van. Waarom hadden ze eigenlijk nog een vaste lijn? En wie belde er naar een vaste lijn? Wie had hun nummer, überhaupt? Hij stond een tijdje naar het gerinkel te luisteren, besloot toen dat hij zich niet zo verschrikkelijk aan moest stellen en nam op.

‘Hallo?’

‘Meneer De Smet?’ snaterde een meisjesstem.

‘Spreekt u mee.’

‘Nou, geweldig! Wij proberen u al een tijdje te pakken te krijgen.’

‘Waarom?’

‘U speelt mee met de Lotto Vriendenloterij met vier loten, klopt dat?’

Aram dacht na. Vriendenloterij. Klopte dat? Had hij zich ooit iets laten aansmeren op straat, of iets ingevuld op een website zonder erbij na te denken?

‘Ik heb geen idee’, zei hij.

‘Jawel, ik zie het hier staan! Vier loten! Nou, daar zijn wij natuurlijk hartstikke blij mee. Hebt u weleens wat gewonnen?’

‘Dat weet ik dus niet.’

‘Ik zie hier dat u een boek hebt gewonnen.’

‘O.’

‘Komt een vrouw bij de dokter. Vond u het mooi?’

Aram zei niks. Op de zwijgende tv had Liz inmiddels plaatsgemaakt voor een foto van het meisje. Tips waren bijzonder welkom en konden doorgebeld worden via een heel kort telefoonnummer. Ook als men Pandora – andere foto; hetzelfde, beminnelijk kijkende meisje op een klimrek – stomtoevallig gezien had, mocht men bellen. Er zat ongetwijfeld een onbezielde telefonist klaar om vierentwintig uur per dag zinloze tips op te schrijven.

Er volgde een montage over de zaak. Portretten van het kind, filmbeelden van een open plek in het bos – waarom? – en een foto van een donker huis, dat lang in beeld bleef. Ze hadden er waarschijnlijk zwaarmoedig brommende muziek onder gezet.

‘Meneer De Smet, bent u daar nog?’

‘Ja. Ik speel dus mee met vier loten?’

‘Dat klopt!’

‘En daar heb ik een boek mee gewonnen?’

‘Jazeker. Komt een vrouw bij de dokter!’

‘Mooi’, zei Aram. ‘Ik wil graag opzeggen.’

#

Een onbestemd piepje, een knarsje, een tikje; sinds een aantal weken schrok Aram van kleine geluiden. Zodra hij niet meteen wist waar het vandaan kwam, kreeg hij de zenuwen. Het leek alsof zijn zintuiglijke waarneming intenser was geworden. Soms zat hij op een stoel in de kamer en voelde zich een wolf in het bos. Alles horend, alles ruikend, plaatsend, zijn omgeving en eventueel gevaar in kaart brengend door doodstil te blijven zitten en te registreren. Zo kon hij het tegenwoordig horen als de postbode zijn eerste stap op het tuinpad zette. Als dat later in de ochtend was, en Aram dus niet meer in bed lag, dan liep hij meteen naar de deur om de brieven persoonlijk in ontvangst te nemen. Hij wilde de bezorger in de ogen kunnen kijken. Alsof hij uit de blik van de man kon aflezen of hij wel daadwerkelijk voor de posterijen werkte. Hij wilde weten wat er door zijn brievenbus gegooid werd. De pakketjes en enveloppen betasten, besnuffelen. Na twee listig verpakte muizenvallen had hij geleerd niet zomaar alles open te maken. En na drie keer verse stront en één keer een dode rat had hij geleerd altijd alert te zijn op het geknisper van grind. Niemand liep meer ongemerkt hun tuinpad op.

Vandaag was de postbode laat. Aram hoorde hem met het tuinhekje kloten, langer dan gebruikelijk, en was dus op zijn hoede. Misschien was het een nieuwe. De vaste postbode wist precies hoe het slotje werkte. Even optillen en dan naar achteren wippen. Misschien had hij een kater. Maar het kon ook iemand anders zijn. Iemand die niets met post te maken had. Hij deed de deur open.

‘Hallo’, zei een donkere jongen in een oranje jack zonder hem aan te kijken. Hij hield een stapeltje brieven voor zich uit. Aram nam ze aan. Hij produceerde een binnensmonds dankjewel tegen de rug van de bezorger, die met straffe pas terugliep naar zijn fiets, en sloot de deur. Een nieuwe. Het was een nieuwe. Niets aan de hand. Hij bekeek de enveloppen, constateerde twee rekeningen en een kortingsbon voor falafel, legde de post op de trap en liep terug naar de woonkamer. Daar ging hij op een stoel zitten. Hij dronk meer koffie.

‘In de studio hebben wij Aram de Smet, voormalig rijzende ster van de lokale omroep en begenadigd interviewer, die tegenwoordig de hele dag thuis op zijn luie reet zit. Welkom Aram!’ zei Aram tegen de beslagen badkamerspiegel. Hij veegde de aanslag weg en zijn vermoeide kop kwam tevoorschijn.

‘Hallo!’

‘Fijn om je in de studio te hebben. Er kon namelijk niemand anders!’

‘Nou, dan boffen jullie. Ik kan tegenwoordig altijd!’

Het publiek applaudisseerde en de drummer van de band deed een komisch roffeltje plus bekkenslag.

‘Aram de Smet, dames en heren,’ ging Aram de interviewer verder, ‘was nog niet zo lang geleden een gevatte kerel met creatieve itempjes voor Omroep db7! Een vlotte vent met oog voor detail. Ik keek persoonlijk erg tegen hem op.’

‘Dank je, Aram.’

‘Maar Aram, op een zekere dag werd je van lokale held in één klap de meest gehate man van Nederland, nietwaar? Een ster!’

‘Dat klopt, jazeker!’

‘En hoe gebeurde dat zo ineens?’

‘Wel, dat was heel simpel. Ik hoefde alleen maar het achtjarige keeperstalentje van onze plaatselijke voetbalclub in een goal te zetten, een penalty te nemen – leuk voor bij het interview – en vervolgens die bal keihard tegen zijn koppie te schieten! Per ongeluk natuurlijk, maar wat gaf dat? Een gebroken nekwervel en de sociale media deden de rest!’

Applaus en wederom een roffel van de drummer. Het publiek joelde opgetogen.

‘Nou, dat klinkt inderdaad als een peulenschilletje, Aram! Te makkelijk, haast! Je zou bijna denken dat jij dat materiaal zelf op internet hebt gegooid!’

‘Ja, dat zou je denken, maar iemand met een smartphone was me voor! Die zou ik graag nog eens bedanken.’

‘We hebben geprobeerd hem in de studio te krijgen, maar helaas …’ zei Aram de interviewer. ‘Goed, laten we het filmpje nog eens bekijken, want ook wij krijgen er nog altijd geen genoeg van!’

Korrelige beelden. Mist boven een grasveld. Aram die aanlegt, iets roept in de trant van ‘Toekomstige keeper van het Nederlands elftal!’, een aanloop neemt en schiet. En dan het jongetje dat ter aarde stort. Het publiek schatert en klapt.

‘Dank je voor dit moment, Aram!’

‘Geen probleem! Het was me een genoegen. En nu ga ik hardlopen.’

Aram ging niet hardlopen. Hij haalde een scheermes over zijn gezicht en kamde met een klodder gel zijn donkere haar strak naar achteren. Dat deed hij sinds een aantal maanden. Niet mooi, wel makkelijk. Hij trok een spijkerbroek en houthakkersblouse aan en besloot in de stad te ontbijten. Aan de rand van het centrum zat een goede broodjeszaak met lekkere koffie, waar bijna alleen maar bejaarden kwamen en niemand hem herkende. Ze hadden er geen Wi-Fi. Dat was een voordeel. Aram werd ook zenuwachtig van internet. Hij meende soms de aanwezigheid ervan te kunnen voelen, als iets wat in dikke, stroperige banen door de lucht stroomde. Het was een gonzend, onzichtbaar organisme, vergeven van mensen met meningen, woede en wraakzucht. En hij wilde er zo ver mogelijk bij uit de buurt blijven. Dat was ooit anders geweest, zoals zoveel dingen.

Hij ging de deur uit. Stond even stil bij de garage, liet zijn blik heen en weer gaan tussen de grijze Honda en zijn afgetrapte mountainbike. Het zou lekker weer worden.

‘Je moet meer fietsen’, zei Liz met regelmaat.

‘Je moet zelf meer fietsen met je dikke reet’, antwoordde Aram dan, wat vrij gemakkelijk kon omdat Liz verdomd goed wist dat ze de billen van een bikinimodel had.

Een kwartier later parkeerde Aram de Honda aan de rand van de stad, langs de gracht, waar hij voor een paar euro de hele dag mocht staan. Hij viste zijn zonnebril uit het dashboardkastje en zette hem op.

Ik ben een man met een zonnebril.

Hij stak een sigaret op en wandelde het centrum in. Het was negen uur en de winkels gingen open. Jonge kledingverkopers met versufte gezichten gooiden de deuren van het slot en rolluiken ratelden traag omhoog. Het zou een volstrekt normale, warme dinsdag worden. Dinsdag, dacht Aram, de vegaburger onder de dagen. Begint en eindigt in het niets. Hij stond even stil en bekeek zichzelf in een winkelruit.

Ik ben een man met een zonnebril. Ik zie er niet uit.

#

‘Bah!’

‘Bah?’

‘Ja! U. Bah!’ De oudere vrouw bleef hem strak aankijken terwijl ze een stapel krasloten op de toonbank legde. Aram had een aansteker met Mickey Mouse erop in zijn hand.

‘Kutvent.’

‘Pardon?’

‘U. U bent een kutvent.’

‘Ik geloof niet dat u …’

‘Lekker een aansteker kopen’, zei de vrouw. Ze rommelde in een kleine stoffen portemonnee. Aram keek naar zijn beoogde aankoop.

‘Lekker een aansteker kopen, lekker kanker krijgen, lekker doodgaan.’ Ze kwakte een twintigje op de toonbank, dat in ontvangst werd genomen door de slungelige jongen die nooit iemand aankeek. Hij gaf haar een euro terug, waarna zij haar loten bij elkaar griste, in een mandje deed en langs Aram de winkel uit beende. Aram keek haar na.

‘Aanstekertje voor u?’ zei de slungelige jongen. Hij knikte. ‘Dat is twee euro. Aanstekers met een plaatje zijn twee euro.’

Hij speelde met de aansteker in zijn zak, rolde het wieltje heen en weer met zijn duim, hoewel hij wist dat het ding daardoor uiteindelijk kapotging. Aan het einde van de straat had broodjeszaak Bellissimo de terrasstoelen buitengezet. Er zat nog niemand. Mooi, dacht Aram. Dan is het tafeltje links in de zon voor mij. Een goed tafeltje is een goed teken. Van iets.

‘Aram!’ Aan de overkant van de straat zwaaide een vrouw naar hem. Aram herkende haar niet, maar zwaaide toch terug. ‘Alles goed?’ riep de vrouw terwijl ze bleef lopen.

‘Ja, supergoed!’ riep Aram terug, en hij voegde eraan toe: ‘Z’n gangetje!’

De vrouw stak haar duim op en verdween de hoek om. Het gaat helemaal niet supergoed, dacht hij. In feite gaat het volgens mij zelden tot nooit ‘supergoed’, met wie dan ook. Ik weet niet eens wie die vrouw is. Ik moet beter oppassen. Leren mijn bek te houden. Ik ben aangeschoten wild. Dingen zijn niet meer zoals ze waren, en dus kan ik ook niet meer zijn zoals ik was.

Met deze treurige conclusie nog in het hoofd ging hij aan zijn beoogde tafeltje zitten. Hij pakte zijn smartphone, zocht Liz op in zijn contactenlijst en stuurde: Hoe gaat het? Zware ochtend? X

Hij bekeek de menukaart hoewel hij al wist wat hij wilde bestellen. Twintig seconden later lichtte zijn schermpje op.

Gaat wel. Een kind kwijt. Hoe is t met jou? X

Ga vandaag de deur schuren. En verven. Wat denk jij? Donkergrijs? Aubergine? Zwart? Of hadden we daar al iets over besloten? Ik kan hem natuurlijk ook zo laten. Opgeschuurd, bedoel ik. Dat is nogal in, tegenwoordig. Vintage, heet dat geloof ik. X

Doe maar aubergine. X

Is goed. Jij hebt daar veel meer kijk op dan ik. Hoe is het daar? Ik zit bij Bellissimo. Dat oude wijf werkt er nog steeds.

Hectisch hier. Sporen van geweld gevonden. Een kettinkje en een pluk haar. In het bos. Wordt laat.

Godver. Snap ik. Je eet niet mee, dus? X

Of kom je tussendoor naar huis?

Ik merk het wel. X

Sporen van geweld gevonden. Hij trommelde wat op het tafeltje voor zijn neus. Raar. Van huis weglopen, je in een bos verschuilen en daar in de problemen komen. Of: meegenomen worden en je pas in het bos verzetten. En dan ook nog Pandora de Jager heten.

Hij betrapte zich erop dat hij vooral vreesde voor de gevolgen die een en ander voor hun troosteloze thuissituatie zou hebben en voelde zich een lelijk mens. Op het tafeltje naast hem lag een waaier aan kranten. Hij wierp er een blik op hoewel hij ze niet zou lezen. De voorpagina van het lokale nieuwsblad had het over de sloop van een oude lijmfabriek. Het nrc repte van een potentiële nieuwe financiële crisis, vele malen erger dan de huidige. Op de voorkant van de Volkskrant werden doodskisten uit een vliegtuig gedragen.

Er zijn altijd nog treuriger zaken dan jouw mislukte leven, Aram de Smet, vergeet dat nooit.

Hij bestelde koffie, want waarom niet?

#

‘Jij zeult een schaduw met je mee, Aram.’

‘Waar heb je het over?’

‘En het is niet begonnen met dat penaltyfilmpje. Het was er altijd al. Het is alsof jij niet gelukkig mag worden.’

‘Van wie niet?’

‘Van jezelf niet.’

‘Dat slaat helemaal nergens op.’

‘Ik val je niet aan.’

‘Nee, dat zal wel niet.’

‘En ik wil je ook geen zeikerd noemen, maar het is altijd wat. Echt waar. Chronische hoofdpijn waar je je zorgen over maakt. Nachtmerries. Twijfels over je baan. Twijfels over je lijf. De angst dat ik bij je wegga. De angst dat je oud met me moet worden.’

‘Ik heb geen idee waar je heen wilt.’

‘Het is niet begonnen met dat filmpje. Jij hebt een schaduw bij je. Altijd.’

‘Oké. Prima.’

Hij keek hoe laat het was. Half twee. Hij schudde de conversatie die hij gisteren met Liz had gehad van zich af en ordende de rotzooi op zijn tafeltje. De sporen van een ochtend lang de deur niet schuren. Een zeven keer bijgevulde en nu lege koffiekop stond te midden van verfrommelde servetjes, lege melkkuipjes en een bord waarop zo-even een pizzastokbrood had gelegen. Hij zat al een goede vierenhalf uur voor de broodjeszaak. Het personeel vond het niet raar, of deed professioneel alsof. In de tussentijd waren er drie bejaarde echtparen, een groepje basisschoolscholieren en iemand die eruitzag als een aardrijkskundeleraar gekomen en weer vertrokken, en niemand had Aram ook maar zijlings opgemerkt. Zo mocht hij het graag zien. Daarom kwam hij hier.

Ik ben veranderd in iemand die met rust gelaten wil worden. Had iemand me dat een jaar geleden verteld, dan had ik hem recht in zijn gezicht uitgelachen. Met rust gelaten willen worden is iets voor de sukkels die ik voor mijn camera sleepte. Niet voor mij. En toch is het zo gelopen. Wat wil dat zeggen over identiteit? Over karakter? Wie of wat ben je, als één enkele gebeurtenis genoeg is om een van je basiseigenschappen spontaan kwijt te raken en iemand anders te worden? Iemand die plekjes opzoekt waar de kans op bekenden minimaal is. Iemand die een kwartier lopen van het centrum af woont en toch de auto pakt.

Meer koffie. Hij probeerde oogcontact te maken met de serveerster.

Ik hield van feestjes. Ik hield van massa’s, van festivals, van een praatje aanknopen met een wildvreemde en van in je eentje naar een concert gaan omdat je toch wel iemand ontmoette. Ik hield van mensen om me heen, had een pleurishekel aan stilte. Ik deed mijn werk omdat ik mensen wilde aankijken. Omdat ik wilde ontdekken, duwen en porren in het leven en dan zien wat eruit komt. Ik was godverdomme nergens bang voor, toen. Ik herken mezelf niet meer. En toch ben ik mij. Geen twijfel over mogelijk. Omstandigheden zijn sterker dan dna.

Er ging een man zitten, twee stoelen bij hem vandaan. Hij keek het terras rond, zag Aram en knikte. Vervolgens riep hij de serveerster en bestelde een koffie verkeerd. Aram wees naar zijn lege kopje en glimlachte, en de serveerster glimlachte vluchtig terug ten teken dat ze het begrepen had. Ze voelt zich ongemakkelijk, dacht Aram. Misschien herkent ze me toch. Of vindt ze het gewoon raar dat iemand vijf uur lang bij dezelfde broodjeszaak koffie zit te tanken terwijl de rest van de wereld werkt of aan het strand ligt.

‘Mag ik?’ De man wees op de stapel kranten die naast Aram op het tafeltje lag.

‘O, ja, uiteraard.’ Aram reikte hem de Volkskrant aan, die bovenop lag. De man klakte met zijn tong en nam hem aan. Het is een Toine, dacht Aram, deze man. Een Toine of een Henry. Rond brilletje, vaalwit overhemd, beige afritsbroek. Ik wed dat hij thuis humorloze muziek op een veel te dure stereo draait en in het weekend lange strandwandelingen maakt in een windjack. Hij heeft geen vriendinnetjes, wel ooit min of meer per ongeluk een veel oudere vrouw geneukt die hij had ontmoet op een museumexcursie in West-Duitsland. Het was een onhandige toestand met het condoom, geen fraaie vrijpartij, maar hij heeft haar nog tien keer gebeld nadien. Daar moest zij niks van hebben.

De straat was gedurende zijn verblijf op het terras tot leven gekomen. Er draalden wat pubers rond een bankje. Er reed een scootmobiel voorbij met een stuurs kijkende dikke man erop. Het mandje voorop was versierd met tientallen knuffelbeertjes. Er kwamen fietsers langs en er liep een meisje in iets wat nauwelijks voor een outfit mocht doorgaan. Hooguit vijftig vierkante centimeter stof, voor de rest veel zongebruinde huid. Aram zag een stukje witte bikiniafdruk.

‘Het is goed dat je hier zit.’

Aram schrok op. De Toine twee stoelen bij hem vandaan had zijn krant dichtgeslagen en keek hem aan. Het was een blik die Aram vaker gezien had. De blik van iemand met belangrijke teksten.

‘Ik denk dat heel veel mensen verhuisd waren, in jouw geval. Op zijn minst niet meer buiten de deur aten. Maar jij doet er niet aan mee. Heel goed. Je laat je niet kisten.’

De serveerster bracht de bestellingen. Aram begon ijverig aan het melkkuipje te pulken. Hij had geen idee wat hij terug moest zeggen, terwijl Toine duidelijk op een reactie wachtte. Hij roerde zijn suiker door de koffie en produceerde flauwtjes een ‘Ach’.

‘Nee, echt’, ging Toine door. ‘Het was gewoon een stom ongeluk. Niets meer. Dikke vette pech. Maar dat willen mensen niet. Mensen willen een schuldige. En dan boos worden. Jou helemaal afmaken op Twitter en weet ik veel wat verder nog. Zeggen dat ze je komen lynchen.’

‘Er heeft nog niemand gezegd dat-ie me komt lynchen.’

‘O.’

‘Onthoofden, dat wel.’

‘Hahahaha!’ deed Toine, maar daar meende hij niks van. Hij nam zijn bril af, poetste hem en zette hem weer terug op zijn puntige neus. ‘Misschien moet je er gewoon, ik weet niet, een boek over schrijven of zo. Dat lezen mensen graag. Boeken over dingen die echt gebeurd zijn. Zeker als het een beetje evil is, snap je?’

Aram keek door de deur naar binnen. Misschien moest hij nog iets bestellen. Een muffin of zo.

‘Voetballers die ieder wijf gepakt hebben dat ze maar krijgen konden, coke snoven en mensen bedreigden of weet ik veel wat. Die hebben nu allemaal een boek. Dus dan moet jij ook zeker kunnen verkopen. Dat denk ik echt. En dan laat je dat jochie het voorwoord doen!’ Toine grijnsde en keek Aram trots aan.

Aram kon geen enkele gepaste reactie bedenken. Dus hij sloeg zijn ogen neer.

‘Hoe dan ook, het lijkt me hoog tijd dat iemand jou je verhaal eens laat doen.’

Aram nam een slok van zijn koffie terwijl de man op de scootmobiel voor de tweede keer voorbijkwam.

‘Ik heb geen verhaal.’

‘Dit is de voicemail van Liz de Smet. U weet hoe het werkt’, zei de stem van Liz, terwijl op de achtergrond een politiesirene klonk. Dat leek geënsceneerd maar Liz had hem bezworen dat het toeval was. ‘Verander het dan’, had hij gezegd. Dat deed ze niet.

‘Dag mop’, zei Aram, en meteen daarna: ‘Waarom noem ik je nou mop? Ik noem je nooit mop. Schatje, dat wel, of liefke. Of lieveling. Engeltje. Snaveltje. Floempie. Wat dan ook. Maar geen mop. Daar doen wij niet aan, aan mop. Excuses, ik begin opnieuw. Hallo lieveling!’

Hij wachtte even, omdat hij vergeten was waarom hij ook alweer belde.

‘O ja! Ik heb diepvriespizza’s gekocht. Drie voor de prijs van één’, zei hij toen. ‘Cheese-onion. Die altijd uitverkocht zijn. Voor jou. Stop ik in de vriezer, voor als je er een keer zin in hebt. Maar daar bel ik niet voor.’

Waar bel ik wél voor? vroeg hij zich af. Hij zat in zijn auto en keek naar de ingang van de bouwmarkt. Het plan was een schuurmachine kopen. En verf. En ongetwijfeld allerlei rotzooi die de bouwmarkt op strategische punten aanprees tegen weggeefprijzen. Aram had een zwak voor alles wat lelijk en zinloos was. Hij kwam niet vaak in de bouwmarkt, niet meer dan één keer per jaar, maar als hij erheen moest ging hij altijd weg met een auto vol artikelen die vragen opriepen. Zo had hij vorige zomer voor twaalf euro een op enorm canvas afgedrukt fotodrieluik van zebra’s meegenomen, en de keer daarvoor een lichtgevend mini-kerstdorp. In de achtertuin van hun huis stond al jaren een manshoog vogelhuisje, en bij de voordeur hing een constructie waaraan Liz steevast refereerde als ‘het koebellen-debacle’.

‘Ik ga dus even langs de bouwmarkt’, zei Aram, nadat hij een seconde of vijf gezwegen had. ‘Want het leek me wel zinnig alvast alles in huis te hebben. Voor het opknappen van de deur. Of ik het nu vandaag of morgen ga doen. Je kunt het maar gekocht hebben. Overigens zat ik te denken …’ hij keek naar een moeder met twee kinderen die door de schuifdeuren kwam. Ze droegen een enorme kunststof kerstboom met zich mee. ‘Liz, wat ik nu zie geloof je nooit. Er loopt hier een gezin met een kerstboom te zeulen. In mei! Ze hebben slippers aan en zonnebrillen op! Ze zijn gek, gek zijn ze!’ Hij dacht even na. ‘Tenzij-ie in de aanbieding is natuurlijk, dan mag het.’

Hij keek hoe de moeder de achterklep van een stationwagen opende en aan een onhandige prop- en duwmissie begon om de kerstboom erin te krijgen. Het kwam in hem op dat kunststof kerstbomen juist zo handig zijn omdat je ze in kunt klappen, maar hij besloot zich er niet mee te bemoeien.

‘Afijn’, zei hij. ‘Ik belde dus om te vragen of je heel misschien toch mee-eet en of je dan spaghetti wil of, bijvoorbeeld, chili. Of iets met vis. Laat ’t me maar even weten. En anders geeft het ook niet, dan maak ik gewoon spaghetti en dan zie ik wel. Het komt altijd op.’

De moeder had de kerstboom, die nog niet tot de helft in de achterbak paste, er weer uit gehaald en stond het ding nu te bestuderen. Waarschijnlijk op zoek naar het kliksysteem, dacht Aram.

‘Nou, lief, ik ga naar binnen. De bouwmarkt in, dus. Ik zal proberen de stenen honden en huiskamerfonteintjes te negeren, maar ik kan niks beloven. Succes vandaag, met alles. Daag!’

Hij hing op. De kerstboom was ingeklapt en verdween alsnog in de stationwagen. De moeder glom van het zweet.