Mikel Santiago

De laatste nacht op Tremore Beach

Vertaald uit het Spaans door Marika de Bakker en Ester van Buuren

Uitgeverij De Geus

breda 2015

Oorspronkelijke titel La última noche en Tremore Beach, verschenen bij Ediciones B

This edition c/o SalmaiaLit Literary Agency

Oorspronkelijke tekst © Mikel Santiago, 2014

Nederlandse vertaling © Marika de Bakker, Ester van Buuren en De Geus bv, Breda 2015

Omslagontwerp b’IJ Barbara

Omslagillustratie © Kevin George

isbn 978 90 445 3476 4

nur 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2015.

1

Het noodweer, door een medewerker van het meteorologisch instituut met een hang naar het bijbelse gedoopt tot Lucifer, werd al dagen aangekondigd. Zelfs voor Donegalse begrippen zou het een tikje uitzonderlijk worden, dus opgepast: er kon sprake zijn van rondvliegende dakpannen of straatverlichting. De reporter van Radio Coast fm waarschuwde ons ieder uur: ‘Vul het brandstofreservoir van uw aggregaat bij. Hebt u nog voldoende diepvriesproducten op voorraad? Blikken bonen in tomatensaus? En vergeet u vooral ook niet kaarsen en lucifers te kopen. En voor degenen die dicht bij de kust wonen, zorg dat uw boten goed vastliggen. En leg de zeilboten als het even kan een nachtje in het droogdok.’

Die ochtend hadden ze gewaarschuwd voor windvlagen van vijfenvijftig knopen en het werd afgeraden vanaf halverwege de middag nog de weg op te gaan. Ook werd aangeraden voorbereidingen te treffen voor heftige regenval en wateroverlast in het binnenland. En iedereen met een huis aan de kust maakte zich op voor een helse nacht.

Ik was bijtijds naar Clenhburran gegaan om nog wat dingen te regelen en de laatste boodschappen in huis te halen. Clenhburran was het enige dorpje in de wijde omtrek en dus van grote betekenis voor iemand die alleen via een bochtige, smalle weg tussen rotsen en klippen door met de buitenwereld is verbonden.

Boven aan mijn lijstje die ochtend stond het wegbrengen van de grasmaaier naar John Durrans winkel om gerepareerd te worden.

‘Hebt u uw ramen al afgedekt, meneer Harper?’ vroeg de eigenaar zelf me zodra hij me de winkel zag binnenkomen. ‘U woont toch op Tremore Beach? Daar gaat het flink spoken vannacht.’

Durran was een van de velen die goed garen spon bij het momentum dat teweeg werd gebracht door de cycloon. Vlak bij de ingang van de winkel lag een hele stapel platen zachtboard van twee, drie meter hoog. Aan het plafond, boven de platen, waarschuwde een oplichtend bord de klanten:
bescherm uw ramen!

Ook waren er speciale aanbiedingen van benzineaggregaten, kaarsen, propaankachels en andere benodigdheden om te overleven. De paar aanwezige toeristen of weekendbewoners laadden hun karretjes vol en Durran wreef zich in de handen. Spijtig – voor hem – dat het eigenlijke hoogseizoen pas over een maand begon.

Ik antwoordde hem dat ik op alles was voorbereid, ook al had ik in werkelijkheid helemaal geen platen voor de ramen gezet. Leo Kogan, mijn enige buurman op het strand, had dat ook niet gedaan, en hij had het me zelfs ontraden: ‘Het zal wel loslopen.’ Tot die dag had ik vertrouwd op zijn oordeel van ervaren strandbewoner, maar ik moet toegeven dat de sfeer van ‘vooravond van een nucleaire oorlog’ die in de winkel van Durran hing, in combinatie met een aantal volledig in hout ingepakte huizen die ik onderweg had gezien, me zo langzamerhand wel een beetje zenuwachtig maakte.

Ik duwde de grasmaaier naar de werkplaats en legde Brendan, de monteur, uit dat de machine een dag eerder opnieuw – voor de tweede keer in twee maanden – averij had opgelopen vanwege diezelfde betonnen afvoerput, die halfverborgen in mijn tuin lag.

‘Een nieuwe Wolf Garten en nu al gehavend in de strijd, meneer. Als u wilt kunnen we die put afdekken met een metalen plaat of iets dergelijks.’

Ik zei hem dat het verhuurbureau daar zorg voor zou dragen – als het er ook echt dit millennium nog van zou komen – en vroeg wanneer hij klaar zou zijn.

‘Het blad moet worden vervangen en de motor moet worden nagekeken,’ legde Brendan uit, ‘een dag of twee, drie.’

Ik sprak af tegen die tijd terug te komen en vertrok om een kijkje te gaan nemen in de haven. Terwijl ik door Main Street liep zag ik dat de vissers hun boten afschermden, en zelfs Chester, de bejaarde man van de kiosk, waarschuwde dat er die avond iets ‘groots’ te gebeuren stond.

‘Hebt u gezien dat er geen meeuwen zijn?’ vroeg hij terwijl hij mijn aankopen in een plastic tasje deed: een Irish Times, een slof Marlboro en de nieuwste thriller van de bestsellerlijst. ‘Zo’n heldere dag, en geen meeuw die op zoek is naar eten. Ze ruiken het, hè? Ze zijn allemaal het binnenland in getrokken en schijten nu waarschijnlijk de daken van Barranoe of Port Laurel onder. Als u het mij vraagt denk ik dat er een gigantische storm aan komt. Sinds 1951 heb ik niet meer meegemaakt dat het voorafgaand aan een storm zulk weer was. Die nacht vlogen de schapen en tractors door de lucht. Het uithangbord dat u daar buiten ziet, vloog eraf en mijn neef Barry vond het een paar mijl verderop terug, op de weg naar Dungloe.’

Maar opnieuw moest ik denken aan mijn buurman, Leo, die me had verzekerd dat ik me geen zorgen hoefde te maken; dat er, afgezien van dat irritante zand dat tegen de ruiten bleef plakken, en hier en daar een losgeraakte dakpan, niets spectaculairs zou gebeuren. En hij woonde al drie jaar aan het strand. De voor die avond aangekondigde cycloon had hem zelfs niet van gedachten doen veranderen omtrent het geplande etentje. De datum stond al twee weken vast en de avond ervoor had hij gebeld om de afspraak te bevestigen. ‘Lijkt het je wel verstandig het strand op te gaan met zo’n apocalyps die boven de kust op uitbarsten staat?’

‘Het is maar twee mijl, Peter!’ had hij geantwoord met zijn gebruikelijke optimisme. ‘Wat kan je in twee mijl nou helemaal gebeuren?’

Toen ik, na mijn siësta, tegen zes uur ’s middags wakker werd, lag het onweersfront al als een enorm tapijt over de schemerende hemel. Ik ging rechtop zitten op de bank en keek door de grote ramen van de woonkamer: aan de horizon rukte een titanische wolkenformatie op, hoog als een muur en zo breed als mijn blikveld reikte, als een wraakzuchtig leger. De donkere ingewanden flitsten en voorspelden een grimmige strijd met de aarde.

Ik kwam overeind en de thriller – waarvan de eerste vijftig pagina’s me in slaap hadden gekregen – viel op het knusse kleed met Aztekenmotief dat het midden van de grote woonkamer sierde. Ik pakte een gitaar op, die ook op de grond lag, en zette hem op de bank, tussen de kussens. Daarna liep ik naar de glaspui, deed de grote schuifdeur open en ging naar buiten. Ik werd onthaald door een striemende wind die het gras en de planten in mijn tuin als rammelaars tekeer deed gaan. Het hek rond het terrein, dat bestond uit witte latten, zette zich ook schrap tegen de rukwinden. Beneden op het strand werd het zand in wolken omhooggeblazen en het geselde de kust. Mijn gezicht werd gezandstraald.

Bij het zien van de woeste storm die de kust naderde, voelde ik me als een nietig insect dat op het punt staat opgeslokt te worden door een reus. Ik herinnerde me de zachtboardplaten van John Durran en had spijt dat ik er niet een paar had meegenomen. Verdomme, Pete, het lijkt wel een monster dat op het punt staat de kust te verslinden, had even wat beter nagedacht.

Ik ging weer naar binnen en schoof de serredeur goed dicht. Het slot haperde altijd, maar ik gaf er een flinke klap tegen tot de deur hermetisch dichtzat. Rustig maar, meneer Harper, de wereld vergaat niet. Ik nam de trap naar de eerste verdieping en inspecteerde en controleerde een voor een alle ramen die op het noorden lagen.

De bovenverdieping bestond uit een grote slaapkamer, een kleinere kamer met twee bedden (waar over een paar weken de eerste logés zouden bivakkeren: mijn kinderen) en een badkamer. Onder het dak bevond zich een kleine zolder vol stoffige dozen en oude koffers. Voor het eerst sinds maanden ging ik naar boven om me ervan te verzekeren dat het dakraampje goed dichtzat. Ook nam ik meteen wat kaarsen mee, die ik her en der in huis neerlegde, voor als het licht midden in de nacht zou uitvallen.

Ik trok alle stekkers eruit en ging weer naar beneden. De keuken had maar één raam met uitzicht op zee, met dubbel glas, en dat leek onwrikbaar vast te zitten. Via de keukendeur liep ik de achtertuin in. Ik klapte de paar houten stoelen op en zette ze in het schuurtje. Daar lag gereedschap en hout, waarschijnlijk aangeschaft door een van de vorige bewoners. Er lag zelfs een kleine bijl, waarmee ik weleens hout had gekloofd. Ik overwoog zelf aan de slag te gaan en een soort barricade in elkaar te knutselen, maar ik verwierp het idee onmiddellijk. Vermoedelijk zou ik mezelf alleen maar een vinger afhakken met die bijl, of nog erger. En dan lag ik daar moederziel alleen dood te bloeden, zonder dat iemand me kon horen.

Ik sloot het schuurtje af en ging weer naar binnen.

In de woonkamer trilden de ruiten in hun sponningen als gevolg van de felle windvlagen. Zouden ze het houden? Liever maar het zekere voor het onzekere nemen. Ik vond een tamelijk groot stuk plastic in de gangkast. We hadden het tijdens de verhuizing gebruikt om mijn Steinway & Sons in te pakken en ik bedacht dat het in elk geval de piano zou beschermen als de ramen het begaven en het zou inregenen. Toen ik de piano had afgedekt (een vleugel van twee meter lang met een gewicht van bijna driehonderdvijftig kilo) haalde ik de rem van de wieltjes en duwde hem weg van het grote raam. Er bleef een lege plek achter, met daaromheen blocnotes, bladmuziek, pennen en potloden en ontelbaar veel proppen papier. Ik sloot mijn MacBook Pro af, klapte hem dicht en legde hem op de bovenste plank in een kast ver van het raam. Datzelfde deed ik met een keyboard dat ik gebruikte voor mijn geluidsopnames. Hierna was de woonkamer klaar voor de ontvangst van de moeder aller stormen. Op de ruiten tikten de eerste regendruppels en in de verte hoorde je af en toe een donderslag, maar het weerlichtte nog niet.

Toen ging de telefoon.

Ik snelde erheen en nam op. Aan de andere kant hoorde ik Leo’s stem.

‘Goedenavond Harper, we gaan bijna aan tafel. Kom je nog?’

Door al dat gedoe was ik mijn afspraak met de Kogans bijna vergeten.

‘Sorry Leo, het was me even ontschoten’, zei ik, terwijl ik met de telefoon naar de serre liep. ‘Trouwens, denk je nog steeds dat we het zonder planken voor de ramen kunnen stellen?’

Ik hoorde hem lachen, wat me nauwelijks geruststelde.

‘Durran heeft je bang gemaakt, hè? Dat verbaast me niks. Luister, Pete, ik denk niet dat je ramen het zullen begeven vannacht, of er moeten meteorieten vallen. Maar zorg dat je hier bent voor die gigantische wolk de kust bereikt. Ik heb gehoord dat het flink gaat bliksemen.’

Ik beloofde hem dat ik er binnen tien minuten zou zijn. Daarna hing ik op en ik moest gniffelen om mijn eigen angst. Jij wou toch zonodig aan het strand wonen? Je bent ook niks gewend!

Ik liep naar boven en nam een warme douche, om goed wakker te worden. Toen ik die middag uit het dorp was teruggekeerd, had ik een lange siësta gehouden. De nacht ervoor had ik geen oog dichtgedaan, vanwege een ontijdig telefoontje van Pat Dunbar, mijn agent, dat me buikpijn had bezorgd.

Pat, zesenvijftig, overgewicht, potentieel hartpatiënt, gescheiden, opnieuw getrouwd met een slanke Russin van eenentwintig, woonde op dat moment in Londen, al bracht hij maanden achtereen door in een prachtige villa aan de Middellandse Zee. Hij rookte minder dan vroeger maar dronk nog altijd evenveel. We hadden bijna een vader-zoonrelatie, met dien verstande dat ik (voorheen in elk geval) een zoon was die een commissie van twintig procent opleverde.

‘Ik kwam Alexander Wells tegen op het gala bij de uitreiking van de bafta’s,’ zei hij – nadat hij het gesprek was begonnen met een beleefd ‘Hoe is het op je onbewoonde eiland?’ – ‘en we hebben het over jou gehad. Hij wilde weten waar je mee bezig was, of je nog een gaatje had. Ze zijn een nieuwe serie aan het draaien over Drake, de piraat. Nou ja, alleen voor de Spanjaarden was hij een piraat. In Engeland was hij een soort held. Het is een serie met schepen en oorlogen.’

‘Ik weet wie Francis Drake is’, zei ik, terwijl ik al wat nerveus werd. Ik voelde de bui al hangen.

‘Oké. Perfect. Dan laat ik de historische context verder zitten. Nou, wat doen we? Ze zoeken een componist en ze hebben het over een maand nodig. Ik heb beloofd dat ik contact met je op zou nemen. Je zou hem kunnen ontmoeten in Londen … wat dacht je van volgende week?’

Ik neem aan dat het onvermijdelijk was. Pat was mijn agent, niet mijn moeder.

‘Dacht je soms dat ik wilde weten hoe het met je gezondheid is?’

‘Pat, je weet best wat er speelt’, antwoordde ik. ‘Ik ben met iets anders bezig. In elk geval tot september. Dat wil ik eerst afmaken.’

Het was even stil. Ik kende Pat Dunbar al jaren en ik zou er wat om durven verwedden dat hij mijn woorden voor zichzelf nabauwde en daarbij een debiele kop trok.

‘Ik zeg ook niet dat je het niet mag afmaken, Pete’, ging hij verder, en hij probeerde een vriendelijker toon aan te slaan. ‘Ik respecteer je beslissingen. Dat heb ik altijd gedaan, waar of niet? Ja toch? Ik vraag je alleen om ietsje realistischer te zijn. Om dat boeddhistische toevluchtsoord voor een weekend te verlaten, een pak aan te trekken en een kop koffie te gaan drinken met Wells en zijn producer. Dan kunnen ze vertellen wat ze in hun hoofd hebben. Ik ken je, na vijf minuten schrijf je de soundtrack zo voor ze op een servetje. Nou, wat vind je ervan?’

Mag ik u Pat Dunbar voorstellen, flitste het door me heen, meester in de psychologie van de koude grond, die de allerlaatste gesprekstechniek op het gebied van motivatie uitprobeert.

‘Ik moet mijn eigen lijn volgen, Pat. Als ik een afspraak maak met Alex Wells zit ik er in feite aan vast. We maken allebei een slechte beurt als ik daar niet honderd procent overtuigd naartoe ga. Dat weet je best. Op dat soort afspraken moet je alleen verschijnen als je echt iets te bieden hebt, en bovendien ben ik al met een project bezig.’

‘Is dat zo?’ reageerde hij. ‘Weet je het zeker?’

‘Wat bedoel je?’ vroeg ik enigszins gepikeerd.

‘Ja, ja, jouw eigen project, ik weet het,’ zei Pat, ‘een experimentele plaat. Dat is wat ik de afgelopen elf maanden steeds tegen iedereen zeg. “Pete neemt een time-out.” Elf maanden, man, weet je wel wat er allemaal gebeurt in zo’n tijd? Ik heb nee moeten zeggen tegen …’

‘Ik weet het, Pat. Je hebt het al vaker voor me opgesomd: twee projecten van zes cijfers met videospelletjes, een film, en drie series met deze erbij.’

‘Sorry dat ik het zeg, maar ze beginnen je te vergeten. Je krijgt zo langzamerhand de reputatie dat je een vreemde vogel bent, onvoorspelbaar, en dat is zoiets als besmet zijn met de pest: de slechtste reputatie die je jezelf kan bezorgen. Hoe schitterend ook, die bafta’s, die Golden Globes en je Oscarnominatie, je bent nog altijd geen Elfman, of een Williams, en ook geen Zimmer, wees je daarvan bewust, oké? Sorry dat ik de bullebak uithang, maar volgens mij moest iemand je dat hoognodig eens zeggen. Je hebt het nog niet zo ver geschopt dat ze alles maar van je pikken.’

Zo, dat was de uitbrander die er al tijden aan zat te komen. Daar was hij dan eindelijk. Ik had het geduld van Pat Dunbar tot het uiterste op de proef gesteld en zelfs bij hem was de maat nu vol.

Toen hij klaar was, zweeg hij even. Hij liet ons beiden op adem komen.

‘Luister, Pete … we weten dat je het zwaar hebt gehad, oké? Ik ben ook gescheiden. Ik weet hoe klote je je voelt. Clem heeft je flink door de mangel gehaald en nu ben je boos op alles en iedereen. Maar je moet jezelf weer op de rails krijgen.’

‘Dat is precies wat ik aan het doen ben’, zei ik.

‘Door je te verstoppen voor de wereld?’

‘Ik verstop me niet. Ik had behoefte aan rust. Aan een tijdje niets aan mijn hoofd.’ Ook jou niet, schoot het door me heen. ‘Bovendien produceerde ik alleen maar bagger. Dat weet je best.’

‘Het was geen bagger. Je was van slag door die scheiding. Noem het een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Die lui hebben altijd ontzettende haast en je kunt ze niet laten wachten. Ik heb er alles aan gedaan om je binnenboord te houden. Maar helaas …’

Het ging over het drama dat mede tot mijn zelfverkozen ballingschap had geleid. De film die ik niet op tijd had afgekregen. fox. Hun advocaten. Het zoveelste deukje in meneer Harpers ego en zijn financiën sinds mijn scheiding van Clem.

‘Luister, Pat’, nam ik het initiatief. ‘Ik weet dat je m’n vriend bent. Ik weet dat je het zegt met de beste bedoelingen, en dat er ook nog een prijskaartje van twintig procent aan hangt, maar ik wil hier nu niet weg. Ik voel dat ik op het punt sta een stap voorwaarts te zetten, mezelf te vernieuwen. Dat met Clem, die hele bak ellende, ik denk dat het me uiteindelijk wel iets zal opleveren. Maar ik heb tijd nodig.’

Waarschijnlijk zou Pat zich nu onderuit laten zakken op de bank, zijn hoofd tegen de rugleuning, zijn ogen naar het plafond. Ik heb het geprobeerd, ik heb er alles aan gedaan.

‘Goed, Harper. Ik zal niet aandringen. Ik zal Wells zeggen dat het niet doorgaat. Ik heb altijd vertrouwd op je intuïtie. Met je intuïtie zit het wel goed. Maak dat album af, zorg dat je weer de oude wordt en laat het me weten als je een klusje wilt, oké?’

Ik hing op. Het ‘zorg dat je weer de oude wordt’ galmde na in mijn hoofd.

Maar het was waar. Wie dacht ik eigenlijk voor de gek te houden? Ik durfde Alexander Wells niet onder ogen te komen omdat ik me onzeker voelde. Pat wist het, fox wist het, de bbc wist het. Het hele wereldje was op de hoogte. Eén goed geplaatste directe op de kaak en het was gedaan met Peter Harper. Ik componeerde iets, luisterde ernaar en verwees het naar de prullenbak. Eigenlijk moest ik Pat dankbaar zijn dat hij voor mij zijn reputatie nog steeds in de waagschaal stelde.

Een blog over de wereld van de showbizz had een paar maanden geleden het volgende bericht over mij gepost: ‘Nadat hij een meer dan vorstelijk voorschot had ontvangen, hield hij fox een half jaar aan het lijntje, en het schijnt dat hij alleen met een demo van junglegeluiden gemixt met violen op de proppen kwam. Naar verluidt zit zijn scheiding hem dwars. Als je het mij vraagt, is die hem fataal geworden.’

De laatste drie maanden was mijn creatieve bestaan een martelgang geweest. Een manisch-depressieve spiraal waarin ik de ene nacht dacht goud in handen te hebben, de melodie die het keerpunt zou betekenen van mijn creatieve vacuüm, en als ik er de volgende ochtend naar luisterde, ging ik over mijn nek (figuurlijk, op de paar keer na dat het echt gebeurde). Dan kwam ik radeloos achter de piano vandaan en moest het huis uit om niet te flippen en het, als direct gevolg daarvan, op een zuipen te zetten. Op dat soort momenten ging ik een wandeling maken over de rotsen van Tremore Beach, op zoek naar krabben, en hoopte stiekem dat een golf uit het niets in één klap een eind zou maken aan mijn ellende, of ik wandelde over de kliffen tot de ruïnes van het klooster van Monaghan, waar ik dan met God praatte en hem, tot mijn grote schande, smeekte me een handje te helpen. Hoewel ik meestal gewoon de tuin in ging om het gras te maaien, een bezigheid die het belangrijkste verzetje in mijn monnikenbestaan was geworden. En ik had een magnifiek gazon, Buckingham Palace waardig.

Na het douchen en scheren trok ik een schoon overhemd en een jasje aan. Het deed me goed af en toe af te wijken van de standaard spijkerbroek en T-shirt. Ik pakte de fles Chileense wijn die ik die ochtend bij Andy’s had gekocht, deed alle lichten uit en liep naar het halletje. De sleutels hingen naast de voordeur. Ik haalde ze van het haakje en liet ze in mijn broekzak glijden. Toen ik de deurklink beetpakte, voelde ik de avondkou door het metaal heen, en een lichte siddering in mijn hand, omdat de deur trilde vanwege de wind.

Toen gebeurde het. Dat waar ik sindsdien zo vaak aan zou terugdenken. Ik hoorde een stem, die tegen me zei: ‘Ga de deur niet uit.’

Het was als een stem zonder gezicht. Als een geest die zich schuilhield in mijn oren. Het had het suizen van de wind kunnen zijn. Ik hoorde het in mijn hoofd: ‘Doe die deur niet open. Vanavond niet …’ Mijn hand bleef roerloos op de klink liggen. Mijn voeten verlamd, als aan de tegelvloer genageld.

Ik keek achterom, de donkere woonkamer in. In de verte, boven de oceaan, weerlichtte het, en even baadde de woonkamer in het licht. Natuurlijk was er niemand. Het was niet de stem van een geest. Het was mijn eigen stem. Hij kwam uit mijn eigen hoofd.

Is het wat je denkt …? Is het diezelfde stem?

Tot op dat moment had ik hem maar één keer eerder in mijn leven gehoord. Zo duidelijk, zo glashelder in zijn boodschap …

Verdomme, maar toen was het alleen maar omdat ik bang was, zei ik bij mezelf. Net als vanavond. Stel je niet aan, Peter Harper. Die dingen bestaan niet.

(Maar díé keer had je toch gelijk?)

‘Kom op, gedraag je niet als een klein kind’, zei ik hardop, alleen in mijn halletje.

Ik deed het licht uit, verliet het huis en trok de deur met kracht achter me dicht, alsof ik een spook wilde verjagen.

2

Ik reed door de duinen, in een werveling van water, wind en zand, naar de top van een heuvel die de scheiding vormde tussen mijn huis en dat van Leo en Marie. De mensen uit de buurt noemden hem ‘de Tand van Bill’, ter herinnering aan een legendarische plaatselijke smokkelaar. Er werd beweerd dat het ook een van de stranden was waar de nazi’s wapens aan land hadden gebracht voor het Iers Republikeins Leger ten tijde van het beroemde Plan Kathleen, in de Tweede Wereldoorlog. Maar zoals met alle verhalen die in Clenhburran de ronde deden, was er geen geschrift dat die bewering bevestigde, of weerlegde. Je mocht zelf bepalen of je het geloofde of niet.

Een oude, kromme iep, waarvan de takken overduidelijk eeuwenlang gegeseld waren door de wind, was de enige markering van de glooiing van tien meter die geleidelijk uitliep op het strand. Het was ook het punt waar de weg zich splitste: naar Clenhburran, door het wetland, of naar de enige twee huizen aan dit strand. Links, Peter Harper. Rechts, Leo en Marie Kogan.

Ik stopte even. In het donker onderscheidde ik de witte schuimkraag van de golven die op het strand over elkaar heen sloegen. In de verte flitsten nu wat bliksemstralen boven de oceaan. Het was een spectaculair gezicht, die zwarte kust, zonder verlichting, waar alleen af en toe de gouden lichtbundel van een vuurtoren opdoemde die vanaf een verre kaap zijn spoor trok door de avond.

Vijf minuten later zag ik de lichtjes van het huis van de Kogans, gebouwd op het uiterste puntje van het strand, waar een brede uitloper van zwart leisteen de grens aangaf tussen het zachte zand en de scherpe, gevaarlijke riffen. Ook dat was een redelijk compact bouwwerk, waaraan een uitbouw was gemaakt (eigenlijk illegaal, had Leo me toevertrouwd) om ruimte te creëren voor een garage, die nu via de keuken bereikbaar was.

Ik parkeerde pal voor het hek, naast een Ford mpv die ik niet eerder had gezien, liep naar het huis en was meteen tot op het bot doorweekt vanwege de regen, die als mitrailleurvuur op me neerdaalde, vermengd met die irritante zandkorrels die als duizenden naalden in je huid prikten. Leo had waarschijnlijk de koplampen van mijn auto gezien, want hij kwam me tegemoet met een paraplu.

Hij was even groot als ik en zag er met zijn atletische verschijning jaloersmakend goed uit voor iemand die tegen de zestig liep. Een sterke kaaklijn, wit, gemillimeterd haar en een brede glimlach die hij gemakkelijk tevoorschijn toverde. Hij kwam naar me toe gesneld, waarbij hij handig een paar plassen ontweek die zich hadden gevormd op het pad van flagstones dat door zijn voortuin liep. We troffen elkaar halverwege en sloegen elkaar op de schouder bij wijze van groet. Iets zeggen met die wind zou gekkenwerk zijn. Daarna holden we naar het huis.

‘Ik dacht even dat je het zou laten afweten,’ zei hij toen we, na een laatste sprong, veilig onder de luifel stonden en ons luid snuivend beklaagden over het slechte weer, ‘vanwege die paar lullige druppels.’

‘Tuurlijk,’ reageerde ik, aanhakend bij zijn gevoel voor humor, ‘een fris zomers buitje.’

We tuurden naar de horizon, onze ogen tot spleetjes geknepen om ze te beschermen tegen het zand. Het reusachtige front was de kust al tot vijf, zes mijl genaderd, al was het moeilijk exact in te schatten. Inmiddels weerlichtte het aan een stuk door boven de oceaan.

Leo pakte me bij mijn arm.

‘Kom op, voor we straks gegrild worden.’

Het huis van Leo en Marie was comfortabel en met smaak ingericht; er was bewust een landelijke sfeer gecreëerd, maar met in het oog springende details als een grote Bang & Olufsen-tv, een piano waar Marie de laatste jaren op oefende en een uitgebreide bibliotheek, met veel reisgidsen en magnifieke fotoboeken. Aan de muren, boven de dressoirs en op de boekenplanken prachtige Ierse landschappen, geschilderd in olieverf en aquarel en gesigneerd door Marie (‘M. Kogan’). Ik had er zelf ook een, dat ze me een paar maanden eerder cadeau had gedaan en dat nu boven mijn schouw hing.

Marie kwam meteen naar me toe. Ze was een lange, slanke vrouw met een elegante uitstraling. Ik was er altijd van uitgegaan dat ze uit een rijke of aristocratische familie kwam, tot ze me een keer vertelde dat haar ouders in Nevada een groothandel hadden gehad. Net als Leo leek ze een pact met de duivel te hebben gesloten waar het haar uiterlijk betrof. Mijn vriendin Judie Gallagher had ooit grappenderwijs opgemerkt dat ze misschien vampiers waren, want Marie had zo mogelijk een mooiere huid dan zij met haar negenentwintig jaar. Feit is dat ze een vrouw was voor wie alle volwassen mannelijke inwoners het hoofd omdraaiden (en sommige zo ongeveer hun nek verrekten).

Die avond waren ook Frank en Laura O’Rourke uitgenodigd, de eigenaars van een winkel in bloemen en ambachtelijke kunst in Main Street, met wie Marie onlangs bevriend was geraakt en die ik alleen van gezicht kende. Leo had me toevertrouwd dat hij hen een tikkeltje arrogant vond – ‘ze mogen zichzelf graag horen praten en ze geven af op de plaatselijke bewoners, alsof ze zich te goed voor hen voelen’ – maar hij gaf toe dat je soms wat water bij de wijn moest doen als je een sociaal leven wilde opbouwen, zeker in zo’n kleine gemeenschap als Clenhburran, die in de winter amper honderdvijftig zielen telde.

Nadat ze me op beide wangen had gekust, stelde Marie me voor aan de O’Rourkes, die op een bank bij de open haard zaten en de loftrompet staken over een brandy die Leo hun net had ingeschonken en die ook spoedig in mijn glas belandde. Laura, de vrouw, was direct toen ze me zag binnenkomen met veel misbaar opgesprongen. Ze verstrengelde zenuwachtig haar vingers en zei dat het ‘een ware eer was’ kennis met me te maken: ‘Ik heb verschillende cd’s van u en ik vind alle nummers even fantastisch, ze zijn, ze zijn …’ zei ze terwijl ze plaatsmaakte op de bank en met haar hand uitnodigend op de leeggekomen plek klopte. ‘Ik wil zo veel van u weten! Leo heeft ons verteld dat u weleens voor hen speelt’, vervolgde ze, terwijl ze op de piano wees. ‘Misschien dat u ons ook wilt vereren …’

Ik wisselde een dodelijke blik met Leo, die stoïcijns teruglachte, en besloot me van mijn beste kant te laten zien en de eindeloze stroom vragen van Laura O’Rourke te beantwoorden, in de hoop dat haar echtgenoot Frank – een man met een smal gezicht en glazige ogen, als een kikker – op een gegeven moment als sociaal moderator zou optreden en haar zou zeggen dat ze me niet zo moest bestoken met al die vragen. Maar dat gebeurde niet. Naast haar op de bank, mijn glas haast tot de rand gevuld met brandy, liet ik de aanval van mevrouw O’Rourke gelaten over me heen komen. ‘Ik heb u twee jaar geleden op tv gezien bij de uitreiking van de bafta’s. U kreeg de prijs uit handen van Darren Flynn en Kate Winslet. O, mijn hemel, ik kan niet geloven dat u hier nu naast me zit.’ En terwijl ze dat zei legde ze een hand op mijn knie en barstte uit in een schaterlach, waardoor ik van de weeromstuit ook moest lachen. Leo grijnsde en meneer O’Rourke sloeg zijn brandy achterover, gereed om zich meteen weer te laten inschenken. ‘Vertelt u eens, meneer Harper, hoe is Kate in het echt …?’

Ik weerde me kranig, vertelde een paar ontzettend belegen anekdotes en realiseerde me ondertussen dat alles wat ik vertelde deel uitmaakte van mijn bestaan van twee jaar terug, tot Marie ons, godzijdank, aan tafel riep.

De O’Rourkes gingen eerst zitten en Laura lette erop dat er een plaatsje vrij bleef tussen haar en haar man, maar ik omzeilde de valkuil door te doen alsof ik het niet zag en koos een hoek, naast Leo en tegenover Marie, die inmiddels een grote schaal lauwwarme pastasalade met gamba’s en vinaigrette op tafel had gezet. En voor mevrouw O’Rourke de tegenaanval kon inzetten met een van haar vragen, maakte ik een opmerking over het noodweer in de hoop voor de rest van de maaltijd buiten schot te blijven.

‘Het wordt menens’, zei ik. ‘Ik geloof dat ze het hadden over windstoten tot wel honderd mijl per uur.’

‘Vijfenvijftig knopen of zelfs iets meer is niet ongewoon’, reageerde Leo. ‘Maar niet met zo veel elektrische ontlading en al dat geknal. Ik heb via de radio contact gehad met de meteorologische dienst van Donegal en de voorspelling is dat het tot vroeg in de ochtend zal duren.’

‘Zendamateur?’ vroeg Frank O’Rourke.

‘Nee … ik gebruik de radio in feite alleen om te bellen met de kustwacht, of soms met Donovan en andere vissers. Ik heb hem eigenlijk vooral voor noodgevallen. De telefoon hier scheidt er om de haverklap mee uit.’

‘Ja,’ stemde O’Rourke in, ‘de verbinding in Clenhburran is al slecht, dan zal het hier wel helemaal bar zijn.’

‘Hoe vindt u het om op zo’n eenzame plek te wonen, meneer Harper?’ kwam Laura ertussen. ‘Bent u nooit bang? U hoeft zich trouwens geen zorgen te maken; er gebeurt hier nooit wat.’

‘Fijn om te horen,’ antwoordde ik, ‘want eigenlijk …’

‘Al doen er de laatste tijd wel wat verhalen de ronde’, maakte ze gretig gebruik van mijn adempauze. ‘Het schijnt dat ze bijvoorbeeld verleden jaar in de winkel van de Kennedy’s zijn geweest. En ik heb ook gehoord dat ze hebben ingebroken in een huis vlak bij Fortown, terwijl de bewoners lagen te slapen. Het zijn maar twee gevallen, maar zoiets was nooit eerder gebeurd. Er gaan geruchten over een Oost-Europese bende, al is Frank ervan overtuigd dat de verkopers van alarminstallaties daarachter zitten.’

‘Daar ben ik het volmondig mee eens’, zei Leo. ‘Ik denk niet dat er één crimineel is die naar deze uithoek van de wereld afreist om een televisie te stelen. Ik weiger pertinent om me bang te laten maken.’

‘Bravo, Leo’, zei ik.

‘En jij, Marie?’ vroeg Frank. Starend in zijn glas had hij een korte stilte laten vallen. ‘Wat vind jij ervan dat jullie hier zo alleen wonen aan dit afgelegen strand?’

‘Daar staan we eigenlijk nooit bij stil’, antwoordde Marie. ‘We hebben op veel gevaarlijker plekken gewoond en er is nog nooit iets gebeurd, nou ja, er is weleens iets gestolen, maar niks om echt wakker van te liggen. Maar ik ben het met Leo eens, wie zou er in vredesnaam naar dit verre oord afreizen om iets te stelen? Een bende inbrekers kan wel een makkelijker plek bedenken …’

Buiten weerlichtte het, een paar seconden later gevolgd door een vreselijke klap, die de conversatie over dieven deed stokken en het gesprek terugbracht op het weer.

‘Hoe dan ook, ze zeggen dat het niet het laatste noodweer zal zijn deze zomer. Er wordt in augustus veel regen verwacht. Misschien krijgen we wel weer overstromingen, zoals twee jaar geleden.’

Vervolgens vertelde Frank O’Rourke hoe er bij een vriend van hem tijdens de overstromingen van 2008 in Galway in één nacht voor een paar duizend euro aan handel verloren was gegaan. Leo was van mening dat de hele planeet in de war was vanwege de klimaatsverandering.

‘Ik heb nog nooit zo’n cumulonimbus gezien als vanavond’, reageerde Marie.

‘Cumulonimbus?’ vroeg ik.

‘Die vorm van de wolken. Die is uitzonderlijk. Ongebruikelijk voor hier. Dat heeft allemaal met de klimaatsverandering te maken, daar ben ik van overtuigd. Ik heb erover gelezen in de National Geographic. Het klimaat van Ierland wordt beïnvloed door de Mexicaanse golfstroom. Het zou niet zo gematigd zijn zonder die warme stroming, die nu dus steeds minder warm wordt. Dat veroorzaakt al die stormen. En ook een aantal opvallende veranderingen in de vogeltrek.’

Buiten werd het onweer steeds heftiger en het bliksemde nu onophoudelijk. In de woonkamer knipperden de lampen voortdurend. Soms zaten we even helemaal in het donker, met alleen de gloed van de open haard, en andere keren was er zo’n harde klap boven onze hoofden dat het gesprek stilviel, om daarna, met een paar grapjes, te worden voortgezet.

Maar je moest van goeden huize komen om Laura O’Rourke op andere gedachten te brengen. Meteen na het voorgerecht hervatte ze haar ondervraging. ‘Waarom is uw keus op Clenhburran gevallen?’ ‘Bent u van plan hier lang te blijven?’

Het voorgerecht en de wijn hadden me opgekikkerd en spraakzamer gemaakt. Ik antwoordde dat het de tweede keer was dat ik koos voor de afzondering van Donegal om een compositie af te maken. De eerste keer was bijna vijftien jaar geleden, en toen verbleef ik in het huis van vrienden aan de voet van de Lagirslan, bij een strand dat veel leek op het strand dat ik nu iedere morgen zag.

‘Ik ben opgegroeid in Dublin,’ zei ik, ‘en als kind kwam ik ’s zomers vaak met mijn ouders in Donegal. Het is nog altijd een plek waar ik me prettig voel, veilig. Waarschijnlijk omdat het me herinnert aan de gelukkige dagen van mijn jeugd.’

Ik had het nog niet gezegd of ik realiseerde me dat ik een gevaarlijk onderwerp had aangesneden, waarover ik eigenlijk niet wilde praten. Laura O’Rourke had het meteen door.

‘Hebt u een gezin?’ vroeg ze.

‘Ja,’ antwoordde ik met tegenzin, ‘twee kinderen.’

‘En die komen over een paar weken hiernaartoe, is het niet, Pete?’ kwam Leo tussenbeide.

‘Ja’, reageerde ik. ‘Ze komen voor de zomervakantie naar Donegal. Ik hoop dat ze het hier naar hun zin zullen hebben.’

‘Natuurlijk. Ze vinden het vast geweldig hier’, haastte Marie zich te zeggen.

Laura O’Rourke keek als iemand die iets interessants heeft aangeboord, maar zich er tegelijkertijd een beetje voor schaamt om dieper te graven. Met die schijnheilige glimlach van haar stelde ze me de vraag die we allemaal hadden zien aankomen.

‘Maar bent u … getrouwd of …?’

‘Gescheiden’, antwoordde ik.

‘Ach. Wat ontzettend spijtig. Vooral als er kinderen in het spel zijn. Mijn nicht Beth is net …’

Op dat moment kwam Leo in actie. Hij schonk wijn bij en probeerde het gesprek op een ander onderwerp te brengen. Marie begon de borden af te ruimen en informeerde intussen hoe we onze biefstuk wilden. Ik stond ook op, om haar te helpen, en eenmaal in de keuken gaf ik haar een knipoog en fluisterde: ‘Bedankt.’

Daarna was het tijd voor het hoofdgerecht, heerlijke biefstuk met aardappelpuree en groente, en dat gaf me even rust. Laura O’Rourke leek haar belangstelling voor mij te hebben verloren – misschien omdat ze aanvoelde dat ze er toch niet doorheen kwam – en verlegde haar focus naar de Kogans. Ze had gehoord dat ze uit Portland kwamen en zij had daar een nicht wonen, wanneer hadden ze besloten naar Ierland te verhuizen? Was het waar dat ze lange tijd in Azië hadden gewoond?

Ik neem aan dat er in het dorp veel verhalen over ons, de ‘nieuwe’ bewoners, de ronde deden. Misschien was het gewoon een kwestie van zelfbehoud. Zo’n kleine gemeenschap moet zichzelf beschermen en dus goed geïnformeerd zijn, haar leden kennen en zich kunnen verlaten op een gedetailleerde biografie van elk van hen. En Laura O’Rourke deed niets anders dan haar instinct volgen toen ze die avond al die vragen afvuurde. Leo was overigens een stuk scheutiger met zijn antwoorden en heel open. En met een flinke slok wijn op praatte hij al gauw honderduit over zijn leven en alle omzwervingen die ze hadden gemaakt.

Op zijn vijfentwintigste, vertelde hij, had hij besloten zijn armoedige bestaan als bokser in Nevada, Texas, achter zich te laten en een baan als professioneel beveiliger te accepteren in San Antonio. Marie en hij waren al samen toen. Zij danste op vrijdagavond in een groot hotel in Las Vegas en had in achtergrondkoortjes gezongen van bekende artiesten als Tom Jones. Later vertrokken ze uit Nevada en scheepten zich in voor een verre, enkele reis. Ze hadden nooit meer in de Verenigde Staten gewoond, afgezien van een korte periode van drie maanden, toen Maries moeder overleed en ze allebei officieel wees waren en er alleen voor stonden. Toen ze de leeftijd naderden ‘om van een welverdiende oude dag te genieten’, gingen ze nadenken over plekken waar ze die dan wilden slijten. ‘Om een of andere reden kwamen er altijd maar twee plekken in aanmerking: Ierland – of Schotland – en Thailand. Ik kende veel ouderen die in Thailand waren gaan wonen. Vanaf je vijftigste kun je daar een permanente verblijfsvergunning krijgen, en met een westers pensioen leef je daar als een vorst. Maar Marie had het altijd over Europa, over de oude kusten van Ierland … en …’

Leo vertelde vervolgens hoe ze in Clenhburran terecht waren gekomen, een verhaal dat ik al een paar keer had gehoord. Onwillekeurig dwaalden mijn gedachten af en reisde ik mijlenver bij hen vandaan. Er waren dringender zaken die mijn aandacht vroegen … Die stem vooral. De stem die in mijn binnenste had geklonken voor ik van huis ging …

‘Soms zul je hem horen.’

… een minuut later was ik elders, niet langer in de woonkamer van de Kogans, maar terug in mijn ouderlijk huis in Zuid-Dublin, vlak bij het Coombe-ziekenhuis, in de kleine woonkamer waar in de haard altijd turf werd gestookt.

‘In onze familie hebben we een sterk ontwikkelde intuïtie, Pete, onthoud dat maar.’

Mijn moeder sprak er altijd vrijuit over. Maar nooit in het bijzijn van anderen, altijd alleen als we met zijn tweeën waren. Over het zesde zintuig. Onze beschermengel. De stem die ons behoedde.

‘Luister ernaar, hij is er om ons te helpen.’

Zij had het, en haar moeder (mijn oma) ook. Soms liet hij van zich horen, zei dingen om hen en hun familieleden te beschermen.

‘En dan komt nu het verhaal over je oom Vincent en de bus’, zei pa steevast als hij ons betrapte. ‘Je kunt dat soort dingen maar beter voor je houden, anders sluiten ze je nog eens op in een gesticht.’

‘Je wilt er niks van weten, hè, pa,’ wees mijn moeder hem liefdevol terecht, en daarna keek ze me aan met haar stralende ogen en glimlachte, ‘ken je dat verhaal, Peter? Mijn broer Vincent, God hebbe zijn ziel, had veel en veel eerder dood kunnen zijn. De schoolbus botste tegen een vrachtwagen. Achttien kinderen, de chauffeur en een van de onderwijzeressen verongelukten. Maar Vincent zat er niet in, het was de enige keer in zijn leven dat hij de bus miste. Weet je waarom? Hij wilde net de deur uit gaan toen mijn moeder zag dat een van de knopen van zijn uniform loszat. Ze zei dat hij even moest wachten, dat ze haar naaimandje ging halen en dat het zo gemaakt was. En terwijl ze dat deed, en Vinnie protesteerde omdat hij te laat zou komen, sprak dat stemmetje tegen mijn moeder. En het zei: “Laat Vinnie niet vertrekken. Vandaag niet.” En mijn moeder deed er zo lang mogelijk over om de knoop aan te naaien. En ze naaide hem expres vast aan zijn overhemd, en vervolgens deed ze net alsof ze heel verbaasd was en moest ze hem er weer af halen. En Vinnie protesteerde dat hij de bus zou missen. “Nou, dan mis je hem maar!” viel mijn moeder tegen hem uit. En dat gebeurde ook. En die dag zijn al zijn vriendjes omgekomen. Niet een heeft het overleefd.’

Die verhalen waren heel normaal bij mij thuis, en mijn vader werd er weleens boos om. Dan zei hij tegen mijn moeder dat dat toch geen manier was om me op te voeden, omdat ik zo nog in geesten en voortekenen ging geloven, en dat er al zo veel wonderen in de Bijbel stonden dat we geen behoefte hadden aan nog meer valse hoop. Verder dacht hij dat het in strijd was met het christelijke geloof als je in voortekenen geloofde, nog los van het feit dat het onzin was.

‘Alle moeders ter wereld zijn bezorgd als ze hun kinderen de deur uit zien gaan. Die dag wilde God dat die bus zou verongelukken en je moeder dacht …’

Maar dat was niet de enige keer geweest, hield mijn moeder vol. En bovendien was het haarzelf ook overkomen.

‘Wat gebeurde er dan op die ochtend van 24 maart 1968? Je was erbij, Patrick, je lag naast me, in bed. Weet je nog?’

‘Eh … nou, nee.’

Maar hij wist het heel goed, zei ma dan naderhand tegen me, op een van die lange namiddagen dat pa naar de pub was en ik thuisbleef om piano te studeren en zij een sjaal zat te breien op de bank, bij de warmte van de haard. ‘Ik werd huilend wakker omdat ik afschuwelijk gedroomd had. Ik had een kerkhof gezien, vol mensen. Ieren. En ik wist zeker dat er iets verschrikkelijks ging gebeuren. Ik vertelde het je vader en hij zei dat ik me geen zorgen moest maken, dat het vast gewoon een nachtmerrie was. Maar ik voelde me vreselijk, alsof ik mijn eigen zoon verloren had.

Ik herinner me dat ik tussen de middag in de keuken was en naar de radio luisterde en dat het bericht kwam dat er een vliegtuig tussen Cork en Londen in zee was verdwenen. Ik liet de koekenpan die ik in mijn hand had op de grond vallen, en zelf ging ik ook bijna onderuit. Later die middag werd bekend dat er een aantal mijl van Wexford een vliegtuig van Aer Lingus was neergestort en dat eenenzestig inzittenden plus de bemanning waren omgekomen … Je vader kwam lijkbleek thuis, ging in bed liggen en wilde er minstens een jaar lang niet over praten, maar zo is het gegaan.’

Dat was het opmerkelijkste verhaal, maar er waren er zo veel … soms was het alleen maar een akelig gevoel dat later bewaarheid werd (‘Katty Kennedy zag er vanochtend uit als een lijk’… en drie maanden later gingen we naar haar begrafenis: botkanker), andere keren was het een stem (‘Waar is dat afbijtmiddel dat in de keuken stond?’ vroeg pa … en ma zei dat ze het had weggegooid en dat ze zoiets nooit meer in haar keuken wilde hebben. ‘Een stem had het over een verbrande keel en dat iemand voor de rest van zijn leven zijn spraakvermogen kwijt was.’). En ja, dan deed pa natuurlijk zijn ogen dicht, zuchtte diep en zei dat ze het er buitenshuis maar beter niet over kon hebben. Ach, lieve ma …

‘We zijn bijzonder, Pete. Jij bent bijzonder. Als je ziet wat voor prachtige dingen je maakt aan de piano. Dat komt ergens vandaan, dat is iets in je wat onaards is. Je bent een engeltje, wist je dat? Misschien hoor jij op een dag ook die stem.’

‘Maar ik wil geen stemmen horen, mama … Pa zegt dat dat iets is voor gekken, dat ze me zullen opsluiten als ik er tegen andere mensen over praat.’

Dan legde mijn moeder een hand over mijn ogen, drukte mijn oogleden dicht en streek over mijn neus alsof ze die wilde stelen.

‘Leven alsof je het eeuwige leven hebt, dat is pas dom, Peter Harper. Doe er je voordeel mee. Laat die stem toe. Wees er niet bang voor en hij zal je alles geven wat je hem vraagt.’

Alles wat je vraagt.

‘Een glas wijn?’

Alles wat je vraagt.

‘… Bent u daar nog, meneer Harper?’

Ik deed mijn ogen open, of liever gezegd, ik knipperde een paar keer, want ze waren wel open maar keken niet, en ik zag dat mevrouw O’Rourke de wijnfles boven mijn glas hield.

‘Ik vroeg of u nog wat wijn wilde …’

‘Nee…’ antwoordde ik, nog aan het bijkomen van mijn overpeinzingen. ‘Nee, dank u. Ik geloof dat ik wel genoeg heb gehad.’

Na het dessert was ik wel een beetje klaar met Laura O’Rourke, die met haar opdringerige aanwezigheid iedere poging om een gesprek met mijn vrienden Leo en Marie te voeren verijdelde, maar ik stemde in met een kop thee bij de open haard, waar twee banken tegenover elkaar stonden. Laura liep rond met een kop thee in haar handen en prees Maries schilderijen. Ze vroeg of ze geen zin had een schildercursus te geven aan de vrouwen uit het dorp.

‘Eigenlijk heb ik nooit les gehad,’ antwoordde ze, ‘en daarom denk ik niet dat ik een goeie lerares zou zijn.’

Laura O’Rourke liet merken dat ze niet zomaar genoegen nam met dat antwoord. En ze zei ook nog dat ze wel een schilderij van Marie zou willen hebben en dat ze er ‘de perfecte plek’ voor had in haar woonkamer.

‘Misschien kan Marie een portret van u maken’, mengde Leo zich in het gesprek. ‘Behalve dat ze verdienstelijk landschappen schildert, is ze ook een heel goede portretschilder.’

‘Is dat zo, Marie?’ vroeg ik. ‘Had ik dat eerder geweten, dan had ik je allang een opdracht gegeven.’

‘Ach, nou ja. Vroeger verdiende ik er mijn brood mee’, antwoordde ze. ‘In de hotels waar Leo werkte, portretteerde ik soms klanten en …’

‘Ze heeft de vrouw van François Mitterand geportretteerd, en dat is geen grapje’, kwam Leo tussenbeide, die zich een uitstekend pleitbezorger toonde van zijn bescheiden echtgenote. ‘En ook Billy Crystal. Daar hebben we ons halve huis van betaald’, voegde hij er gekscherend aan toe.

‘Maar alles wat hier hangt is in Ierland gemaakt’, merkte mevrouw O’Rourke op terwijl haar blik langs de wanden ging. ‘En hebt u niets meer van de andere landen waar u hebt gewoond?’

Marie schudde glimlachend haar hoofd.

‘De meeste heb ik in de loop van de tijd weggegeven of verkocht. Ik ben zonder schilderijen in Ierland aangekomen en inmiddels heb ik geen plek meer om ze hier allemaal in huis op te hangen, zoals u ziet. Ik overweeg er een aantal weg te geven voor het goede doel.’

Na de thee begon ik te geeuwen. Het onweer was minder geworden en de elektriciteit in huis was al een tijdje niet meer uitgevallen. Bovendien had Laura O’Rourke de piano voor de tweede keer ter sprake gebracht, en hoewel ik net had gedaan of ik gek was, wist ik dat ze het er niet bij zou laten. Ik bedacht dat het een mooi moment was om naar huis te gaan. Ik stond op van de bank en verontschuldigde me dat ik zo ongezellig was, nota bene op een vrijdagavond.

De O’Rourkes lieten weten dat ze binnenkort een etentje bij hen thuis zouden geven en dat ze het heel leuk zouden vinden als ik ook kwam. ‘Als uw kinderen er zijn, kunnen we misschien een keertje gaan zeilen met Franks boot.’

Ik reageerde zo diplomatiek mogelijk en daarna bedankte ik Marie voor het heerlijke eten. Ik deed mijn jasje aan en Leo liep met me mee naar buiten.

Het was opgehouden met regenen, maar het waaide nog altijd erg hard. Leo, die een beetje aangeschoten was, maakte een opmerking over de O’Rourkes: hij zei dat hij zich bij hen altijd voelde of hij in het getuigenbankje zat. Ik schoot in de lach en zei dat ik het gevoel herkende. Terwijl we naar de auto liepen, zag ik dat Leo zijn ogen strak op de lucht gericht hield. Ik keek omhoog en toen zag ik het ook.

Er hing een ijzingwekkende wolk boven het strand. De gigantische omvang ervan tekende zich af tegen het weinige maanlicht dat nog tussen het wolkendek door drong. Het was een kolossale, pikzwarte dot slagroom, met een doorsnede van anderhalve mijl, in een vreemde draai dubbelgeklapt over zichzelf, waaruit kleine tornado’s lekten, die meteen weer oplosten.

‘Mijn hemel … dat ziet er niet best uit’, zei ik terwijl ik ernaar staarde.

‘Ja. Schiet maar op voordat dat daar losbarst’, antwoordde Leo. ‘Weet je zeker dat je niet liever nog even wacht?’

Ik keek naar de dreigende wolk, die zwanger was van zwartheid, als een getergde God die op het punt staat in toorn te ontsteken. Hij hing stil, precies boven de Tand van Bill, waar ik twee minuten later overheen moest.

Ga niet weg, Pete.

Maar aan de andere kant, wat moesten de O’Rourkes wel niet van me denken als ik met de staart tussen de benen terugkwam? Ik blijf toch nog maar even. Er hangt een enorme wolk boven het strand en bovendien heb ik een slecht voorgevoel over deze avond. Heb ik jullie al verteld over de voorspellende gaven in mijn familie?

‘Vanavond niet.’

Ik moest denken aan mijn oom Vincent en zijn knoop. Ik had maar wat graag een excuus gehad om te blijven. Misschien, met een beetje geluk, zou de motor niet starten. Of misschien zou Leo erop aandringen nog even te wachten. Of misschien …

‘Nee … als ik opschiet ben ik vast wel thuis voor dat daar losbarst’, zei ik tegen Leo, terwijl ik hem kameraadschappelijk op zijn arm klopte. ‘Pas goed op jezelf, vriend. En ga weer naar binnen. Je nieuwe vriendin heeft vast nog wel wat vragen voor je in petto.’

Leo schoot in de lach terwijl ik van de treden bij de voordeur sprong. Ik rende door de tuin naar mijn auto en stapte in. Leo bleef wachten tot ik wegreed. Ik stak de sleutel in het contact en draaide hem om. De Volvo haperde regelmatig met starten en met onweer ontladen de accu’s van sommige auto’s spontaan. En dan kun je weinig anders dan bij je vrienden blijven logeren …

De motor sloeg meteen aan.

3

Langzaam reed ik over het smalle verharde weggetje dat over de duinen voerde en ik voelde hoe de wind mijn twee ton stalen Volvo v40 heen en weer schudde alsof hij van karton was. De koplampen doorboorden de nacht als twee lichtzwaarden en ik deed mijn best de rechterkant van de weg niet uit het oog te verliezen, want naarmate Leo’s huis verder achter me lag en ik de Tand van Bill naderde werd de weg steeds steiler, en op een gegeven moment liep die berm schuin af, met duindoorns als enige afscherming.

Boven me begon de grote, machtige Godin van het Onweer zich te roeren en barenskreten uit te stoten.

Ik drukte het gaspedaal iets dieper in. Het schoot door me heen dat ik liever niet op de weg wilde zijn als die grote Moeder van het Vuur hysterisch zou gaan krijsen en haar kinderen op de aarde zou werpen. Maar op de top van de heuvel aangekomen zag ik iets waardoor ik genoodzaakt was het rempedaal in te trappen.

Een tak, dwars over de weg.

Het was een grote tak, een van de vier of vijf hoofdtakken die de prachtige oude iep op de Tand van Bill nog rijk was. Ik kon zien dat een van de uiteinden zwartgeblakerd was, de rook kwam er nog af, en ik nam aan dat hij door de bliksem van de boom was gerukt. En vervolgens was hij door de wervelstorm van de afgelopen twee uur steeds iets vooruitgeschoven, tot hij midden op de weg lag.

Ik boog naar voren en keek door de voorruit naar de lucht. De grote zwarte dot slagroom wentelde zich inmiddels pal boven de auto. In zijn binnenste zag je het weerlichten en er klonk een dreigend gedreun, als het gesmoorde gesnurk van een reus die in zijn slaap is gestoord.

Als ik in plaats van in een Volvo v40 in een Land Rover Defender zoals die van Leo had gereden, zou ik me geen moment hebben bedacht: eerste versnelling en er gewoon overheen rijden, de volgende ochtend zou ik wel met een bijl teruggaan en hem daar weghalen. Maar de onderkant van mijn oude auto zou zo’n acrobatische tour niet overleven en ik was bang dat het me een of twee wielen zou kosten. Bovendien zouden de O’Rourkes later die avond over dezelfde weg naar huis rijden en hem misschien níét bijtijds opmerken.

Dus besloot ik hem maar zo snel mogelijk weg te halen.

Ik sprong uit de auto en op datzelfde moment realiseerde ik me dat het een gevaarlijke onderneming was. Al mijn kennis over onweer zei me dat het daar niet veilig was. Boven op een heuvel, naast een boom, onder een wolk die op het punt stond te exploderen.

Vanavond niet.

Ik had weleens gehoord dat je in een auto met gesloten portieren (net als in een vliegtuig) geen gevaar loopt bij onweer, omdat de elektrische lading via de buitenkant wordt weggeleid, waardoor je binnenin veilig bent. Ik was al bijna weer ingestapt. Misschien kon ik maar beter proberen eromheen te rijden … ach welnee, ben je gek. Vooruit, verman je en laat je niet kennen; nooit je trots en mannelijkheid te grabbel gooien uit schijterigheid, ook al loop je de kans het loodje te leggen.

De wind was weer flink aangetrokken. Ik keek naar die oude, gehavende, rokende iep en de geur ervan drong in mijn neus: een brandlucht, maar niet als van een haardvuur of een barbecue, maar van een doorgebrande lamp of oud snoer. Het deed me denken aan de keer dat mijn dochter Beatrice toen ze nog maar vier was haar vingers in een stopcontact in de woonkamer had gestoken. In het hele huis viel plotseling het licht uit en toen we gingen kijken troffen we haar in de woonkamer aan en waren er van haar wenkbrauwen alleen nog stoppeltjes over. Toen rook het ook zo.

Boven mijn hoofd stootte de grote zwarte, spiraalvormige dot slagroom een machtig gebrul uit, dat de aarde deed trillen. Ik keek nog een laatste keer omhoog en ontdekte een schijnsel in het binnenste van die grote, zwangere moeder. Een draaikolk van blauw licht.

Bliksem treft nooit twee keer dezelfde plek, hield ik mezelf voor.

Opschieten, hoe eerder je klaar bent, hoe beter.

Ik liep naar de tak en tilde hem bij een van de uiteinden omhoog. Het kreng was zwaarder dan ik had ingeschat. Ik begon eraan te sjorren alsof het de wijzer was van een reusachtig horloge dat gelijkgezet moest worden en probeerde hem naar de kant van de weg te slepen. Beneden was het strand in volledige duisternis gehuld. Je zag alleen de witte schuimkoppen van de golven die op het zand uiteenspatten.

Toen ik bij de berm was aangeland, bevond de tak zich precies evenwijdig aan de weg. Daar kon hij in ieder geval geen kwaad. Ik liet hem met een dreun vallen en veegde mijn handen af aan mijn spijkerbroek. Daarna deed ik een stap in de richting van de auto, en toen werd plots mijn aandacht door iets getrokken.

Overal om me heen was licht. Een zee van licht.

Eerst dacht ik dat het de koplampen van mijn Volvo waren. Misschien had ik per ongeluk de mistlampen aangedaan voor ik was uitgestapt, maar feit was dat alles hel verlicht was, misschien wel té hel.

Verbouwereerd liep ik naar mijn auto, en ineens voelde ik iets door mijn lichaam gaan. Een rilling die langs mijn rugwervels en nek liep en die ik voelde tot in mijn handen. Ik keek ernaar en zag dat de haartjes recht overeind stonden. Ook alle haren op mijn armen stonden overeind, als de stekels van een egel. Het was of iemand een reusachtige magneet boven mijn hoofd hield.

Boven mijn hoofd.

Ik keek omhoog. Die draaikolk van blauw licht, die razendsnel ronddraaide, als een duizendtoerenplaat. ‘Bliksem treft nooit twee keer dezelfde plek.’

Ik voelde iets bij mijn slapen. En de koplampen deden pijn aan mijn ogen en werden één grote witte waas. Ik realiseerde me nog net wat er gebeurde. Het duurde een paar seconden en ik geloof dat ik de Volvo probeerde te bereiken, maar zo ver kwam ik niet. Plotseling voelde ik hoe iets zich vastbeet in mijn lichaam: mijn gezicht, mijn schouders, mijn benen. Het schudde me heen en weer als een lappenpop en tilde me van de grond.

Het loodzware blok beton kwam precies boven op mijn hoofd terecht. Ik werd verpletterd, op mijn knieën op de grond geworpen, en vervolgens spatte het uiteen alsof het duizend kilo explosieven bevatte. Mijn oren konden de klap niet aan. Ze sloten zich af. Er drong niets meer door.

Daarna hoorde ik mezelf schreeuwen en ik voelde dat ik viel, en ik wachtte op de klap van mijn lichaam tegen de grond, maar die bleef uit. Steeds dieper viel ik, in een oneindig zwart gat.