Mohammed Benzakour

De koning komt

Uitgeverij De Geus

breda 2015

De auteur ontving voor het schrijven van deze roman een stimuleringsbeurs van het Nederlands Letterenfonds

© Mohammed Benzakour, 2015

Omslagontwerp en -illustratie © Berry van Gerwen

isbn 978 90 445 3501 3

nur 301

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2015.

#

♣

Mijn hoofd zit in de wolken. Al de hele vlucht jaagt de stewardess mijn hoofd op hol, zonder dat ze het in de gaten heeft. Vrouwen weten nooit wat ze aanrichten. Dorst had ik niet, maar al tweemaal bestelde ik een glas water, om geen andere reden dan haar nabijheid te voelen, haar te ruiken. Wat een parfum! Nauwgezet volg ik hoe ze met stralende tanden de passagiers verwelkomt, hoe ze de bagageruimtes en stoelgordels controleert, veiligheidsinstructies geeft, de plastic voedselbakjes en blikjes fris afruimt, de koffie inschenkt. Al haar bewegingen zijn indrukwekkend soepel. En zie eens die volle, licht krullende lippen, haar zwartgekohlde ogen, altijd die zwartgekohlde ogen, die eeuwige, beloftevolle prelude op de duisternis van het slaapvertrek. Haar Royal Air Maroc-kostuum, bedoeld om professionele distantie op te wekken, veroorzaakt duizelingen in m’n hoofd. De rok toont slanke, gladde kuiten, het strak getailleerde hesje accentueert haar boezem en de rijgnaden geven de volle omvang van haar billen prijs. Een satanszoon die dit kostuum ontwierp. Moet ik doen alsof er niets aan de hand is? Slechts enkele centimeters scheidt haar vlees zich van het mijne. Was ik een slang geweest, siste ik mijn tong naar buiten om de temperatuur van haar organen op te snuiven.

Intussen zit ik gevangen, gevangen in mijn stoel. Ik kan geen kant op. Tweemaal ben ik naar het toilet gelopen, in de hoop haar achterin, gesepareerd van de rest, aan te treffen voor een vlugge kennismaking. Maar zonder succes, beide keren was er een collega bij. Ik dwing mezelf om in te dommelen, opdat deze marteling gauw voorbijgaat.

Als ik wakker word voel ik hernieuwde krachten. Weer bestel ik een glas water bij haar. Ze brengt me het glas, buigt haar romp voor de derde maal en stort ’t aroma over mij uit. Ik raap alle moed bijeen en fluister het zinnetje dat al twee uur lang op mijn lippen ligt bestorven. ‘Kan ik je ergens ontmoeten?’

Ze kijkt me aan, verrast, niet geschokt, en schudt glimlachend: ‘Nee, meneer.’ Snel en onopvallend tikt ze met de nagel op haar ring en schrijdt naar achteren.

Waarom heb ik die klotering niet eerder opgemerkt? Trouwens, wat zegt zo’n stukje metaal om de vinger? Er wordt mee geschermd als het zo uitkomt, het geniepigste excuus. Net zo lief stoppen ze ’m diep weg in de handtas, samen met de hoofddoek. Leer mij die mokkels kennen. Met een servetje dep ik m’n voorhoofd af.

We dalen. Vanuit de hoogte bezien vertoont het grillige landschap een zekere orde en logica. Wegen buigen af om heuvels te mijden, hoogspanningsmasten leiden van energiecentrales naar steden en dorpen. Straten die op de grond een ratjetoe lijken, vormen van boven weldoordachte rasters. In de brochure uit het leesnetje valt mijn oog op een zinnetje: ‘Les palmiers vous réservent un accueil chaleureux.’

#

♣

Ik open mijn ogen. Een vreemd, duf gevoel, alsof ik niet heb geslapen. Het is m’n eerste ochtend in Nador. De euforische opgewondenheid die ik van voorgaande jaren ken is afwezig. De ochtend kent diverse episodes, elk zijn eigen geluid. Auto’s en karren rijden met veel kabaal op en neer en toeteren vlak onder mijn raam. Metalen deuren slaan snoeihard dicht en klinken als een aritmische slagwerkbegeleiding overal doorheen. De werksters in het trappenhuis kakelen luidkeels, volstrekt onverschillig voor de nog slapende gasten. De galm verhindert dat ik ze goed versta, ze spreken Arabisch, soms vang ik een woordje Berbers op. Vroeger waren het uitsluitend Arabische vrouwtjes die hotelkamers boenden, ook in de Berberstreken. Een Berber sterft liever de hongerdood dan dat hij toelaat dat zijn vrouw of dochter hotelkamers boent. Kwestie van eer en goede naam. Het woord ‘hotel’ staat synoniem voor bier, hoererij, danspartijen, rectale uitspattingen, die dingen.

‘Zeg, wist je dat de vrouw van die en die in hotel daar en daar werkt?’

‘Ja, een slappe ploert.’

‘Nu ook nog zijn dochters en dan is het feest compleet.’

Maar tijden zijn veranderd. Armoe vermorzelt alle eer. Het pruimpje van een arme vrouw is haar laatste goudmijn. Ik herinner me een Berbers kamermeisje dat zonder kloppen binnenkwam en meteen de kamer begon te dweilen. Ik lag nog slaperig en halfnaakt op bed. Ze deed alsof ik er niet was, alsof ik gerust kon doorslapen zonder zich aan haar te storen. Toen ik haar opmerkzaam maakte op mijn aanwezigheid, mijn toestand, nam ze me met een spottende blik op. Toen zei ze doodkalm: ‘Als je wil dat ik ga, ga ik. Als je wil dat ik blijf, blijf ik.’ Het duurde kort, het moest snel, maar god wat was ze bedreven.

Een warme gloed trekt omhoog, ik krijg erge trek in zo’n Arabisch kamermeisje. Ik kan er zo een lokken, gewoon op de gang roepen dat ik een zeepje of een extra handdoek wil. Ik loop weinig risico, want tien tegen een dat deze kamermeisjes allang gedefloreerd zijn, want gescheiden of weduwe natuurlijk, dat scheelt een hoop gedonder. Ik moet er alleen voor waken dat de receptie niks in de gaten krijgt. Maar dan … spreekt een stem tot mij. ‘Dat brute beest in jou! Altijd weer dat verdomde brute beest!’ Bij Gods gebeente, ik moet m’n driften in toom houden. Ik pers m’n lippen samen en probeer aan iets anders te denken, aan rotte veldsla, beschimmeld brood, hondenstront. Per slot ben ik naar dit land gekomen voor een kardinale kwestie, een zaak van alles of niets, van geluk en ongeluk, van leven en dood. Daar passen geen kamermeisjes bij, nee, verre van, mijn lot staat op het spel, dat kun je gerust stellen, mijn lot hangt af van deze reis. Ik weiger nog langer de ontaarde zoon te zijn waarvoor men mij houdt. Ik wil de zoon zijn die mijn moeder en vader kunnen liefhebben. Een zoon die geslaagd is in het leven. Een zoon om trots op te zijn. Dit moet ik mezelf keer op keer inpeperen.

Ik voel een kalmte over me heen komen. Ik denk aan de muziek en het geschater van afgelopen nacht. Ik spring op, duw m’n hoofd in de wasbak en laat het koude water over m’n hals glijden. Daarna loop ik op m’n tenen de gang op en leg m’n oor tegen de deur naast mijn kamer. Ik hoor ze niet meer, die hoertjes, dat kirrende, gillende plezier van vannacht. Die liggen natuurlijk suf genaaid te maffen. De twee kerels zijn allang vertrokken, naar hun gezin, naar hun werk, naar hun zwendel. Als ik op de deur zou kloppen met m’n paarse paspoort in de hand kan ik zo op ze liggen. ‘Schatje, waarmee kan ik je een plezier doen?’ Ik kies niet, ik neem ze allebei. Ze zullen het heerlijk vinden, een kerel uit Europa, bakken met geld, wat denk je! Een paars paspoort maakt alles op slag eenvoudig, goddelijk eenvoudig. Eensklaps ligt de verrukkelijke wereld aan je voeten, als een donzige, slaafse bal.

Maar ik moet uitkijken, want stel je voor, ik klop aan en ze doen open en ze zien me staan met die geile blik en die paal in m’n broek, evengoed word ik getrakteerd op een verschrikkelijke scheldkanonnade. Want schelden kunnen ze, die sletten, als de besten. ‘Vuile pooier!’ ‘Hoerenzoon!’ ‘Gluiperd!’ ‘Hoe durf je aan de deur te komen, schaam je, vuile hond!’ Zo fel en luid dat de receptie en alle gasten het horen, wat ook precies de bedoeling is van ’t geschreeuw. Jou publiekelijk te kakken zetten en door het slijk halen, heerlijk vinden ze dat – en dan stormt de portier naar boven! Ik maakte zoiets al eerder mee, hij knalde me met de rug tegen de muur, greep me naar de strot en las me de les over de etiquette van ’t hotel, z’n spuug spatte op m’n gezicht. Terwijl de schoft zelf niks anders doet dan de hele dag hoertjes naaien. Ja, zo is het. Vervolgens word je eruit gesmeten, of nee, eerst wordt de politie erbij gehaald, die jou meeneemt en op het bureau uitperst, diezelfde smerissen die alle hoeken en gaten kennen van alle hoerenkasten in de stad, die geniepig onder één hoedje spelen met het hotelschorriemorrie. De hoofdcommissaris verdient bakken geld aan die hoertjes, dat weet iedereen.

Jongen, gedraag je, je lot hangt af van deze reis, zo verman ik mezelf. Heb toch eens schijt aan al dat snelle, goedkope plezier, het brengt je niets. De eenzame reiziger komt het verst. Een intens innerlijk leven heeft genoeg aan zichzelf, je kunt er een ijskorst van honderd jaar mee doen smelten. Zo is het.

Ik stop m’n hoofd onder het kussen, iets kriebelt aan m’n neus. Een lange zwarte haar, vastgeplakt aan het matras. Ik probeer mij geen voorstelling te maken van de eigenaresse van deze haar, gauw verdring ik haar machtige dijen. Ik trek aan de haar tot hij knapt. Ik draai mij om en inspecteer het plafond. In de hoeken bladdert de verf af en in het midden is een grote gele vlek alsof iemand er vanaf een trap tegenaan heeft staan piesen. Plotseling herinner ik mij de droom van vannacht. Ik stond in de hoek van een driehoekige kamer en pulkte allerlei voorwerpen uit mijn navel; pistachenootschillen, knopen, draadklosjes, moertjes. Steeds iets anders. Mijn navel had de afmetingen van een diepe krater. Ik zette de vangst op tafel zoals een pauw zijn pracht tentoonspreidt en keek er trots naar.

‘Appels! Bananen! Zoete appels!’ klinkt het buiten. De fruitman vecht om z’n bestaan, dat is duidelijk. Vanuit het raam zie ik hoe hij net de hoek omslaat met zijn kar. Er is weinig zon. Het is nog vroeg. Een boormachine begint te drillen. Claxons kwaken, vrachtwagens ronken voorbij. Dan klinkt een ijzingwekkend gekakel op. Een vrachtwagen vol kippen sjokt puffend de straat in, rijdt zich klem in de hoek. De kippen staan tegen elkaar geplet in krappe kooitjes vol kak. Schichtig steken ze hun kopjes door de tralies en richten hun ogen glazig op het asfalt. Sommige hebben de kop naar de hemel gedraaid. Voelen ze dat hun einde nadert? Een witte hen, helemaal bovenin, kijkt me strak aan, alsof ze mij probeert te hypnotiseren. ‘Hé vriend! Heb je kak in je doppen! Je ziet toch dat ik achteruit moet!’ buldert de chauffeur tegen een automobilist, die op zijn beurt driftig teruggebaart: ‘Jij hebt zelf kak in je doppen, zoon van een hond! Je hele wagen zit vol kak! Je houdt de boel op, zakkenwasser!’ Met piepende banden scheurt de automobilist achteruit. Het gekakel neemt toe.

Ik ga zitten op de rand van het bed, voel me nog steeds duf. M’n hoofd lijkt gevuld met vla. Ik neem een douche. Het water is de eerste vijf minuten koud, daarna lauw. Warmer wordt het niet.

De receptionist verontschuldigt zich niet als ik terloops opmerk dat het water koud was. Zijn overdaad aan haargel glanst mooi bij zijn gladgestreken streepjescolbert. De putjes in zijn wangen lijken op sinaasappels die te lang in de schaduw lagen. Nogmaals, nu nadrukkelijker, herhaal ik dat er tegen de belofte in geen warm water was.

‘De boiler is vannacht kapotgegaan’, antwoordt hij.

‘Toevallig’, zeg ik.

‘Als je ’t niet gelooft kan ik het niet helpen.’

‘Misschien kan er iemand geregeld worden die het zaakje repareert, een loodgieter ofzo. Ik heb er zelf niks meer aan, ik vertrek zo.’

‘Ik heb al iemand gebeld.’

‘Dus gisteren deed de boiler het nog?’

‘Gisteren deed-ie het nog prima.’

‘Valt nog mee dat ik niet op een kakkerlak sliep.’

Hij gniffelt.

‘Maar’, vervolg ik, ‘misschien was ik gewoon te vermoeid om dat te merken.’

Behoedzaam telt hij de 150 dirham die ik hem voorleg. Met zijn duim drukt-ie tegen de rand van elk velletje om mogelijke dubbele te scheiden.

Voor 10 dirham neem ik een petit taxi die mij brengt naar de taxistandplaats voor Ségangan.

Onderweg passeren we het grote, met tweedehandse voddenbergen bezaaide moskeeplein. Een geweldige vlooienmarkt. Een geweldige vlooienmarkt aan de poorten van Gods huis.

Een lange, afgebrokkelde stoeprand waarlangs de witte en beige Mercedessen 240 rommelig in de rij staan. Steeds schuift er een op; geen taxi is zonder deuken, zoals geen leven zonder deuken is. De zon die zich de hele ochtend gedeisd hield laat zich eensklaps gelden. Als een vlam schiet ze uit de hemel. Enkele chauffeurs dragen een baseballcap. Door het samentrekken van de oogspieren tijdens het vele turen en wachten in de zon, ligt om de ogen een fijn, haast microscopisch netwerk van rimpels en kraaienpootjes. Kraaienpootjes zijn doeltreffend bij scheldpartijen omdat ze kunnen samentrekken tot één dreigende frons.

Ik brand m’n hand aan het autodak; goddank vlot de doorloop. Weldra zit ik op de zondoorstoofde achterbank, ingeklemd tussen twee bezwete mannen. Aan hun gekerfde handen te zien bouwvakkers. Of graanboeren. Over de volle lengte van de voorruit loopt een barst. Aan weerskanten van mij blaast een adem die denken doet aan de opengereten pens van een oude bok. Waar komt deze weerzinwekkende mondgeur vandaan in een land waar men dagelijks tientallen miljoenen glazen thee met mintsmaak drinkt?

De taxi brengt mij, met enkele tussenstops, naar Ségangan. De straten zijn niets veranderd, de mensen evenmin, dezelfde broeken, dezelfde getekende koppen, dezelfde troep. Hier en daar een likje verf aan de voorgevel van een winkelpand; in het internetcafeetje staan nog steeds dezelfde plastic stoeltjes met poten die doorbuigen als je achteroverleunt. De geschiedenis passeert hier als een luiaard aan een boom.

Op een straathoek stap ik over op een okergele taxi die mij in een slingerbeweging langs heuvels vol zwerftasjes leidt naar mijn eindbestemming; mijn geboortedorp Ouled Ali: de kinderen van Ali. Op de een of andere manier voelt het goed om de zoektocht naar een bruid aan te vangen in een dorp dat gesticht is door een man die vernoemd is naar Ali, een Koranische naam van het eerste uur, een legendarische martelaar; de enige uit het godbezielde legioen die een dubbelpuntig zwaard droeg, bij de punt gespleten als een beest met twee tongen, rustend in een schede van gekookt leer; een wapen waarmee hij in één machtige beweging de kop afhakte van eenieder die de Profeet belasterde of dwarsboomde; een man behept met superieure krachten en een zwaar gemoed; een die bovendien, vanwege de stille afzondering van het vele lange nachtwaken in de dorre woestijnen en onder sterrenstelsels die we in het Westen nooit te zien krijgen, alle zoete en bittere indrukken van de natuur ontving zoals die in alle maagdelijkheid aan haar ontsproten. Ik, Moebdi, sta in tribale bloedlijn van deze man genaamd Ali, en het kan niet anders dan dat in deze landstreek een beeldschone bruid op mij wacht.

#

♣

Daar doemt ons huis op! Onze piso. Ons roze-groene schuimblok. Niet het huis waarin ik geboren ben, wel de grond waarop het is gebouwd. Het oude, leemrieten huis, met de broodhut in de tuin, waar moeder op een natte ochtend tijdens het broodbakken haar eerste barensweeën van mij kreeg, is al vele jaren geleden gesloopt. Daarvoor in de plaats kwam dit drielaagse betonnen schuimblok. Ik ben een broodhutkind. Met in Europa verdiend geld is mijn wieg kapotgemaakt. Toen gisteren het vliegtuig als een zeis rakelings over de bergtoppen scheerde, kon ik goed zien hoe deze schuimblokken als zonderlinge bakbeesten het landschap waren binnengedrongen en hoog boven de laatste, lemen bouwsels uittorenden. De lemen hutten vechten een verloren doodstrijd. Met hun felle piskleuren geven de schuimblokken de schrale, armoeiige landstreek een luxueus aanzien. Maar het is je reinste bedrog. Migranten bespaarden in Europa op vreten om hier een piso te kunnen bouwen. Nu kunnen ze hun eigen piso opvreten.

Het geluid van de sleutel in de gegalvaniseerd ijzeren deur doet de vogels verschrikt naar buiten fladderen. Ze vluchten door het luchtgat in het dakplafond. Overal ligt kak. Tegen de muur aan de overkant, waar het gat in de gevel zit, groeit een nietig plantje.

In het huis hangt een zacht schemerduister en het ruikt naar hitte en stof, hier en daar een zweem van oud vet en onbewerkt leer. Onwennig dwaal ik door de brede traphal, door een boorgat in de muur schijnt een straal zonlicht naar binnen. In de garageruimte vind ik drie kleine karkassen; dunne, witte botjes, volkomen afgekloven.

Het luik van het waterreservoir laat zich na enige krachtsinspanning openrukken. Diep beneden op de bodem is een lichte glinstering waarneembaar. Ik zie iets wegschieten, vliegensvlugge beestjes. Het verbaast me dat er nog water in staat. Ik weet niet hoeveel jaren geleden de watercamion, die zijn slang als een dikke anaconda via de voordeur in het bassin liet bungelen, voor het laatst is besteld. De naast het luik bevestigde aandrijfmachine, zo groot als een snorfietsmotor, zou het water omhoog moeten stuwen, naar de waterkuip op het dak. Maar als ik de stekker in het stopcontact duw gebeurt er niets. Alle delen rondom de moertjes en bouten zijn geroest. Ik kan misschien wat chloor kopen en in het reservoir gieten, maar het zal er toch op neerkomen dat ik aangewezen ben op gebotteld mineraalwater uit de winkels.

Even later verzeil ik in de huiskamer, op de eerste verdieping. Staand onder de met plastic omwikkelde kroonluchters voel ik mij voor het eerst meer indringer dan zoon. Meer dief dan iemand met een wettelijke eigendomsaanspraak. Bij elke stap die ik op de tegelvloer zet weerklinkt een galm door de hal. Ik strijk langs de betegelde wanden en trek een helder spoor door het stof.

De deuren knarsen en piepen alsof een grijsaard in zijn slaap wordt gestoord. Ik gooi alle ramen en blinden open. Op de vloer liggen een viertal plastic schoteltjes met een grijzig, metaalachtig poeder. Ik breng een schoteltje naar m’n neus, maar ik ruik niks. Is gif reukloos?

Het luik in de keuken zit muurvast. In een la vind ik een schroevendraaier, waarmee ik het luik open wrik. Het binnendringende licht vonkt goudgeel tegen de opdwarrelende stofdeeltjes op het aanrecht. Langs de muur staat een rij plastic bakken, alle zijn leeg op een na, die iets bevat wat op keutels lijkt. Op een rek staat allerhande keukengerei, lepels, vorken, plastic bekers, glazen potten, pakken koffie, alles overdekt met stof en spinrag.

Een rek erboven is gevuld met halflege flessen olie en azijn, twee pakken zout, een trommel suiker en een pot aangekoekte melkpoeder. Allemaal proviand die mijn moeder zo had neergezet. Dit is haar keuken, of beter: dit wás haar keuken; ze zal deze spullen nooit meer zien. Ze is oud en ziek. Ze keert in een kist terug naar dit dorp en verdwijnt onder de droge zoden. Zonder notie te nemen van de houdbaarheidsdatum trek ik een blik abrikozen open en schrok de inhoud weg. De zoetheid van de vruchten vermengt zich met de geur van stof en zweet die uit mijn kleren wasemt.

In de slaapkamers op de tweede verdieping tref ik op elkaar gestapelde matrassen aan, gewikkeld in zwarte plasticfolie, waarover een laag stof als een groezelig begrafenislaken rust. Ik schrijf mijn naam in het stof.

In alle toiletten – hurktoiletten, ik tel er drie – hangt in plaats van zee of dennenbos de geur van kamfer en oud cement. In de muur een kraantje, daaronder een emmertje. Dit heet vooruitgang. Vroeger deden we aan wildpoepen. Als kind hurkte ik achter een muurtje of een struik. Na afloop veegde ik m’n gat af met een steen, bij voorkeur een gladde steen, dat schaaft minder. Gladde stenen die uitliepen in een stompe neus waren de beste, die hadden een beter bereik. Als je geen gladde steen kon vinden, nam je genoegen met een ruw exemplaar. De vurige schrammen aan je bastje nam je op de koop toe, die behandelde je met salie en bladeren van de terpentijnboom. Er waren ondernemende geesten bij die de mooiste stenen al hadden verzameld en in zakken bewaarden. Voor een appel en een ei kreeg je zo’n kluitje prachtstenen mee. Dan hoefde je niet als een gek te zoeken naar goed materiaal terwijl de boel eruit liep. Soms dacht je geluk te hebben, dan zag je een schitterende steen liggen. Gauw raapte je die op, maar wat bleek: hij was al gebruikt. Als je mazzel had was de kak hard en droog en kon je die zo ervan afschrapen. Maar het kwam vaker voor dat je handen al onder de smurrie zaten nog voor je zelf had gekakt.

Uit de kledingkast fladderen drie trage motten op. Stuntelig botsen ze overal tegenaan; het sukkeligste insect dat rondvliegt, de naam vlinder onwaardig. Een voor een mep ik ze uit de lucht en werp ze uit het raam. Beneden in de garage veeg ik de harde muizenkeutels (of wat die zwarte, dunne korrels ook mogen zijn) bijeen en verdelg terloops alle spinrag en wegkruipende spinnetjes. De ramen en ladenkastjes stof ik af.

Een opvliegende duif jaagt me de stuipen op het lijf. Hij hield zich schuil achter de provisiekast. Kessh! Kessh! Kessh! Met een vaatdoek jaag ik hem weg. Ploffend tegen wanden en kasten ontsnapt hij via het raam, een spoor van dwarrelende donsveertjes achter zich latend.

Het dakterras is een aarderood betegeld pleintje van elf bij zeven, omgeven door een balustrade die aan de voorzijde onderbroken is door een rij steunpilaren waarvan de tussenruimte uitzicht biedt op de heuvels en de dorpen westwaarts. Tegen de muur, achter in de hoek, is een wastobbe ingemetseld, met waterbak en kraan. In het schuurtje rechts achterin is het aangenaam koel. Ik tref er veel oude rommel aan, tegels, een troffel, een klauwhamer, een pletsteenhamer, blikken oude verf. Tegen de wand een tweedehandse Siemens-wasmachine. Dit rommelschuurtje schijnt mij een aangename leesruimte, een schuilplekje voor als het binnen te benauwd is en te heet op het dak. Of als ik bij een regenbui de druppels wil zien spatten op de tegels, zoals vroeger op de patio. Ik pak de bezem en begin stof en spinrag op te vegen. Een zonderling, grasgroen insect stuift naar buiten en stijgt op als een helikopter. De tegels en bakstenen, overblijfselen van de bouw, stapel ik op elkaar naast het hok. De Siemens-wasautomaat, in verregaande staat van ontbinding, gebruik ik als bijzettafel voor de stapel boeken die ik heb meegenomen. Langs een door termieten aangevreten ladder klauter ik aarzelend het schuurdak op en tuur over het dorp. Ik voel mij God, ik zie alles, maar niemand ziet mij. Vanaf dit schuurdakje klim ik verder naar de hoger gelegen waterkuip, die met slangen in verbinding staat met het bassin op de parterre.

Uit Nederland heb ik iets voortreffelijks meegenomen: een hangmat. De uiteinden span ik tot twee lange punten die ik aan de twee dikke ijzeren haakpinnen strak vastknoop. Na twee uur geram en gesjor met gereedschap en touwen bekijk ik triomfantelijk het resultaat: een mooi, stevig, wit canvaszeil dat zich diagonaal uitstrekt over de volle breedte van het dak. Een heus kunstwerk. Deze hangmat wordt mijn masttop, mijn kraaiennest. Hier zal ik liggen, veertien meter boven de aarde, onzichtbaar voor de wereld, met beneden mij het trage voortbewegen van de mensheid. Ik hoor geen nieuws, lees geen krant, niets over failliete verzekeringsondernemingen, de val van de huizenmarkt, rampen die familie of verre volkeren treffen, helemaal niets. Hier kan ik buiten het bereik van klok en kalender schuilen en plannen smeden. Niemand die mij zal vinden, als een parasiet in een darm zal ik sluimeren, als een teek in een boom, als een hagedis onder een steen.

De dag is alweer bijna om en ik heb alleen maar getimmerd, afgestoft, opgeruimd en het schuurtje ingericht. Een lauwe, ietwat bewolkte dag. Ik voel nog niet dat ik in een ander land ben aanbeland. Mijn lichaam is mijn geest vooruitgesneld, die twee moeten elkaar nog hervinden. Ik heb nog geen sterveling gesproken. Niemand is er trouwens van op de hoogte dat ik hier ben, en dan nog: wie zou ik moeten spreken? Directe bloedverwanten heb ik hier niet, behalve dan tante Fadma en oom Hassan, en in de wijde omtrek nog een handjevol verre neven en nichten.

Vanaf het dak sla ik drie landarbeiders gade die gebogen staan over het graanveld. Ze snijden en binden de graanhalmen tot vierkante pakketjes. Twee van hen dragen een strohoed. Ze zwoegen hard voor hun brood. De rode zon en de felle kleuren van het veld steken scherp af bij hun strohoeden. Ik besluit naar ze toe te gaan.

Op mijn vraag of ze willen poseren voor een foto, nemen ze een amicale houding aan en slaan hun armen over elkaar. Ze lachen als kleine kinderen op een klassenfoto. Ik beloof hun een kopie.

Ik rust wat uit op de divan en streel het goudgerande stiksel. Een piso heet een migrantenvilla te zijn, een klein paleisje, een oord van comfort en luxe. In Europa sliepen de migranten in kippenhokken die pensions heetten, nu beschikken ze over paleizen vol spinrag en muizenkeutels. Ja, ik woon nu in een paleis, maar waar is mijn prinses? De prinses die rustend op haar zij op karmijnrode kussens haar opwachting maakt. Die mij haar trillende navel gunt. Die met mij wil trouwen. Het enige wijfje dat in dit paleis rondscharrelt is die strontvlieg aan het raamkozijn.

De rest van de avond vouw ik kleren en berg ze op, lummel hier en daar wat rond, blader wat door mijn boeken. Twee sandwiches, een fles water en een sinaasappel die ik nog van de reis had overgehouden, vormen mijn avondmaal.

Van een dubbel matras en een wit gesteven laken maak ik een slaapplaats. Ik tracht mijn onrustig zwenkende gedachten tegen het witte plafond tot bedaren te brengen.

#

♣

Duizelig word ik wakker, beroerd geslapen. Onophoudelijk hondengeblaf, gebalk van een ezel, gezoem van dorstige muskieten. Om de dikke, muffe stoflucht van de stapel opgerolde tapijten te verjagen liet ik de hele nacht het raam open. Een bromvlieg scheert als een aasgier rond mijn hoofd, daagt me uit, loert op het vocht in mijn ogen. Hij landt op mijn arm en als het achterlijfje iets doorbuigt haal ik uit. Raak!

Ik denk aan de kamermeisjes in het hotel, dat luidruchtige gekakel in de ochtend, toch een stuk aangenamer wakker worden dan dit. Spijt dat ik er niet een naar mijn kamer lokte.

Ik zet koffie. Het koperen steelpannetje vul ik met water, twee scheppen koffie, stokje kaneel. Op een laag pitje op de butagasfles breng ik het aan de kook. De gasfles gebruik ik met enige vrees. Het zou niet de eerste keer zijn dat zo’n ding in het gezicht ontplofte en de nabestaanden nog dagenlang vleesresten van de muren moesten schrapen. Dood gaan we allemaal, daar niet van, en voor een goede kop koffie moet je iets overhebben, maar toch. De koffie drink ik op een stoel aan de rand van het dak. In de wastobbe aan de overzijde ligt een dikke laag stuifzand. Uit de kraan komt niks. Mijn oog valt op een vreemd, karamelbruin object, half verborgen onder het zand. Gek dat ik het niet eerder opmerkte. Voorzichtig pak ik het op. Een joekel van een sprinkhaan. Volmaakt gemummificeerd. De vleugels in elkaar geklapt, krachtige mandibels, de achterpoten bijeengevouwen, de voorpoten krijgshaftig in elkaar gekruist, alsof hij in de oorlog sneuvelde. Door zijn langgerekte ligging heeft-ie iets van een bidsprinkhaan, maar deze zijn groen en kennen een kortstondig huwelijk. Het mannetje zoekt een vrouwtje en als hij haar vindt paren ze; meteen na de zaadlozing grijpt ze hem tussen de krachtige voorpoten en knaagt ze z’n kop eraf en vreet ’m in z’n geheel op.

Hoe komt deze hier op ’t dak?

Wat niet door de knager was weggeknaagd

Werd door de verslinder verzwolgen

Wat de verslinder liet staan

Werd door de kaalvreter weggevreten

Wordt wakker, gij dronkaards en huilt!

Want een volk is tegen mijn land opgetrokken

Weeklaag als een maagd in een rouwgewaad

Die kermt om de bruidegom van haar jeugd.

Voorzichtig leg ik het diertje in m’n handpalm. Een vederlichte, volkomen uitgeholde demon die door de droge siroccowind in de hoek is weggemoffeld. Voorgoed verstarde voelhorens. Een kakement dat nooit meer opengaat. Als ik over de achterpoten strijk blijven de harde borstels als weerhaken in m’n huid steken. Ervoor wakend dat hij niet onder mijn handen verkruimelt, loop ik met de mummie naar beneden, stop hem in een zakje en berg hem voorzichtig op in m’n koffer.

Ik kruip m’n hangmat in, m’n heerlijke kraaiennest. Ondanks de beroerde nacht voel ik me niet moe, uitgerust zelfs. De felle, strakke hemel prikt in m’n ogen. In de verte nadert een plukje wolk met een goudroze rand. Een prachtige dag om te beginnen aan mijn opdracht: het vinden van een bruid. Een kwart eeuw fladderde ik door het leven als een vlinder van bloem naar bloem. Nu is de tijd gekomen om een bloem te kiezen en die te voeden en water te geven. Er de mooiste bloem van te maken. De kennis en ervaring die ik opdeed in Europa kan ik goed gebruiken, maar welke bloem kies ik? In elk geval een bloem uit eigen klei. Een bloempje dat bloeit onder de zon van Afrika heeft beslist meer in zijn mars dan een bloem die gebukt gaat onder de zware, Noord-Europese wolken. Zon schenkt energie terwijl wolken terneerdrukken. Veel noten op m’n zang heb ik niet. Bruidjelief moet lief zijn, ietwat verknipt, dat mag; dat houdt de voorspelbaarheid, het dodelijkste in een huwelijk buiten de tent, tenminste, voor een poos. Bruidjelief geniet enige scholing, ze moet, als ik een ondeugende opmerking maak, het vermogen bezitten tot blozen, ik moet met haar kunnen grollen en dollen, alles uiteraard in het Berbers, ik bedoel, in mijn huis geen Arabisch geleuter! Daar krijg ik hoofdpijn van. Verder is ze van eenvoudige komaf, fris, fruitig, een lichaam zo hard als een bloemknop; ze hecht niet te veel aan dure kleertjes en sieraden, dat verpest de geest en kost mij uitsluitend bakken geld, en, niet als laatste, ze is gezegend met een smoel- en achterwerk die uitnodigen tot geslachtelijk verkeer. Tenminste, voor de eerste paar jaren. Verder, klein gebrek geen bezwaar. Zou ik in mijn dorp kans maken op zo’n meisje? Ze zeggen dat ongeluk in een klein hoekje schuilt, maar wie zegt niet dat geluk óm de hoek schuilt, in mijn eigen kleine dorp! Ik weet in elk geval dat tante Fadma een huwbaar pleegkind heeft. Toen ik moeder vertelde over m’n plannen noemde ze nog haar naam, die naam ben ik vergeten, maar het zou volgens haar goed trouwmateriaal voor me zijn. Dus eerst maar dat kind peilen voordat ik de grote stad in duik. Overigens, een pleegdochter levert op voorhand al twee voordelen op: van nature gezegend met eigenschappen als zorgzaamheid, gedienstigheid, bescheidenheid; eigenschappen die voortvloeien uit dankbaarheid voor het feit dat een familielid haar heeft willen opvangen en verzorgen, anders was ze maar aan de straat overgeleverd. Ander voordeel: pleegdochters staan enigszins buiten de familie. Dat betekent dat als er stront aan de knikker is niet meteen de hele appelmand gaat rotten. Maar dit laatste speelt in mijn geval nauwelijks een rol, want als ik straks gearmd met m’n bruidje naar Europa terugkeer, ben ik ontsnapt aan welke appelmand ook; kan ik met m’n wijfie doen wat ik wil. Bovendien, laten we eerlijk zijn, sommige meisjes, in het bijzonder die met mooie konten, zijn het risico van stront-aan-de-knikker meer dan waard. Kijk naar de kont en je vergeet de stront, zo is het.

#

♣

Ons dorp is een dorp als vele andere. Het rust aan de voet van een heuvelrug. Dwars erdoorheen loopt een asfaltweg waar iedereen blij mee is. Behalve de honden, die worden vaak overreden. Aan weerszijden staan groepjes witte huisjes met hier en daar een hoog oprijzende piso. In het aangrenzende dorp, Imadjahan, is niet één piso uit de grond gestampt; dat dorp kent niet één Europese gastarbeider met een zoon die terug wil naar zijn geboortegrond om een bruid te vinden; daar bestaat voor elk potje een dekseltje. Vlak boven Imadjahan glooit dichte begroeiing van ceders en coniferen, maar helemaal bovenin, aan de top, zijn alle bomen omgehakt en alle struiken weggesnoeid om plaats te maken voor een hotel met zwembad. Aan de voorgevel van het hotel zijn blauwe en rode neonlampen bevestigd.

‘O, dat onding! Dat is een hotel, gebouwd door Said-n-tqoeboet’, zegt oom Hassan.

Oom Hassan is een forse, dikbuikige man met een onderkin die aan Hendrik viii van Hans Holbein doet denken. Na een paar stevige omhelzingen en wangzoenen ben ik naast hem gaan zitten. In de schaduw, schuin tegenover het dorpswinkeltje aan de autoweg, nipt hij aan een kopje Nescafé. Zijn buik dijt ieder jaar een stuk verder uit, heeft nu de allure van die van een volwassen hangbuikzwijn.

‘Die vos zit in Spanje, dik in de business[1]’, en hij neemt een slok van zijn koffie. Hij moet zijn arm helemaal uitstrekken om het kopje te pakken. Oom Hassan wordt gevreesd om zijn grote bek en brute kracht. Hij heeft eens twee volwassen mannen met een heipaal tot moes geslagen. Ze moesten ze na afloop bij elkaar rapen. Twee ervan lopen nog steeds invalide rond. Ze zeiden ‘iets’ tegen zijn vrouw toen ze passeerde. Ook knipte hij eens met een heggenschaar het oor af van een dorpsgenoot. De stumperd had verzuimd een lening terug te betalen, kwam steeds aanzetten met smoesjes. Op een dag was oom Hassan het zat en klopte met een heggenschaar in de hand bij de man aan. Ook sneed hij eens het oor af van een hoerig teefje dat maar niet uit zijn tuin wilde oprotten en honden uit de hele streek aantrok.

‘Iedereen die mij ergert herken je aan z’n ene oor, hahaha!’ Als hij lacht steekt zijn borst recht vooruit.

Inmiddels is oom Hassan politicus geworden. Als gemandateerde vertegenwoordigt hij onze streek in de regioraad, waaronder de dorpjes Ouled Ali en Imadjahan. Vóór zijn uitverkiezing ronselde hij stemmen, soms met vleiende woordjes, vaak met bedreigingen. Hij beloofde aan elk gezin stromend water en elektriciteit. Hij kwam bij ze thuis met een zak uien uit zijn eigen tuin. ‘Ik ben jullie hoeder’, zei hij en sloeg parmantig met de hand op zijn buik. Al drie keer lukte het hem om herkozen te worden, maar stromend water heeft nog niemand gezien. Elektriciteit wel, maar dat is niet zijn verdienste maar beleid van Rabat. Bovendien valt de stroom zo vaak uit dat de bewoners nog steeds dozen met kaarsen moeten inslaan.

Sinds zijn laatste herverkiezing voelt hij zich de koning te rijk en drinkt hij uitsluitend Nescafé en kijkt hij voetbal in etablissementen met breedbeeldscherm.

‘Iwa Moebdi, kom je weer je wortels proeven?’

‘Nee, ik kom om te trouwen.’

‘Kijk, dat is mannentaal! Het werd tijd, jongen. Met wie?’

‘Weet ik niet. Ik moet haar nog vinden.’

‘Ah! Het krioelt hier van de meisjes. Maar kijk goed uit je doppen. Voor je het weet zit je in de penarie.’

‘Ik heb geen haast.’

‘Als je hulp nodig hebt, je weet me te vinden, hè? Ik regel alles.’

‘Dank u, oom. Maar misschien kan je eerst de elektriciteit regelen, ik heb vannacht weer gezellig bij kaarslicht moeten lezen.’

‘De klootzakken! Ze leggen oude, versleten stroomdraden aan, goedkope troep, daarom dat gedonder steeds, maar ik ben ermee bezig, hoor je.’

‘Pak ze maar aan, die gasten.’

‘Je weet toch dat ik persoonlijk heb gezorgd voor de stroom in ons dorp? Zonder mij leefden ze hier nog steeds in grotten!’

Een geel insect cirkelt om zijn oor, dan slaat hij op zijn wang en veegt z’n hand af aan zijn broek.

‘Ja, oom, dat is iedereen bekend.’

Een paar jaar terug, toen hij al politicus was, zat-ie in de bouw. Dat leverde hem veel lucratieve opdrachten op, doorgaans van shab algharizj[2]. Als atasjroen[3] zorgde hij voor alle benodigdheden, bakstenen, cement, ijzerwerk, metselaars, sjouwers. Over vergunningen maakte hij zich nooit zorgen, want hij had ‘hoge politieke connecties’. Hij beweerde dat hij maandelijks met de burgemeester van Nador dineerde. Maar de laatste jaren ligt de bouwsector op z’n gat.

‘Weinig te doen in de bouw, hè’, zeg ik.

‘Dooie boel. Omdat die sukkelige migrantenkinderen liever in Tanger en Rabat investeren dan in de Rif. Idioten! Wat is mooier dan onze Rif?!’ briest hij.

‘Wat doet u tegenwoordig, oom?’

‘Ik boer. Luister naar me, niks mooiers dan met je handen in de aarde wroeten. Ik bewerk een van mijn opa geërfd stuk grond. Ik laat er koeien en schapen grazen, beetje uien en olijven. En weet je, ik heb er ook water ontdekt, er zit verdomme gewoon fris water onder mijn grond! Gelijk een put geslagen. Baraka[4] van Allah.’

Hij bidt tot geen enkele God, weet ik.

‘Dat is heel mooi.’

‘Zeker weten, niks mooiers dan boeren.’

‘Wie slapen daar eigenlijk?’

Ik wijs omhoog naar het hotel. ‘Het ziet er zo leeg uit.’

‘Toeristen.’

‘Welke toeristen?’

‘Fransen en Duitsers natuurlijk!’

‘Wat hebben die hier te zoeken?’

‘Kameraad! Die gasten zijn gek op slangen en cactussen!’

‘Maar alle luiken zijn potdicht.’

‘Het seizoen moet nog beginnen. Maar wat dacht je van onze eigen toeristen.’

‘De Arabieren?’

‘Precies, de bourgeoisie, die vette stinkerds uit Fez en Casablanca, die zijn gek op whisky en meisjes. Ze nemen ze mee uit de stad.’

Hij buigt zich naar mij toe alsof hij me een geheim wil toevertrouwen.

‘Ik heb plannen.’

‘Alweer? Stilzitten kunt u niet, hè?’

‘Alleen ezels zitten stil. Ik ga aardewerk verkopen.’

‘U maakt een grapje.’

‘Niks grapje. Pannen, kruiken, schalen, dat soort spul, gewoon langs de weg, dat vinden die buitenlanders te gek!’

‘De buitenlanders die van slangen en cactussen houden?’

‘Precies! Een mens moet vooruitkijken. Straks komt de koning langsgereden en zal je zien dat het asfalt plotseling zo glad is als in New York! Een kwestie van tijd, jongen, dan komen al die buitenlanders hier een huis bouwen. Ze hebben in Europa geen ruimte meer, geen natuur, geen frisse lucht, ze stikken allemaal van de autogassen, hartziektes, longkwalen. Iedereen lijdt daar aan de longen, verdomme, man! Jij woont daar en je kijkt me onnozel aan.’

‘U weet meer dan ik.’

‘Satelliettelevisie! Je hoort op de televisie niks anders dan over stress in Europa, overal stress. Maar hier is geen stress. Hier zijn slangen en bergen, honing voor de longen, snap je? Je moet een neus hebben voor de handel, vriend.’

‘En u hebt die neus.’

‘Wat denk je! Straks gaan hier hele volksstammen voorbijrijden en dan zien ze dat prachtige, handgemaakte spul, puur aardewerk. Dat kennen ze niet. De dirhams stromen in miljoenen m’n zak binnen, let maar op! En nu de koning eraan komt, zal je zien wat een schitterend wegdek we hier gaan krijgen.’

‘Wat komt de koning eigenlijk doen? Een ziekenhuis openen, zeker?’

‘Gewoon op bezoek. Beetje rondrijden, hier en daar dineren, de temperatuur van het land opnemen, je weet wel.’

‘Wie zegt dat de koning langs dit weggetje rijdt?’

‘Ik heb m’n contacten, jongen.’

‘Wanneer komt-ie dan?’

‘Ze fluisteren deze zomer. Jij gaat ’m nog zien. Trouwens, ik heb ook plannen om een stuk van die berg daar weg te bulldozeren. Voor een paardenfokkerij. Paarden, zijn ze dol op, die buitenlanders. Maar dat is nog toekomstmuziek. Als ik jouw geld had, zou ik het wel weten. Wil je niet delen in de winst?’

‘Ach nee, oom, ik heb andere dingen aan m’n hoofd dan paarden.’

‘Jij bent gek! Paarden zijn goudstaven op vier poten! Denk er maar over na.’

Als ik even later afscheid neem biedt-ie me een lift aan naar Ségangan, maar ik sla het aanbod af. ‘Ik loop liever.’

‘Je hebt groot gelijk, roer die benen maar zolang je ze nog kan roeren. Moet je die pens van me zien!’ en hij geeft er een harde klap op. Ik lach.

‘En je weet het, hè, als je wil dat ik je aan een mooi meisje help, klop maar bij me aan. Ik regel alles. Hier is m’n telefoonnummer.’

Ik sta bij de bocht. Alle passerende taxi’s zijn vol. De zon brandt gaten in m’n rug. Het is pas eind april. Het wachten duurt me te lang. Ik besluit door te lopen. Een stuk verderop, in de bocht, blijf ik stilstaan bij een bouwvallig pand. Het is nooit afgebouwd. Kapotte ramen, afbladderende muren, een zweem blauwe verf, net een oude pagode zonder kop. De eigenaar van dit pand loopt op krukken, weet ik. Op een dag legde hij de bouw stil omdat het er spookte. Het was avond, hij moest een kruiwagen ophalen, hij deed de deur open, stapte naar binnen en zag midden op de binnenplaats een stokoude vrouw op de grond zitten. Ze droeg een hagelwitte bruidsjurk. Haar handen lagen in haar schoot en ze keek hem aan met holle ogen en haar stem kraakte: ‘Mijn zoon, waar was je toch? Kom bij me zitten.’ Hij stond aan de grond genageld, draaide zich om en vluchtte over het veld alsof hij vleugels had, struikelde over een kei en brak een been. Nu loopt hij op krukken. ‘Op de dag dat ik de duivel zag’, roept-ie tegen iedereen, ‘werd ik wereldkampioen hardlopen!’

Nooit meer zette hij een voet in dat huis. Het is nu een schuilplaats voor katten en straathonden. Ook alcoholische landlopers vinden er hun heil. Soms klinken er midden in de nacht schelle kreten en niemand weet wat dat geluid is. De een rept over djins, de ander beweert dat het een geit is van het schorem, gestolen en geroosterd op het vuur.

‘Hé, Moebdi! Wat sta je daar te kijken. Wil je het huis soms kopen?’

Het is Mimoun Bounwa, de caféhouder. Hij heeft kort grijs haar, een zonnebril, geruit overhemd, en kauwt op een rietje. Goed ken ik hem niet, maar hij deugt.

‘Waarom niet,’ lach ik, ‘ziet er aantrekkelijk uit.’

‘Het is maar wat je gewend bent.’

‘Woont dat spook er nog?’

‘Ach, man! Oudewijvenpraat.’

En hij kust me en vraagt wanneer ik ben gearriveerd en begint weer over het pand.

‘Die vent was ladderzat! Ik heb er vroeger met vrienden ook heel wat biertjes gedronken, maar niemand zag ooit iets raars. Nou goed, na een paar biertjes zag ik wel wat rare dingen, maar dat heb ik altijd na een paar biertjes, hahaha.’

Mimoun is nooit getrouwd geweest. Sinds hij drie of vier was – toen zijn vader stierf – woont hij bij zijn moeder.

‘Hé, ik zag je gisteren foto’s maken van die graansnijders. Nobel, zo krijgen die stumperds ook eens wat erkenning.’

‘Er was nog ruimte op het filmrolletje en er moest een nieuwe in.’

‘Goede gasten zijn dat, echte mannen. Je komt vakantie houden met je ouders?’

‘Eh, nee, ik ben in m’n eentje gekomen dit keer.’

‘Beter, joh, vrijheid.’

‘Ja, vrijheid, inderdaad …’

Ik aarzel of ik ’m zal vertellen over ’t doel van m’n komst. Nee, ik kan er maar beter over zwijgen. Voor je het weet is de hele landstreek op de hoogte, dat legt een druk, ik hoor de vragen al: ‘Heb je al wat moois gevonden?’ ‘Wanneer gaat het feest knallen?’ ‘Kunnen we het rundje al komen proeven?’ Nee, ik kan beter m’n mond houden. Oom Hassan weet het nu, maar die heeft belangrijkere zaken aan zijn hoofd.

‘Verder gebeurt hier niet veel, zeker?’ vervolg ik.

‘Nou, een paar maanden terug vaagde een regenbui een heel dorp weg.’

‘Een heel dorp?’

‘In de buurt van Temsamane. Verstopte bermgoten. Die dingen zijn bedoeld om overtollig regenwater af te voeren, maar iedereen dumpt er zijn troep in. Moeten ze eens proberen als de koning komt, zullen ze wat meemaken.’

Dan schiet de caféhouder ineens naar voren en plet een vette boktor onder zijn schoenzool. Een kraakhelder geluid als van een verbrijzelde walnoot. Hij veegt z’n schoenzool aan het wegdek af, een zwarte streep.

‘Twee jonge meisjes door het water meegevoerd. Morsdood. Allemaal door die teringzooi die ze in die goten donderen.’

‘Ongelooflijk …’

‘…’

Ik wil hem vragen waarom hij niet getrouwd is, maar omdat ik vrees dat de vraag gevoelig ligt en ik waarschijnlijk toch geen eerlijk antwoord krijg, vraag ik: ‘Hoe loopt de handel?’

‘Alle lof aan Allah, maar vandaag rust ik uit. Ik ga lekker uitwaaien in Melilla[5]. Van imazighen[6] krijg ik alleen maar hoge bloeddruk.’

Ik lach om zijn grap en hij geeft me een amicale schouderklop.

‘Trouwens,’ zegt hij, ‘ik hoorde dat er vannacht varkens zijn aangereden. Laten we eens kijken.’

Hij raapt een flesje Flag Spéciale[7] van de grond. ‘Zuipen! Daar zijn we goed in! Zuipen! Zuipen! Zuipen! Tot we krankzinnig worden en eindigen zoals dit bierflesje’, en hij geeft er een schop tegen. ‘In de goot!’

Ergens in de berm vinden we de kadavers van twee jonge everzwijntjes. Geen van beide groter dan een boskat. Ze liggen stijf op de rug. Door de opgeblazen lijfjes en de omhooggestrekte poten is het alsof hun hart het plotseling begaf midden in een yogaoefening. Naast de kopjes glinstert een donkerrode plas, daarboven een wolk groenbuikvliegen. De bekjes met spitse tanden staan in een grimas.

‘Ik wist niet dat hier varkens leefden’, mompel ik.

‘Die vervloekte Arabieren. Die hebben ze hier in de bossen uitgezet, zogenaamd voor de biodiversiteit, maar in het geniep zijn ze erop uit om ons Berbers aan het varkensvlees te krijgen. Een paar klootzakken hebben het al door het eten gemengd, maar die zijn aangeklaagd. Nooit gaan wij Berbers aan ’t varkensvlees, nooit, al sterven we van de honger!’

Even later lopen we Ségangan binnen, het voorstadje van Nador, dat zijn naam dankt aan de Spaanse kolonisator. Na de Spaanse aftocht in 1956 is het plaatsje weer in handen gekomen van de oorspronkelijke bewoners. ‘Meteen toen de Spanjaarden vertrokken,’ zegt-ie, ‘ging het hier bergafwaarts. Ze vreten nu bonen bij gaslicht. Moet je die ouwe panden zien, die Spaanse kazernes, nooit een poetsbeurt of likje verf. Schijthokken zijn het. Honden en luizen. Als de koning komt, en hij komt binnenkort, moeten ze hem daar ook even een kijkje laten nemen, maar dat durven ze natuurlijk niet.’

We nemen afscheid en ik beloof een keer in zijn café langs te komen.

De eerste stap in mijn plan van aanpak is een lokaal telefoonnummer aanschaffen. Ik moet goed met het meisje kunnen praten, zonder dat iemand ons ziet of hoort.

In het belhuis raak ik aan de praat met de verkoper, een jonge gast met een Nike-petje op. Tussen neus en lippen maak ik een opmerking over de dooie everzwijntjes.

‘Alweer raak, de derde keer deze maand, vorige week nog een joekel, op de weg van Fargana.’

‘Vroeger zag je die beesten nooit.’

‘Vroeger is vroeger, makker. Tegenwoordig wordt op ze gejaagd. Ze serveren het als schapenvlees.’

‘Mimoun-de-café-eigenaar had het er ook al over. Maar dat kan toch niet waar zijn?!’

‘Wallah alhadiem[8], ik zeg je!’

‘Kom op, man! Schaap smaakt echt anders.’

Omdat ik hem niet wil geloven, vertelt hij me de geschiedenis van de twee broers die opgepakt zijn omdat ze in hun restaurant zwijnenvlees op tafel zetten. Ze gingen ’s nachts op strooptocht. De kadavers die ze vonden namen ze ook mee, verse en rottende. Onder het voorwendsel van schapenvlees schotelden ze hun klanten zwijn voor. Zelfs ezel kwam op tafel, niets was ze te gortig. Ezelvlees bleek heerlijk in stoofschotels en soep.

‘Maar elke boerenlul proeft toch meteen dat het geen schaap is?’ werp ik nogmaals tegen.

‘Nee, man, dat proef je niet, ezel smaakt even zoet als schaap.’

‘Hoe kwamen ze er dan achter?’

‘Omdat de klanten ziek werden. Huiduitslag, buikpijn, braken, dat soort dingen. Weet je, onze magen zijn gewoon niet gemaakt voor zwijnenvlees, daar moet je een aparte maag voor hebben, een echte arroemi-maag[9]. Een dokter rook onraad en tipte de politie. Die deden op een nacht een inval, de broers waren op het dak met een gasbrander bezig, wormpjes schroeien. Op heterdaad betrapt. De politie moest neuskapjes dragen, een stinkende, gore bende in dat huis. In de vriezer vonden ze een half zwijn, de kop er nog aan. Een van die broers, de jongste, sprong van het dak, brak een heup en probeerde te ontkomen, maar kreeg een kogel in z’n been, de vuile schoft. Gelijk in de boeien geslagen.’

‘Hoeveel kregen ze?

‘De een zegt vijf jaar, de ander twee jaar, iedereen roept maar wat. Laatst hoorde ik dat ze alweer op vrije voeten zijn en dat ze een donutzaak hebben geopend, net buiten Nador, langs de autoweg naar Selouane. Ik zou er geen donut kopen als ik jou was.’

‘Dus al met al nog geen jaar in de bak.’

‘Rechter omgekocht, wat denk je, die gasten hebben geld, man.’

‘Loopt die donuttent een beetje?’

‘Er komen alleen vreemdelingen en reizigers. Weet je, die gasten lijken zélf ook op zwijnen, ze hebben allebei zo’n zwijnenkop van Allah gekregen, ik zweer het je, als je ze ziet, allebei zo’n stompe neus met van die grote ronde gaten erin, griezelig gewoon.’

‘Een sterk verhaal, vriend …’

‘Vraag maar aan wie je wil.’

Hij ziet dat ik hem niet geloof.

‘Ik zeg je: vraag wie je wil. Ik zweer het je, alles hebben die smeerlappen ons voorgeschoteld, hondenpoten, zwijnenoren, kattenlever, alles!’

‘Kattenlever?’

‘Wat dacht je? Kat-ten-le-ver.’

‘Lever van katten?!’

‘Ik zeg je toch, kat-ten-le-ver. Lever van zwerfkatten, er lopen er hier duizenden rond.’

‘En dat proef je zeker ook niet?’

‘Weet jij soms hoe kattenlever smaakt?’

‘Dat niet. Maar dat het kippenlever is, maak je mij niet wijs.’

‘Lever is lever, kameraad. Kat serveerden ze voor gasten die konijn bestelden en hond schijnt naar geit te smaken. Uitgekookt, die gasten. Als de koning zou weten van deze praktijken … hoewel, hij weet alles.’

‘Hij komt toch binnenkort?’

‘Dat zeggen ze. Eerst zien dan geloven …’

‘Ach, weet je,’ verzucht ik, ‘zo moeilijk is het eigenlijk niet. Met de juiste kruiden en pepertjes kan je zelfs een kameleon lekker maken.’

‘Ik eet alleen nog maar thuis, wallah, alleen nog maar thuis, gemaakt met de handen van m’n eigen moeder. Ik vertrouw geen enkele eettent meer, ik zweer het je, mij niet gezien!’

Een gehoofddoekt meisje komt binnen en loopt zonder ons aan te kijken direct door naar de telefooncabine. Mooi, sereen gezichtje, roodgeverfde nagels en lippen. De beljongen buigt voorover en fluistert bij m’n oor: ‘Die doet het met een Arabische politiecommissaris uit Nador. Die vuilak is getrouwd, nog ouder dan haar vader. Hij stopt haar vol met piemels en sieraden.’

We nemen afscheid en beiden prijzen we Allah die ons behoedt voor oplichters en gore Arabieren, terwijl ik denk: wat een geschenk is het om politiecommissaris te mogen zijn in dit land.

Ik slenter door een woonwijk direct achter de hoofdstraat. Ik probeer me een voorstelling te maken van dat meisje als ze voor die politiecommissaris uit de kleren gaat. Een heerlijk jong, soepel lijfje. Zou ze alles uittrekken? Ik heb eens een moslimmeisje gekend dat een striptease voor me deed, alles trok ze uit, tot en met het kanten onderbroekje, maar ze weigerde de hoofddoek af te doen, want dat ‘mocht niet van Allah’.

De woonwijk kent geen echte, betegelde straten, maar zigzaggende paadjes van zand en grind die drassig zijn omdat het vuile afwaswater afkomstig uit plastic pijpen onder aan de muren geen kant op kan. Hoewel het vaak de lelijkste wijken zijn waar je de heerlijkste wijven aantreft, ben ik er na een uur dwalen nog niet één tegengekomen, laat staan een geschikte bruid. Een matig begin van mijn zoektocht. Hier en daar fladderen wat slettenbakjes voorbij, maar die lopen zo gehaast en zijn zo druk in de weer met hun mobieltje dat elke poging tot een flirt op voorhand kansloos is. Maar ik wil geen slettenbak, ik zoek een goede vrouw, eentje om thuis mee aan te komen.

Ik laat mijn blik glijden langs de raamluiken, je weet maar nooit, misschien vang ik wel een glimp op van een jonge maagd, zo een als uit die romantische Indiase films, met van die lange haren, vuurrode mond, en verleidelijk knipperende wimpers. Maar alle luiken zijn gesloten. Op één na, daaruit koekeloert een stokoude knar met een baseballcap. Hij lijkt me precies het type dat z’n hele leven niks anders doet dan rondborstige meisjes bespieden. Voor dag en dauw zit-ie daar al te kwijlen naar jonge tieten, hij lokt ze met geld, net als die politiecommissaris.

Na wat zinloze slentertochtjes keer ik terug naar het centrum. Daar blijf ik hangen bij een drukke terrasbar. Een tv-toestel is hoog op een wiebelige kast gezet. Real Madrid tegen Valencia, een kraker. Binnen in de bar, helemaal achterin, naast een grote flatscreen, hoor ik boven het kabaal uit de onmiskenbare stem van oom Hassan, druk gebarend naar twee mannen. Hij merkt me niet op, ik laat het zo. Achter op het terras staat nog een lege stoel. Ik wring me tussen de mensen en plof neer. Af en toe valt m’n oog op een passerend wiebelkontje. Telkens duwt een kracht mij richting die heerlijkheid, maar het lukt me om te blijven zitten. Ik voel me kalm en ontspannen. Het leven is goed hier. Ik bestel een tweede kop koffie. Ik slaag erin om lange tijd geconcentreerd de match te volgen. Bij elke gemiste doelpoging klinkt er ‘ezel!’ of ‘hoerenjong!’ De Arabische commentator verkeert in een permanente staat van extase en ratelt sneller dan de bal over het veld rolt. Alles windt hem op, een uitgooi, een pass, zelfs een gewone uittrap van de keeper. Zijn bewondering voor het Spaanse voetbal kent geen grenzen. Af en toe hoor ik oom Hassan schaterlachen en brullen. Misschien legt hij z’n gezelschap uit hoe dol Europeanen zijn op potten en pannen. In de pauze bestel ik l’avocat[10], goed voor de proteïne. Vlak na de aftrap van de tweede helft scoort de Koninklijke, het terras veert op.

Ik zak weg, voel me loom en rustig, mijmer over kattenlever, krijg zelfs trek in kattenlever. Ik ben ervan overtuigd dat kattenlever op de tong smelt als je het licht in de olie fruit. De avond valt, de scheidsrechter fluit af, de mensen staan op. Ieder verdwijnt in de schemer, ieder zoekt zijn oude bestaan op. Ik maak ook aanstalten om weg te gaan en roep de ober om af te rekenen, hij knikt, komt naar me toe. Aan de overzijde wandelt een mooie mollige meid voorbij. Wiegend, niet koket, heel naturel. Mijn voorkeur gaat niet uit naar dikke konten, maar dit sensuele heupwiegen doet elk slapend mannenhormoon acuut ontwaken. Snel neem ik het wisselgeld aan en steek de weg schuin over.

Ze loopt een buurt in die ik niet ken. Het lichtgrijs van de schemer is nu veranderd in donkergrijs. Zou ze naar huis gaan of heeft ze een clandestiene afspraak? Ik tuur om mij heen en vergewis mij ervan dat we alleen zijn. Op een constante afstand van zo’n tien meter trippel ik quasi-achteloos achter haar aan. Niet gericht kijken, maar toch alles zien; een kunstje dat ik van vrouwen afkeek, zij hebben daar een natuurlijk talent voor. Haar zwartgelakte hakjes maken kleine afgemeten pasjes. Ze wiegt sensueel, maar handelt als een ezel: vastberaden en met de blik naar de grond; dit ezeltje kent de route op haar duimpje. Intussen schep ik behagen in het voortreffelijke uitzicht dat kont heet. Een mysterie is het eigenlijk, al die middelpuntvliedende krachten die er vanuit de kontstreek worden uitgeoefend op de man, al honderden eeuwen lang. Al honderden eeuwen lang regeert dit magnetisme de wereld, maar bij mijn weten slaagde nog geen enkele natuurkundige erin om dit krachtenveld in kaart te brengen.

Steeds wanneer iemand passeert, groet ik beleefd, zo ontspannen mogelijk, elke verdenking mijdend. Dan is er plotseling een lichte aarzeling in haar tred. Ze weifelt. Zou ze in de gaten hebben dat ik haar volg? De codes zijn mij bekend. Zij wil niet dat men ziet dat ze door een man wordt achtervolgd, dat zet reputaties op het spel. Anderzijds biedt deze achtervolging haar de ultieme kans om mij haar huis te tonen en daarmee te zeggen: hier woon ik, dus als je serieuze interesse hebt moet je op deze deur kloppen en om mijn hand vragen. Alle meisjes vinden het heerlijk als om hun hand wordt gevraagd. Maar zover is het niet, zover is het nog lang niet. Eerst kennismaken, daarna die hand.

Vlak voor de hoek draait ze zich abrupt om en treffen haar ogen de mijne. Wat een droeve blik! Ik schrik van het contrast met haar levenslustige achterkant. Ze loopt stug door. Ik aarzel over het juiste aanspreekmoment. Ik versnel mijn pas, raap een stuk karton van de grond en krabbel er mijn gloednieuwe nummer op. Dan durf ik eindelijk de stap te wagen: ‘Excuus, zus’, fluister ik. ‘Sta me toe je dit te geven.’ Snel reik ik haar het karton aan. Ze aarzelt, draait zich half naar mij om. Haar kolossale boezem rukt zich uit de duisternis los zoals de glooiende rug van een potvis aan het zeeoppervlak verschijnt. Even priemt ze me in de ogen, dan neemt ze het karton aan en beent rap verder. ‘Stuur me een sms’je, dan bel ik je’, fluister ik nog – dit laatste om mijn hoffelijkheid te benadrukken, want vrouwen moet je nooit op telefoonkosten jagen.

Een voorspoedige start van mijn missie. Ik voel me goed, ik weet zeker dat ze van zich laat horen, en waan mij al in de weelde van haar onmetelijke boezem. Voor ik de taxi terug neem naar m’n dorp doe ik nog snel wat boodschappen. Olie, melk, chocola, appels, brood, cola, boter, koffie, eieren, koek, suiker.

Dezelfde avond, tegen tienen, piept een sms’je: ‘Tu veux me demander quelque chose?’ Ik laat de woorden op mij inwerken en zie mezelf al verdrinken in haar vlees. Ik grijp me vast aan de oevers van haar kont. Haar Frans is goed, geen tikfouten, geen slordig type dus (pluspunt). Meteen bel ik op. Haar stem klinkt dof. Ik zeg mijn naam en beken dat het een wat ongemakkelijke situatie was, daar in die donkere straat, maar dat ik geen andere keus had en dat ik mij des te meer vereerd voel dat ze contact met me opneemt. Zij reageert met korte, afgemeten zinnetjes waaruit weinig enthousiasme spreekt. Het gesprek verloopt stroef maar niet zonder progressie. Ze werkt in een apotheek (pluspunt) en wenst uitsluitend af te spreken als ik ‘serieus’ ben.

‘Ik bén serieus’, reageer ik meteen. ‘Ik ben helemaal uit Nederland gevlogen om mijn geluk hier te vinden.’ En dan, haast terloops, merkt ze op dat ik wel moet weten dat ze vierenveertig jaar is.

Wat?! denk ik verschrikt. Anderhalf decennium ouder dan ik! Goddorie! Een akelige domper. Die verdomde duisternis camoufleert nog beter dan vleeskruiden. Ineens snap ik haar trieste blik, ineens snap ik dat deze vrouw haar hele leven bedonderd is door mannen, ja, daar gaan op den duur je mondhoeken van hangen! Maar wat nu? Moet ik interesse blijven veinzen? Ik kan toch niet in het huwelijksbootje stappen met een vrouw die mijn tante had kunnen zijn? Wat zullen de mensen wel niet denken?! Jawel, de lekkerste kaas is de rijpste kaas, maar brengt een wijnstok niet meer en betere druiven voort wanneer hij jong is? Nee, ik moet streng en pragmatisch zijn: ik zal mijn verrukkelijke ouwe potvis moeten loslaten, haar verder laten zwemmen. Maar hoe moet ik me hieruit redden zonder haar te zeer te kwetsen?

‘Velen zouden liegen over de leeftijd’, zeg ik, ‘en er zijn erbij die steekpenningen geven aan ambtenaren van de afdeling Burgerzaken of zelfs de koffer met ze in duiken voor een datumvervalsing, maar jij verkiest de waarheid en dat is je zeer aan te prijzen.’

‘Waarom zou ik liegen?’ antwoordt ze koeltjes.

‘Zeker, in serieuze zaken mag men nooit liegen.’ Vervolgens jok ik door haar te vertellen dat ik ‘eerlijk gezegd’ niet stante pede op zoek ben naar een officiële verbintenis maar eerst ‘een beetje lol’ wil maken, immers, ‘moeten we tenslotte niet allemaal een dagelijks gevecht leveren tegen de verveling?’ Ze antwoordt met een diepe zucht. Dan opper ik dat ik me goed kan voorstellen dat ook zij af en toe zin heeft in een beetje plezier, zeker na zo’n doodsaaie week tussen de aspirine en vaseline, en meteen laat ik erop volgen: ‘Heb je misschien zin in een weekendje strand met logies en ontbijt?’

Na een korte stilte hoor ik een ijselijke stem: ‘Weet je, neem jij lekker je eigen zus mee naar het strand, vuile schoft!’ En ze hangt op. Ik voel opluchting. Een golfje bevrijding dat wegebt in het zand van een vage teleurstelling.

[1] business – Bargoens voor ‘drugshandel’

[2] shab algharizj – de Europese Marokkanen

[3] atasjroen – aannemer

[4] baraka – zegening

[5] Melilla – de Spaanse kroonkolonie

[6] imazighen – Berbers

[7] Flag Spéciale – populair biermerk, 5,2% vol

[8] Wallah alhadiem – zweren op Allah de Hoge

[9] arroemi-maag – arroemi is een niet-moslim

[10] l’avocat – milkshake van avocado