Charles den Tex

Code 39

Uitgeverij De Geus

breda 2015

© Charles den Tex, 1998

Eerste uitgave De Geus bv, Breda 2004

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Image Store/Solus Images/Steve Cicero

isbn 978 90 445 3611 9

nur 332

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de achtste druk, 2008.

1

Hij deed zijn ogen dicht en keek.

Dansend rood met zwarte aderen. Bloedrood, geluidloos, bijna tastbaar. Langzaam verschoof de intensiteit van de gloed. Als een trage golf spoelde hij over zijn netvlies. Zijn bleke huid deed pijn in de meedogenloze zon. Om hem heen dreunden de gigantische airconditioningsunits van het hotel. Dit was geen plaats om te sterven. De dood was hier al voorbij. Hij deed zijn ogen weer open en wees.

‘Naast het zwembad? Hier?’

De donkere jongen, uit India of Pakistan, kwam dichterbij en schudde zijn hoofd. Hij lachte, maar dat deden ze hier allemaal, alsof het leven één doorlopende grap was.

‘Nee, nee,’ zei hij, ‘niet hier. Daar!’ Hij wees naar de andere kant van het bad. ‘Komt u maar mee.’

Ontspannen slenterde de jongen naar de aangewezen plek. Hij had geen haast. Bediening bij het zwembad op het dak van een hotel in het centrum van Dubai was geen vreselijk drukke baan. Zeker niet nu, midden in de zomer, wanneer de temperatuur voor het einde van de ochtend al boven de veertig graden lag. Maar, bediening is bediening, en dus vertoefde deze tengere jongen van een jaar of twintig de hele dag op het dak. Het grootste deel van die tijd bracht hij door in een klein, airconditioned hok met matglazen ramen dat groots de ‘pool bar’ was genoemd. Als hotelgasten echter gebruikmaakten van het zwembad, zat hij buiten, te wachten op hun wenken. Nog een handdoek, nog een bier, nog een sap, of gewoon helemaal niets. Dan zat hij en wachtte. Dat was zijn werk. Hij bleef onder alle omstandigheden vriendelijk. Hij stond stil.

‘Kijk, mister Jan, hier.’ Hij wees op een plek in het vaalgroene kunstgras dat het hele dak bedekte. Een grillige, zwart-rode vlek van misschien drie bij acht centimeter was het enige wat er te zien was. ‘Ziet u?’

Hij knikte. Verdorde blaadjes van smachtende planten in potten rondom het zwembad dwarrelden over het dak en in het water. Zijn oksels en billen waren nat van het zweet. Nog even en het zou gaan lopen. Geen houden aan. Hij was nog geen kwartier buiten en nu al voelde Jan Stegger het nadeel van zijn zware lijf. De overtollige kilo’s die hem in Nederland alleen voor de spiegel opvielen, hingen nu als zakken zand aan zijn botten. Hij zakte door zijn knieën, schoof zijn zonnebril op zijn voorhoofd en pulkte met een vinger aan het ingedroogde bloed. Het was oud en hard. Niemand had de moeite genomen het schoon te maken.

‘Volgende week knippen wij het eruit en komt er een nieuw stuk in’, zei de jongen.

Stegger knikte weer. ‘Is dit het enige?’

‘Ja, meneer.’ De jongen keek hem blij aan.

Stegger stond op en liep naar de rand van het dak. In de vreemde, lawaaierige stilte keek hij naar de zinderende stad. Het was de stilte van een stampend schip. Onafgebroken draaide de klimaatbeheersingsapparatuur op volle toeren. Het was geluid, maar noodzakelijk geluid. Het waren de machines die deze stad aan de gang hielden. Toerloos actief, vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week. Hij voelde hoe het zweet langzaam in zijn kleren trok. Zijn onderbroek begon op een onsmakelijke manier aan zijn lichaam te plakken. Bij deze temperatuur kon een mens geen drie gedachten achter elkaar hebben. Zuchtend draaide hij zich om.

Hier was Lendt dus voor het laatst gezien. Nogmaals keek hij naar de bloedvlek. Hij wist er niets van, althans, bij lange na niet genoeg, maar de vlek leek hem te klein voor een dodelijke verwonding. Hier was niet iemand doodgebloed. Dan had er veel meer gelegen. Dan was de vlek veel groter geweest. Misschien. Je kon ook ergens anders aan overlijden, zonder bloedverlies. Het zag er alleen zo onbenullig uit, dat Stegger er moeite mee had het te accepteren. Als hij er goed over nadacht was er eigenlijk niets met zekerheid te zeggen. Lendt was verdwenen en deze bloedvlek leek te wijzen op een moord. De gedachte was duidelijk. De conclusie voorbarig. En de omstandigheden waren afwezig.

‘En mister Lendt is niet uitgecheckt?’ vroeg hij.

‘Mister Lendt?’

Stegger wees op de vlek.

‘Ah, mister Robert! Dat weet ik niet.’

Natuurlijk. Er liep hier zo veel personeel rond, dat elke afzonderlijke taak aan een ander mens was toebedeeld. Middeleeuws management. Niemand wist meer dan datgene wat specifiek bij zijn eigen taak hoorde. Ook goed.

‘Was jij hier toen het gebeurde?’ Stegger was ongewild kortaf. Hij wist dat het antwoord ‘nee’ was, want niemand had iets gezien of gemerkt, maar hij wilde het zelf vragen. De verdwijning van Lendt was hier misschien een kwestie van een vermiste onbekende, maar voor Stegger was het een collega die er plotseling niet meer was. Dat had een andere betekenis en dezelfde antwoorden konden daarom anders klinken. Bovendien was zijn leven de laatste weken zodanig veranderd, dat elke uitleg welkom was. Van Diemen naar Dubai was een stap die hij nooit uit zichzelf zou hebben genomen. Zonder de semi-permanente aanwezigheid van Lendt was de kans echter groot dat de moeizaam gewonnen markt in Dubai snel weg zou vloeien naar andere leveranciers. Dat was een ontwikkeling die heci uit het koele Amsterdam zich niet kon permitteren. Sinds Robert Lendt was verdwenen, was de omzet al ingezakt. De vooruitzichten waren dramatisch. heci was in hoge mate afhankelijk van haar afnemers in de Arabische Golf. En voor hen gold snelle levering, waar en wanneer zij dat wilden, ver boven klantentrouw. Daarom stond Stegger nu hier, achthoog op een dak, met zijn ogen te knipperen tegen het gloeiende beton en het stekende glas. Zijn driekamer-vrijgezellenflat in Diemen stond vijfduizend kilometer verder voor onbepaalde tijd leeg. Mieke, zijn twee jaar jongere zus, gaf de planten water en had toegezegd eens per week met de stofzuiger de zaak schoon te houden. De overplaatsing was zo overhaast geweest, dat hij nog maar net voldoende tijd had gehad om aangepaste kleding te kopen. Een paar dunne, lichte broeken, overhemden, een paar superlichtgewichtjasjes, sokken, ondergoed en schoenen. Alles nieuw. Een paar avonden voor hij vertrok had hij met zijn maten zijn nieuwe positie ingedronken. Met veel bier en harde grappen. Dat was vijf dagen geleden. Het leek een eeuwigheid.

Nu was het halftwaalf ’s ochtends, de hoge zon ontnam de stad elke diepte en tekening. Een platte oven in het lege zand.

‘Nee, mister Jan’, zei de jongen. ‘Komt u uit Engeland?’

‘Amsterdam’, zei Stegger. ‘Nederland. En jij?’ Het was een ritueel gesprek in Dubai. Wie kwam waarvandaan, wat deed je hier, hoe lang was je hier al en hoe lang bleef je nog. Iedereen deed het.

‘India. Ik kom uit India. Kent u India?’

Stegger schudde zijn hoofd. ‘Nee’, zei hij. ‘Hoe lang ben jij hier al?’

‘Zeven maanden.’ De jongen lachte onbevangen. In zijn nette blauwe broek en witte poloshirt, het uniform van de laagste staf in het hotel, zag hij eruit alsof hij zo uit het koloniale verleden was gestapt. Onderdanig, vriendelijk, serviel, keurig. ‘Een paar jaar geld verdienen en dan terug.’

Het waren gesprekken aan de rand van de taal. Alleen met de eenvoudigste woorden, niet te snel gesproken, was contact mogelijk.

Stegger dwong zichzelf te ontspannen, de tijd te nemen. Hoe minder hij zich haastte, des te langer hij het kon uithouden. ‘En, vind je het prettig hier?’

‘Dubai?’

‘Ja.’

‘Geen problemen hier. Er is werk en mensen doen niet moeilijk.’ Hij lachte weer. ‘Maar erg warm.’

‘Nou en of’, zei Stegger. Hij veegde met zijn mouw langs zijn voorhoofd. ‘Dus jij was er niet?’

‘Nee, mister Jan.’

‘Waarom niet? Jij werkt hier toch altijd?’

‘Alleen overdag. ’s Nachts is het zwembad gesloten.’

‘Dan komt hier niemand?’

‘Jawel, maar niet om te zwemmen.’

‘Aha.’ Stegger keek om zich heen. Op wat werklui na was het dak verlaten. Met vertraagde bewegingen pleegden zij onderhoudswerkzaamheden. Beetje schilderen, hier en daar wat betonslijtage repareren. Als hij er te lang naar keek, was het net alsof alles tot stilstand kwam. De hitte trok de tijd uit elkaar tot de wereld als een gebroken film met één beeldje voor de projectorlens bleef hangen.

‘Juist’, zei Stegger. Hij plukte aan zijn overhemd en wapperde ermee. ‘Het is zeker heet! Hoe hou jij dat uit?’ Hij had het gevoel dat de transpiratie zich in zijn lichaam ophoopte om er straks met één grote golf uit te breken.

De jongen haalde zijn schouders op. ‘Het is altijd warm’, zei hij, en hij wees naar de achterkant van de pool bar waar een paar stoeltjes in een dunne streep schaduw stonden. Ze liepen erheen. De jongen schoof twee van de stoelen met de rugleuning tegen de muur, gebaarde naar een van de stoelen en wachtte tot Stegger ging zitten.

‘Alstublieft...’

Stegger zeeg neer. Hij had de grootst mogelijke moeite zichzelf te blijven. Gewend als hij was aan tempo en effectiviteit, aan snel heen en weer schakelen tussen onderwerpen en mensen, bleef hij elke minuut verder achter. Zijn lichaam bepaalde de verdeling van energie en aandacht, een soort van timesharing. Steeds meer van die energie was nodig om de hoge temperatuur te compenseren en zodoende bleef er steeds minder over voor zijn gewone manier van werken. Hij verkeerde in een niemandsland tussen ervaring en inspanning.

‘Is die bar eigenlijk open?’ vroeg hij.

‘Ja. Bier, mister Jan?’

‘Graag!’ De gedachte alleen al bracht een beperkte mate van verkoeling. De jongen stond op en liep de hoek om, naar de ingang van de bar.

Stegger sloot zijn ogen en weer was er dat rode waas. Heel even maar dit keer. Het verdween, vervaagde tot donker of juist heel licht. Het onderscheid was moeilijk te maken. Hij legde zijn handen op zijn buik en onmiddellijk voelde hij het gewicht als een ondraaglijke, extra last die weer tot nieuwe transpiratie leidde. Langzaam tilde hij zijn handen op en vouwde ze op zijn achterhoofd. Een vette, warme bries kwam door zijn korte mouwen naar binnen. Verbijsterd constateerde hij dat hij aan niets anders meer dacht dan aan zijn houding. De reductie van Jan Stegger was in volle gang.

Met in zijn linkerhand een groot glas ijskoud bier, een halve liter, kwam de jongen terug. Met zijn rechterhand pakte hij een klein tafeltje op en zette het naast Stegger neer. Het glas erop.

‘Alstublieft’, zei hij.

Stegger nam een lange teug en het koude bier maakte korte metten met de vicieuze cirkels in zijn hoofd en zijn lijf: hij kon weer denken en bewegen. Hij moest grinniken om zichzelf, een dikke, witte Hollander die regelmatig gespoeld moest worden. Ecce Stegger, dacht hij, en hij dronk.

‘Dus’, zei hij, ‘’s nachts komen hier wel mensen, maar niet om te zwemmen. Wat doen ze dan?’

De jongen leunde voorover, met zijn ellebogen op zijn knieën, zijn handen in elkaar. ‘Gewoon,’ zei hij, ‘hier,’ met zijn duim wees hij achter zich, ‘naar de bar.’

‘Ja, ja. Bier drinken.’

De jongen lachte.

‘Hotelgasten onder elkaar.’ Stegger zag het helemaal voor zich. Allemaal blanke mannen uit Europa die in een klein hok op het dak op een kluitje bij elkaar aan de bar hingen. Pils hijsen en zich nergens iets van aan hoeven trekken. Amsterdam leek om de hoek.

‘Nee, nee!’ De jongen zwaaide ontkennend met zijn handen. ‘Na zes uur ’s avonds is het hier alleen voor de lokale bevolking. Geen hotelgasten. Dan is het zwembad dicht.’

‘De lokale bevolking?’ Stegger deed zijn zonnebril af en legde het ding op tafel. ‘Arabieren, bedoel je?’

‘Ja, ja.’

‘Dat verandert de zaak’, zei Stegger. ‘Wat deed mister Robert hier dan?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Natuurlijk.’ Hij sloeg met een vlakke hand tegen zijn voorhoofd. ‘Stom van me. Jij werkt alleen overdag.’ Hij dronk het laatste restje bier uit zijn glas en zette het met een zucht terug op het tafeltje.

‘Nog één?’ vroeg de jongen. Hij stond al, klaar om te bedienen. Stegger wuifde met zijn hand.

‘Nee, dank je. Niet te snel.’ Hij dacht na. ‘Dus degene die hier ’s avonds was, die heeft wel iets gezien?’

‘Ja, mister Jan.’

‘En wie is dat?’

‘Sanjay.’

‘Een vriend van jou?’

‘Ja.’

‘En Sanjay heeft jou verteld wat er is gebeurd.’

‘Ja. Sanjay komt ook uit India. Hij en ik, samen.’

‘Juist.’ Het bier was misschien toch een vergissing geweest. De alcohol begon samen te spannen met de almaar stijgende temperatuur. Na de kortstondige verlichting had hij nu alweer behoefte aan een pauze. ‘Jullie zijn samen hiernaartoe gekomen.’

‘Nee, Sanjay was hier eerder dan ik. Maar door hem heb ik een baan bij het hotel en kon ik ook komen.’

‘Kijk,’ zei Stegger, ‘daar heb je wat aan!’ Hij glimlachte. ‘En Sanjay werkt in de bar?’

‘Nee, Sanjay werkt in onderhoud. Schilderen en zo.’

‘’s Nachts?’

‘Nee, overdag. Net als ik.’

Stegger dacht dat hij gek werd. Elke gedachte die hij had, bleek verkeerd. Bij elk antwoord moest hij weer een stap terug.

‘Wat deed hij hier dan ’s nachts?’

‘Weet u, mister Jan, in de nacht is het hier net iets koeler. Een beetje wind. Soms is het prettig. Rustig.’ Hij leunde weer voorover en ontweek zijn blik.

Maar het was niet de bedoeling dat hij hier was, dacht Stegger. Hij begon het te begrijpen.

‘Dus Sanjay is er nu ook?’

‘Nee, nee.’ De jongen schudde met zijn hoofd. ‘Sanjay is thuis.’ Nu keek hij hem weer aan en lachte.

‘En komt hij morgen dan weer?’

‘Nee, nee, mister Jan. Sanjay is thuis.’

‘Ja, dat begrijp ik, maar...’

‘In India.’

‘O.’ Stegger zweeg en keek voor zich uit.

‘Geen baan meer, begrijpt u. Dus terug naar India.’

Stegger begreep het maar al te goed. De enige die had gezien wat er was gebeurd, was tegen de regels van het hotel op het dak aanwezig. Wat er precies was voorgevallen, was niet duidelijk, maar één ding stond als een paal boven water: er waren Arabieren bij betrokken. Wat zij hadden gedaan, hoefde niemand te weten. Dus werd Sanjay ontslagen, omdat hij de regels had overtreden. Op staande voet. En zonder werk had hij automatisch ook geen verblijfsvergunning meer. Zo’n buitenlander kon binnen een week op een vliegtuig worden gezet. Terug naar huis. Dat soort zaken was hier allemaal heel eenvoudig. Geen haan die ernaar kraaide. Volkomen legaal. Ze hoefden er niet eens geheimzinnig over te doen.

‘Geef mij toch nog maar een bier’, zei hij.

‘Ja, mister Jan.’

‘Hoe heet jij eigenlijk?’ vroeg Stegger. Hij nam het glas aan en wreef het tegen zijn voorhoofd voordat hij een slok nam.

‘Rajiv.’

‘Oké, Rajiv, wat heeft Sanjay je verteld?’

Rajiv haalde diep adem en aarzelde. ‘Niet veel, mister Jan.’

Het zachte windje was plotseling weggevallen en de hitte zakte traag en onontkoombaar over hem heen. Stegger veegde langs zijn gezicht, voor de zoveelste keer. Rajiv stond op en verdween om de hoek. Even later was hij terug met een handdoek die Stegger dankbaar van hem aannam. Hij veegde zijn hele hoofd en zijn nek af en met de handdoek over zijn buik gedrapeerd wachtte hij rustig, zonder iets te zeggen.

‘Sanjay zegt dat mister Robert ruzie heeft met drie mannen. Daar.’ Rajiv wees weer naar de plek waar het bloed in het kunstgras zat. Stegger keek en knikte. ‘Mister Robert lacht hard en duwt een van de mannen weg.’ Hij stopte.

‘Ja?’

‘Vechten.’

Stegger bewoog niet. Hij hield zich zo stil mogelijk, ook al zou hij het liefst honderduit vragen, bier drinken en zich met de handdoek nog eens afvegen. Allemaal tegelijk. Hij deed het niet. Hij was rustig, keek ontspannen naar de balustrade langs de dakrand en wachtte.

‘Mister Robert valt. De mannen praten. Heel zachtjes. Dicht bij elkaar. Dan gaan zij weg.’

‘Met mister Robert?’

‘Ja. Met mister Robert.’

‘Juist. Ze pakken hem op en dragen hem weg?’

‘Zoiets. Ik was er niet.’

‘Nee, natuurlijk niet. Maar kon mister Robert zelf lopen? Heeft Sanjay dat gezien?’

Rajiv dacht na. ‘Tussen de mannen in’, zei hij uiteindelijk.

Stegger knikte weer. ‘Ik begrijp het’, zei hij. Een doorgeslagen Europese zatlap die door zijn plaatselijke vrienden wordt weggezeuld. Duidelijk. Hij wilde naar binnen, naar de airco. Het bier liet hij op de rekening van zijn kamernummer zetten. Uit zijn broekzak haalde hij twee briefjes van tien dirham en gaf ze aan Rajiv. Elf gulden.

‘Dank je’, zei hij. ‘Als ik nog wat wil weten, kom ik wel weer naar boven.’

Rajiv maakte een kleine buiging. ‘Dank u, mister Jan’, zei hij.

Stegger draaide zich om en liep naar de lift. Hij was geen steek verder.

2

In zijn kamer heerste de koele stilte van een goed geïsoleerd hotel. Stegger douchte en trok schone kleren aan. Drie keer per dag verkleden leek hem in dit klimaat een vereiste. In de spiegel bekeek hij zichzelf. Hij streek met zijn rechterhand door zijn dunne, blonde haar. Een uur in de zon en zijn gezicht was al schrikbarend rood geworden. Hij moest een petje hebben, anders verbrandde hij hier levend.

Met zijn vlakke hand sloeg hij op zijn buik. Stegger kende zijn eigen beperkingen en kon daardoor zijn kwaliteiten vaak opvallend goed benutten. Hij was verkoper. Managen kon hij niet. Delegeren van verantwoordelijkheden was voor hem iets tegennatuurlijks. Als je een verantwoordelijkheid had, dan moest je die vasthouden. Anders was het geen verantwoordelijkheid meer. Hij zag die dingen simpel. In een team werken was voor hem een bezoeking. Het betekende dat hij niet meer zijn eigen gang kon gaan. Zijn intuïtie volgen. Hoe groter het team, des te erger het was. Vergaderingen in karakterloze kantoorkamers, marktanalyses en strategieën bespreken, evalueren en bijsturen. Stegger gruwde ervan. Met zichzelf ging het nog net, maar met anderen, collega’s, was hij een ramp. Hij deed zijn mond niet meer open en negentig procent van wat anderen zeiden, bleef niet langer hangen dan strikt noodzakelijk.

Zijn kracht was zijn feilloze gevoel voor belangen en posities. Als Stegger een kamer in liep, kon hij binnen een paar minuten aangeven wie welke positie had in de pikorde van het bedrijf. Dat was de basis van zijn verkoopsucces, want hij wist altijd met wie hij waarover moest praten; wie welke beslissing kon nemen zonder door anderen te worden teruggefloten. Daarom werd hij door zijn klanten gewaardeerd. Hij deed nooit een beroep op mensen buiten hun eigen bevoegdheden. Door hem werden zij zakelijk en effectief. Beslissers. En voor dat heerlijke gevoel betaalden zij hem met forse orders. Een team kon zijn effectiviteit binnen een dag volledig verwoesten. De paar keer dat hij was gedwongen als lid van een marketing- en verkoopteam te werken, had hij geen order geplaatst.

Bij Holland Elektro Componenten Industrie was hij op zijn plaats terechtgekomen. Hooggespecialiseerde elektronische onderdelen die in China werden vervaardigd, als het moest precies zoals de klant het wilde. heci had in de loop der jaren een netwerk van agenten, producenten en verschepers opgebouwd waarmee in principe elke order kon worden geleverd. Kleine oplagen met veel maatwerk en hoge marges, net zo goed als enorme oplagen van standaardonderdelen met minimale marges. En alles wat daartussen zat.

Voor Stegger was het ideaal. Zijn bewegingsvrijheid was maximaal. Pas als de order was geplaatst, werden de onderdelen geproduceerd. Nooit hoefde hij een paar miljoen druksensoren te verkopen, omdat deze nog ergens in een magazijn op de plank lagen. heci had geen voorraden. De opzet was perfect, gemaakt voor Jan Stegger en heci wilde Jan Stegger niet meer kwijt.

Tegen die achtergrond was het begrijpelijk dat hij naar Dubai was gestuurd. Hij wilde hier niet zijn, dat was hem na anderhalve dag al duidelijk. De temperatuur verlamde hem. Liever reed hij in zijn Ford Mondeo door de Nederlandse polders. Toen hij eergisteravond de aankomsthal van het vliegveld van Dubai verliet, was zijn leven op slag veranderd. Halfacht ’s avonds, nacht al, zesendertig graden. Hij had zijn koffer op het trottoir neergezet en was erop gaan zitten. Met dode ogen keek hij naar de donkere hitte. Met elke stap die hij zette, zeulde hij een indringende warmte met zich mee, die als een permanente ongewenste intimiteit aan zijn lichaam zat. Overal. Van zijn tenen tot zijn kruin, van zijn kruis tot zijn oksels leek het alsof iemand hem met klamme, warme handen betastte. Op datzelfde moment begon hij te zweten en hij wist dat hij een complete mentale ommezwaai moest maken, wilde hij in dit land ooit nog een moment van rust kennen.

Als ergens posities en belangen speelden, dan was het wel hier. De verdwijning van Robert Lendt had vrijwel onmiddellijk een gat geslagen in de anders continue stroom orders uit de regio. Hoe sneller dat gat werd gedicht, des te geruster men in Amsterdam zou zijn. De angst voor het verlies van de regionale markt was reëel en kon heci financieel aan de rand van de afgrond brengen. Met omzetten van een slordige twintig miljoen per kwartaal was hier te veel te verliezen.

Het Dubaise bedrijf, Daretco, de Dutch Arabian Electronics Trading Company, dat samen met een lokale Arabier was opgezet, dreef op de inbreng van heci. Het was een overzichtelijk verkoopkantoortje, met drie werkkamers en een vergaderkamer, een wc en een minuscuul keukentje waar een grote ijskast en een koffiezetapparaat de belangrijkste voorzieningen waren. De complete inrichting bestond uit drie bureaus, net zo veel telefoons, een fax, twee computers, een kopieerapparaat, wat ladekasten, een vergadertafel en drie airco-units, in iedere kamer één. Aan de muur hingen posters van Dubai en Nederland. Woestijn en polders. Groen en geel. Daartussen zaten Christine en Kalyan, de twee werknemers van Daretco, een secretaresse en een administratief medewerker.

Gisteren was hij er voor het eerst geweest. De aanblik had zijn humeur niet direct verbeterd. Er hing de verloren sfeer van mensen met een baan, maar zonder werk. Uitzichtloos en deprimerend. De enige redding was de airco. Het was er aangenaam koel en kennelijk hield Lendt niet van rommel en chaos, want het kantoor was schoon en netjes.

Christine en Kalyan reageerden uitbundig op zijn komst. Stegger was hun hoop op nieuwe activiteit en nieuw leven voor de zaak. In hun ogen en stemmen fonkelde de verwachting dat alles nu weer goed zou komen. Zo goed en zo kwaad als het ging probeerde hij hun vragen te beantwoorden. Om te beginnen over mister Robert, over zijn verdwijning en wat er met hem was gebeurd. Af en toe stelde hijzelf ook een vraag, maar het was al snel duidelijk dat hij daar beter mee kon wachten. Hun angst en onzekerheid lagen te dicht aan de oppervlakte. Voor hen gold hetzelfde als voor Sanjay in het hotel: zodra hun baan er niet meer was, om wat voor reden dan ook, liep hun verblijfsvergunning af en was de kans groot dat zij kort daarna zouden worden teruggestuurd naar India.

Dus nam Stegger ruim de tijd voor een uitgebreide kennismaking. Met zijn grote lijf bewoog hij omzichtig door de beperkte ruimte van het kantoor. Hij sprak rustig, langzaam, zonder hen op te jagen. Hij hield niet van poespas of gewichtigdoenerij. Hij dronk koffie en water en praatte met deze twee mensen die al weken niets hadden gehoord, behalve dat er een nieuwe man uit Nederland zou komen.

‘Alles is op orde, mister Jan’, zei Christine na ongeveer anderhalf uur. Haar grote, bruine ogen straalden boven een felrood gestifte mond en onder een enorme bos gitzwart haar. Het was tijd om het over de zaak te hebben. Kalyan beaamde dit enthousiast.

‘We kunnen zo aan het werk’, zei hij.

‘Jullie misschien,’ zei Stegger, ‘maar ik niet.’ Hij spreidde zijn armen zo wijd als hij kon. ‘Ik weet nog niets. Ik weet dat ik in Dubai ben en dat dit het kantoor van Daretco is. Ik weet wat wij kunnen verkopen, alles namelijk als het maar elektronische onderdelen zijn, maar dan houdt het echt op. Ik weet niet eens waar ik hier in de buurt naartoe moet om een beetje goed te eten en dan hebben we het toch over de essentiële dingen in het leven.’

Kalyan veerde op. ‘Hier de deur uit, rechtsaf en dan op de tweede hoek links. Heel goed, niet duur.’ Zijn diepliggende, donkere ogen verraadden de terugkerende pret die voor veel mensen uit India normaal scheen te zijn, maar die voor Stegger nieuw en intrigerend was. Het ongegeneerde genieten van contact met anderen had iets kinderlijks. Niet naïef, maar ontwapenend.

‘Juist,’ zei Stegger, ‘morgen zit ik daar. De eerste beslissing is genomen. Het gaat goed. Nu de rest nog.’

Kalyan had een overzicht gemaakt van de verkopen van de laatste twaalf maanden. Alle opdrachten per klant, op datum bij elkaar, zodat hij in één oogopslag kon zien wie, wanneer, voor hoeveel had besteld. De totalen klopten redelijk met de getallen die Stegger in Nederland had gehoord. Alleen de namen van de bedrijven waren nieuw. Aan dergelijke uitsplitsingen was op het hoofdkantoor geen behoefte. Hij bestudeerde de overzichten, maar de lange lijst Arabische bedrijfsnamen zei hem niets. Wel was in één keer duidelijk, dat ook hier de tachtig-twintigregel opging. Tachtig procent van de omzet werd gehaald bij niet meer dan twintig procent van de klanten.

Hij vouwde het overzicht op en legde het in zijn koffertje. Aan Christine vroeg hij namen van contactpersonen voor die bedrijven. Ook zij had zich voorbereid en gaf hem een lijst, compleet met telefoonnummers.

Stegger leunde achterover en legde zijn handen op zijn achterhoofd. Het was bijna zes uur, de werkdag zat erop. ‘Voor vandaag lijkt mij dit meer dan voldoende’, zei hij. ‘Hier moet ik eens rustig naar kijken, voordat ik weet hoe we verdergaan. Dus,’ hij stond op, ‘hoogste tijd om naar huis te gaan. Kantoor is gesloten!’

Christine en Kalyan keken hem verbouwereerd aan.

‘Niet goed?’ vroeg Stegger.

‘Naar huis? Nu?’ Kalyan keek op zijn horloge.

‘Ja.’ Stegger begreep het niet. ‘Of zeg ik iets stoms?’

‘Nee, nee, niet stom, maar...’

‘Maar wat?’

‘Wij werken altijd tot acht uur, mister Jan. Vaak tot negen uur.’

Stegger slikte. Ongelovig keek hij de twee, plotseling gedweeë werknemers aan. ‘Echt waar?’

Zij knikten.

‘Negen uur! Daar hou ik helemaal niet van’, zei Stegger. ‘Dat zijn geen tijden voor ontwikkelde mensen.’ Hij rolde de mouwen van zijn overhemd weer naar beneden en knoopte de manchetten vast. ‘We zien wel. Nu gaan we in elk geval naar huis, want er is hier toch niets meer te doen. Oké?’

Christine gaf hem een sleutel van het kantoor en terwijl iedereen zijn spullen bij elkaar raapte, stond Stegger bij een van de bureaus. Hij pakte een dik zwart boek. ‘Is dit de bureauagenda?’ vroeg hij aan Christine. Met zijn duim bladerde hij door de bladzijden.

Ze knikte.

‘Bezwaar als ik die ook even meeneem?’

‘Nee, natuurlijk niet, mister Jan.’

‘Geen persoonlijke afspraken?’

Zij schudde haar hoofd. ‘Maakt u zich geen zorgen.’

Hij stopte de agenda in zijn koffertje. ‘Om jou’, zei hij, ‘maak ik me geen zorgen. Het is de rest van de wereld waar ik over inzit.’

Vanuit dat kleine kantoortje realiseerde Lendt een miljoenenomzet. Natuurlijk stonden daar alle ervaring, middelen en mogelijkheden van het Nederlandse bedrijf achter, maar toch was het een prestatie waar Stegger even stil van was. De contacten van Lendt moesten goudgerand zijn, anders was het niet te doen. Indrukwekkend. Raadselachtig. Maar ja, er waren wel meer raadsels omtrent Robert Lendt. Zoals: waar hij was en waarom hij weg was. En wie die mannen waren geweest?

In Amsterdam was hem met zoveel woorden gezegd zich er niet mee te bemoeien. ‘Dat handelt de politie daar af’, had Vrijns gezegd. Zijn algemeen directeur hield van duidelijke beslissingen. ‘Wij zitten daarbovenop. Via BéZet, natuurlijk. Bovendien zul je je handen vol hebben aan de business daar. En ik weet uit eigen ervaring hoeveel tijd dat kost.’ Hij lachte. ‘Dus Jan, geen avontuurlijk gedoe. Je bent daar in een heel ander land. Een heel andere cultuur. Hou daar rekening mee. Dat wilde ik even zeggen.’

Vrijns en Stegger begrepen elkaar wel. Hun aanpak was alleen wezenlijk verschillend. Vrijns vond dat je dingen kon afspreken en vervolgens geen rekening meer hoefde te houden met de details van de praktijk. Intussen hadden ze hem wel in hetzelfde appartementenhotel gezet, moest hij met dezelfde mensen werken in het kantoortje waar Lendt had gewerkt, en moest hij alle klanten van Lendt opzoeken. Niet dat daarin veel keus was, maar hij kon het niet negeren.

‘Maak je geen zorgen’, had hij gezegd. ‘Ik speel geen spelletjes. Vroeger verloor ik al met Monopolie. Later met poker. Daarna ben ik ermee opgehouden.’

Lunch, dacht Stegger. Hij keek op zijn horloge. Bijna één uur. Geen wonder dat hij zich flauw voelde. Daarna door naar het kantoor. Hij pakte zijn koffertje en verliet het hotel.

Buiten op de stoep stak hij zijn hand in de lucht en binnen een minuut zat hij in een taxi.

‘Beniyas Road’, zei hij. Het was de boulevard aan de andere kant van de Creek, de inham van de zee die als een riviermonding de stad Dubai in tweeën splitst. Aan Beniyas Road lagen de grote hotels, banken en kantoorgebouwen. Eigenlijk was het grootste deel van de boulevard opgeofferd aan het internationale zakenleven. Hoge torens van beton en glas overheersten het beeld. Alleen aan de kop van de Creek, in de wijk Al Ras, was iets te vinden van een Arabische stad. De goudmarkt en de kruidenmarkt lagen er verscholen in kleine, overdekte steegjes en passages. Volle, rijke geuren en de schittering van meer goud dan hij ooit bij elkaar had gezien, bestormden de zintuigen. In de schaduw van de overkappingen drong het felle zonlicht in strakke, parallelle banen door. Stof en fijn zand dwarrelden in scherpe kolommen door de lucht. Overal stonden de smalle stoepen volgepakt met uitgestalde koopwaar. Mannen en jongens trokken oude, houten handkarren op bovenmaatse luchtbanden door de kleine straatjes. Beladen met balen kruiden, dozen met elke denkbare soort moderne elektronica, pakken textiel en kleding en God mag weten welke andere consumentenartikelen, werden de karretjes snel en vrijwel geluidloos door de volle straten gemanoeuvreerd.

Overal in de buurt waren eettentjes en restaurants. Arabisch, Indiaas, Pakistaans, Chinees, Iraans, Japans, Libanees, tot en met alle internationale fastfood- en snackketens die hij kende.

Hij betaalde de taxi en stapte uit. Op de stoep sloegen vermoeidheid en honger toe. De aanpassing aan dit zinderende land vergde meer dan hij had verwacht. Geuren van gegrild lam, tandoorikip, tabouleh, humus, uien, knoflook en een eindeloze variëteit aan kruiden drongen zich aan hem op. Het leek wel of ze overal vandaan kwamen, alsof hij midden in één enorme keuken stond voor het hele land. Om hem heen liepen mensen met de doelgerichte vertraging die hij steeds beter begon te begrijpen. Op weg, maar met zo min mogelijk inspanning. In de schaduw van gebouwen, luifels, winkelingangen en van de paar bomen in de buurt zaten en lagen groepjes mannen en jongens te wachten tot het heetste moment van de dag voorbij was. De algehele sfeer leek loom en lusteloos, maar dat was hij niet. Hij was domweg verstandig. Praktisch. Elke overdreven activiteit was uitsloverij die duur betaald moest worden.

Stegger sloeg rechtsaf een van de kleine straatjes in en twee blokken verder, precies zoals Kalyan had gezegd, lag links op de hoek een restaurant, waarvan hij de geuren inderdaad niet kon weerstaan. Hij stapte een ruim en vol restaurant in. Een ober ving hem op en bracht hem naar een vrij tafeltje, helemaal achterin. Het was er koel en prettig. Met enige moeite wurmde hij zijn brede lijf in het smalle bankje. De ober verdween en kwam even later terug met een glas, een fles bronwater, een grote schaal olijven en augurken en een mand met stukken plat, warm brood. Hij schonk het water in en keek Stegger vriendelijk aan. ‘Kip of vis?’ vroeg hij.

Stegger had even nodig om te begrijpen dat de volledige menukaart zojuist mondeling was voorgedragen. ‘Kip of vis?’ herhaalde hij.

‘Ja.’ De ober bleef vriendelijk.

‘Kip.’

‘Heel goed’, zei de man. Hij draaide zich om en was weg, opgeslokt door de dichte menigte mannen die soms met zes tegelijk om de kleine formicatafeltjes gepakt zaten. De meesten van hen in de luchtige, ruime Arabische en Indiase kleding. Kleurig, lang en soepel, elke beweging van het lichaam voortzettend in een vloeiende golf van textiel. De gesprekken kregen daardoor het karakter van een trage lentebries. Rustig, ongehaast, met een eigen reden en een eigen momentum. Om hem heen hoorde hij talen die hij niet eerder had gehoord. Zangerig, soms staccato en gutturaal, dan weer dansend in een onherkenbaar ritme van klanken, maar altijd beheerst, zonder stemverheffingen en zonder de luidruchtige punctuatie van lachsalvo’s en te hard gebrachte kreten van instemming die hij uit Amsterdam gewend was.

Er zaten, nu Stegger het wat nader bekeek, alleen maar mannen, vaak in kleermakerszit op de bankjes en rechte houten stoeltjes. Obers liepen, lenig als slangenmensen, tussen de tafeltjes door. Met elke stap werden ze door iemand aangesproken. Een nauwelijks zichtbaar knikje gaf aan dat de bestelling was gehoord. Meer was niet nodig.

Stegger zat stil, zijn handen voor hem op het tafeltje, en langzaam maar onherroepelijk werd hij opgezogen in het ballet van kleine gebaren, van drukte zonder herrie. Voor hij het in de gaten had, was Diemen verdwenen: de zakelijke rechtheid, de aangeleerde cultuur van de harde lach, van kantines met broodjes kaas en halve liters melk, van uitsmijters en kroketten, van gereglementeerde rijkdom en tot in de puntjes verzorgde armoede. Stegger zuchtte. Hij was aangekomen. De andere wereld had zich voorgesteld en zachtjes zei hij: ‘Jan Stegger, aangenaam.’

‘Kip’, zei de ober en zonder er verder een woord aan te besteden, begon hij borden en schaaltjes op het kleine tafeltje neer te zetten. Gele rijst, sla, brood, een kom dampende groenten in een zwaar gekruide saus en een grote schaal kip in een goudgele saus van saffraan, koriander en munt.

‘Grote man’, zei de ober en hij wees op de schaal. ‘Extra kip.’ Hij lachte, zette een bord voor zijn neus en verdween.

Stegger genoot van het uitzicht dat zijn tafel hem bood en realiseerde zich met een schok wat er ontbrak. Bestek. Er was geen bestek. Snel keek hij om zich heen. Nu pas zag hij dat iedereen met zijn vingers in de schalen graaide en met stukken brood het eten oplepelde. De kleine gebaren en bewegingen kregen plotseling een heel praktisch doel.

Juist, dacht hij, blijf kijken Stegger. Het is nog steeds anders dan je denkt.

Voorzichtig tilde hij een paar stukjes kip uit de saus en legde ze op zijn bord. Het kommetje met de groenten schoof hij dichterbij. Hij nam een stuk brood en zette het mandje verder weg. Met zijn vingers veegde hij een portie rijst op zijn bord. Maar nu?

Hij pakte een van de stukjes kip en begon het vlees van de botjes te trekken. Samen met wat rijst maakte hij er een balletje van en stopte het in zijn mond. Door de concentratie, om te eten zonder er een vreselijke kliederboel van te maken, kwam de volle, rijke smaak van het gerecht toch nog als een complete verrassing. Eten was belangrijk voor Stegger. Goed eten was essentieel. Aan weinig dingen had hij een grotere hekel dan laffe happen en gemaksvoer. Eten was leven. Dat kon geen gesjoemel verdragen.

Binnen een paar minuten vlogen zijn handen tussen de schaaltjes en de bakjes heen en weer. Alsof hij zijn hele leven niet anders had gedaan, schoof hij met het brood en de rijst de kip en de groenten over zijn bord om vervolgens met het brood en zijn vingers steeds precies de gewenste hapjes naar binnen te werken. Met zijn hoofd dicht naar het bord gebogen verdwenen de gerechten een voor een. Voldaan ging hij achterover zitten. Zijn vingers glommen en glibberden van het vet en de sauzen, maar voordat hij zich kon afvragen hoe hij ze schoon kon krijgen, zette een van de obers een bak lauw water met drie halve citroenen voor hem neer. Daarnaast een houder met servetten en een schoteltje tandenstokers. Terwijl Stegger zijn handen in het water stopte en zijn vingers met de citroenen wreef, ruimde de ober de tafel af, haalde er een doek overheen en vroeg met dezelfde onverstoorbare vriendelijkheid als de andere ober: ‘Koffie of thee?’

‘Koffie’, zei Stegger. ‘Sterk.’

‘Medium zoet of met suiker?’ Zonder suiker bestond hier niet.

‘Met suiker, graag.’

Hij veegde zijn handen af en met een stokertje tussen zijn lippen wachtte hij op de koffie.

‘Mister Jan?’

Stegger keek op en zag de panische ogen van Kalyan. Zijn korte gestalte leek nu gedrongen, geschrompeld, zijn blik strak gefixeerd op die van Stegger. ‘Kalyan, wat is er?’

‘Mister Jan, u moet nu komen!’ Zijn stem trilde van de beheersing. Het verzoek was indringend, verplichtend. Met een klein knikje aan het eind van de zin maakte hij duidelijk, dat het hier niet om een of andere persoonlijke bevlieging ging. Het was zakelijk, Kalyan was aan het werk, mister Jan was de baas. Hij moest nu komen.

‘Natuurlijk’, zei Stegger. Hij schoof naar de rand van het bankje. ‘Ik moet nog even betalen.’

‘Niet nodig,’ Kalyan wuifde met zijn handen, ‘oké, is in orde.’ Hij pakte Steggers koffertje, riep naar een van de obers en over de hoofden van andere gasten heen werd met gebaren, knikjes en wat onverstaanbare kreten de betaling geregeld. ‘Oké?’ zei hij tegen Stegger. ‘Bent u nu klaar? Het is heel slecht.’

Voordat Stegger kon vragen wat er zo slecht was, snelde Kalyan het restaurant uit. Het korte stukje naar het kantoor bleef Kalyan twee, drie passen voor hem uit lopen. Af en toe draaide hij zich om. ‘Snel, alstublieft, mister Jan!’ En dan schoot hij weer verder.

Naast de deur van het kantoor bleef hij stilstaan. Hij gebaarde dat Stegger moest openmaken.

‘Ja, ja, rustig maar’, zei Stegger. Uit zijn broekzak viste hij de sleutel en een paar seconden later had hij de deur van het slot. ‘Kijk, zie je, we zijn er al.’ Met een groots gebaar, waarmee hij wilde laten zien dat hij alles onder controle had, zwaaide hij de deur open en stapte naar binnen. Daar bleef hij als aan de grond genageld staan. Zijn ogen sperden zich open en zijn onderkaak zakte onwillekeurig naar beneden.

‘Krijg nou tieten!’ zei hij.

3

Het kantoor was leeg. Gestript. De vloerbedekking lag er nog en de stopcontacten zaten nog in de muren, maar daarmee was het wel gezegd. Alles was weg. De bureaus, de stoelen, de vergadertafel, de telefoons, alles. Tot en met de ijskast, het koffiezetapparaat en de posters die aan de muren hingen. Stap voor stap liep hij door een kaal, ongebruikt kantoor. Nergens was meer een spoor van Daretco te vinden.

Achter zich hoorde hij Kalyan schuifelen en mompelen. ‘Dit is heel slecht.’ Het leek wel of hij zich schaamde voor wat er was gebeurd, terwijl hij geen idee had wat het kon zijn.

Stegger kwam snel tot een conclusie. Hij begreep niet wat er aan de hand was, maar hier blijven had weinig zin. ‘Kalyan’, zei hij. Hij wenkte met zijn arm en vastberaden liep hij terug naar de voordeur. ‘Kom mee. Hier kunnen we nog uren rondlopen, maar daar worden we niet wijzer van.’ Hij keek om zich heen. ‘We kunnen hier ook niks meer. Niet zitten, niet bellen, niet faxen, kortom: strikt waardeloos.’ Hij hield de deur open en samen stapten zij weer naar buiten. Terwijl hij de deur afsloot, viel het hem pas op dat ook het naambordje op de deur was verdwenen. Een iets lichtere plek met vier schroefgaten was het enige wat nog aan het winstgevende zakenverleden herinnerde. Hij tikte met zijn vinger tegen de deur. ‘Geen halve maatregel’, zei hij. ‘Op zichzelf een aanpak waarin ik mij wel kan vinden.’ Een onberedeneerd gevoel van lacherigheid overviel hem. Hij legde een hand op Kalyans schouder en nam hem mee terug naar het restaurant.

Pas toen de koffie op tafel stond, begon hij weer te praten. Kalyan had hem al die tijd zwijgend aangekeken en langzaam begon het tot Stegger door te dringen dat hij hier te maken had met een probleem van beangstigende omvang. Voor hem althans. In al zijn jaren in Nederland had hij nooit zoiets meegemaakt. Ook nooit van zoiets gehoord. Zijn ervaring ging niet verder dan het overleggen met klanten en het boeken van orders. Hoe langer hij erover dacht, des te verder raakte hij verstrikt in vragen over zaken waar hij domweg niets van wist. Zijn eerste reactie was dan ook een vlucht te boeken en zo snel mogelijk terug naar Nederland te vliegen.

In gedachten verzonken draaide hij het kleine kopje rond. De geuren van koffie en kardemom brachten hem terug bij Kalyan. ‘Wanneer heb je dit ontdekt?’ vroeg hij.

‘Twaalf uur, kwart over twaalf. Ik was er het eerst. Christine kwam misschien een kwartier later. Wij hebben nog geprobeerd u te bellen in het hotel, maar u was er niet. Toen heb ik gewacht tot ik dacht dat u hier in het restaurant zou zitten. Dat had u gisteren gezegd.’ Hij ratelde.

Stegger hield een hand omhoog om hem te stoppen. ‘Maak je geen zorgen, jullie kunnen er niets aan doen’, zei hij.

Kalyan ontspande.

‘Maar wie dan wel’, zei Stegger. ‘Wie kan zoiets doen?’

Kalyan haalde zijn schouders op. ‘De politie’, zei hij.

‘Oké, de politie. Maar waarom zou de politie dat doen?’

‘Als Daretco tegen het belang van Dubai handelt. Of tegen de islam. Dan kan de politie binnen een uur het bedrijf sluiten.’ Hij maakte een weggooiend gebaar met zijn hand. ‘Zo gebeurd, geen enkel probleem.’

‘En heeft Daretco dat gedaan?’

‘Wat?’

‘Tegen het belang van Dubai of de islam gehandeld?’ Stegger huiverde inwendig. Als er religieuze problemen in het geding waren, dan was hij hier weg. Niemand kon van een Diemense Fordrijder verwachten dat hij zich met dergelijke gevoeligheden ging bemoeien. Dat was diplomatiek niveau.

‘Ik zou het niet weten’, zei Kalyan. ‘Ik administreer. Over de zaken van mister Robert heb ik geen informatie.’

Natuurlijk niet, dacht Stegger. Lendt was net zo’n handelaar als hijzelf. Die maakte zijn deals buiten het kantoor. Medewerkers kregen alleen de formele details te horen. Verder wisten ze erg weinig. Hij dacht na. Amsterdam zou absoluut geen genoegen nemen met deze ontwikkeling. Het ging nu niet meer om het opkrikken van een teruglopende verkoop, maar om het redden van een bedrijf. Het vinden van dat bedrijf zelfs! Het was ondenkbaar dat heci dit over haar kant zou laten gaan.

Dat kon maar één ding betekenen: iemand moest uitzoeken wat er was gebeurd met Robert Lendt. Man en bedrijf leken spoorloos verdwenen. En wie zat hier in Dubai? Wie kon beter en sneller begrijpen hoe en met wie Lendt hier zaken had gedaan? Juist. Jan Stegger. De conclusie leek onvermijdelijk en het was een conclusie waar Stegger erg ongelukkig van werd.

‘Het klopt ook niet!’ zei hij plotseling.

‘Wat niet?’ Kalyan keek hem vragend aan.

‘Nou, de politie kan natuurlijk, om de een of andere reden, dat kantoor wel sluiten. Maar niet leeghalen. Althans, niet tot en met de posters en de stoelen. En zeker niet in één keer, zonder enige waarschuwing vooraf. Waarom zouden ze?’

‘Geen idee’, zei Kalyan.

‘Nee. Natuurlijk niet. Want zo werkt de politie niet. Zo werken ze nergens. Tenminste, niet voorzover ik weet. En wat weet ik nou?’ Hij lachte. ‘Vertel mij dat maar eens, Kalyan. Wat weet ik nou?’

‘Niets, mister Jan.’ Voor het eerst kwam er iets van een fonkeling terug in zijn ogen.

‘Juist’, zei Stegger. ‘Echte intelligentie herken je altijd. Dat verdient meer koffie.’ Hij gebaarde naar de ober.

‘Great minds think alike’, zei Kalyan.

‘And fools never differ’, zei Stegger, zijn rechterwijsvinger vermanend omhoog. ‘Vergeet dat laatste nooit. Daar gaat het om.’

‘Dat je weet wie je bent.’

‘En wat je bent.’

‘Misschien zijn wij wel fools.’

‘Laten we het daar voorlopig maar op houden. Lijkt me wel zo veilig.’

Kalyan bestelde nog twee koffie en een fles bronwater. Stegger verzonk onmiddellijk weer in gedachten. De gebeurtenissen en de mogelijke gevolgen ervan maalden door zijn hoofd.

‘Mister Jan.’

‘Ja?’

‘Mag ik een suggestie doen?’ Kalyan had het bevreemdende vermogen zowel een gelijkwaardig persoon als een onderdanige werknemer te kunnen zijn. Aan de ene kant werkte het bij Stegger op zijn lachspieren. Hij probeerde zich voor te stellen hoe dat in Nederland zou gaan en hij besefte dat een dergelijke instelling niet meer te rijmen was met alle rechten en plichten die de democratisering had geïnstitutionaliseerd. Aan de andere kant was het voor Kalyan kennelijk zo vanzelfsprekend, dat het absurd leek er zelfs maar over na te denken.

‘Graag’, zei Stegger. ‘Elke suggestie is welkom.’

‘U moet eerst contact opnemen met de eigenaar.’

‘Natuurlijk. Ik moet Nederland bellen.’

‘Dat ook’, zei Kalyan onbewogen.

‘Hoe bedoel je? Dat is toch wat je zei?’

‘Nee. Ik zei: “U moet contact opnemen met de eigenaar.”’

‘En dat is heci, in Nederland.’

‘Nee, Holland Elektro Componenten Industrie is mede-eigenaar. De eigenaar is mister Abdullah al Majid’, zei hij. In zijn stem klonk ontzag voor de naam.

‘Al Majid? Je bedoelt onze lokale partner?’

‘Ja.’

‘Lijkt mij van niet’, zei Stegger. Hij maakte een afwerend gebaar. ‘Die vent is een formaliteit. Een wassen neus. Wat moet ik daarmee?’

Kalyan legde zijn handen plat op tafel en keek Stegger indringend aan. ‘Mister Jan,’ zei hij, ‘als ik even mag?’

Kort en helder legde hij uit hoe het internationale zakenleven in Dubai was geregeld. Het kwam erop neer, dat elk buitenlands bedrijf hier een vestiging mocht openen, zolang het maar een lokale, autochtone partner had. Een sponsor, zoals het werd genoemd. Deze sponsor verleende zijn naam aan het nieuwe bedrijf en verkreeg daarvoor in ruil altijd minimaal 51 procent van de aandelen van dat bedrijf. De meerderheid. Stegger had enige moeite de constructie te geloven.

‘Maar daarmee zijn alle bedrijven eigendom van de oorspronkelijke bewoners van Dubai!’

‘Precies, mister Jan. Het is buitenlanders verboden bedrijven, grond of onroerend goed te bezitten.’

Het klonk eenvoudig, maar het duurde even voordat de implicaties ervan tot Stegger doordrongen.

‘Dus, dat kantoor dat nu geen kantoor meer is, is helemaal niet van heci?’

‘Inderdaad. Het wordt gehuurd door Daretco en is eigendom van de Al Majid Corporation. Het hele gebouw is trouwens van Al Majid.’

‘O’, zei Stegger. ‘Mooi zo.’

‘Wat is er mooi aan, mister Jan?’

‘Ik dacht even dat we een probleem hadden, maar nu weet ik beter. We zitten tot onze nek in de drek.’

‘En dat is mooi?’ Kalyan had duidelijk moeite met het volgen van de cynische vorm van waardering.

‘Reken maar’, zei Stegger. ‘Dat is beeldschoon. Die Mahib...’

‘Majid’, corrigeerde Kalyan.

‘Majid, ja, die kan doen en laten wat hij wil. Hij hoeft aan niemand toestemming te vragen en aan niemand verantwoording af te leggen. Behalve aan zichzelf. Als dat niet mooi is, dan weet ik het niet meer.’ Hij lachte. ‘Overigens had ik wel gelijk.’

‘Waarmee?’

‘Ik moet Nederland bellen. Als een speer.’

‘Wie is die Mohammed eigenlijk?’ vroeg hij. Ze zaten achter in de taxi, terug naar het hotel.

‘Abdullah’, zei Kalyan onverstoorbaar.

‘Ook goed.’

‘Abdullah al Majid is zeer machtig. De Al Majid Corporation bezit veel onroerend goed. Hotels, kantoren, flatgebouwen, winkelcentra. Van alles. Na de familie van de heerser, Al Makthoum, is Al Majid waarschijnlijk de rijkste man in Dubai. Hij zit in alle belangrijke bedrijven en is verreweg de grootste projectontwikkelaar in en buiten de stad. Abdullah al Majid...’

‘Te veel om op te noemen, zeker.’

‘Ja, mister Jan.’

Stegger knikte. ‘Als ik het al niet dacht’, zei hij. Hij keek naar buiten. De taxi draaide om de Klokkentorenrotonde en reed de grote brug over naar de andere kant van de Creek. Zonder iets in zich op te nemen, keek hij naar de eindeloze betonnen nieuwbouw, de enorme plakken asfalt, acht banen breed, en naar de verdwaalde stukken woestijn ertussenin. Elk nieuw gebouw, elk perkje, elk park en elke straat was een gevecht met het meedogenloze klimaat. Een grasveld was een overwinning van de technologie, die water bracht waar droogte en dorheid heersten. De fenomenale inspanningen van Dubai om een aantrekkelijke, internationale handelsstad te worden, hadden tegelijkertijd iets inspirerends, iets aanstekelijks en iets hopeloos. Hoe lang kon het goed gaan? Waar moest al het water vandaan komen zodra de bron van spotgoedkope energie was uitgeput? De productie van water en het gebruik van airconditioners zouden onbetaalbaar worden. En zonder die twee elementen was Dubai niet meer dan een gewone, praktisch onleefbare woestijnstad.

‘Kalyan,’ zei hij, ‘je begrijpt dat ik jou de komende dagen heel erg nodig zal hebben.’

Kalyan glimlachte minzaam. ‘Dank u, mister Jan.’

Om te beginnen waren er gewone, praktische problemen. Bij gebrek aan een kantoor werkten zij vanuit Steggers hotel. Daar hadden zij één telefoon en alleen een fax beneden bij de receptie. Het was, op zijn zachtst gezegd, onhandig, maar op dit moment hadden zij geen andere mogelijkheden.

Stegger belde Amsterdam. Vrijns was slechts met de grootst mogelijke moeite te pakken te krijgen, maar Stegger hield vol en belde acht, negen keer, totdat hij hem persoonlijk aan de lijn had. Zijn bericht werd met onverholen ongeloof ontvangen.

‘Jan, jongen, je lult!’ zei Vrijns en hij begon hard te lachen. Iets te hard, eigenlijk. ‘Ik apprecieer het dat je me persoonlijk even op de hoogte wilt stellen, maar dit is je reinste flauwekul! Dat kan toch helemaal niet. Weet je zeker dat je naar het juiste adres bent gegaan?’ Weer die lach.

Stegger trok zich er niets van aan en zette stug door. Langzaam, na minutenlang inpraten op de man, begon het tot Vrijns door te dringen, dat zijn bedrijf in Dubai misschien ernstige problemen had. Extreme problemen.

‘Maar, hoe bedoel je, weg?’

En weer legde hij uit hoe het kantoor volledig was ontruimd. Tot en met de naamplaat die van de deur was verwijderd. De stemming van Vrijns sloeg om en hij werd kwaad. Hij vloekte op een onbehouwen manier en het duurde even voordat hij weer tot bedaren kwam.

‘Blijf even hangen, Jan’, zei hij. Stegger hoorde hoe hij de hoorn op zijn bureau neerlegde en zijn kamer uit liep. Minuten later hoorde hij dat Vrijns, nu in het gezelschap van twee of drie anderen de kamer weer in kwam. Iedereen riep door elkaar.

‘Jan?’

‘Ja, ik ben er nog.’

‘Wacht even.’ En weer ontspon zich een verhit gesprek aan de andere kant van de lijn. Stegger kon af en toe een paar woorden opvangen, meer niet. Het paniekerige geschreeuw stemde hem niet echt hoopvol.

Kwajongens, dacht hij.

‘Ben je daar nog?’

‘Ja, Theo. Ik zou niet weten waar ik anders moest zijn.’

‘Precies. Nog even geduld. Blijf hangen.’

Stegger voelde zijn machteloosheid met de minuut toenemen. Het gekrakeel in Amsterdam vertoonde geen enkele ontwikkeling. Hij zat te wachten op aanwijzingen van mensen die geen idee hadden. Niet van de situatie in Dubai en niet van het managen van calamiteiten.

‘Jan, we zijn eruit’, zei Vrijns. ‘Jij doet even helemaal niets.’

‘Pardon?’ Stegger kon zijn oren niet geloven.

‘We moeten eerst precies weten wat er aan de hand is, voordat we verdere actie ondernemen.’

‘Dat begrijp ik,’ zei Stegger, ‘maar denk je niet dat ik hier ter plaatse misschien makkelijker uit kan vinden wat er aan de hand is?’ Hij zei dingen die hij helemaal niet wilde doen, maar die te voor de hand liggend leken om niet te zeggen.

‘Nee, luister, Jan’, Vrijns liet zijn stem een octaaf zakken en sloeg een geruststellende toon aan. ‘Laat ons hier nu even wat mensen bellen. Dit soort zaken moet je via de juiste kanalen doen, anders raak je binnen de kortste keren het overzicht kwijt.’

De juiste kanalen, dacht Stegger. Magische bezweringen. Het zoeken van zekerheid in structuren en systemen. Houvast. Mensen bellen, die weer andere mensen gaan bellen, die iemand kennen, die zouden kunnen vragen, enzovoort. Hou op! Als je een opdracht wilt binnenhalen, moet je op de stoep staan. Op het juiste moment.

‘Dus ik wacht gewoon tot ik weer van je hoor?’

‘Exact. Dat lijkt mij nu de beste aanpak. Denk je niet?’

‘Dat denk ik inderdaad niet, maar laten we het daar niet over hebben.’

‘Dan zijn we het daar tenminste over eens. Jan, hou je taai. Je hoort zo snel mogelijk van ons.’ Hij hing op.

Stegger keek mismoedig uit het raam. Zand waaide door de straten. Kleine wolkjes die tussen de gebouwen draaikolkjes vormden. Eind van de middag, nog een paar uur en dan was het donker. Hij draaide zich om.

‘Kalyan,’ zei hij, ‘dit gaat niet goed.’

4

Hij stond op met een strak hoofd. Zijn lichaam had geen zin in de grote hoeveelheid gedachten en problemen. Het had alle energie nodig om een beklemmend teveel aan alcohol weg te werken. De vorige avond hadden Kalyan en hij de bar van het hotel opgezocht, waar zij tot diep in de nacht bier en problemen door elkaar haalden. Het was laat geworden. Te laat. Alle vragen waren nog tien keer gesteld en net zo vaak onbeantwoord gebleven. Kalyan maakte zich grote zorgen om zijn toekomst.

Daarmee was zijn probleem ook dat van Stegger. Zonder hem kende hij hier niets of niemand. Hij moest er niet aan denken dat hij alleen kwam te staan. Ze spraken af dat zij het per week zouden bekijken en dat heci in elk geval garant zou staan voor hun inkomen gedurende die periode. Wat zij zouden bekijken, was Stegger helemaal niet duidelijk, maar onder de invloed van veel bier klonk het verstandig en overzichtelijk. Hoe het met geld moest, had hij wel al bedacht.

‘Desnoods loop ik naar de bank hier om de hoek en trek ik het uit de muur. Dat kan nooit het probleem zijn.’

‘En dan werken wij hier?’

‘Voorlopig in het hotel, ja. Anders zou ik het ook niet weten.’

Kalyan zou Christine inlichten en ze hadden afgesproken de volgende dag aan het eind van de ochtend hier weer bij elkaar te komen.

Stegger wreef over zijn hoofd. Hij schuifelde naar de badkamer, kauwde een paar aspirines en slikte ze met veel water door. In de zitkamer ging hij op een stoel bij het raam zitten. Het was nog vroeg. De ochtendzon werd gefilterd door een hoog hangende, dunne nevel en over de witte huizen en gebouwen van de stad scheen een zacht licht. Van achter dubbel glas zag het er prettig en uitnodigend uit. Misleidend. Door de overal aanwezige airconditioning had deze stad twee levens. Binnen en buiten. Elke voordeur was een grensovergang.

De aspirines begonnen te werken en langzaam keerde een bescheiden mate van helderheid in zijn hoofd terug. Hij bestelde ontbijt en boog zich over de documenten die hij de eerste dag uit het kantoor van Daretco had meegenomen. Het was niet veel. De overzichten van Kalyan en Christine waren wat zij waren: overzichten. Hernieuwde bestudering leverde geen extra informatie op. Met een pen markeerde hij de belangrijkste klanten, hun namen en telefoonnummers.

Terwijl roomservice een dienblad met roerei, gebakken worstjes, toast, koffie en sinaasappelsap op tafel zette, pakte Stegger de kantooragenda die hij op de valreep in zijn koffertje had gestopt. Het was een dik boek met een harde, zwarte kaft. Voor elke dag was een hele pagina ingeruimd, steeds met een aparte kolom voor telefoonnummers of andere aantekeningen. Helemaal achterin zat een flap aan de achterkaft om bonnetjes, visitekaartjes en memootjes in te bewaren. De flap stond schuin omhoog door de grote hoeveelheid spullen die erachter zat.

Stegger draaide de agenda op zijn kant en schudde. Het viel tegen. Een stuk of wat visitekaartjes en een dik opgevouwen vel papier. Hij legde de agenda neer, pakte het papier en begon het voorzichtig te ontvouwen. Het was een smalle, lange strook. Misschien zes of zeven centimeter hoog en vijfendertig of veertig centimeter lang. Gearceerd. Van rand tot rand, op een klein wit kadertje in het midden na. Daarin had iemand met de hand iets geschreven. Stegger pakte zijn bril en las.

‘Don’t kill the messenger’, stond er.

Teleurgesteld keek Stegger naar het velletje. Met zijn hand wreef hij, zo goed en zo kwaad als het ging, de vouwen eruit, zodat het plat op tafel lag. Een voor een kwamen de vragen.

Had Lendt dat geschreven? En zo ja, was het een bericht? En als het een bericht was, voor wie was het dan bestemd? In elk geval niet voor hem, want Lendt wist helemaal niet dat er iemand anders uit Nederland zou komen. Toen hij het schreef, was hij immers nog niet verdwenen.

Hij schonk koffie in, nam drie klonten suiker en roerde. Gefascineerd staarde hij naar het papier.

En als het een bericht was, wie was dan de messenger? En waarom zat het in de flap achter in de kantooragenda van Christine?

Hij draaide het papier om en bekeek de achterkant. Volledig blanco. Niets. Stegger haalde zijn schouders op. Misschien was dat precies wat het was: niets. Zonder aanknopingspunt kon je overal vragen over stellen. Dat betekende nog niet, dat die vragen ook zinvol waren.

Hij at. Gestaag verdween het hele ontbijt naar binnen. Tot en met het laatste worstje. Hij schonk zichzelf nog een kop koffie in en koesterde zijn terugkerende energie. Bladzijde voor bladzijde bladerde hij door de agenda. Beginnend bij januari tot de week waarin hijzelf in Dubai was aangekomen, begin juli. Een halfjaar in afspraken en aantekeningen. Met de klantenlijst van Christine ernaast controleerde hij de namen die hij tegenkwam. De meeste kon hij zonder enige moeite terugvinden. Lendt was overduidelijk een gestructureerde en gedisciplineerde verkoper. Week na week werkte hij systematisch al zijn contacten af en met het verkoopoverzicht van Kalyan erbij kon hij zien dat bijna elk bezoek resulteerde in een opdracht. Steeds werd ongeveer een week na de afspraak een order geboekt. Met indrukwekkende regelmaat. Alleen voor de echt grote orders had hij meerdere afspraken nodig. Stegger bladerde heen en weer. De namen en de bedrijven waren anders, maar voor de rest had hij het gevoel dat het zijn eigen agenda was. De structuur en de aanpak waren exact dezelfde als de zijne. Het had zijn eigen leven kunnen zijn, dat hier in een synopsis van tijden, adressen, namen en telefoonnummers werd weergegeven. Alleen de effectiviteit was verbluffend. Eerste afspraak met Gulf Trade op 15 februari. Geen order. Tweede afspraak tien dagen later. Geen order. Derde afspraak weer een week later. Bingo! Vijfhonderdduizend stuks ems 12/83-t0v7. Verkoopprijs 5,52 dollar. Omzet tweeënhalf miljoen dollar. Op drie afspraken. Twee weken later weer een omvangrijke order. Ditmaal bij Etisalat. Stegger floot tussen zijn tanden.

Hij wist niet om wat voor bedrijven het ging en hij had geen idee wat een ems 12/83-t0v7 was, maar dat deed niet ter zake. Hij kon er zo achter komen. Een ems was waarschijnlijk een electronic memory sensor van de een of andere soort. Of een switch. Die aanduidingen waren meestal standaard. In elk geval was het eenvoudig, want voor vijfenhalve dollar kon het nooit een erg complex onderdeel zijn. Waar het hem om ging, was het besef dat Lendt bij zijn klanten een positie had verworven waar hij alleen maar jaloers op kon zijn. De gedachte dat hij hem moest gaan vervangen, was op zijn zachtst gezegd een opgave. Onder de omstandigheden vervulde het hem met een mengeling van ontzag en onzekerheid.

Stegger bladerde door tot hij bij eind mei was aangekomen, de periode waarin Lendt was verdwenen. Een continue stroom afspraken gleed aan zijn ogen voorbij. Donderdag 29 mei, de laatste dag dat Lendt was gesignaleerd, ’s nachts bij de pool bar op het dak van het hotel, leek een dag als alle andere. ’s Ochtends niets, een lunchafspraak, ’s middags een afspraak op kantoor en ’s avonds eten met ene Zaal. Het was een naam die hij al eerder was tegengekomen, maar die hij in de lijst van Christine niet had kunnen vinden. Geen contactpersoon bij een klant, althans niet een die Christine kende. Hij bladerde weer terug en vond de naam ergens eind april. Nu voluit: Tardan Asqar Zaal. Het was de enige andere keer dat hij voorkwam. Ongeveer een maand eerder. Het kon een nieuw contact zijn met een potentiële klant. Dat zou kloppen. Eerste afspraak, kennismaking, en een maand later een volgende afspraak om te kijken of er zaken gedaan kunnen worden. Volstrekt normaal.

Stegger zuchtte. Alles kon. Hij ruimde zijn spullen op en stopte ze terug in zijn koffertje. Het vel papier met de cryptische zin stopte hij in zijn portefeuille. Hij had een dringende behoefte om met iemand te praten. Niet met Kalyan of Christine, maar met iemand die hij kende. Die hem kende. Hij keek op zijn horloge. Halftien. In Amsterdam was het twee uur eerder. Halfacht. Pas over een uur zou hij mensen op de zaak kunnen bereiken. Opeens werd zijn eigen positie hem duidelijk.

In Nederland was hij iemand. Een mens met familie, vrienden, kennissen, buren en collega’s. Met een verleden. Hier was hij niemand. Potentieel ex-chef van twee medewerkers. Vandaag zijn derde dag. Meer niet. De tegenstelling overviel hem en slechts met grote moeite vond hij verweer tegen het dreigend gebrek aan sociaal houvast. Hij sloeg zichzelf met beide handen op de wangen. ‘Kom op, Stegger, wakker worden’, zei hij hardop. ‘Weet je wat jij nodig hebt? Een petje en geld. Dus vooruit, maak jezelf nuttig.’

Aan de balie van het hotel wenkte hij een van de medewerkers.

‘Mister Jan?’

‘De vorige Nederlander, mister Lendt, woonde in dit hotel. Dat klopt toch?’

‘Jazeker, mister Robert had een suite op de zevende verdieping.’

‘Precies’, zei Stegger. ‘En nadat mister Robert was verdwenen, wat is er toen met zijn spullen gebeurd? Hebt u die nog?’

‘Ah, natuurlijk, de spullen van mister Robert!’ De jongen maakte allerlei verontschuldigende gebaren. ‘Die staan opgeslagen in de kelder. U wilt ze hebben, mister Jan?’

‘Graag.’

‘Geen probleem. Ze worden vanmiddag bij u op de kamer gezet.’ Hij maakte er een aantekening van en knikte. ‘Mijn excuses dat wij het hadden vergeten.’

‘Geeft niet’, zei Stegger.

Voor de automatische, glazen schuifdeuren stond hij stil. Langzaam ademde hij een paar keer in en uit, niet te diep. Ontspannen stapte hij naar voren. De deuren openden en bij de volgende stap werd hij volledig omzwachteld door de intense hitte van de buitenlucht. Binnen enkele seconden was ze door al zijn kleren heen gedrongen.

Hij dwong zichzelf de temperatuur te negeren en rustig, zonder zich te haasten naar de bank te lopen. Het was een afstand van niks. Misschien tien minuten. De straat uit, linksaf, bij de grote rotonde rechts en dan nog een paar honderd meter. In Amsterdam zou hij er niet over hebben nagedacht, maar hier was het een onderneming waarbij planning en zelfbeheersing waren vereist. Maar, en dat was de reden waarom hij niet in een taxi stapte maar ging lopen, het was de aangewezen manier om aan het klimaat te wennen. Al was het maar een beetje. Ondanks de aanwijzingen vanuit Amsterdam om niets te doen, en ondanks zijn eigen voorkeur om zo snel mogelijk hier weer te vertrekken, had hij het voorgevoel dat hij voorlopig nog niet weg was. Het was gewoon niet logisch om hem terug te halen en iemand anders te sturen.

De straten van Dubai hielden het midden tussen fonkelende nieuwbouw en versleten moderne tijd. Alles wat ouder was dan tien of vijftien jaar toonde tekenen van ernstige slijtage. Wat ouder was dan twintig jaar, was aan vervanging toe. Gebouwen, stoepen en straten verkeerden ofwel in uitstekende staat, of de gaten vielen erin en het zand nam zijn oorspronkelijke, allesoverheersende positie weer in. Die tegenstelling kon in een en dezelfde straat voorkomen. Waar een nieuw gebouw stond, waren vaak ook het trottoir en de straat ervoor opgeknapt. Nog geen honderd meter verder sloeg het verval toe, hield de stoep gewoon op en sjokte Stegger door het zand.

Niets was ouder dan hooguit vijfentwintig jaar. Betonbouw uit begin jaren zeventig. Recht, hoekig, fantasieloos. Het soms haveloze karakter was het enige karakter dat dergelijke gebouwen hadden. En toch had de stad een onmiskenbare sfeer. Juist de altijd terugvechtende woestijn zorgde ervoor dat het kille modernisme binnen zijn eigen perken bleef. Een zijstraat van een splinternieuwe vierbaansweg was met onverwachte vanzelfsprekendheid een zandweggetje, compleet met de kenmerkende schaarse begroeiing van dunne bomen en schrale struiken. Niet uit armoede, maar meer uit de onontkoombare logica dat een zandweg in de woestijn een permanentere oplossing is dan een plak asfalt of beton. Oud en nieuw, natuur en bouw hadden een balans gevonden als in een oorlog die geen van beide meer kon winnen. Een bestand, waarin de grootse praal van de nieuwste architectuur hand in hand ging met de bescheidenheid en de kleinschalige eeuwigheid van het zand.

Overal, want hoe indrukwekkend de projecten ook waren, en hoe massaal van opzet sommige nieuwe kantoorwijken konden zijn, steeds was er de uitzinnige hitte en de droogte van het land eromheen, die voor het tegenwicht zorgden.

Stegger sloeg rechts af. Volledig geconcentreerd op zijn wandeling en het ontkennen van de warmte liep hij met nog steeds dezelfde rustige, ontspannen tred. Half zo snel als hij gewend was, en het kon nog langzamer. In optimale vertraging bereikte hij het gebouw van de bank. Binnen, in de geairconditionede ruimte waar de geldautomaat stond, was het koud. Onmiddellijk voelde hij de transpiratie over zijn hele lijf. De opluchting van de koelte werd tenietgedaan door het ongemak van zijn lichaamsvocht.

Hij stak zijn pinpas in het apparaat, toetste zijn pin in en haalde drieduizend dirham uit de automaat, iets meer dan zestienhonderd gulden. Nog geen drie minuten later stond hij weer buiten en hervatte hij zijn tocht door de stad.

Van tevoren had hij op de kaart gekeken waar hij moest zijn en hoe hij moest lopen. Zijn oriëntatievermogen deed de rest. Hij stak de straat over en liep aan de overkant terug naar de rotonde. Daar sloeg hij rechts af, en bij de volgende zijstraat links af. Hij liep aan de achterkant om het Dubai Museum heen en sloeg daar weer links af. In de Al Faheidistraat begonnen de kledingzaken en kleermakerswinkels. Honderden bij elkaar. De meeste klein en kleurrijk, met eindeloze hoeveelheden stoffen opgetast in rollen, andere groter, met propvolle rekken T-shirts, overhemden en broeken in een caleidoscoop van ondenkbare kleuren. Paars, helgeel, gifgroen, lila, roze. Hoe verder hij liep, des te kleiner en schaduwrijker werden de straatjes. Hemelsbreed was hij misschien een kilometer van zijn hotel, als het dat al was, maar hier in de nauwe steegjes, werd het felle zonlicht gebroken in vlakken en stralen en opgevangen en gefilterd door kleurige markiezen en luifels.

Hij stopte bij een grote bak petten die buiten een winkeltje stond opgesteld. Met zijn handen graaide hij erdoorheen, maar het waren allemaal honkbalpetten. Stegger was tot veel bereid om zijn hoofd te beschermen, maar hij mocht dood neervallen voor hij zo’n ding opzette. Er waren dingen die een mens niet deed. Rugzakjes en honkbalpetten dragen, waren twee van die dingen.

Een jonge, Indiase verkoper kwam naar buiten en begon alles aan te prijzen wat hij in de winkel te koop had. ‘Mooie T-shirts, mister. Armani-jeans. Kijk.’

Stegger liep achter hem aan de winkel in. Hij schudde zijn hoofd. ‘Nee,’ zei hij, ‘ik zoek een petje. Gewoon een klein, slap hoedje tegen de zon.’

Alsof hij niets had gezegd, ging de jongen verder. ‘Zijden overhemd, mister. Erg mooi. Beste prijs.’

‘Nee,’ zei Stegger weer, ‘een petje.’ Hij gebaarde met zijn hand op zijn hoofd.

De jongen lachte opgewekt en nam hem mee, verder naar achteren. Voor een immens rek stond hij stil. Allemaal honkbalpetten. Hij wees ze aan. ‘Chicago Bulls, New York Yankees, Hard Rock Café. Beste prijs.’

Het smalle zaakje stond zo vol met rekken, schappen en spullen, dat Stegger zijn grote lijf nauwelijks kon bewegen. Met enige moeite en grote voorzichtigheid draaide hij zich om en hij wilde weer naar voren lopen.

‘Maar u moet iets kopen’, riep de jongen achter hem.

Stegger stopte. ‘Ik moet iets kopen?’ vroeg hij.

‘Ja mister, dat moet’, herhaalde hij met een stralende lach.

‘Maar waarom?’

‘Waarom? Mister, de eerste klant van de dag is god en god mag niet weigeren’, zei de jongen.

In één zin kreeg Stegger de uitleg van zakendoen, van het hele systeem van gunnen en krijgen, van ondernemen en acquisitie, van al die jaren dat hij bij de eerste klant van de dag een onverklaarbaar optimisme had gevoeld. De eerste klant van de dag is god. Alleen wist niemand dat meer. Alle ingewikkelde theorieën van verkoop en marketing vielen in één keer door de mand. Stegger schoot in de lach bij de gedachte dat hij op een dinsdagmorgen in Almere een inkoopdirecteur met dit argument zou confronteren.

‘U moet dus iets kopen’, zei de jongen weer met een onwrikbaar geloof in zijn klant-god.

‘Inderdaad.’ Stegger ademde diep in en liet zijn brede borst zwellen. ‘Ik ben god en een god mag zijn verantwoordelijkheden niet veronachtzamen.’ Hij speelde het belang en genoot van het spel. ‘We zoeken verder’, zei hij en ze doken samen weer tussen de rekken.

Onder een van de stellingen vond hij uiteindelijk een kartonnen doos vol witte, slappe, ronde petjes met een half slappe rand. Precies het soort dat hij zocht. Hij trok er eentje uit en zette het op zijn hoofd. Het ding was te klein.

‘Heb je nog een grotere?’ vroeg Stegger.

De jongen haalde alle petjes een voor een uit de doos en reikte ze aan. Geduldig probeerde Stegger ze allemaal, tot hij er eentje had die als gegoten zat. Tevreden keek hij in het kleine spiegeltje dat naast een van de rekken hing. Perfect. Het petje bedekte zijn hele hoofd en de rand bood rondom net het extra beetje schaduw.

‘Hoeveel kost dit?’

‘Voor u? Vijftien dirham. Beste prijs.’

Stegger wist dat hij moest afdingen en dat hij het waarschijnlijk voor de helft van dat bedrag kon meenemen. Toch piekerde hij er niet over. Hij wilde het petje hebben en vijftien dirham was misschien te veel, maar het was nog steeds niet veel.

Hij rekende af en liep voldaan naar buiten. Winkels zijn wezenlijk, dacht hij, want zonder handel was er toch helemaal nooit iets van de wereld terechtgekomen. Handel brengt mensen bij elkaar, en een winkel is daar het meest tastbare voorbeeld van. Een goede winkel is een kleine kern van geluk. Hij stak zijn hand in de lucht, stapte in de taxi die voor hem stopte en reed in mechanische koelte terug naar het hotel. Het was elf uur. Tijd om zich voor te bereiden op het werk. Ook een god moest zijn plaats kennen.

5

Het gezicht van Kalyan vertelde hem wat hij niet wilde horen. Uit zijn ogen sprak dezelfde paniek als gisteren in het restaurant. Alleen nu erger. Zodra Stegger de hal van het hotel binnenliep, kwam hij naar hem toe. Haastig, zonder te rennen.

‘Mister Jan...’ verder kwam hij niet. Met open mond keek hij hem aan.

‘Ja?’

Kalyan wendde zijn ogen af en keek in het niets.

‘Wat is er, Kalyan?’ Hij kreeg geen antwoord.

Dan niet, dacht hij. Stegger betrapte zichzelf op een lichte irritatie. Waarom zei hij niet gewoon wat hij zeggen wilde? Hij draaide zich naar de balie en vroeg om zijn sleutel.

‘Het is heel erg, mister Jan.’

‘Oké,’ zei hij, ‘wacht maar even.’ De baliemedewerker overhandigde hem zijn sleutel en een gesloten envelop.

Hij stopte de sleutel in zijn zak en scheurde de envelop open. Er zat een fax in, uit Amsterdam. Stegger trok zijn wenkbrauwen op. Dit was sneller dan hij had verwacht. Hij zette zijn bril op en las het korte bericht. ‘Al Majid niet bereikbaar. Blijven proberen. Ambassade vae weet nergens iets van. Zijn in contact met advocaat in Dubai: Rudolf van Thil, telefoon 546.331 (goeie kracht!). Zodra we verder zijn, laat ik het weten. Hou vol en wacht. Groet, Vrijns.’

Hij nam zijn bril af, schoof hem in zijn borstzak en keek naar Kalyan, een jonge man, begin dertig, die sneller dan hij het kon verwerken het kleine beetje houvast in zijn leven aan het verliezen was.

Stegger pakte hem resoluut bij de schouder en dirigeerde hem naar de koffieshop van het hotel. Daar zocht hij een tafeltje ergens in een hoek, en bestelde een koffie voor zichzelf en een thee voor Kalyan. Binnen een paar minuten stonden de twee dampende kopjes op tafel. Nog steeds zei hij niets. Doodgemoedereerd liet Stegger drie klonten suiker in zijn koffie zakken en roerde. Hij had al eerder gemerkt dat rust en zelfverzekerdheid nodig waren om Kalyan te kalmeren.

‘Drink je thee nou maar’, zei hij. Zelf pakte hij zijn kopje en slurpte van de sterke, zoete drank. Kalyan deed aarzelend een poging te drinken. Na twee of drie minieme slokjes zette hij zijn kopje weer neer.

‘Goed,’ zei Stegger, ‘vertel.’ Hij keek om zich heen alsof hij plotseling iets miste. ‘Waar is Christine trouwens?’

‘Dat is het, mister Jan. Christine is weg’, zei Kalyan, nauwelijks hoorbaar.

‘Christine is wat?!’

‘Weg.’

De wereld begon te schuiven. Christine kon niet weg zijn. Daar was geen enkele reden voor.

‘Maar, waar is ze dan?’ vroeg hij.

‘Dat weet ik niet, mister Jan. Ze is weg.’

‘Ja, oké, maar wat? Ontvoerd? Aangerand? Opgepakt door de politie? Wat?!’

‘Ik weet het niet, mister Jan.’ Kalyan maakte hulpeloze gebaren om zich te verontschuldigen voor de gebrekkige informatie. ‘Het is heel erg’, zei hij weer.

‘Erg?’ zei Stegger. ‘Het is vreselijk. Ze kan toch niet zomaar verdwenen zijn?’ Terwijl hij de vraag stelde, wist hij dat het tegendeel het geval was. Lendt was verdwenen, daar kon hij zich van alles bij voorstellen. Oplichting, een riskante deal die fout was gegaan, contact met verkeerde klanten of zelfs een illegale actie die hij om wat voor reden niet had kunnen weigeren. Ook de complete verdwijning van het kantoor kon in dat licht worden begrepen. Het bleef allemaal nogal drastisch, maar dat was zeuren over gradaties. Maar waarom moest een meid als Christine, een secretaresse, ook verdwijnen? Wist zij iets? Was zij de messenger uit het onbegrijpelijke bericht?

Stegger zweeg. In zijn hoofd maalden gedachten als lottoballen rond. Stuiterend en springend zonder enig systeem. Beelden flitsten voorbij. Zijn hart bonsde in zijn keel. De dreiging was heel dichtbij gekomen. Opeens begreep hij de angst van Kalyan. Wat er met Christine was gebeurd, kon maar één ding betekenen: morgen was hij aan de beurt. Of vanmiddag. Of overmorgen. De onzekerheid moest moordend zijn. Hij verkeerde op de rand van illegaliteit, zonder rechten, in een land dat niet het zijne was.

Met klimmende woede dacht hij aan de fax uit Amsterdam. ‘Al Majid niet bereikbaar.’ Nee, natuurlijk niet! Als je de zogenaamde juiste kanalen bewandelt, krijg je ook datgene waarvoor die juiste kanalen zijn gemaakt. Namelijk dat mensen niet bereikbaar zijn. De juiste kanalen leiden altijd naar de verkeerde personen.

‘Mafketels!’ zei hij.

Kalyan keek op. ‘Wat is dat?’

‘Mijn baas in Amsterdam’, zei Stegger, ‘is een mafketel. Een drol in een driedelig pak. Maar maak jij je daar nou maar geen zorgen over. Dat doe ik wel.’ Hij zweeg even. ‘Luister Kalyan, ik moet een paar antwoorden hebben. Oké?’

Kalyan knikte.

‘Mooi. Vraag één: hadden Lendt en Christine samen iets?’

Kalyan sperde zijn ogen zo wijdopen dat zijn wenkbrauwen bijna in zijn haarlijn terechtkwamen. ‘Mister Robert en Christine? U bedoelt een verhouding?’

‘Ja, precies.’

Hij moest ervan lachen. De gedachte was kennelijk absurd. ‘Nee, nee, nee’, zei hij en hij zwaaide met zijn handen.

‘Dat weet je zeker?’

‘Ja, mister Jan. Christine is getrouwd. Zij woont bij haar man.’

‘Oké.’ Hij dacht na. ‘En die man heb jij vanochtend gesproken?’

‘Ja.’

‘En die vertelde dat Christine is verdwenen?’

‘Ja.’ Hij knikte driftig.

‘En verder?’

‘Verder?’ Kalyan begreep het niet.

‘Ja, verder. Wanneer is zij verdwenen? Hoe? Was hij erbij? Of niet? Was hij in paniek, huilde hij, was hij boos? Dat soort dingen.’

‘O, ja, natuurlijk.’ Hij verontschuldigde zich voor zijn traagheid. ‘Gisteravond is zij naar de supermarkt gegaan en niet meer teruggekomen. Dat was om een uur of elf. Toen zij om één uur ’s nachts nog niet terug was, is haar man de straat op gegaan om haar te zoeken. Hij heeft de hele nacht gezocht en gewacht en vanochtend heeft hij de autoriteiten gewaarschuwd.’

‘De politie?’

‘Ja. Hij is niet boos, maar hij maakt zich zorgen dat er iets met haar zal gebeuren.’

Verbijsterd luisterde Stegger naar het relaas. Steeds weer werd hij geconfronteerd met een instelling die zo anders was dan de zijne, dat hij moeite had het te geloven. Van de paniek die Kalyan een paar minuten geleden nog volledig in zijn greep had, was niets meer te merken. Beleefd en rustig vertelde hij wat hij wist. Zonder opwinding, zonder irritatie, en vooral zonder allerlei veronderstellingen die een Nederlander er onmiddellijk bij zou halen. En de man van Christine maakte zich zorgen dat haar iets zou overkomen! Er was haar al iets overkomen! Ze was weg!

Stegger moest zich inspannen om een vreselijke uitbarsting te bedwingen. Hij ademde een paar keer diep en ging verder. ‘Volgende vraag. Ging Christine weleens mee naar klanten van Daretco?’

Kalyan dacht lang na. Uiteindelijk schudde hij zijn hoofd. ‘Volgens mij niet. Ik was er natuurlijk niet altijd bij, maar ik geloof het niet.’

‘Had zijzelf weleens contact met klanten?’

‘Alleen via de telefoon. Meestal om afspraken te maken of te bevestigen. Verder had zij veel contact met de handlers die de goederen klaarden op het vliegveld of in de haven. En met de transporteurs die de spullen bij de klant afleverden. Dat was eigenlijk het grootste deel van haar werk. Niet met klanten. Dat deed mister Robert.’

Logisch, dacht Stegger. Zo gaat het thuis ook. Met wat meer mensen weliswaar, maar niet anders. Secretaresses gaan niet met de verkoop mee. Nooit. Of met de salesmanagers zoals dat tegenwoordig heette. Wat daar precies aan te managen viel, was Stegger altijd ontgaan. Een klant liet zich niet managen. Dat was gezichtsbedrog. Wie daarin geloofde was bezig de cosmetica duimendik op zijn eigen gezicht te smeren. Misschien zag het er wel mooi uit, maar het plakte en het stonk en uiteindelijk wisten verkopers niet meer wie of wat ze waren.

‘Waar zit die Al Majid eigenlijk?’ vroeg Stegger opeens.

Kalyan tuitte zijn lippen, schudde zijn hoofd en haalde zijn schouders op. ‘Ik zou het niet weten’, zei hij.

‘Die man moet toch ergens wonen, of werken?’

‘Ja, natuurlijk. Maar weet u, mister Jan, mister Abdullah al Majid is een heel belangrijke man in Dubai. Hij is niet ergens. Hij kan overal zijn.’

Stegger trok aan zijn rechteroorlelletje. ‘Klinkt als mystiek’, zei hij. ‘Dat soort lui is altijd ergens. Meestal is dat in de buurt van datgene wat er gebeurt. En op dit moment gebeurt het hier. In deze stad. Reken maar dat Abdullah gewoon thuis zit. Met zijn telefoontje aan zijn oor geplakt.’

Kalyan reageerde niet.

‘Het enige wat wij moeten doen, is uitvinden waar dat is.’

‘En dan?’ Kalyan klonk allesbehalve gerust.

‘Dan pakken we een taxi en gaan we bij meneer op bezoek.’ Hij had schoon genoeg van het wachten en van het getrut in Nederland dat nergens toe zou leiden. ‘Hoe moeilijk kan dat nou zijn?’ zei hij.

Erg moeilijk. In elk geval veel moeilijker dan hij had verwacht, en om een reden die hij nooit had kunnen bedenken. In Dubai hebben mensen geen adres, maar een postbus en een telefoonnummer. De aanleiding daarvoor is even simpel als onvoorstelbaar: Dubai heeft geen postbodes. Wie post wil ontvangen, moet een postbus hebben en daarmee zijn adressen domweg niet meer relevant. Het resultaat is dat in geen enkele officiële registratie een adres staat vermeld. Waar iemand woont, is alleen te achterhalen als men die persoon zelf kent, of door een ander wordt geïntroduceerd.

Op een bankje in de hal van het ministerie van Economische Ontwikkeling keek Stegger ontgoocheld naar de uitdraai die zij hadden gekregen van de registratie van de Dutch Arabian Electronics Trading Company. In het Arabisch. Alles. Twee pagina’s vol. Geduldig en nauwgezet vertaalde Kalyan regel voor regel wat er stond, maar Stegger had het al gehoord: postbusnummers.

‘Laat maar’, zei hij.

Kalyan stopte, vouwde het papier op en gaf het aan Stegger.

‘Hou jij het maar’, zei hij. ‘Ik kan het toch niet lezen.’ Hij keek om zich heen. In de hal was het druk. Honderden mensen waren bezig met het opzetten en registreren van bedrijven. Arabieren, Indiërs, Europeanen, alle nationaliteiten zwermden hier door elkaar. Dit was de poort tot de rijkdom. Wie hier de juiste stempels en papieren kreeg, was ondernemer in Dubai, vrijhandelsstad in de Arabische Golf, de markt met de hoogste concentratie superrijke individuen ter wereld; een regio met landen die van alles nodig hadden en het geld hadden om ervoor te betalen. Daarom zat heci hier en daarom waren er elke dag honderden mensen die zich voor de balies verdrongen.

‘Ik weet niet hoe het met jou is,’ zei Stegger, ‘maar ik verga van de honger. Hoe langer ik hier zit, hoe erger het wordt.’ Hij stond op. ‘Weet jij hier iets in de buurt? Iets goeds?’

Ze liepen naar buiten, een uur of één, het heetste moment van de dag. Kalyan sloeg rechts af. ‘Deze kant op’, zei hij.

Stegger keek. Hij zag niets dan kantoortorens en grote, internationale hotels. ‘Is het ver?’

‘Tien minuten, mister Jan. Misschien een kwartiertje.’

Om hen heen stond het verkeer muurvast, vier rijen dik op een tweebaansweg. Stegger zette zijn petje op en volgde. Misschien vierhonderd meter verder sloegen ze weer rechts af en stonden ze pal voor een hoog kantoorgebouw, rond, met boven op het dak een enorme bol. In de bol fonkelden kleine lichtjes.

‘Etisalat’, zei Kalyan. ‘De Dubai telecommunicatietoren.’

Stegger maakte gebruik van de pauze om het zweet uit zijn nek en van zijn voorhoofd te vegen.

‘Is dat wat “Etisalat” betekent, telecommunicatietoren?’

‘Nee, Etisalat is de naam van het telecommunicatiebedrijf van Dubai.’

‘Aha, nou begrijp ik het. En Etisalat is een van de klanten van Daretco.’

‘Inderdaad, mister Jan. Een heel grote klant.’

Stegger herinnerde zich de immense order. ‘En dit is het hoofdkantoor?’

‘Ja’, zei Kalyan. ‘Alle emiraten hebben zo’n toren. In de bol boven op het dak zitten de belangrijkste installaties.’ Hij draaide zich om en wees schuin naar de overkant van een gigantisch plein, eigenlijk meer een klein park, compleet met grasvelden, bomen, struiken en bloemen. ‘We gaan die kant op.’

Ze staken het park door en Stegger begon steeds meer spijt te krijgen van de wandeling. Hij had dikke vingers. Warmte en vochtigheid klopten in zijn handen. Hij had de neiging zijn armen omhoog te houden in de hoop dat het drukkende gevoel zou wegzakken. Ongeduldig verwisselde hij zijn koffertje van zijn linker- naar zijn rechterhand. En weer terug. Voortdurend zocht hij kleine veranderingen, al was het alleen maar om zichzelf het idee te geven dat hij steeds opnieuw begon; dat elke honderd meter de eerste honderd meter was. Onwillekeurig begon hij te plannen. Mouwen opstropen, das los, extra knoopje los, koffer in de andere hand, mouwen weer naar beneden, knoopje weer dicht... Het was vooral een manier om zich te concentreren en de verpletterende hitte te negeren.

Ze draaiden een volgende straat in, Al Makhtoum. Tussen de stilstaande auto’s door schoten ze naar de overkant. Onder de brede luifel van een van de honderden zonnebrillenwinkels van de stad, bleef hij stilstaan. Hij gebaarde naar Kalyan dat hij even moest pauzeren. Hij was te zwaar en had te weinig conditie voor dergelijke inspanningen. Het plotselinge spurtje naar de overkant van de straat deed het zweet aan alle denkbare en ongewenste kanten uit zijn lichaam lopen. Alsof hij leed aan integrale systeemincontinentie. Zijn buik hing zwaar op zijn broekriem.

Eenenveertig, dacht hij, en hier sta ik godbetert in Dubai waar ik niet eens het adres kan vinden van de man die mijn belangrijkste contact zou moeten zijn. Ik ben te blond voor dit soort ongein.

Hij veegde met zijn mouw langs zijn voorhoofd. Om hem heen ratelde de stad verder. In elke straat stond wel ergens een generator te stampen; overal waren constructiewerkzaamheden aan de gang. Zand en bouwgruis lagen als een tapijt over de voetpaden en straten. Verbijsterd keek hij naar de bouwvakkers die tien, twaalf, vijftien verdiepingen hoog de buitenmuren van weer een nieuwe toren stonden af te smeren. Met de hand.

‘Bijna, mister Jan’, zei Kalyan. Hij wees de straat in. ‘Daar om de hoek.’

Stegger realiseerde zich dat hij beter had moeten weten. Aan Kalyan vragen waar ze konden eten, betekende dat zij gewoon naar het restaurant liepen waar hij iemand kende. Een broer, of een neef, of een vriend. Het deed er niet toe. De kwaliteit werd bepaald door wie je kende.

Deze keer had hij gelijk. Ze stapten een groot, koel restaurant binnen, waar de geuren Stegger onthaalden als een verloren zoon. Kalyan liep voor hem uit en zocht met zijn ogen tussen de menigte gasten en obers. Plotseling stak hij een hand op en zwaaide. Een ober aan de andere kant van het restaurant reageerde.

‘Een momentje, mister Jan.’ Snel manoeuvreerde hij tussen de volgepakte tafeltjes. Stegger wachtte geduldig. Hier had hij het volste vertrouwen in. Alles klopte. De sfeer, de ruimte, de temperatuur, het licht. En natuurlijk de geuren.

Even later stond Kalyan alweer naast hem. ‘Oké,’ zei hij, ‘deze kant op.’

Achterin had de ober een tafel vrijgemaakt. Niet zo’n klein, eenpersoons bijzettafeltje, maar een ruime vierpersoonstafel. Kalyan ratelde onverstaanbare dingen tegen de ober, die vriendelijk lachend knikte, zich midden in een zin van Kalyan omdraaide en wegliep en tien seconden later terugkwam met een grote fles ijskoud bronwater en twee glazen. Stegger schonk de glazen vol en liet Kalyan zijn gang gaan. Gulzig dronk hij achter elkaar twee glazen leeg.

‘Ik hoop dat u het niet erg vindt,’ zei Kalyan, ‘maar ik heb alvast besteld.’

‘Erg?!’ zei Stegger. ‘Kalyan, hoe meer jij doet, hoe liever het me is.’

Ze aten in stilte, voornamelijk omdat Stegger alles om zich heen vergat zodra het eten op tafel werd gezet. Dat was zijn gave. Of zijn beperking. Eten, en vooral goed eten, absorbeerde hem. Hij gaf zich eraan over. Hij genoot van de smaken, de geuren en de consistentie. Bij Stegger was het nooit alleen een kwestie van honger die moest worden gestild. Er was altijd meer.

Hij veegde zijn mond af en wees met een groots gebaar naar het lege bord voor hem. ‘Dit’, zei hij, ‘is de beste curry die ik ooit heb gehad.’ Zijn ogen straalden.

‘Dank u, mister Jan.’

Stegger schoof de borden en schaaltjes opzij en leunde voorover. ‘Het dringt nu pas tot me door, dat jij altijd “mister” tegen mij zegt en ik niet tegen jou. Jij bent natuurlijk “mister Kalyan”.’

Kalyan sloeg zijn ogen neer. ‘Dat is niet nodig’, zei hij. ‘Ik ben niet belangrijk.’

‘Alleen andere mensen kunnen dat bepalen’, zei Stegger. ‘En vandaag ben ik dat.’

‘Ik heb liever dat u mij gewoon Kalyan noemt. Dat is beter.’ Hij fluisterde bijna.

Stegger dacht. Er was hier meer aan de hand dan Indiase onderdanigheid. Het ging niet alleen om het tonen van waardering, het ging om het begrijpen van de verhoudingen zoals die in dit land speelden. Als waardering eenzijdig werd opgedrongen, dan werd het een grap. In Nederland kon zoiets wel. Je kon een ander consequent ‘de professor’ noemen, ook al was hij dat niet. Onder het mom van een compliment werd de bewegingsvrijheid van de ander beperkt. Het was een spel, waarin de ander maar moest zien hoe hij die vrijheid terug kon winnen.

Hier lag dat anders. Vrijheden waren uit zichzelf al meer beperkt. Onvrijheden waren echter. Lollig machogedrag was een vorm van egoïsme, en waar onvrijheid heerste, was dat uit den boze. Het confronteerde de ander met een vrijheid die hij inderdaad niet had. Kalyan ten overstaan van anderen “mister” noemen, was niets anders dan de bevestiging van het feit dat hij geen “mister” was, en dat bracht hem in een onhoudbare positie.

‘Oké’, zei Stegger. ‘Maar voor mij ben je “mister”. Als je dat maar weet.’

‘Dank u’, zei Kalyan. ‘Wat doen wij nu?’

Het onderwerp was afgesloten. Stegger legde zijn handen plat op tafel en declameerde: ‘Koffie, thee en een plan.’

‘Volgens mij is het heel eenvoudig’, zei Stegger. Hij trok zijn koffertje tevoorschijn en haalde er de lijsten van Christine uit. ‘Een brief sturen naar Al Majid heeft geen zin. Die komt gewoon in zijn postbus terecht en daar horen we nooit meer iets van.’

Kalyan knikte. ‘Als mister Abdullah u wilde spreken, had hij allang gebeld.’

‘Precies. Wij kunnen natuurlijk ook bellen, maar dat levert niets op. Al Majid krijgen we nooit aan de telefoon. Die is altijd ergens anders, wanneer hij terugkomt weet niemand, een afspraak maken is onmogelijk en het adres geven ze niet.’ Hij pauzeerde. ‘Heb ik gelijk, of niet?’

‘We kunnen het in elk geval proberen’, zei Kalyan.

‘Mijn directeur in Amsterdam heeft het al geprobeerd.’

‘En?’

‘Mister Abdullah al Majid is onbereikbaar. Punt. En als hij al onbereikbaar is voor mijn directeur, dan...’ Hij keek Kalyan veelbetekenend aan.

‘...hoeven wij het niet meer te proberen’, zei Kalyan. ‘Duidelijk.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Maar wat dan?’

‘Dan doen wij het anders’, zei Stegger. Hij bleef vrolijk. ‘Wij gaan op bezoek bij mister...’ hij zette zijn bril op en liet zijn wijsvinger langs de lijst namen lopen, ‘hier, mister Samanth, inkoper bij Etisalat en trouwe klant van Daretco.’ Met een feestelijke zwaai zette hij zijn bril weer af. ‘Wat zeg je daarvan?’

‘Ik begrijp het niet.’

‘Toch is het zo simpel. Telefoonaansluitingen en lijnen lopen niet naar postbussen, maar naar huizen en kantoren. Het telefoonbedrijf moet dus alle adressen van alle aansluitingen hebben. Ook dat van Al Majid. Het enige wat mister Samanth voor ons hoeft te doen, is even in zijn computer kijken. Meer niet.’

Kalyan knikte weer, zonder iets te zeggen.

‘Wat verdient zo iemand bij Etisalat?’

‘Mister Samanth? Misschien zevenduizend dirham per maand.’

‘Dus, wat denk je, voor tweeduizend wil hij wel even kijken?’

Kalyan lachte. ‘Wie weet’, zei hij. Hij leunde naar voren. ‘Hebt u weleens iemand omgekocht?’

‘Nee’, zei Stegger. Hij bloosde. ‘Jij?’

‘Ja, een paar keer.’

‘Het is hier dus niet ongebruikelijk?’

Hij schudde zijn hoofd. ‘In Dubai gaat alles om geld.’

‘Dat vermoeden had ik al’, zei Stegger en hij viste tweeduizend dirham uit zijn portefeuille. Hij schoof het stapeltje biljetten over de tafel naar hem toe. Kalyan vouwde het dubbel en stopte het geld in de binnenzak van zijn jasje. Stegger wilde zijn portefeuille alweer terugstoppen toen hij zich bedacht. Hij haalde het vel papier eruit en vouwde het voor Kalyan open. ‘Weet jij wat dit is?’ vroeg hij. ‘Heb je het eerder gezien?’

Kalyan schudde zijn hoofd. ‘Nee, mister Jan, ik heb geen idee.’

‘Daar was ik al bang voor’, zei hij. Hij stopte het papier weer in zijn portefeuille en stond op. ‘Jij doet het.’

‘Maakt u zich geen zorgen, mister Jan.’

‘Zorgen?’ zei Stegger. ‘Als we alleen maar zorgen hadden, was ik een tevreden mens.’