Charles den Tex

Schijn van kans

Uitgeverij De Geus

breda 2015

© Charles den Tex, 2002

Eerste uitgave De Geus bv, Breda 2007

Omslagontwerp Mijke Wondergem

Omslagillustratie © Graphistock/Imagestore

isbn 978 90 445 3618 8

nur 305

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Postbus 1878, 4801 bw Breda, Nederland.

Telefoon: 076 522 8151.

Deze digitale editie is gemaakt naar de twaalfde druk, 2011.

1

‘Eigenlijk is het een vrouwenvak’, zei hij. ‘Dat weet je toch?’

Ze lachten.

‘Zeker die mooie bij jou op kantoor, met die benen?’

‘Matti?’

‘En dan ook nog zo’n naam.’

‘Die is briljant. Wist je dat? Echt, meen ik.’ Ze liepen door de hal naar de coffeeshop van het hotel. ‘Wat zij niet begrijpt, hoef je niet te begrijpen.’

‘En daarom is het een vrouwenvak?’

‘Nee, natuurlijk niet. Maar als jij straks de aandeeltjes wilt verkopen van het bedrijf dat je grootvader heeft gesticht, je vader heeft opgebouwd en dat jij hebt groot gemaakt, dan moet je eens zien wat voor een gevoelig type je eigenlijk bent. En daar kunnen vrouwen nou eenmaal veel beter mee overweg dan mannen.’

‘Als jij het zegt. Stuur d’r maar langs.’

‘Zou je wel willen.’

En weer lachten ze.

Was het vriendschap? Lastig. Vriendschap ging zo ver. Het was zo onbepaald. Daar had hij geen tijd voor. Het gaf ook veel te weinig rendement. Op de korte termijn ging het nog wel, maar op de lange termijn was het killing. Hij had het liever over loyaliteit. Effectief contact, betrouwbaar. Doelmatige gezelligheid. Er moest wat gebeuren, anders bleef het niet hangen. Zo zag hij dat. Elke minuut, elk uur kon je maar één keer spenderen, en dan was het wel zo handig als je wist wat je ervoor kocht. Bonnetjes hoefde hij niet, de administratie zat in zijn hoofd. Feilloos wist hij wanneer hij wie, waar had gezien. En gesproken. Soms alleen snel ‘hai’ en ‘dag’. Met een harde lach. Even bulderen, lawaai beklijft. Goed lawaai uit een net pak. Altijd sterk. Waar mogelijk met een paar suggestieve opmerkingen, wat ideetjes, wat subtiel geplaatste roddel, opgevuld met circuitpraat.

Ernst Dellenge kan dat. Doet dat. Zijn slanke postuur beweegt soepel en moeiteloos onder zijn snelle blik. Hij is niet sportief, maar goedgekleed. Zijn grijzende haar in een golf om zijn hoge voorhoofd. Diepliggende, blauwe ogen achter een scherpe neus geven zijn gezicht een voorwaartse beweging. Hij ziet alles en schift zodra hij registreert, altijd bezig met het volgende, met wat er komt, wat hij gaat zeggen en wat hij gaat doen. In beelden en woorden ziet hij zijn toekomst. Hij voert hele gesprekken, met zichzelf, om het verloop vooraf te kunnen bepalen. In zijn hoofd is hij nooit alleen, altijd in dialoog. Zodra hij begint, snelt hij zichzelf vooruit. Niet als een schaker, maar als een storm.

Hij werkt met open ogen en een droog hoofd. Koel, niet kil. Integendeel. Warm blauw is hij, de kleur van lucht en water. Er is geen plek op aarde waar hij zich niet thuis voelt. Mensen worden naar hem toe gezogen. Niet omdat hij zuigt, maar omdat hij aantrekt. Bij hem in de buurt voelen anderen de mogelijkheden van het leven. Kansen lijken om hem heen te hangen. Ergens. Niet iedereen ziet ze, maar ze weten dat hij ze ziet. Eerder dan anderen. Veel eerder.

Dellenge houdt zijn glas naar voren, tikt tegen de revers van de man tegenover hem en zegt, tussen twee slokken bier: ‘Hoor ik nou dat jij eruit wilt, of ben ik definitief in de verkeerde kringen beland?’

De man reageert met een zuinig lachje. Gevleid door de aandacht, maar aangevallen door de opmerking. Zijn plannen, zijn geheim in één klap een openbaar gesprek. Opluchting en zenuwen strijden om voorrang. Onmiskenbaar verzoekschrift voor adrenaline.

‘Ernst, de verkeerde kringen, daar mag jij niet eens in.’

Daar is de rake lach. Helemaal precies, in de punt van de grap. Nou ja, grap. Ze spelen. Dat is de kunst, de gave, het talent. Met de juiste tekst op het juiste moment tegen de juiste man begint het spel. Onverbiddelijk. Nu moet hij schakelen, van suggestie naar voorstel. De deal wacht niet. Voor niemand, zelfs niet voor degene die hem heeft bedacht. Sterallures.

‘Want ik dacht namelijk...’

‘Het zal eens niet zo zijn.’

‘Je kent me.’

‘Godzijdank wel.’

Weer lachen. Dellenge beweegt, zet een stapje naar voren en schuift bijna onmerkbaar naar de volgende fase. Van verbaal naar fysiek. Hand op zijn schouder. Lichte druk. Wijst met zijn glas naar een tafeltje in de hoek.

‘Kom, gaan we even zitten.’

Als de man daarop ingaat, als hij één stap zet naar dat tafeltje, weet Dellenge dat hij goed zit. Hij voelt het. Hier ligt een deal, die twee minuten geleden nog niet eens bestond. Nu. Weer nu. Een ander, nieuw nu. Hij maant zichzelf rustig te blijven. Gas terug. Alles is tempo en ritme. Flitsend heen en weer tussen de gewone jongens die ze samen zijn, en de mogelijkheden waardoor hij de ander weet mee te sleuren naar de toekomst.

‘Jij nog een bier?’ Dellenge wacht het antwoord niet af, maar draait zich half om, vindt met zijn ogen een ober, steekt zijn hand op, cirkelt met zijn vinger rond zijn eigen glas dat hij nu ook omhoog houdt, wijst naar het tafeltje en nog voor ze kunnen gaan zitten, is de jongen al bezig aan de tap.

Dellenge schuift zijn stoel naar achteren, zet zijn glas neer, wacht tot de ander zit en blijft zelf, opeens diep in gedachten verzonken, nog even staan.

‘Niks zeggen’, zegt hij, zijn rechterhand als stopteken half omhoog. ‘Niks zeggen.’ Hij trekt zijn wenkbrauwen op, buigt licht voorover en zegt, fluistert het bijna: ‘Hier, in Nederland heb je zelf al gekeken. Wat zeg ik. Onzin. Jij kent hier iedereen en iedereen kent jou. Als hier iemand je wilde kopen, dan wist je het allang. Nee, dus. Volgens mij ben je al een jaar aan het kijken. En je kunt niemand vinden. Klopt dat een beetje?’

De man knikt, scheef tussen ja en nee, om niet meteen alles te hoeven toegeven. Het is meer om zichzelf groot te houden dan iets anders.

‘Maar je wilt eruit?’

‘Daar denk ik wel eens over, ja.’

Dellenge wrijft met zijn vingertoppen over zijn lippen, een bestudeerd gebaartje van concentratie, en kijkt over zijn knokkels naar de man tegenover hem.

‘Voor het eind van het jaar’, zegt hij. Woorden als een penalty. Onhoudbaar genomen. Niet hard, maar met uiterste beheersing. In de ogen van de man tegenover hem ziet hij het net bollen. Hij glimlacht. Dan gaat hij zitten. Elke beweging afgepast. Gecomponeerde handelingen. Snel, maar zonder verspilling van energie. Weer die nadruk op effectiviteit, zodat iedereen kan zien dat hij heeft gescoord. Zijn hele lichaam toont het. Zelfs zittend probeert hij die spanning vast te houden. Lastig, maar de juiste indruk is cruciaal. Na jaren in dit vak heeft hij zijn houding geperfectioneerd. Dellenge zit alsof hij net wil vertrekken. Dat kan hij uren volhouden.

‘Zeg maar dat ik geen gelijk heb.’

De man hapt nog naar lucht. Met grote, verbaasde ogen kijkt hij Dellenge aan. ‘Nee, nee, zeg, nee, maar hoe weet jij dat?’

‘Anton, doe me een lol. Hoelang kennen we elkaar nou al? Jij hebt de vijfenveertig jaar bij je eigen bedrijf allang vol gemaakt. Wat is het? Volgend jaar vijftig? Je twee zoons weten wel wat veevoer is, maar hebben andere interesses. Zeg ik het zo beschaafd genoeg?’

Anton Verteugen kan nauwelijks weerstand bieden. Voor zijn bedrijf, Verteugen Voer Combinatie, Vervoco, is hij al meer dan een jaar op zoek naar een koper. Intern is er niemand die het kan overnemen. Overdragen aan zijn zoons is uitgesloten. Zijn oudste is jaren geleden al geëmigreerd naar Thailand, waar hij een bestaan aan de rand van de samenleving heeft uitgezocht, en zijn jongste zit in de muziek. Na tientallen bandjes is hij producent bij een studio in Hilversum geworden. Veevoer is het allerlaatste waaraan hij denkt. Voor Anton Verteugen begint de tijd te dringen. In Nederland staat de markt onder druk en zit niemand te wachten op een uitbreiding van de capaciteit. Hij moet het hebben van een buitenlands bedrijf. ‘Ik dacht zelf aan een Amerikaan’, zegt hij. ‘Waarom weet ik niet, misschien omdat ik van de Amerikaanse markt niets weet. Zoiets.’

‘Land of the crave, home of the feed.’ Dellenge lacht. Verteugen niet. Zijn gezicht blijft serieus en Dellenge past zich onmiddellijk aan. Geen grappen meer voordat hij een perspectief kan bieden. Hoeft ook niet meer. De angst van Verteugen is het werk van Dellenge.

‘Luister Anton,’ zegt hij, ‘de States is niet het eerste waar ik aan denk. Voor Vervoco zie ik eerder iets in Duitsland. Of Frankrijk. Daar zitten jouw partners.’ Hij kijkt Verteugen diep in zijn ogen. ‘Doen we een broodje?’

Een broodje is voor Verteugen een uitsmijter. Drie gebakken eieren op ham en onder kaas, het geheel naast een paar dodelijk vermoeide plakjes augurk en een gedeprimeerd stapeltje geraspte wortel uit een potje. Voor Dellenge is het een haring met ui, zonder zuur.

‘Stinkt zo!’ Verteugen schudt zijn hoofd.

‘Ik hoef niemand te zoenen vandaag.’

‘Is dat nu al duidelijk?’

‘Dat was het gisteren al’, grapt Dellenge. ‘Omdat ik voor jou zo hard moet werken.’ Tussen twee happen door probeert hij ongemerkt de opdracht binnen te hengelen. Als Verteugen hier goed op reageert, dan is het zo goed als geregeld. Klasse. Binnen een paar uur van gesprek tot werk. Totale investering: wat drankjes, wat koffie en wat broodjes. Hij duwt door.

‘Want waar hebben we het hier over? Vijftig miljoen?’ Zelfverzekerd prikt hij zijn vork in het laatste stukje vis. Misschien gaat hij te snel, maar hij denkt van niet. Hij kent zijn eigenaar-directeuren, zijn familiebedrijven zonder familie. Als de kiem van de verkoop eenmaal op zijn plek ligt, groeit die als een woekerende klimplant.

De oude handelaar blijkt echter taaier dan hij had verwacht.

‘Rustig maar,’ zegt Verteugen, ‘voorlopig hebben we het nergens over. Jij praat en ik luister en als het meer wordt dan dat, dan laat ik het wel weten.’

Met enige moeite kon Dellenge zijn teleurstelling verbergen. De weken voorbereiding die hij in deze afspraak had gestopt, waren kennelijk nog niet voldoende. Hij zou moeten werken om de opdracht binnen te halen. Even had hij de illusie gekoesterd dat het vandaag makkelijker zou gaan. Sneller. Dat hij de vruchten zou kunnen plukken van zijn ervaring en zijn connecties, maar het liep anders dan hij het had gepland. Had gewild. Dat viel tegen. Hij zou weer geduld moeten hebben.

Gedachten over veevoerproducenten, gelieerde ondernemingen zoals verpakkers, vervoerders en distributiebedrijven schoten door zijn hoofd. Onwillekeurig. Het geld. De bonus van anderhalf procent. Aardig op vijftig miljoen. Kan. Maar het was niet genoeg. De eerste vijf jaar had hij met Standard Capital een spectaculaire groei doorgemaakt. Voor veel eigenaren was hij de enige met wie zij wilden praten. Hij begreep hun positie, beter dan de mannen met dure banen bij de grote banken. Daar droeg iedereen op zijn minst de titel vice-president en daar waren er veel te veel van. Hij had tijd voor zijn klanten en hij had het beste netwerk van Nederland.

Dellenge glimlachte. Het hoge tempo waarmee hij deals bedacht en in elkaar zette, werd gecompenseerd door zijn Triple G, het Grote Getallen Gen, dat tot de genetische opmaak behoorde van het geslacht waar hij uit voortkwam. Vier generaties Amsterdamse bankiers voerden de familie-ervaring terug tot 1870 toen een van zijn voorvaderen, Godfried Dellenge, zijn vennoot van jaren uitkocht en het huis Dellenge & Heesch tot groei bracht. Sindsdien was geld geen noodzaak meer voor de familie, zelfs geen instrument. Geld was een verhandelbaar goed. Net als graan, koffie, staal of hout.

Ernst Dellenge, E.D. voor iedereen die met hem werkte, was de eerste van de familie die buiten de gevestigde orde van banken was getreden. Het eigen huis was vlak na de Tweede Wereldoorlog verkocht aan een van de Nederlandse grootbanken en uiteindelijk was de naam verdwenen in de golf van fusies tussen 1980 tot 2000. Dat was ook de periode waarin Dellenge besloot dat het gespecialiseerde terrein van de Mergers & Acquisitions hem op het lijf was geschreven. Zijn fabelachtige netwerk van kennissen, vriendjes en al dan niet aangetrouwde familie op topposities in het Nederlandse bedrijfsleven vormde een ijzeren combinatie met zijn natuurlijke aanleg voor handelen en onderhandelen. Zijn familienaam deed de rest. Als Dellenge belde om eens te praten over de mogelijkheden in de markt, dan zei niemand nee. Dellenge kende de markt, want hij kende de mensen. Die kennis benutte hij zonder scrupules. Er was voor hem geen verschil tussen wat hij dacht en wat hij deed. Hij kende zijn eigen invloed op de markt niet en daarom was zijn invloed groot. Groter in elk geval dan zijn positie.

Anderhalf uur later zit hij in zijn auto, op de parkeerplaats achter Jan Tabak in Bussum. De motor zoemt zachtjes onder de motorkap. Terwijl zijn mobiel een nummer uit het geheugen kiest, strijkt hij zijn haar naar achteren. Een beetje lang, natuurlijk golvend grijs. Hij kijkt in het achteruitkijkspiegeltje. Is het nou alweer grijzer dan gisteren, of lijkt dat maar zo?

‘Matti van der Donk.’ De vrouwenstem klinkt helder uit de speakers.

‘Met mij.’ Meer is niet nodig. In het kantoor van Standard Capital is er maar één die zijn naam niet hoeft te noemen. Ernst Dellenge, managing partner, een van de twee directeuren van het bedrijf, maar in de aandelenverhouding de enige, echte eigenaar. ‘Matti, ik bel mobiel, dus ik noem geen namen, ja? Twee man op veevoer, met ingang van gisteren.’

‘Mag het ook een vrouw zijn?’

‘Alleen als jij het bent.’

‘Opdracht?’

‘Nee, voorstel.’ Nog steeds klonk de teleurstelling in zijn stem. ‘Neem Rutger er maar bij, die kent Frankrijk en daar zoeken we. Zien we later wel wie we nog meer nodig hebben. Oké?’

Aan de rand van zijn gezichtsveld ziet hij Verteugen het hotel uit komen. De kleine, gezette man houdt stil bij een opvallend gele Range Rover. Door het open raampje praat hij met de bestuurderskant van de auto. Onwillekeurig knijpt Dellenge zijn ogen tot spleetjes om te kunnen zien wie er in de Range Rover zit. Dan reikt hij naar het vakje onder het dashboard, pakt een brilletje en zet het ding op zijn neus. Weer kijkt hij, meer ontspannen nu omdat hij minder moeite hoeft te doen, maar het lukt niet. Het licht valt verkeerd, de hoek is onhandig en de afstand is te groot.

‘Hallo vader’, zegt hij hardop.

‘Wie? Ik?’ vraagt Matti via de speaker.

Dellenge lacht. ‘Nee, iemand hier’, zegt hij. ‘Ik ben denk ik wat later op kantoor.’

Met zijn rechterwijsvinger schakelt hij de telefoon uit. Het is stil. Buiten loopt Verteugen naar zijn eigen auto. Even later rijdt hij het parkeerterreintje af, de gele Range Rover achter hem aan.

Dellenge had zijn eigen manier om snel tot de kern van de zaak te komen en daarin was veel geoorloofd. Informatie was het belangrijkste element in zijn werk en om de juiste informatie te krijgen, deed hij dingen die niet bij zijn achtergrond of zelfs zijn uiterlijk leken te passen. Leken, want in de voortdurende sfeer van vertrouwelijkheid was de scheidslijn tussen geheimhouding en geheimzinnigheid erg dun. Wat hij wilde weten, moest hij niet alleen zelf zoeken, hij moest het ook zelf gaan halen. En niet bij de secretaris van de raad van bestuur of de afdeling public relations. Aangezien niemand van tevoren weet waar een ander zijn geheimen verborgen houdt, is het onmogelijk te voorspellen waar je moet zoeken.

Daarom had hij er geen enkel probleem mee een middagje achter iemand aan te rijden om te zien wat die persoon ging doen. Waar. En met wie. Sommige zaken moest je nu eenmaal niet aan anderen overlaten. Hij grinnikte, schakelde de automaat in ‘drive’ en volgde de twee auto’s. Zijn zilvergrijze Volvo kwam uitstekend van pas. Niemand lette op een zilvergrijze Volvo. Daar waren er te veel van.

Ze reden Bussum uit, om Hilversum, naar het zuiden. Vanaf de ring om Den Bosch namen ze de afslag richting Helmond en iets voor Veghel sloegen ze af. Van Heeswijk-Dinther reden ze naar het noordoosten, langs en door kleine boerendorpen en gehuchten waar Dellenge nog nooit van had gehoord. Muggenhoek, Heische Wal en Munnikens-Vinkel riepen geen enkele herinnering bij hem op. Het Brabantse land zei hem ook niets.

De wegen werden kleiner en leger en gaandeweg werd het lastiger de twee auto’s ongemerkt te volgen. Hij liet een steeds groter gat vallen tussen zijn eigen auto en die van de man voor hem, en van een afstand hield hij de gele en zilvergrijze stippen in de gaten. Langzaam schoven ze door het groene landschap.

Ergens tussen twee gehuchten stopten ze en reden een terrein op bij een leegstaande boerderij. Naast het hek, langs de straat stond een groot bord met namen van een projectontwikkelaar, een aannemer, een grondwerkbedrijf, een architect en een ingenieursbureau. Daarboven stond met enorme letters:

ontwikkeling bungalowpark en natuurgebied de brabantsche hof

in opdracht van de hollandse vakantieparken maatschappij

Dellenge reed voorbij en stopte iets verderop, uit het zicht. Vanuit een verscholen positie keek hij naar het terrein. Op het erf, tussen de boerderij en de oude stallen, was een portakabin neergezet en de twee auto’s stonden er schuin achter geparkeerd. Hij wachtte geduldig, zette zijn bril af en in gedachten verzonken poetste hij de glazen. Waarom hij Verteugen hierheen was gevolgd, had hij van tevoren niet kunnen zeggen, maar nu hij hier was, twijfelde hij niet. Verteugen wilde dat Dellenge liet zien wat hij kon, voordat hij hem de opdracht zou geven. Het was een machtsspel waar Dellenge geen enkel bezwaar tegen had zolang hij op het juiste moment het spel naar zijn hand kon zetten, en dan was het altijd verstandig meer van de man te weten. Hij maakte aantekeningen en belde naar kantoor om daar alvast iemand te laten uitzoeken wat en van wie de Hollandse Vakantieparken Maatschappij was.

Ruim drie kwartier later vertrokken de twee auto’s weer. Dellenge wachtte nog een paar minuten en reed rustig naar de ingang van het verlaten terrein. Hij stapte uit, deed het hek open, reed naar binnen en parkeerde de auto achter de portakabin. Daar stapte hij weer uit en probeerde de deur van het tijdelijke kantoortje. Tot zijn verbazing ging de deur open en kon hij zonder enig probleem naar binnen. Voorzichtig sloot hij de deur achter zich en bleef doodstil staan. Hij hoorde niets. Geen geluid, geen voetstappen, geen apparatuur. Hij was alleen in de kleine, spaarzaam ingerichte ruimte. Een bureautje, een tafel, een paar stoelen, twee kasten, verlichting, verwarming en telefoon. In een van de hoeken was een piepklein aanrechtje met een koffiezetapparaat en een paar mokken. Tegen de muur stond een aangebroken pak roodmerk koffie en een plastic zakje met filters. Het rook er muf en ongebruikt.

Met een paar passen stond hij bij het bureau en snel keek hij door de papieren die er lagen. Rommel, een paar oude kranten, een Weekend en een Nieuwe Revu, verkreukelde boterhammenzakjes en een paar lege melkpakken. Hij trok zijn neus op en opende een van de bureauladen. Onbestemde papieren waar hij weinig mee kon. Hij zocht iets met namen erop, namen van bedrijven en van mensen. Die moesten er zijn, dacht hij, want wat had Verteugen of die andere man hier anders te zoeken.

Hij duwde de la dicht en keek in de volgende. Er lag een dun mapje in, met daarin een paar brieven van de Hollandse Vakantieparken Maatschappij. Zijn ogen vlogen over het papier. Adres. Telefoonnummers. Ondertekend door iemand. Hij griste het vel uit de map, vouwde het dubbel en stak het in zijn binnenzak. Hij wilde het mapje terugleggen in de lade toen hij achter zich de deur hoorde opengaan.

‘Zoek-de-gij iets?’ De vraag was overbodig, maar daarom niet eenvoudig te beantwoorden. Dellenge zette zijn meest ontwapenende glimlach op, draaide zich om en zag de vlijmscherpe tanden van een riek op nog geen vijf centimeter van zijn ogen. De boer erachter was groot en sterk en duidelijk niet geïnteresseerd in bankzaken.

‘Eigenlijk wel’, zei Dellenge zonder zijn glimlach een seconde te laten verslappen. Hij legde een gemanicuurde vinger op een van de stalen punten en duwde er zachtjes tegen. Er zat geen beweging in. ‘Ik zag het bord en dacht dat ik misschien wat meer informatie kon vinden over het project, maar ik zie dat u hier nog de puntjes op de i moet zetten.’

De man lachte niet.

‘En wa wilde-gij dan weten?’

‘Gewoon, wat het project is en of het open is voor investeerders. Mensen zoals ik.’

‘Hier is niks’, zei de man.

‘O’, zei Dellenge en met een flitsende beweging greep hij de steel van de riek en draaide het ding uit de handen van de boer. Zonder het oogcontact met de man te verbreken, zette hij het instrument achter zich tegen de muur. ‘Dan is er ook niks om moeilijk over te doen, zou ik denken.’ Hij deed zich stoerder voor dan hij zich voelde. Hij was misschien net zo lang als de man tegenover hem, maar niet half zo breed. Dellenge maakte zich geen enkele illusie over zijn kansen in een gevecht. Zijn enige kans om hier snel en zonder kleerscheuren uit te komen, was beleefdheid. Overdreven beleefdheid. Hij stak zijn hand uit en stelde zich voor. ‘Wat een prachtig stukje Nederland hebben jullie hier.’

‘Brabant’, zei de man. Hij deed een stap opzij en gebaarde dat Dellenge naar buiten moest. Dellenge hield zich groot en speelde het toneelspel tot het einde. Hij noteerde het informatienummer in zijn agenda, schudde de boer nog een keer de hand, nam joviaal afscheid en stapte in zijn auto. Hij reed het hek uit en door het dorp terug naar de n50. Voor hij de grote weg op draaide, stopte hij in een parkeerhaven en haalde het papier uit zijn binnenzak. Hij vouwde het open en las de brief. Er stond niet veel bijzonders in, maar onder aan het vel zag hij de gegevens van de Hollandse Vakantieparken Maatschappij. Ingeschreven bij de Kamer van Koophandel van Rotterdam. Zijn wenkbrauwen klommen omhoog.

‘Rotterdam?’ zei hij. ‘Daar hoor jij helemaal niet thuis.’

2

Matti schopte haar schoenen uit en legde haar blote voeten op de rand van het bureau. Tenen in de vrije ruimte, slank getekend tegen de donker eiken lambrisering van het statige kantoor van Standard Capital. Het gebouw was een negentiende-eeuws burgermanspaleis in de buurt van het Amsterdamse Vondelpark. Wat er nog resteerde aan bescheidenheid hield achter de voordeur op. Het gebouw ademde status en traditie. De immense hal met open haard, natuurstenen trap en omloop naar de eerste verdieping, de vide die negen meter hoog tot in de nok van het dak reikt, de donker houten lambrisering, het door glas in lood gefilterde licht, de zware deuren naar de kamers, de brede gangen die aan weerszijden van de hal naar achteren en naar de zijkanten wegvoerden, de gedempte stilte, alles gaf de bezoeker de indruk dat hij hier binnentrad in een vesting van goede smaak en financiële veiligheid. Hier had de wereld van het snelle geld geen invloed. Hier kon de eigenaar van een familiebedrijf met goed fatsoen de toekomst van zijn onderneming bespreken. Een fusie met een ander bedrijf, een overname, of zelfs een koper zoeken voor het eigen bedrijf. Die gesprekken waren hier veilig. De oude, dikke muren leken ongevoelig voor de tentakels van de informatiemaatschappij.

Om dat idee nog te versterken had Dellenge van alle telefoons in het pand de bel laten uitschakelen. Bij de secretaresses knipperden discrete rode lichtjes en werden afspraken volgens strenge regels gepland. De vertrouwelijkheid van de gesprekken betekende dat een klant nooit een andere klant mocht tegenkomen. Toevallige ontmoetingen in de hal of de gangen werden uitgesloten. In drukke tijden werd een ware symfonie van afspraken gecomponeerd waarbij verschillende klanten in verschillende vleugels of verdiepingen van het gebouw werden ontvangen. Op zijn minst een halfuur uit elkaar. Klanten mochten nooit langer dan een paar minuten in de hal wachten, zij werden snel en geruisloos begeleid naar hun afspraak.

Mergers & Acquisitions is een vak achter gesloten deuren. Grootbanken, huizen en boetieks beconcurreren elkaar om opdrachten waar veel geld mee binnen te slepen is. Soms zijn zij letterlijk met elkaar in competitie, in beauty contests, wanneer een klant drie of vier banken en kleinere huizen laat opdraven om hun visie te presenteren. In de eindeloze overname- en fusiegolf van de jaren negentig werd daar om gelachen, maar toen de markt instortte verdween de beauty snel uit de contest en werd het spel harder. Het is een uitzonderlijk vak waarin bergen gegevens, feiten, cijfers en statistieken nodig zijn om ongekend emotionele beslissingen te rationaliseren. Voor het kopen en verkopen van bedrijven zijn geen winkels of makelaarskantoren met mooie videopresentaties en folders. Integendeel. Als een bedrijf te koop is, mag niemand dat weten, want zodra het bekend wordt, daalt het vertrouwen. Dat gaat vanzelf. Geheimhouding is dus essentieel.

Andersom gebeurt het tegengestelde. Zodra bekend wordt dat een bedrijf een ander wil overnemen, dan stijgt het vertrouwen en wordt alles duurder. Het resultaat is daarom hetzelfde, geheimhouding staat voorop. Vaak is het net spionage en daarom is de aantrekkingskracht van het vak onmiskenbaar. Een M & A-bankier die het niet leuk vindt om in andermans kasten en spullen te kijken, heeft in het vak weinig te zoeken. Hij moet niet willen liegen, maar hij moet het wel kunnen. In die ongebruikelijke situatie moet hij kopers en verkopers bij elkaar kunnen brengen, en kunnen bepalen wat een bedrijf waard is.

Dellenge opereert op een niveau daarboven, in de buurt van de dealmakers, mannen die een machtig netwerk van directeuren, grootaandeelhouders, eigenaren, raden van bestuur en raden van commissarissen bespelen. Zij houden in de gaten wie iets zoekt of wie iets te verkopen heeft. Zij zijn degenen die het eerst worden benaderd om eens te ‘filosoferen over een nieuwe markt’ of om ‘de toekomst eens onder de loep te nemen’. In Nederland zijn er maar een paar van dat soort mensen en Ernst Dellenge is er een van. Willem Ruygersma Kolff van de Nederland Europa Bank is de meest invloedrijke, bijna dertig jaar in het vak en zelf aan de absolute top van het Nederlandse bedrijfsleven. Daarmee heeft hij ook internationaal aanzien. Wie met hem zaken doet, behoort tot een exclusief, internationaal netwerk van topmensen. Dat verleent een status die nergens anders te krijgen is.

Vanuit zijn achtergrond hoorde Ernst Dellenge bij dat selecte clubje, maar de echte top had hij nooit bereikt. Met de keuze een eigen huis op te zetten voor het begeleiden van fusies en overnames had hij gekozen voor het werk op een kleinere schaal. Standard Capital was een gespecialiseerde M & A Boetiek. In tegenstelling tot de grote banken met elk zo’n honderd tot tweehonderd man die in Amsterdam, Londen en New York de lucratieve opdrachten binnenhalen, had Dellenge een klein, maar sterk huis gebouwd met twaalf medewerkers. Iedereen kende hem en hij kende iedereen, maar de grote opdrachten kwamen niet bij Standard Capital terecht. Zo lagen de verhoudingen wel.

Matti van der Donk zag de rijkdom om haar heen eigenlijk al niet meer. In de ruim twee jaar dat ze bij het bedrijf werkte, was ze gewend geraakt aan het unieke karakter van het gebouw. Het werk en de regels hielden haar hoofd bij de zaken, maar af en toe, vooral als ze vroeg op kantoor kwam en het breekbare ochtendlicht door de hoge glas-in-loodramen viel, hield ze nog steeds haar adem in. De onbereikbare stilte en onverstoorbare ruimte in het pand hadden nog eeuwen te gaan. Dat was het verschil met de tijdelijke grootsheid van de nieuwbouwkantoren langs de zuid-as van Amsterdam. En dat verschil kon alleen maar groter worden.

Het contrast met haar eigen tweekamerflat in de Achillesstraat was zo nodig nog groter. Vijftig vierkante meter, een verdieping in een klein huis. Aardige voorkamer, kleine slaapkamer achter, keuken, balkon en badkamer. Slim gerenoveerd, zodat ze maximaal profijt had van de beperkte ruimte. In 1999 net op tijd gekocht, onmiddellijk nadat ze bij Standard Capital had getekend. Haar kleine flatje was nu al bijna twee keer zoveel waard, maar geen centimeter groter geworden. Het was handig, dicht bij kantoor, maar daar hield het wel mee op.

Geroutineerd werkte ze de eerste stappen af van een potentiële opdracht. Ze duwde haar halflange, blonde haar naar achteren en zuchtte toen het onmiddellijk weer voor haar ogen viel. Het was sluik en glad, er was weinig mee te beginnen en dat probeerde ze dan ook niet. Dat steile haar had ze van haar moeder, haar lange benen van haar vader. Van wie ze haar grote, grijsgroene ogen had, was een raadsel, maar ze vormden een fascinerend middelpunt in haar smalle gezicht.

Als ze lachte, bleek die smalheid trouwens bedrieglijk. Emoties toonden zich snel en groot, plezier net zo makkelijk als ergernis, genegenheid net zo onmiskenbaar als afkeer. Wat ze voelde was zichtbaar. Onmiddellijk. Ze was fel, feller dan ze zou willen. Soms. Met hardlopen hield ze zichzelf fit, maar niet overdreven. De halve marathon was haar afstand, als ze er de tijd voor had, en ze had het uithoudingsvermogen dat daarbij hoorde. Ze was nog net geen dertig en mooi, op een losse, lange manier. Met een automatisch gebaar veegde ze het haar weer uit haar gezicht, haalde een klemmetje uit haar tas en zette de eigenzinnige lok naar achteren vast.

Geconcentreerd werkte ze door, opende een nieuw dossier, zocht branche-informatie bij elkaar en probeerde een presentabel begin te hebben voordat Dellenge terug was op kantoor. Met Rutger Verboom nam ze de cijfers en de eerste vragen door.

Verboom was zevenendertig, acht jaar ouder dan Van der Donk, erg slim maar beperkt. Met een computer kon hij alles, op het net en van het net. Hij was een geboren researcher. Hij kon razendsnel informatie vinden en verwerken. Markten, systemen en ontwikkelingen kon hij met zijn ogen dicht, achterstevoren en ondersteboven analyseren, maar gebakken lucht begreep hij niet. Hij stelde informatie pas ter discussie als het niet klopte, niet omdat hij iets niet geloofde. Rutger Verboom geloofde alles. Hij trapte in elk verkooppraatje en kon zelf niets verkopen. Behalve de waarheid. Daarin was hij keihard.

Matti en hij hadden in een paar dagen zo veel mogelijk relevante informatie uit hun eigen bronnen en uit het internet getrokken en in een korte presentatie geperst. Hun werkdagen waren vaak nauwelijks voorspelbaar. Tussen dinsdag en vrijdag kon een wereld van verschil zitten. Op de ene dag hingen ze achter hun computers om markten te analyseren en overzichten te genereren; de volgende dag werd er gericht gezocht en werden er contacten gelegd met potentiële klanten; nog een dag later konden er een of twee mogelijke opdrachten zijn waarvoor ze op pad moesten: bellen, afspraken maken, presentaties geven, pitchen, faxen, e-mailen en ondertussen steeds de vraag van een klant proberen voor te zijn. Zeker bij Standard Capital, dat te klein was om verschillende mensen in dienst te hebben voor onderzoek, analyse, klantcontact en presentatie. Bij Standard Capital deed iedereen alles, behalve de secretaresses, die deden alles wat overbleef en dat was soms akelig veel.

Matti stond op en liep naar het white board. Met een viltstift tekende ze snel een soort schema op het bord. Gekleurde cirkels met pijlen en lijnen ertussen. Producenten, transporteurs, handel, afnemers. Eronder tekende ze een ander schema. Nederland, Europa, Noord-Amerika, rest van de wereld. Duidelijke, heldere overzichtjes.

‘Kijk,’ zei ze, ‘dit weten we allemaal. Moeten we ook uitwerken met prachtige percentages en zo. Keurig. Maar wat je er niet uit leest, is hoe het er eigenlijk voor staat met de sector. Die heeft wereldwijd te maken met de bse-crisis. Het draait allemaal om voer, wat daarin zit en waar het vandaan komt. Dat heeft een paar gevolgen. Eén, iedereen loopt op eieren. Niemand wil iets verkeerd doen. Twee, de producenten moeten opeens aan allerlei nieuwe kwaliteitseisen voldoen. Dat zijn extra kosten. Flinke kosten en sommigen hebben daar het geld niet voor. Drie, de handel valt in twee kampen uiteen: bedrijven met een goed imago, omdat ze geen bse-voer hebben geleverd aan hun klanten, en bedrijven met een slecht imago die dat wel hebben gedaan. Ergo, het korte verhaal is, de sector heeft een enorme trap gehad, waardoor er in elk land bedrijven half bewusteloos liggen te wachten tot iemand ze uit hun lijden verlost. Kopers zijn er zeker, maar ze zijn allemaal extreem voorzichtig.’

Glunderend kwam Dellenge overeind. Matti verstond de kunst eenvoudige zaken eenvoudig te houden. Ze liet zich niet meesleuren in de luiheid van ingewikkelde kretologie. Daar had hij wat aan.

‘En Verteugen?’ vroeg hij.

‘Aan de goeie kant.’ Rutger bladerde snel door wat aantekeningen. ‘Ik heb een rondje gebeld en klanten lopen met hem weg. Betrouwbaar. Prima reputatie.’

‘Hij lijkt mij wel’, zei Dellenge. Zelfverzekerd lachje om zijn mond.

‘Dat kan niet’, zei Matti. ‘En als het wel kan, dan doe je iets verkeerd.’

‘Nee toch.’ Inwendig moest hij lachen om haar onwrikbaar korte wetten. ‘Weet je,’ zei hij, ‘als ik nou eens bel met Lyonnaise des Grains, da’s een club in... nou ja, drie keer raaien... zit nog een makkertje van me, Laurent des Vignes. Aan hem kan ik wel vragen hoe het daar zit. Intussen trekken jullie die Franse markt uit de computer, zodat we de volgende keer een overzicht hebben in klein, middelgroot en groot, met marktaandelen, positie, imagobeoordeling en nog wat van die ellende.’ Hij schoof zijn papieren naar het midden van de tafel. Teken dat de bespreking bijna was afgelopen. Ernst Dellenge nam nooit papieren mee. Uit principe niet. Rapporten, presentaties, verslagen, het maakte niet uit. Hij liet altijd alles liggen. ‘En Rutger,’ zei hij, ‘als jij dan die tent van Verteugen uit elkaar haalt, de laatste vijf jaar, om te beginnen, gefileerd? Dan praten we over een week verder en kunnen we de week daarna presenteren.’

‘Zitten we in een beauty contest?’ vroeg Rutger.

‘Nee, we zijn alleen.’ Dellenge legde zijn handen plat op tafel en leunde voorover om zijn woorden zwaarder te laten klinken. ‘Maar ja, ook al zijn we niet met andere banken in competitie, de eerste stap moet altijd nog worden gezet en hij moet altijd goed zijn. Dat verandert nooit.’ Hij draaide zich naar Matti. ‘Ga jij straks mee naar de supermarkt?’

‘Supermarkt?’

‘In Almere.’

‘O ja!’ Ze greep naar haar voorhoofd, ze was de afspraak compleet vergeten. ‘Feestelijke opening. Kan ik zo?’ vroeg ze en ze wees op haar kleding. Zwart Girbaud en lichtblauw Turnover.

‘Jij kunt altijd’, zei Dellenge. ‘Ik moet ervoor werken.’

3

Bijna tienduizend vierkante meter winkelbeleving, dat was de nieuwe formule. De hypermarkt in Almere was het pronkstuk van de EuroMart Groep. Dellenge draaide het parkeerterrein op en staarde door de voorruit naar de enorme klomp beton die zich, honderd bij honderd meter in het vierkant, voor hen uitstrekte. Het gebouw had geen ramen, alleen eindeloze, blinde muren. Strak gepleisterd, in felle kleuren geschilderd, geel en groen en rood. Signaalkleuren, die de aandacht van klanten op kilometers afstand kunnen trekken. Wat vroeger de kerktoren deed, is nu toevertrouwd aan de supermarkt. Kopen is een geloof. Dagelijkse diensten van halfnegen ’s ochtends tot acht uur ’s avonds. Onder het grootste golfplaten dak van Nederland.

Zwijgend keek Dellenge naar de kale koopfabriek. Ongeacht zijn familiegeschiedenis of traditie, het geld werd toch gewoon in dit soort platte bakken verdiend. Hij trommelde met zijn vingers op het stuur en keek naar Matti.

‘Niet direct iets waar je vreselijk opgewonden van wordt’, zei hij.

Matti lachte. ‘Tenzij je iets hebt met lange rechte muren en veel asfalt.’

‘Niet echt.’

Samen liepen ze naar de overdreven feestelijk versierde ingang. Speciaal voor de opening was er boven de glazen supermarktingang een enorme rode luifel aangebracht, die ver naar voren stak en op goudkleurige staanders rustte. De zij-ingangen waren afgezet met kleine paaltjes en witte koorden. Bezoekers werden over een veel te lange, rode loper naar één centrale deur geleid. Daar werden zij opgevangen door portiers in operetteachtige kostuums. Gastenlijst in de hand, op het voorhoofd, vrijwel onzichtbaar, een minuscuul microfoontje. Elke naam werd op de lijst gecontroleerd, voordat de gasten een voor een naar binnen mochten.

‘Dellenge en Van der Donk’, herhaalde de portier met luide stem. ‘Welkom, gaat u binnen.’

De sfeer was maf, tegen het giechelige aan. Grinnikend gearmd duwden ze de deur open en stapten een donkere hal binnen. Spots sprongen aan en opeens stonden daar drie absurd uitgedoste vrouwen, die zo uit een oude Sissy-film weggelopen leken. Galajurken vol frutsels en stiksels. Torenhoge, gepoederde pruiken. Ruim behangen met veelkleurige, fonkelende sieraden. Houterig, karikaturaal bewegend op enorme plateauzolen. De vrouwen barstten los in een driestemmig lied waarmee zij Dellenge en Van der Donk persoonlijk welkom heetten. Namen van bezoekers kregen zij van de portier via kleine ontvangertjes in hun oor. Op rijm galmden zij geestig bedoelde reclamekreten over service en kwaliteit van de nieuwe zaak door de theatraal belichte ruimte.

Dellenge liet zijn arm bij Matti om haar middel glijden en trok haar tegen zich aan. ‘Dit wordt lachen’, zei hij. ‘Zodra ze toneelstukjes gaan opvoeren, weet je dat mensen het zicht op de verhoudingen kwijt zijn.’

De opening zelf was groots en kort. ‘Een te lang opgehouden orgasme’, noemde Dellenge het meewarig. Hij keek om zich heen. Links en rechts knikten anderen hem toe. Hij glimlachte, knikte terug, hield zijn glas in de lucht. ‘Maar iedereen is er, dus wie weet wat de middag nog zal bieden. Vooruit. Circuleren.’

Nog geen tien minuten later stond Matti aan de ene kant van de zaal en Dellenge aan de andere kant. Al pratend schoven zij elk van het ene groepje naar het volgende. Oren wijdopen om geen enkele mogelijke toespeling op zakelijke ontwikkelingen te missen. Dit was werk en Dellenge mengde zich moeiteloos onder de mensen. Glas in de aanslag. Hengelend naar hints, want hier liepen de mannen en vrouwen waar Standard Capital het van moest hebben. EuroMart had elke denkbare relatie uitgenodigd en het resultaat was een opvallend hoge concentratie eigenaar-directeuren en midkap-topmanagement. Hier moest hij zijn en gezien worden; hier moest hij de kiem leggen voor toekomstige transacties; hier moest hij mensen aan zich binden. Als hij ooit wilde doorstoten naar een grotere schaal van fusies en overnames, dan moest hij op dit soort gelegenheden het onderste uit de kan halen.

Zelfverzekerd stapte hij op de voorzitter van EuroMart af. De man straalde, een gezichtsbrede lach was niet van zijn mond af te krijgen. Jaap Richteren werd uitbundig gefeliciteerd door allerlei mensen om hem heen. Dit was zijn dag. De nieuwe formule was zijn concept, zijn werk. EuroMart was totstandgekomen uit een reeks overnames die Dellenge voor hem had uitgedacht en van begin tot einde had begeleid. De twee mannen keken elkaar glunderend aan en sloegen elkaar op de schouders. Dellenge tilde twee verse glazen champagne van een blad en gaf er een aan Richteren.

‘Jaap,’ zei hij, ‘kopen is de corebusiness van de consument, en hier’, hij maakte een weids gebaar met zijn champagneglas, ‘kan de consument zich volledig op die kernactiviteit concentreren. Dit is af.’

Het was een besloten feest. Zoals het hoort. De pers was de dag tevoren al geweest voor een zakelijke, maar trotse presentatie. Vandaag kon O.S.M. ongestoord genieten van de eigen aanwezigheid. Ons Soort Mensen voelde zich geheel op zijn plaats. De buitenwereld bevond zich op ruime afstand en dat was altijd bevorderlijk voor het gevoel van zekerheid. Meningen vloeiden als drank, veel en veel van hetzelfde. Het was er uitbundig intiem.

Dellenge hield zich strikt aan zijn eigen feestregels. Na het eerste glas champagne dronk hij uitsluitend nog mineraalwater. Hij nam een of twee van de geboden hapjes, veegde zijn handen schoon en bleef er verder van af. Vette vingers belemmerden zijn contacten. Hij hield ervan overal aan te zitten. Even met de duim en wijsvinger de stof van een jasje voelen, een hand op een schouder, door iemands haar, een arm, een hals, een bil. Zijn gesprekken begeleidde hij met een onafgebroken reeks kneepjes, duwtjes en aaitjes.

‘Als ik je niet kan aanraken, hoe kan ik dan ooit weten hoe je voelt?’ Dellenge schoof zijn hand onder het jasje van de man, over zijn borst, een theaterspel voor twee heren. Omstanders keken geamuseerd toe. Plotseling draaide Dellenge zijn hand om en griste de man zijn portefeuille uit zijn binnenzak. ‘Of hoeveel je bij je hebt?’ Triomfantelijk hield hij het ding omhoog. Even maar, net genoeg om de lachers te trekken, maar niet lang genoeg om de ander in verlegenheid te brengen. Zodra de eerste lach had geklonken, gaf hij de portefeuille terug. Met een verontschuldigend gebaar. ‘Ik doe maar wat’, zei hij.

Wie een indruk wilde achterlaten, moest er eerst een maken, hoe klein of bescheiden ook. Het was een wet die de meeste mensen wel kenden. Dellenge wist feilloos bij wie hij welk beeld van zichzelf moest neerzetten. Energiek, ad rem, aanwezig, attent, dat soort dingen waren bijna standaard. Niemand wilde praten met iemand die er met zijn hoofd niet bij was. Dat stond voorop, maar hij zorgde er altijd voor dat hij niet bedreigend was. Zodra iemand het idee kreeg dat Dellenge het bedrijf onder hem vandaan wou verkopen, was elk gesprek onmogelijk. Terwijl die scherpte in een opdracht wel degelijk van hem werd verwacht. Bij de een was hij terughoudend met directe zakelijke informatie, bij de ander nam hij juist het voortouw.

Op deze middag overtrof hij zijn eigen verwachtingen. Hij speelde hele rollenspelen met zichzelf. Daarom was de teleurstelling des te groter. In anderhalf uur tijd had hij meer dan twintig verschillende mensen gesproken. Wie, wist hij nu al niet meer, want nergens zat enige beweging. Niemand noemde plannen of zelfs maar geruchten. Het bleef bij gezelligheid. Veel te veel gezelligheid. Dellenge was er allergisch voor.

Ongedurig keek hij om zich heen. Zijn ogen zochten Matti, gehaast. Het uitblijven van nieuwe mogelijkheden, nieuwe contacten, veroorzaakte bij hem onmiddellijk een gevoel van paniek. Hij begon dieper te ademen. Zwaarder. Lucht voor rust. Controle was cruciaal. Tegen zijn gewoonte in bestelde hij een whisky. Hij nam een lange teug en zette het glas leeg terug op de bar. Met zijn hand probeerde hij de aandacht van de barkeeper te trekken. De man zag hem niet, maar even later voelde Dellenge een hand op zijn arm.

‘Nu al genoeg gehad?’ vroeg Matti. Hij draaide zich om.

‘Van jou heb ik nog niets gehad’, zei hij. ‘Maar je weet hoe geduldig ik ben.’

‘Dat is je redding.’

Behendig loodste ze hem door de menigte naar een deel van de zaal waar hij nog niet was geweest. Plotseling stopte ze, draaide zich om, trok met een ernstig gezicht zijn jasje recht en keek hem aan.

‘Achter mij,’ zei ze, ‘Frits Huizerhof.’

Dellenge loerde zo onopvallend mogelijk over haar schouder. ‘Commissaris bij EuroMart’, zei hij.

‘Precies. En bij tien andere bedrijven.’

‘Weet ik.’

‘Waaronder de Nederlandse Kabelfabrieken.’

Matti zweeg even, om het volgende wat zij ging zeggen meer nadruk te geven. Ze fluisterde. ‘De NedKab heeft iets op het oog.’

‘Heeft Huizerhof dat gezegd?’

Matti schudde haar hoofd.

‘Hoe weet je dat dan?’

‘Hij gloeit er helemaal van.’ Ze lachte. ‘En aan jou om het uit hem te halen.’

Dellenge knikte. Hij ontspande zich, sloot zijn ogen, even, vertraagde zijn ademhaling, kneep zijn billen een paar keer samen en streek zijn haar naar achteren. Niemand kon het echte en het geveinsde zo naadloos in elkaar doen overlopen als Ernst Dellenge. Dat was zijn grote kracht, want daardoor won hij het vertrouwen dat hij nodig had. Mensen kregen vaak een onbedwingbare behoefte hun plannen aan hem te vertellen. Zomaar, zelfs als ze dat eigenlijk niet wilden. In de wereld van fusies en overnames stond dat gelijk aan een uitnodiging. Als hij Huizerhof kon verleiden hem te vertellen wat de plannen van de NedKab waren, dan stond hij daarmee op de shortlist. En dat was de eerste stap om ooit voor een opdracht in aanmerking te komen.

‘Go!’ zei Matti.

Met een soepele beweging stapte hij langs haar heen. Zonder iets te zeggen liep hij Huizerhof voorbij. Twee passen later hield hij abrupt stil, draaide zich om en liet ostentatief een grote, gulle lach over zijn gezicht trekken.

‘Frits!’ zei hij, ‘kerel, jou zoek ik al de hele tijd.’

Dellenge gooide alles in de strijd. Familiegeschiedenis, vrouwen, kinderen, transacties en deals die zij samen hadden gedaan. Overgoten met de verplichtende lach van jongens onder elkaar. De boodschap was duidelijk. Onontkoombaar. Huizerhof kon niet achterblijven. Het mocht domweg niet. Binnen tien minuten had Dellenge de magische woorden eruit getrokken. Gelokt. Gezogen.

‘Jezus, kerel, hoelang is het nou geleden dat vader je bij die club binnenbracht?’ De joviale gemoedelijkheid van Dellenge maskeerde het keiharde positiespel. Hij liet de vraag even hangen. Net lang genoeg om Huizerhof te laten voelen dat hij het heel precies wist. Geen seconde langer. Hij wachtte niet op een antwoord. Sterker, hij wilde geen antwoord. Met de volgende vraag verwees hij de vorige naar de prullenbak. Als niet ter zake doend. Als niet gesteld. Maar wel gehoord.

‘Wie zit daar nou ook al weer bij NedKab? Is dat niet die vent van Langeler?’

Matti kromde haar tenen, trok haar ogen tot spleetjes. Hoe kon hij dat zeggen? Langeler was daar al bijna vier jaar weg. En dat wist hij!

‘Nee, Oltena’, zei Huizerhof.

‘Oltena, natuurlijk. Rob Oltena. Leienaar. Ken ik wel. Zat vroeger in de bouw. Toch? Toen zat ik nog bij die investeringsclub. We hebben ook nog wel eens wat gedaan, geloof ik.’ Langzaam, maar onvermijdelijk trok hij het net aan. Hij had Huizerhof omsingeld en de man wist het.

‘We kijken naar een club in de vs’, zei Huizerhof. ‘Fraser Cable of Atlanta. Nette tent wel, dus... eh...’

‘Dus ga ik je bellen!’ Lachend benutte Dellenge de opening. Het was het slot van een rituele dans, waarin Huizerhof probeerde Dellenge af te houden en waarin Dellenge probeerde definitief een plek te veroveren in het overnamecircus.

Huizerhof glimlachte. Hij stond one-down en had er vrede mee. ‘Nou ja,’ zei hij, ‘d’r komt toch een beauty contest, dus ik kan Rob wel vragen of Standard Capital ook mag pitchen.’

‘Vragen?’ Dellenge trok zijn wenkbrauwen zo hoog op dat ze van zijn gezicht af leken te stijgen.

‘Zeggen, bedoel ik.’

‘Dat lijkt er meer op, dank je.’

Met veel schouderkloppen, wijzen van vingers en handen schudden hadden ze afscheid genomen. Hitsig van opwinding door de plotselinge nabijheid van een echte, grote overname.

4

Blaricum was veilig. Zodra Huizerhof de voordeur van zijn huis achter zich liet dichtvallen, bleef de wereld buiten liggen. Dat was een van de prettige zekerheden die hoorden bij zijn huis. Hier kenden de dingen hun plaats. De vertrouwde waarden van Hollands succes hadden zich teruggetrokken in enclaves bij Wassenaar, Aerdenhout, Bussum en Blaricum. Het was geruststellend om zich in zijn eigen milieu te kunnen bewegen. Dat zette de problemen van de samenleving in een ander perspectief. Het creëerde de afstand die hij nodig had om zijn werk te kunnen doen.

Huizerhof had commissariaten bij elf bedrijven, waarvan zeven beursgenoteerd. Hij was commissaris in hart en nieren. Het besturen zat hem in het bloed. Hij was de man die op basis van ervaring de grote lijnen achter de cijfers wist te bewaken. Rustig, afgewogen, en nuchter. Hij stond bekend om twee eigenschappen: hij werd nooit kwaad en hij was spijkerhard. Vooral de combinatie was indrukwekkend.

Van de garage liep hij naar de achterdeur, bij de keuken, pakte de sleutel van onder een bloempot, draaide de deur van het slot en ging naar binnen. In het huis was het stil, op de enthousiaste begroeting van zijn hond na. De blonde labrador kwispelde en begroette zijn baas met een kussentje in zijn bek. Geluidloos. Het zwiepen van zijn staart en het tikken van zijn nagels op de tegelvloer was het enige wat er te horen was.

‘Hé bolle’, zei Huizerhof en hij aaide de hond over zijn kop. Hij legde zijn tas op het aanrecht en keek naar het briefje op de keukentafel.

ben naar janine. eten wat in amsterdam. in de ijskast staat een potje. liefs. t.

De eerste twee dingen wist hij al en het derde had hij kunnen raden. Hij zakte door zijn knieën en greep de hond aan het vel achter zijn oren.

‘Hé, ben jij braaf geweest? Ja?’

De labrador kwispelde uitzinnig, liet het kussentje vallen, waggelde de gang in en kwam even later terug met de riem in zijn bek. Het was een plicht waar Huizerhof graag aan werd herinnerd. Lachend opende hij de achterdeur weer. De hond stoof naar buiten en bleef op het pad achter het huis op hem staan wachten. Daarvandaan vertrokken ze met zijn tweeën voor een loopje van een klein halfuur door de omgeving.

Het was eind van de middag, halfzeven, eigenlijk begin van de avond, maar in de zomermaanden had hij soms het gevoel dat de avond het derde deel van de dag was. Warme zonnestralen sneden door de bomen en speelden lichte spelletjes met de grond onder zijn voeten. Naast hem liep de hond, nog steeds met de riem in zijn bek. De riem was een ritueel, meer voor de hond dan voor hem, want Huizerhof lijnde zijn hond niet aan. Dat vond hij onzin. Voor een gehoorzame hond was een lijn alleen maar een reden om niet meer te luisteren.

Tevreden schopte hij kleine steentjes voor zich uit. Bij het veldje aan het eind van de straat aangekomen, raapte hij een tak op en gooide het eind hout zo ver mogelijk weg. De hond liet zijn riem vallen en denderde achter de stok aan, pikte het ding van de grond en kwam ermee terug rennen. Hijgend en vol verwachting liet de hond het ding voor de voeten van Huizerhof vallen. Al lopend herhaalde hij het spelletje en stap voor stap breidde zijn tevredenheid zich uit naar de toekomst.

De overname die NedKab voor ogen had was het volgende, grote project. En ook daar voelde hij zijn rol groeien. Dellenge had gelijk, dat kon hij met geen mogelijkheid ontkennen. De begeleiding van zo’n overname zou misschien uiteindelijk bij een van de grootbanken uitkomen, misschien zelfs wel bij een Engels of een Amerikaans huis, maar het zou fout zijn als die keuze al voor de beauty contest werd gemaakt. Een kleine boetiek kon andere voordelen bieden. Meer aandacht, persoonlijker, meer toewijding, minder standaardaanpak, flexibeler en sneller als het op onderhandelen aankomt.

Hoe langer hij erover nadacht, des te meer hij zichzelf overtuigde. Dellenges club moest meedoen in de preselectie. Al was het maar voor de schijn, dan kon nooit iemand meer zeggen dat ze naar het pijpen van de grote banken hadden gedanst. Dat soort dingen was belangrijk voor de verhoudingen. Hij genoot. Besturen was je wil duidelijk maken en hij kon het gewoon niet laten.

In de magnetron warmde hij het potje op, een jachtschoteltje, niet erg zomers, maar iets anders was er niet, en even later zat hij op zijn terras te genieten van de laatste zon. Hij pakte de telefoon, schonk het staartje Haut Brion uit en belde Rob Oltena op zijn nummer thuis. Hij wist wat hij moest doen en hield niet van uitstellen. Dat had hij nooit gedaan en daar ging hij nu op zijn achtenzestigste ook niet mee beginnen. Dingen die moesten gebeuren, moest je zo snel mogelijk in gang zetten. De eerste beslissing was eigen keuze, daarna gingen anderen zich ermee bemoeien en elke volgende beslissing was voor het grootste deel reactie. Daar moest het naartoe. Hij wachtte met de hoorn aan zijn oor.

‘Rob? Met Frits. Heb je even?’

‘Voor jou altijd.’ De gemoedelijkheid had een kort randje, want Rob Oltena wist dat Frits Huizerhof niet zomaar belde. Huizerhof belde nooit zomaar.

‘Over die beauty contest, het leek me een goed idee als we de shortlist iets breder zetten. Wat denk je?’

Het bleef even stil aan de andere kant van de lijn. ‘O’, zei Oltena na een paar seconden. ‘Zou kunnen.’

‘Het staat altijd slordig als het er pro forma uitziet. Dat mag het wel zijn, maar we moeten geen al te grote gaten laten vallen, begrijp je?’

‘Maar al te goed.’ En weer was Oltena even stil. ‘Met wie heb je vanmiddag gesproken, Frits?’

‘Touché.’ Huizerhof hield ervan als gesprekken op hun plaats vielen. ‘Vandaag was de opening van de eerste EuroMega en daar kwam ik E.D. tegen...’

‘Dacht ik het niet.’

‘...en die had echt een heel sterk verhaal...’

‘Nee toch?’ De geveinsde verbazing klonk hard en kapte Huizerhof midden in zijn zin af. Oltena was duidelijk niet in de stemming voor netwerk-aardigheidjes van een van zijn commissarissen en dat liet hij merken. ‘Luister, Frits,’ zei hij, ‘ik heb m’n handen vol aan deze klus en daar heb ik niet nog meer partijen bij nodig. Die club van Dellenge is veel te klein voor wat we willen. Het is niet eens een bank, het is een boetiek. Goeie mensen hoor, echt, maar laat mij nou het werk doen, oké? Daar ben ik tenslotte voor.’

Huizerhof aarzelde. Nu was het moment om te kiezen. Doorzetten of niet. Als hij gas terugnam, kwam het initiatief bij Oltena te liggen en was het onmiddellijk veel moeilijker om het voorstel erdoor te krijgen. Dat wilde hij niet. Bovendien sorteerden de tegenwerpingen van Oltena een averechts effect. Hij leunde achterover, liet zijn blik over zijn gazon dwalen en wist zich zeker van zijn mening.

‘Nou Rob,’ zei hij, ‘dat zie ik heel anders.’

Het gesprek kwam krakend en piepend tot stilstand. De twee mannen hielden elk aan hun eigen kant van de telefoonlijn stand. Verbonden door kabels die hoogstwaarschijnlijk door NedKab waren gemaakt, daagden ze elkaar uit. Huizerhof had er het minste problemen mee. Hij was het gewend een beetje te duwen en te trekken. Hij had ook minder te verliezen dan Oltena. Als de raad van commissarissen besloot dat er nog een partij mocht presenteren, dan kon Oltena op het dak gaan zitten, maar dan kwam er nog een partij. De raad deed wat Huizerhof wilde. Hij was dan wel geen voorzitter, maar er zat er niet één tussen die tegen hem in zou gaan. Oltena wist dat en dat maakte het wel zo makkelijk.

‘Luister,’ zei hij, ‘natuurlijk doe jij het werk. Het zou wel helemaal te gek worden als wij dat ook nog voor je moesten doen. Maar wij bewaken de balans en juist voor dat evenwicht is het noodzakelijk dat we breder kijken.’

‘Bespaar me je uitleg!’ Oltena was woedend. ‘Wat heb je tegen Dellenge gezegd?’

‘Hoe bedoel je?’

‘Je draait eromheen, Frits! Heb je gezegd dat we bezig zijn?’

‘Natuurlijk.’

Oltena viel stil. Zijn woede was bijna tastbaar. Door diep ademen probeerde hij zich in te houden. ‘En heb je dan ook verteld om wie het gaat?’

‘Vanzelfsprekend, je kan het niet over de dierentuin hebben zonder de beestjes bij hun naam te noemen. Zo werkt het niet.’

‘Dan gaat dit hele gesprek dus nergens over?’ Oltena kon zijn minachting niet meer verbergen.

‘Dat zijn jouw woorden, mijn blik is toch wat ruimer. Waar het om gaat...’

‘Je weet niet wat je doet.’ Oltena schreeuwde niet, hij hield zich zelfs betrekkelijk rustig, maar de verwensing kwam uit de grond van zijn hart.

‘Luister vader, zo praten wij niet met elkaar!’ Huizerhof had de touwtjes strak in handen en liet geen enkele speling ontstaan.

‘Praten we überhaupt wel met elkaar?’

‘Zeg ’t maar.’ Hoe emotioneler Oltena reageerde, des te koeler werd Huizerhof. ‘Je kunt het krijgen zoals je het hebben wilt.’

‘Dien maar op, dan.’

‘Oké. Standard Capital pitcht mee.’

‘Als jij het zegt.’ Oltena legde zich ostentatief bij de beslissing van zijn commissaris neer. Maar nog was het niet genoeg.

‘Dan lijkt het me aardig’, zei Huizerhof mierzoet, ‘als ze daar in de loop van deze week een uitnodiging voor krijgen. Denk je niet? Of zal ik zelf even bellen?’

De zon was onder. Schaduwen hadden zich uitgerekt tot schemer. De nacht sloop zijn tuin in. Donker en stil. Huizerhof haalde koffie uit de keuken en een glaasje armagnac uit de kamer. Hij belde het nummer van Dellenge, maar kreeg geen gehoor. Op het antwoordapparaat sprak hij een kort bericht in.

‘Met Frits. Pitch akkoord. Over een week of vier. Datum hoor je nog. Tot dan.’

Hij strekte zijn benen en liet zich wat onderuitzakken. Aan zijn voeten krulde de hond zich op. Het zat allemaal wel goed. Af en toe een machtsspelletje tussen bestuurders hield de zaken scherp. Nee, aan hem zou het niet liggen.

5

‘Ik hou het kort,’ zei Dellenge een paar dagen later, ‘want het gaat er niet om dat ik mezelf graag hoor praten.’

‘Dat is op zichzelf al nieuws’, zei zijn compagnon. Jan Willem lachte hard om zijn eigen opmerking en de rest van de aanwezigen deed graag mee. Het voltallige personeel van Standard Capital had pret om de baas. Dellenge liet de lach rollen tot hij stilviel.

‘Dank je, Jan Willem. Je schot voor open doel is nog steeds ongeëvenaard.’ Het was het soort meligheid-met-een-scherp-randje waar Dellenge patent op had. ‘Luister,’ zei hij, ‘eigenlijk moeten we een beetje werken. Een beetje veel zelfs.’ Hij vertelde over de twee mogelijke opdrachten die ze nu hadden. Het zoeken van een koper voor het veevoerbedrijf van Verteugen en de acquisitie van een kabelproducent in de Verenigde Staten voor NedKab.

‘Maar let op,’ zei hij, ‘we hebben nog geen mandaat. Wat Verteugen betreft, lijkt me dat geen probleem. De man wil nog even genieten van zijn positie. Nou, dat mag. Matti en Rutger hebben al voorwerk gedaan, dus ik kan onze grote vriend Verteugen wel aan het lijntje houden tot we NedKab goed op de rails hebben. Dat is tenslotte precies wat hij wil. Hij wil zien dat ik ervoor moet werken.’

Ze verdeelden de taken. Het binnenhalen van NedKab zou al hun aandacht en ervaring eisen. Matti kreeg de leiding over het team en binnen een uur was iedereen weer aan het werk om NedKab uit de handen van de andere banken te houden. Dat was de opdracht en over de concurrentie had Dellenge geen enkele twijfel laten bestaan.

‘Onze achterstand’, zei hij, ‘is groter dan hun voorsprong. Als we ze inhalen, winnen ze nog. Net zo goed, is niet goed genoeg.’

Ruim na het einde van de dag reed hij naar huis. In zijn hoofd maalden de gedachten. Halve plannen en ideeën schoven heen en weer. Steeds kwamen ze weer bij dezelfde vragen terecht. Wat deed Anton Verteugen met een vakantiepark in Brabant? En van wie was de Hollandse Vakantieparken Maatschappij? Navraag bij de Kamer van Koophandel in Rotterdam had een lijstje aandeelhouders opgeleverd, maar dat waren op hun beurt weer allemaal bv’s en nv’s, voornamelijk op Curaçao. Namen als Penteu nv, Jansklokjes nv en Otter Invest nv deden het ergste vermoeden. Zonder verder onderzoek te doen, wist hij dat er achter die bedrijven weer andere bv’s en nv’s zouden zitten, de eigenaren ver weg, verborgen achter een muur van constructies. Ooit zou hij er wel achter komen, maar de vertragingstactieken werkten in eerste instantie uitstekend.

Nog steeds in gedachten draaide hij de oprit naar zijn huis in. Het was er donker. Zijn vrouw, Désiree, zat in Toscane en de hulp was allang naar huis. Hij stopte en liet zijn auto op het pad staan. Misschien dat hij straks doorreed naar Jan Tabak. Hij stapte uit. De zachte avondlucht rook naar dennen en bloeiende liguster. Het bijna onnatuurlijk dikke parfum van de plant dreef traag door de tuin. Dellenge stond stil, sloot zijn ogen, stak zijn neus omhoog en snoof de geur op. De zware geur maakte hem een beetje duizelig en hij wilde net zijn voeten iets uit elkaar zetten voor een steviger balans, toen ze met bruut geweld onder hem vandaan werden geschopt. Hij graaide om zich heen, maar vond nergens houvast. In een poging overeind te blijven, stapte hij opzij. Zijn rechtervoet kwam tussen de decoratieve keien naast het pad terecht en bleef daar klem zitten terwijl hij zelf krakend onderuitging.

‘Wat niet weet, wat niet deert’, siste een stem achter hem. ‘Dus als het pijn doet, weet je kennelijk te veel. Kom jij bij ons, komen wij bij jou.’

Ook al hoorde Dellenge de stem, de woorden drongen pas veel later tot hem door. In halve shock lag hij op de grond. Hij greep naar zijn enkel.

Eerst voelde hij niets. Tien, twintig seconden leken in stilstand voorbij te gaan. De steken waren zo heftig dat ze boven zijn gevoelsgrens lagen. Pas toen het minder werd en binnen zijn bereik kwam, nam het zijn hele lichaam in bezit. Giftige scheuten golfden door zijn lijf. Het leek alsof hij van onder tot boven werd opengescheurd. Zijn schreeuw klonk des te harder, omdat er niemand was om hem te horen.

De pijn sloeg op zijn ingewanden en zijn maag. Zijn hele lichaam protesteerde tegen de aanslag. Kokhalzend probeerde hij overeind te komen, maar zijn gebroken enkel hield hem onontkoombaar op zijn plek. In een verbijsterde shock. Hij probeerde zich op te richten, maar elke beweging verhevigde de pijn. Misselijkheid greep om zich heen en zijn lichaam begon eigen wetten en regels te volgen. Plotseling was hij machteloos tegen zijn oprukkende maaginhoud. Hij kotste en braaksel stroomde over zijn overhemd en zijn pak. De zurige stank drong zijn luchtwegen binnen. Onmiddellijk kneep zijn maag zich weer samen en stuwde een nieuwe lading naar boven. Heviger en langer. Hij zat gevangen in het automatisme van zijn lijf.

Het leek uren later voor hij weer bij bewustzijn kwam. De stank van zijn overgeefsel was afgenomen en had geen effect meer op zijn ingewanden. Hij was leeg en gebroken. De pijn had zich gesetteld op een lager, houdbaar niveau. Draaglijker. Hij keek om zich heen en zag zijn wereld. Zijn huis in Bikbergen, de grote villa omgeven door oud bos. Niet van dat jonge, opgekweekte groen, maar bos waar een geschiedenis in zat die zich kon meten met die van zijn familie. Generaties bomen en planten. En hij zag zichzelf. Vervuild en vernederd. Zijn linkervoet stond in een onnatuurlijke hoek ten opzichte van zijn been en zodra hij het verwrongen deel van zijn lichaam zag, voelde hij de pijn weer oplaaien. In de stilte rondom het enorme huis hoorde hij alleen de geluiden van de tuin. En zijn eigen ademhaling. Raspend en rauw. Hij hapte naar lucht. Dit hoorde niet. Dit paste niet in zijn zelfbeeld. Dit was niet de bedoeling.

Op dat moment begon hij weer te schreeuwen. Voor zichzelf en om de steken en het verzengende gevoel in zijn enkel af te schrikken. Weg te blazen. Het was de schreeuw van de machteloze. Van de miskende. En die avond schreeuwde hij alsof zijn leven ervan afhing.

Uitgeteld sleepte hij zich naar het huis. Daar hees hij zichzelf half overeind, met zijn rug tegen de muur. Letterlijk. Elke verandering van positie moest hij van tevoren uitdenken; hij moest proberen zich te verplaatsen zonder zijn enkel te belasten. Manoeuvreren was lastig, soms onmogelijk en meer dan eens moest hij stoppen en de pijn verbijten. Woede en zelfbeklag vochten om voorrang in zijn op hol geslagen geest. De waanzin had niets te maken met wat er was gebeurd, maar alles met zijn grenzeloze eerzucht, met zijn drang om zijn plek in de familie, in de dynastie van bankiers te bewijzen. Dellenge zag zichzelf als een van de mensen die iets betekenen in het land, die vooroplopen, die ontwikkelingen mogelijk maken. Het was de hoogste tijd dat die positie werd bevestigd. Geconsolideerd.

Nu had hij voor het eerst een echte kans om door te breken. Het vooruitzicht was té goed. Eindelijk kon hij met Standard Capital de sprong maken van een kleine fusie-en-overnameboetiek naar het niveau waar de grotere deals werden gedaan. Dan kon het bedrijf uitgroeien tot een echt ‘huis’, een naam die klanten en medewerkers zou trekken, en die hem de gelegenheid zou bieden zich te manifesteren als beste dealmaker in Nederland. Eindelijk. Iedereen wist allang dat het zo was, het moest alleen nog gebeuren.

Dit was niet het moment om door lichamelijke gebreken te worden tegengehouden. Zijn hele leven lang werd hij al teruggehouden, tegengewerkt zelfs. Steeds als hij ergens een succes wist te boeken, stonden er anderen klaar om er ontevreden en kleinerend commentaar op te leveren. Mensen wisten hoe ze konden profiteren van zijn status en van zijn connecties, hoe ze konden meelopen in de kringen van de oude Nederlandse zakenfamilies, de informele elite. Er waren er altijd bij die de naam van zijn familie misbruikten om indruk te maken op anderen, om zaken beter voor te doen dan ze in werkelijkheid waren. Dat waren ook de mensen die bij de minste of geringste tegenslag als een blad aan de boom omdraaiden en hem aansprakelijk stelden, hem publiekelijk vernederden. Paria’s en profiteurs.

Met ingehouden angst toetste hij het telefoonnummer van zijn buurman en even later hoorde hij hem door de tuin aankomen. Wouter van Randhuizen, een van de grootste onroerendgoedhandelaren van het land, was een dikke, joviale vent. Alles wat Wouter deed, maakte meer lawaai dan het bij een ander zou doen. Met zijn harde stem domineerde hij in elk gezelschap. Vanuit het donker riep hij.

‘Ja, hállo! Waar lig je?’

‘Hier.’ Dellenge kon niet meer dan een hees geluid produceren met te weinig volume voor Wouter om hem te kunnen horen.

‘Waar?’

Gefrustreerd probeerde Dellenge te gaan verzitten. Daarbij verdraaide hij zijn enkel en gilde hij weer van de pijn. Met gehaaste passen kwam Wouter dichterbij en even later zat hij op zijn hurken Dellenge aan te kijken. Een brede lach op zijn gezicht.

‘Godverdomme, Ernst, Jezus man, wat is dit?’ Met voorzichtige vingers plukte hij aan het met braaksel besmeurde overhemd. ‘Je ruikt of je een varken geneukt hebt. Ben je aan de coke of zo?’

Wouter belde en regelde. 112 leverde de gevraagde ambulance. Hulpvaardige, praatgrage kerels tilden hem vlot op een brancard en reden hem weg.

‘Ongelukje gehad, meneer?’

Ze lachten erom. Een kapotte enkel behoorde niet tot de ergste dingen die ze in hun beroep tegenkwamen. Een van de mannen wees op zijn jasje en zijn overhemd. Het was duidelijk dat Dellenge schone kleren nodig zou hebben.

‘Vrouw niet thuis?’

Weer greep Wouter de telefoon en toetste een nummer. Terwijl hij op verbinding wachtte, boog hij zich over Dellenge die met zijn ogen dicht op de brancard lag.

‘Waar zijn de sleuteltjes van je auto?’ vroeg hij.

Dellenge haalde ze uit de zak van zijn jasje.

‘Luister, ik vraag of Friso achter je aan rijdt, oké? Ik zou het zelf doen, maar dat wordt me allemaal veel te laat. Morgenochtend zit ik al om zes uur in het vliegtuig en bovendien moet jij natuurlijk ook weer verder. En Friso heeft tijd zat, dus...’

Het ziekenhuis was efficiënt en snel. Binnen de kortste keren lag hij met een stijve poot in bed te wachten tot het zetsel was gehard. Midden in de nacht. Halftwee was het inmiddels en pillen hadden de resterende pijn grotendeels onderdrukt. Daarmee was de rust in zijn hoofd teruggekeerd.

Om kwart voor twee kwam Friso binnen, de jongste zoon van de buurman. Negentien jaar, net van school en nog niet aan de studie. Groot, sterk, net zo extravert als zijn vader, maar minder makkelijk. Hij had iets schichtigs, zijn ogen leken contact te ontwijken. In zijn linkeroor fonkelde een ringetje. Hij legde een stapeltje schone kleren aan het voeteneind van het bed.

‘Duurde wat langer’, zei hij, ‘voordat pa me te pakken had. Hoe is ‘t?’ Hij wees op de ingepakte enkel.

‘Gaat’, zei Dellenge. ‘Ik mag klagen, dus dat doe ik ook.’

‘Ranzig.’

‘Niet goed?’

‘Klagen is niet mijn ding’, zei Friso. ‘Maar trek je van mij niks aan.’ Hij tikte met zijn vinger op het gips. ‘Je hoort er in elk geval helemaal bij. Sinds Máxima het heeft gehad, wil iedereen het.’ Hij lachte. ‘Bovendien kan het heel handig zijn.’

‘O ja?’

‘Als je je op de juiste manier gedraagt, hollen ze voor je. Let maar op.’

‘En wat is de juiste manier?’

‘Doen alsof het niks is, maar wel lijdzaam kijken. Met zo’n bewerkte glimlach.’ Friso trok zijn mond in een imitatie van een gewonde prinses en stak zijn wijsvinger in de lucht. ‘Werkt als een tiet. Echt.’

Het ongegeneerde cynisme van de jongen was precies wat Dellenge nodig had. Hij schoof zijn benen van het bed en pakte de kleren die Friso voor hem had meegenomen. Het ging nog wat houterig allemaal, maar hij bewoog. Daar ging het om.

Met een beetje hulp wurmde hij zich uit het ziekenhuishemd en in zijn eigen spullen. Alleen de broek vergde wat meer werk dan de rest. Friso haalde een schaar uit een plastic tas en zette hem in de linkerpijp.

‘Dure broek?’ vroeg hij.

‘Wat denk je?’

‘Ja, dus.’

‘Behoorlijk. Hoezo?’

‘Hoe duurder het is, hoe lekkerder het knipt.’