Xu Zechen

Rennend door Beijing

Uit het Chinees vertaald door diverse vertalers,
onder redactie van Anne Sytske Keijser
Met een nawoord van Annelous Stiggelbout

Uitgeverij De Geus

Amsterdam 2016

Deze uitgave is een gezamenlijk initiatief van De Geus en het Confucius Instituut van de Universiteit Leiden

Oorspronkelijke titel Paobu chuanguo Zhongguancun, verschenen bij Chongqing Chubanshe

Oorspronkelijke tekst © Xu Zechen, 2008

Nederlandse vertaling © de diverse vertalers en De Geus bv, Amsterdam 2016

Omslagontwerp total italic (Thierry Wijnberg), Amsterdam – Berlijn

Omslagillustratie © Mathieu V. Staelens

isbn 978 90 445 3659 1

nur 302

Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Geus bv, Spui 10, 1012 wz Amsterdam, Nederland. Telefoon: 020 760 7210.

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2016.

Tangoet

1

Ineengedoken deed ik een dutje met een boek tegen mijn borst gedrukt. Mijn mobiel ging. Het was mijn verhuurster; op luide toon vroeg ze waar ik nu was.

‘In de boekwinkel natuurlijk,’ zei ik, ‘waar anders?’

‘Snel een beetje! Je moet direct naar de wijkpost. De politie is je overal aan het zoeken, joh! Ze hebben al heel wat keer naar ons gebeld. Ik ben echt doodongerust’, zei mijn verhuurster.

Ze moest inderdaad wel ongerust zijn, zo niet dan had ze nooit die drie dubbeltjes uitgegeven om mij te bellen.

‘Heb je iets geflikt?’ zei ze, alsof ze het tegen een crimineel had.

Ik reageerde niet op haar en hing op. Ik zat de hele dag in dat hokje waar je je kont niet kon keren, wat had ik kunnen flikken! Maar als ik niets geflikt had, wat moest de politie dan met mij? Het zat me toch niet helemaal lekker, er lagen hier mooi wel veertig à vijftig roofdrukken. Ik keek even achter de boekenrekken, geen klant te bekennen. Wie zou er ook boeken kopen, het was hartstikke koud! Ik deed de deur op slot. Buiten schemerde het al; de vaalzwarte nacht stond op het punt te vallen. Beijing begon somber te worden.

Ook de wind was guur en stroomde zo mijn kraag binnen. Wat was het koud! Op mijn fiets scheurde ik richting de wijkpost. Van de zenuwen had ik zelfs mijn wanten vergeten te pakken. Er was veel verkeer. Ik schoot tussen de auto’s door en reed twee keer door rood. Eenmaal bij de wijkpost aangekomen was ik tot op het bot verkleumd, maar pas toen ik mijn fiets op slot gedaan had, kwam ik tot de ontdekking dat ik eigenlijk heel veel gezweet had.

In de wijkpost brandde er maar in één kamer licht. Binnen ijsbeerde er een agent heen en weer. Ik klopte aan.

‘Jij bent dus Wang Yiding[1]?’ vroeg de agent mij recht voor z’n raap bij het openen van de deur – spetters van zijn speeksel landden op mijn gezicht.

‘Dat ben ik.’

Ik moest een keer hard niezen doordat het binnen zo warm was. Omdat er daar ook nog een meisje was, onderdrukte ik met moeite een tweede nies.

‘Ik heb niets geflikt, hoor!’

‘O, en wat is er dan met dit meisje gebeurd?’ vroeg de dikke agent mij, wijzend op het meisje. ‘Ik heb al wel drie uur op je zitten wachten. Kijk,’ zei hij terwijl hij zijn horloge naar mij uitstak, ‘mijn dienst zat er al een uur en twaalf minuten geleden op. Snel meenemen.’

Het meisje meenemen? Ze was best sierlijk; heel elegant zat ze met haar knieën naast elkaar op een stoel bij de radiator. Met haar ogen knipperend keek ze me aan. Ik begreep er helemaal niets van: wie was zij dan? En ik moest haar meenemen?

‘Ze kwam je zoeken; ik weet niet waar ze vandaan is gekomen. Ze heet Tangoet.’

De dikke agent had al één arm in een mouw van zijn legerjas gestoken en met zijn nog vrije hand schoof hij een papiertje dat op de tafel lag naar mij toe: ‘Waar kom je vandaan? O ja, alweer vergeten, je kunt niet praten.’

Ik wierp een blik op het papiertje. Iemand had er met een vulpen een regeltje niet al te lelijke karakters op geschreven, maar het geheel was wel wat rommelig:

Wang Yiding, dit is nou Tangoet. Wees goed voor haar.

Daaronder stond mijn telefoonnummer, het nummer van mijn verhuurster dus.

Ik keek weer even naar dat meisje: hoge neus, lange wimpers, en haar ogen waren ook mooi. Maar ik kende haar niet.

‘Wie ben je? Van wie moest je mij komen zoeken?’ vroeg ik.

‘Ik had toch al gezegd dat ze niet kon praten’, zei de dikke agent.

Ze kon niet praten. Ik keek weer naar het strookje papier, er stond inderdaad mijn naam op. En zij moest wel Tangoet zijn.

‘Ik ken haar niet.’

‘Ik ken haar ook niet’, zei de dikke agent, hij had inmiddels ook zijn andere mouw aangetrokken en begon het laatste knoopje vast te doen. ‘Snel meenemen. Ik moet nog naar mijn schoonmoeder om mijn zoontje op te halen. Ik zal vanavond wel weer op m’n donder krijgen van mijn vrouw.’

‘Meneer de agent, ik ken haar echt niet.’

‘Heiligen kennen elkaar ook nog niet bij hun geboorte. En nu wegwezen,’ zei hij terwijl hij me naar de buitendeur werkte en vervolgens het meisje overeind trok, ‘als je nog ’ns een keer kijkt, ken je d’r toch?’

‘Maar ik ken haar echt niet!’

‘En?’ zei de dikke agent. Met een hoofdgebaar naar het politie-embleem aan de muur zei hij: ‘Dit is een wijkpost!’

Met een knal trok hij de deur dicht. Daarna startte hij zijn brommer en een sliert rook trekkend spurtte hij ervandoor.

Toen de dikke agent weg was, ging dat meisje achter mij aan. Ze kwam recht op mij af, dus het zag ernaar uit dat ik haar niet meer zou kunnen ontlopen. Met mijn fiets aan de hand ging ik voorop, erg langzaam, zodat ze me kon bijhouden. Ze had haar handen in haar zakken gestoken. Toen ik me omdraaide, keek ze me aan. Als ze niet zo’n onbegrijpelijke vreemdeling was geweest en ik was haar op straat tegengekomen, dan had ik wel wat langer naar haar gekeken. Echt niet slecht, zelfs als ze liep was ze knap. Ik vertraagde mijn tempo nog verder en ging naast haar lopen.

‘Je heet Tangoet?’

Ze knikte.

Tangoet. Ik moest denken aan de naam van die afgelegen staat uit het verre verleden.[2] Een land te paard en een grote groep mensen die hun haar in heel veel volstrekt onnodige vlechtjes kamden. ’t Is allemaal echt te ver, ik kan me niet meer herinneren hoe ze er nou ook alweer uitzagen. En dan heette dit meisje naar dat land?

‘Tangoet’, zei ik.

Ze knikte weer.

Wat wilde ik haar eigenlijk nog vragen? Mijn maag rommelde. Normaal gesproken had ik op dit tijdstip allang gegeten. Dus vroeg ik haar: ‘Je hebt vast wel honger, hè?’

Ze knikte.

Het was wel een beetje laat om nog terug te gaan en te gaan koken. Ik nam Tangoet mee naar Noedelrestaurant Malan waar we twee kommen noedels met rundvlees aten. Toen we de twee stomende kommen noedels naar binnen hadden gewerkt, werd ik helemaal warm van binnen, waardoor ik me als herboren voelde op deze winteravond.

Het stoplicht boven het Haidian-viaduct stond op rood. Op de brug reden de auto’s af en aan. We gingen verder. Ik woon in Chengzeyuan, een wijkje buiten de westpoort van de Universiteit van Peking. Als je vanaf Silicon Valley, een warenhuis voor computerspullen, naar het noorden loopt en eenmaal bij de westpoort aangekomen het Weixiuyuan-complex in slaat, Weixiuyuan helemaal doorkruist en vervolgens de rivier Wanquan die vanaf het Zomerpaleis stroomt oversteekt, dan ben je bij Chengzeyuan.

Ik huur een appartementje. ’t Is een beetje afgetakeld, maar voor één persoon is het nog prima wonen. Ik heb dit appartement uitgezocht omdat er een oude wilg voor de deur staat, heel dik en eeuwenoud. Z’n buik is helemaal hol, vaak verstoppen kinderen zich er bij het verstoppertje spelen in. Een volwassen man kan er rechtop in staan.

Dus omdat ik deze wilg zo leuk vond heb ik besloten dit huis te huren. Toen ik klein was, hadden we ook zo’n oude wilg voor ons huis. Ik hou van wilgen: als de lente is gekomen hangen hun takken zorgeloos tot op de grond.

In Weixiuyuan waren er maar weinig voorbijgangers, het was de hele weg stil. Zij kon niet praten en ik had ook geen zin meer om iets te zeggen. Ik was in de vroege morgen opgestaan om naar het Boekenpaleis te gaan om boeken in te slaan, ze daarna naar de winkel te vervoeren, te ordenen en in de rekken te leggen; echt een drukke dag. Gelukkig was het koud, dat hield me de hele dag wakker. En nu mijn buik vol zat met noedels en rundvlees werd mijn lichaam warm en kwam daarmee gelijk ook de slaap.

Ik zette mijn fiets weg en klopte bij mijn verhuurster aan. Ik wilde Tangoet eerst een nachtje bij haar laten slapen, de rest kon wel wachten tot het weer licht was geworden. Mijn hospita stak haar hoofd om de rand van de deur en keek even naar Tangoet. Toen keek ze mij nog eens aan en zei: ‘Wie is dit meisje? Wat heb je nou geflikt? Wat een puinhoop!’

‘Wat nou wat geflikt!’ riep ik, ‘help me even en laat haar een nachtje bij jou. Mijn kamertje is klein en ze is nog een meisje ook.’

‘Wie is het?’ vroeg mijn verhuurster terwijl ze haar nek nog verder uitstak.

‘Ze heet Tangoet en is geen prater. Voor de rest weet ik het niet.’

Mijn verhuurster dacht dat ik een grapje maakte en keek me quasi-lachend aan. Vrouwen van in de veertig zijn tot op zekere hoogte altijd wat snel van hun stuk gebracht. Om haar te laten instemmen en Tangoet een nachtje binnen te halen moest ik praten als de beste en uiteindelijk toegeven dat ze mijn vriendin was. Hierdoor voelde ik me best opgelaten: ik had nog nooit een meisje naar dat kleine kamertje meegenomen. Ik hád geen meisje om mee te kunnen nemen.

‘Had dat dan meteen gezegd. Kijk, ze is helemaal verkleumd nu je haar zo buiten in de kou hebt laten staan. Kom maar gauw binnen. Het is ook ongelooflijk, mij niet eens de waarheid zeggen’, zei mijn verhuurster.

2

De volgende ochtend maakte Tangoets geklop op de deur mij wakker. Gisternacht was ik zonder verder ergens over na te denken in slaap gevallen, een diepe diepe slaap. Ik keek op mijn horloge, het was pas zeven uur ’s ochtends. Het was nog niet eens licht. Ik bleef nog een paar minuten onder de dekens liggen – ik vond het echt onbegrijpelijk, er was zomaar iemand uit de hemel komen vallen. Ik had op z’n minst moeten weten hoe de vork in de steel zat, waarom ze uitgerekend bij mij aan moest komen kloppen. Maar ik wist helemaal niets, en zij zei het niet. Gisteravond had ik haar er zowel onderweg als in het eethuis naar gevraagd: gevraagd waar ze vandaan kwam, van wie ze mij moest komen zoeken, wát ze met me moest. Maar ze had of haar hoofd geschud, of ze had me zonder een vin te verroeren aan zitten staren – of ze had wat zitten gebaren waar ik niets van begreep. Kortom, ik had er niets uit gekregen. Misschien had ze me op haar manier wel iets uitgelegd, maar het was mij in elk geval allemaal nog niet duidelijk. Ik had nog nooit contact gehad met iemand die niet kon praten. Maar ik moest toch maar doorgaan met vragen, dacht ik.

Nadat Tangoet zichzelf had opgefrist, was ze nog sierlijker, het was alsof ze weer helemaal nieuw was. Ze lachte naar me en kwam mijn appartementje binnen. Het ging heel natuurlijk, alsof dit vreemde appartementje haar toch ook een klein beetje bekend was. Ik stond nog bij de deur te dagdromen. Ik had mezelf dik ingepakt in een winterjas, het was ’s ochtends erg fris. Het hele park was rustig. Ergens hoorde ik een vogel een paar keer tjilpen, ik wist meteen dat het zo’n vogel in een kooitje was.

Mijn verhuurster stak haar hoofd om de deur en vroeg me naar hen te komen. De verwarming in hun huis was een stuk beter dan die in mijn appartementje.

‘Zij kan toch niet praten?’ vroeg ze met een serieuze uitdrukking en zware stem – het was duidelijk dat ze ergens op zinspeelde. Toen ze dat gezegd had, vond ze wellicht dat het er wat te verwijtend uit gekomen was, want ze zette meteen een glimlach van onbestemde origine op.

‘Maar ze is wel aardig. Hoe dan ook, het is altijd beter dan er helemaal geen hebben.’

Ik begreep wel wat ze bedoelde.

‘Nee, je hebt het verkeerd begrepen: ik ken haar helemaal niet!’ lachte ik.

‘Je kent haar niet maar brengt haar wel gewoon mee naar huis! Jij bent me d’r eentje. Deed mijn zoon maar zoals jij.’

‘Ik bedoel dat er echt helemaal niets tussen ons is. We zijn compleet vreemden. Echt.’

‘Ik geloof er niets van: zou een vreemdeling zomaar met je mee naar huis komen?’

‘Ik heb geen idee wie waar mijn naam en jouw telefoonnummer gevonden heeft, en vervolgens haar naar mij heeft gestuurd. Wie zij is en wat ze moet, is me ook allemaal niet duidelijk. Ik was er gisteravond nog niet aan toegekomen die dingen uit haar te krijgen. Ik snap er ook allemaal niets van.’

Mijn verhuurster verschoot opeens van kleur: ‘En jij durft zo iemand mee naar huis te nemen? Zou ze misschien gewoon doen alsof ze niet kan praten? De gekste mensen heb je tegenwoordig!’

Daar had ik eigenlijk nog niet aan gedacht. Door wat ze allemaal zei, had ik het gevoel dat het toch wel een serieus probleem was. En ik had haar zonder te weten wie ze was zo mee naar huis gebracht? Toen ik bij mijn verhuurster weer naar buiten stapte, voelde ik me zelfs een beetje bedrukt. Na me kort gewassen te hebben, bleek toen ik terugkwam van de gootsteen dat Tangoet al begonnen was het ontbijt klaar te maken. Toen ze mij zag, stond ze stil, lachte en wees op een kluwen noedels. Daarna wees ze op de ijzeren wok waar net de stoom vanaf kwam: ze vertelde me dat ons ontbijt uit noedels bestond. Ze leek wel de eigenaar van dit huisje, alsof ze blind haar weg in mijn keuken wist. Maar hierdoor kon ik ook niet meer mijn mond tegen haar opentrekken. Ik ging op de bank zitten en stak een sigaret op. Al na een paar trekjes liet ik hem langzaam branden. Ik kon er gewoon niet bij hoe onvoorstelbaar zij was.

Toen de sigaret half opgebrand was, waren de noedels klaar. Dit meisje genaamd Tangoet droeg de noedels naar de kleine eettafel. In mijn kom zaten ook nog twee spiegeleieren. Daarna zette ze de sambal en gezouten groenten die ik bij de supermarkt gekocht had op tafel. Ze gaf me de stokjes, boog haar hoofd en begon haar kommetje te eten – zonder spiegeleieren. Ik pakte de stokjes vast en keek naar haar terwijl ze at. Haar in een paardenstaart gekamde haar ging voor mijn neus op en neer. Ik nam een spiegelei en gaf het aan haar. Ze schudde haar hoofd naar me en gaf het weer terug. Met gebogen hoofd at ze verder. Ze at nauwkeurig, een voor een slurpte ze de slierten haar mond in.

‘Kun je nou eigenlijk praten of niet?’ vroeg ik.

Ze hief haar hoofd en keek me aan. Ze leek heel verbaasd over mijn vraag, maar schudde haar hoofd.

‘Als je wel kunt praten, waarom doe je dat dan niet?’

Ze schudde haar hoofd, en knikte toen weer. Ze had een intens trieste uitdrukking op haar gezicht. De stokjes in haar hand begonnen dommig mee te zwaaien.

‘Bedoel je dat je vroeger wel kon praten, maar nu niet meer?’

Ze knikte krachtig en maakte me duidelijk dat ik snel moest eten omdat mijn noedels anders zouden afkoelen.

Ik nam wat noedels tussen mijn stokjes en vroeg haar weer waarom ze nu niet meer kon praten. Ze schudde weer haar hoofd en ontweek mijn blik, alsof ze zou gaan huilen als ik nog door zou vragen. Zij wist het ook niet. Ik wilde nog doorvragen, maar toen ik haar nog langzamer zag gaan eten, stopte ik. Laat ook maar, dacht ik, ongeacht wat voor persoon ze is, ik moet haar in ieder geval haar eten op laten eten. Allebei zeiden we niets meer. Ook toen ze nog wat groente in mijn kommetje legde, zei ik niets. Ze keek me niet aan terwijl ze dat deed. De handeling zag er heel huiselijk uit: zoals een vrouw doet voor haar echtgenoot; zoals een zusje voor haar broer – volkomen normaal.

Na het eten begon ze af te ruimen om te gaan afwassen. Ik stak weer een sigaret op en keek hoe de rook boven het kopje wervelde en kringelde. Om eerlijk te zijn had ik echt geen idee hoe ik met dit soort rare situaties moest omgaan. Ik keek op mijn horloge: het was nog een uur tot mijn boekwinkel openging, maar ik wilde wat eerder naar mijn werk.

Toen ik mijn kleren had aangetrokken, riep ik tegen de keuken: ‘Ik ga naar mijn werk. Bij het weggaan hoef je alleen maar de voordeur achter je dicht te trekken.’ Daarna vertrok ik. Ze snapte vast wel wat ik bedoelde.

Om de tijd wat sneller te laten gaan besloot ik lopend naar de boekwinkel te gaan. Dat boekwinkeltje had ik samen met een vriend opgezet. De zaken gingen niet per se goed, maar ook niet heel slecht – voor mijn leventje hier in Beijing kon ik nog wel rondkomen. Deze paar dagen was het mijn beurt de zaak te bestieren. Normaal gesproken was dat vroeg de deur uit en laat weer naar huis. Mijn lunch regelde ik door lukraak bij een willekeurig restaurantje wat te kopen om mee te nemen.

Toen ik net Chengzeyuan uit gelopen kwam, liep ik bij de Wanquan mijn verhuurster, die een ontbijtje aan het kopen was, tegen het lijf.

‘En dat meisje? Is ze weg?’ vroeg ze me.

‘Nee, die is nog bezig met de afwas.’

‘Is het je nu duidelijk dan?’

‘Nee, ze kan niet praten. Ik wilde het ook niet meer vragen en het was een beetje ongemakkelijk om haar het huis uit te bonjouren, dus heb ik het met een omweg gezegd – dat ze bij het weggaan de voordeur achter zich dicht moet trekken.’

‘Ben jij wel helemaal lekker? Weet jij wie ze is? Wie geeft er nou een onbekende vrij spel in zijn huis!’

‘Het is toch alleen maar een klein huisje, en meenemen kan ze het ook niet. Ik heb niets van waarde.’

‘Dat zijn jouw woorden, hè’, mijn verhuurster was vast woest, want ze zwaaide kwaad met de youtiao, een gefrituurde deegstengel die ze in haar hand had, en ging ervandoor. ‘Als er iets gebeurt, moet je niet zeggen dat ik je niet gewaarschuwd heb!’

Wat kon er gebeuren? Ik heb geen rooie cent. Zelfs als er een dief was, zou ik nog niet bang zijn. Maar het huis was natuurlijk van haar. Ik slenterde verder. Er lag een dikke laag ijs op de Wanquan. Het ijs op het Weiming-meer bij de Universiteit van Peking was vast nog dikker. Ieder jaar zijn er rond deze tijd veel studenten op aan het schaatsen. Ik heb ook wel een paar keer de jongere uitgehangen en daar geschaatst. Na Weixiuyuan te hebben doorkruist, stopte ik even bij de westpoort van de Universiteit van Peking. Ik keek naar de poortwachten die daar rotsvast stonden en liet toen het plan om op de universiteitscampus een rondje te maken varen.

Deze dag had ook niets om over naar huis te schrijven. Hij was net zoals talloze dagen hiervoor: de deur openen, de boel wat opruimen, lezen, rekeningen opmaken, mijn lunch die bij het afhalen al koud is, nog weer eens lezen, het korte dutje af en toe – en als ik niet slaap, blader ik een beetje door een interessant boek.

Omdat ik op deze boekwinkel moest letten, had ik na maanden toch aardig wat boeken doorgebladerd. Daarbovenop kwam nog dat je grip moest hebben op de uitgeverswereld en de situatie op de boekenmarkt. Door zo een beetje aan te klooien had ik er toch wel verstand van gekregen. Dat is wat anderen zeggen: mijn vrienden, en ook die mensen die boeken komen kopen zoals studenten van de Universiteit van Peking en van de Tsinghua Universiteit. Om de zoveel tijd kon ik ze wel laten horen wat ik wist. Op deze manier ben ik me tot op zekere hoogte wel goed gaan voelen over mezelf, en ben ik nog meer van lezen gaan houden. Ik weet ook niet waarom ik nou eigenlijk lees. Het zal waarschijnlijk wel zijn om dat beetje ijdelheid dat je voelt als je met anderen kunt converseren. Ik weet het niet. Hoe dan ook, ik hou van lezen; om de klipklap tover ik wel een boek tevoorschijn, en ik lees het zo dat het er netjes uit blijft zien.

Er sprong eerst één lamp aan, vervolgens een tweede en toen waren alle drie de lampen aangegaan. Het zou snel avond worden, ik moest maar afsluiten en op huis aan.

Toen ik die dag tegen de avond naar huis ging, kwamen de zorgen weer keihard terug. Ik kan nooit helemaal tot rust komen. Dat komt waarschijnlijk van het lezen. Ik was halverwege een onplezierig boek en daar blijf ik dan maar over doormalen. Misschien was het omdat ik normaal fietste of sneller liep, of omdat ik vandaag opeens een andere route had genomen, maar ik keek de hele weg om me heen; ik zag een en al ijskoude avond, voetgangers en auto’s. Het maakte dat ik zelfs een beetje weltschmerz voelde.

Pas na een goed half uur kwam ik thuis. Bij het zien van de warme oude wilg, zag ik ook warm licht zich uit mijn huisje verspreiden. Nu begreep ik eindelijk die zorgen, het was dat meisje dat Tangoet heette. De deur was dicht. Ik ging voor de deur staan en hoorde binnen een zacht gesnurk. Ze was gewoon nog niet weg!

Toen ik de deur openduwde, werd ze wakker. Ze leek op een kat zoals ze daar opgekruld op de bank lag. In haar ogen wrijvend stond ze op en rilde. Ze lachte naar me, liet me zitten en ging het eten opwarmen. Ze had het avondeten al klaar, twee gerechtjes en een soepje stonden op de eettafel. Aangezien ze niet was weggegaan zat er ook niets anders op. Ik ging zitten, stak een sigaret aan en wachtte tot de tafel vol stond met het dampende avondeten.

Aan tafel wilde ik een paar keer vragen waarom ze niet weg was gegaan. Na een paar keer getwijfeld te hebben liet ik het toch maar zitten. Ze was volgens mij wel in haar hum met het eten; de gerechten smaakten ook niet slecht. Dat ze zo alsof ze het al jaren deed nog wat eten in mijn kommetje legde, maakte me uiteindelijk toch wel een beetje ongemakkelijk. Ik was me ervan bewust dat het avond was en dat wij een stel waren dat elkaar niet kende, een jongen en een meisje. Ik was niet gewend aan zulke gewetensbezwaren. Ik kwam tot de conclusie dat ik ervoor moest zorgen dat ze zou gaan.

Maar wat pas echt ongemakkelijk was, moest nog komen.

Na het eten deed Tangoet de afwas. Ik klopte bij mijn verhuurster aan. Ik wilde nog een keer Tangoet een nachtje bij haar laten slapen. Pas na een hele tijd kloppen, werd de deur opengedaan. Met een geeuw liet mijn verhuurster me binnen.

‘Waarom gaat dat meisje nog niet weg?’ vroeg ze me, haar beide handen waren druk bezig met het breiwerk dat ze vasthad, haar ogen staarden naar de televisie.

‘Daarvoor ben ik nu juist gekomen,’ ook ik klonk niet meer zorgeloos, ‘ik wilde je vragen of je haar nog een nachtje hier bij jou wilde laten slapen. Morgen zorg ik dat ze vertrekt.’

‘Hè, het spijt me echt, maar mijn man komt vanavond misschien thuis, dus dat is een beetje onhandig.’

‘Was ome Chen niet op zakenreis?’

‘Dat is hij ook, maar ook als je op zakenreis bent, moet je toch thuiskomen, hè. Dat zei hij aan de telefoon, echt onlangs. Misschien lukt het hem om vanavond al naar huis te komen. En met z’n drieën kun je toch niet in één bed slapen?’

‘Jullie hadden toch ook nog een leeg bed? Van Xiaojun.’

‘Maar op dat bed heeft al heel lang niemand meer geslapen. En bovendien, Xiaojun houdt er niet van als er vreemden in zijn kamer komen.’

‘Kun je dan niet ome Chen voor een keer naar dat bed sturen?’

‘Yiding, eh … Mijn man is al zo veel dagen van huis. Als hij dan net is thuisgekomen, moet je toch … ik zeg het gewoon – ze zeggen toch dat na kort gescheiden te zijn geweest de gevoelens sterker zijn dan bij pasgetrouwden? En die ome Chen van jou kan me toch een heethoofd zijn, dat weet jij ook.’

Als we het zelfs hierover gingen hebben – in de veertig ben je precies in de periode dat je overloopt van lust. Wat kon ik er dan nog tegen inbrengen? Ik had geluld als de beste. Voor de vorm zei ik nog een paar zinnetjes en ben toen weggegaan. Ik wist dat ze het gewoon niet wilde. Vlak voordat ik wegging, waarschuwde ze me weer.

‘Yiding, je weet niet wat er gaat komen. Vroeg of laat krijg je er problemen mee.’

Natuurlijk kwam ome Chen die avond niet thuis. Maar dat waren mijn zaken al niet meer. Nee, mijn zaken waren heel vervelend: ik moest met een onbekend meisje in één huis wonen. Hoe ik het ook wendde of keerde, ik kon niet om dat geslachtsverschil heen.

Ze was water aan het koken, het geluid van de tv stond erg zacht. Ik zette het wat harder voor haar. Tussen het geluid van de mensen op televisie door zei ik, terwijl ik op mijn hoofd krabde: ‘Je kunt vanavond niet bij mijn verhuurster slapen, dus er zit niets anders op dan dat ik je hier laat overnachten.’

Ze knikte instemmend. Alsof ze allang wist dat het zo zou gaan. Het water op het gasfornuis kookte. Als was ze de vrouw des huizes goot ze het in een thermosfles. Ik weet dat dat met vrouwen altijd een heel gedoe is, dus ik vertelde haar welk teiltje voor haar gezicht was en welk voor haar voeten, en sloeg daarna de voordeur achter me dicht. Buiten kon ik niets vinden om te doen, dus rookte ik maar. Bij het licht van mijn aansteker zag ik een rij kledingstukken onder de dakrand, ze waren stijf bevroren. De broekspijpen stonden rechtop in de nacht. Ze had al mijn vuile kleren gewassen. Dat deed me wel even wat – buiten mijn moeder en mijn zus had er nog nooit een meisje voor mij gewassen. Zo’n ontzettend koude dag en zij had een grote stapel kleding zitten wassen.

Toen ik één sigaret ophad, deed ze de deur open om me binnen te laten. Ze deed of ze bang was het koud te krijgen; ik begreep het: ze was bang dat ik het koud zou krijgen. Pal voor mijn neus trok ze haar schoenen en sokken uit en begon haar voeten te wassen. Ik deed mijn best om mijn blik op de tv te houden, maar ik had toch haar voeten gezien – dat het pijn deed aan mijn ogen zo wit. Haar voeten deden het me maar al te goed beseffen: dit was een vrouw. Echt klote.

Ik besloot het bed even op orde te gaan maken. Haar liet ik in het bed slapen, en ik klapte de bank uit om hem tijdelijk in een bed om te toveren. Er miste alleen beddengoed, ik had maar beddengoed voor één bed. Er zat niets anders op dan alle kleding in mijn kledingkast waar je een beetje dikte en warmte aan had eruit te halen, ze als matras op de bank uit te spreiden en met kleding en al te gaan liggen. Ik dekte mezelf toe met een wollen trui en dat was het.

Zo heb ik die avond geslapen. Om maar wat onnodigs te zeggen: het was best heftig. Ik liet haar eerst slapen, ik wilde nog wat lezen. Met mijn rug naar haar toe en mijn oortjes in luisterde ik muziek. Toen het een uur of elf was, deed ik mijn oortjes uit. Ik hoorde haar zachte gesnurk. Dit soort zacht geronk van vrouwen vond ik om de een of andere reden toch wel schattig. Ze sliep als een kat, met haar deken helemaal om zich heen gewikkeld. Ik deed het licht uit en krulde me op op de bank. Zelfs met kleding aan sliep je nog wel koud, maar ook al was het koud, ik viel toch in slaap.

Toen ik me in de tweede helft van de nacht op mijn andere zij draaide, hoorde ik wat geluid. Nog half in slaap deed ik mijn ogen open: Tangoet sliep naast me! Ze was ook op de bank komen liggen. Ze had haar deken voor meer dan de helft over mij heen gelegd. Bij het omdraaien had ik op haar arm gedrukt. Ze sliep op haar zij met haar gezicht naar me toe, haar andere arm had ze over mij heen geslagen. Haar lippen krulden een beetje, alsof ze glimlachte. Natuurlijk was ze nog in diepe rust. Het zweet brak me uit. Voorzichtig draaide ik me met mijn rug naar haar toe – het duurde lang voordat ik tot rust kwam en de slaap weer vatte.

Toen ik wakker werd, was zij al opgestaan. Ze was net bezig het ontbijt klaar te maken. Ze liet niets blijken.

3

‘Je kunt hier niet meer blijven,’ zei ik terwijl ik naar mijn stokjes staarde, ‘het maakt niet uit wat je gedaan hebt of waarvoor, je moet hoe dan ook weg. Het is echt onhandig zo met z’n tweeën.’

Tangoet gaf een hele tijd geen kik. Ik wierp een blik op haar: er biggelden tranen over haar wangen! Ze schudde haar hoofd naar mij. Ik kon het maar niet begrijpen: een indringer, maar zíj voelde zich verongelijkt. Verongelijkt of niet, het ging niet. Haastig at ik mijn ontbijt op, gaf haar vijfhonderd yuan[3] voor de reiskosten en ging naar de boekwinkel.

Onderweg schoot er nog wat door mijn hoofd, namelijk dat als zij echt niet wilde gaan, er dan niets anders voor haar op zat dan te blijven en mijn vrouw te worden. Maar wat moest ik nou met een stomme? Ze kon niet eens één zin uitbrengen. En bovendien, wie wist wat zij nou eigenlijk wilde? Zoals mijn verhuurster al zei: je hebt allerlei gekken tegenwoordig. En misschien was ik dan wel een kuil voor mezelf aan het graven. Ik moest toch maar zorgen dat ze wegging. Natuurlijk moest ik zorgen dat ze wegging.

Alleen – Tangoet was niet weggegaan. Toen ik ’s avonds terugkwam, zag ik van verre al dat er binnen licht in mijn huisje brandde. Ik stopte voor de deur. In het licht zag ik gewassen kleren te drogen hangen, een hoop bontgekleurde vrouwenkleding. Ik duwde de deur open. Tangoet stond net voor de kledingkast een gewatteerde winterjas uit te kloppen. Toen ze mij zag, verstopte ze eerst de jas achter haar rug en haalde hem er daarna weer vanachter tevoorschijn. Als een klein meisje trok ze hem aan en liet hem me zien, voor de spiegel en voor mij heen en weer draaiend.

‘Best een mooie jas,’ zei ik, ‘goed.’

Nu viste ze vanuit een van de jaszakken een bruine sjaal. Op haar tenen deed ze hem bij me om, ze had ’m voor mij gekocht. Ze trok me voor de passpiegel. Al knikkend keek ze aandachtig naar mijn ogen. Ik zei dat het mooi stond. Ze was erg blij en viste een handje geld uit haar zak en gaf het aan me – ongeveer tweehonderdvijftig yuan. Het was het geld dat overgebleven was. Ze had van het geld voor het buskaartje dat ik haar gegeven had een stapel kleren gekocht.

‘Waarom’, vroeg ik, ‘ben je niet weggegaan?’

Ze liet haar hoofd zakken, deed de nieuwe winterjas uit en trok haar oude kleding aan en deed haar schort voor. Zonder ook maar een kik te geven ging ze naar de keuken. Ik was een beetje boos: ze had gewoon kleding van het geld zitten kopen! Het zag ernaar uit dat ze van plan was hier voor een langere periode te blijven. Hoe kon ze nu zoiets doen! Ik zette de tv aan, het nieuws begon net. De nieuwslezer zei dat de leiders van het land weer op staatsbezoek waren. Belangrijke personen hebben het altijd druk. Uit gewoonte stak ik een sigaret op, maar ik rookte zonder er echt van te genieten – ik bleef maar denken over wat deze Tangoet nu eigenlijk wilde doen? Ik kwam er maar niet uit; ik moet toegeven dat ik op dit vlak inbeeldingsvermogen mis. De boeken die ik had gelezen boden ook geen houvast, een verhaal als dit had ik nog niet gezien. Bij vreemde voorvallen gaat het plot altijd ongeveer zo: eerst komt er een onverwachte gast, vaak is die verraderlijk knap, en dan raak je alles kwijt en gaat je leven helemaal kapot. De rillingen liepen me over de rug terwijl ik eraan dacht. Op dat moment werd het dampende avondeten opgediend. Ze had het al klaargemaakte eten even opgewarmd.

Met vrienden uit eten gaan daargelaten, in mijn eentje thuis had ik nog nooit zo’n uitgebreide en smakelijke maaltijd gegeten. Ze wees op het geld dat ik zojuist voor het gemak op het tv-toestel had gelegd, en vertelde me dat ze een deel daarvan had gebruikt om de ingrediënten voor het eten te kopen, en dat er nog wat over was, in de keuken.

Het eten was erg smakelijk, maar er zat weer een onaangename avond aan te komen. Als ik dit eerder had geweten, had ik overdag wel een set beddengoed gekocht.

Toen we het eten half ophadden, stond mijn verhuurster me buiten voor de deur te roepen – en hard ook, volgens mij zocht ze ruzie. Ik liet Tangoet verder eten en ging zelf de deur opendoen. Mijn verhuurster trok me zo richting hun huis, sleurde me naar binnen en smeet de deur met een oorverdovende knal dicht.

‘Zie je, zie je!’ zei ze terwijl ze op een lege plek op de tafel naast de tv wees, ‘het geld is weg! Die tweehonderd yuan, weg!’

‘Welke tweehonderd yuan is weg?’

‘De mijne! Toen ik vanmorgen kleren ging wassen had ik het hier gelegd en ik kom nu net tot de ontdekking dat het geld weg is!’

‘En wat heb ik ermee te maken dat het geld weg is? Ik kom net bij de boekwinkel vandaan.’

‘Jij niet, maar je kunt je handen er niet vanaf trekken!’

Mijn verhuurster was echt woest.

‘Dat heeft absoluut dat wijf dat jij binnengehaald hebt, gejat! Ze is hier geweest, ze kwam een wasbord lenen.’

‘Laten we nou eerst even uitzoeken wat er precies gebeurd is, voordat we gaan lopen beschuldigen; het is toch maar een meisje.’

‘En juist omdat het een meisje is, is het zo verschrikkelijk! Er zijn hier maar drie mensen binnen geweest: ik, je ome Chen, die is vanmorgen net thuisgekomen, en hij is toen gelijk naar zijn afdeling gedaan om zijn onkosten op te geven, en als laatste nog die stomme van jou. Wie zou hier anders nog geweest zijn?’

‘Heeft ome Chen het niet gewoon gepakt en is hij vergeten het jou te vertellen?’

‘Chen is net terug van zijn zakenreis en heeft nog niet eens de helft van het geld dat hij op zak had uitgegeven, waarvoor zou hij nou die tweehonderd yuan pakken? Kijk ’ns naar je dakrand, daar hangen zo veel nieuwe kleren te drogen; en daarbij heeft die stomme nog een nieuwe winterjas gekocht ook. Met welk geld?’

‘Dat had ze van mij, vijfhonderd yuan. Ze heeft er meer dan tweehonderd van uitgegeven.’

‘Het is voor haar kinderspel ook, zo dom ben jij – zo veel kleding voor iets meer dan tweehonderd? Ze heeft me die winterjas nog laten zien, die was echt niet goedkoop! Een volwassen vrouw die haar onderbroeken en beha’s voor iedereen te kijk buiten laat hangen, al zou je denken met je grote teen dan nog weet je dat dat niet in de haak is! Hoe denk je dat we dit moeten oplossen? Wacht tot je ome Chen terug is dan overleggen we met hem – of je huurt je huis niet meer van ons, want dat blijkt ons toch te duur!’

Ik kon door wat ze zei wel vuurspuwen. Ik had je toch al vijfhonderd yuan gegeven, waarvoor moet je dan ook nog van anderen geld pakken?

Toen ik op mijn eigen kamer terugkwam, zat ze op me te wachten om samen te eten. Ze wilde mijn kommetje inwisselen voor een nieuwe met warme rijstepap.

‘Laat staan, ik zit al vol’, zei ik.

Ik zocht in een doos naar een grote, lege tas, liep zonder iets te zeggen naar buiten en propte haar halfdroge kleding die aan de dakrand hing in de tas. Toen ik klaar was met proppen ging ik weer naar binnen en propte haar nieuwe gewatteerde winterjas er ook in. Ik trok de rits dicht en gooide de tas op de bank naast haar. Ik begon meteen te schreeuwen: ‘Eruit, nu eruit! Ga heen waar je heen wilt, maar laat me je nooit meer zien! Oké, je bent bang dat je honger krijgt, is het niet? Hier heb je nog twee stoombroodjes, nee, neem ze allemaal maar, neem ze allemaal maar mee!’

Ik propte de overgebleven stoombroodjes in de tas en trok haar in één keer van haar kruk overeind. Ze schrok zo dat haar stokjes en haar stoombroodjes op de grond vielen. Ze begon te huilen en te trillen, en wilde hoe dan ook het huisje niet verlaten. Maar ik ging helemaal in mijn razernij op, en met een kracht waar ik zelf nog van schrok tilde ik met één hand de tas op en sleepte ik haar met de andere richting de deur. Hoe ze ook worstelde, het mocht niet baten. Ik trok haar helemaal tot buiten de poort van Chengzeyuan en smeet haar tas op de grond: ‘Ga dan. We hadden sowieso al niets met elkaar te maken. Weg, ik wil je niet langer zien!’

Daarna draaide ik me om en ging naar huis. Haar gehuil en gejammer werd steeds zachter totdat het uiteindelijk niet meer te horen was. Thuis aangekomen gooide ik al het overgebleven eten weg. Ik was woest, en verdrietig. Ik had het gevoel dat er een loopje met me was genomen. Een onverwachte gast is sowieso al absurd genoeg, en dan had ze nog eens losse handjes. Wat was hier gebeurd! Ik rookte aan één stuk door; ik wilde helemaal niets doen. Ik dacht alleen maar aan hoe het nou kon dat ík met zoiets te maken had gekregen. Ik had al zeven à acht jaar in Beijing doorgebracht zonder iemand om lief te hebben of van te houden. Ik had me verbeten, ik had geleden, maar zonder een wonder, zonder een prachtig meisje tegen het lijf te lopen dat mij ook zag staan. Met veel pijn en moeite had ik een boekwinkeltje opgezet waar je je kont nog niet kon keren om zo een kommetje rijst op tafel te kunnen krijgen en dan waren er meteen al mensen die er een slaatje uit wilden slaan. Ik voelde me zo ellendig dat ik mijn tranen liet lopen.

Toen ik ongeveer een half pakje opgerookt had en een liter tranen verder was, herinnerde ik me pas dat ik mijn verhuurster dat gestolen geld moest vergoeden. Het was door mij zo gekomen, dan moest ik vanzelfsprekend ook de verantwoordelijkheid dragen. Ik klopte op hun deur. Ome Chen deed open, hij was weer terug van zijn afdeling.

‘Ome Chen, ayi[4], sorry dat ik jullie moeilijkheden bezorgd heb’, zei ik. ‘Ik heb dat meisje eruit gezet. Ik heb de tweehonderd yuan die ze gestolen heeft meegebracht.’

Ome Chen zei: ‘Yiding, ga zitten, we hadden het er net over. Ayi heeft daarnet dat meisje vals beschuldigd: ik had het geld gepakt, ik was bang dat het door een rat zou worden meegenomen en heb het toen in mijn zak gestopt, maar was vergeten het haar te melden.’

‘Ja, Yiding,’ zei mijn verhuurster met een brede glimlach, ‘je weet toch ook wel dat het in gelijkvloerse huizen stikt van de ratten. Ze zijn voor de dooie dood niet bang, en slepen alles naar hun holletjes mee.’

Dat wist ik ook wel. Mijn huisje stikte van de ratten. Vaak sleepten ze in het holst van de nacht een stukje papier over de vloer. Door dat geritsel leek het wel alsof er iemand liep. De allereerste keer dat ik dat geluid hoorde, schrok ik me rot. De ratten hier zijn enorm dik, en ze zijn nergens bang voor. Op een keer was er eentje gewoon op mijn kussen gekropen en zat daar maar. Ik had nog nooit zo’n ontzaglijke rat gezien. Ik was er bang van geworden en had hem met een borstel geprobeerd weg te vegen. Maar hij zette het maar niet op een lopen en bleef heel potsierlijk zitten. Met zijn voorpootjes zat hij lekker zijn snuit af te vegen. Pas toen ik op hem af kwam stormen was hij weggerend. Maar Tangoet had ik al weggejaagd.

Mijn verhuurster zei: ‘Dat soort vrouwen kun je maar beter wegjagen. Ga maar even na: sinds wanneer komen vrouwen uit zichzelf op je deur kloppen en willen ze vervolgens niet meer gaan? En kijk nou wat ervan is gekomen! Bovendien, welke normale vrouw hangt er nou al die opzichtige dingen buiten? Het is maar beter dat ze weg is, jongen. Je zou me nog moeten bedanken. Ik had het gelijk al door, het was een ramp geweest als ze was gebleven.’

Ze praatte vol overtuiging, hoe meer ze praatte des te meer ze vond dat ze me gered had. Maar Tangoet was wel op een heel grove en onredelijke manier weggejaagd. Hoe meer ze praatte des te ongeruster werd ik, er ging van alles door me heen. Ik nam afscheid en keerde terug naar mijn kamer. Toen ik tv wilde gaan kijken om dat ongeruste gevoel te verdrijven, zag ik het geld dat Tangoet over had gehouden. Ik bedacht opeens dat zij zonder een cent op zak te hebben door mij op straat was gezet. Zo’n koude nacht, een meisje zonder een rooie cent, hoe zou ze dat kunnen uithouden? Hoe meer ik erover nadacht hoe meer ik vond dat het niet klopte. Ik vroeg me af of ik haar niet moest gaan zoeken. Maar als ik haar terug zou vinden, dan had ze des te meer reden om bij mij te blijven hangen en niet meer weg te gaan. Wat moest ik doen? Om haar er één keer uit te zetten had ik nog wel een excuus gehad, zelfs al was dat een fout excuus, het was nu eenmaal al een feit, maar ik was bang dat ik de volgende keer niet meer zo makkelijk aan een goed excuus zou kunnen komen. In een waas staarde ik naar de beelden op de tv. Of ik haar moest zoeken of niet was inmiddels al een groot dilemma geworden.

Ik rookte al de overgebleven sigaretten op. Het was al middernacht. Omdat de voordeur niet helemaal sloot, kwamen er koude windvlagen naar binnen. Ik kreeg het koud. Zo’n vrieskou dat het leek alsof ik helemaal geen kleding aanhad, maar een plens koud water over me heen had gestort. Buiten was het zonder twijfel nog kouder. Wat zou Tangoet aan het doen zijn? Waar was ze? Ze had het sowieso nog kouder. Ik gooide mijn peuk weg, pakte mijn jas en handschoenen en ging naar buiten. Ik moest haar terugvinden. De rest kon wachten tot morgen.

In Chengzeyuan was het een en al stilte, in een paar huizen brandde er nog licht. Het gros van de bewoners waren masterstudenten of promovendi die hier een huis huurden en zich opmaakten voor de toelatingsexamens tot de Universiteit van Peking en dus ’s nachts nog doorblokten. Ik liep hard. De hele weg keek ik goed om me heen. Er was niets dan duisternis. Op de brug over de Wanquan hield ik in. Waar zou ik haar moeten gaan zoeken? Er waren veel wegen en elke weg ging weer in een andere onbekende richting. Tangoet kon iedere weg af zijn gelopen, en alleen zij wist waarheen. Ik besloot eerst een keer de weg af te gaan die Tangoet al eens gelopen had: door Weixiuyuan, naar het zuiden langs de westpoort van de universiteit, door Silicon Valley naar Noedelrestaurant Malan. De straatverlichting was koel; soms zag ik een paar voorbijgangers in dikke gewatteerde kleding, maar toch leken ze mager en verkleumd. Er liepen nog steeds wat mensen in en uit bij Sportcomplex Haidian – die gingen naar de oefenruimtes om hun zingen te oefenen. Enkele taxi’s wachtten voor de deur op klanten. Ik vroeg die bijna in slaap vallende chauffeurs of ze een meisje met een grote tas langs hadden zien komen. Ze dachten dat ik een taxi nodig had maar schudden hun hoofd toen ze me begrepen hadden. Vervolgens dutten ze weer verder. Later vroeg ik het aan iedereen die ik zag; niemand had haar gezien, ik had geen enkele aanwijzing.

In het wilde weg zocht ik de straten af. Tegen tweeën begon ik slaap te krijgen. Het was koud maar ik had het niet koud, want ik was de hele tijd in beweging – ik wilde alleen slapen. Ik ging op zoek naar een winkel waar ik een pakje sigaretten kon kopen om me wat op te peppen. Op dat moment was ik al tot vlak bij de Suzhou-brug gelopen. Overal flikkerde neonverlichting, maar een winkel die sigaretten verkocht kon ik niet vinden. Toen ik een aantal rondjes had gemaakt, kwam ik op het idee van een nachtwinkel. Daar ben ik toen naar op zoek gegaan. Uiteindelijk vond ik er een in de buurt van het Chengxiang-warenhuis. Om niet te snel weer zonder te zitten, kocht ik twee pakjes en twee aanstekers.

Ik stak een sigaret op en bleef zoeken; wanneer ik iemand zag, bleef ik vragen. Al stoppend en verder lopend kwam ik bij de Vierde Ringweg aan. Er was veel noch weinig verlichting op de weg en het braakland daarachter, de lucht was helder en bijtend koud. Ik kon de omgeving in een oogopslag zien. Er waren vooral langeafstandsbussen en vrachtwagens en veel minder personenauto’s; er waren nog minder voetgangers, er was bijna niemand te zien. In de verte zag ik een schaduw bewegen, hij kwam snel op me af rennen. Het was een schoonmaker die de wegen aan het aanvegen was. Hij wilde voor het aanbreken van de dag dit stuk weg schoongeveegd hebben. Ik vroeg hem of hij een meisje met een tas had gezien. Hij zei van niet. Op dit soort tijden zag hij alleen maar dronkenlappen en landlopers zonder thuis.

Ik was al erg moe en had mezelf in het zweet gelopen. Voor me lag een voetgangersbrug over het gebied tussen de Vierde en Derde Ringweg. Ik klom naar boven om nog hoger en verder te kunnen kijken. Helemaal niets. De nacht werd steeds lichter en fletser, het eerste morgenblauw kwam uit het braakland omhoog. Achter mijn rug begon Beijing zich te roeren. Ik zag dat er iets onder een andere niet al te verre voetgangersbrug lag. Een gitzwart bundeltje, het leek een beetje op een persoon. Mijn hart maakte een sprongetje en begon sneller te kloppen. Stilletjes bad ik, hoopte ik dat Tangoet die zwarte schaduw was. En weer joggen, de hele weg lang. Bij het oversteken werd ik bijna door een truck aangereden. Toen ik vlakbij was, zonk de moed me in de schoenen: het was een dronken zwerver die daar als een hond opgerold op een verhoging onder de brug lag, naast hem slingerde een lege fles Beijing Erguotou. Ik wilde hem wakker roepen. Als je zo slaapt, loop je nog een of andere aandoening op. Maar toen ik zijn zorgeloze gesnurk hoorde, liet ik hem maar liggen. Hij sliep zo lekker, laat hem dan maar slapen.

Uiteindelijk sloeg de wanhoop toe. Ik kón niet meer. Om niet net als die zwerver op straat in slaap te vallen besloot ik naar huis te gaan. Het was ook zoeken naar een speld in een hooiberg. Het zou gauw licht worden en mijn voeten waren zwaar. Toen ik bij Chengzeyuan aankwam waren er al mensen begonnen de ontbijtkraampjes bij de poort op te tuigen. Ik wilde geen stap meer verzetten. Toen ik bij de oude wilg aankwam kon ik ook echt niet meer verder. Ik wilde eerst een paar trekjes van mijn sigaret nemen en wat rusten voor ik naar binnen zou gaan. Ik leunde tegen de wilg, stak een sigaret op en blies lang uit. Toen ik een paar trekken had genomen had ik het gevoel dat er iets niet klopte. Er verschool zich wat in de holte van de wilg. Ik stak mijn hoofd uit om te kijken, maar schrok me een ongeluk. Ik zag een paar ogen schitteren. Ze hadden mij ook gezien. Er kwam een ineengekropen persoon uit. Instinctief deed ik een paar passen naar achter. Het was Tangoet. Ik slikte de rook van mijn sigaret in, maar die bleef halverwege in mijn keel steken. Het was Tangoet echt.

‘Je bent hier!’ riep ik uit. ‘Ik heb je de hele nacht gezocht.’

Ze ging vlak voor me staan en keek me strak aan. Ik wilde mijn handen uitsteken om haar stevig vast te pakken, maar ze hurkte. Ze hurkte voor mijn voeten en maakte mijn losgeschoten schoenveter vast. Daarna stond ze op, draaide zich om en ging terug naar de boomholte, daar tilde ze die grote tas uit en ging zonder iets te zeggen voor me staan. Ze liep richting mijn huisje en bleef voor de deur staan wachten tot ik hem open zou doen.

Eenmaal binnen deed ik het licht aan; haar gezicht glom van het vocht, een en al tranen.

4

Zoals mijn verhuurster zegt: het is makkelijk om aan geesten te komen, maar je komt er moeilijk weer van af. Nu Tangoet weer terug was, wist ik niet meer wat ik doen moest. Doordat ik nu toegegeven had, zou ik niet nog een keer de kracht kunnen verzamelen om in de aanval te gaan. Mijn verhuurster gaf aan teleurgesteld te zijn over mijn gedrag.

‘Je bent ’r nog gaan zoeken ook? Nou heb je ’t voor mekaar, hoor: nou kom je nooit meer van d’r af.’

‘Nou, als ze niet weg wil, dan blijft ze toch’, zei ome Chen achteloos. ‘Waar ben je nou helemaal bang voor? Je bent een man: wat kan er nou fout gaan? Op z’n hoogst zul je fysiek wat moeier zijn.’

Zijn zienswijze had tot gevolg dat hij er eens goed van langs kreeg van zijn vrouw.

‘Je bent al een man van in de vijftig en dan nog is dat het enige wat er de ganse dag in die grijze massa van jou omgaat’, zei ze. ‘Kun je niet eens ergens anders aan denken? Als ze nu nooit meer weggaat? Kan Yiding dan nog wel een vrouw trouwen? Ze is toch niet achterlijk? Zo makkelijk kom je niet van haar af! En bovendien,’ daar zei ze het weer, ‘wie weet waar ze vandaan komt. Van een hond weet je al niet wat hij morgen zal doen, maar van een levend mens al helemaal niet. Stel nou dat er iets aan de hand is: als ze een of andere moordenares of zoiets is, dan zit je goed in de nesten. Een moordenares op de vlucht is tot alles in staat.’

‘Ze heeft gelijk,’ zei ome Chen, wiens gezicht allengs ernstiger stond, ‘je moet er echt goed over nadenken, als jij erbij betrokken raakt, is het einde zoek.’

Door hen was het meteen weer een serieus probleem. Maar ja, je weet nu eenmaal nooit wat een ander van plan is. Wat ik moest doen, was een manier bedenken om haar weg te krijgen, maar ik kon het gewoon niet over mijn hart verkrijgen. Aan tafel begon ik haar maar weer eens te ondervragen.

‘Heet je echt Tangoet?’ vroeg ik.

Ze knikte en vond mijn vraag maar raar, maar boog direct haar hoofd weer.

‘Waar woon je?’

Ze schudde haar hoofd, en frummelde met haar stokjes in haar hand.

‘Wie heeft je naar mij gestuurd?’

Ze schudde nog steeds haar hoofd.

‘Ben je van huis weggerend?’

Weer schudde ze haar hoofd.

Ik kreeg er maar niets uit. Toen vroeg ik: ‘Je wilt echt hier samen met mij blijven?’

Ze knikte en keek eindelijk op. Langzaam begon ze te lachen – het leek zelfs liefdevol.

‘Maar ik wil niet,’ zei ik, ‘ik weet helemaal niets over je. Het zou nergens op slaan als we zo verder zouden gaan. Eigenlijk moet je hier weg, terug naar je eigen huis.’

Ze boog haar hoofd weer; tranen vielen op haar handen. Het zag ernaar uit dat het erg moeilijk zou zijn haar uit vrije wil hier weg te krijgen. Met een knoop in mijn maag at ik mijn ontbijt. Toen ik het bijna ophad, ging mijn mobiel: het was een vriend die me vroeg wat bij hem te komen drinken. Zijn familie had wat zeevruchten voor hem meegebracht uit Lianyungang. Of we die samen konden proberen.

‘Sorry,’ zei ik in de mobiel, ‘ik kan vandaag echt niet weg: ik moet werken en ik heb ook nog een vriend thuis zitten.’

‘Wanneer heb je dan tijd?’ klonk het van de andere kant van de lijn.

‘Daar hebben we het wel over als die vriend weg is’, zei ik.

Terwijl ik dat zei, kreeg ik opeens een idee en voegde eraan toe: ‘Als die vriend weg is kom ik zeker naar je toe; een dezer dagen gaat ze al.’

Na het telefoontje keek ik naar Tangoet. In alle stilte legde ze haar stokjes neer en begon af te ruimen. Ze hoefde niet meer. Door haar gezichtsuitdrukking werd ik ook een beetje verdrietig. Ik kon er de vinger niet op leggen. Dit was evengoed mijn probleem geworden: alleen als ik haar rustig weg zou kunnen brengen, zou ik zelf ook tot rust kunnen komen. Ik herinnerde me dat strookje papier, haalde het uit mijn jas, stopte het met de brieven uit het laatje die vrienden en familie mij de afgelopen twee jaar hadden geschreven in mijn tas en ging naar mijn boekwinkel.

De hele ochtend zat ik de handschriften te bestuderen, maar ik kon geen enkel handschrift vinden dat identiek was aan dat op het strookje papier – zelfs niet iets wat erop leek. Daarna begon ik rond te telefoneren. Een voor een belde ik alle vrienden en familie die ik kende en vroeg ze of ze een meisje genaamd Tangoet op mij af hadden gestuurd, en of ze een meisje kenden dat Tangoet heette. Helemaal niets. De vrienden en familie die ik aan de andere kant van de lijn had, zeiden van alles. De wat ouderen en sommige vrouwen raadden me aan Tangoet meteen weg te sturen. Hun punt was ongeveer hetzelfde als dat van mijn verhuurster. Mijn goede vrienden, vooral de jongens, deden hun uiterste best de draak met me te steken en me op te hitsen. Ze vroegen waar ik nou eigenlijk bang voor was; dat ik er gewoon in moest berusten; dat als je tegenwoordig geen slaatje uit de zwakke positie van een vrouw sloeg dan sloeg die vrouw een slaatje uit jou; dat als ik haar kon doen, ik haar gewoon moest doen, en dat ze bovendien nog aan mijn deur thuisbezorgd was ook. Als ik haar eruit wilde schoppen, was dat makkelijk. Wat had ik nou nog beddengoed zitten kopen, gewoon samen in één bed slapen! Als dat haar angst aanjoeg, zou ze uit zichzelf weggaan. Als dat haar niet afschrikte, was het helemaal mooi – één woord: eroverheen! Het zou toch onbeleefd zijn dat af te slaan. Mijn wat serieuzere vrienden raadden me echter aan een gepaste manier te verzinnen om te zorgen dat ze wegging; ik moest uitvinden waar ze vandaan kwam, of ik moest iemand anders met haar opzadelen.

Ik besloot een aantal manieren tegelijkertijd uit te proberen. Halverwege de middag sloot ik de winkeldeur en ging naar de wijkpost om die dikke agent te zoeken. Van hem had ik Tangoet gekregen, dan was de beste manier om haar ook weer aan hem terug te geven. Ik fietste naar de wijkpost. Hij was er niet. Zijn collega zei dat hij iets was gaan afhandelen en dat hij over een uur pas terug zou komen. Ik kon niet zitten wachten en nietsdoen, dus ging ik de straat op en kocht van alle kranten die vaak advertenties plaatsten er een. In de wijkpost bladerde ik ze een voor een door, op zoek naar de opsporingsberichten. Ik had er een heleboel doorgebladerd en had enkele tientallen berichten gelezen, maar er was niets wat ook maar een beetje met Tangoet te maken zou kunnen hebben. De mensen die gezocht werden waren ofwel oude mensen die ze niet allemaal meer op een rijtje hadden, ofwel verdwaalde zwakzinnigen, of van huis weggelopen kinderen die van plan waren als straatmuzikant of iets dergelijks te leven. Naast de opsporingsberichten had ik ook de overige, leuke artikelen een keer doorgekeken, maar de dikke agent was nog steeds niet terug. Zijn collega zei dat hij wellicht gelijk door was gegaan om zijn kind op te halen. Hij zei dat ik morgen maar terug moest komen: hun dienst zat er bijna op.

Het idee onverrichter zake terug te keren maakte me neerslachtig. Bij de Quanjude kocht ik een gebraden eend en ging naar huis. Als ik haar dan toch weg moest werken, kon dat het best nadat we de pekingeend ophadden – dan was ze ook niet voor niets naar Beijing gekomen. Door die eend hadden we allebei iets te doen. Rustig aten we de stomende eend tot half negen. Na het afruimen las ik wat in een boek en keek zij tv. Om tien uur zei ik dat ik moe was en naar bed ging. Mijn bedoeling was als eerste het bed weg te kapen en haar het voor de rest maar te laten uitzoeken. Zoals mijn vrienden zeiden: als ze niet met een man het bed kon delen, dan zou ze zo weg zijn.

Maar wat ik nooit had verwacht, was dat ze uit zichzelf het bed ging opmaken en mij er daarna liet slapen. Toen ik in bed ging liggen, ontdekte ik dat ze twee kussens naast elkaar had neergelegd: een voor mij en de ander was dan natuurlijk die van haar. Die van haar had ik voorheen altijd gebruikt als ruggensteuntje. De aanblik van het bed maakte me opgewonden, maar het maakte ook dat ik mijn hoop liet varen. Weer een manier mislukt. Ik nam twee slaappillen en doezelde weg. Wat later merkte ik dat zij ook het bed in stapte. Ze ging naast me liggen, maar mijn oogleden waren zwaar. Ik had zelfs geen opgewonden gevoel meer. Het was de hele nacht rustig.

De volgende ochtend ging ik naar de wijkpost. De dikke agent was er nog steeds niet. Zijn collega zei weer dat hij wat was gaan afhandelen. Ik wist niet waar hij al die zaken die hij moest afhandelen vandaan had. Alsof in de hele wereld alleen hij bezig was. ’s Middags vlak voordat ik naar mijn werk ging, kwam hij aan. Ik hield hem in de deuropening tegen.

‘Wie ben jij?’ vroeg hij met een onderzoekende blik, ‘en wat moet je met me?’

‘Jij hebt mij met een meisje opgezadeld,’ zei ik, ‘Tangoet, weet je nog? Ze blijft maar bij mij plakken en gaat maar niet weg. Ik wil haar aan je teruggeven.’

‘O, die ene die niet kon praten, die bij jou onderdak was komen zoeken. Wat heb ik daarmee te maken?’

‘Dat het een vrouw is maakt niet uit,’ zei ik, ‘het probleem is dat ik haar niet ken. Ik heb geen idee wie ze is.’

‘Ik weet het ook niet,’ zei hij terwijl hij zijn kantoor binnenliep, ging zitten en mij liet staan, ‘dat is nu jullie zaak.’

Pas na een hele tijd met hem gepraat te hebben, lukte het me hem duidelijk te maken hoe ongepast het wel niet was dat Tangoet bij mij verbleef. Ik vertelde hem dat ik haar hoe dan ook weg moest krijgen, weg naar waar ze ook maar vandaan was gekomen. Nu wilde ik haar naar de wijkpost terugbrengen; dat was bij gebrek aan oplossing mijn oplossing.

‘Je bent een ploert ook.’

De dikke agent was echt niet vrolijk.

‘Denk je dat ik het niet druk genoeg heb of zo? Oké, als jij haar terug hierheen wilt sturen, dan doe je dat maar. Ik zal haar wel naar een opvangcentrum doorsturen. Ik zadel hen er wel mee op. Waar ze haar ook heen sturen, ze zoeken het maar uit. De politie lijkt tegenwoordig wel een stelletje kleuterjuffen: zodra er iemand heeft lopen schijten, moeten wij zijn billen gaan afvegen.’

‘Kan het opvangcentrum haar veilig naar huis sturen?’

‘Hoe moet ik dat weten? Vraag het hun. Heb je niet gehoord wat er in de krant stond? Een tijdje geleden was er een oude vrouw uit Anhui naar een opvangcentrum gekomen om haar zoon te zoeken. Ze vertelden haar dat ze hem allang naar huis gestuurd hadden, maar dat was al twee jaar daarvoor en de zoon van die oude vrouw was nog steeds niet thuisgekomen. Noch het opvangcentrum noch de vrouw kon er iets aan doen, hij was er niet meer.’

‘Dat is die zaak van die jongen die dood noch levend gevonden kon worden?’

‘Precies, die ja. Kijk maar wat je doet. Als je haar dat niet aan wilt doen, moet je me niet meer komen lastigvallen.’

Het was me helemaal helder: deze weg was ook afgesloten, ik kon het niet over mijn hart verkrijgen Tangoet naar zo’n plek te sturen. Wie ze ook is, ze is nog altijd naar mij toe gekomen, zelfs al is het oplichterij. Ik weet wel zo’n beetje wat die opvangcentra inhouden, en ik vind dat ik haar daar niet naartoe mag sturen.

Vlak voordat ik wegging, zei de dikke agent dat als het echt niet ging, ik in een krant een bericht in de rubriek ‘Gevonden’ moest plaatsen, dat ik een springlevend persoon had gevonden die afgehaald kon worden. Dat was geen slechte oplossing.

Toen ik uit de wijkpost kwam, ging ik naar een redactiekantoor. De dienstdoende juffrouw was jong. Ik legde haar uit waarvoor ik was gekomen. Zij dacht dat ik een grap met de redactie kwam uithalen; ze lachte er zelfs om met een collega die naast haar zat. Toen ik in het kort de zaken voor haar uiteen had gezet, vroeg ik haar wat ik moest doen om een bericht te plaatsen.

‘Serieus?’ vroeg de dienstdoende juffrouw.

‘Natuurlijk ben ik serieus!’

Maar ze vonden het allemaal een beetje ongeloofwaardig; zoiets bestond toch niet? Haar mannelijke collega verkneukelde zich en probeerde me te overtuigen geen gevonden-bericht te plaatsen, maar haar bij me te houden en vrolijk verder te leven. Een goed meisje was tegenwoordig met een zoeklicht nog niet te vinden. Ze zeiden dat ik wel gek was als ik een meisje dat zo verliefd op me was niet moest. Door hun gemene lofprijzingen kregen ze van al hun vrouwelijke collega’s unaniem de wind van voren. Zij raadden me aan haar toch maar weg te sturen. Je wist tegenwoordig niet meer wat je aan elkaar had en dan kon ze ook nog eens niet praten. Als je je hele leven met zo iemand moet slijten was het pas raar als je niet wegkwijnde.

Ze hadden zoiets nog nooit meegemaakt en durfden niet zelf een beslissing te nemen. De dienstdoende juffrouw belde de eindredacteur en na veel ge-hmhm en ge-ja hing ze op en zei ze dat we het wel konden proberen Maar haar baas had ook gezegd dat ik om de betrouwbaarheid van het nieuws te waarborgen de persoon in kwestie zelf naar de redactie mee moest nemen om haar identiteit te verifiëren en daarna een foto moest maken die naast het bericht geplaatst zou worden.

‘Kan het ook zonder dat ze hierheen komt?’ vroeg ik, bang dat ze als ze het wist niet meer mee wilde komen.

‘Instructies van de baas,’ zei de dienstdoende juffrouw, ‘daar kan ik niets aan veranderen.’

Aangezien zo de regel luidde, zat er niets anders op dan die te volgen. Ik wilde m’n best doen deze zaak voordat iedereen van de redactie naar huis ging op te lossen. Ik fietste hard, toen ik bij Chengzeyuan kwam was het pas vier uur, maar de hele weg had ik geen goede reden kunnen verzinnen om haar mee te krijgen. Tangoet was net de kamer aan het schoonmaken en had een muts van mij op waar de gaten in zaten, ze had een schort voor en in haar hand had ze een op een bamboestok gebonden borstel. Aandachtig was ze het stof van de muren en het plafond aan het verwijderen. Voor de deur lag een stapel oud beddengoed, dekens, bankhoezen, tafellakens en andere dingen die gewassen moesten worden. Ik had al heel lang mijn kamer niet schoongemaakt, er was een dikke laag stof op Tangoet neergedwarreld. Het deed me aan een schilderij denken, zoals ze eruitzag: een breedgeschouderde Russin die in een goudkleurig graanveld stond met een doek om haar hoofd gebonden en een bundel graan in haar armen, en die voor een ogenblik haar gezicht naar de wereld had toegekeerd. Dat beeld heb ik altijd erg mooi gevonden. Ik vond dat mijn vrouw zo zou moeten zijn. Ik had een soort huiselijk gevoel; achter haar lag een grote goudkleurige vlakte.

Ze was verrast over mijn thuiskomst, want dit was mijn werktijd. Ze gebaarde naar me of ik honger had.

‘’k Heb geen honger.’ Pas na lange tijd gehakkeld te hebben zei ik: ‘’s Middags gaan de zaken niet goed, ik wilde naar buiten om even een luchtje te scheppen. Kom anders met me mee even een blokje om.’

Ze was een beetje in de war door mijn uitnodiging en gebaarde naar de borstel en de lakens op de grond die nog gewassen moesten worden.

‘Dat heeft geen haast, maak morgen maar verder schoon, joh. Het is niet iedere dag zulk mooi weer, en er staat ook nog eens geen wind.’

Er brak een glimlach op haar gelaat door, ze was verrast. Ze wees op haar horloge en stak vier vingers op.

‘Het is pas vier uur,’ zei ik, ‘het is nog lang niet donker, hoor.’

Blij deed Tangoet haar muts en schort af en begon haar gezicht te wassen en iets anders aan te trekken. Toen we Chengzeyuan uit liepen, was ze weer een proper, mooi meisje. Toen ik op de brug over de Wanquan net mijn hand richting een taxi opgestoken had om hem aan te houden, trok ze mijn arm omlaag en stampte met haar voet als teken naar mij dat ze te voet wilde. Ze dacht dat we echt overal en nergens heen zouden lopen.

‘We gaan wat leuks doen bij de krantenredactie. Ik heb daar een vriend en hij heeft ons uitgenodigd om daarheen te komen.’

Ik moest de leugen tot het einde volhouden en zwaaide nogmaals richting een taxi. Ze weigerde niet meer.

Er stond een file op de route, en toen we bij de redactie kwamen ging iedereen al bijna naar huis. Ik nam Tangoet mee naar die dienstdoende juffrouw en zei tegen haar: ‘Dit is degene over wie ik het had.’

‘Dat is zij dus? Tangoet?’ zei de juffrouw, waarna ze zich omdraaide en naar achter schreeuwde: ‘Lin, Lin, je kunt de foto komen maken!’

Tangoet keek naar me, stilletjes greep ze mijn arm. Ze begreep niet wat ik van plan was.

De andere mensen kwamen rond ons staan, iedereen praatte door elkaar heen. Niemand had verwacht dat Tangoet er zo lief en knap uit zou zien. En ze was nog wat verlegen ook.

Ze zeiden: ‘En jij kunt zo’n goed meisje zomaar laten gaan? Gozer, ik kan alleen maar zeggen dat je niet helemaal lekker bent! Als er nadat dit in de krant geplaatst is, niet twee-, drieduizend man haantje-de-voorste willen zijn om haar mee naar huis te nemen, weet ik het ook niet meer.’

Tangoet keek weer naar me; ik zag in haar ogen dat het niet goed zat. Ze liet mijn arm los, draaide zich om en spurtte het kantoor uit.

‘Hé,’ riep ik terwijl ik de achtervolging inzette, ‘niet wegrennen, jij! We hebben nog geen foto gemaakt!’

Achter mij hoorde ik de dienstdoende juffrouw roepen: ‘Hé, wil je dat bericht nou nog plaatsen?’

Alsof ik tijd had om op haar te reageren. Tangoet was het redactiegebouw al uit gerend. Ik had haar al een hele tijd zwaar ademend achternagerend voordat ik haar eindelijk inhaalde.

‘Wat ren je nou weg?’ zei ik met mijn tong op mijn hielen, ‘als je het bericht niet wilt plaatsen, plaatsen we het toch niet? Je moet niet wegrennen.’

Ze had haar hoofd gebogen en staarde naar haar voeten. Ik wist dat ze ging huilen, dus gaf ik haar een tissue.

Ze nam de tissue aan en verborg haar gezicht erin, haar schouders begonnen te schokken.

5

Tangoet was sindsdien niet vrolijk meer. Als ik haar was en mijn identiteit kwijtgeraakt was, zou ik ook niet vrolijk zijn, helemaal niet vrolijk zelfs. ’t Zou voelen alsof iemand me had verkocht. Dat ze niet vrolijk was, was van haar gezicht af te lezen. Of ze nu liep, of at, wat ze ook deed, haar gezicht was uitdrukkingsloos. ’s Avonds sliep ze eerder dan ik. Vroeg klom ze het bed in en sliep op haar zij, haar gezicht naar de muur gekeerd zodat ik dus met geen mogelijkheid haar uitdrukking kon zien – je zou kunnen zeggen dat ze me hoe dan ook niet wilde aankijken. Maar waarom zou ze me ook moeten aankijken? Ik gokte dat ik haar echt pijn gedaan had.

Van die pijn was ze na een hele nacht nog niet hersteld. De volgende dag maakte ze tussen de middag ruzie met mijn verhuurster. Ze was vroeger dan ik opgestaan. Toen ik naar mijn werk ging was haar gezicht nog steeds leeg, ze zei me niet eens gedag. Toen ik weg was, ging ze verder met het schoonmaken van de kamer. Het was wat zonniger dus begon ze de stapel wasgoed te wassen en daarna maakte ze ruzie met mijn verhuurster.

Natuurlijk ruziede ze niet met woorden, maar met daden. Dat is tenminste wat mijn verhuurster me toen ik tegen het vallen van de avond thuisgekomen was, klagend vertelde. Het was helemaal niets boeiends, ze had gewoon met wat water naar haar gespetterd. Beide dames waren nogal opgefokt en toen is dat een beetje uit de hand gelopen. Omdat er nogal veel wasgoed was, had Tangoet de wasteil naar de oude wilg gebracht en was ernaast gaan zitten wassen. Ze had heel wat emmers koud water en flessen heet water meegenomen, en waste en gooide het water weg. Voor de wilg was er een smalle strook drassige grond die zich natuurlijk gevormd had. Tangoet had achteloos het water waarmee ze de was had gedaan, in dat poeltje gegoten en dat water was vervolgens vanuit het poeltje naar lagergelegen gebied beginnen te stromen. Zo interessant is dat feitelijk ook niet, ik kieper het normaal gesproken ook altijd gewoon daarin. Maar mijn verhuurster kon het echt niet hebben; haar wrok jegens Tangoet was doordat ik haar nog steeds bij me hield, alleen nog maar sterker geworden. Dat had ze onder vier ogen ook wel tegen mij gezegd. Zij en ome Chen waren hun hele leven al door en door oprechte mensen, die gewoon een extra zakcentje wilden bijverdienen aan de twee lege kamers in hun huis, maar nu er zo’n ongenode gast was gekomen, maakten ze zich zorgen dat áls er dan iets zou gebeuren, ze er in meegetrokken zouden worden en dat dan de rapen gaar waren. Los van het geld dat ze dan op het kamertje zouden verliezen, zou het nog moeilijk te zeggen zijn of ze hun gewone leventje als gezin zouden kunnen blijven leiden. De tranen stonden haar in de ogen toen ze me dat vertelde, wat me wel echt ongemakkelijk maakte en waardoor ik ook zenuwachtig was geworden. Maar ik kon er ook niets aan doen, ik kon het gewoon niet maken Tangoet weg te sturen.

‘Waarvoor giet je dat water daarin? Wat nou als er mensen over uitglijden als het bevroren is?’ zei mijn verhuurster.

Tangoet was druk bezig met wassen en reageerde pas na een hele tijd. Ze kan niet praten, dus draaide ze zich om en keek haar aan. Nog voordat ze de tijd had gehad zich een gepaste gezichtsuitdrukking aan te meten, was mijn verhuurster al gaan koken. Ze vond dat Tangoet haar expres vies aankeek.

‘Wat kijk je nou? Ik heb het tegen jou! Jíj gooit dat teiltje niet gewoon leeg, maar moet het per se hierheen kieperen. Je probeert opzettelijk iemand kwaad te doen, hè, jij?’

Tangoet zei iets als ‘Uh-uh’, haar handen zaten helemaal onder het schuim.

‘Niks te “uh”! Als je niet kunt praten, moet je dat ook niet doen.’

Dat was op zich al naar genoeg, maar mijn verhuurster deed er knorrig nog een schepje bovenop. Met zachte stem, maar Tangoet hoorde het wel, zei ze: ‘Je blijft maar schaamteloos doordrammen!’

Direct draaide Tangoet zich om en kieperde gelijk het sop waar de helft al mee was gewassen weg. Voordat het teiltje helemaal leeg was, nam ze een fles en goot ze er wat water bij. De helft van het water in de emmer spetterde op de grond. Ook dat stroomde het poeltje in en vervolgens verder.

Mijn verhuurster was woest, ze begon er helemaal van te hakkelen: ‘Goed dan, jij … jij …, dit doe je gewoon expres! Ik heb helemaal niets fout gezegd. Ik had het allang in de gaten: vroeg of laat zou je laten zien dat je een heks bent, maar ik had niet gedacht dat je daar nu al mee zou beginnen!’

Tangoet schonk geen aandacht aan haar, en ging door met het water uit het teiltje te gieten. Mijn verhuurster kreeg helemaal niets uit haar gelokt, dus er zat niets anders op dan verontwaardigd mompelend naar binnen te gaan. Thuis hield ze zich in totdat ik terug was gekomen, waarna ze als een kernexplosie alles wat ze op haar lever had over me uitstortte. Ze zei me dat wat ik ook zei, ze hoe dan ook niet meer zulk onheil in huis kon laten blijven. En als ik dat echt niet kon, dan zegden ze me de huur op – er waren nu toch zat mensen die een kamer wilden huren. Tangoet was een mooi excuus voor haar geworden. Twee maanden terug had ze al geopperd de huur te willen verhogen omdat de stookkosten hoger waren geworden dan daarvoor. Ik was er niet mee akkoord gegaan. Destijds, bij het ondertekenen van het contract, hadden we afgesproken dat ik twee jaar achter elkaar zou huren en dat de huur niet verhoogd zou worden. Ik zag hoe ze uit alle macht met haar tanden knarste, als ik nu niet wat meer geld gaf, zou dit nooit meer goedkomen.

‘Oké,’ zei ik, ‘geef me anders wat meer de tijd. Ik zal een wat hogere huur betalen, dat is dan de vergoeding voor de problemen die ik jullie bezorgd heb.’

‘Het gaat niet om geld, maar om wat goed is voor jou’, zei mijn verhuurster.

‘Dank je voor jouw en ome Chens bezorgdheid, ik zal dit alles snel oplossen.’

Ze bond wat in, en nam het geld aan. Omdat ze geen wisselgeld had, hield ze gewoon vijftien yuan extra van mij.

Toen ik op mijn kamer kwam, zat Tangoet bewegingloos voor een tafel met eten. Ze had gezien dat ik door mijn verhuurster was tegengehouden en naar binnen was getrokken. Tangoet was nog steeds boos. Toen ik binnenkwam, sloeg ze niet eens even haar ogen op.

Ik ging tegenover haar zitten en zei: ‘Dus je hebt ruzie zitten maken met mijn verhuurster?’

Ze keek me nog steeds niet aan; met haar handen onder haar kin keek ze naar het eten op tafel.

‘Hm, goed zo. ’t Is goed dat je ruzie hebt gemaakt!’ zei ik. ‘Het is ook niet goed als je geen ruzie maakt op een moment dat dat moet.’

Tangoet snoof lachend, tuitte haar lippen naar me en keek me scheef aan. Blij ging ze naar de keuken om het eten op te warmen. Ze liep gelijk wat levendiger, als een kind. In dat ogenblik gaf ze mij een pijnlijk gevoel van affectie en liefde. Opeens voelde ik hoe eindeloos het leven in mijn eentje in Beijing de afgelopen paar jaar was geweest. En terwijl ik tot deze ontdekking kwam, veroorzaakte die ene ontdekking nog een tweede: ik vond mijzelf erg broos. Deze ontdekking maakte me angstig, ze sloeg dwars door me heen en maakte dat ik me oud voelde. Al dat geren van hot naar her deze paar jaar, was ik daardoor zo geworden? Moederziel alleen. Ik had zelfs al heel lang niet met iemand echt over iets gepraat. Ik was vergeten dat er in het leven ook nog dingen waren die alleen tot het innerlijk behoren, die ik zelf niet kan aanraken; pas wanneer iemand je er per ongeluk aanraakt, realiseer je je dat het daar pijn doet.

Om te voorkomen dat ik nog een keer met mijn verhuurster zou botsen, liet ik Tangoet met me meekomen naar de boekwinkel. Dag in dag uit gingen we ’s ochtends vroeg weg en kwamen we pas laat thuis. Dat was ook wel erg handig voor mij, want als ik er nu niet was, was er toch iemand die op de winkel kon letten.

Tangoet was ook rustig in de boekwinkel; als ze niets te doen had, zat ze in allerlei boeken te bladeren. Ze was niet echt iemand die van lezen hield. Ze hield alleen van boeken met veel plaatjes. Ze bladerde en bladerde tot ze iets zag waar ze om moest lachen. Dat liet ze dan aan mij zien, zodat ik mee kon lachen. Als ze niet door een boek bladerde, zat ze tegenover me te kijken hoe ik aan het lezen was. Ik vroeg haar of zulke saaie dagen niet vervelend waren. Ze schudde haar hoofd en lachte vrolijk om vervolgens een boek voor een klant te zoeken of geld aan te nemen. Wat ze het leukste vond om te doen was anderen boeken aanbevelen. Ik vond het maar vreemd: zonder een woord te zeggen lukte het haar altijd boeken te verkopen. Vaak ging het om jongeren, een jongen en een meisje, zodra je ze zag, wist je al dat het een stelletje was. Ze gaf dan meteen een boek dat zij leuk vond aan het meisje en lachte haar lief aan en knikte ten teken dat het een goed boek was. Over het algemeen waren het allemaal boeken die over liefde gingen. Wilde het meisje het boek eenmaal lezen, dan kon de jongen niets anders dan z’n portemonnee trekken.

Tangoet bleek ook een welkom nieuw gezicht voor veel klanten en oude vrienden. Ze vroegen me altijd wie ze was, waarop ik steeds antwoordde dat ze een vriendin van me was. Ze lachten dan en keken me grijnzend aan en zeiden dat ze vast mijn vriendinnetje was. Wanneer ik vervolgens wilde tegenwerpen dat ze slechts een gewone vriendin was, kwam Tangoet aangelopen en haakte heel natuurlijk haar arm in de mijne, terwijl ze trots naar die vrienden lachte. Lachen kon ze goed, ze liet daarbij een klein stukje van haar tanden zien, zo mooi als zacht glanzende witte jade. Mijn vrienden klopten me op zo’n moment op mijn schouder en lachten zachtjes. Zodra ze zich dan hadden omgedraaid, liet Tangoet mijn arm los, trok een gezicht en ging haar eigen ding doen.

6

Toen ze een paar dagen bij mij in de boekwinkel had doorgebracht, was ze veel levendiger en opener geworden. Waarschijnlijk was ze altijd al zo. Er waren ook momenten dat ze stil was en in haar eentje voor zich uit zat te staren. Ik kon wel zien dat ze zich ergens zorgen om maakte, maar ik wist niet waar ze aan dacht.

Op een middag besloot ik opeens dat ik geen afhaallunch meer zou kopen, maar dat ik ergens wilde gaan eten. Ik stond er versteld van dat dit idee in me was opgekomen. Ik wist dat het niet alleen kwam doordat de zaken die ochtend goed waren gegaan en ik enkele tientallen boeken had verkocht, maar dat het ook kwam doordat Tangoet de hele ochtend vrolijk was geweest. Ze was van het ene stelletje naar het andere stelletje gerend en zij hadden tevreden de door haar aanbevolen boeken gekocht. Trots op haar succes had Tangoet de hele ochtend naar me gelachen.

Toen ik in het restaurant zat te kijken hoe zij druk bezig was haar in rode peper gekookte vis op te eten, kwam er een soort tevredenheid in mij op die moeilijk in woorden uit te drukken is. Sinds wanneer ben ik vrolijk als zij vrolijk is? Dit was toch wel een groot probleem.

’s Middags liet ik haar alleen op de winkel letten. Ik ging een deken kopen op de bazaar. Toen Tangoet de deken zag, werd haar gezicht meteen rood en verborg ze het achter een boek waar ze vlug in ging zitten bladeren. Op haar gezicht zag ik de verlegenheid zoals die alleen tussen een jongen en een meisje bestaat. Deze deken liet haar, en mij ook, zich bewust worden van iets wat zich de afgelopen paar dagen nog niet in ons leven had voorgedaan – of in ieder geval niet aan de oppervlakte. We sliepen in één bed, vredig. Dat we in één bed sliepen, zei eigenlijk nog helemaal niets. Wanneer ik ging liggen, had ik altijd nog het gevoel dat ze een vreemde was. Soms dwaalden mijn gedachten wel af in een bepaalde richting, maar deze ideeën werden dan door nog grotere dingen weer de kop in gedrukt; zoals wantrouwen en onbegrip, zoals onduidelijke bezorgdheid en angst. Deze dingen waren genoeg om mijn hoofd helder te houden totdat ik vredig in slaap viel. Nu ging dat niet meer. Ik was bang dat ik het niet meer kon doen zoals ik het altijd deed – al die dingen bij elkaar maakten dat ik het vertrouwen in mezelf verloor. Ik moest voorzorgsmaatregelen nemen.

’s Avonds spreidde ik de nieuwe deken uit over het bed en gingen we stilletjes ieder in onze eigen deken slapen. Zodra Tangoet was gaan liggen, bewoog ze niet meer. Ik wist dat ze nog niet in slaap was gevallen. Ze was gewend om op haar zij met haar rug naar mij toe te slapen. Als ze dan in slaap was gevallen draaide ze zich vaak op haar rug. Soms als ze in haar dromen flink begon te woelen, kwam ze met haar gezicht naar me toe liggen en sloeg ze een arm om me heen. Maar deze nacht sliep ze rustig. Ook later weerklonk dat lieve gesnurk niet. Bij mij was ’t hetzelfde; en normaal was ik al voorzichtig bij het omdraaien, en zeker nu. Met een stilzwijgende overeenkomst had ik mezelf nog wel voor de gek kunnen houden, maar nu het eenmaal op tafel lag, kon ik dat valse rustige gevoel niet meer te pakken krijgen.

Ik werd zo gekweld dat ik pas rond middernacht in slaap viel. ’s Nachts schrok ik zomaar opeens wakker. Toen ik bij zinnen was gekomen, ontdekte ik dat ik met een arm uitgestrekt onder Tangoets deken lag. Ik wist niet of wat ik raakte nu haar middel was, of haar bil. Het zweet brak me uit. Behoedzaam trok ik mijn arm terug. Nog een tijdje bleef ik stilletjes liggen, voordat ik eindelijk weer in slaap viel. Gedurende die tijd heb ik Tangoets gesnurk niet gehoord.

De volgende ochtend zagen we allebei de vermoeidheid en de wallen van de ander op het gezicht, maar we deden alsof we niets zagen.

Een week lang herhaalden zulke nachten zich: overdag was het liefde, ’s nachts was het verlangen – wat maakte dat ik zowel fysiek als mentaal kapot was. Ik trok het niet meer, zei ik tegen mijn zakenpartner die net van zakenreis terug was. Hij is een oprecht en plichtsgetrouw organisatielid, en een goede vriend van me. Samen zijn we deze boekwinkel begonnen. Of nou ja, samen? Hij heeft het merendeel van de aandelen; ik zorg meer voor de bedrijvigheid. Deze eenvoudige vriend keek graag van achter zijn bril naar anderen. Zijn dikke brillenglazen gaven zijn blik iets afstandelijks, dus hij zag er altijd doodernstig uit wanneer hij sprak.

‘Zo kun je echt niet doorgaan,’ zei hij streng tegen me, ‘of je gaat ondanks alles met haar door, let niet op de obstakels die je nu op je weg ziet en doet wat je moet doen. Het komt dan uiteindelijk allemaal uit affectie voort. Of je zorgt als de wiedeweerga dat ze weggaat en verbreekt in één keer alle banden, dan zullen al je andere problemen ook opgelost zijn.’

‘Maar …’ zei ik.

‘Niks te maren,’ zei hij, ‘zorgen dat ze weggaat is misschien nog wel het beste. Gast, jij bent ook niet jong meer, je zou een vrouw moeten gaan zoeken, en een vrouw is voor eeuwig. Ik heb dat meisje gezien, maar ’t is moeilijk te zeggen. Als je niet het fijne van haar weet, kun je ook nooit voorspellen wat voor ongeluk er in het verschiet ligt. En bovendien,’ benadrukte hij nog even, ‘ze kan ook nog eens niet praten. Da’s wel echt rot, hoor. Wij tweetjes zijn gewone jongens, we kunnen niet lopen ronddollen.’

Wat er zich in mij geroerd had de afgelopen dagen, was door die paar woorden van hem weer tot bedaren gekomen. We waren allebei gewone jongens, allebei met een velletje over onze neus geboren. Het was zoals mijn verhuurster en haar man al zeiden: ‘Eerlijke mensen als wij, die hun best doen iets van hun leven te maken, moeten goed op zichzelf passen. We kunnen niet ontsporen.’

Toen ik van mijn vriend terugkwam, kocht ik nog een kussen met kussensloop. Ik wilde op de bank gaan slapen. Hoe onaangenaam dat ook was, toch moest ik het doen. Ik mocht me niet meer zo laten gaan. Anders was ik zowel mijzelf als Tangoet aan het kwellen. Het zou echt absurd en zinloos zijn wanneer we allebei van vermoeidheid zouden instorten.

Tangoet liet niets merken aangaande het kussen en de sloop die ik had gekocht. Toen ik na het eten tv aan het kijken was, verplaatste ze zichzelf na het afruimen naar de bank. Ik schoof naar de andere kant en stak een sigaret op. Ik deed alsof ik helemaal in het programma opging. Het geluid dat van haar kant kwam was niet echt hard. Na een tijdje liep ze richting ons bed en pakte haar deken. Toen ik me omdraaide om te kijken had zij de bedbank al opgemaakt.

‘Nee,’ hield ik haar tegen terwijl ik opstond, ‘ik slaap wel op de bank.’

Ze trok een onverschillig gezicht en luisterde niet. Ze wilde per se op de bank slapen en had haar deken er al over uitgespreid. Ik pakte hem weer op en bracht hem voor haar naar het bed. Mijn eigen deken legde ik op de bank. Hierna schonk Tangoet mij helemaal geen aandacht meer. Ze las een mangastrip bij het licht op het hoofdeinde van haar bed. Na een hele tijd sloeg ze pas een pagina om. Ik zei ook niets. Niet dat ik per se met haar wilde kletsen; ik wist gewoon daadwerkelijk niet wat ik moest zeggen. Het was oprecht ongemakkelijk. Wat later viel ze zonder een kik te hebben gegeven in slaap. Ze lag met haar gezicht naar de muur; van dat hele brede bed nam ze maar een klein deel in beslag. Die nacht sliep ik nog slechter, Tangoet ook. Ik heb haar zachte gesnurk helemaal niet gehoord. Toen we ’s ochtends opstonden, leek het net alsof ze pandaogen had gekregen, zulke kringen zaten erom.

Er zat voor mij niets anders op dan nog maar eens bij mijn vriend en zakenpartner te rade te gaan. Die keer was zijn vrouw er ook bij. Zijn vrouw had altijd al een sterkere mening over dingen dan hij.

‘Wat voor gevoel heb je nu?’ vroeg zijn vrouw aan mij.

‘Ik weet het niet, volgens mij vooral angst.’

‘Angst voor liefde?’

Ik dacht van wel.

‘En voor de rest? Ben je bijvoorbeeld ook bang voor haar? Dat je vindt dat ze zo plotseling is gekomen zonder dat je iets over haar weet, alsof ze midden in de lucht hangt en je niet weet waar ze vandaan komt?’

Ik moest toegeven dat zijn vrouw haar vinger weer op de zere plek had weten te leggen. Ik knikte, waarschijnlijk zat het inderdaad zo.

‘Als ik jou was,’ zei zijn vrouw – ze was lerares op de middelbare school, ‘zag ik maar twee opties: de eerste is resoluut ervoor zorgen dat ze vertrekt; als je haar echt niet kunt laten gaan, moet je ervoor zorgen dat ze gaat praten, dat ze de waarheid zegt. Als je meer duidelijkheid in de zaak hebt gekregen kun je hem ook makkelijker oplossen.’

Mijn vriend zat alsmaar te knikken terwijl hij luisterde. Hij was gewend te knikken waar zijn vrouw bij was. Hij had gelijk dat hij knikte, ik wilde ook knikken.

‘Anders doen we het zo,’ zei mijn vriend, ‘jij gaat er even op uit, en wanneer je het helemaal duidelijk hebt, neem je een beslissing. De afgelopen tijd heb je je veel bekommerd om de boekwinkel, nu is het mijn beurt.’

Prima, ik moest er inderdaad even uit: de hele dag tegenover Tangoet zitten trok ik ook niet. Mijn liefde voor haar en verlangen naar haar waren zo sterk en nieuw dat ze voldoende waren om mij helemaal af te breken. Alleen was het probleem nu dat ik niet wist wat ik met Tangoet moest als ik weg was. Moest ik haar thuislaten of met me meenemen? Mijn vriend doelde erop dat ze thuis zou blijven. Immers, als we er samen op uit gingen konden we net zo goed met zijn tweeën in Beijing blijven.

Terwijl ik mijn spullen inpakte, zei ik tegen Tangoet: ‘Ik moet weg.’

Ze begreep niet wat ik wilde gaan doen. Zenuwachtig greep ze mijn tas vast en keek me wantrouwend aan.

‘Ik ga er gewoon even tussenuit,’ zei ik, ‘ik kom snel weer terug. Jij blijft alleen hier.’

Ze schudde voortdurend haar hoofd, haar twee handen bewogen overal en nergens heen, en ook haar voeten stampten mee.

‘Niets aan de hand, ik ben de laatste tijd gewoon wat moe. Ik wil er even uit om een paar daagjes uit te rusten.’

Neerslachtig ging ze zitten, met een sombere uitdrukking begon ze op haar vingers te tellen. Toen ik bijna klaar was met pakken, stond ze plotseling op, trok de deur van de kledingkast open en haalde er een stapel spullen uit. Ze propte haar kleding ook in mijn tas en ritste hem dicht. Terwijl ze me strak aankeek greep ze mijn arm vast. Ze wilde samen met mij weg.

Ik wist ook niet meer wat ik moest, ik kon toch moeilijk tegen haar zeggen dat ik nu niet meer ging? Na de lunch vertrokken we. Ik had geen flauw benul van waar we heen gingen. Ik wilde eerst maar naar het treinstation. De eerste de beste makkelijke trein die we tegenkwamen, zouden we nemen. Het was toch voor de lol, dus het maakte niet uit waar we heen gingen.

Eerst namen we de bus, en toen de metro. Na meer dan een uur kwamen we aan bij station Beijing Centraal. Tangoet was instinctief bang voor de kolkende mensenstroom en klemde zich de hele tijd vast aan mijn arm. Toen we in de kaartverkoophal kwamen, keken we op het bord naar de treinen met verschillende bestemmingen, de tijden en de aantallen resterende kaartjes. Tangoet keek me aan ten teken dat het haar niets uitmaakte waar we heen gingen. Maar ik was van gedachten veranderd, ik zou haar laten beslissen: misschien had de plek die ze koos wel iets met haar te maken. Want wat haar achtergrond en geboorteplaats betrof, wist ik helemaal niets, en zij vertelde het niet.

Ik zei: ‘Kies jij maar. We gaan naar waar je maar wilt.’

Ze keek me weer aan. Mijn houding van ‘het maakt me niet uit maar ik heb alle vertrouwen in je’ stelde haar gerust. Zonder te aarzelen stak ze een vinger uit. Ze wees op een trein van half vijf in de richting van Nanjing. Er stond bij dat er nog dertig kaartjes over waren. Binnen het uur zou die trein vertrekken.

‘Het is het beste om een plek te kiezen waar je bekend bent. Dan kunnen we er zorgeloos op uit en het meeste plezier hebben.’

Tangoet bleef zelfverzekerd naar Nanjing wijzen.

‘Goed, dan wordt het Nanjing,’ zei ik, ‘daar ben ik jaren geleden nog een keer geweest.’

We namen een half uur de tijd om bij een supermarkt in de buurt avondeten en tussendoortjes te kopen. Toen we in de wachthal terugkwamen, waren ze net begonnen kaartjes te knippen. Toen we onze plaatsen gevonden hadden en ons daar geïnstalleerd hadden, moesten we nog twintig minuten wachten voor vertrek. Het is vaak onveilig in de nachttrein dus ik zei tegen Tangoet dat ze de helft van het geld dat ze in haar tas had bij zich moest dragen. Zij zat bij het raam, ik bij het gangpad, dat was wat veiliger. De verwarming in de coupé stond nogal hoog, en je mocht er ook niet roken. Ik voelde me niet helemaal lekker worden. Tegen vertrektijd zei ik tegen Tangoet dat ik naar het achterste stuk van de coupé ging om een sigaretje te roken, en dat zij eerst maar wat moest drinken.

Toen de wielen op het punt stonden zich in beweging te zetten, sprong ik uit de trein. Dit was niet iets wat ik allang bekokstoofd had, maar een ingeving die ik tijdens het roken had gekregen. Op dat moment had de omroeper aangekondigd: ‘De trein zal dadelijk vertrekken; wil iedereen die treinreizigers uit komt zwaaien zo vriendelijk zijn direct uit te stappen?’ Ik klapte snel mijn aansteker dicht en als was ik op de vlucht, zo snel stapte ik uit.

Toen de trein zich in beweging zette, verstopte ik me achter een pilaar op het perron. Ik voelde me onnoemelijk rot; tranen stroomden over mijn wangen. Tangoet was eindelijk weg, maar ik kon er maar niet blij om worden. Echt, zelfs geen beetje. De angst, bezorgdheid, bewondering en kwelling van de afgelopen ik weet niet hoeveel dagen waren zo plotseling door één trein weggenomen. Een enorme last viel van mijn schouders, het was alsof ik gewichtsloos was geworden. Van binnen voelde ik me ineens helemaal leeg, en de koude wind van die hele winter joeg recht door mijn hart.

Ik wist niet wat ik tegen mezelf moest zeggen. De hele weg naar huis vroeg ik mezelf af wat Tangoet nu aan het doen was. Was ze me overal aan het zoeken? Gelukkig had ik haar duizend yuan gegeven, dan kon ze zonder problemen haar eigen thuis bereiken. Zelfs al was dat Nanjing niet, dan was dat niet een al te groot probleem. In de tas zaten nog wat spullen die ze voor wat centen kon inwisselen, zoals een camera en een cd-speler. Anders had ik het mezelf nooit kunnen vergeven dat ik haar aan haar lot had overgelaten.

Eenmaal thuis aangekomen was het al pikdonker geworden. Ik ging naar de supermarkt om wat eten en drie flesjes bier te kopen. Ik dronk ze in mijn eentje; ik dronk ze met mezelf; ik dronk en was verdrietig; een verdriet dat ik maar niet weg kon drinken. Uiteindelijk heb ik mezelf ladderzat gegoten. Ik plofte op mijn bed neer, en, nog even bij kennis, gniffelde ik tegen mezelf: ‘Als ik zeg afgelopen is het ook afgelopen.’

[1] Bij Chinese namen staat de familienaam (‘achternaam’) voorop, gevolgd door de persoonlijke naam (‘voornaam’). De familienaam van Wang Yiding is dus Wang, zijn persoonlijke naam is Yiding.

[2] Het Tangoet-rijk (1038-1227; Mandarijn: Xixia) was een semisedentaire samenleving die gelegen was rond de bovenloop van de Gele Rivier.

[3] De Chinese munteenheid is de yuan, ook wel renminbi genoemd. Er gaan op moment van vertalen [februari 2016] ongeveer zeven yuan in een euro.

[4]Ayi, letterlijk ‘tante’, is een beleefde aanspreekvorm voor vrouwen die een generatie ouder zijn dan de spreker.