Jenny Rogneby

LEONA

Alle middelen toegestaan

VERTAALD DOOR DANIËLLE STENSEN

==

==

Prometheus Amsterdam

Oorspronkelijke titel Leona. Alla medel tillåtna

© 2016 Jenny Rogneby

© 2017 Nederlandse vertaling Uitgeverij Prometheus en Daniëlle Stensen

Omslagontwerp Bart van den Tooren

Foto omslag Ingram Images Ltd.

==

ISBN 978 90 446 2794 7

==

www.uitgeverijprometheus.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2017

##

Hij deed de zware gordel om zijn heup goed, verlichtte de druk die de gevulde stalen cilinders uitoefenden en waardoor de zoom van zijn broek langs de huid schuurde. Het snoer van de ontsteking zwaaide zacht aan de buitenkant van de rechterbroekspijp. Hij pakte het doosje vast. Sloeg zijn armen er stevig omheen. Zijn hand was vochtig. Zweet? Hij wist het niet.

Het enige waar hij zich druk om maakte was de opdracht.

Zijn laatste.

Een druk op de knop en dan was alles voorbij.

Met zijn blik volgde hij de lage politierobot op vier wielen, die langzaam naar hem toe bewoog. Ondanks het geluid van sirenes en de Eurocopter 135 van de politie die boven zijn hoofd hing, hoorde hij zijn eigen ademhaling. Kort. Onregelmatig. De schaduwen van de rotorbladen bewogen over de grootse, door de zon beschenen gevel voor hem.

Het Zweedse parlementsgebouw.

Hij bekeek het rijkswapen boven de ingang, Moeder Svea die de wacht houdt, het symbool van Zweden. Om het groene park, dat was omgeven met politietape, zag hij af en toe silhouetten van bewapende mannen. De geweerlopen van sluipschutters staken over de rand van het dak van het koninklijk paleis.

De politierobot, die nu het gras op gegaan was, kwam met wiebelende bewegingen naar hem toe.

‘Hij zit helemaal vooraan.’

De metaalachtige stem van de onderhandelaar uit de luidspreker galmde tussen het ritmische geluid van de helikopterbladen door.

Hij zag hem.

De kniptang die boven op de robot was vastgeplakt was bedoeld voor hem. Om de staalkabel mee door te knippen. Zodat alles in orde kwam. Alsof dat kon.

Toen hij zijn opengeknoopte jack op de grond liet vallen, zodat de hele gordel te zien was, en hij het doosje weer pakte, werd de stem van de onderhandelaar ingeruild voor de bevelen van schreeuwende politiemensen.

‘Neeee! Laat het doosje vallen! Laat het doosje vallen! Handen omhoog! Op je knieën. Op je...’

Hij sloot zich af.

Luisterde niet meer.

Niets was meer belangrijk.

Het was zover.

Hij hief zijn hand en betastte met zijn vingers de ketting om zijn nek. Pakte het zilveren bedeltje dat op zijn borstkas was geplakt. Hield het stevig vast terwijl hij de duim van zijn andere hand naar de ontsteking bracht.

Hij ademde in. Tot diep in zijn longen. Daarna hief hij zijn blik nog een laatste keer naar de schitterende, strakblauwe zomerhemel.

Hij sloot zijn ogen.

En drukte.

1

Ik sloot mijn ogen, maar wist toch dat ik aandachtig bekeken werd. Elke gelaatsuitdrukking. Elke beweging. Elke reactie. Alles werd opgemerkt en geanalyseerd. Ik, Leona Lindberg, had dat zelf duizenden keren gedaan. Als rechercheur bij de AED, de afdeling ernstige delicten van het City-district in Stockholm, was ik eraan gewend degene te zijn die anderen verhoorde. Naar zwakke punten in hun verklaringen zocht. Dat was een rol die ik kende, waar ik goed in was.

Maar nu was het anders.

Deze keer was ik onderwerp van onderzoek.

Therapeute Aimi Nordlund observeerde me grondig vanuit de fauteuil tegenover me. Haar praktijk bestond uit één kamer, ingericht volgens diverse richtlijnen voor de bevordering van gesprekken. Koel groene muren, donkere stoffen fauteuils en kussens die maakten dat je zacht landde, maar toch in een ergonomisch verantwoorde houding zat. Het kleurenpalet gaf mensen het gevoel dat ze in een gezellige woonkamer zaten, en toch kon ik moeilijk ademen als ik daar was. Het was alsof er een gewicht op mijn borstkas lag, dat mij tegen de rugleuning van de fauteuil drukte.

Ik had nooit gedacht dat ik bij een therapeut zou zitten om over mijn leven te praten. Nog maar een paar maanden geleden was dat ondenkbaar geweest. Het was niets voor mij om naar een zielenknijper te gaan. Maar na alles wat er was gebeurd was ik op een dieptepunt beland.

Nee, in de min.

Financieel.

Geestelijk.

Zelfs lichamelijk.

Vijf maanden na mijn terugkeer uit Engeland was ik op een ochtend wakker geworden en had ik niet uit bed kunnen stappen. Het leek net alsof mijn lichaam vastgebonden was aan de matras. Pas na een uur stond ik op. Ik herinnerde me niets meer van die dag op mijn werk. Ik had blijkbaar net als anders gewerkt, maar geestelijk was ik er niet. Als ik niet op mijn werk was, bleef ik thuis. Dan zat ik met dichtgetrokken gordijnen in het donker alleen maar voor me uit te staren.

Tijdens mijn eerste therapiesessie met Aimi had ik amper een woord kunnen uitbrengen. Ik wist niet waar ik moest beginnen. Er waren duizend gedachten door mijn hoofd gegaan. Die kon ik echt niet in mijn eentje op een rijtje krijgen. Ze raasden vrij rond, fladderden als vleermuizen in de nacht, en je kon er alleen maar af en toe een glimp van opvangen; ze grijpen was nog moeilijker. Maar hier, in dezelfde kamer als Aimi, vertraagden ze om een of andere reden.

Ze stelde me vragen. Vragen die nog nooit iemand had gesteld. Over mijn achtergrond, wie ik was.

En wie was ik dan?

De meeste mensen zouden zeggen dat ik een doorsnee, gescheiden moeder van vijfendertig was, met een misschien een tikje ongewoon beroep, politievrouw, maar verder net als alle anderen. Collega’s zagen mij als een bekwaam rechercheur. Weliswaar eentje die het gezag graag in twijfel trok en er niet zo happig als anderen op was om in een team te werken, maar afgezien daarvan een verantwoordelijke burger die achter de waarden en normen van het gezag en de wetten van het land stond.

Slechts weinigen wisten wie ik eigenlijk was.

Dat ik het doorsnee, eerzame, burgerlijke bestaan had afgezworen. Dat ik ermee was opgehouden het anderen naar de zin te maken en was begonnen met leven.

Echt.

Zonder vangnet.

Ik had veel opgeofferd en grenzen overschreden die slechts weinigen over gingen. Maar dat was nodig geweest om geen leven vol leugens te leiden.

De paar mensen die wisten dat ik eigenlijk een politievrouw was die aan beide kanten van de wet opereerde, hadden alle reden om dat stil te houden.

Ik keek naar het plafond in Aimi’s spreekkamer. Ik dacht aan wat ze zou zeggen als ze wist dat ik een paar maanden geleden een politieman had laten veroordelen voor een aantal misdaden waar ik zelf achter zat. Of ze haar therapie dan anders zou vormgeven. Het was niet mijn bedoeling geweest om hem ervoor te laten opdraaien, maar het was mijn laatste redmiddel geweest. Hij was zich gaan bemoeien met waar ik mee bezig was, had me in de wielen gereden om er zelf beter van te worden. Pas na afloop was ik erachter gekomen dat hij mij had afgeluisterd. Terwijl hij bezig was meer bewijs te verzamelen, werd hij zelf gearresteerd voor het misdrijf.

Ik had me op het nippertje weten te redden, maar ik kwam er al snel achter wat zijn eisen waren. Toen hij besefte om hoeveel geld het ging, koos hij ervoor niets te onthullen, maar me af te persen. Ik moest hem de miljoenen kroon die ik met de misdrijven had binnengesleept geven. Voor dat geld wilde hij wel een paar jaar achter de tralies zitten. Hij bedacht dat hij toch nooit meer het vertrouwen van de hoge bazen bij de politie terug zou winnen en verder een carrière binnen de politie kon vergeten als hij in hoger beroep zou worden vrijgesproken. Daar had hij waarschijnlijk gelijk in. Er gingen in het korps al langer geruchten dat hij niet helemaal zuiver op de graat was. Veel mensen hadden ook zijn klaagzangen gehoord over het feit dat het werk bij de politie niet goed werd betaald. Mijn miljoenen waren gewoon te aanlokkelijk geweest. Nu zat hij achter de tralies in de Hall-gevangenis, bij Södertalje.

Het had natuurlijk pijn gedaan dat ik al die miljoenen moest opgeven. Ik had veel doorstaan voor dat geld. Het was de bedoeling om met het geld mijn leven te veranderen.

Maar ik kreeg het niet terug door erom te huilen.

Ik had nieuwe plannen.

Die me nog veel meer geld zouden opleveren.

Het enige wat ik nu nodig had was de kracht om ze uit te voeren.

Ik had hulp nodig om er weer bovenop te komen en Aimi was de juiste persoon om mee te praten. Ik keek aandachtig naar haar. Therapeuten leken het niet graag over zichzelf te hebben, dus het enige wat ik over haar wist was wat ik afleidde uit haar uiterlijk. Haar donkerbruine steile haar, lichtbruine teint, naam en ringen aan haar linkervinger zeiden me dat ze in de vijftig was, van Japanse afkomst en getrouwd met een Zweedse man.

Ik haalde diep adem, drukte het gewicht op mijn borst weg. Ik moest mijn best doen om een woord te kunnen uitbrengen, vooral nu ik zou vertellen wat me ’s nachts bijna verstikte. Ik sloot mijn ogen.

‘Ik ben in de kerk. Helemaal in het zwart gekleed. Ik heb een doek over mijn hoofd, die ik probeer af te doen zodat ik iets kan zien. Ik moet me concentreren om over het middenpad naar voren te lopen. Ik zet de ene voet voor de andere, en nog is het net alsof ik helemaal nergens kom.’

Ik praatte zacht en beheerst. Ik deed mijn best om de droom zo duidelijk mogelijk weer te geven.

‘De banken aan beide kanten van mij zijn gevuld met mensen gekleed in zwarte pijen. Als ik naar beneden kijk, naar mijn lichaam, merk ik dat ik er ook een draag. De kappen zijn over de hoofden getrokken. Het lukt me mijn kap af te zetten en ik keer me om om een glimp van de mensen op te vangen, om te zien wie ze zijn, maar dat lukt niet vanwege hun kappen. Ze staan daar maar een beetje heen en weer te wiegen als lange, zwarte geesten. Ik weet niet waarom ik daar ben. Er is blijkbaar iemand overleden, denk ik, maar ik weet niet wie. Ik word er wanhopig van dat ik het niet weet.’

Hoewel ik voelde dat mijn hart sneller ging slaan, vertelde ik verder.

‘Ik heb een naar gevoel in mijn buik. Zware benen. Ik hoor orgelmuziek. Ik doe mijn uiterste best om helemaal vooraan te komen, zodat ik kan zien of daar een kist staat. Ik beweeg me alsof ik me in een bak met stroop bevind, maar ik kom steeds dichterbij. Nog zeven rijen. Zes.’

Ik had deze droom nog nooit aan iemand verteld. Nu ik het deed, voelde het bijna net zo echt aan als ’s nachts.

‘Alsof er een teken is gegeven, gaat iedereen zitten. Het wordt doodstil. Dan zie ik het. Helemaal vooraan, rechts naast het altaar, staat hij. Een kleine, witte kist straalt me toe. Tegelijkertijd draait degene op de eerste rij zich naar mij om. Hoewel de kap van de pij het gezicht deels bedekt, zie ik wie het is. Mijn man. Hij heeft rood behuilde ogen. Als ik dichterbij kom, zie ik dat hij de hand van onze kleine Beatrice van vijf vasthoudt. Ze zit naast hem. Ze kijkt naar mij op met haar helder blauwe, onschuldige ogen. De plaats naast haar is leeg. Ik snap het eerst niet. Ik kijk om me heen, op zoek naar Benjamin. Mijn geliefde zoon. Waar is hij? Als mijn blik weer op de kist blijft rusten, kan ik niet meer ademen. Ik val. De grond in de kerk verdwijnt onder mijn voeten en ik stort in een diepe zwarte afgrond.’

Ik keek op naar Aimi. Haar gezichtsuitdrukking straalde vriendelijkheid en rust uit. Ze spoorde me aan verder te vertellen.

‘Ik word wakker omdat ik in paniek inadem. Ik krijg geen lucht. Alsof ik aan het verdrinken ben. Dan hoor ik Benjamin.’

Er ging geen nacht voorbij zonder dat ik wakker werd omdat ik dacht dat ik Benjamin hoorde huilen. Zijn geroep om hulp als de pijn in zijn buik te erg werd. Hoewel hij er niet meer was en niet langer ’s nachts wakker werd en huilde, was het net alsof hij niet wilde loslaten. Of ik wilde dat niet. Het deed pijn dat ik hem niet langer kon helpen. Pas als ik al halverwege de slaapkamer uit was, kwam ik tot mezelf. Hij was er niet meer.

‘De droom is afschuwelijk maar het allerergste is het als ik wakker word en besef dat... dat het geen droom is. Dat hij voor altijd weg is. Mijn zoon was...’

Ik vond het moeilijk om mijn gedachten te verwoorden. Om over hem te praten. Dat wilde ik eigenlijk niet. Maar ik begreep dat ik wel moest.

‘... hij betekende alles voor mij.’

De tranen welden op. Vulden mijn hele gezichtsveld. Toen ik mijn ogen sloot, was er geen plaats meer voor tranen, maar rolden ze snel over mijn wangen naar beneden, op mijn zwarte blouse. Ik hoorde dat Aimi een tissue van de tafel pakte. Ik stak mijn hand ernaar uit.

‘En dan zijn er nog de herinneringen uit het ziekenhuis,’ zei ze.

Ik knikte. De herinneringen uit het ziekenhuis in Engeland speelden zich vaak opnieuw af in mijn hoofd. We waren aan het wachten totdat Benjamins ingewikkelde darmtransplantatie klaar was. Tot de artsen zouden komen om ons te vertellen dat alles goed was gegaan, dat onze geliefde zoon de ziekte van Crohn zou overleven en dat we zijn stemmetje snel weer zouden horen. In plaats daarvan zag ik de arts naar mijn man lopen. Peter, mijn stabiele, beheerste man zakte daar in de gang in elkaar. De arts had verteld dat ze hadden gedaan wat ze konden, maar dat ze Benjamins leven niet hadden kunnen redden. Waar ik stond had ik de woorden niet gehoord. Peters reactie was genoeg.

Mijn keel was dichtgesnoerd. Ik wilde schreeuwen, maar kon geen woord uitbrengen. Ik kon geen lucht in mijn longen krijgen. Mijn verstand zei me dat ik ernaartoe moest gaan om te horen wat de arts zei, dat ik er voor Peter moest zijn, maar mijn lichaam gehoorzaamde niet. Het was net alsof ik in trance was toen ik achteruit begon te lopen, weg van Peter en de arts. Ik moest naar buiten. Lucht krijgen. Het enige wat ik me herinnerde van daarna is dat ik rende. En rende. Totdat mijn benen me niet meer konden dragen. Toen zakte ik ineen. Huilde. Ongecontroleerd.

‘Hoe ging het de tijd daarna tussen jou en Peter?’ vroeg Aimi.

Ik gaf geen antwoord. De tijd daarna was het net alsof ik in een waas leefde. De dagen waren in elkaar overgelopen. Mijn nieuwe leidinggevende, Alexandra, had me tegen mijn wil gedwongen een week vrij te nemen. Ik was bang geweest voor wat er zou gebeuren als ik niet meer onder de mensen was. Mijn werk was juist mijn redding. Het enige wat me overeind hield. Totdat alles ineenstortte en ik niet uit bed kon komen.

‘Peter wilde de hele tijd over hem praten,’ zei ik. ‘Dat kon ik niet. Ik kon zijn naam niet eens uitspreken. Het was te zwaar. Peter had al eerder gezegd dat hij wilde scheiden, dus ben ik verhuisd. Ik probeerde niet te denken aan alles wat er gebeurd was. Dat was de enige manier waarop ik kon overleven.’

Je zou kunnen zeggen dat de relatie tussen Peter en mij op dezelfde voet doorging nadat ik was verhuisd, we praatten slechts over Beatrice. Ik miste ons huwelijk niet. Ik had al die jaren geprobeerd een liefdevolle partner voor Peter te zijn en een goede moeder voor onze kinderen. Uiteindelijk leek ons gezinsleven meer op een bedrijf dat geleid moest worden. Er moest voortdurend van alles gepland worden om het logistiek te laten kloppen. Alle gesprekken van Peter en mij gingen erover wie de kinderen naar de opvang zou brengen en weer ophalen, wie de boodschappen zou doen, de kinderen naar allerlei activiteiten brengen, eten koken, verhaaltjes voorlezen, etentjes voor het gezin regelen, de lijst kon heel lang gemaakt worden. Ons dagelijks leven kwam erop neer dat we ervoor moesten zorgen zo snel mogelijk in de tredmolen te blijven rennen om ons uit automatisme geleide leven overeind te houden.

Zo dacht men dat je moest leven.

Als kind had ik al ontdekt dat het van levensbelang was om te doen wat van mij werd verwacht. Zolang ik dat deed en me niet onderscheidde, kon ik overleven. In mijn werk was het makkelijker, daar kwam ik nooit dicht bij iemand, maar met Peter was het moeilijker geweest. Het had me in de loop der jaren volledig uitgeput dat ik de schijn moest ophouden voor mijn eigen gezin. Toen ik inzag dat het me niet langer lukte om de liefdevolle vrouw te zijn die Peter graag wilde hebben, of de perfecte moeder die mijn kinderen verdienden, wist ik dat ik geen andere keus had dan het leven dat ik in al die jaren had opgebouwd achter me te laten.

En toen begon mijn reis naar een nieuw leven.

Ik was me ervan bewust dat ik een keus maakte die in strijd was met wat van een echtgenote, moeder en politievrouw wordt verwacht. Maar ik weigerde me nog langer te laten beïnvloeden door anderen. Ik accepteerde niet meer dat zij de regels vaststelden volgens welke ik zou moeten leven.

Ik ging mijn eigen weg, en de mensen met wie ik heb samengewerkt hadden dankzij mij een beter bestaan gekregen. Een van hen was een half Finse, criminele vader van kleine kinderen die, een paar miljoen rijker, terug is verhuisd naar Finland. Een ander was een aanklager die na onze samenwerking haar ontslagbrief kon indienen bij het Stockholmse parket en aan de Franse Rivièra is gaan wonen.

Ik had op een haar na bereikt wat ik wilde, maar omdat ik mijn deel van het geld was kwijtgeraakt, moest ik een stap terug doen en nieuwe plannen bedenken.

Als het meeste zonder Benjamin niet zinloos voelde, zouden de rust en stilte in mijn eigen flat dat allemaal makkelijker maken. Ik hoefde geen rekening meer te houden met Peter en er was niemand voor wie ik thuis de schijn moest ophouden. Ik probeerde er te zijn voor Beatrice, maar ik kreeg geen rust, kon niet slapen. De gedachten aan Benjamin hielden me ’s nachts wakker.

Aimi leunde langzaam naar voren in de fauteuil. Ze keek me recht in de ogen en vroeg op rustige toon: ‘Leona, heb je het jezelf toegestaan om om je kind te rouwen?’

Ik wendde mijn blik af en keek uit het raam terwijl de tranen over mijn wangen liepen. Ik had alles gedaan om niet te hoeven rouwen. Om normaal te functioneren. Mijn werk te kunnen doen. Een nieuw huis te regelen. Te proberen voor Beatrice te zorgen. Eerder in mijn leven had ik mijn aandacht op iets anders kunnen richten zodra ik op weerstand stuitte.

Maar deze keer niet.

Ik was bang voor mezelf. Begreep niet wat er gebeurde. Ik wist het nog steeds niet. Daarvoor was ik hier, bij Aimi.

‘Wat zou er met je gebeuren als je dat deed?’ vroeg ze.

De stilte werd verbroken door mijn mobiele telefoon, die overging. Het was Alexandra, mijn leidinggevende. Ik drukte op opnemen, maar ik kon niets uitbrengen.

‘Leona, waar ben je? Je moet zo snel mogelijk hierheen komen.’

Ik stond op. Veegde de tranen snel weg. Legde Aimi uit dat ik weg moest. Ik had het sowieso niet getrokken om te blijven. Ik wilde hulp krijgen om weer sterk te worden, niet zwak. Aimi had meestal een rustgevend effect op me. Ik vond het alleen niet prettig dat ik me soms slechter voelde als ik daar wegging dan ik me had gevoeld toen ik kwam. Zij liet me voelen, iets althans, maar daar was ik bang voor. Als ik me te veel openstelde zou ik in een groot zwart gat belanden en er nooit meer uit komen.

Daar wilde ik niet meer heen.

2

In de auto op weg van Aimi’s praktijk naar mijn werk dacht ik na over het gesprek met Alexandra. Aan de klank van haar stem aan de telefoon had ik gehoord dat ze iets belangrijks te zeggen had.

Alexandra Risberg was het nieuwe afdelingshoofd. Dat was tot nog toe de titel van haar functie. Na de jaarwisseling zou de politieorganisatie de grootste reorganisatie in vijftig jaar gaan doormaken. De afdelingen zouden daarna geen afdelingen meer heten en Alexandra’s functietitel zou dus ook geen afdelingshoofd meer zijn. Hoewel ze net was aangesteld, was het duidelijk dat ze de ambitie had om hogerop te klimmen in de organisatie.

Alexandra had gezegd dat de afdeling meer geld had gekregen voor ondersteunende gesprekken, die ze mij bij verschillende gelegenheden na Benjamins dood had aangeboden. Ik had het elke keer geweigerd. Toen ik had verteld dat ik in plaats daarvan zelf naar een therapeut was gegaan, moedigde ze dat aan en mocht ik er van haar onder werktijd naartoe. Ze wist heel goed dat ik daar was toen ze belde en toch had ze me gevraagd zo snel mogelijk te komen.

Ik zette de politieradio in de auto uit en zocht de radiozenders af naar een beetje opbeurende muziek in de hoop dat ik de sombere stemming van na de therapiesessie van me af zou kunnen schudden. Na een paar zenders met oninteressant gebabbel gaf ik het op en hield ik het bij P3, waar een vrouw monotoon zei:

==

Het p3 Nieuws. De bom die vorige week door een man voor het Zweedse parlementsgebouw tot ontploffing is gebracht, heeft geleid tot grote politie-inzet, waaraan arrestatieteams, de militaire Explosieven Opruimingsdienst en politieagenten uit de regio Stockholm hebben deelgenomen. Er zijn ook sluipschutters en speciale onderhandelaars ingezet. Alles bij elkaar genomen zijn er in de tien uur durende, acute fase rond de tweehonderd politiemensen ingezet. De korpschef voorspelt nu dat Zweden net als andere landen in de toekomst meer geld moet reserveren voor de bestrijding van terreur...

==

Ik zette de radio uit. Ik kon het niet meer horen. De media waren de afgelopen week volledig gedomineerd door het nieuws over de zelfmoordterrorist voor het parlementsgebouw. Je kon de tv en radio niet aanzetten, niet op internet kijken of door een krant bladeren zonder op informatie of een praatprogramma te stuiten waarin het daarover ging. Elke expert had een eigen theorie die geuit moest worden. Zelfs op het werk werd de gebeurtenis vol vuur besproken. Men vroeg zich af of de veiligheidspolitie goed zicht had op eventuele terroristen en of ze er goed aan hadden gedaan om, op aanraden van het Nationaal centrum terrorismebestrijding, het dreigingsniveau in het land te verhogen. Ik hield mij buiten de discussie. Door dit alles verlangde ik alleen maar meer naar een ander leven.

Pas toen ik op de Sveavägen stopte voor het rode verkeerslicht merkte ik de zwakke geur van rook in de auto op. Het duurde niet lang voordat ik de sigarettenpeuk vond die op de grond naast mijn voeten lag. Ik deed het raam open en wilde hem net naar buiten gooien toen ik een kind hoorde huilen.

‘Mama, mama.’

Een vrouw met een jongetje aan de hand liep zo snel over de stoep dat het jongetje dat erachteraan slofte zijn evenwicht verloor. Zijn benen konden hem niet dragen. De moeder rukte en trok. Ze schreeuwde dat ze haast hadden. Ik deed het raam dicht. Werd misselijk. Van de rookgeur. Van het feit dat ik mezelf herkende. Mijn vorige leven.

Het jongetje was maar een paar jaar ouder dan Benjamin. Ik herkende de stress. Had ik me maar niet altijd gehaast zoals die vrouw. Had ik maar meer tijd gekregen met mijn zoon.

Dat leven was net een duivelse tredmolen.

Mensen klaagden over de kleine dingen van het dagelijks leven, maar zagen het patroon niet. Of ze wilden het misschien niet zien. Ze doorstonden het en bleven liever hun zinloze, tot in detail geregelde en gestreste bestaan leiden dan er iets aan te doen. Het was te moeilijk om te veranderen.

Ik had mijn redenen gehad om net als zij te leven. Ik had het gedaan omdat ik wist dat de samenleving het niet toestond om af te wijken. Als je je ontdeed van de bekrompen mal die aangaf wat als normaal werd gezien, werd je buitengesloten. Dan was je niets waard. Dan moest je je zo goed en zo kwaad als het ging zelf zien te redden.

Ik vroeg me af hoelang het zou duren voordat de vrouw op het trottoir besefte dat het strijden om erbij te horen zinloos was. Dat ze meedeed aan een wedstrijd die ze met geen mogelijkheid kon winnen.

Er waren slechts verliezers.

Ze was op de stoep blijven staan, had zich voorovergebogen en stond nu aan haar zoon te trekken, die nog meer tegenstribbelde. Hij weigerde op te staan en huilde zo hard dat het heel goed te horen was, ook al had ik het raam weer dichtgedaan. Misschien zou de vrouw op een dag wakker worden. Zou ze inzien dat elke minuut samen met haar zoon meer waard was dan datgene waar ze zich nu over op liep te fokken.

Ik gaf gas, reed veel te hard en remde af toen ik twee patrouillerende collega’s op de stoep zag. Toen ze mij zagen, hief ik mijn hand en groette. Ze glimlachten en groetten terug. Sinds vorige week waren er heel veel politiemensen ingeroosterd voor surveillancedienst en was er in de stad nu veel meer politie in uniform op straat dan anders.

==

Boven, op de afdeling, ging ik direct naar de kantine, ik schonk een glas water in en slikte op weg naar Alexandra’s kamer een tablet tegen de hoofdpijn. Ze was aan het telefoneren, maar gebaarde dat ik binnen moest komen toen ze me door de glazen ruit zag die uitkeek op de gang. Ik ging naar binnen en liep naar het raam. Afgezien van een paar groene planten zag de kamer er net zo uit als toen die nog van mijn vorige baas was, Claes. Een deel van mijn collega’s geloofde dat een vrouwelijke leidinggevende een groot verschil zou maken. Claes was erg opvliegend geweest en vaak luidruchtig. Alexandra was rustiger, maar deinsde absoluut niet terug voor conflicten.

Ik ging op een stoel zitten zodat ik aan de ronde vergadertafel kon wachten totdat ze klaar was. Zoals altijd praatte ze op kalme, beheerste toon. De rimpeltjes in haar anders zo gladde, bruine voorhoofd verraadden echter dat haar iets dwarszat. Ze hing op en keek me aandachtig aan.

‘Slaap je nog steeds slecht, Leona? Je ziet er moe uit.’

Ik haalde mijn schouders op. Zo kon je het ook zeggen, maar ik had geen zin om mijn gezondheidstoestand met haar te bespreken. Het was duidelijk dat ze het ook niet alleen uit bezorgdheid vroeg, ze zou me niet hebben gevraagd mijn therapiesessie af te breken alleen maar om mijn welzijn te bespreken.

Ik schonk water in uit de kan die op tafel stond en nam een slok. Ik vond het naar ijzer smaken.

‘Ik heb je nodig voor een nieuwe zaak,’ zei ze. ‘Ze hebben de aanslagpleger die zich vorige week voor het parlementsgebouw heeft opgeblazen bijgebracht.’

Ik klemde mijn kaken op elkaar. Van alle lopende onderzoeken in Stockholm die ik had kunnen krijgen, was dit voor mij nu het slechtst denkbare.

‘Hij ligt nog steeds in het Karolinska-ziekenhuis. Hij weigert met de SÄK te praten,’ vervolgde ze.

Niet zo heel raar dat hij niet met hen wil praten, dacht ik. SÄK was de afkorting die men intern al lang gebruikte voor de binnenlandse veiligheidsdienst, die extern SÄPO werd genoemd. Een bomaanslag, waar het hier naar alle waarschijnlijkheid om ging, was een aanslag op de veiligheid van het land en werd dus door hen onderzocht. Ik snapte niet wat ik daarmee te maken had.

‘Zowel de hoofdaanklager bij de rijksafdeling voor veiligheidszaken als het hoofd van de SÄK heeft zich gemeld. Ik heb zojuist ook met het hoofd van de recherche gesproken. Ze vroegen allemaal specifiek naar jou,’ vervolgde ze.

Ik zuchtte. Keer op keer werd ik herinnerd aan de nadelen van het feit dat ik een halfjaar geleden een prijs voor de beste rechercheursinzet had gekregen. Het was een beetje ironisch dat ik die onderscheiding had gekregen nadat ik een politieman in de val had laten lopen voor misdrijven waar ikzelf achter had gezeten. Hoe dan ook, daarna had ik een paar moeilijk op te lossen zaken gekregen. Maar niets wat bij dit in de schaduw kon staan. Vroeger werd ik heel enthousiast van zo’n uitdaging, maar nu had ik het kleine beetje energie dat ik nog over had nodig voor andere dingen dan mijn werk.

Ik was vorige week op het bureau geweest toen datgene waar Alexandra het nu over had plaatsvond. Een man had zichzelf opgeblazen voor de ingang van het parlementsgebouw. Hoewel er al eerder zo’n ontploffing was geweest in de binnenstad van Stockholm kon je je bijna niet voorstellen dat dit echt een zelfmoordaanslag was. De collega’s die als eerste ter plaatse waren hadden verteld over het akelige verloop van de gebeurtenissen, waarbij ze zagen dat het lichaam van de man voor hun ogen uit elkaar gereten werd. Hij verloor lichaamsdelen, maar overleefde het. Gelukkig was er verder niemand in de buurt geweest, maar na afloop werden er meer mensen ingezet en werd de halve binnenstad afgezet, omdat de dreiging ten aanzien van politieke gebouwen als verhoogd werd beschouwd. Ik was er toen al blij om geweest dat ik niet bij de SÄK werkte en dus niet te maken kreeg met deze zaak. Voor een dergelijk veeleisend onderzoek had ik geen puf en motivatie.

‘Maar Alexandra, dat is een enorme zaak. Als we die hierheen halen, naar de AED, wordt het hier waarschijnlijk een drukte van jewelste met journalisten en zo, de hele rataplan, op een schaal die we nog maar zelden hebben gezien. Is het echt...’

‘Het is geen vraag, Leona,’ zei ze. ‘Er is al besloten dat we de verdachte gaan verhoren. Ik weet dat je het nu heel zwaar hebt, maar we zijn er allemaal van overtuigd dat je de juiste persoon bent voor deze taak.’

Ik wist dat er talloze rechercheurs bij de AED waren die er heel veel voor over zouden hebben om die verhoren te doen, maar in de huidige situatie bracht het voor mij alleen maar problemen met zich mee. Ik voelde me lichamelijk en geestelijk niet goed genoeg om me daarmee bezig te houden.

‘Het is de onderhandelaars zoals bekend niet gelukt om ter plaatse dicht bij hem te komen. Ik wil dat je naar het ziekenhuis gaat en de man verhoort, dan zien we daarna wel verder.’

Ze pakte haar mobiel uit haar broekzak. Keek even op het scherm. Na een druk op een knop legde ze hem weer neer. Ik keek onderzoekend naar haar bureau en de vergadertafel.

‘Waar is het dossier?’ vroeg ik.

‘Het vooronderzoek blijft bij de SÄK liggen omdat het een terroristische aanslag is. Je hoeft de man alleen te verhoren. Dat is alles.’

Iedereen die bij de politie werkte begreep dat het hier niet ‘alleen’ erom ging hem te verhoren. Het vergde veel van een rechercheur om een verhoor te doen bij een misdrijf van dit kaliber. We werkten ook niet vaak op deze manier samen met de SÄK.

Ik zuchtte en zette mijn hand in mijn zij.

‘Bedoel je dat ze ons niet meer informatie geven?’ vroeg ik.

De SÄK was niet slechts geheim voor het publiek, maar ook voor andere politiemensen. Zozeer zelfs dat het bijna om te lachen was. Aangezien ze mij niet eens een voldoende basis gaven om hun werk te doen, vond ik eigenlijk dat ze het het beste zelf konden doen. Als ik in Alexandra’s positie had gezeten, had ik de hoorn erop gegooid na een paar welgekozen woorden tegen het hoofd van de SÄK dat ze zich pas weer hoefden te melden als ze de noodzakelijke info wilden delen. Maar dat was waarschijnlijk ook de reden dat Alexandra op die plek zat. Het was niet mijn sterkste kant om op goede voet te blijven met hogerhand. Ik weigerde omhoog te likken. Vooral als ik er niets waardevols voor terugkreeg.

‘Ze willen dat je er met een open blik heen gaat, zonder allerlei achtergrondinformatie.’

Aha, zo heette dat dus: ‘een open blik’. Zelfs Alexandra zou toch moeten horen hoe dom dat klonk.

‘En hoe denken ze dan dat ik de informatie die ik nodig heb moet verkrijgen? Via de media?’

Ze snoof bij mijn sarcasme.

‘Het is niet anders,’ zei ze en ze stond op. ‘We schikken ons in hoe de SÄK te werk gaat.’

Sinds ik had besloten om mijn leven te veranderen ergerde ik me steeds meer aan dingen zoals Alexandra net had gezegd. Dat ‘het nu eenmaal niet anders was’, alsof je een passieve toeschouwer was bij alles wat er ‘gewoon gebeurde’. Ik was me ervan bewust dat iedereen doodsbang was dat er geheime informatie zou uitlekken, vooral bij zo’n onderzoek, maar dit was echt belachelijk.

‘Hier zijn de persoonsgegevens van de man en het resultaat van naspeuringen in de registers,’ zei Alexandra. ‘Neem Fredrik met je mee, dan rijdt hij terwijl jij je inleest in... tja, alleen de aangifte eigenlijk.’

‘Aha, ze zijn dus wel zo bereidwillig geweest om de aangifte af te geven? Wauw!’ zei ik.

Dat was ironisch bedoeld. De aangifte konden we zelf wel printen, en daarin zou toch geen informatie staan over de achtergrond van de man.

‘Hij heeft al wel gehoord wat hem ten laste wordt gelegd, lijkt me?’ vroeg ik.

‘Ik geloof het wel, maar vertel het hem toch maar, zoals gewoonlijk. De juiste omschrijving staat daar. Het is niet zeker of hij heeft begrepen wat er tegen hem gezegd is.’

Ik schudde mijn hoofd.

‘Fredrik en ik gaan dus? Met hem als tweede ondervrager bedoel je?’ vroeg ik.

‘Nou,’ zei Alexandra en ze liep om het bureau heen. ‘Ze willen dat je het verhoor zelf doet. Ze willen ook een...’

‘Wat?!’ onderbrak ik haar en ik staarde Alexandra aan.

Ze keek zonder te antwoorden naar me op.

‘Heeft de baas van de SÄK gezegd dat ik het verhoor zelf moet doen?’ vervolgde ik.

Ze knikte.

‘Ze willen ook met je bespreken wat je tijdens het verhoor moet vragen.’

‘Wat is dit verdomme allemaal?’ vroeg ik.

Het was opmerkelijk. Bij een zaak van dit kaliber was het normaal gesproken uitgesloten dat er maar één ondervrager was. Persoonlijk had ik er niets op tegen om het verhoor zelf te doen, ik vond het zelfs vooral fijn eigenlijk, maar het was niet de gebruikelijke manier van doen.

‘Ik heb hun uitgelegd dat je het liefst zelfstandig werkt. Maar je filmt het verhoor en schrijft een samenvattend proces-verbaal, dat ze na afloop kunnen doorlezen.’

Ik dacht even na. Was het nu plotseling niet erg meer om zelfstandig te werken?

‘Alexandra, als jullie het er allemaal over eens zijn dat ik de juiste persoon ben om de aanslagpleger te verhoren en willen dat ik het zelf doe, dan ga ik ervan uit dat jullie me mijn gang laten gaan. Dan wil ik geen lange gesprekken houden met een of andere betweter van de SÄK die mij instructies gaat geven hoe ik mijn werk moet doen.’

Alexandra knikte.

‘Zorg ervoor dat je een eerste verhoor gedaan krijgt,’ zei ze. ‘Ga erheen, voel hem aan de tand en rapporteer na het verhoor direct aan mij.’

‘Wat was er eigenlijk gebeurd?’ vroeg ik. ‘Hoe kon hij die klap overleven?’

‘Net voordat de bom afging was de bomgordel over zijn heupen naar beneden gegleden, waardoor beide benen werden afgerukt. Volgens de ambulanceverpleegkundigen was de man bij kennis en probeerde hij weg te tijgeren toen ze ter plaatse kwamen.’

Ik knikte. Deze zaak zou vereisen dat ik mij er voor honderd procent op richtte. Dus bedacht ik dat ik zou kunnen eisen dat ik werd ontheven van mijn andere onderzoeken. Als ik de gehele zaak toegewezen had gekregen, was het vanzelfsprekend geweest dat ik niet tegelijkertijd met iets anders bezig zou zijn, maar nu mijn opdracht alleen was om de man te verhoren, en bovendien waarschijnlijk slechts voor een zeer korte tijd, was dit verre van vanzelfsprekend. Maar toch wilde ik een poging doen. Het zou mijn leven aanzienlijk makkelijker maken als ik uitsluitend aan deze verhoren hoefde te denken.

‘En mijn andere onderzoeken...’ zei ik. ‘Het wordt lastig om daar ook nog tijd voor vrij te maken.’

Alexandra keek me met gefronste wenkbrauwen aan. Ze kon zo boos kijken als ze wilde. Als ze het in hun hoofd hadden gekregen dat ik de enige rechercheur in de stad was, of liever gezegd, in het hele land die de aanslagpleger kon verhoren, en bovendien vonden dat ik dit zelf moest doen, dan kon ik best wat eisen stellen. Ik zou avonden en nachten op moeten blijven en naar de opgenomen verhoren moeten kijken om ze te analyseren, en elk woord dat de aanslagpleger had gezegd van alle kanten moeten bekijken.

‘Als ik hier tijd voor moet maken, dan wil ik je vragen of iemand anders mijn andere zaken op zich kan nemen,’ zei ik en ik keek Alexandra aan.

Geen onredelijke eis, integendeel, het was een voorwaarde om mijn werk op een goede manier te kunnen doen.

Ze zuchtte. Leidinggevenden hadden er een hekel aan om zaken te herverdelen. Ook al legde je als rechercheur tegenwoordig alle stappen zorgvuldig vast in een logboek, dan nog ging er altijd kennis verloren als een onderzoek van verantwoordelijke wisselde. Een deel van de informatie kon nu eenmaal niet worden vastgelegd, zodat degene die de zaak onder zich had vaak dingen wist die heel goed verloren konden gaan als iemand anders het overnam.

Ze knikte en stak een waarschuwende vinger naar me op.

‘Maar denk maar niet dat je kunt onderduiken, Leona. Je maakt nog steeds deel uit van deze afdeling. Je komt gewoon op vergaderingen en voert je andere taken wel gewoon uit.’

Ik knikte.

‘Die voordrachten die bijvoorbeeld al waren gepland moet je toch houden. Iets anders accepteer ik niet,’ zei ze.

Al toen ik net mijn politie-examen achter de rug had, was men er in de organisatie achter gekomen dat ik niet alleen snel was in het opnemen van nieuwe informatie, maar ook dat ik ‘het vermogen had om kennis op pedagogische wijze over te dragen aan anderen’, zoals het werd geformuleerd. Het was een van de grote zwaktes van de politie dat ze er niet in slaagden kennis tot in alle onderdelen te verspreiden. Daarom was ik door de jaren heen met dat doel naar congressen en belangrijke informatiebijeenkomsten gestuurd om lezingen te houden, zowel op mijn eigen werkplek als voor collega’s door het hele land. Daar kreeg ik uiteraard niets extra’s voor betaald, nee, dit werd gezien als onderdeel van de taken van iemand die bij de politie werkte. Als je dat niet wilde, dan was je een reactionair, die de ontwikkeling van de politieorganisatie niet bevorderde. In dat geval kon je het vergeten om ooit nog hoger op de ladder te komen. Ik zag het vooral als een mooie onderbreking van het recherchewerk. En het bracht ook een bepaalde status met zich mee.

‘Goed,’ vervolgde Alexandra. ‘Geef mij de originele documenten in de overige vooronderzoeken maar, dan verdeel ik ze onder de andere rechercheurs.’

Ik liep naar de deur.

‘Leona,’ zei Alexandra. ‘Zoals je begrijpt is het voor velen van belang dat die aanslag wordt opgelost, ook internationaal gezien. We rekenen op je.’

Ik verliet Alexandra’s kamer en liep naar de liften. Ik voelde even iets trillen in mijn broekzak. Ik wilde niet kijken. Dat kon ik er echt niet bij hebben. Ik wist waar het om ging. Het was een sms van een Franse bankier die Armand heette, tot wie ik me eerder had gewend om geld voor me wit te wassen. Ik was met hem in contact gekomen via Ronni, de half Finse man met wie ik de overvallen had gepleegd. Armand, die al jarenlang geld had uitgeleend, geïncasseerd en witgewassen voor misdadigers, was in de onderwereld heel bekend vanwege zijn nevenactiviteiten. Hij kon tegenwoordig kiezen tussen de opdrachten en ze naar believen verwerpen. Hij was zeer betrokken bij de weinige opdrachten die hij aannam, had ik mogen ervaren. Veel meer dan ik prettig vond. Ik had hem in de arm genomen om het geld wit te wassen dat ik had verdiend met de misdaden die ik had laten plegen. Daarvoor zou hij vijf procent van het bedrag krijgen. Al in een vroeg stadium was hij mij gaan controleren. Hij had updates via sms geëist over of alles volgens plan verliep.

Ik had hem maar een paar keer ontmoet. Hij droeg een pak en was walgelijk beleefd. Ik had echter te horen gekregen dat hij een man was met wie je geen ruzie wilde krijgen. Er gingen geruchten over wat hij had gedaan met mensen die niet betaalden. Ik wist niet hoeveel daarvan op waarheid berustte. Veel criminelen hielden ervan om zichzelf neer te zetten als gevaarlijke mensen.

We waren overeengekomen dat ik hem als het laatste misdrijf was gepleegd het totale bedrag zou leveren om witgewassen te worden. Daarna zou hij zijn 150.000 euro eraf trekken. Ik had er uiteraard geen rekening mee gehouden dat ik al mijn geld kwijt zou raken door afpersing. Toen ik Armand probeerde uit te leggen hoe de vork in de steel zat wierp hij mij een ijskoude blik toe. Hij kneep zijn ogen halfdicht en vroeg in formeel Engels met Franse tongval of ik zo vriendelijk wilde zijn om dat wat ik zojuist had gezegd over het bedrag dat ik hem schuldig was te herhalen. Dat hij dacht dat het klonk alsof ik het geld niet meer had, maar dat hij ervan overtuigd was dat hij het verkeerd gehoord had.

Die man kon zelfs mij zenuwachtig maken.

Pas nadat ik had verteld dat ik van plan was een nieuwe grote overval te plegen veranderde de blik in zijn ogen. Als bankier begreep hij onmiddellijk wat dat inhield. Zeer grote bedragen, in allerlei verschillende valuta. Dan zou ik hem nog meer nodig hebben om het geld te wisselen en wit te wassen. Ik had er echter goed voor gezorgd dat ik niet had verteld wanneer en hoe ik precies te werk dacht te gaan.

Daarna had hij zich een tijdje gedeisd gehouden. Nu was hij zich echter weer komen melden en had hij alsnog het geld van mij geëist.

Terwijl ik op de lift wachtte, wreef ik over mijn slapen om mijn hoofdpijn te verlichten. Alsof dat nog niet genoeg was, had ik er zojuist nog een probleem bij gekregen.

De zelfmoordterrorist.

Alexandra en alle leidinggevenden in de politieorganisatie zouden me als haviken in het oog houden en mijn werk kritisch volgen. Net als de veiligheidsdiensten van andere landen en Europol. De Zweedse en buitenlandse media zouden me achternazitten om vragen te stellen. Ik moest tegen de liftwand leunen. Adem uit.

Ik moest proberen van die opdracht af te komen.

3

David Lind staarde naar het tv-scherm achter de man die tegenover hem in het café zat. Op het nieuws waren beelden te zien van het Zweedse parlementsgebouw en patrouillerende politiemensen. Daarna ging de camera naar de röntgenpoortjes en metaaldetectors waar alle bezoekers doorheen moesten. David zuchtte. Er zat niet alleen een smeris voor zijn neus, maar sinds vorige week wemelde het in de hele stad van de politie. Overal zeiden mensen dat terroristen elk moment konden toeslaan.

Hij keek met een oog naar de klok. Over veertig minuten moest hij omgekleed en wel in de boksring staan.

‘Ik moet ervandoor. Training,’ zei hij.

Sven Malmström, die tegenover hem zat, keek naar zijn arm, alsof hij wilde controleren of het klopte wat David zei, of het echt tijd was voor de bokstraining.

‘Zijn we het eens?’ vroeg Sven.

David haalde zijn schouders op. Heb ik een keus? dacht hij. Sven had gebeld toen David al op weg was naar de boksclub. Hij had hem gevraagd de dichtstbijzijnde lunchroom in te gaan en daar op hem te wachten. Sven hield van gebak. Hij at iets met gelei en bessen erop. Dat vond David maar vreemd. Het klopte niet met het beeld dat hij van Sven had. David had er lang over nagedacht hoe een smeris van rond de vijftig zich zo op zijn werk kon storten. Hij wist niet veel meer van Sven dan dat hij van gebak hield en Malmström van achteren heette. Omdat hij altijd in de weer was en al vanaf het begin duidelijk had gezegd dat David hem 24 uur per dag kon bellen, begreep David dat Svens gezinsleven niet veel voorstelde. Hij had ook een heel intense uitdrukking op zijn gezicht. Grijze ogen met een blik die altijd leek te observeren en de omgeving leek te scannen.

Sven opende zijn versleten tas die eruitzag als een kruising tussen een ouderwetse aktetas en een laptoptas. Hij pakte een mobiele telefoon, die hij voor David op de donkerbruine tafel legde. Het laatste Apple-model. David keek ernaar.

‘Ik heb geld nodig, geen nieuwe telefoon.’

‘Geef mij je oude,’ zei Sven en hij stak zijn hand uit.

David snapte niet wat Sven van plan was.

‘Maar daar staan al mijn contacten in,’ zei David.

Sven bleef zijn hand uitsteken.

‘Maar hoe moet ik dan mensen bereiken, verdorie?’ vroeg David. ‘En wie gaat er opnemen als er iemand van de Blood Family belt, jij soms?’

‘Ik wil alleen even kijken,’ zei Sven.

‘Lekker dan. Vertrouw je me nou nog steeds niet?’ vroeg David en hij stak zijn hand in de zak van zijn spijkerbroek, pakte zijn mobiele telefoon en schoof die over tafel.

David was tweeënhalf jaar geleden met Sven in contact gekomen nadat er een huiszoeking was gedaan in de flat van een vriend van David. De smeris was binnengestormd en had drugs gevonden. Hij had hen gearresteerd en in hechtenis genomen. Iedereen behalve David. Hem hadden ze in een burgerauto gezet, waarna ze door de stad waren gaan rijden en hem hadden verteld dat ze hem al heel lang in het oog hielden. Ze hadden gezegd dat ze het idee hadden dat David eigenlijk het criminele circuit uit wilde en vroegen wat hij ervan vond om in contact te komen met een contactpersoon bij de politie zodat hij informatie kon doorspelen. Daar, in die politieauto op weg naar het arrestlokaal met een eventuele gevangenisstraf in het vooruitzicht zei hij onmiddellijk ja. Hij dacht dat het nu of nooit was. Dit zou zijn kans zijn om het criminele leven vaarwel te zeggen.

Sven kwam later naar hem toe in zijn cel. Daar begon David al te vertellen over wat er om hem heen gebeurde in de hoop dat hij uit hechtenis zou worden ontslagen en een eventuele gevangenisstraf kon ontlopen. Het bleek dat Sven daar niet bij kon helpen. Hij zei dat het zo niet werkte. Hij moest zijn straf uitzitten, maar daarna kon hij ervoor kiezen informant te worden.

Toen David vrijkwam had hij er goed over kunnen nadenken. Hij wilde informant worden en wist dat hij voortaan voortdurend op zijn hoede moest zijn. Zelfs ten opzichte van smerissen. Die waren niet te vertrouwen, wist hij. Sven probeerde te doen alsof hij om David gaf, maar David begreep dat hij hem nooit alles kon vertellen wat hij wist. Hij kende informanten die per vergissing waren verraden door politiemensen. Ze waren in levensgevaarlijke situaties beland en hadden het land uit moeten vluchten. David moest voor zichzelf zorgen.

Als Sven met een mobiel wilde proberen David te paaien in afwachting van het geld dat hij zou krijgen, dan was David daar niet van onder de indruk. Een nieuwe telefoon was wel het laatste waar hij nu mee bezig was. Hij bladerde een beetje door de apps heen en stopte hem toen in zijn broekzak. Nadat Sven in zijn oude telefoon had gekeken zonder blijkbaar iets te vinden wat hij interessant vond, gaf hij hem weer aan David.

‘Je neemt op als ik bel,’ zei Sven. ‘Geef mij je oude zodra je de nummers hebt overgezet.’

David stond op, pakte zijn sporttas en liep naar buiten.

Aanvankelijk was het zijn taak als informant geweest om te vertellen waar bepaalde criminelen zich ophielden, met wie ze omgingen en waar ze zich mee bezighielden. De betaling die David kreeg was verre van een salaris voor een fulltime baan, maar als hij goede informatie verschafte kreeg hij meer. Hij had het geld nodig om zijn vriendin, Saga, te laten zien dat hij tegenwoordig zijn leven op orde had en geld verdiende. Ze dacht dat hij fulltime bij een verhuisbedrijf werkte, maar daar had hij slechts af en toe een klus als ze extra mensen nodig hadden. Over dit werk kon hij niemand iets vertellen. Zelfs niet aan Saga. Dat had Sven hem heel duidelijk gemaakt.

Heel snel nadat David zijn straf had uitgezeten had Sven David gevraagd om zich te oriënteren op zwaardere criminele groeperingen en dan vooral op een bende die sterk gegroeid was en waar de smerissen kennelijk moeilijk grip op konden krijgen. Die heette de Blood Family en onderscheidde zich op een flink aantal punten van de rest. De leden kwamen ergens uit de noordelijke buitenwijken en hielden zich bijvoorbeeld niet bezig met invordering en afpersing zoals sommige motorclubs, maar ze zagen zichzelf als zakenmensen pur sang. Hun belangrijkste bezigheid was de verkoop van auto’s, drugs en wapens. Het was ook de enige criminele bende die vrouwelijke leden accepteerde. Het was David gelukt om dichter bij de Blood Family in de buurt te komen dan hij eigenlijk wilde. De bendeleider had hem al vroeg in het oog gekregen en hem de opdracht gegeven kleinere zaken uit naam van de bende af te handelen. Toen David dat aan Sven had verteld, was deze helemaal buiten zichzelf geraakt en had hij gezegd dat David natuurlijk ja moest zeggen en aan hem verslag moest blijven uitbrengen. Die kleinere zaken waren later riskantere opdrachten geworden.

Toen David over straat liep zoemde zijn nieuwe telefoon in zijn broekzak. Hij pakte hem en keek op het scherm. Hij draaide zich onmiddellijk om en keek achterom naar het café. Sven knikte hem door het raam heen toe.

4

‘De maatschappelijk werkster is net bij hem geweest,’ zei de arts van de aanslagpleger en hij gebaarde dat ik kon plaatsnemen op een stoel in zijn steriele spreekkamer.

Ik gluurde naar het plaatje dat op zijn witte jas gespeld zat. DR.NAIR, stond erop. Hij was niet veel langer dan ik. Hij was waarschijnlijk rond de vijfenvijftig. Een zwak accent verraadde dat Zweeds niet zijn moedertaal was. Hij pakte een bril, die samen met een paar pennen in zijn borstzakje zat. Hij zette hem op zijn neus en opende de map die hij vasthad.

Ik voelde me niet op mijn gemak nu ik rustig met een arts moest gaan zitten praten in de klinisch schone maar toch op een of andere manier zieke omgeving. In plaats daarvan liep ik door de kamer rond. Ik deed alsof ik de tekst op een poster met botten las die aan de muur hing, maar zag eigenlijk niet wat er stond. Ik had altijd al moeite gehad met ziekenhuizen. Vooral na mijn laatste ervaring in Engeland een paar maanden geleden. Daarna had ik er geen voet meer gezet.

‘Ik betwijfel ernstig of Fred wel in staat is verhoord te worden...’

‘Hoe gaat het met hem?’ onderbrak ik hem.

‘Hij is bij de explosie beide benen kwijtgeraakt. Afgezien daarvan heeft hij bekkenfracturen, brandwonden en in grote delen van zijn lichaam verwondingen opgelopen door metaalsplinters. Hij heeft geluk gehad dat hij nog leeft.’

‘Hoelang is hij al bij kennis?’ vroeg ik en ik bestudeerde een bekkenbot op het affiche aan de muur.

Skelet, lijk, afgerukte lichaamsdelen, van alles wat met dode mensen te maken had kreeg ik braakneigingen. Ik herinnerde me vol afkeer afgerukte weefsels, repen kleding en bloed van mensen die voor de trein gesprongen waren, neergestoken, om het leven gekomen bij branden of verkeersongelukken. Oudere mensen die thuis waren overleden, wat pas na een paar weken door iemand werd opgemerkt. Als je bij de politie werkte was je vaak als eerste ter plaatse nadat een buur had gebeld en geklaagd over de stank in het trappenhuis. Lichaamssappen die waren weggevloeid en het lijk bijna aan de vloer in de woonkamer hadden vastgeplakt. Om maar te zwijgen van alle mensen die zich hadden verhangen, van bruggen en balkons waren gesprongen, omgekomen waren bij arbeidsongevallen en natuurlijk alle moorden.

‘Twee dagen,’ zei dokter Nair. ‘De SÄPO heeft meerdere keren geprobeerd contact met hem te krijgen. Volgens mij is dat niet zo goed gelukt, maar ik kreeg er niets over te horen.’

‘Kan hij praten?’ vroeg ik.

‘De maatschappelijk werkster heeft enige communicatie met hem gehad. Tegen mij heeft hij slechts licht geknikt. Maar dat is niet zo vreemd. Het is heel traumatisch wat hij de afgelopen dagen heeft meegemaakt. Mensen zouden dat niet moeten meemaken.’

‘Vergeet niet dat hij waarschijnlijk een terrorist is, die ervoor heeft gekozen een bomgordel om te gespen en waarschijnlijk talloze onschuldige mensen wilde doden.’

Hij schudde zijn hoofd.

‘Bij ons maken we geen onderscheid tussen mensen. Iedereen heeft recht op de best mogelijke zorg.’

Hij stond op en liep naar de deur.

‘Ik loop met u mee. U moet hem voorzichtig aanpakken. Hij is heel zwak, en geestelijk fragiel.’

Ook al weet ik dat mijn gevoelsleven niet hetzelfde was als dat van anderen, toch vond ik het moeilijk te begrijpen dat iemand sympathie kon hebben voor mensen als hij. Ik snapte niet wat het nut was om je misnoegen te tonen door jezelf en talloze andere mensen te doden. Deze aanslagpleger was het bovendien niet gelukt. Ik zuchtte. Dat ik het verhoor met hem in het ziekenhuis moest doen maakte de zaak er niet beter op.

Ik liep de gang door, schuin achter de arts aan. In het wit geklede spoken met maskers voor hun neus en mond kwamen ons in de gang tegemoet. De lucht van steriele vloeistoffen prikte in mijn neus. Ik werd er misselijk van.

Het was niet te missen welke kamer van hem was. Er stonden twee collega’s in burger voor de deur.

‘AED,’ zei ik en ik liet hun mijn badge zien.

Zonder iets te zeggen lieten ze mij en de arts passeren. Zoals gewoonlijk zeiden de collega’s van de SÄK geen hallo en knikten ze niet eens als je hen begroette. De hiërarchie was weer duidelijk. In deze zaak zou het voor mij bij één verhoor blijven, dat was alles.

In de deuropening keerde ik mij naar de arts.

‘Ik ga alleen naar binnen. Ik wil niet dat hij voor of tijdens het verhoor beïnvloed wordt door andere mensen.’

Dokter Nair stond stil.

‘Ik ben verantwoordelijk voor zijn gezondheid zolang hij hier is...’

‘Helaas,’ zei ik. ‘Op grond van de geheimhoudingsplicht is het niet toegestaan dat u bij het verhoor aanwezig bent.’

Een van de collega’s van de SÄK zette een stap dichter naar ons toe. Hij sloeg zijn armen over elkaar, keek naar dokter Nair en maakte een hoofdgebaar naar de gang. Toen dokter Nair besefte dat het geen zin had te argumenteren schudde hij zijn hoofd, draaide zich om en liep terug.

Zonder te weten wat me te wachten stond, opende ik voorzichtig de deur en ik ging naar binnen.

5

Het ziekenhuisbed zweefde boven de grond. Fred Sjöström had dagenlang rondgedoold in een droomachtige, hallucinante toestand. Misschien wel weken? Hij wist het niet. Hij had er vage herinneringen aan dat hij door gangen was gereden. Witte tunnels waar geen eind aan leek te komen. Lichte plafonds die hoog boven hem voorbijgleden. Die bij elke bocht tolden. Kale muren. Vage schaduwen van in het wit geklede mensen die langszweefden.

Daarna was de pijn gekomen. In zijn jaren in het buitenland had hij enorme lichamelijke pijn doorstaan. Hij had dagenlang in de hitte gelopen, in vochtige, koude kleding buiten gelegen terwijl het onder nul was. Hij had met open wonden geleefd die niet wilden helen, hij had zelfs schotwonden gehad. Pijn die niet met woorden te beschrijven was. Maar dat was niets vergeleken met wat hij nu doormaakte. De pijn die hij had gevoeld toen hij bijkwam voelde aan als elektrische stoten die door zijn lichaam trokken. Zijn benen waren het ergst. Hij was ’s nachts wakker geworden en had net zo lang gegild totdat er een verpleegster was binnengekomen die hem nog meer morfine had gegeven.

Hij keek omlaag naar zijn lichaam. In de oorlog had hij afgerukte lichaamsdelen gezien en heel lelijke wonden, maar wat hij onder zijn eigen deken zag benam hem de adem. Alles was weg. Zijn voeten. Zijn enkels. Zijn kuiten. Zijn knieën. Hoog op zijn dijbenen zaten twee grote witte buizen vast. Ze zagen er heel vreemd uit. Als twee vormeloze gipsklompen. Zo zwaar dat hij ze niet kon bewegen. En dan de pijn. Hoe kon de natuur dat zo geregeld hebben? Wat had het voor zin om pijn te voelen in lichaamsdelen die er niet meer waren?

Op het ogenblik was hij verdoofd door de morfine. Zijn pezige armen lagen als zware stokken langs de zijkant van zijn lichaam. Hij kon zijn hoofd iets draaien, maar hij kon het niet van zijn kussen optillen.

Er waren veel mensen in de kamer geweest. Witte jassen die in en uit liepen, waaronder de arts met een bezorgde uitdrukking op zijn gezicht. Er waren ook een paar mannen in donkere kleding geweest. Hij had eerst niet begrepen wie dat waren. Ze hadden informatie gewild. Vragen gesteld over wie hij was en met wie hij samenwerkte.

Er was ook een maatschappelijk werkster geweest. Haar stem klonk rustig. Vriendelijk. Bijna dromerig. Ze had troostende woorden gesproken. Ze had over zijn toestand gepraat. En over zijn ziekte. De diagnose waarover hij niet had willen praten.

Hij had al lang geweten dat er iets mis was. Hij was afgevallen en kon moeilijk eten. Zijn anders zo sterke, taaie lichaam had het voor de eerste keer in zijn leven laten afweten. Nadat hij op zijn werk was ingestort was hij per ambulance naar het ziekenhuis vervoerd. Daar kreeg hij het te horen. Alvleesklierkanker. Stadium drie. Het was zinloos om delen van de alvleesklier weg te halen, omdat de kanker te laat was ontdekt en al was uitgezaaid.

Fred had de mededeling zonder een woord te zeggen aangehoord. Hij had alleen voor zich uit gestaard. De arts had de diagnose herhaald. Hij had gezegd dat hij het zo vaak als nodig was wilde uitleggen, zodat Fred zou snappen wat zijn ziekte inhield. Fred had het de eerste keer al begrepen, maar had niets kunnen bedenken om te zeggen. Uiteindelijk had hij rustig zijn hand opgeheven naar de arts en geknikt om te laten zien dat hij het begreep. Daarna had hij het ziekenhuis verlaten.

Die dag had hij een besluit genomen. Hij had geweten wat hij moest doen om te zorgen dat zijn leven, ondanks alles wat er was gebeurd, zin zou hebben. Hij wilde niet dat de ziekte hem zou doden, maar hij wilde zijn leven op zijn eigen voorwaarden beëindigen. Met een boodschap. Hij had niets meer te verliezen.

Het was zinloos om met de maatschappelijk werkster over zijn ziekte te praten, maar hij vond het fijn dat ze er was. Hij had een verpleegkundige tegen een andere horen zeggen dat zijn bloeddruk was gezakt nadat de maatschappelijk werkster was geweest. Dat zijn ademhaling regelmatiger werd. Haar kalme stem had hem een harmonieus gevoel gegeven dat hij, voor zover hij het zich kon herinneren, nog nooit had gehad.

Hij geloofde dat de jaren in oorlog hem hadden voorbereid. Hij en zijn maten hadden hun lichamen gegeven, hun levens, voor datgene waar ze in geloofden. Of om aan hun vorige leven te ontsnappen. Ze hadden allemaal hun eigen redenen gehad om dienst te nemen. Sommigen hadden het vanwege een hogere macht gedaan, of om te voelen dat ze leefden. Want ook al wist hij dat hij in de strijd kon omkomen, hij had zich altijd sterk gevoeld. Onsterfelijk.

Zich zo dicht bij de dood bevinden riep het opperste gevoel van leven in hem op.

Hij was bereid geweest te sterven. Maar dat was daar en toen. Niemand kon zich voorbereiden op wat hij nu meemaakte.

Het enige wat hem geruststelde was dat hij niet lang meer had. Binnenkort zou alles voorbij zijn.

De ziekenhuisdeur was opengegaan. De scharnieren piepten. Het geluid sneed door zijn hoofd. Metaal op metaal. Hij kon zijn handen niet tegen zijn oren drukken. Het was al inspanning genoeg om zijn ogen open te krijgen. Hij trok zijn wenkbrauwen op als een eerste aanzet, in de hoop dat het dan makkelijker werd. Zijn oogleden lagen als loodzware gepantserde schermen over zijn oogbollen. Hij gaf het op. Liet ze dicht. Concentreerde zich in plaats daarvan op zijn ademhaling. Zijn longen. Zuurstof in zijn bloed krijgen. Dat was belangrijk. Langzaam. In. Uit.

Ze hadden hem van de beademing gehaald. Sindsdien jeukte zijn keel en was die zo droog als schuurpapier. Hij deed een poging zijn keel te schrapen. Dat lukte niet zonder kracht.

Net als vlak voor de knal voelde hij zich afgesneden van zijn lichaam. Alsof hij iemand anders was. Iemand die ernaast stond en hem observeerde. Die zag waardoor hij werd gekweld. Die zijn wanhoop zag. Zijn teleurstelling over het feit dat hij er nog steeds was. Dat hij bij bewustzijn was. En toch wist hij soms niet of hij dat wel echt was.

De stappen die van de deur aan waren gekomen waren licht en klikkend, in tegenstelling tot de andere die door de kamer hadden gelopen. Ze hielden stil bij het voeteneinde.

‘Fred Sjöström. Ik ben Leona Lindberg.’

Ergens wist hij de kracht vandaan te halen om zijn oogleden open te krijgen. Hij bekeek de vrouw voor zich aandachtig. Toen hij had scherpgesteld zag hij twee vermoeide ogen naar hem kijken.

‘Ik ben rechercheur en werk op de afdeling voor ernstige delicten. Ik heb het bevel gekregen hiernaartoe te komen om u te verhoren.’

Zo zag ze er dus uit. Leona Lindberg. Hij wist niet wat hij zich had voorgesteld, maar niet precies dit. De ene helft van haar gezicht werd verlicht door het licht dat door het raam viel, zodat die wang spookachtig bleek was. Haar donkere onhandelbare haar leek aan de zijkanten van haar hoofd zijn eigen leven te leiden. Hij bedacht dat het uitzonderlijk was dat iemand zulk donker haar had en tegelijk zo’n bleke huid. Ze was jong, waarschijnlijk rond de dertig, maar zag er toch op een of andere manier uitgeput uit.

Hij had niet kunnen praten, maar met de grootste moeite was hij erin geslaagd een pen vast te houden en een regel te schrijven op een blaadje aan de SÄPO. ‘Ik praat alleen met Leona Lindberg,’ luidde de tekst. Hij wist niet of ze nou Lindberg of Lindblom heette, maar kreeg nu bevestigd dat wat hij had opgeschreven klopte.

‘Ik heb geen zin om hier lang mee bezig te zijn en bovendien heb ik een hekel aan ziekenhuizen, dus als u erbij blijft dat u niet wilt praten, bewijst u ons allebei een dienst. Dan hoeven we elkaars tijd niet te verspillen,’ zei ze.

Hij bleef naar haar kijken. Haar blik zwierf rond. Ze leek naar de slangen, hulpmiddelen en apparatuur om hem heen te kijken.

‘Ik moet u ervan op de hoogte brengen dat de u eerder meegedeelde verdenking van een terroristische aanslag door middel van een explosie voor het oostelijke gebouw van het parlement, een explosie die gevaar opleverde voor de openbare veiligheid op 30 mei om 13.55 uur, blijft bestaan. U hebt recht op de aanwezigheid van een advocaat, zowel tijdens het vooronderzoek als bij een eventuele rechtszitting. Hebt u de naam van een advocaat die u erbij wilt hebben?’

Ze zweeg, wachtte op antwoord. Hij probeerde haar aan te spreken. Hij spande zijn buik en longen aan, maar het enige wat hij kon uitbrengen was een geluid dat meer aan een zacht kuchje dan aan een woord deed denken.

‘Als u niet met mij wilt communiceren is dat zoals gezegd prima,’ vervolgde ze en ze pakte de tas die ze op de grond onder het bed had neergezet.

Hij deed een nieuwe poging om te praten.

‘Ik moet u ook nog meedelen dat u het recht hebt te zwijgen tijdens het verhoor als u dat wilt.’

Hij deed zijn uiterste best. Spande zich tot het uiterste in. Helemaal geen geluid deze keer. Een afgrond vol duisternis en angst overspoelde hem. Hij kon zich niet bewegen. Niet praten. Hij wilde schreeuwen, maar het lukte hem niet. Hij zat gevangen in zijn eigen lichaam.

Ze hing de tas over haar schouder en liep naar de deur. Hij deed alles wat hij kon.

‘U...’

Zijn stem verdween. Maar ze had het geluid opgevangen. Ze draaide zich om. Ze keek hem met gefronste wenkbrauwen aan. Ze kwam dichterbij en boog zich langzaam over hem heen. Pas toen haar gezicht heel dichtbij was, probeerde hij het nog een keer. Op de volgende uitademing. Hij ademde in.

‘U bent... het die...’

Nieuwe inademing. Nog een. Hij nam weer een aanloop.

‘... est sacrée.’

Ze bleef staan en bekeek hem aandachtig, waarna ze zich weer omdraaide en de kamer verliet.

6

‘Ik wil met de arts van Fred Sjöström, dokter Nair, praten,’ zei ik tegen een van de verpleegkundigen terwijl ik met mijn vingertoppen over mijn ene slaap wreef.

Mijn hoofd knalde bijna uit elkaar. Ik zocht in mijn tas naar een pijnstiller.

‘Hij is net naar huis gegaan. Maar u kunt hem nog net inhalen als u... Daar is hij!’

Ze wees door de gang naar de liften. Aan de andere kant van de glazen deur zag ik de brede rug van een man. Ik liep snel. Als de verpleegkundige hem niet had aangewezen, had ik hem van achteren nooit herkend. Het was altijd vreemd om artsen in normale kleding te zien. Het leek net alsof ze dan hun identiteit kwijtraakten. Ik haalde hem in.

‘Dokter Nair!’

Hij keek naar mij toen de liftdeuren opengingen. Ik liep achter hem aan naar binnen.

‘Ik heb meer informatie nodig over de toestand van Fred Sjöström.’

‘Ik ben net op weg naar huis. Kan het tot morgen wachten?’ vroeg hij en hij drukte op de liftknop.

De deuren sloten. Ik ging aan de andere kant van de lift staan.

‘Hij lijkt verward te zijn, kan het zijn dat hij zich niet herinnert wat er is gebeurd? Ik bedoel, is dat mogelijk?’

‘Patiënten die bewusteloos zijn geweest hebben bijna altijd gaten in hun geheugen. Hoe omvangrijk die zijn en hoelang het duurt is per persoon verschillend. Sommige mensen herinneren zich alles behalve het ongeluk zelf, andere hebben moeite zich een aantal weken voorafgaand aan het ongeluk te herinneren. Het komt zelden voor dat ze zich een periode van jaren niet herinneren.’

De lift ging langzaam naar beneden.

‘Ik zou u aanraden om minstens een week te wachten met het stellen van gedetailleerde vragen als u iets aan het verhoor wilt hebben,’ zei hij.

‘Een week?!’ zei ik en ik schoot in de lach. ‘Dat zouden ze eens moeten horen bij de SÄK.’

Zoals gewoonlijk leefden ze in de gezondheidszorg in hun eigen bubbel. Dokter Nair leek zich totaal niet te bekommeren om de druk vanuit de buitenwereld om informatie van de man te verkrijgen. Ik had er geen probleem mee dat het verhoor werd opgeschoven, zo kreeg ik meer tijd voor mijn eigen plannen, maar het zou me verbazen als Alexandra het zou accepteren een hele week te wachten om hem weer te verhoren. Maar het was het proberen waard.

‘Fred heeft veel om mee te dealen,’ vervolgde dokter Nair. ‘Het kost tijd om te accepteren en te verwerken dat hij geen benen meer heeft, en als hij al eerder in zijn leven traumatische gebeurtenissen heeft meegemaakt dan is de kans groot dat hij de herinneringen daaraan verdringt. Bijkomen na een zelfmoordpoging zorgt vaak voor een teleurstelling die voor buitenstaanders moeilijk te begrijpen valt. Als iemand wakker wordt in het ziekenhuis vormt dat weer een bewijs van het feit dat hij waardeloos is, dat hij nergens in slaagt, dat het niet eens lukt om zijn eigen leven te beëindigen.’

De lift produceerde een schrapend geluid. Dat maakte dat ik naar het display keek waarop te zien was op welke verdieping we waren.

‘Hij reageert ook heel heftig op spuiten. Hij rukt de infuusnaald er de hele tijd uit. De verpleegkundigen hebben het niet makkelijk met hem.’

De liftdeur ging open. Ik liep achter dokter Nair aan naar buiten. Ik voelde hoe mijn gsm zoemde in mijn broekzak. Ik pakte hem en keek op het scherm. Een sms.

‘Het moet heel zwaar voor hem zijn,’ zei ik.

Dat was nogal duidelijk na alles wat er gebeurd was en na wat dokter Nair zojuist had gezegd. En toch keek hij me verbaasd aan. Alsof ik de eerste persoon bij de politie was die naar hem luisterde.

‘Fijn om te horen dat iemand van jullie begrip heeft voor de medische kant. Zijn situatie is buitengewoon en zijn herstel wordt niet bevorderd als politiemensen hem allerlei gedetailleerde vragen gaan stellen.’

Delay means consequences stond er in de sms.

Hij was van Armand. Ik had geprobeerd de betaling van het geld dat ik hem schuldig was uit te stellen. Als ik me niet had hoeven bezighouden met deze lastige zaak had ik meer tijd gehad om geld binnen te halen door middel van het nieuwe project dat ik ging opzetten. Geld waarmee ik Armand zou kunnen paaien. Alles in één keer ging niet lukken, maar beetje bij beetje was beter dan niets. Nu probeerde hij me te bedreigen door te schrijven dat het consequenties voor mij zou hebben als ik niet op tijd leverde.

‘Ook al zegt hij af en toe een woord, zijn lichamelijke toestand is nog steeds ernstig en hij heeft een grote kans op infecties,’ vervolgde dokter Nair. ‘Psychisch gezien moet er tot hem doordringen wat er is gebeurd, hij moet accepteren dat hij nog leeft, begrijpen wat het betekent om zonder zijn verloren benen te leven en hulp krijgen om de hele gebeurtenis te verwerken.’

‘Ik begrijp het,’ zei ik en ik knikte bezorgd.

Normaal gesproken zou ik de man uur na uur hebben verhoord tot hij niets anders meer kon dan de waarheid vertellen. Niet helemaal volgens de regels, omdat we een verdachte niet mochten uitputten, maar de grenzen daarvoor waren niet overduidelijk en soms was het nodig om in een zo vroeg mogelijk stadium informatie los te krijgen. Als je er maar voor zorgde dat de verdachte eten kreeg en redelijk wat slaap, dan ging het altijd wel goed. Maar in dit geval had ik goede redenen om naar dokter Nair te luisteren.

‘Hoe beter zijn genezingsproces verloopt, hoe meer informatie we kunnen verwachten, lijkt me?’ zei ik. ‘Het zal moeilijk uit te leggen zijn aan mijn baas en aan de SÄPO, maar als u erbij blijft dat hij pas volgende week verhoord mag worden, dan zal ik hun uitleggen dat we met het verhoor moeten wachten totdat zijn medische toestand verbeterd is.’

Dokter Nair keek me verbaasd aan.

‘We moeten elkaar natuurlijk niet tegenwerken,’ vervolgde ik. ‘Hij praat nauwelijks en we weten niet hoeveel hij zich herinnert, dus er zullen veel verhoren voor nodig zijn voordat we de zaak hebben afgerond. U en ik moeten op goede voet met elkaar staan. Er is maar al te vaak onenigheid geweest tussen de politie en medici over dit soort dingen. Zo wil ik niet werken.’

Ik stak hem mijn hand toe. Hij leek bijna gechoqueerd toen hij die langzaam aannam.

Zodra we uiteen waren gegaan, belde ik Alexandra. Nu kon ik zeggen waar het op stond en hoefde ik geen verhaal te verzinnen over dat hij een paar woorden had gezegd, maar het belangrijkste had weggelaten, zoals gebruikelijk was bij verhoren. Verdachten konden allerlei onbelangrijke dingen vertellen, maar als het op de verantwoordelijkheid aankwam, het deel dat ging over het misdrijf waar ze zich schuldig aan hadden gemaakt, dan werden ze vaak ontwijkend. Mijn tweede gedachte was om te zeggen dat hij het zich niet herinnerde. Het kwam wel vaker voor dat verdachten beweerden dat ze een slecht geheugen en opvallende black-outs hadden. Daar had je als ondervrager algauw genoeg van. Vooral als degene zich talloze details herinnerde van voor het misdrijf werd begaan, en net zoveel van daarna, maar erin geslaagd was nét het ogenblik waarop hij bijvoorbeeld het mes in de buik van een onbekende stak om een of andere ondoorgrondelijke reden te vergeten. Maar in dit geval hoefde dat niet. Nu had een arts gezegd dat we moesten wachten met verhoren. Het was geen formele uitspraak, maar toch een aanbeveling op basis van een medische beoordeling. Met een beetje mazzel zou dat voldoende zijn.

7

‘Leona Lindberg, kunt u iets zeggen over wat de zelfmoordterrorist tijdens het verhoor heeft losgelaten?’

Een journaliste duwde een microfoon met de grootste windkap die ik ooit had gezien voor mijn gezicht zodra ik een paar passen bij de ingang van het ziekenhuis vandaan was.

‘Heeft hij iets gezegd over het motief voor de bomaanslag?’

Ik schudde mijn hoofd en liep snel verder naar de parkeerplaats. De vrouw liep achter me aan.

‘Maakt hij deel uit van IS, of Al-Qaeda, of een andere terroristische organisatie? Moet het publiek zich er zorgen om maken dat er nog meer mensen zoals hij in de stad zijn?’

Het bleef vragen regenen. Ik liep verder zonder een woord te zeggen. Ik hoopte dat ze het zou opgeven. Voordat ik bij de auto was, was er nog een journalist bij gekomen.

‘Kunt u iets zeggen over hoe de bomgordel eruitzag?’ vroeg hij.

Ik begreep dat de SÄK mij als ondervrager bij de zaak had gehaald omdat de journalisten er lucht van hadden gekregen dat ik met de zaak van doen had. Ik ontweek hen. Nam ook niet op als er werd gebeld met een afgeschermd nummer of een nummer dat ik niet herkende. Eén woord van mij zou hun genoeg energie voor vijftien nieuwe vragen geven.