Margaret Atwood

De MaddAddam-trilogie

Vertaald door Tineke Davids en Lidwien Biekmann

2019 Prometheus Amsterdam

Oorspronkelijke titels Oryx and Crake, The Year of the Flood, MaddAddam

© 2003, 2009, 2013 Margaret Atwood

© 2019 Nederlandse vertaling Uitgeverij Prometheus en Tineke Davids (Oryx en Crake) en Lidwien Biekmann (Het jaar van de vloed, MaddAddam)

Omslagontwerp Jan van Zomeren

Foto auteur Jean Malek

eBook Mat-Zet bv, Soest

www.uitgeverijprometheus.nl

ISBN 978 90 446 4192 9

Oryx en Crake

Ik had je misschien, net als anderen, kunnen verbazen met vreemde, onwaarschijnlijke verhalen, maar ik heb ervoor gekozen gewone feiten te berichten, op de eenvoudigste manier, in de simpelste stijl, want mijn belangrijkste bedoeling was je te informeren, niet je te amuseren.

JONATHAN SWIFT, Gulliver’s Travels

Was er geen veiligheid? Geen uit het hoofd leren van de manier waarop de wereld in elkaar zit? Geen gids, geen schuilplaats, maar was alles een wonder, een sprong vanaf de top van een toren, de lucht in?

VIRGINIA WOOLF, To the Lighthouse

1

Mango

Sneeuwman wordt wakker voordat het licht is. Hij blijft liggen, roerloos, luisterend naar het opkomend tij, de ene golf na de andere, klotsend over de verschillende barricaden, wisj-wasj, wisj-wasj, het ritme van een hartslag. Hij zou zo graag willen geloven dat hij nog slaapt.

Aan de oostelijke horizon is een grauwe nevel zichtbaar, nu beschenen door een roze, dodelijke gloed. Merkwaardig dat die kleur nog steeds teder lijkt. De torens in zee tekenen hun zwarte silhouetten daartegen af, en rijzen onwaarschijnlijk op uit het roze en lichtblauw van de lagune. De kreten van de vogels die daar nestelen, en de verre oceaan die schuurt tegen de surrogaatriffen van verroeste auto-onderdelen en door elkaar gegooide bakstenen en allerlei puin, het klinkt bijna als vakantieverkeer.

Uit gewoonte kijkt hij op zijn horloge – roestvrijstalen kast, glimmende aluminium band, nog glanzend, al loopt het niet meer. Hij draagt het nu als zijn enige talisman. Een lege wijzerplaat is alles wat hij ziet: nul uur. Dat veroorzaakt een schok van angst, die afwezigheid van officiële tijd. Niemand, nergens, weet hoe laat het is.

‘Rustig maar,’ zegt hij tegen zichzelf. Hij haalt een paar keer diep adem, dan krabt hij aan zijn insectenbeten, eromheen, niet waar het het meest jeukt, voorzichtig om geen korstjes te verwijderen: bloedvergiftiging is wel het laatste wat hij kan gebruiken. Dan laat hij zijn blik glijden over het terrein beneden hem: alles rustig, geen schubben en staarten. Linkervoet, rechtervoet, rechterhand, linkerhand – hij klimt uit de boom naar beneden. Na de twijgjes en de bast te hebben afgeveegd, windt hij zijn vuile laken om zich heen als een toga. Zijn authentieke replica van de honkbalpet van de Red Sox heeft hij die nacht voor de zekerheid aan een tak gehangen; hij kijkt er even in, verwijdert een spin, zet hem op.

Hij loopt een paar meter naar links, pist in de struiken. ‘Kop op,’ zegt hij tegen de sprinkhanen die wegschieten onder die aanval. Dan stapt hij naar de andere kant van de boom, een flink eind weg van zijn gebruikelijke urinaal, en voelt in de bergplaats die hij geïmproviseerd heeft van een paar betonnen platen, van binnen gevoerd met kippengaas om de ratten en muizen weg te houden. Hij heeft daar een paar mango’s opgeborgen, in een plastic zak geknoopt, en een blik Sveltana No-Meat-cocktailworstjes, en een kostbare halve fles scotch – nee, eerder voor eenderde vol – en een energiereep met chocoladesmaak die hij geschooid heeft op een caravankamp, nu slap en kleverig in de verpakking. Hij kan zich er nog niet toe brengen hem op te eten: het zou wel eens de laatste kunnen zijn die hij ooit zal vinden. Hij bewaart daar ook een blikopener, en zonder duidelijke reden een ijsprikker; en zes lege bierflesjes, om sentimentele redenen, en om zoetwater op te slaan. En dan is er zijn zonnebril; die zet hij op. Een van de lenzen ontbreekt, maar het is beter dan niets.

Hij maakt de plastic zak open: er is nog maar één mango over. Gek, hij had gedacht dat het er meer waren. De mieren zijn erin doorgedrongen, hoewel hij de zak zo stevig mogelijk had dichtgeknoopt. Ze lopen nu al over zijn armen, de zwarte en de gemene kleine gele. Verbazingwekkend zo gemeen als ze kunnen steken, vooral de gele. Hij veegt ze weg.

‘De strenge handhaving van dagelijkse routine zorgt voor een goede stemming en voor het behoud van gezond verstand,’ zegt hij hardop. Hij heeft het gevoel iets uit een boek te citeren, uit een of ander verouderd, zwaarwichtig handboek voor Europese kolonisten die op plantages het een of ander verbouwen. Hij kan zich niet herinneren ooit iets dergelijks gelezen te hebben, maar dat zegt niets. Er zijn veel lege plekken in zijn restje hersenen, waar vroeger het geheugen zat. Rubberplantages, koffieplantages, juteplantages. (Wat was jute?) Hun zou verteld zijn dat ze tropenhelmen moesten dragen, dat ze zich moesten omkleden voor de avondmaaltijd, dat ze geen inheemsen moesten verkrachten. Het woord ‘verkrachten’ zou niet gebruikt zijn. Men moest zich onthouden van verbroedering met de vrouwelijke bewoners. Of anders geformuleerd…

Overigens wil hij wedden dat ze zich niet onthouden hadden. Minstens negen van de tien keer.

‘Gezien de verzachtende,’ zegt hij. Hij merkt dat hij daar met open mond staat, probeert zich de rest van die zin te herinneren. Hij gaat op de grond zitten en begint de mango op te eten.

Wrakhout

Op het witte strand, vermalen koraal en vermorzelde botten, wandelt een groepje kinderen. Ze moeten gezwommen hebben, ze zijn nat en glimmen nog. Ze zouden voorzichtiger moeten zijn: wie weet waarvan de lagune vergeven is. Maar ze zijn onvoorzichtig; anders dan Sneeuwman, die er geen teen in wenst te steken, zelfs niet ’s nachts wanneer de zon hem niet te pakken kan nemen. Of hola: vooral niet ’s nachts.

Hij kijkt met afgunst naar hen, of is het weemoed? Dat kan het niet zijn: hij heeft als kind nooit in zee gezwommen, heeft nooit zonder kleren op een strand rondgelopen. De kinderen doorzoeken het terrein, bukken zich, rapen wrakhout op; ze overleggen onderling, bewaren sommige dingen, gooien andere weg; hun schatten bergen ze op in een gescheurde zak. Vroeg of laat – daar kan hij zeker van zijn – zullen ze hem komen zoeken waar hij zit in zijn wegrottend laken, met zijn armen om zijn schenen, sabbelend op zijn mango, schuilend in de schaduw van de bomen vanwege die gruwelijke zon. Voor de kinderen – met een dikke huid die tegen ultraviolet is bestand – is hij een schepsel van de vaagheid, van de schemer.

Daar komen ze aan. ‘Sneeuwman, o Sneeuwman,’ zeggen ze op hun zangerige manier. Ze komen nooit te dicht bij hem. Is dat uit respect, zoals hij zou willen denken, of omdat hij stinkt?

(Hij stinkt inderdaad, dat weet hij heus wel. Hij is smerig, hij is adellijk, hij ruikt als een walrus – naar olie, naar zout, naar vis – niet dat hij ooit een dergelijk beest heeft geroken. Maar hij heeft plaatjes gezien.)

De kinderen maken hun zak open en zingen: ‘O Sneeuwman, wat hebben we gevonden?’ Ze halen de dingen te voorschijn, steken ze omhoog alsof ze ze te koop aanbieden: een wieldop, de toets van een piano, een brok van een lichtgroene limonadefles, glad gesleten door de oceaan. Een plastic BlyssPluss-doosje, leeg; een ChickieNobs Bucket O’Nibbins, idem dito. De muis van een computer, of de kapotte resten daarvan, met een lange, dunne staart.

Sneeuwman krijgt zin om te huilen. Wat kan hij hun vertellen? Er is geen enkele manier om uit te leggen wat die eigenaardige dingen eigenlijk zijn, of geweest zijn. Maar ze hebben vast al geraden wat hij zal zeggen, want dat is altijd hetzelfde.

‘Dat zijn dingen van vroeger.’ Hij houdt zijn stem vriendelijk, maar afstandelijk. Een kruising van pedagoog, waarzegger en vriendelijke oom – zo hoort hij te praten.

‘Zijn ze gevaarlijk?’ Soms vinden ze blikken motorolie, afbijtmiddel, plastic flessen bleekwater. Boobytraps uit het verleden. Hij wordt beschouwd als specialist op het gebied van mogelijke ongelukken: scherpe vloeistoffen, schadelijke dampen, gifstoffen. Pijn van rare aard.

‘Dit, nee,’ zegt hij. ‘Dit is veilig.’ Op dat moment is hun belangstelling verdwenen, ze laten de zak bengelen. Maar weggaan doen ze niet: ze blijven staan, ze blijven staren. Hun jutterij op het strand is een smoesje. Ze willen voornamelijk naar hem kijken, omdat hij zo anders is als zij. Heel vaak vragen ze hem zijn zonnebril af te doen en dan weer op te zetten: ze willen zien of hij echt maar twee ogen heeft, of drie.

‘Sneeuwman, o Sneeuwman,’ zingen ze, niet zozeer tegen hem als voor elkaar. Voor hen is zijn naam niet meer dan twee lettergrepen. Ze weten niet wat een sneeuwman is, ze hebben nooit sneeuw gezien.

Het was een van Crakes regels dat je geen naam mocht kiezen waarvoor geen fysiek equivalent – al was het opgezet, of een skelet – gevonden kon worden. Geen eenhoorns, geen griffioenen, geen draken of basilisken. Maar die regels zijn niet meer van toepassing, en het was een bitter genoegen voor Sneeuwman geweest die twijfelachtige naam aan te nemen. De Verschrikkelijke Sneeuwman – hij bestond en bestond niet, schemerde aan de rand van sneeuwstormen, aapachtige mens of mensachtige aap, stiekem, ongrijpbaar, alleen bekend via geruchten en via zijn achterwaarts wijzende voetafdrukken. Men zei dat bergvolken op hem gejaagd hadden en hem gedood hadden wanneer ze de kans kregen. Men beweerde dat ze hem hadden gekookt, geroosterd, feestmaaltijden hadden georganiseerd; en die waren, zo veronderstelt hij, eens te opwindender geweest omdat ze grensden aan kannibalisme.

Ter wille van zijn huidige situatie heeft hij de naam afgekort. Hij is alleen Sneeuwman. Het verschrikkelijke heeft hij voor zichzelf gehouden, zijn eigen geheime boetekleed.

Na enige aarzeling hurken de kinderen in een halve cirkel voor hem neer. Een paar van de jongeren kauwen nog op hun ontbijt, en het groene sap druipt over hun kin. Het is ontmoedigend te zien hoe groezelig iedereen wordt zonder spiegels. Toch zijn ze verbijsterend aantrekkelijk, die kinderen – stuk voor stuk naakt, allemaal even volmaakt, allemaal met een verschillende huidskleur – chocolade, roze, thee, boter, room, honing – maar allemaal met groene ogen. De esthetica van Crake.

Ze staren vol verwachting naar Sneeuwman. Ze hopen vast dat hij met hen gaat praten, maar daarvoor is hij vandaag niet in de stemming. Hoogstens zal hij hun misschien zijn zonnebril laten bekijken, van heel dichtbij, of zijn glimmende, niet-functionerende horloge, of zijn honkbalpetje. Dat petje vinden ze mooi, maar ze begrijpen niet waarvoor hij zoiets nodig heeft – verwijderbaar haar dat geen haar is – en hij heeft er nog geen verzinsel voor bedacht.

Ze zijn een tijdje stil, staren naar hem, peinzend, maar dan doet de oudste zijn mond open. ‘O Sneeuwman, vertel ons alsjeblieft – wat is dat voor mos dat uit je gezicht groeit?’ De anderen stemmen daarmee in. ‘Vertel het ons, alsjeblieft, vertel het ons!’ Geen plaagstootjes, geen gegiechel: het is een serieuze vraag.

‘Veren,’ zegt hij.

Die vraag stellen ze hem minstens één keer per week. Hij geeft steeds hetzelfde antwoord. Zelfs in deze korte periode – twee maanden, drie? Hij is de tel kwijt – hebben ze een heleboel dingen over hem verzameld, allerlei gissingen: Sneeuwman was vroeger een vogel, maar hij weet niet meer hoe hij moet vliegen en de rest van zijn veren is uitgevallen, en dus heeft hij het koud en daarom heeft hij een tweede huid nodig, en moet hij zich inpakken. Nee: hij heeft het koud omdat hij zijn mannending kwijt is, en hij wil niet dat we dat zien. Daarom wil hij niet gaan zwemmen. Sneeuwman heeft rimpels omdat hij ooit onder water heeft gewoond, en daarvan is zijn huid gaan rimpelen. Sneeuwman is treurig omdat anderen die net zo zijn als hij, zijn weggevlogen over zee, en nu is hij helemaal alleen.

‘Ik wil ook veren,’ zegt de jongste. IJdele hoop: de mannen hebben geen baarden bij de Kinderen van Crake. Crake zelf had baarden irrationeel gevonden; ook had hij zich geërgerd aan het karwei van scheren, dus had hij de noodzaak daarvan afgeschaft. Alleen natuurlijk niet voor Sneeuwman: voor hem was het te laat.

Nu praten ze allemaal tegelijkertijd. ‘O Sneeuwman, o Sneeuwman, mogen wij ook alsjeblieft veren krijgen?’

‘Nee,’ zegt hij.

‘Waarom niet, waarom niet?’ zingen de twee kleinsten.

‘Wacht even, ik zal het aan Crake vragen.’ Hij steekt zijn horloge op naar de hemel, draait het rond aan zijn pols en brengt het dan naar zijn oor, alsof hij ernaar luistert. Ze volgen geboeid al zijn bewegingen. ‘Nee,’ zegt hij. ‘Crake zegt dat dat niet kan. Jullie krijgen geen veren. En nou opdonderen.’

‘Opdonderen? Opdonderen?’ Ze kijken elkaar aan, en staren dan hem weer aan. Hij heeft een fout gemaakt, hij heeft iets nieuws gezegd, iets wat onmogelijk uit te leggen is. Donder is niet iets wat ze beledigend zouden vinden. ‘Wat betekent opdonderen?’

‘Ga weg!’ Hij wappert met zijn laken naar hen, en ze schieten weg, rennen langs het strand. Ze weten nog steeds niet zeker of ze bang voor hem moeten zijn, of hoe bang. Het is niet bekend of hij ooit een kind kwaad heeft gedaan, maar zijn karakter is niet geheel duidelijk. Je weet nooit wat hij zou kunnen doen.

Stem

‘Nu ben ik alleen,’ zegt hij hardop. ‘Helemaal dood-alleen. Alleen op een eindeloze zee.’ Weer zo’n restje uit het brandende plakboek in zijn hoofd.

Correctie: zeekust.

Hij voelt behoefte aan een menselijke stem – een volledig menselijke stem, zoals de zijne. Soms lacht hij als een hyena, of hij brult als een leeuw – als zijn idee van een hyena, zijn idee van een leeuw. Als kind had hij oude dvd’s van dergelijke dieren gezien: die films over dierengedrag waarin paring voorkwam, en gegrom, en ingewanden, en moeders die hun jongen likten. Waarom had hij die zo geruststellend gevonden?

Of hij gromt en piept als een varkuif, of hij huilt als een wolvijn: Aroe! Aroe! Soms rent hij in de schemering over het zand, terwijl hij stenen naar de oceaan smijt en schreeuwt: Shit, shit, shit, shit, shit! Daarna voelt hij zich beter.

Hij staat op en steekt zijn armen omhoog om zich uit te rekken, en dan valt zijn laken neer. Hij kijkt vol wanhoop neer op zijn lichaam: die groezelige huid vol insectenbeten, die peper-en-zoutkleurige plukjes haar, de dikker wordende gele teennagels. Naakt als op de dag van zijn geboorte – niet dat hij zich daar ook maar iets van herinnert. Zo veel hoogstbelangrijke gebeurtenissen spelen zich af achter de rug van andere mensen, wanneer ze niet kunnen kijken: geboorte en dood, bijvoorbeeld. En de tijdelijke vergetelheid van seks.

‘Daar moet je niet eens aan denken,’ zegt hij tegen zichzelf. Seks is als drank, het is verkeerd daar te vroeg op de dag aan te denken.

Hij had zich altijd goed verzorgd; hij had gejogd, had fitnessoefeningen gedaan. Nu kan hij zijn eigen ribben zien: hij is bezig weg te teren. Niet genoeg dierlijke eiwitten. Een vrouwenstem zegt strelend in zijn oor: Mooi kontje! Dat is niet Oryx, het is een andere vrouw. Oryx is niet meer zo spraakzaam.

‘Zeg toch iets,’ smeekt hij haar. Ze kan hem horen, dat moet hij kunnen geloven, maar ze behandelt hem met stilzwijgen. ‘Wat kan ik doen?’ vraagt hij haar. ‘Je weet dat ik…’

O, mooie spieren! zegt de fluisterstem, hem in de rede vallend. Schat, ga maar gewoon liggen. Wie is dat? Een of andere hoer die hij ooit had gekocht. Correctie: een professionele seksvaardigheidsspecialiste. Een trapezewerkster, ruggengraat van rubber, sterretjes op haar lijf geplakt als de schubben van een vis. Hij haat die echo’s. Heiligen hoorden die vroeger ook, die waanzinnige, door luizen opgevreten heremieten in hun grotten en woestijnen. Het zal niet lang duren of hij ziet ook beeldschone demonen die hem wenken, over hun lippen likken, met vuurrode tepels en roze tongen die in en uit schieten. Zeemeerminnen zullen uit de golven oprijzen, daar voorbij die afbrokkelende torens, en hij zal hun lieflijke zang horen en naar hen toe zwemmen en door haaien opgevreten worden. Schepsels met de hoofden en borsten van vrouwen en de klauwen van adelaars zullen op hem neerschieten, en hij zal zijn armen naar hen opsteken, en dat zal het einde zijn. Hersenknetter.

Of erger nog: een of ander meisje dat hij kent, of kende, zal naar hem toe komen lopen van tussen de bomen, en zij zal blij zijn hem te zien, maar ze zal uit lucht bestaan. Zelfs dat zou hij verwelkomen, vanwege het gezelschap.

Hij speurt langs de horizon, waarbij hij gebruikmaakt van zijn ene door de zonnebril beschermde oog: niets. De zee is gloeiend metaal, de hemel gebleekt blauw, afgezien van het gat dat de zon erin heeft gebrand. Alles is zo leeg. Water, zand, hemel, bomen, brokstukken van verstreken tijd. Niemand om hem te horen.

‘Crake!’ schreeuwt hij. ‘Klootzak! Poep als hersens!’

Hij luistert. Het zoute water drupt weer over zijn gezicht. Hij weet nooit wanneer dat zal gebeuren en hij kan het nooit tegenhouden. Zijn adem is gehijg, alsof een reuzenhand zich om zijn borstkas heeft geklemd – klemmen, loslaten, klemmen. Zinloze paniek.

‘Dit is jóuw schuld!’ krijst hij naar de oceaan.

Geen antwoord, wat geen wonder is. Alleen de golven, klots-klots, klots-klots. Hij wrijft met zijn vuist over zijn gezicht, over het vuil en de tranen en het snot en de zwerverssnor en het kleverige mangosap. ‘Sneeuwman, Sneeuwman,’ zegt hij. ‘Ga eens een keer leven.’

2

Vuur

Er was eens een tijd dat Sneeuwman geen Sneeuwman was. In plaats daarvan was hij Jimmy. Toen was hij een brave jongen geweest.

Jimmy’s eerste complete herinnering had betrekking op een vuur. Hij moest vijf zijn geweest, zes misschien. Hij had rode gummilaarzen aan, met een lachende eendenkop op elke neus; dat kan hij zich herinneren omdat hij, nadat hij naar dat vuur had gekeken, met die laarzen door een bak met een desinfecterend middel had moeten lopen. Ze hadden gezegd dat dat middel giftig was en dat hij niet mocht spatten, en hij had zich zorgen gemaakt dat dat vergif in de ogen van de eenden zou komen, hun pijn zou doen. Ze hadden tegen hem gezegd dat die eenden alleen maar een soort plaatjes waren, ze waren niet echt en konden niet voelen, maar dat had hij niet helemaal geloofd.

Laten we zeggen vijfenhalf, denkt Sneeuwman. Dat klopt wel zo ongeveer.

De maand had oktober kunnen zijn, of anders november; de bladeren waren nog aan het verkleuren, en ze waren oranje en rood. Het was modderig onder zijn voeten – hij moest op een weiland hebben gestaan – en het motregende. Het vuur had bestaan uit een enorme berg koeien en schapen en varkens. Hun poten waren stijf en recht uitgestoken, en er was benzine over hen uitgegoten; de vlammen schoten omhoog en naar opzij, geel en wit en rood en oranje, en een geur van verbrand vlees hing in de lucht. Het was net zoiets als de barbecue in de achtertuin wanneer zijn vader dingen roosterde, maar dan veel erger, en er kwam ook de lucht van een tankstation bij, en de stank van brandend haar.

Jimmy wist hoe brandend haar rook, want hij had wat van zijn eigen haar afgeknipt met het nagelschaartje en had dat in de fik gestoken met zijn moeders sigarettenaansteker. De haren waren gaan kroezen, kronkelden als een stelletje heel kleine zwarte wormen, dus had hij nog wat haren afgeknipt en het nog eens gedaan. Tegen de tijd dat hij betrapt was, vertoonde de voorkant van zijn haar allemaal rafels. Toen hij berispt werd, had hij gezegd dat het een experiment was.

Toen had zijn vader gelachen, maar zijn moeder niet. Jimmy was (zei zijn vader) tenminste zo verstandig geweest die haren af te knippen voordat hij ze in brand stak. Zijn moeder had gezegd dat het een geluk was dat hij het huis niet in brand had gestoken. Toen hadden ze ruzie gekregen over die aansteker die (zei zijn vader) er niet geweest zou zijn als zijn moeder niet rookte. Zijn moeder had gezegd dat alle kinderen in wezen brandstichters waren, en als die aansteker er niet was geweest, zou hij lucifers hebben gebruikt.

Toen die ruzie eenmaal op gang kwam, had Jimmy zich opgelucht gevoeld, want toen had hij geweten dat hij geen straf zou krijgen. Het enige wat hem te doen stond was niets zeggen, en dan zouden ze zo dadelijk vergeten zijn waarom ze eigenlijk ruzie waren gaan maken. Maar hij voelde zich ook schuldig, want kijk eens waartoe hij hen had gebracht. Hij wist dat het zou eindigen met het dichtknallen van een deur. Hij kroop steeds verder weg in zijn stoel terwijl de woorden heen en weer schoten boven zijn hoofd, en ten slotte sloeg die deur dicht – ditmaal was het zijn moeder – en voelde hij de wind die daarbij hoorde. Er was altijd wind wanneer de deur werd dichtgesmeten, een kleine vlaag – hoeff! – recht in zijn oren.

‘Vergeet het maar, ouwe jongen,’ zei zijn vader. ‘Vrouwen zijn altijd zo heet onder de kraag. Ze koelt wel weer af. Laten we een ijsje eten.’ En dat hadden ze gedaan, ze hadden ijs met frambozensaus gegeten uit de kommen met de blauwe en rode vogels erop, handgemaakt in Mexico zodat ze niet in de afwasmachine mochten, en Jimmy had al zijn ijs opgegeten om zijn vader te laten zien dat alles weer oké was.

Vrouwen en wat zich in hun kraag afspeelde. Heet en koud, op en neer, in dat vreemd geurende, muskusachtige land met wisselend weer binnen in hun kleren – mysterieus, belangrijk, oncontroleerbaar. Dat was zijn vaders opvatting. Maar de lichaamstemperatuur van mannen kwam nooit ter sprake; er werd niet eens over gepraat, niet toen hij klein was, behalve wanneer zijn vader zei: Afkoelen. Waarom zei niemand daar wat van? Waarom nooit wat over de kraag van mannen? Die gladde kragen met scherpe randen, met die donkere, zwavelachtige, stekelige onderkanten. Daarover had hij wel een paar theorieën willen horen.

De volgende dag had zijn vader hem meegenomen naar een haarknipzaak, waar een foto van een mooi meisje in de etalage stond, met een pruillip en een zwart T-shirt dat over haar ene schouder naar beneden was getrokken, en dat met haar zwart opgemaakte ogen gemeen staarde, en met haren die steil overeind stonden als ganzenveren. Binnen lag overal haar op de betegelde vloer, lokken en krulletjes; ze werden opgeveegd met een bezem. Eerst kreeg Jimmy een zwarte cape om, alleen was het meer een soort slabbetje, en dat wilde Jimmy niet, want dat was kinderachtig. De haarknipman had gelachen en had gezegd dat het geen slabbetje was, want wie had ooit gehoord van een kind met een zwart slabbetje? Dus was het oké, en toen kreeg Jimmy een kort kapsel over zijn hele hoofd om die rafelrand te verbergen, en misschien was dat wat hij aldoor al had gewild – korter haar. Toen deden ze er iets uit een potje op om stekeltjes te maken. Het rook naar sinaasappelschillen. Hij glimlachte naar zichzelf in de spiegel, en toen keek hij dreigend, met gefronste wenkbrauwen.

‘Stoere jongen,’ zei de haarknipman, knipogend naar Jimmy’s vader. ‘Wat een tijger.’ Hij veegde Jimmy’s haar naar de vloer, bij al dat andere haar, verwijderde toen met een zwaai de zwarte cape en tilde Jimmy naar beneden.

Bij dat vuur had Jimmy zich zorgen gemaakt over die dieren, omdat ze verbrand werden – dat zou ze toch pijn doen. Nee, zo hoorde hij van zijn vader. Die dieren waren dood. Ze waren net als biefstukken en worstjes, alleen zat hun huid er nog aan.

En hun koppen, dacht Jimmy. Biefstukken hadden geen koppen. Die koppen maakten verschil: hij dacht dat hij kon zien hoe de dieren verwijtend naar hem keken met die brandende ogen. In zekere zin was dat alles – het vuur, die verkoolde geur, maar vooral die aangestoken, lijdende dieren – zijn schuld, omdat hij niets had ondernomen om ze te redden. Tegelijkertijd had hij dat vuur prachtig om te zien gevonden – stralend, als een kerstboom, maar dan een brandende kerstboom. Hij hoopte dat er een explosie zou komen, net als op de televisie.

Jimmy’s vader stond naast hem, hield zijn hand vast. ‘Til me op,’ zei Jimmy. Zijn vader had aangenomen dat hij getroost wilde worden, wat ook zo was, en hij tilde hem op en knuffelde hem. Maar Jimmy had ook beter willen kijken.

‘Zo loopt het dus af,’ zei Jimmy’s vader, niet tegen Jimmy, maar tegen een man die naast hen stond. ‘Als zoiets eenmaal op gang komt.’ De stem van Jimmy’s vader klonk boos; die van de andere man ook, toen hij antwoordde.

‘Ze zeggen dat het expres hierheen is overgebracht.’

‘Zou me niks verbazen,’ zei Jimmy’s vader.

‘Mag ik een van die koeienhorens hebben?’ vroeg Jimmy. Hij begreep niet waarom die verspild moesten worden. Hij had eigenlijk om twee horens willen vragen, maar dat zou riskant kunnen zijn.

‘Nee,’ zei zijn vader. ‘Deze keer niet, ouwe jongen.’ Hij klopte Jimmy op zijn been.

‘Dit drijft de prijzen op,’ zei de man. ‘Op zo’n manier kunnen ze zelf hun slag slaan.’

‘Een slag, inderdaad,’ zei Jimmy’s vader vol afkeer. ‘Maar het kan ook gewoon een gek zijn geweest. Iemand van een sekte, je weet maar nooit.’

‘Waarom niet?’ vroeg Jimmy. Niemand anders wilde die horens hebben. Maar ditmaal negeerde zijn vader hem.

‘De vraag is hoe ze het gedaan kunnen hebben,’ zei hij. ‘Ik dacht dat onze mensen alles streng afgesloten hadden.’

‘Dat dacht ik ook. We betalen er genoeg voor. Wat hebben die kerels uitgevoerd? Ze worden niet betaald om te slapen.’

‘Misschien omkoping,’ zei Jimmy’s vader. ‘Ze zullen de stortingen bij de bank nagaan, al zou je nogal stom moeten zijn om dergelijk geld op de bank te zetten. Maar er zullen heus wel koppen rollen.’

‘Grondig onderzoek, en dan sta ik niet graag in hun schoenen,’ zei de man. ‘Wie komt hier eigenlijk, van buiten?’

‘Kerels die dingen repareren. Bestelwagens.’

‘Dat moet intern uitgezocht worden.’

‘Dat zijn ze van plan, heb ik gehoord,’ zei zijn vader. ‘Maar deze bacil is iets nieuws. De bioprint hebben we al.’

‘Dat kan van beide kanten komen,’ zei de man.

‘Dat kan van alle kanten komen,’ zei Jimmy’s vader.

‘Waarom werden die koeien en schapen verbrand?’ had Jimmy de volgende dag aan zijn vader gevraagd. Ze zaten aan het ontbijt, alledrie samen, dus moest het een zondag zijn geweest. Dat was de dag waarop zijn moeder en zijn vader er allebei waren bij het ontbijt.

Jimmy’s vader was bezig aan zijn tweede kopje koffie. Terwijl hij ervan dronk, maakte hij aantekeningen op een vel papier dat overdekt was met cijfers. ‘Ze moesten verbrand worden,’ zei hij, ‘om te voorkomen dat het zich verspreidt.’ Hij keek niet op; hij zat te spelen met zijn rekenmachientje, maakte aantekeningen met zijn potlood.

‘Dat wát zich verspreidt?’

‘De ziekte.’

‘Wat is een ziekte?’

‘Een ziekte is zoiets als wanneer je last van hoest hebt,’ zei zijn moeder.

‘Als ik moet hoesten, word ik dan verbrand?’

‘Hoogstwaarschijnlijk wel,’ zei zijn vader terwijl hij het vel papier omdraaide.

Jimmy schrok ervan, want hij had een week daarvoor last van hoest gehad. Elk moment zou die kunnen terugkomen; er zat al iets in zijn keel te kriebelen. Hij zag voor zich hoe zijn haar in brand stond, niet alleen maar een paar bosjes op een schoteltje, maar al zijn haar, terwijl het nog op zijn hoofd zat. Hij wilde niet op een stapel gelegd worden bij die koeien en varkens. Hij begon te huilen.

‘Hoe vaak moet ik het nog tegen je zeggen?’ zei zijn moeder. ‘Daar is hij te jong voor.’

‘Pappie is weer eens een monster,’ zei Jimmy’s vader. ‘Het was een geintje, joh. Je weet wel – een grapje. Haha.’

‘Zulk soort grapjes begrijpt hij niet.’

‘Natuurlijk wel. Ja toch, Jimmy?’

‘Ja,’ zei Jimmy, snuffend.

‘Laat Pappie met rust,’ zei zijn moeder. ‘Pappie is aan het denken. Daar wordt hij voor betaald. Hij heeft op dit moment geen tijd voor jou.’

Zijn vader gooide zijn potlood neer. ‘Jeez, kan je er nou niet even over ophouden?’

Zijn moeder stak haar sigaret in haar halfvolle koffiekopje. ‘Kom mee, Jimmy, laten we een eindje gaan wandelen.’ Ze hees Jimmy overeind aan zijn ene pols, sloot de achterdeur overdreven zorgvuldig achter hen. Ze deed niet eens hun jassen aan. Geen jassen, geen mutsen. Zij was in haar ochtendjas en op pantoffels.

De lucht was grijs, de wind kil; ze liep met voorovergebogen hoofd, haar haar wapperde. Rondom het huis liepen ze, over het doorweekte grasveld, heel snel, hand in hand. Jimmy had het gevoel of hij door diep water gesleurd werd door iets met een ijzeren klauw. Hij voelde zich overvallen, alsof alles op het punt stond uiteengerukt en weggeblazen te worden. Tegelijkertijd voelde hij zich opgewekt. Hij keek naar zijn moeders pantoffels: die zaten al onder de vlekken van vochtige aarde. Hij kreeg altijd de grootste problemen als hij dat met zijn eigen pantoffels deed.

Ze gingen langzamer lopen, en bleven ten slotte staan. Toen begon zijn moeder tegen hem te praten met die rustige stem van een dame, van een schooljuffrouw, een tv-presentatrice, die betekende dat ze woedend was. Ziekte, zei ze, was onzichtbaar omdat hij zo klein was. Hij kon door de lucht vliegen of zich in water verbergen, of op de vuile vingers van jongetjes, en dat was de reden waarom je je vingers niet in je neus moest steken en dan in je mond, en waarom je altijd je handen moest wassen nadat je naar de wc was geweest, en waarom je niet mocht vegen aan…

‘Dat weet ik wel,’ zei Jimmy. ‘Mag ik weer naar binnen? Ik heb het koud.’

Zijn moeder deed of ze hem niet gehoord had. Een ziekte, zo vervolgde ze met die kalme, gerekte stem, een ziekte kwam in je en veranderde dingen in je binnenste. Je werd dan cel voor cel anders georganiseerd, en dat maakte de cellen ziek. En omdat je helemaal bestond uit heel kleine cellen, die samenwerkten om ervoor te zorgen dat je bleef leven, en als dan genoeg van die cellen ziek werden, dan zou je…

‘Dan zou ik kunnen gaan hoesten,’ zei Jimmy. ‘Ik zou kunnen gaan hoesten, nu al!’ En hij maakte het geluid van hoesten.

‘O, laat ook maar,’ zei zijn moeder. Ze probeerde vaak hem dingen uit te leggen; en dan gaf ze het weer op. Dat waren de ergste ogenblikken, voor hen beiden. Hij verzette zich tegen haar, hij deed alsof hij het niet begreep, zelfs als dat wél het geval was, hij hield zich dom, maar hij wilde niet dat ze het opgaf. Hij wilde dat ze moedig was, haar best met hem deed, dat ze hamerde tegen de muur die hij tegen haar had opgetrokken, dat ze doorging.

‘Ik wil horen over die heel kleine cellen,’ zei hij, zo zeurderig als hij durfde. ‘Ik wil erover horen!’

‘Vandaag niet,’ zei ze. ‘Laten we maar naar binnen gaan.’

OrganInc Farms

Jimmy’s vader werkte voor OrganInc Farms. Hij was genograaf, een van de besten op dat terrein. Hij had een aantal van de belangrijkste onderzoekingen gedaan voor het in kaart brengen van het proteonoom toen hij nog promovendus was, en vervolgens had hij meegeholpen met het construeren van de Methusalem-Muis, als onderdeel van Operatie Onsterfelijkheid. Daarna was hij bij OrganInc Farms een van de belangrijkste medewerkers geweest van het varkuifproject, samen met een team van transplantatie-experts, en met de microbiologen die werk deden om infecties te voorkomen. Varkuif was slechts een bijnaam: de officiële naam luidde sus multiorganifer. Maar iedereen zei ‘varkuif’. Soms zeiden ze Organ-Oink Farms, maar niet zo vaak. Het was niet echt een boerderij, trouwens, niet zoals farms op plaatjes.

Het doel van het varkuifproject was het kweken van organen van degelijk menselijk materiaal in een transgeen, eersteklas varken als gastdier – organen die niet alleen vlot overgeplant en niet afgestoten zouden worden, maar ook in staat zouden zijn aanvallen af te slaan van microben en virussen, waarvan elk jaar meer stammen optraden. Een gen voor snelle volwassenheid werd mee verwerkt, zodat de nieren en levers en harten van de varkuiven eerder gereed waren, en nu waren ze bezig met de afronding van een varkuif die vijf of zes nieren tegelijk kon aanmaken. Bij een dergelijk gastdier konden ze de extra nieren oogsten; vervolgens werd zo’n dier niet afgemaakt – het kon blijven leven en nog meer organen ontwikkelen, zo ongeveer als een kreeft die een nieuwe klauw kon kweken ter vervanging van een ontbrekende. Dat zou minder verkwistend zijn, want het kostte heel wat voedsel en verzorging om een varkuif te fokken. Er waren veel investeringsgelden in OrganInc Farm gestoken.

Dat alles zou aan Jimmy worden uitgelegd wanneer hij oud genoeg was.

Oud genoeg, denkt Sneeuwman terwijl hij zich krabt, rondom, maar niet op de insectenbeten. Wat een domme gedachte. Oud genoeg waarvoor? Om te drinken, te neuken, beter te weten? Welke sukkel had de leiding bij dergelijke beslissingen? Sneeuwman zelf bijvoorbeeld is niet oud genoeg hiervoor, voor deze – hoe moet je het noemen? Deze situatie. Hij zal nooit oud genoeg zijn, geen nuchter menselijk wezen zou ooit…

Ieder van ons moet het pad afleggen dat voor hem of haar is afgebakend, zegt de stem in zijn hoofd, een mannenstem ditmaal, stijl namaakgoeroe, en elk pad is uniek. Het is niet de aard van het pad waarmee de zoeker bezig dient te zijn, maar de genade, de kracht en het geduld waarmee elk van ons het somtijds uitdagende…

‘Hou toch op,’ zegt Sneeuwman. Een of ander goedkoop doe-het-zelfverlichtingshandboek, Nirvana voor halve garen. Al heeft hij het knagende gevoel dat hij dit juweeltje best eens zelf kan hebben geschreven.

In gelukkiger tijden, natuurlijk. O, zoveel gelukkiger.

De organen van de varkuif konden op maat geproduceerd worden, met cellen van individuele menselijke donors, en de organen werden ingevroren tot ze nodig waren. Dat was veel goedkoper dan jezelf te laten klonen ter wille van reserveonderdelen – een paar rimpeltjes overgelaten om daarbuiten gladgestreken te worden, zoals Jimmy’s vader altijd zei – of een te oogsten kind of twee te bewaren in een of andere illegale babyboomgaard. In de brochures en het promotiemateriaal van OrganInc, glanzend en discreet van tekst, werd de nadruk gelegd op de werkzaamheid en de relatieve gezondheidsvoordelen van de varkuifprocedure. Ook werd beweerd, om kieskeurigen gerust te stellen, dat geen van de overleden varkuiven uiteindelijk veranderde in spek en worstjes: geen mens zou een dier willen eten waarvan de cellen misschien identiek waren met minstens enkele van hemzelf.

Toch hadden, naarmate de tijd verstreek en de waterhoudende lagen langs de kust verziltten en de noordelijke permafrost smolt en de uitgestrekte toendra bubbelde van de methaan, en de droogte op de vlakten in het midden van het continent almaar toenam, en de Aziatische steppen veranderden in duinen, en vlees moeilijker te krijgen was, sommigen zo hun twijfels. Binnen OrganInc Farms zelf was het opvallend zo vaak als spek-en-hamsandwiches en varkenspasteitjes op het menu van de personeelskantine verschenen. Andrés Bistro, zo heette het café officieel, maar de vaste klanten noemden het De Knor. Wanneer Jimmy daar lunchte met zijn vader, wat gebeurde wanneer zijn moeder zich overbelast voelde, maakten de mannen en vrouwen aan tafeltjes in de buurt onsmakelijke grapjes.

‘Alweer varkuifpastei,’ zeiden ze dan. ‘Varkuifpannenkoeken, varkuifpopcorn. Toe maar Jimmy, tast toe!’ Daar schrok Jimmy van; hij wist niet goed wie wat zou mogen eten. Hij wilde geen varkuif eten, want hij zag varkuiven als net zulke schepsels als hijzelf. Hij noch die dieren hadden veel te vertellen over wat er gebeurde.

‘Luister maar niet naar hen, lieverd,’ zei Ramona. ‘Ze willen je alleen maar plagen, snap je?’ Ramona was een van de labassistentes van zijn vader. Ze lunchte vaak met hen tweeën, met hem en zijn pap. Ze was jong, jonger dan zijn vader en zelfs jonger dan zijn moeder; ze leek een beetje op de foto van dat meisje in de etalage van de haarknipman, ze had ook zulke opgezette lippen, en zulke grote ogen, groot en donker opgemaakt. Maar ze glimlachte veel en haar haar stond niet als ganzenveren overeind. Haar haar was zacht en donker. Het haar van Jimmy’s moeder was wat zijzelf vuilblond noemde. (‘Niet vuil genoeg,’ zei zijn vader. ‘Hela! Grapje. Grapje. Je hoeft me niet te vermoorden!’)

Ramona at altijd een salade. ‘Hoe maakt Sharon het?’ vroeg ze aan Jimmy’s vader, en dan keek ze hem aan met die wijdopen, plechtige ogen. Sharon was Jimmy’s moeder.

‘Niet zo geweldig,’ zei Jimmy’s vader dan.

‘O, wat naar.’

‘Het is een probleem. Ik maak me zorgen.’

Jimmy keek hoe Ramona at. Ze nam heel kleine hapjes, en slaagde erin haar sla te kauwen zonder krakende geluiden te produceren. Ook die rauwe worteltjes. Dat was verbijsterend, alsof ze dat harde, knapperige voedsel vloeibaar kon maken en naar binnen zuigen, als een buitenaardse muskiet op dvd.

‘Misschien moet ze, ik weet niet, met iemand praten?’ Ramona’s wenkbrauwen gingen bezorgd omhoog. Ze had blauw poeder op haar oogleden; een beetje te veel; daardoor leken ze rimpelig. ‘Ze kunnen van alles doen, er zijn zo veel nieuwe pillen…’ Van Ramona werd gezegd dat ze een technisch genie was, maar ze praatte als een douchegeljuffie in een spotje. Ze was niet dom, zei Jimmy’s pap, ze wilde gewoon haar neuronenkracht niet in lange zinnen verpakken. Er waren veel van zulke mensen bij OrganInc, en dat waren niet allemaal vrouwen. Dat was omdat het cijfermensen waren, geen woordmensen, zei Jimmy’s vader. Jimmy wist al van zichzelf dat hij geen cijfermens was.

‘Je moet niet denken dat ik dat niet heb voorgesteld, ik heb geïnformeerd, heb de beste specialist gevonden, een afspraak gemaakt, maar ze wilde er niet heen,’ zei Jimmy’s vader, en staarde naar zijn bord. ‘Ze heeft haar eigen ideeën.’

‘Het is zo jammer, zo’n zonde. Ik bedoel – ze was zo slim!’

‘O, ze is nog steeds slim,’ zei Jimmy’s vader. ‘De slimheid komt haar oren uit.’

‘Maar ze was zo, je weet wel…’

Ramona’s vork gleed dan uit haar vingers, en zij tweeën staarden elkaar dan aan alsof ze zochten naar het volmaakte adjectief dat beschreef hoe Jimmy’s moeder vroeger was geweest. En dan merkten ze dat Jimmy zat te luisteren, en dan richtten ze hun aandacht op hem, als buitenaardse straling. Veel te scherp.

‘En, mijn beste Jimmy, hoe is het op school?’

‘Eet eens door, ouwe jongen, eet de korstjes op, dan krijg je haar op je borst!’

‘Mag ik naar de varkuiven gaan kijken?’ zei Jimmy dan.

De varkuiven waren veel groter en dikker dan gewone varkens – dat was om ruimte te scheppen voor al die extra organen. Ze waren in speciale, zwaarbewaakte gebouwen ondergebracht: de diefstal van een varkuif met zulk zorgvuldig afgestemd genetisch materiaal door een rivaliserend bedrijf, zou een ramp zijn geweest. Wanneer Jimmy op bezoek ging bij de varkuiven, moest hij een biopak aantrekken dat te groot voor hem was; hij moest een mondmasker dragen en eerst zijn handen wassen met desinfecterende zeep. Hij was vooral gesteld op de jonge varkuiven, twaalf per zeug die in een rij lagen en melk sabbelden. Varkuifbiggetjes. Ze waren schattig. De volwassen dieren waren echter een beetje eng, met hun loopneuzen en heel kleine rode ogen met witte wimpers. Ze keken naar hem op alsof ze hem zagen, echt zagen, en misschien plannen met hem hadden, voor later.

‘Varkuif, gesnuif, varkuif, gesnuif,’ zong hij dan om ze te bedaren, hangend over de rand van de kooi. Vlak nadat de kooien waren uitgespoeld, stonken ze niet zo. Hij was blij dat hij niet hoefde te wonen in een kooi, waar hij in poep en pies had moeten liggen. De varkuiven hadden geen wc’s en deden het overal; dat bezorgde hem een vaag gevoel van schaamte. Maar zelf had hij al heel lang niet meer in bed geplast, tenminste, dat dacht hij.

‘Val er niet in,’ zei zijn vader. ‘Ze hebben je binnen een minuut opgepeuzeld.’

‘Nee, niet waar,’ zei Jimmy. Want ik ben hun vriend, dacht hij. Want ik zing voor hen. Hij had een lange stok willen hebben, zodat hij ze een por kon geven – niet om ze pijn te doen, gewoon om ze rond te laten lopen. Ze besteedden veel te veel tijd aan nietsdoen.

Toen Jimmy nog echt klein was, hadden ze in een houten huis in Cape Cod-stijl gewoond in een van de Modules – er waren foto’s van hem, in een draagwiegje op de veranda, met data en al, in een fotoalbum, in de tijd dat zijn moeder nog moeite deed –, maar nu woonden ze in een groot patiohuis met binnenzwembad en een kleine fitnesskamer. De meubels die er stonden heetten reproduction. Jimmy had al een hele leeftijd bereikt voordat het tot hem doordrong wat dat woord betekende – dat er voor elk reproduction-meubel ergens een origineel hoorde te zijn. Of ooit geweest was. Of zo.

Het huis, het zwembad, de meubels – alles was eigendom van de OrganInc Compound, waar de topmensen woonden. Daar woonden ook steeds meer mensen van het middle management en jongere geleerden. Jimmy’s vader zei dat dat beter was, want vanuit de Modules hoefde niemand te forenzen. Ondanks de steriele transportgangen en de hogesnelheidstreinen was het altijd een risico door de stad te reizen.

Jimmy was nooit in de stad geweest. Die had hij alleen op de tv gezien – eindeloze aanplakborden en neonreclames en rijen gebouwen, hoog en laag; eindeloze verwaarloosd uitziende straten, talloze voertuigen van allerlei aard, sommige met wolken rook die uit de achterzijde kwamen; duizenden mensen die zich voorthaastten, juichten, rellen schopten. Er waren ook andere steden, dichtbij en ver weg; sommige hadden ook betere buurten, zei zijn vader, bijna net als de Compounds, met hoge muren rond de huizen, maar die kwamen niet vaak op de tv.

Mensen van de Compounds gingen niet naar de steden tenzij het moest, en in dat geval nooit alleen. Ze noemden de steden de plieblands. Ondanks de identiteitskaarten met vingerafdrukken die iedereen nu bij zich droeg, was de openbare veiligheid in de plieblands niet waterdicht: er liepen daar mensen rond die alles konden vervalsen, en dat kon iedereen zijn, om nog maar te zwijgen van het kleingoed – de verslaafden, de overvallers, de paupers, de gekken. Dus was het het beste voor iedereen bij OrganInc Farms om allemaal op één plaats te wonen, met waterdichte regels.

Buiten de muren en hekken en zoeklichten van OrganInc was alles onvoorspelbaar. Daarbinnen waren ze nog net zo als toen Jimmy’s vader een kind was, voordat de dingen zo ernstig werden, tenminste, dat zei Jimmy’s vader. Jimmy’s moeder zei dat het allemaal kunstmatig was, niet meer dan een pretpark, en de oude gewoonten kon je nooit meer terugkrijgen, maar Jimmy’s vader zei waarom zou je het afkraken? Je kon onbevreesd rondlopen, nietwaar? Je kon toch een eindje gaan fietsen, op een terrasje zitten, een ijsje kopen? Jimmy wist dat zijn vader gelijk had, want al die dingen had hij zelf ook gedaan.

Toch moesten de mannen van CorpSeCorps – degenen die Jimmy’s vader onze mensen noemde – voortdurend op hun hoede zijn. Wanneer er zoveel op het spel stond, kon je nooit weten waartoe de andere partij zijn toevlucht zou nemen. De andere partij of de andere partijen: het ging niet gewoon om één andere partij waarvoor je moest uitkijken. Andere bedrijven, andere landen, verschillende groeperingen en samenzweerders. Er was te veel apparatuur aanwezig, zei Jimmy’s vader. Te veel apparatuur, te veel software, te veel vijandige biovormen, te veel wapens van allerlei aard. En te veel afgunst en fanatisme en wantrouwen.

Lang geleden, in de tijd van ridders en draken, hadden koningen en hertogen in kastelen gewoond, met hoge muren en ophaalbruggen en openingen in de muren waardoor je gloeiend pek over je vijanden kon gieten, zei Jimmy’s vader, en de Compounds kwamen op hetzelfde neer. Kastelen waren er om jou en je makkers lekker veilig binnen te houden, en om alle anderen de deur te wijzen.

‘Dus wij zijn de koningen en hertogen?’ vroeg Jimmy.

‘O ja, zeker!’ zei zijn vader, lachend.

Lunch

Er was een tijd geweest dat Jimmy’s moeder voor OrganInc Farms had gewerkt. Daar had zijn moeder zijn vader leren kennen: ze hadden beiden in dezelfde Compound gewerkt, aan hetzelfde project. Zijn moeder was microbiologe: haar werk was geweest de proteïnen te bestuderen van biovormen die ongezond waren voor varkuiven, en hun receptoren zodanig te wijzigen dat ze geen verbinding konden aangaan met de receptoren in varkuifcellen, of anders medicijnen te ontwikkelen die zo’n verbinding konden voorkomen.

‘Het is doodeenvoudig,’ zei ze een keer tegen Jimmy toen ze zin had om hem wat uit te leggen. ‘De slechte microben en virussen willen door de deurtjes van de cellen, en de varkuiven vanbinnen opeten. Mammies werk was sloten maken voor die deurtjes.’ Op haar computerscherm liet ze Jimmy plaatjes zien van de cellen, plaatjes van de microben die in de cellen kwamen en ze besmetten en lieten openbarsten, vergrote afbeeldingen van de proteïnen, plaatjes van de medicijnen die ze ooit had getest. Die plaatjes leken op de vakken met snoep in de supermarkt: een doorzichtige bak met ronde balletjes, een doorzichtige bak met tumtum, een doorzichtige bak met lange dropveters. De cellen waren die doorzichtige bakken, met deksels die je kon opendoen.

‘Waarom maak je nu geen sloten meer voor die deurtjes?’ vroeg Jimmy.

‘Omdat ik thuis wilde blijven, bij jou,’ zei ze, terwijl ze over Jimmy’s hoofd heen staarde en aan haar sigaret trok.

‘En de varkuiven dan?’ zei Jimmy geschrokken. ‘Nu komen de microben in hén!’ Hij wilde niet dat zijn bevriende dieren openbarstten, net als die besmette cellen.

‘Andere mensen werken daar nu aan,’ zei zijn moeder. Het leek haar helemaal niets te kunnen schelen. Ze liet Jimmy spelen met de plaatjes op haar computer, en toen hij eenmaal geleerd had ermee om te gaan, kon hij er oorlogsspelletjes mee doen – cellen tegen microben. Ze zei dat het niet gaf als hij dingen kwijtraakte op de computer, want al dat materiaal was toch al verouderd. Toch waren er dagen – dagen dat ze energiek en doelgericht leek, en geïnteresseerd, en rustig – dat ze zelf met de computer wilde spelen. Hij vond het leuk als ze dat deed – als ze zich leek te vermaken. Dan was ze ook aardig. Dan was ze net een echte moeder, en hij was net een echt kind. Maar die stemmingen duurden nooit lang bij haar.

Wanneer was ze opgehouden met haar werk in het lab? Toen Jimmy hele dagen naar de OrganInc School ging, in de eerste klas. Wat niet logisch was, want als ze thuis had willen blijven om bij Jimmy te zijn, waarom was ze dat dan gaan doen toen Jimmy overdag niet meer thuis was? Jimmy kon nooit begrijpen wat de redenen waren, en toen hij die verklaring voor het eerst had gehoord, was hij te jong geweest om er zelfs maar over na te denken. Het enige wat hij geweten had, was dat Dolores, de Filippijnse oppas, was weggestuurd, en dat hij haar erg had gemist. Zij had hem Jim-Jim genoemd en had geglimlacht en gelachen en zijn ei precies zo gekookt als hij het wilde hebben, en ze had liedjes voor hem gezongen, en hem verwend. Maar Dolores had moeten vertrekken omdat Jimmy’s moeder er nu aldoor zou zijn – dat werd hem voorgehouden als een lekker hapje – en niemand had toch zeker twee mammies nodig?

O jawel, dacht Sneeuwman. O jawel, zeker wel.

Sneeuwman heeft een duidelijk beeld van zijn moeder – van Jimmy’s moeder – zoals ze aan de keukentafel zit, nog in haar ochtendjas wanneer hij van school thuiskwam voor de lunch. Ze had een kop koffie voor zich staan, onaangeroerd; ze zat uit het raam te staren en rookte. Die ochtendjas was fuchsiarood, een kleur die hem nog steeds benauwt, elke keer dat hij hem ziet. Gewoonlijk stond er geen lunch voor hem klaar en moest hij die zelf klaarmaken – het enige wat zijn moeder deed was instructies geven, met toonloze stem. (‘De melk staat in de koelkast. Rechts. Nee, rechts. Weet je niet wat je rechterhand is?’) Ze klonk zo vermoeid; misschien had ze genoeg van hem. Of misschien was ze ziek.

‘Ben je besmet?’ vroeg hij haar op een dag.

‘Hoe bedoel je, Jimmy?’

‘Net als de cellen.’

‘O, ik begrijp het. Nee, ik ben niet besmet,’ zei ze. En toen, even later: ‘Misschien ook wél.’ Maar toen zijn gezicht betrok, nam ze dat terug.

Meer dan alles had Jimmy haar aan het lachen willen maken – haar gelukkig maken, zoals hij zich van vroeger meende te herinneren. Hij vertelde haar grappige dingen die op school waren gebeurd, of dingen die hij grappig probeerde te maken, of dingen die hij domweg verzon. (‘Carrie Johnston heeft een bah op de vloer gedaan.’) Hij huppelde de kamer rond, keek scheel en krijste als een aapje, een truc die werkte bij een paar van de meisjes in zijn klas, en bij bijna alle jongens. Hij deed pindakaas op zijn neus en probeerde die dan met zijn tong af te likken. Meestal ergerden die dingen zijn moeder alleen maar: ‘Dat is niet geestig, dat is walgelijk.’ ‘Hou op, Jimmy, je bezorgt me hoofdpijn.’ Maar dan kreeg hij soms weer een glimlach, of nog meer. Hij wist nooit wat succes zou hebben.

Een enkele keer wachtte hem een echte lunch, een lunch die zo opzettelijk en overdreven was dat hij er bang van werd, want waarom gebeurde dat? Tafel gedekt, papieren servetje – gekleurd papieren servetje, als op een feestje – de sandwich met pindakaas en jam, zijn favoriete combinatie; alleen was het geen sandwich, maar een open boterham met een pindakaashoofd en een jamglimlach. Zijn moeder was dan zorgvuldig gekleed, haar lipstickglimlach weerspiegelde de glimlach op de boterham, en zij was een en al enthousiaste aandacht, voor hem en zijn malle verhalen. Ze keek hem recht aan, en haar ogen waren blauwer dan blauw. Dan herinnerde ze hem aan een porseleinen wastafel: schoon, glanzend, hard.

Hij wist dat er van hem verwacht werd dat hij waardering toonde voor al haar inspanningen voor zijn lunch, en dus deed ook hij zijn best. ‘O lekker, mijn lievelingseten!’ zei hij dan, en hij rolde met zijn ogen, wreef over zijn maag bij wijze van karikatuur van honger, wat overdreven was. Maar hij kreeg dan wat hij wilde, want ze lachte.

Toen hij ouder werd, en sluwer, constateerde hij dat hij op de dagen dat hij niet een beetje goedkeuring te pakken kreeg, toch nog een reactie kon wekken. Alles was beter dan die toonloze stem, die nietszeggende ogen, dat vermoeide staren uit het raam.

‘Mag ik een poes hebben?’ Zo begon hij dan.

‘Nee, Jimmy, je mag geen poes hebben. Daar hebben we het al eerder over gehad. Poezen kunnen ziekten overbrengen die slecht zouden zijn voor de varkuiven.’

‘Maar dat kan jou toch niets schelen.’ Op sluwe toon.

Een zucht, een wolkje rook. ‘Andere mensen wél.’

‘Mag ik dan een hond hebben?’

‘Nee. Ook geen honden. Heb je niets te doen in je eigen kamertje?’

‘Mag ik een papegaai hebben?’

‘Nee. En hou nou op.’ Ze luisterde dan niet echt meer.

‘Mag ik niets hebben?’

‘Nee.’

‘O fijn,’ jubelde hij dan. ‘Ik mag niet niets hebben! Dus dan moet ik wel iets hebben! Wat krijg ik dan?’

‘Jimmy, soms ben je echt onuitstaanbaar, weet je dat?’

‘Mag ik een zusje hebben?’

‘Nee!’

‘Een broertje dan? Alsjeblieft?’

‘Nee betekent nee! Versta je me niet? Ik zei nee!’

‘Waarom niet?’

Dat was de sleutel, dat deed het hem. Ze kon dan gaan huilen en opspringen en de kamer uit rennen, de deur achter zich dicht knallend, boem. Of ze begon te huilen waarbij ze haar armen om hem heen sloeg. Of ze gooide haar koffiekopje door de kamer en begon te schreeuwen: ‘Het is allemaal klote, totaal klote, het is hopeloos!’ Soms gaf ze hem zelfs een klap, en daarna ging ze huilen en hem omhelzen. Het kon een willekeurige combinatie van dat soort dingen zijn.

Of het werd alleen maar huilen, met haar hoofd op haar armen. Ze beefde dan over haar hele lichaam, snakte naar adem, snikte verstikt. Dan wist hij niet wat hij moest doen. Hij hield zoveel van haar wanneer hij haar ongelukkig maakte, of wanneer zij hem ongelukkig maakte, dat hij nauwelijks het verschil wist. Hij klopte op haar rug, een eind van haar vandaan als bij honden die hij niet kende, en zei: ‘Het spijt me, het spijt me.’ En het speet hem echt, maar er zat meer achter: hij verlustigde zich ook, feliciteerde zichzelf, omdat hij zo’n heftig effect had bewerkstelligd.

En bang was hij ook. Er was altijd de spanning: was hij te ver gegaan? En als dat zo was, wat kwam dan daarna?

3

Middag

De middagen zijn het ergste, met dat licht op het water, die vochtigheidsgraad. Om een uur of elf trekt Sneeuwman zich terug in het oerwoud, waar hij niets meer van de zee ziet, want de boze straling weerkaatst vanaf de golven en bereikt hem zelfs als hij zich tegen de hemel beschermd heeft, en dan wordt hij rood, krijgt blaren. Wat hij echt goed zou kunnen gebruikten is een bus met een sterk zonnebrandmiddel, stel dat hij ooit zoiets kan vinden.

De eerste week, toen hij meer energie had gehad, had hij een hutje voor zichzelf gebouwd, met afgevallen takken en een rol plakband en een plastic zeil dat hij gevonden had in de koffer van een autowrak. Destijds had hij een mes gehad, maar dat was hij een week later kwijtgeraakt, of was het twee weken? Hij moest dingen als weken beter zien te onthouden. Het mes was zo’n zakmes geweest, met twee lemmeten, een priem, een zaagje, een nagelvijl en een kurkentrekker. En ook een klein schaartje, waarmee hij zijn teennagels had bijgehouden en dat plakband had doorgeknipt. Hij betreurt het verlies van dat schaartje.

Hij had een dergelijk mes gekregen op zijn negende verjaardag, van zijn vader. Zijn vader gaf hem altijd gereedschappen, wilde hem handiger maken. Volgens zijn vader kon Jimmy nog geen knoop aannaaien. Wie wil nou in vredesnaam een knoop aannaaien? zegt de stem in Sneeuwmans hoofd, een stand-up-komiek ditmaal. Ik naai liever in bed.

‘Hou je kop,’ zegt Sneeuwman

‘Heb je hem een dollar gegeven?’ had Oryx hem gevraagd toen hij haar van dat mes vertelde.

‘Nee. Hoezo?’

‘Je moet geld geven aan iemand die je een mes geeft. Opdat het ongeluk je niet zal snijden. Ik zou niet graag willen dat jij door ongeluk gesneden werd, Jimmy.’

‘Van wie heb je dat?’

‘O, van iemand,’ zei Oryx. Iemand speelde een grote rol in haar leven.

‘Iemand wie?’ Jimmy haatte hem, die iemand – gezichtsloos, oogloos, spottend, een en al handen en pik, nu eens één, dan weer twee, dan weer een hele menigte – maar Oryx had haar mond vlak bij zijn oor en fluisterde:

O, o, iemand, en daarbij lachte ze, dus hoe had hij zich kunnen concentreren op die stomme, ouwe haat van hem?

In de korte periode van dat hutje had hij geslapen op een vouwbed dat hij had weg gesjouwd uit een bungalow, een kilometer verderop, een metalen ledikant met een schuimrubber matras op een verend vlechtwerk. De eerste nacht was hij aangevallen door mieren, dus had hij vier blikjes met water gevuld en de poten van het bed erin gezet. Dat maakte een eind aan de last van mieren. Maar de hete, vochtige lucht was zo drukkend onder het zeil dat het niet uit te houden was: ’s nachts, op grondhoogte, zonder een zuchtje wind, leek de vochtigheidsgraad wel 100 procent te bedragen: zijn adem besloeg tegen het plastic.

Ook de konunks waren lastig – die scharrelden in de dorre bladeren en snuffelden aan zijn tenen, woelden om hem heen alsof hij een stuk afval was; en op een ochtend was hij wakker geworden en had hij gemerkt dat drie varkuiven naar hem zaten te staren, door het plastic heen. Een van hen was een mannetje; hij dacht dat hij een witte slagtand zag glimmen. Varkuiven hoorden geen slagtanden te hebben, maar misschien keerden ze terug tot hun oorspronkelijke vorm nu ze verwilderd waren, een proces dat snel verliep door hun genen die op snelle volwassenwording waren afgestemd. Hij schreeuwde naar hen en wapperde met zijn armen, en ze waren weggedraafd, maar wie kon weten wat ze de volgende keer zouden doen? Zij, of de wolvijnen: het zou niet al te lang meer duren voordat het tot hen was doorgedrongen dat hij geen spuitpistool meer had. Dat had hij weggegooid toen de virtuele kogels daarvoor op waren. Stom dat hij geen herlader voor dat ding had mee gejat: een fout, net als dat slapen op grondniveau.

Dus was hij naar de bomen verhuisd. Daar waren geen varkuiven of wolvijnen, en weinig konunken: die gaven de voorkeur aan struikgewas. Hij had een ruw platform gebouwd in de dikste takken, van afvalhout en plakband. Het is niet zo gek: hij is altijd handiger in het in elkaar zetten van dingen dan zijn vader ooit erkend heeft. Eerst had hij dat schuimrubber matras daarheen meegenomen, maar dat had hij moeten weggooien toen hij begon te schimmelen en tantaliserend naar tomatensoep ging ruiken.

Het plastic zeil van het hutje was weggerukt tijdens een ongewoon hevige storm. Het ledikant blijft daar echter staan; dat kan hij op het heetst van de dag gebruiken. Hij heeft geconstateerd: als hij zich daarop uitstrekt, plat op zijn rug, met zijn armen gespreid en zijn laken uit, als een heilige klaar om geroosterd te worden, is dat beter dan op de grond liggen; hij kan dan tenminste wat lucht over zijn gehele lichaamsoppervlak laten blazen.

Uit het niets doemt een woord op: mesozoïcum. Hij kan het woord zien, hij kan het woord horen, maar hij kan het woord niet bereiken. Hij kan er niets mee in verband brengen. Dat overkomt hem de laatste tijd te vaak, dat oplossen van de betekenis, dat wegdrijven van de notities op zijn dierbare woordenlijsten.

‘Dat komt alleen maar van de hitte,’ zegt hij tegen zichzelf. ‘Ik zal me veel beter voelen als het eenmaal gaat regenen.’ Hij zweet zo hevig dat hij het bijna kan horen; druppels zweet kruipen van hem af, alleen blijken die druppels soms insecten te zijn. Hij lijkt aantrekkelijk voor kevers. Kevers, vliegen, bijen, alsof hij dood vlees is, of zo’n enge bloem.

Het beste van de middaguren is dat hij tenminste geen honger voelt: zelfs de gedachte aan eten maakt hem misselijk, net als chocoladecake in een stoombad. Hij zou willen dat hij zichzelf kon verkoelen door zijn tong uit zijn mond te laten hangen.

Nu is de zon op zijn hoogtepunt; het zenit, zo noemde men dat vroeger. Sneeuwman ligt uitgestrekt op het vlechtwerk van het bed, in de vloeibare schaduw, geeft zich over aan de hitte. Laten we doen of dit een vakantie is! De stem van een schooljuffrouw ditmaal, opgewekt, neerbuigend. Ms. Stratton Zeg-Maar-Sally, met dat dikke achterwerk. Laten we doen of dit, laten we doen of dat. De eerste drie schooljaren waren besteed aan leren doen alsof, en vervolgens kreeg je een lager cijfer als je dat deed. Laten we doen of ik hier bij jou ben, dik gat en al, en op het punt sta je hersens uit je pik te zuigen.

Roert zich daar even iets? Hij kijkt naar beneden, naar zijn lichaam: niets. Sally Stratton verdwijnt, en dat is maar goed ook. Hij moet meer en betere manieren bedenken om zijn tijd door te brengen. Zijn tijd, wat een bankroet idee, alsof hij een doos met tijd heeft gekregen die helemaal alleen van hem is, tot aan de rand gevuld met uren en minuten die hij kan uitgeven als geld. Het probleem is dat die doos gaten heeft, en de tijd loopt eruit, ongeacht wat hij ermee doet.

Hij zou bijvoorbeeld kunnen gaan houtsnijden. Een schaakspel maken, wedstrijden tegen zichzelf spelen. Hij had vaak geschaakt met Crake, maar dan via de computer, niet met echte stukken. Crake had meestal gewonnen. Er moet ergens nog een mes zijn; als hij zich erop concentreert, gaat zoeken, rond woelt in de resten, zal hij er vast een vinden. Nu hij dat bedacht heeft, is hij verbaasd dat hij er niet eerder aan heeft gedacht.

Hij laat zich terugdrijven naar die uren na schooltijd met Crake. In het begin was het heel onschuldig geweest. Ze speelden bijvoorbeeld Extinctathon, of een van die andere spelletjes. Driedimensionaal Waco, Barbarian Stomp, Kwiktime Osama. Die maakten allemaal gebruik van overeenkomstige strategieën: je moest zien waarheen je op weg was voordat je er kwam, maar je moest ook zien waarheen de ander op weg was. Crake was goed in dat soort spelletjes omdat hij een meester in de zijwaartse sprong was. Maar Jimmy kon wel eens winnen met Kwiktime Osama, zolang Crake voor Ongelovige speelde.

Maar het was onmogelijk een dergelijk spel van hout te maken. Het zou een schaakspel moeten zijn.

Of hij zou een dagboek kunnen bijhouden. Zijn indrukken noteren. Er moest heel wat papier rondzwerven, in niet-verbrande binnenruimten waar het nog niet lekt, evenals pennen en potloden; hij heeft ze zien liggen bij zijn strooptochten, maar nooit de moeite genomen. Hij zou de scheepskapiteins van voorheen kunnen imiteren – het schip vergaat in een storm, de kapitein in zijn hut, ten dode gedoemd, maar onverschrokken, houdt zijn logboek bij. Er waren films waarin je dat kon zien. Of schipbreukelingen op onbewoonde eilandjes, die hun dagboek schreven, dag na saaie dag. Lijsten van voorraden, notities over het weer, kleine volvoerde handelingen – het aannaaien van een knoop, het verslinden van een mossel.

Hij is ook een soort schipbreukeling. Hij zou lijstjes kunnen maken. Dat zou zijn leven enige structuur geven.

Maar zelfs een schipbreukeling gaat uit van een toekomstige lezer, iemand die later langs zal komen en zijn botten en zijn logboek zal vinden, en die te weten zal komen wat er van hem geworden is. Sneeuwman kan daar niet van uitgaan: hij zal geen toekomstige lezer hebben, want de Crakers kunnen niet lezen. Elke lezer die hij zich kan voorstellen, bevindt zich in het verleden.

Een rups laat zich zakken aan een draad, wentelt langzaam rond als een trapezeartiest, spiralend in de richting van zijn borstkas. Hij heeft een weelderige, onwerkelijk groene kleur, als een gombal, en is overdekt met heel kleine, lichte haartjes. Wanneer hij ernaar kijkt, voelt hij opeens een onverklaarbare opwelling van tederheid en vreugde. Uniek, denkt hij. Er zal nooit meer een rups zijn die precies op deze lijkt. Er zal nooit meer zo’n moment zijn in de tijd, nooit meer zo’n conjunctie. Dergelijke dingen besluipen hem zonder aanleiding, die flitsen van irrationeel geluk. Waarschijnlijk vitaminetekort.

De rups stopt, voelt in de lucht in het rond met zijn stompe kop. De enorme, glansloze ogen lijken op de voorkant van de helm van een ME’er. Misschien ruikt hij hem, vangt hij zijn chemische aura op. ‘We zijn hier niet voor dromen, spelen, zwichten,’ zegt hij tegen het beest. ‘We hebben werk te doen, en ladingen te lichten.’

Uit welke uitdrogende neurale holte in zijn hersens is dat nou weer afkomstig? Uit de lessen in Levensvaardigheid, in het begin van de middelbare school. De leraar was een slungelige, afgewezen neoconservatief uit de woeste dagen van de legendarische dotcomzeepbel, langgeleden, in de prehistorie. Er hing een dunne staart haar achter aan zijn kalende hoofd, en hij droeg een jasje van namaakleer; hij had een gouden knopje in zijn knobbelige, poreuze ouwe neus gehad, en hij had onafhankelijkheid en individualisme en riskant leven gepredikt op een hopeloze toon, alsof hij er zelf niet meer in geloofde. Van tijd tot tijd was hij op de proppen gekomen met een of andere afgezaagde leuze, gepresenteerd met een wrange ironie, zonder enig effect ter verlichting van de algemene verveling; of hij zei: ‘Ik had een mededinger kunnen zijn,’ waarbij hij veelbetekenend naar de leerlingen gluurde, alsof hij daarmee iets heel diepzinnigs bedoelde, iets wat zij allemaal hoorden te begrijpen.

Dubbele boekhouding op de computer, telebankieren, een magnetron gebruiken zonder je ei te laten ontploffen, invullen van formulieren voor vestiging in deze of gene Module en voor betrekkingen in deze of gene Compound, erfelijkheidsonderzoek in de familie, je eigen huwelijks- en scheidingscontracten opstellen, genetisch verstandige relaties, het juiste gebruik van condooms teneinde seksueel overdraagbare biovormen te vermijden: dat waren de Levensvaardigheden geweest. Geen van de leerlingen had er veel aandacht aan besteed. Ze wisten alles al, of wilden het niet weten. Ze hadden die les als een rustuurtje beschouwd. We zijn hier niet voor dromen, spelen, zwichten. We zijn hier om Levensvaardigheden in de praktijk te brengen.

‘Lamaar,’ zegt Sneeuwman.

Of in plaats van schaken of een dagboek zou hij zich kunnen concentreren op zijn leefomstandigheden. Er is ruimte voor verbetering op dat terrein, heel veel ruimte. Meer voedselbronnen om te beginnen. Waarom had hij zich nooit verdiept in wortels en bessen en vallen met puntige stokjes om kleine wilde dieren te vangen, en in de manier waarop men een slang nuttigt? Waarom had hij zijn tijd verspild?

O, lieverd, haal jezelf niet zo naar beneden! fluistert een vrouwenstem, vol spijt, in zijn oor.

Kon hij maar een grot vinden, een aardige grot met een hoge zoldering en goede ventilatie en misschien wat stromend water, dan zou hij er beter aan toe zijn. Goed, er is een beek met zoet water, een paar honderd meter verderop; op één plek wordt hij breder, zodat er een poel ontstaat. In het begin was hij daarheen gegaan om af te koelen, maar misschien waren de Crakers daar aan het rond spartelen, misschien lagen ze daar op de oever, en de kinderen zouden aan zijn hoofd zeuren dat hij moest gaan zwemmen, en hij wilde niet graag door hen gezien worden zonder zijn laken. Vergeleken met hen is hij gewoon te afwijkend; ze geven hem het gevoel dat hij misvormd is. En als er geen mensen zijn, dan zouden er heel goed dieren kunnen rondhangen: wolvijnen, varkuiven, jonge lynxen. Waterpoelen trekken vleeseters aan. Ze liggen op de loer. Ze kwijlen. Ze bespringen je. Niet zo knus.

De bewolking neemt toe, de hemel wordt donkerder. Hij kan niet veel zien, daar tussen de bomen, maar hij voelt dat het licht verandert. Hij glijdt weg in een dutje en droomt van Oryx, op haar rug drijvend in een zwembad, gehuld in iets wat gemaakt lijkt te zijn van dunne witte blaadjes vloeipapier. Ze drijven om haar heen, zetten uit en trekken zich samen als de vliezen van een kwal. Het zwembad is knalroze geverfd. Ze glimlacht uit de diepte naar hem en beweegt haar armen voorzichtig om te blijven drijven, en hij weet dat ze beiden in groot gevaar verkeren. Dan komt er een hol, dreunend geluid, alsof de deur van een groot gewelf dichtgaat.

Stortbui

Hij wordt wakker van een donderslag en plotselinge windvlagen: het onweer van de middag komt eraan. Hij krabbelt overeind, grijpt naar zijn laken. Die gietbuien kunnen heel snel opkomen, en een metalen ledikant tijdens een onweersbui is geen goede verblijfplaats. Hij heeft een eilandje van autobanden gemaakt in het bos; hij hoeft daar alleen maar in elkaar te duiken, de isolatie tussen de zichzelf en de grond te handhaven tot het noodweer over is. Soms vallen er hagelstenen ter grootte van golfballen, maar het bladerdak vertraagt hun val.

Net wanneer het onweer losbarst, heeft hij zijn bergje banden bereikt. Vandaag is het alleen regen, de gebruikelijke gietbui, zo hevig dat de lucht in mist verandert. Water overspoelt hem terwijl de bliksem sist. Boven zijn hoofd slaan takken tegen elkaar, over de grond lopen beekjes. Het begint al koeler te worden; de lucht raakt vervuld van de geur van fris gewassen bladeren en natte aarde.

Wanneer de regen is afgenomen tot wat gedruppel, en het rommelen van de donder is weggetrokken, sjokt hij terug naar zijn bergplaats onder die betonnen plaat om de lege bierflessen op te halen. Dan zoekt hij zijn weg naar het stuk afgebroken beton dat ooit deel had uitgemaakt van een brug. Daaronder ligt een driehoekig oranje bord met het zwarte silhouet van een man met een schop. ‘Werk in uitvoering’ betekende dat vroeger. Merkwaardig als je erover nadacht: dat eindeloze zware werk, graven, hameren, hakken, tillen, boren, dag in dag uit, jaar na jaar, eeuw na eeuw; en nu dat eindeloze verval dat overal gaande moet zijn. Zandkastelen in de wind.

Overtollig regenwater loopt uit een gat in de zijkant van het beton. Hij gaat eronder staan met zijn mond wijdopen, slikt water vol gruis en takjes en andere dingen waaraan hij niet wil denken – het water moet een weg hebben gevonden door verlaten woningen en sterk geurende kelders en verstopte greppels en god weet wat nog meer. Dan spoelt hij zich af, wringt zijn laken uit. Op die manier wordt hij niet erg schoon, maar in elk geval kan hij het oppervlakkige laagje vuil en rommel verwijderen. Het zou handig zijn als hij een stuk zeep had; op zijn rooftochten vergeet hij aldoor zoiets mee te nemen.

Als laatste vult hij de bierflessen. Hij zou iets beters moeten zoeken, een thermosfles of een emmer – iets waar meer in kan. Ook zijn die flessen onhandig: ze worden glibberig, en het is moeilijk ze op hun plaats te houden. Hij stelt zich telkens weer voor dat hij daar vanbinnen bier kan ruiken, al is dat niet meer dan wensdenken. Laten we doen alsof dit bier is.

Daar had hij niet aan moeten denken. Hij moet zichzelf niet kwellen. Hij moet zich geen onmogelijkheden voorstellen, alsof hij een of ander gekooid, met leidingen verbonden laboratoriumdier is, verleid tot zinloze en perverse experimenten op zijn eigen hersenen.

Haal me hier weg! hoort hij zichzelf denken. Maar hij is niet opgesloten, hij zit niet in een gevangenis. Wat zou meer weg kunnen zijn dan de plaats waar hij zich bevindt?

‘Ik heb het niet expres gedaan,’ zegt hij met het dreinende kinderstemmetje dat hij in deze stemming gebruikt. ‘Het is gewoon gebeurd, ik had er geen idee van, ik kon het niet tegenhouden! Wat had ik kunnen doen? Wil er alsjeblieft iemand naar me luisteren, alsjeblieft!’

Wat een slecht toneelspel. Zelfs hij wordt er niet door overtuigd. Maar nu huilt hij weer.

Het is van belang, zegt het boek in zijn hoofd, kleine ergernissen te negeren, zinloze onvrede te vermijden en de eigen mentale energie in te zetten voor de directe werkelijkheid en de dingen die gedaan moeten worden. Dat moest hij ooit ergens gelezen hebben. Zijn eigen denken had immers nooit op zinloze onvrede kunnen komen, niet helemaal uit zichzelf.

Hij veegt zijn gezicht af aan een punt van het laken. ‘Zinloze onvrede,’ zegt hij hardop. Als zo vaak heeft hij het gevoel dat er iemand naar hem luistert: iemand die onzichtbaar is, verborgen achter het gebladerte, en die hem sluw in het oog houdt.

4

Konunk

Hij heeft wel een toehoorder: dat is een konunk, een jonkie. Hij kan hem nu zien, de heldere oogjes staren naar hem van onder een struik.

‘Kom maar, meisje, kom maar, meisje,’ zegt hij lokkend. Het dier verdwijnt achterwaarts in het kreupelhout. Als hij zijn best deed, als hij het echt probeerde, zou hij waarschijnlijk wel een van die dieren tam kunnen maken, en dan zou hij iemand hebben om mee te praten. Iemand om mee te praten was fijn, had Oryx altijd tegen hem gezegd. ‘Je moet het eens proberen, Jimmy,’ zei ze, en dan gaf ze hem een zoen op zijn oor.

‘Maar ik praat toch met jou?’ protesteerde hij dan.

Nog een kus. ‘Echt waar?’

Toen Jimmy tien was, had hij van zijn vader een konunk als huisdier gekregen.

Hoe had zijn vader eruitgezien? Sneeuwman kan zich hem niet goed voor de geest halen. Jimmy’s moeder leeft voort als een helder beeld, in kleur, met een lijstje van glimmend wit papier om haar heen als een Polaroid, maar van zijn vader kan hij zich alleen details herinneren: die adamsappel die op en neer ging wanneer hij slikte, de oren in silhouet tegen het keukenraam, de linkerhand die op tafel lag, afgesneden door de manchet. Zijn vader is een soort samenraapsel. Misschien was Jimmy nooit ver genoeg van hem vandaan geweest om alle onderdelen tegelijkertijd te zien.

De aanleiding tot het geschenk van die konunk moest zijn verjaardag zijn geweest. Hij heeft zijn verjaardagen verdrongen: dat waren geen aanleidingen tot algemene feestvreugde, niet nadat Dolores de inwonende Filippina was vertrokken. Toen zij er was, herinnerde ze zich altijd zijn verjaardag; dan bakte ze een taart, of misschien kocht ze er een, maar in elk geval was hij er, een echte taart met glazuur en kaarsjes – nietwaar? Hij klampt zich vast aan de realiteit van die taarten; hij sluit zijn ogen, tovert ze voor de geest, daar staan ze allemaal op een rijtje, met brandende kaarsjes, en ze verspreiden hun zoete, troostende geur van vanille, net als Dolores zelf.

Zijn moeder daarentegen leek zich nooit te kunnen herinneren hoe oud Jimmy was, of op welke datum hij geboren was. Hij moest haar eraan herinneren bij het ontbijt; dan schoot ze opeens uit haar trance en kocht een of ander gênant cadeau voor hem – pyjama’s voor kleine kinderen, met kangoeroes of beertjes erop, een cd waar niemand van beneden de veertig ooit naar wilde luisteren, met walvissen geborduurd ondergoed – en dat verpakte ze dan in vloeipapier en ze gaf het hem aan de eettafel, terwijl ze haar steeds vreemdere glimlach vertoonde, alsof iemand Lachen! had geroepen, en haar met een vork had geprikt.

Dan onderwierp zijn vader hen allemaal aan een onhandig excuus over de vraag waarom hij deze echt zo heel bijzondere en belangrijke datum om de een of andere reden domweg was vergeten, en dan vroeg hij aan Jimmy of alles in orde was, en dan stuurde hij hem een e-verjaardagskaart – standaardontwerp van OrganInc met vijf gevleugelde varkuiven die de conga dansten en de tekst Welgefeliciteerd, Jimmy, dat al je dromen waarheid mogen worden – en dan kwam hij de dag daarna met een cadeau voor hem, een cadeau dat geen cadeau was, maar een of ander stuk gereedschap of een spelletje dat de intelligentie bevorderde of een andere verborgen eis dat hij voldeed aan de verwachtingen. Maar aan wat voor verwachtingen? Er was nooit een of andere norm; of er was er wel een, maar die was dan zo vaag en omvangrijk dat niemand hem ooit kon zien, en zeker Jimmy niet. Niets wat hij kon presteren, zou ooit een goed idee zijn, of voldoende. Volgens de wiskunde-en-scheikunde-en-toegepaste-biologie-maatstaf van OrganInc moest hij een saai normaal persoon zijn geweest: misschien was dat de reden waarom zijn vader was opgehouden tegen hem te zeggen dat hij veel beter kon presteren als hij het maar probeerde, en was overgestapt op stiekem teleurgestelde loftuitingen, alsof Jimmy een hersenbeschadiging had.

Dus is Sneeuwman nu al het andere rondom Jimmy’s tiende verjaardag vergeten, behalve de konunk die zijn vader meebracht in een dierenmandje. Het was een heel kleintje, de kleinste uit de nesten van de tweede generatie konunks, de nakomelingen van het eerste paar dat gerecombineerd was. De rest van het nest was onmiddellijk opgehaald. Jimmy’s vader deed alsof hij heel veel tijd had moeten besteden, op zijn strepen had moeten staan en veel kruiwagens had moeten gebruiken om deze ene te pakken te krijgen, maar al die inspanningen waren wel de moeite waard geweest voor deze eigenlijk heel, heel bijzondere dag, die als gewoonlijk toevallig net de dag daarvoor was geweest.

De konunks waren begonnen als vrijetijdsbesteding van een van de genieën van het biolab van OrganInc. In die tijd was er veel gekkigheid uitgehaald: schep-eens-een-dier was zo leuk, zeiden de mannen die dat deden; dan kreeg je het gevoel dat je God was. Een aantal experimenten was vernietigd omdat de dieren te gevaarlijk waren – wie had behoefte aan een suikerrietpad met een grijpstaart als een kameleon die door het badkamerraam kon klimmen en je blind kon maken terwijl je je tanden stond te poetsen? Dan was er de slat, een onzalige combinatie van slang en rat; die hadden ze ook moeten afmaken. De konunks echter werden een rage als huisdier, binnen OrganInc. Die waren niet afkomstig uit de buitenwereld – de wereld buiten de Compound – dus hadden ze geen vreemde microben en vormden ze geen gevaar voor de varkuiven. En bovendien waren ze schattig om te zien.

De kleine konunk vond goed dat Jimmy hem optilde. Hij was zwart en wit – een zwarte snuit, witte strepen op zijn rug, zwart-witte ringen rond zijn pluizige staart. Hij likte aan Jimmy’s vingers, en hij voelde een innige liefde voor het diertje.

‘Hij stinkt niet, in tegenstelling tot een skunk,’ zei Jimmy’s vader. ‘Het is een schoon dier, met een vriendelijk karakter. Vreedzaam. Wasberen waren nooit goede huisdieren wanneer ze groot werden, ze werden kribbig, ze scheurden je huis aan flarden. Dit dier zou rustiger moeten zijn. We zullen zien hoe dit kereltje het doet. Oké, Jimmy?’

Jimmy’s vader had de laatste tijd verontschuldigend tegen hem gedaan, alsof hij Jimmy gestraft had voor iets wat hij niet gedaan had, en alsof hij daar spijt van had. Hij zei een beetje al te vaak Waar of niet, Jimmy? Dat vond Jimmy niet zo leuk – hij was niet graag zelf degene die goedkeuringen uitdeelde. Zijn vader deed nog een paar andere dingen die hij wel had willen missen – de plaagstootjes in zijn ribben, het strijken door zijn haar, de manier waarop hij het woord zoon uitsprak, op iets diepere toon. Die joviale manier van praten begon erger te worden, alsof zijn vader een auditie deed voor de rol van Pa, maar zonder veel hoop. Jimmy had vaak gedaan alsof dat hij dat kon herkennen bij anderen, meestal tenminste. Hij aaide zijn kleine konunk en gaf geen antwoord.

‘Wie moet hem te eten geven en zijn bak verschonen?’ zei Jimmy’s moeder. ‘Ik in geen geval.’ Dat zei ze niet op boze toon, maar met een neutrale, nuchtere stem, alsof ze een omstander was, iemand aan de zijlijn; alsof Jimmy en de zorg voor hem, en voor zijn ontevreden vader, en die ruzies tussen hem en haar, en de steeds zwaardere last van al hun levens, niets met haar te maken hadden. Ze leek niet meer boos te worden, ze stormde niet meer het huis uit op haar pantoffels. Ze was trager geworden, meer weloverwogen.

‘Jimmy heeft niet gevraagd of jij dat doet. Hij zal het zelf doen. Waar of niet, Jimmy?’ zei zijn vader.

‘Hoe ga je hem noemen?’ vroeg zijn moeder. Dat wilde ze niet echt graag weten, ze wilde op een of andere manier kritiek op Jimmy hebben. Ze vond het niet leuk wanneer hij enthousiast reageerde op iets wat zijn vader hem gaf. ‘Bandiet, zeker?’

Dat was precies de naam waaraan Jimmy had zitten denken vanwege dat zwarte masker. ‘Nee,’ zei hij. ‘Dat is saai. Ik noem hem Killer.’

‘Goeie keus, zoon,’ zei zijn vader.

‘Nou, als Killer op de vloer plast, zorg jij dan dat het opgeruimd wordt?’ zei zijn moeder.

Jimmy nam Killer mee naar zijn kamertje, waar het dier een nestje in zijn kussen maakte. Het had wel een zwakke geur, vreemd, maar niet onaangenaam, leerachtig en scherp, als een stuk dure zeep voor mannen. Hij sliep met zijn arm om de konunk heen, met zijn eigen neus naast dat kleine neusje.

Het moet een maand of twee na de komst van de konunk zijn geweest dat Jimmy’s vader van baan veranderde. Hij was uitgezocht door een headhunter van NooSkins en werd benoemd op onderdirecteursniveau – het Vice-niveau, zoals Jimmy’s moeder het noemde. Ramona, de laborante van OrganInc verhuisde samen met hem; zij had deel van de overeenkomst uitgemaakt omdat zij uiterst waardevol was, zei Jimmy’s vader; zij was zijn tweede man. (‘Grapje,’ zei hij tegen Jimmy, om duidelijk te maken dat hij wel wist dat Ramona niet echt een man was. Maar dat had Jimmy toch al geweten.) Jimmy was min of meer blij dat hij Ramona nog wel eens bij de lunch zou zien – zij was tenminste iemand die hij kende – ook al waren de lunches met zijn vader erg zeldzaam geworden.

NooSkins was een onderafdeling van HelthWyzer, dus verhuisden ze naar de HelthWyzer Compound. Hun huis was ditmaal in de stijl van Italiaanse Renaissance, met een portiek met een boog en veel terrakleurige geglazuurde tegels, en het binnenzwembad was groter. Jimmy’s moeder noemde het ‘die kast’. Ze klaagde over de strenge bewaking bij de hekken van HelthWyzer – de bewakers waren grover, ze wantrouwden iedereen, ze fouilleerden graag mensen, vooral vrouwen. Dat gaf ze een kick, zei ze.

Jimmy’s vader zei dat ze veel drukte om niets maakte. En trouwens, zei hij, er was een paar weken voor hun verhuizing iets gebeurd – een of andere fanatiekeling, een vrouw, met een vijandige biovorm, verstopt in een bus haarlak. Een of andere gevaarlijke afsplitsing van Ebola of Marburg, een van de microben die hevige bloedingen veroorzaakte. Ze had een bewaker een mep gegeven – de man was zo onverstandig geweest zijn mondmasker af te doen, in strijd met de voorschriften, maar vanwege de hitte. De vrouw was meteen met een spuitpistool bewerkt en geneutraliseerd in een vat met bleekwater, en die arme bewaker was naar HotBioform gestuurd en in een isolatieruimte opgesloten, waar hij was opgelost tot een plasje slijm. Verder was er niets gebeurd, maar het sprak vanzelf dat de bewakers schichtig waren.

Jimmy’s moeder zei dat dat niets veranderde aan het feit dat ze zich net een gevangene voelde. Jimmy’s vader zei dat ze de situatie niet goed begreep. Wilde ze zich dan niet veilig voelen, wilde ze niet dat haar zoon zich veilig voelde?

‘O, dus het is voor mijn eigen bestwil?’ zei ze. Ze was bezig een stukje toast in gelijke blokjes te snijden, waarvoor ze zich alle tijd gunde.

‘Voor ons eigen bestwil. Voor ons.’

‘Nou, daar ben ik het dan niet mee eens.’

‘Dat is geen nieuws,’ zei Jimmy’s vader.

Volgens Jimmy’s moeder werden hun telefoons afgeluisterd en hun e-mails gelezen, en de forse, zwijgzame schoonmakers van HelthWyzer die tweemaal per week langskwamen – altijd twee aan twee – waren spionnen. Jimmy’s vader zei dat ze aan vervolgingswaan begon te lijden, en trouwens, ze hadden niets te verbergen, dus waarom zou ze zich zorgen maken?

De Compound van HelthWyzer was niet alleen nieuwer dan die van OrganInc – hij was ook groter. Ze hadden twee winkelcentra in plaats van een, een beter ziekenhuis, drie dansclubs en zelfs een eigen golfbaan. Jimmy ging naar de openbare school van HelthWyzer, waar hij eerst niemand kende. Ondanks zijn eenzaamheid in het begin, was het er niet zo gek. In feite was het zelfs goed, want nu kon hij zijn oude verhalen en grapjes recyclen. Hij had zijn chimpanseegeintje laten varen en deed nu aan zogenaamd braken en stikken tot de dood erop volgde – allebei heel populair – en hij tekende een spiernaakt meisje op zijn buik met haar kruis op de plek van zijn navel, en dan liet hij haar bewegen.

Hij kwam niet meer thuis lunchen. ’s Ochtends werd hij opgehaald door de combo ethanol-solarvan van de school, die hem ’s avonds weer thuisbracht. Er was een goed verlichte en opgewekte schoolcafetaria met evenwichtig samengestelde maaltijden, met etnische keuzemogelijkheden – piroggen, falafels – en zelfs een koosjere afdeling, en sojaproducten voor de vegetariërs. Jimmy was zo opgelucht zonder de aanwezigheid van een van zijn ouders te kunnen lunchen, dat hij licht in zijn hoofd werd. Hij kwam zelfs wat aan en was niet meer de magerste jongen van de klas. Als het nog lunchpauze was en er niets anders te doen viel, kon hij naar de bibliotheek gaan en kijken naar oude educatieve cd-rom’s. Alex de papegaai was zijn favoriet, in Classics in Animal Behaviour Studies. Mooi vond hij vooral het gedeelte waar Alex een nieuw woord bedacht – kurknoot voor amandel – en het allermooist was het gedeelte waar Alex genoeg kreeg van de oefening met de blauwe driehoek en het gele vierkant, en zei: Ik ga nu weg. Nee, Alex, terugkomen. Wat is de blauwe driehoek – nee, de blauwe driehoek? Maar Alex was de deur uit gevlogen. Vijf sterren voor Alex.

Op een dag mocht Jimmy Killer mee naar school nemen, waar ze – het was nu officieel een zij – geweldige indruk maakte. ‘O Jimmy, bof jij even,’ zei Wakulla Price, het eerste meisje op wie hij ooit verliefd was geweest. Ze streelde Killers vacht, met haar bruine hand, haar roze nagels, en Jimmy huiverde, alsof haar vingers over zijn eigen lichaam streken.

Jimmy’s vader bracht steeds meer tijd door op zijn werk, maar praatte er steeds minder over. Er waren varkuiven bij NooSkins, net als bij OrganInc Farms, maar deze waren kleiner en werden gebruikt voor de ontwikkeling van biotechnologie voor de huid. Het ging er in wezen om een methode te vinden om de oudere epidermis te vervangen door een nieuwe, niet een door laserstralen verdund of door dermabrasie tijdelijk verjongd oppervlak, maar door een echte nieuwe huid die vrij zou zijn van rimpels en vlekken. Dus zou het nuttig zijn een jonge, stevige huidcel te kweken die de versleten cellen zou opeten in de huid waarin hij geïmplanteerd werd, en die zou vervangen door replica’s van zichzelf, net als algen in een vijver.

In geval van succes zou dat heel lucratief zijn, legde Jimmy’s vader uit, in zo’n zogenaamd oprecht gesprek van man tot man dat hij de laatste tijd met Jimmy was gaan voeren. Welke welgestelde en voorheen jeugdige, voorheen knappe vrouwen of mannen, in stand gehouden door hormoonsupplementen en volgespoten met vitaminen, maar gehinderd door de genadeloze spiegel, zouden niet hun huis, hun streng bewaakte villa voor gepensioneerden, hun kinderen en hun ziel verkopen om een tweede keer aan het seksuele spelletje deel te nemen? NooSkins for Old, zo luidde het pittige logo. Niet dat er al een compleet werkzame methode was gevonden: de stuk of tien geschonden kandidaten die zich als proefpersoon hadden aangeboden, die niets betaalden, maar afstand hadden gedaan van hun recht op een proces, leken ten slotte op het Schimmelwezen uit de Ruimte – ongelijk van tint, groenig bruin en in rafelige repen vervellend.

Er waren echter ook andere projecten gaande bij NooSkins. Op een avond kwam Jimmy’s vader laat thuis, een tikje aangeschoten, en hij had een fles champagne bij zich. Jimmy wierp er één blik op en maakte zich uit de voeten. Hij had een heel kleine microfoon verborgen achter het schilderij van het strand in de woonkamer, en nog een achter de wandklok in de keuken – de klok die elk uur een ander irritant vogelgeluidje liet horen – zodat hij kon meeluisteren naar dingen die hem niet aangingen. Hij had die microfoons op school gemaakt, tijdens de lessen in Neotechnologie; hij had standaardonderdelen gebruikt uit de minimicrofoons voor draadloos dicteren naar de computer, en die werkten – met slechts enkele aanpassingen – uitstekend als afluisterapparatuur.

‘Waar is dat voor?’ zei de stem van Jimmy’s moeder. Ze bedoelde die champagne.

‘Het is ons gelukt,’ zei de stem van Jimmy’s vader. ‘Ik geloof dat we iets te vieren hebben.’ Geritsel: misschien had hij geprobeerd haar te kussen.

‘Wat is er gelukt?’

Pop, zei de champagnekurk. ‘Toe maar, het bijt je niet.’ Een stilte, waarschijnlijk schonk hij in. Ja: het rinkelen van glazen. ‘Op ons.’

‘Wat is er dan gelukt? Ik wil wél weten waarop ik drink.’

Opnieuw een pauze: Jimmy stelde zich voor dat zijn vader slikte, zijn adamsappel ging op en neer, hobbeldebobbel. ‘Het gaat om het neuro-regeneratieproject. Er is nu zuiver menselijk neocortexweefsel aan het groeien in een varkuif. Eindelijk, na al die mislukkingen! Denk eens aan de mogelijkheden, voor mensen die een beroerte hebben gehad, en…’

‘Daar zitten we nou echt op te wachten,’ zei Jimmy’s moeder. ‘Nog meer mensen met de hersens van varkens. Hebben we daar niet al ruimschoots genoeg van?’

‘Kun je nou niet één keer positief denken? Al dat negatieve gepraat, dit deugt niet, dat deugt niet, niets is ooit goed genoeg volgens jou!’

‘Positief waarover? Dat jij weer eens een manier hebt bedacht om een stel wanhopige mensen af te zetten?’ zei Jimmy’s moeder met die nieuwe stem waarin geen boosheid doorklonk.

‘God, wat ben jij cynisch!’

‘Nee, dat ben jíj. Jij en je slimme medewerkers. Je collega’s. Het is verkeerd, die hele organisatie deugt niet, het is een morele beerput, en dat weet je best.’

‘We kunnen mensen hoop geven. Hoop is niet hetzelfde als afzetterij!’

‘Voor de prijzen van NooSkin wél. Jullie maken reclame voor jullie koopwaar en accepteren al hun geld, en dan is hun kapitaal op en dan stopt de behandeling. Wat jij en je vrindjes aangaat kunnen ze verder doodvallen. Weet je niet meer hoe we vroeger praatten, over alles wat we wilden doen? Het leven van de mensen verbeteren – niet alleen het leven van mensen met geld. Je was vroeger zo… je had destijds nog idealen.’

‘Jaja,’ zei Jimmy’s vader op vermoeide toon. ‘Die heb ik nog steeds. Alleen kan ik me die niet veroorloven.’

Stilte. Jimmy’s moeder zat daar zeker over na te denken. ‘Hoe dan ook,’ zei ze – een teken dat ze niet ging toegeven. ‘Hoe dan ook: er is research en research. Wat jij nu doet – dat met die varkenshersenen. Je verstoort de bouwstenen van het leven. Dat is immoreel. Dat is… heiligschennis.’

Boem, op de tafel. Niet zijn vuist. De fles? ‘Ik kan mijn oren niet geloven! Naar wie heb jij geluisterd? Je bent een ontwikkelde vrouw, je hebt er zelf aan meegewerkt! Het zijn gewoon proteïnen, dat weet je best! En cellen en weefsel hebben niets heiligs, dat zijn alleen…’

‘De theorie is me bekend.’

‘In elk geval heeft die betaald voor je kost en inwoning, die heeft het eten op tafel gezet. Je verkeert nauwelijks in de positie om een moreel standpunt in te nemen.’

‘Dat weet ik,’ zei de stem van Jimmy’s moeder. ‘Geloof me maar, dat is iets wat ik echt wel weet. Waarom kun jij geen baan vinden waar je eerlijk werk doet? Iets fundamenteels.’

‘Als wat dan, en waar? Wil je dat ik greppels ga graven?’

‘Dan zou je tenminste een zuiver geweten hebben.’

‘Nee, dat zou jíj hebben. Jij bent degene met dat neurotische schuldgevoel. Waarom ga je niet zelf een paar greppels graven, dan kom je tenminste eens uit je stoel. Misschien zou je dan ook stoppen met roken – jij ben een eenpersoons emfyseemfabriek, en bovendien ondersteun je de tabaksindustrie. Denk daar eens over na, als je zo ethisch bent. Dat zijn de mensen die kinderen van zes verslaafd maken door gratis proefpakjes uit te delen.’

‘Dat weet ik allemaal wel.’ Stilte. ‘Ik rook omdat ik depressief ben. De tabaksindustrie maakt me depressief, jíj maakt me depressief, Jimmy maakt me depressief, hij begint te veranderen in een…’

‘Slik dan wat pillen als je zo verdomde depressief bent!’

‘Vloeken is nergens voor nodig.’

‘Misschien juist wél!’ Geschreeuw van de kant van Jimmy’s vader was niet volstrekt nieuw, maar in combinatie met vloeken trok het sterk de aandacht van Jimmy. Misschien kwam er wat actie, gebroken glas. Hij voelde zich angstig – die koude steen in zijn maag was er weer – maar hij kon niet anders dan blijven luisteren. Als er een ramp van kwam, een of andere definitieve instorting, moest hij daarvan getuige zijn.

Maar er gebeurde niets, hij hoorde alleen het geluid van voetstappen die de kamer verlieten. Welke van de twee was het? Wie het ook was, hij of zij zou nu naar boven komen om te kijken of Jimmy sliep en niets gehoord had. Dan konden ze dat onderdeel afstrepen op de checklist van Fantastisch Ouderschap die ze allebei in hun hoofd hadden. Het waren niet de akelige dingen die ze deden waarom Jimmy zo kwaad werd – het waren de goede dingen. De dingen die zogenaamd goed waren, althans – goed genoeg voor hém. De dingen waarvoor ze zichzelf schouderklopjes gaven. Ze wisten niets van hem, wisten niet wat hij fijn vond, wat hij haatte, waarnaar hij verlangde. Ze dachten dat hij alleen maar was wat ze konden zien. Een aardige jongen, maar een beetje een klungel, een beetje een druktemaker. Niet de helderste ster in het firmament, geen getallenpersoon, maar je kon niet alles hebben wat je wilde, en hij was tenminste geen totale mislukkeling. Hij was tenminste geen dronkaard of drugsverslaafde als zo veel jongens van zijn leeftijd, dus afkloppen maar. Dat had hij zijn vader inderdaad horen zeggen: afkloppen, alsof het onvermijdelijk was dat Jimmy er een puinhoop van maakte, uit de rails zou lopen, en daar alleen maar nog niet aan toe was gekomen. Van de andere, geheime persoon die in hem leefde, wisten ze totaal niets.

Hij zette zijn computer uit en trok de koptelefoon los en doofde het licht en stapte in bed, zachtjes, en ook voorzichtig, want Killer lag daar al. Ze lag helemaal onderaan, dat vond ze fijn; ze had de gewoonte ontwikkeld zijn voeten te likken, vanwege het zout. Het kietelde; met zijn hoofd onder de dekens schudde hij van ingehouden lachen.

Hamer

Een aantal jaren verstreek. Ze moesten verstreken zijn, denkt Sneeuwman; hij kan zich er eigenlijk niet veel van herinneren, alleen dat hij de baard in de keel kreeg en dat beharing op zijn lichaam verscheen. Zo opwindend was dat destijds niet geweest, alleen zou het erger zijn geweest als het niet gebeurd was. Ook had hij wat spieren ontwikkeld. Hij begon van seks te dromen en leed onder vermoeidheid. Hij dacht veel aan meisjes, in abstracte zin als het ware – meisjes zonder hoofden – en aan Wakulla Price met hoofd en al, al wilde ze niet met hem uit. Had hij pukkels gehad, was dat het geweest? Hij kan zich dat niet herinneren, hoewel hij nog wel weet dat de gezichten van zijn rivalen ermee overdekt waren.

Kurknoot zei hij tegen iedereen die hem uitlachte. Iedereen die geen meisje was. Niemand anders dan hij en Alex de papegaai wist precies wat kurknoot betekende, dus was het nogal dodelijk. Het woord werd mode onder de kinderen van de HelthWyzer Compound, dus werd Jimmy als medium-cool beschouwd. Hé, kurknoot!

Zijn beste vrindje in het geheim was Killer. Zielig dat de enige met wie hij kon praten, een konunk was. Hij meed zijn ouders zoveel mogelijk. Zijn pa was een kurknoot en zijn moeder een dar. Hij was niet meer bang voor hun negatieve elektrische lading, hij vond hen gewoon saai, tenminste, dat zei hij tegen zichzelf.

Op school voerde hij een heftig stuk verraad tegen hen op. Hij tekende ogen op de knokkels van zijn beide wijsvingers en verstopte zijn duimen in zijn vuisten. Door zijn duimen dan op en neer te bewegen, zodat hun monden open en dicht leken te gaan, kon hij die twee handpoppetjes samen laten ruziën. Zijn rechterhand was Slechte Pa, zijn linkerhand was Oprechte Ma. Slechte Pa bulderde en theoretiseerde en kwam met opschepperige kul op de proppen, Oprechte Ma jammerde en klaagde aan. Volgens de kosmologie van Oprechte Ma was Slechte Pa de enige bron van aambeien, kleptomanie, wereldoorlog, slechte adem, tektonische breuklijnen en verstopte rioleringen, en bovendien van elke migraineaanval en menstruatiekramp waaraan Oprechte Ma ooit had geleden. Die lunchvoorstelling van hem was heel populair; er verzamelde zich een troep toeschouwers, en die dienden verzoeken in. Jimmy, Jimmy – doe Slechte Pa eens. De andere jongens hadden heel wat variaties en onderwerpen te bieden, gejat uit het privé-leven van hun eigen ouders. Sommigen van hen probeerden ogen op hun eigen knokkels te tekenen, maar waren minder goed in dialoog.

Jimmy voelde zich soms schuldig, achteraf, als hij te ver was gegaan. Hij had Oprechte Ma niet moeten laten huilen in de keuken omdat haar eierstokken gebarsten waren; hij had die seksscène met de Speciale Maandagse Visstick, 20 procent echte vis, niet moeten doen – Slechte Pa die erop aangevallen was en het ding verscheurd had van wellust omdat Oprechte Ma zat te pruilen in een lege Twinkies-verpakking en niet naar buiten wilde komen. Die geintjes waren onwaardig, al zou dat op zichzelf hem niet hebben tegengehouden. Ze kwamen echter ook te dicht bij een onaangename waarheid die Jimmy niet nader wenste te onderzoeken. Maar de andere jongens vuurden hem aan, en hij kon niet zonder hun applaus.

‘Was dat te erg, Killer?’ vroeg hij dan. ‘Was dat te gemeen?’ Gemeen was een woord dat hij pas had ontdekt. Oprechte Ma gebruikte het vaak, de laatste tijd.

Killer likte dan zijn neus. Zij vergaf hem alles.

Op een dag kwam Jimmy thuis van school en vond hij een briefje op de keukentafel. Het was van zijn moeder. Meteen toen hij het handschrift op de buitenkant zag – Voor Jimmy, tweemaal onderstreept met zwart – wist hij wat voor briefje het zou zijn.

Lieve Jimmy, stond erin. Bla-bla-bla, lang genoeg geleden onder mijn geweten, bla-bla, niet meer meedoen aan een levensstijl die niet alleen als zodanig zinloos is maar bla bla. Ze wist dat Jimmy, wanneer hij oud genoeg was om de implicaties van bla bla te begrijpen, het met haar eens zou zijn, het zou begrijpen. Ze zou later contact met hem opnemen, als het maar even mogelijk was. Bla bla er zal gezocht worden, onvermijdelijk, dus moest ze onderduiken. Een beslissing die niet zonder veel gewetensonderzoek en denken en bezorgdheid was genomen, maar bla bla. Ze zou altijd veel van hem blijven houden.

Misschien had ze van Jimmy gehouden, denkt Sneeuwman. Op haar eigen manier. Hoewel hij dat destijds niet had gedacht. Maar het was ook mogelijk dat ze niet van hem had gehouden. Toch moest ze wel enige positieve emotie voor hem hebben gekoesterd. Er hoorde toch zoiets te bestaan als de band met de moeder?

PS, had ze geschreven, ik heb Killer meegenomen om haar vrij te laten, want ik weet dat ze gelukkiger zal zijn als ze een wild en vrij leven leidt in het bos.

Ook dat had Jimmy niet geloofd. Hij was razend. Hoe durfde ze? Killer was van hem! En Killer was een tam dier, ze zou hulpeloos zijn in haar eentje, ze zou niet voor zichzelf kunnen zorgen, alles wat honger had, zou haar in harige zwart-witte stukjes scheuren. Maar Jimmy’s moeder en haar soortgenoten moesten gelijk hebben gehad, denkt Sneeuwman, en Killer en de andere bevrijde konunks moeten zich prima hebben kunnen redden, hoe moest je anders die ergerlijk grote troep konunks verklaren die nu dit deel van de wereld onveilig maakte?

Jimmy had wekenlang gerouwd. Nee, maandenlang. Om wie van de twee had hij het meest gerouwd? Om zijn moeder, of om een gemodificeerde skunk?

Zijn moeder had nog een boodschap achtergelaten. Niet een briefje – een boodschap zonder woorden. Ze had de thuiscomputer van Jimmy’s vader vernield, en niet alleen inhoudelijk – ze had het ding met een hamer bewerkt. In werkelijkheid had ze zo ongeveer elk stuk gereedschap uit die keurige en zelden gebruikte Mr. Home Handyman-gereedschapskist van Jimmy’s vader gebruikt, maar de hamer leek haar voornaamste en dierbaarste wapen te zijn geweest. Hetzelfde had ze met haar eigen computer gedaan, misschien zelfs nog grondiger. Daardoor hadden Jimmy’s vader noch de mannen van CorpSeCorps, die algauw het hele huis doorzochten, geen enkel idee wat voor gecodeerde boodschappen ze misschien had verzonden, wat voor informatie ze al dan niet had gedownload en meegenomen.

Wat betrof de vraag hoe ze door de controleposten en de hekken was gekomen: ze had gezegd dat ze voor een wortelkanaalbehandeling naar een tandarts in een van de Modules moest. Ze had de papieren, alle noodzakelijke vergunningen, en het achtergrondverhaal klopte: de wortelkanaalspecialist van de tandheelkundige kliniek van HelthWyzer was doodgevallen na een hartaanval, en zijn vervanger was nog niet aangekomen, dus die vielen erbuiten. Ze had zelfs een echte afspraak gemaakt met de tandarts van de Module, die een rekening naar Jimmy’s vader had gestuurd voor de keer dat ze niet was verschenen. (Jimmy’s vader weigerde echter te betalen, want híj had die afspraak niet gemist; hij en die tandarts hadden daarover later een luidruchtig telefoongesprek gevoerd.) Ze had helemaal geen bagage meegenomen, ze was wel wijzer geweest. Ze had een man van CorpSeCorps gehuurd als beschermer in de taxirit van het verzegelde treinstation door het korte stuk pliebland dat moest worden overgestoken voordat men de muren van de Module bereikte, zoals men dat gewoonlijk deed. Niemand had haar iets gevraagd, men kende haar van gezicht, en ze had de oproep en het pasje en alles bij zich. Niemand bij het hek van de Compound had in haar mond gekeken, al zou er niet veel te zien zijn: een pijnlijke zenuw zou niet zichtbaar zijn geweest.

De man van CorpSeCorps moest met haar onder een hoedje hebben gespeeld, of hij was om het leven gebracht; in elk geval kwam hij niet terug en was hij nooit gevonden. Dat zei men tenminste. Dat veroorzaakte echte onrust. Dat betekende dat er anderen bij betrokken waren. Maar wat voor anderen, en wat waren hun doelstellingen? Die dingen moesten dringend worden opgehelderd, zeiden de mannen van het Corps die Jimmy ondervroegen. Had Jimmy’s moeder nooit wat tegen hem gezegd, vroegen de mannen van het Corps?

Wat bedoelden ze met wat? zei Jimmy. Er waren de gesprekken die hij met zijn minimicrofoons had afgeluisterd, maar daarover wilde hij niet praten. Dan waren er de dingen waarover zijn moeder wel eens zeurde: dat alles kapot werd gemaakt en dat het nooit meer hetzelfde zou zijn, zoals het strandhuis dat haar familie had gehad toen zij klein was, het huis dat weggespoeld was, samen met de rest van de stranden en heel wat van de steden aan de oostkust toen het zeeniveau zo snel was gestegen, en later was er die enorme vloedgolf geweest, van die vulkaan op de Canarische Eilanden. (Dat hadden ze behandeld op school, bij de lessen geolonomie. Jimmy had de simulatie op video behoorlijk spannend gevonden.) En ze jammerde altijd over de grapefruitboomgaard van haar grootvader in Florida die als een reusachtige rozijn was opgedroogd toen het niet meer regende, in hetzelfde jaar dat het Okeechobeemeer was uitgedroogd tot een stinkende modderpoel en de Everglades drie volle weken hadden gebrand.

Maar de ouders van iedereen jammerden om dat soort dingen. Weet je nog dat je overal naartoe kon met je auto? Kun je je nog herinneren dat iedereen in de plieblands woonde? Weet je nog dat je kon vliegen, naar elk plekje op de wereld, zonder bang te zijn? Herinner je je de hamburgerketens, altijd echt rundvlees, herinner je je nog de hotdogkraampjes? Kun je je de tijd herinneren voordat New York New New York was? Dat was allemaal standaardmateriaal van de handpoppen in de lunchpauze. O, het was vroeger allemaal zo mooi. Boehoehoe. Nu kruip ik in de Twinkies-verpakking. Vanavond geen seks!

Zijn moeder was gewoon een moeder geweest, zei Jimmy tegen de man van CorpSeCorps. Ze deed alles wat moeders deden. Ze rookte veel.

‘Was ze lid van bepaalde… organisaties? Kwamen er wel eens vreemde mensen over de vloer? Zat ze vaak lange tijd aan haar mobieltje?’

‘Wáár je ons ook mee zou kunnen helpen, kerel – we zullen je dankbaar zijn,’ zei de andere man van CorpSeCorps. Dat kerel deed het hem. Jimmy zei dat hij niets wist.

Jimmy’s moeder had wat nieuwe kleren voor hem achtergelaten, in de maten waar hij, zo zei ze, binnenkort in zou groeien. Het waren rotkleren, van het soort dat ze altijd kocht. En bovendien waren ze te klein. Hij had ze in een la opgeborgen.

Zijn vader was van streek, dat was te merken; hij was bang. Zijn vrouw had letterlijk alle voorschriften overtreden, ze moest een totaal ander leven hebben geleid, zonder dat hij daar enig idee van had gehad. Dat soort dingen was niet gunstig voor een echtgenoot. Hij zei dat hij geen enkele belangrijke informatie had opgeslagen in de thuiscomputer die zij had stukgeslagen, maar dat zou hij altijd gezegd hebben, en het tegendeel kon onmogelijk bewezen worden. Toen was hij ondervraagd, heel langdurig, ergens anders. Misschien was hij gemarteld, zoals in oude films of op een paar van de minder aangename websites, met elektroden en knuppels en gloeiend hete spijkers, en Jimmy maakte zich zorgen en voelde zich niet lekker. Waarom had hij dat alles niet zien aankomen, en er wat tegen ondernomen, in plaats van die gemene buiksprekersspelletjes?

Twee gietijzeren vrouwen van CorpSeCorps waren in het huis komen wonen zolang Jimmy’s vader weg was, om voor Jimmy te zorgen – zo noemde men het tenminste. Een glimlachende en een met een plat gezicht. Ze telefoneerden veel met hun mobieltjes; ze doorzochten de fotoalbums en de kasten van Jimmy’s moeder, en probeerden Jimmy aan de praat te krijgen. Ze ziet er heel knap uit. Denk je dat ze een vriend had? Ging ze veel naar de plieblands? Waarom zou ze daarheen gaan, zei Jimmy, en de vrouw met het platte gezicht zei dat sommige mensen abnormaal waren, en de glimlachende lachte en bloosde, en zei: daar kon je dingen krijgen die je hierbinnen niet kon krijgen. Wat voor soort dingen dan, had Jimmy willen vragen, maar dat deed hij toch maar niet, omdat het antwoord hem zou kunnen verstrikken in nog meer vragen, over wat zijn moeder leuk vond of zou willen hebben. Hij had het verraad van zijn moeder al helemaal uitgespeeld in de lunchroom van de middelbare school van HelthWyzer, meer weigerde hij te doen.

Het tweetal bakte afschuwelijke, leerachtige omeletten in een poging Jimmy van zijn stuk te brengen door hem te eten te geven. Toen dat niet bleek te werken, stopten ze bevroren maaltijden in de magnetron, of ze lieten pizza’s bezorgen. En, ging je moeder vaak naar het winkelcentrum? Ging ze wel eens dansen? Ik wil wedden van wel. Jimmy had zin hun een mep te verkopen. Als hij een meisje was geweest, had hij in tranen kunnen uitbarsten, zodat ze medelijden met hem kregen, en dan had hij ze op die manier de mond kunnen snoeren.

Toen Jimmy’s vader terugkwam van waarheen hij was afgevoerd, had hij counseling gekregen. Hij zag eruit alsof hij die nodig had, zijn gezicht was groen en zijn ogen rood en opgezet. Ook Jimmy kreeg counseling, maar dat was zonde van de tijd.

Je zult wel ongelukkig zijn dat je moeder weg is.

Ja, klopt.

Je hoeft jezelf niets te verwijten, jongen, het is niet jouw schuld dat ze is weggegaan.

Hoe bedoelt u?

Toe maar, je mag best je emoties tonen.

Welke wilt u dat ik vertoon?

Je hoeft niet zo vijandig te doen, Jimmy. Ik weet hoe je je voelt.

Nou, als u al weet hoe ik me voel, waarom vraagt u er dan naar? Enzovoort.

Jimmy’s vader zei tegen Jimmy dat zij twee mannen maar zo goed mogelijk moesten verder leven. Dus leefden ze verder. Ze leefden en leefden, ze schonken ’s ochtends hun eigen sinaasappelsap in en zetten de vaat in de afwasmachine als ze eraan dachten, en na een paar weken van verder leven, raakte Jimmy’s vader die groenige kleur kwijt en begon hij weer te golfen.

Je kon merken dat hij zich niet al te beroerd voelde nu het ergste achter de rug was. Hij begon te fluiten onder het scheren. Hij schoor zich vaker. Na een gepaste periode trok Ramona bij hen in. Het leven kreeg een ander patroon, onder meer giechelige, grommende seks achter gesloten deuren die dicht waren, maar niet geluiddicht, terwijl Jimmy zijn muziek hard zette en probeerde niet te luisteren. Hij had een microfoon in hun kamer kunnen plaatsen, om de hele show mee te maken, maar dat stond hem tegen. Eerlijk gezegd vond hij het gênant. Eén keer was er een moeilijke ontmoeting op de gang boven, Jimmy’s vader met een badhanddoek om zijn middel, met zijn flaporen, met wangen die bloosden van de energie van zijn jongste erotische worsteling, en Jimmy, rood van schaamte, had gedaan of hij niets zag. Die twee van hormonen doortrokken verliefde konijnen hadden zo fatsoenlijk kunnen zijn het in de garage te doen, in plaats van Jimmy er almaar met zijn neus op te drukken. Ze gaven hem het gevoel dat hij onzichtbaar was. Overigens – anders had hij zich niet willen voelen.

Hoe lang was dat al gaande? vraagt Sneeuwman zich nu af. Hadden die twee al gevreeën achter de varkuivenkooien in hun biopakken, met hun maskers op? Hij denkt van niet: zijn vader was een oen, geen klootzak. Natuurlijk kon je allebei zijn: een oenige klootzak, een zak van een oen. Maar zijn vader (gelooft hij tenminste) was te onhandig en te slecht in liegen om betrokken te zijn bij volledig verraad en bedrog zonder dat Jimmy’s moeder iets had gemerkt.

Hoewel – misschien hád ze het gemerkt. Misschien was dat de reden waarom ze gevlucht was, of een deel van de reden. Je slaat niet met een hamer – om maar te zwijgen van een elektrische schroevendraaier en een pijptang – op iemands computer in zonder heel erg boos te zijn.

Niet dat ze over het algemeen nooit boos was geweest: haar boosheid had elke afzonderlijke reden verre overtroffen.

Hoe meer Sneeuwman erover nadenkt, des te meer raakt hij ervan overtuigd dat Ramona en zijn vader de ontwikkelingen hadden afgewacht. Ze hadden gewacht tot Jimmy’s moeder was opgerot in een regen van pixels, voordat ze in elkaars armen waren gevallen. Anders hadden ze elkaar niet zo ernstig en schuldeloos zitten aankijken in Andrés Bistro bij OrganInc. Als ze toen al wat hadden gehad, zouden ze nuchter en zakelijk hebben gedaan waar anderen bij waren, ze zouden elkaar zoveel mogelijk gemeden hebben; ze zouden snelle, onsmakelijke afspraakjes hebben gehad in groezelige hoeken, rondworstelend tussen hun open knopen en ritsen die bleven steken, op de vloerbedekking van het kantoor, kauwend op elkaars oren op parkeerplaatsen. Dan zouden ze niet begonnen zijn aan die antiseptische lunches, waarbij zijn vader naar het tafelblad zat te staren terwijl Ramona de rauwe worteltjes vermaalde. Dan zouden ze niet naar elkaar hebben zitten kwijlen over de groente en de varkenspasteitjes terwijl ze kleine Jimmy als menselijk schild gebruikten.

Niet dat Sneeuwman een oordeel wil vellen. Hij weet hoe die dingen gaan, of plachten te gaan. Hij is nu volwassen, en heeft veel erger dingen op zijn geweten. Wie is hij dus om het aan hen te wijten?

(Hij wijt het aan hen.)

Ramona ging tegenover Jimmy zitten, keek hem aan met haar grote, zwart opgemaakte, donkere ogen en zei tegen hem dat ze wist dat het allemaal erg moeilijk voor hem was, en dat het een trauma voor hen allemaal was, het was ook moeilijk voor haar, al dacht hij misschien van niet, en zij was zich ervan bewust dat ze zijn echte moeder niet kon vervangen, maar ze hoopte dat ze misschien vriendjes konden worden. Jimmy zei: Tuurlijk, waarom niet, want los van haar banden met zijn vader vond hij haar heel aardig, en hij wilde haar graag een plezier doen.

Ze deed inderdaad haar best. Ze lachte om zijn grapjes, soms een beetje laat – ze was niet een woordenmens, zei hij dan bij zichzelf – en soms, wanneer Jimmy’s vader er niet was, maakte ze in de magnetron eten voor zichzelf en Jimmy; lasagne en Caesarsalade waren haar vaste gerechten. Soms keek ze samen met hem naar dvd’s, en dan zat ze naast hem op de bank, nadat ze eerst een kom popcorn had gemaakt, met gesmolten surrogaatboter erover gegoten, en dan likte ze haar vette vingers af tijdens de enge gedeelten, terwijl Jimmy probeerde niet naar haar borsten te kijken. Ze had gevraagd of er iets was waarover hij nog vragen had, over je weet wel. Over haar en zijn vader, en wat er met het huwelijk was gebeurd. Hij zei dat hij niets te vragen had.

In het geheim, in de nacht, verlangde hij naar Killer. En ook – in een of ander hoekje van zichzelf dat hij niet echt kon toegeven – naar zijn eigenlijke, vreemde, ontoereikende, ongelukkige moeder. Waar was ze naartoe gegaan, in wat voor gevaar verkeerde ze? Dat ze in gevaar verkeerde, stond vast. Ze zochten haar, dat wist hij, en als hij haar was, zou hij niet gevonden willen worden.

Maar ze had gezegd dat ze contact met hem zou opnemen, dus waarom deed ze dat niet? Na een tijdje ontving hij inderdaad een aantal prentbriefkaarten, met postzegels uit Engeland, en vervolgens uit Argentinië. Ze waren ondertekend met Tante Monica, maar hij wist dat zij ze gestuurd had. Ik hoop dat je het goedmaakt, meer stond er niet op. Ze moest geweten hebben dat ze door wel honderd snuffelaars gelezen zouden worden voordat ze Jimmy bereikten, en dat klopte ook, want na elke kaart verschenen de Corpsmannen, en die vroegen wie Tante Monica was. Jimmy zei dat hij dat niet wist. Hij dacht niet dat zijn moeder in een van de landen van die postzegels was, want daar was ze veel te slim voor. Ze moest andere mensen hebben overgehaald die kaarten voor haar op de post te doen.

Vertrouwde ze hem niet? Kennelijk niet. Hij had het gevoel dat hij haar teleurgesteld had, dat hij op een wezenlijke manier tekort was geschoten. Hij had nooit begrepen wat er van hem verwacht werd. Kon hij nog maar één kans krijgen om haar gelukkig te maken.

‘Ik ben niet mijn kindertijd,’ zegt Sneeuwman hardop. Hij haat die herhalingen van het verleden. Hij kan ze niet uitzetten, hij kan niet van onderwerp veranderen, hij kan de kamer niet uitlopen. Wat hij nodig heeft, dat is meer innerlijke discipline, of een mystiek woordje dat hij telkens en telkens weer herhaalt om zichzelf uit te zetten. Hoe heetten die dingen ook weer? Mantra’s. Dat hadden ze al op de basisschool gehad. Godsdienst van de Week. Zo, kinderen, nu allemaal muisstil, dat geldt ook voor jou, Jimmy. Vandaag gaan we doen alsof we in India wonen, en we gaan een mantra zeggen. Lijkt dat jullie niet leuk? Laten we nu allemaal een woord kiezen, elk een ander woord, zodat we elk onze eigen speciale mantra hebben.

‘Hou je vast aan de woorden,’ zegt hij tegen zichzelf. De vreemde woorden, de oude woorden, de zeldzame. Damast. Norne. Serendipiteit. Doedelzak. Lubriciteit. Wanneer die weg zijn uit zijn hoofd, die woorden, zullen ze overal verdwenen zijn, voorgoed. Alsof ze nooit bestaan hadden.

Crake

Een paar maanden voor de verdwijning van Jimmy’s moeder was Crake verschenen. Die twee dingen waren in hetzelfde jaar gebeurd. Wat was het verband? Dat was er niet, afgezien van het feit dat zij tweeën goed met elkaar leken te kunnen opschieten. Crake behoorde tot de paar vrienden van Jimmy die zijn moeder aardig vond. Voor het merendeel had ze zijn vrienden kinderachtig gevonden, zijn vriendinnen leeghoofdig of hoerig. Die woorden had ze nooit gebruikt, maar je kon het merken.

Crake echter, Crake was anders. Meer volwassen, had ze gezegd; zelfs meer volwassen dan tal van volwassenen. Je kon een objectief gesprek met hem voeren, een gesprek waarin gebeurtenissen en veronderstellingen werden doorgetrokken naar hun logisch conclusie. Niet dat Jimmy ooit getuige was geweest van een dergelijk gesprek tussen die twee, maar dat moesten ze wel eens gehad hebben, anders had ze dat niet gezegd. Wanneer en hoe hadden die logische, volwassen gesprekken plaatsgevonden? Dat heeft hij zich vaak afgevraagd.

‘Je vriend is in intellectueel opzicht een man van eer,’ had Jimmy’s moeder bijvoorbeeld gezegd. ‘Hij liegt zichzelf niets voor.’ En dan staarde ze Jimmy aan met die blauwogige, door-hem-gekwetste blik die hij zo goed kende. Kon hij maar zo zijn – in intellectueel opzicht een man van eer. Alweer een verbijsterende notitie op het cryptische rapport dat zijn moeder met zich meedroeg in een of andere mentale zak, het rapport waarop hij er altijd net nog mee door kon. Jimmy zou beter in intellectuele eerzaamheid zijn als hij meer zijn best deed. En als hij enig verdomd aanknopingspunt had voor wat dat verdomme betekende.

‘Ik hoef geen avondeten,’ zei hij alweer tegen haar. ‘Ik neem wel wat tussendoor.’ Als zij dan haar gekwetste act wilde opvoeren, dan deed ze dat maar voor de keukenklok. Die had hij zo gewijzigd dat het roodborstje kraste, en de uil kauw-kauw zei. Laat haar maar eens een keer teleurgesteld zijn over hén, voor de verandering.

Hij had zijn twijfels over die eerzaamheid van Crake, intellectueel dan wel anderszins. Hij wist heel wat meer van Crake af dan zijn moeder.

Toen Jimmy’s moeder was verdwenen, na die vernielingen met de hamer, zei Crake niet zo veel. Hij leek niet verbaasd of geschokt. Het enige wat hij zei, was dat sommige mensen behoefte hadden aan verandering, en dat ze ergens anders heen moesten om te veranderen. Hij zei: iemand kon in je leven zijn, en vervolgens niet meer. Hij zei dat Jimmy zich in de stoïcijnen hoorde te verdiepen. Dat laatste was nogal ergerlijk: Crake kon wel eens al te instructief doen, en een beetje te gul met horen te. Maar Jimmy had waardering voor zijn kalmte en zijn gebrek aan nieuwsgierigheid.

Natuurlijk was Crake nog niet Crake, destijds: hij heette Glenn. Waarom had die naam twee n’s, in plaats van de gebruikelijke spelling? ‘Mijn vader hield van muziek,’ aldus de verklaring die Glenn gaf toen Jimmy hem er eindelijk eens naar vroeg, wat een tijdje geduurd had. ‘Hij heeft me genoemd naar een dooie pianist, een of ander jong genie met twee n’s.’

‘En heeft hij je toen naar muziekles gestuurd?’

‘Nee,’ zei Crake. ‘Hij stuurde me eigenlijk nergens heen.’

‘Wat had het dan voor zin?’

‘Zin?’

‘Die naam van jou. Die twee n’s.’

‘Jimmy, Jimmy,’ zei Crake. ‘Niet alles heeft zin.’

Het kost Sneeuwman moeite aan Crake te denken als Glenn, zo volkomen heeft Crakes latere persona de voorafgaande overschaduwd. De Crake-kant van hem moet er al vanaf het begin zijn geweest, denkt Sneeuwman: er was nooit een echte Glenn geweest, Glenn was niet meer dan een vermomming. En in Sneeuwmans heropvoeringen van het verhaal is Crake dus nooit Glenn, en ook nooit Glenn-alias-Crake of Crake/Glenn of Glenn, later Crake. Hij is altijd gewoon Crake, punt uit.

En trouwens, Crake is tijdbesparend, denkt Sneeuwman. Waarom streepjes zetten, haakjes plaatsen, tenzij het absoluut noodzakelijk is?

Crake was op de middelbare school van HelthWyzer verschenen in september of oktober, een van die maanden die ze vroeger herfst noemden. Het was een heldere, warme, zonnige dag, voor het overige niet opvallend. Hij was overgeplaatst, als resultaat van een headhunter die een ouderpaar als doelwit had gehad: dat kwam veel voor in de Compounds. Kinderen kwamen en gingen, banken werden gevuld en raakten weer leeg, vriendschap was altijd toevallig.

Jimmy had niet goed opgelet toen Crake aan de klas werd voorgesteld door Meloen Riley, hun lerares Hoodroom en Ultratekst. Ze heette niet Meloen – dat was een bijnaam die de jongens in de klas voor haar gebruikten – maar Sneeuwman weet niet meer hoe ze echt heette. Ze had zich niet zo diep over zijn Read-A-Screen moeten buigen, zodat haar grote, ronde borsten bijna zijn schouder aanraakten. Ze had haar NooSkins-T-shirt niet zo strak in haar short met zijsluiting moeten stoppen: dat leidde te veel af. En toen Meloen meedeelde dat Jimmy hun nieuwe klasgenoot Glenn in de school zou rondleiden, viel er dus een pauze waarin Jimmy zich haastte te ontcijferen wat ze zojuist gezegd had.

‘Jimmy, ik heb je wat gevraagd,’ zei Meloen.

‘Ja, ja, wat u maar wilt,’ zei Jimmy, en hij rolde met zijn ogen en keek haar verleidelijk aan, al ging hij daar niet te ver mee. Er werd wat gelachen in de klas; zelfs Ms. Riley vertoonde een afwezige, onwillige glimlach. Meestal kon hij haar wel winnen met zijn act van jongensachtige charme. Hij stelde zich graag voor dat zij, als hij niet minderjarig was geweest, en zij niet zijn lerares die van misbruik beschuldigd zou worden, zich een weg zou hebben geknaagd door de muren van zijn slaapkamer om haar gretige vingers in zijn jeugdig vlees te steken.

Jimmy was destijds erg van zichzelf vervuld geweest, denkt Sneeuwman toegeeflijk, een tikje afgunstig. Natuurlijk was hij ook ongelukkig geweest. Die ongeluksgevoelens spraken vanzelf. Hij had er heel wat energie in gestoken.

Toen Jimmy zich eindelijk op Crake concentreerde, reageerde hij niet al te enthousiast. Crake was langer dan Jimmy, een centimeter of vijf; en magerder was hij ook. Steil bruinzwart haar, gebruinde huid, groene ogen, een halve glimlach, een koele blik. Zijn kleding was donker, zonder logo’s en symbolen en teksten – een naamloze look. Misschien was hij ouder dan de rest van de klas, of probeerde hij die indruk over te brengen. Jimmy vroeg zich af aan welke sport hij zou doen. Niet aan football, veel te gespierd. Niet lang genoeg voor basketbal. Op Jimmy maakte hij niet de indruk van een teamspeler, of van iemand die zo stom was het risico van verwondingen te lopen. Tennis misschien. (Jimmy zelf speelde tennis.)

In de lunchpauze haalde Jimmy Crake op, en samen haalden ze wat te eten – Crake verslond twee grote sojaworstenbroodjes en een dik stuk gelaagde imitatiekokostaart, dus misschien probeerde hij dikker te worden – en toen sjokten ze door de gangen en bekeken ze de leslokalen en labs, waarbij Jimmy commentaar leverde. Dit is de gymzaal, dit is de bibliotheek, dat zijn de leerboeken, daarvoor moet je je voor twaalven inschrijven, hierbinnen zijn de douches voor de meisjes, ze zeggen dat er een gat in de wand geboord is, maar dat heb ik nooit kunnen vinden. Als je dope wilt roken, ga dan niet naar de plee, daar zit apparatuur; er zit een microlens voor Security in die ventilatieopening, kijk er niet naar, anders weten ze dat jij weet dat-ie er zit.

Crake keek naar alles, zei niets. Uit zichzelf vertelde hij niets. De enige opmerking die hij maakte was dat het scheikundelab een rotzooi was.

Nou ja, laat maar, dacht Jimmy. Als hij een klootzak wil zijn – we leven in een vrij land. Miljoenen vóór hem hebben dezelfde keuze gemaakt. Hij ergerde zich aan zijn eigen geklets en gegrap, terwijl Crake hem kortstondig en onverschillig aanstaarde, met die halve glimlach aan de ene kant van zijn mond. Toch had Crake wel wat. Dat soort koele slungeligheid maakte altijd indruk op Jimmy als hij het bij een ander zag: dan voelde je dat er energie werd onderdrukt, gereserveerd voor iets wat belangrijker was dan het huidige gezelschap.

Jimmy merkte dat hij ernaar verlangde Crake wakker te schudden, een reactie te krijgen; het was een van zijn zwakke punten dat het hem wat uitmaakte wat andere mensen van hem vonden. Daarom vroeg hij aan Crake of hij soms naar een van de winkelcentra wilde, daar wat rondhangen, rondkijken, zien wat er te zien viel, misschien zouden er een paar meisjes zijn, en Crake zei waarom niet. Na schooltijd viel er niet veel anders te doen in de HelthWyzer Compound, of in enige andere Compound, niet voor jongeren van hun leeftijd, niet in enig groepsverband. In de plieblands was dat anders. Volgens de geruchten liepen de jongeren daar rond in troepen, in bendes. Dan wachtten ze tot een of andere ouder weg was, en dan grepen ze meteen in – ze drongen zich naar binnen, verpestten zichzelf met luide muziek en stickies en zuipen, ze neukten alles, inclusief de huiskat, sloegen de meubels stuk, schoten op elkaar, namen een overdosis. Geweldig, vond Jimmy. In de Compounds echter, was alles streng geregeld. Nachtelijke patrouilles, avondklok voor opgroeiende jongeren, speurhonden voor harddrugs. Eén keer hadden ze zich wat ontspannen, en een echte band binnengelaten – de Pliebland Dirtballs was het geweest – maar daar was zowat een rel van gekomen, dus dat werd niet herhaald. Hij hoefde zich echter niet bij Crake te verontschuldigen. Hij was zelf een jongen van de Compounds, hij zou weten hoe de dingen in elkaar zaten.

Jimmy had gehoopt een glimp van Wakulla Price op te vangen, in het winkelcentrum; hij was nog enigszins verliefd op haar, maar na dat verhaal van ik-waardeer-je-als-vriend waarmee ze hem in de grond had geboord, had hij het met een ander meisje geprobeerd, en toen met nog een, en ten slotte – op het moment – had hij de blonde LyndaLee. LyndaLee zat in het roeiteam en had gespierde dijen en indrukwekkende borstspieren, en meer dan eens had ze hem mee naar boven gesmokkeld, naar haar slaapkamer. Ze hield van vuilbekken en had meer ervaring dan Jimmy, en elke keer dat hij met haar meeging, kreeg hij het gevoel te zijn ingeslikt door een Pachinko-apparaat, allemaal flitsende lichten en willekeurige valstrikken en watervallen van kogellagers. Hij vond haar niet zo aardig, maar hij moest hun relatie aanhouden om er zeker van te zijn dat hij nog op haar lijstje stond. Misschien kon hij Crake in de rij krijgen – hem een gunst bewijzen, wat dankbaarheidsreserve creëren. Hij vroeg zich af aan wat voor meisjes Crake de voorkeur gaf. Tot dusver geen enkel signaal.

In het winkelcentrum was geen Wakulla te zien, en ook geen LyndaLee. Jimmy probeerde LyndaLee te bellen, maar ze had haar mobieltje niet aan staan. Dus deden Jimmy en Crake een paar potjes Driedimensionaal Waco in de automatenhal, en ze aten een paar SoyOBoyburgers – geen rundvlees die maand, stond met krijt op het schoolbord – en een Happicuppuchino met ijs, en elk een halve Joltbar om hun energie aan te vullen en wat steroïden in hun bloed te krijgen. Ze wandelden door de overdekte gang met zijn fonteinen en plastic varens, met de muziek als warm badwater die daar altijd gespeeld werd. Crake was niet bepaald spraakzaam, en Jimmy stond op het punt te zeggen dat hij zijn huiswerk moest gaan maken, toen er iets interessants te zien was: daar verscheen Meloen Riley met een man, op weg naar een van de dansclubs voor uitsluitend volwassenen. Ze had haar schoolkleren uitgetrokken en droeg nu een wijd rood jasje over een strakke, zwarte jurk, en de man had zijn arm om haar middel geslagen, onder het jasje.

Jimmy gaf Crake een por. ‘Denk je dat hij zijn hand op haar billen heeft?’ vroeg hij.

‘Dat is een geometrische opgave,’ zei Crake. ‘Dat zou je moeten kunnen uitrekenen.’

‘Wat?’ zei Jimmy. En toen: ‘Hoe dan?’

‘Je moet je neuronen gebruiken,’ zei Crake. ‘Stap een: bereken lengte van mans arm, met de ene zichtbare arm als armnorm. Hypothese: beide armen zijn ongeveer even lang. Stap twee: bereken hoek van buiging elleboog. Stap drie: bereken kromming van billen. Hypothese kan noodzakelijk zijn, door afwezigheid van verifieerbare cijfers. Stap vier: bereken omvang van hand, op grond van zichtbare hand, als boven.’

‘Ik ben geen getallenmens,’ zei Jimmy lachend, maar Crake praatte verder: ‘Alle potentiële handposities moeten nu overwogen worden. Middel: valt af. Bovenste rechterbil: valt af. Onderste rechterbil of bovendij lijken via logische deductie het meest waarschijnlijk. Hand tussen beide bovendijen mogelijk, maar die positie zou het lopen van subject belemmeren, en er is geen hinken of struikelen waar te nemen.’ Hij deed nogal een goede imitatie van hun leraar in het scheikundelab – dat van die neuronen, en die afgemeten, stijve manier van spreken, een soort geblaf. Meer dan nogal goed – heel goed.

Jimmy begon Crake al aardiger te vinden. Misschien hadden ze toch iets gemeen, en deze kerel had tenminste gevoel voor humor. Maar hij voelde zich ook een tikje bedreigd. Hij was zelf een goeie imitator, hij kon zowat alle leraren nadoen. Stel dat Crake er nog beter in bleek? Hij kon het in zichzelf voelen: hij kon Crake zowel haten als aardig vinden.

Maar in de dagen daarna gaf Crake geen openbare voorstellingen.

Crake hád wel iets, zelfs toen, denkt Sneeuwman. Niet dat hij nou echt populair was, maar men voelde zich gevleid door zijn aandacht. Niet alleen de leerlingen – ook de leerkrachten. Hij keek naar hen alsof hij luisterde, alsof de dingen waarover ze praatten zijn volle aandacht waard waren, al zou hij het nooit zelf zo uitdrukken. Hij dwong respect af – geen overweldigende mate van respect, maar voldoende. Hij straalde potentieel uit, maar potentieel waarvoor? Dat wist niemand, dus behandelde men hem omzichtig. En dat alles in die donkere, laconieke kleren van hem.

Hersenknetter

Wakulla Price was Jimmy’s labpartner geweest in Nanotech Biochemie, maar haar vader werd door een headhunter overgeplaatst naar een Compound aan de andere kant van het continent, en ze was in de hogesnelheidstrein gestapt en nooit meer gezien. Toen ze weg was, treurde Jimmy een week lang, en zelfs het vuilbekkende gelach van LyndaLee kon hem niet troosten.

De lege plaats van Wakulla aan de tafel in het lab werd ingenomen door Crake, die eerst, als laatkomer, in zijn eentje achter in het lokaal was geplaatst. Crake was heel intelligent – zelfs in de wereld van de school van HelthWyzer, met die overmaat aan bijna-genieën en geleerden, kostte het hem geen moeite ergens aan de top te komen. Hij bleek uitstekend in Nanotech Biochemie, en hij en Jimmy werkten samen aan hun project, het koppelen van monomoleculaire lagen, en ze slaagden er vroegtijdig in de vereiste paarse draadworm te produceren – met de kleurcode van een primitief zeewier – zonder alarmerende variaties.

Jimmy en Crake begonnen samen rond te hangen in de lunchpauze, en vervolgens – niet elke dag, ze waren geen homo’s of zo, maar minstens tweemaal per week – na schooltijd. In het begin hadden ze wel getennist, op de baan achter Crakes huis, maar Crake combineerde methode met lateraal denken en vond het vreselijk om te verliezen, en Jimmy was onstuimig en vertoonde een gebrek aan verfijning, dus was dat niet zo productief, en ze stopten ermee. Of ze gingen, onder het voorwendsel van huiswerk maken, wat ze soms inderdaad deden, naar Crakes kamer waar ze computerschaak deden, of Drie-Dimensionaal, of Kwiktime Osama, waarbij ze lootten om Ongelovigen. Crake had twee computers, dus konden ze met de rug naar elkaar toe zitten, elk achter een daarvan.

‘Waarom spelen we niet met een echt spel?’ vroeg Jimmy op een dag toen ze aan het schaken waren. ‘Dat ouderwetse soort, met plastic stukken.’ Het was echt wel raar, zo met zijn tweeën in één kamer, met de ruggen naar elkaar toe, spelend op computers.

‘Waarom?’ zei Crake. ‘En trouwens – dit ís een echt spel.’

‘Nee, niet waar.’

‘Oké, dat geef ik toe, maar dat zijn plastic stukken ook niet.’

‘Wat?’

‘Het echte spel zit in je hoofd.’

‘Gezwets!’ riep Jimmy. Dat was een mooi woord, hij had het van een oude dvd overgenomen; ze waren het gaan gebruiken om elkaar te verwijten dat ze opscheppers waren. ‘Veel te veel gezwets!’

Crake had gelachen.

Crake had de neiging zich op een spel te fixeren, en wilde dat dan eindeloos spelen en zijn aanvalsmethode perfectioneren tot hij zeker wist dat hij kon winnen, althans negen van de tien keer. Een hele maand moesten ze Barbarian Stomp spelen (Kijk Of Je De Geschiedenis Kunt Veranderen!). De ene partij had de steden en de rijkdom en de andere had de horden en – meestal, maar niet altijd – de meeste slechtigheid. De barbaren versloegen de steden, of ze kregen ervan langs, maar je moest beginnen met de historische verdeling van energieën en vandaar verder werken. Rome tegen de Visigoten, het Oude Egypte tegen de Hyksos, Azteken tegen de Spanjaarden. Dat was een grappige, want de Azteken vertegenwoordigden de beschaving, terwijl de Spanjaarden de barbaarse horden waren. Je kon het spel aanpassen zolang je maar echte maatschappijen en stammen gebruikte, en een tijdlang wedijverden Crake en Jimmy om de meest obscure combinatie.

‘Petsjenegen tegen Byzantium,’ zei Jimmy op een gedenkwaardige dag.

‘Wie zijn in godsnaam de Petsjenegen? Die heb je verzonnen,’ zei Crake.

Maar Jimmy had ze gevonden in de Encyclopedia Britannica van 1957, die – om een of andere vergeten reden – op cd-rom was te vinden in de schoolbibliotheek. Hij had alle details paraat. ‘Mattheüs van Edessa noemt hen slechte, bloeddorstige beesten,’ kon hij op gezaghebbende toon zeggen. ‘Ze waren volstrekt genadeloos en hadden geen eigenschappen die daar tegenop konden.’ Dus lootten ze, en Jimmy kreeg de Petsjenegen en won. De Byzantijnen werden afgeslacht, want dat deden de Petsjenegen nou eenmaal, legde Jimmy uit. Die slachtten altijd iedereen onmiddellijk af. Of althans de mannen. En de vrouwen slachtten ze dan een tijdje later af.

Crake vatte het verlies van al zijn spelers niet gunstig op en pruilde wat. Daarna wilde hij liever Blood and Roses spelen. Dat was meer kosmisch, zei Crake: het slagveld was groter, zowel naar tijd als ruimte.

Blood and Roses was een ruilspel, iets als Monopoly. De Blood-partij speelde met menselijke wreedheden als zetten, wreedheden op grote schaal: individuele verkrachtingen en moorden telden niet mee, er moest een groot aantal mensen zijn omgebracht. Slachtingen, genocide, dat soort dingen. De partij van de Roses speelde met menselijke prestaties. Kunstwerken, wetenschappelijke doorbraken, architectonische topprestaties, nuttige uitvindingen. ‘Monumenten voor de grootsheid van de ziel’ werden die in het spel genoemd. Er waren buttons opzij, zodat je, als je niet wist wat Misdaad en straf was, of de Relativiteitstheorie, of het Spoor van Tranen, of Madame Bovary, of de Honderdjarige Oorlog, of De vlucht naar Egypte, een dubbelklik kon geven en een geïllustreerde samenvatting kreeg, waarbij je kon kiezen uit twee versies: R voor kinderen, PON voor Profaan, Obsceen en Naakt. Dat was het leuke van de geschiedenis, zei Crake: die bezat een heleboel van alledrie.

Je gooide de virtuele dobbelstenen en dan kwam óf iets van de Roses, óf iets van Blood te voorschijn. Als het iets van Blood was, kreeg de Roses-speler de kans te voorkomen dat de wreedheid plaatsvond, maar dan moest hij met iets van Roses komen. Dan verdween de wreedheid uit de geschiedenis, of althans uit de geschiedenis zoals die op het scherm werd beschreven. De Bloodspeler kon iets van Roses krijgen, maar alleen door een wreedheid in te leveren, waardoor hij zelf minder ammunitie overhield, en de Roses-speler meer kreeg. Als hij een handige speler was, kon hij de Roses aanvallen door middel van de wreedheden die hij in zijn bezit had, en dan kon hij de menselijke prestaties plunderen en overbrengen naar zijn zijde. De speler die de meeste menselijke prestaties over had wanneer het sein van Spel is Uit kwam, was de winnaar. Waarbij natuurlijk punten werden afgetrokken voor prestaties die verwoest waren door eigen fouten en domheden en stom spel.

De wisselkoers – één Mona Lisa stond gelijk aan Bergen-Belsen, één Armeense genocide stond gelijk aan de Negende Symfonie plus drie Grote Piramiden – werd wel aangegeven, maar er was ruimte voor onderhandelen. Daarvoor moest je de aantallen kennen – het totaal van de lijken bij de wreedheden, de laatste vraagprijs voor de kunstwerken of, als de kunstwerken gestolen waren, het bedrag dat was uitbetaald door de verzekering. Het was een verderfelijk spel.

‘Homerus,’ zegt Sneeuwman, terwijl hij zich een weg baant door de druipnatte struiken. ‘De Goddelijke Komedie. Griekse beelden. Aquaducten. Paradise Lost. Muziek van Mozart. Shakespeare, alle werken. De Brontës. Tolstoj. De Parelmoskee. De kathedraal van Chartres. Bach. Rembrandt. Verdi. Joyce. Penicilline. Keats. Turner. Harttransplantaties. Poliovaccin. Berlioz. Baudelaire. Bartók. Yeats. Woolf.’

Er moesten er meer zijn geweest. Er waren er meer.

De plundering van Troje, zegt een stem in zijn oor. De verwoesting van Carthago. De Vikingen. De kruistochten. Djengis Khan. Attila de Hun. De slachting van de Katharen. De heksenverbrandingen. De vernietiging van de azteken. Idem dito de maya’s. Idem dito de inca’s, de inquisitie. Vlad de Spietser. De slachting onder de Hugenoten. Cromwell in Ierland. De Franse Revolutie. De Napoleontische oorlogen. De hongersnood in Ierland. Slavernij in het Amerikaanse Zuiden. Koning Leopold in de Congo. De Russische Revolutie. Stalin. Hitler. Hiroshima. Mao. Pol Pot. Idi Amin. Sri Lanka. Oost-Timor. Saddam Hoessein.

‘Hou op,’ zegt Sneeuwman.

Sorry, schat. Ik wilde alleen maar helpen.

Dat was het vervelende met Blood and Roses: je onthield die dingen van Blood gemakkelijker. Het andere probleem was dat de Blood-speler meestal won, maar winnen betekende dat je een woestenij erfde. Dat was de zin van dat spel, zei Crake, toen Jimmy erover klaagde. Jimmy zei: als dat de zin was, dan was het nogal zinloos. Hij had geen zin om aan Crake te vertellen dat hij een paar keer erge nachtmerries had gehad: die ene waarin het Parthenon versierd was met afgehakte hoofden was, om een of andere reden, de ergste.

Zonder erover te praten hadden ze Blood and Roses opgegeven, en dat vond Crake best, want die had iets nieuws gevonden, een interactief biofreak-masterlore-spel dat hij op het web had gevonden. EXTINCTATHON, geleid door MaddAddam. Adam heeft de levende dieren namen gegeven, MaddAddam geeft de dode namen. Speel je mee? Dat kreeg je te lezen wanneer je inlogde. Dan moest je ‘Ja’ klikken, je codenaam intikken en een van de twee chatrooms kiezen – Rijk der Dieren, Rijk der Planten. Dan verscheen een of andere uitdager on line, met zijn eigen codenaam – Komodo, Rhino, Lamantijn, Hippocampus Ramulosus – en die stelde een wedstrijd voor. Begint met, aantal poten, wat is het? Dat het was dan een of andere biovorm die in de afgelopen vijftig jaar was uitgestorven – geen T-rex, geen Rokh, geen dodo, en minder punten als je het tijdperk fout had. Dan begon je de mogelijkheden te reduceren, Stam, Klasse, Orde, Familie, Genus, Species, dan het woongebied, en wanneer het laatst gezien en waardoor aan zijn eind gekomen. (Vervuiling, verwoesting woongebied, bijgelovige oenen die dachten dat het eten van de hoorn hun een stijve zou bezorgen.) Hoe langer de uitdager standhield, des te meer punten verzamelde hij, maar je kon hoge bonussen verdienen met snelheid. Het was nuttig de MaddAddam-print-out te hebben, met alle uitgestorven diersoorten, maar daar kreeg je alleen de Latijnse namen te zien, en trouwens – dat waren enkele honderden vellen kleine lettertjes, vol met onbekende insecten, onkruid en kikkers waar niemand ooit van gehoord had. Dat wil zeggen – niemand met uitzondering van de Grootmeesters van Extinctathon, die hersens als zoekmachines hadden.

Je wist altijd wanneer je tegen een van die lui speelde, want dan verscheen een klein Coelacant-symbool op het scherm. Coelacant. Prehistorische diepzeevis waarvan lange tijd gedacht is dat hij uitgestorven was, tot hij halverwege de twintigste eeuw gevonden werd. Tegenwoordige status onbekend. Extinctathon was in elk geval buitengewoon informatief. Het leek wel zo’n saaie pedanterik waar je per ongeluk naast kwam te zitten in de schoolbus, voor Jimmy’s gevoel. Het wilde zijn kop maar niet houden.

‘Waarom vind je dit zo leuk?’ zei Jimmy op een dag tegen de voorovergebogen rug van Crake.

‘Omdat ik er goed in ben,’ zei Crake. Jimmy verdacht hem ervan dat hij het tot Grootmeester wilde brengen, niet omdat dat ook maar iets te betekenen had, maar gewoon omdat het bestond.

Crake had hun codenamen bedacht. Jimmy heette Thickney, naar een uitgestorven dubbelgelede Australische vogel die op begraafplaatsen placht te verblijven en – zo vermoedde Jimmy – omdat Crake het wel een leuke naam vond in combinatie met Jimmy. De codenaam van Crake was Crake, naar de roodnekkwartelkoning, ook een Australische vogel – waarvan er, zei Crake, nooit erg veel waren geweest. Een tijdlang spraken ze elkaar aan als Crake en Thickney, een soort insidersgrapje. Toen Crake eenmaal tot het besef was gekomen dat Jimmy het spel niet van ganser harte speelde en zij geen Extinctathon meer deden, was Thickney als naam geleidelijk verdwenen. Maar Crake was blijven bestaan.

Als ze geen spelletjes deden, surften ze op het net – langsgaan bij oude bekenden, kijken wat er nieuw was. Ze keken naar openhartchirurgie, live, of naar Noodie News, wat een paar minuten leuk was omdat de mensen daar probeerden te doen of er niets bijzonders aan de hand was, en zorgvuldig vermeden naar elkaars edele delen te kijken.

Of ze keken naar dierendoodsites, Felicia’s Frog Squash en dergelijke, hoewel die algauw gingen vervelen: de ene doodgeslagen kikker, de ene met de hand in stukken gescheurde kat, leek nogal veel op de andere. Of ze keken naar vuilesokkenpoppen.com, een actualiteitenshow over politieke wereldleiders. Crake zei dat je met digitale genenwijziging niet kon zien of die generaals en wat niet al nog bestonden, en of ze, als ze nog leefden, echt gezegd hadden wat je gehoord had. Maar goed, ze werden zo snel ten val gebracht en door anderen vervangen dat het er nauwelijks toe deed.

Of ze keken naar hedsoff.com, waar live verslagen van terechtstellingen in Azië werden vertoond. Daar konden ze zien hoe vijanden van het volk met zwaarden onthoofd werden, ergens in een gebied dat er Chinees uitzag, terwijl duizenden toeschouwers juichten. Of ze keken naar aliboeboe.com, waar bij diverse veronderstelde dieven de handen werden afgehakt, en overspeligen en vrouwen die lippenstift gebruikten, gestenigd werden door brullende menigten, in stoffige enclaves die beweerden te liggen in fundamentalistische landen in het Midden-Oosten. De beelden waren meestal matig op die site: men zei dat filmen daar verboden was, dus werd het alleen gedaan door een of andere wanhopige, straatarme man met een verborgen minivideocamera, iemand die zijn leven op het spel zette voor smerig westers geld. Je zag voornamelijk de ruggen en hoofden van de toeschouwers, dus was het net of je gevangenzat in een enorme kapstok, totdat de vent met de camera betrapt werd, en dan zag je opeens allemaal handen en lappen voordat het beeld zwart werd. Crake zei dat die bloedfeesten waarschijnlijk plaatsvonden ergens in een achterbuurt in Californië, met een stel figuranten die ze op straat hadden opgepakt.

Beter waren de Amerikaanse sites met hun commentaar als bij een sportwedstrijd – ‘Daar komt hij aan! Ja! Het is Joe “The RatchetSet” Ricardo, die door u, de kijkers, als beste is aangewezen!’ Dan kwam er een opsomming van de misdrijven, met bloederige plaatjes van de slachtoffers. Die sites waren ook voorzien van reclame, voor dingen als accu’s en kalmerende middelen, en logo’s in knalgeel op muren op de achtergrond. De Amerikanen hadden er tenminste wat stijl in verwerkt, zei Crake.

Shortcircuit.com, brainfrizz.com en deathrow.com waren de beste; daar zag je de elektrische stoel in gebruik, evenals dodelijke injecties. Toen real-time-verslagen eenmaal legaal waren geworden, waren de mensen die terechtgesteld zouden worden zich gaan aanstellen voor de camera’s. Het waren voornamelijk mannen, en maar af en toe een vrouw, maar naar laatstgenoemde keek Jimmy niet graag: een vrouw die doodgemaakt werd, was een plechtige, huilerige toestand, en vaak stonden er mensen op straat met brandende kaarsen en foto’s van de kinderen, of ze kwamen met gedichten die ze zelf hadden geschreven. Die kerels daarentegen konden fantastisch zijn. Je kon zien hoe ze gezichten trokken, het vingerteken maakten naar de bewakers, grappen debiteerden en zich af en toe losrukten en achtervolgd werden, met boeien achter zich aan, onder het uitbraken van vervloekingen.

Crake zei dat die incidenten niet echt waren. Hij zei dat die mannen ervoor betaald werden, of liever hun familieleden. De sponsors eisten dat ze een goeie show leverden, anders zouden de mensen zich gaan vervelen en naar iets anders overschakelen. De kijkers wilden de terechtstellingen zien, ja, maar na een tijdje konden die eentonig worden, dus moest er nog een laatste, woeste kans worden toegevoegd, of anders een verrassend element. Twee tegen een was het allemaal ingestudeerd.

Jimmy zei dat dat een ontzagwekkende theorie was. Ontzagwekkend was ook zo’n oud woord, net als gezwets, dat hij uit de dvd-archieven had opgevist. ‘Denk je dat ze werkelijk terechtgesteld worden?’ vroeg hij. ‘Het ziet er vaak zo onecht uit.’

‘Dat weet je nooit,’ zei Crake.

‘Wat weet je nooit?’

‘Wat is werkelijkheid?’

‘Gezwets!’

Er was ook een site over zelfmoord met hulp – nitee-nite.com heette die – die een component van ‘dit-was-je-leven’ had: familiefoto’s, gesprekken met verwanten, dappere groepjes vrienden die erbij stonden terwijl het gebeurde, met orgelmuziek op de achtergrond. Nadat de dokter met die treurige ogen had verklaard dat de persoon in kwestie zijn laatste adem had uitgeblazen, kwamen er bandopnamen van de personen in kwestie, die verklaarden waarom ze gekozen hadden voor een vertrek uit dit bestaan. De statistieken van zelfmoord met hulp schoten omhoog nadat deze site op het web was gekomen. Men beweerde dat veel mensen bereid waren flink te betalen voor een kans daar te verschijnen en er in glorie een eind aan te maken; en er werden loterijen georganiseerd om deelnemers te kiezen.

Crake grinnikte breed wanneer hij die site bekeek. Om de een of andere reden vond hij het dolkomisch, wat bij Jimmy niet het geval was. Hij kon zich niet voorstellen ooit zelf zoiets te doen, in tegenstelling tot Crake, die zei dat het wees op flair wanneer je wist dat je er genoeg van had. Maar betekende Jimmy’s tegenzin dat hij laf was, of kwam het alleen van die weerzinwekkende orgelmuziek?

Zo’n gepland vertrek stemde hem ongemakkelijk: het herinnerde hem aan Alex de papegaai die zei: Nu ga ik weg. Er was een te smalle grens tussen Alex de papegaai en zelfmoord met hulp, en zijn moeder en het briefje dat ze voor hem had achtergelaten. Alledrie deelden ze hun bedoelingen mee; en daarna waren ze allemaal verdwenen.

Of ze keken naar At Home With Anna K. Anna K. was een zogeheten installatiekunstenares met grote tieten, die haar flat zodanig met camera’s had ingericht, dat elk moment van haar leven live werd uitgezonden voor miljoenen voyeurs. ‘Hier is Anna K., en ik denk altijd aan mijn geluk en aan mijn ongeluk’, dat kreeg je te horen wanneer je je bij haar voegde. Dan zag je haar soms bezig met het plukken van haar wenkbrauwen, met het ontharen van haar bikinilijn, met het wassen van haar ondergoed. Soms las ze scènes uit oude toneelstukken hardop voor, waarbij ze alle rollen speelde, terwijl ze op de plee zat met haar retrolook-spijkerbroek met wijde pijpen rond haar enkels. Op die manier had Jimmy voor het eerst kennisgemaakt met Shakespeare – via Anna K.’s vertolking van Macbeth.

Dat morgen, morgen en alweder morgen

Kruipt, kort van schreden, voort van dag tot dag,

Tot aan het laatste woord in ’t boek des tijds;

Al onze gist’rens lichtten narren voor

Naar dood en stof,

las Anna K. voor. Ze acteerde vreselijk slecht, maar Sneeuwman was haar altijd dankbaar gebleven omdat ze een soort toegangspoort was geweest. Moet je je voorstellen wat hij misschien nooit had geweten als zij er niet was geweest. En die woorden. Verwelkt bijvoorbeeld. Scharlaken.

‘Wat is dit voor kul?’ zei Crake. ‘Zoek eens wat anders!’

‘Nee, wacht even,’ zei Jimmy, die gegrepen was door – wat? Door iets wat hij wilde horen. En Crake had gewacht, want soms deed hij toegeeflijk met Jimmy.

Of ze keken naar de Queek Geek Show, waarin wedstrijden voorkwamen waarbij levende dieren en vogels werden opgegeten, getimed met stopwatches, met prijzen die bestonden uit voedsel waar moeilijk aan te komen was. Het was verbijsterend wat mensen niet allemaal bereid waren te doen voor een paar lamslapjes of een stuk echte brie.

Of ze keken naar pornoshows. Daar waren er veel van.

Wanneer was het lichaam voor het eerst vertrokken voor zijn eigen avonturen? denkt Sneeuwman; nadat het afscheid had genomen van zijn oude reisgenoten, de geest en de ziel, waarvoor het ooit als slechts een ontaard omhulsel was gezien, of anders als een marionet die hun drama’s voor hen naspeelde, of anders als slecht gezelschap, dat de andere twee op het verkeerde pad bracht. Het lichaam moest genoeg hebben gekregen van dat eindeloze zeuren en jammeren van de ziel, en van die door angst gedreven, intellectuele valstrikken die de geest zette, en het afleidde, telkens wanneer het zijn tanden in iets lekkers zette, of zijn vingers in iets smakelijks stak. Het lichaam had de andere twee ergens achtergelaten, gestrand in een of ander klam heiligdom of in een benauwde collegezaal, terwijl het rechtstreeks afliep op de topless bars, en tegelijkertijd had het de cultuur laten varen: muziek en schilderkunst en poëzie en toneel. Sublimatie, daar kwamen al die dingen op neer; niets dan sublimatie, volgens het lichaam. Waarom niet overstappen op de jacht?

Maar het lichaam had zijn eigen culturele vormen. Het had zijn eigen kunst. Terechtstellingen waren de tragedies van het lichaam, pornografie was de romantiek ervan.

Om door te dringen in de meer weerzinwekkende en verboden sites – de sites waarvoor je achttien jaar of ouder moest zijn, en waarvoor je een speciaal wachtwoord nodig had – gebruikte Crake de privé-code van zijn Oom Pete, via een ingewikkelde methode die hij ‘plompenbladlabyrint’ noemde. Hij construeerde dan een kronkelpad door het web, drong willekeurig binnen bij een of andere handelssite waar je zó in kon komen, en sprong dan van plompenblad naar plompenblad, waarbij hij zijn voetafdrukken wiste. Op die manier zou Oom Pete, wanneer hij de rekening kreeg, niet kunnen nagaan door wie die was ontstaan.

Crake had ook de geheime bergplaats van Oom Pete’s hoogwaardige Vancouver-skunkweed ontdekt, die hij bewaarde in de vrieskist, in sinaasappelsapblikjes; hij had ongeveer een kwart van zo’n blikje eruit gehaald, en dat had hij vermengd met wat vloerveegsel met een laag octaangehalte dat je voor vijftig ballen per zakje kon kopen in het snoepwinkeltje van de school. Hij zei dat Oom Pete er nooit achter zou komen omdat hij nooit rookte, behalve wanneer hij met Crakes moeder naar bed wilde, wat – te oordelen naar het aantal sinaasappelsapblikjes en het tempo waarin ze geleegd werden – niet zo vaak gebeurde. Crake zei dat Oom Pete zijn echte kicks kreeg op kantoor, waar hij mensen rond commandeerde en de loonslaven de zweep gaf. Hij was vroeger wetenschapper geweest, maar nu was hij een hoge manager bij HelthWyzer, op de afdeling financiën.

Dus rolden ze een paar joints, en die rookten ze dan terwijl ze keken naar de terechtstellingen en de porno – lichaamsdelen die in slowmotion over het scherm bewogen, hard en zacht samen en weer uiteen, gekreun en geschreeuw, close-ups van dichtgeknepen ogen en opeengeklemde kaken, krachtige stralen van dit of dat. Als je snel heen en weer schakelde, ging het allemaal op hetzelfde lijken. Soms hadden ze beide dingen tegelijk aan staan, elk op een ander scherm.

Dergelijke sessies vonden voor het merendeel in stilte plaats, afgezien van de geluidseffecten die uit de apparatuur kwamen. Crake was degene die bepaalde waarnaar ze zouden kijken en wanneer ze daarmee stopten. Dat was redelijk – het waren zíjn computers. Hij zei bijvoorbeeld: ‘Klaar hiermee?’ voordat hij iets veranderde. Hij leek niet te reageren op de dingen die hij zag, wat het ook mocht zijn, behalve wanneer hij het grappig vond. En high leek hij ook nooit te worden. Jimmy vermoedde dat hij niet inhaleerde.

Jimmy daarentegen strompelde terug naar huis, nog beneveld van de dope, en met het gevoel dat hij een orgie had bijgewoond; iets waarbij hij totaal geen controle had gehad over wat hem was overkomen. Wat ze met hem hadden gedaan. Ook voelde hij zich heel licht, alsof hij uit lucht bestond; ijle, duizelingwekkende lucht, op de met afval bezaaide top van de Mount Everest. Terug op de thuisbasis leek zijn ouderlijke units – als ze er al waren, beneden – nooit iets op te vallen.

‘Eet je wel genoeg?’ zei Ramona wel eens tegen hem. Zijn gemompel interpreteerde ze dan als ja.

HottTotts

Laat in de middag was de beste tijd voor dat soort dingen bij Crake thuis. Niemand stoorde ons dan. Crakes moeder was vaak de deur uit, of ze had haast; ze werkte als diagnostica in het ziekenhuiscomplex. Ze was een energieke vrouw met een forse kin en donker haar, zonder veel boezem. Bij de zeldzame gelegenheden dat Jimmy er tegelijk met Crakes moeder was geweest, had ze niet veel gezegd. Ze had in de keukenkasten gezocht naar iets wat geschikt was als snack voor ‘jullie jongens’, zoals ze hen tweeën noemde. Soms stopte ze halverwege haar voorbereidingen – het neerleggen van oudbakken crackers op een bord, het snijden van taaie, oranje-en-wit gemarmerde stukken kaasvoeding – en dan bleef ze stokstijf staan, alsof ze iemand anders in de kamer kon zien. Jimmy had de indruk dat ze zich zijn naam niet kon herinneren; en dat niet alleen – dat ze zich ook Crakes naam niet kon herinneren. Soms vroeg ze aan Crake of zijn kamer opgeruimd was, al kwam ze daar zelf nooit binnen.

‘Ze gelooft in het respecteren van de privacy van een kind,’ zei Crake met een stalen gezicht.

‘Ik denk dat het aan die stinkende sokken van jou ligt,’ zei Jimmy. ‘Alle geuren van Arabië zullen die kleine sokken niet welriekend maken.’ Hij had nog maar net de vreugden van het citeren ontdekt.

‘Daar hebben we een kamerspray voor,’ zei Crake.

Wat Oom Pete betrof – die was zelden voor zeven uur thuis. HelthWyzer was bezig uit te zetten, als helium, en daardoor had hij een heel stel nieuwe verantwoordelijkheden. Hij was niet echt een oom van Crake, hij was gewoon de tweede man van Crakes moeder. Die status had hij aanvaard toen Crake twaalf was, een paar jaar te oud om de term ‘oom’ als iets anders dan volstrekt ranzig te beschouwen. Toch had Crake de situatie geaccepteerd, althans, zo leek het. Hij glimlachte en zei Natuurlijk, Oom Pete en Zeg dat wel, Oom Pete wanneer de man in de buurt was, al wist Jimmy dat Crake een hekel aan hem had.

Op een middag in – wat was het geweest? Het moest maart zijn geweest, want het was buiten al gruwelijk heet – hadden zij tweeën porno zitten kijken in Crakes kamer. Het voelde al aan als een zekere traditie, het voelde aan als nostalgie – iets waarvoor ze te oud waren, als kerels van middelbare leeftijd die naar de tienerclubs in pliebland gingen. Toch staken ze plichtmatig een joint op, wisten de digitale kaart van Oom Pete in te schakelen via een nieuw labyrint, en begonnen te surfen. Ze logden in op Tart of the Day, waar ingewikkeld gebak zich in de gebruikelijke lichaamsopeningen bevond, en stapten toen over op Superswallowers; vervolgens naar een Russische site waar ex-acrobaten, ballerina’s en slangenmensen in dienst waren.

‘Wie heeft ooit beweerd dat een vent zichzelf niet kan afzuigen?’ was Crakes commentaar. De koorddans met de zes vlammende toortsen was niet onaardig, maar dergelijke dingen hadden ze wel vaker gezien.

Toen stapten ze over naar HottTotts, een site voor wereldwijd sekstoerisme. ‘Bijna even goed als er zelf naartoe,’ zo luidde de reclame. Beweerd werd dat er echte sekstoeristen te zien waren, gefilmd terwijl ze dingen deden waarvoor ze in hun eigen land in de gevangenis zouden komen. Hun gezichten waren niet zichtbaar, hun namen werden niet genoemd, maar mogelijkheden voor afpersing, zo realiseert Sneeuwman zich nu, moesten wel degelijk aanwezig zijn geweest. De locaties zouden landen zijn waar het leven goedkoop was en waar heel veel kinderen waren, en waar je alles kon kopen wat je wilde hebben.

Hier hadden zij tweeën voor het eerst Oryx gezien. Zij was pas een jaar of acht, of ze zag eruit of ze acht was. Ze hadden nooit kunnen nagaan hoe oud ze destijds was geweest. Ze heette niet Oryx, ze had geen naam. Ze was gewoon een van die kleine meisjes in een pornosite.

Geen van die kleine meisjes was Jimmy ooit als echt voorgekomen – hij had ze altijd gezien als digitale klonen – maar om een of andere reden was Oryx vanaf het eerste begin driedimensionaal geweest. Ze was tenger gebouwd en beeldschoon, en naakt, net als al die anderen – ze droeg niets anders dan een guirlande van bloemen en een roze strik in haar haar, rekwisieten die je vaak zag op kinderpornosites. Ze zat op haar knieën met nog zo’n klein meisje naast zich, recht voor het gebruikelijke gargantueske torso van een soort Gulliver-bij-de-Lilliputters – een levensgrote man die schipbreuk had geleden en terecht was gekomen op een eiland vol verrukkelijke dwergen, of weggetoverd en gedwongen tot martelende vreugden door een drietal zielloze elfjes. De uiterlijke kenmerken van de vent waren verborgen – een zak met gaten voor de ogen over het hoofd, pleisters over zijn tatoeages en littekens: weinig van die mannen wilden herkend worden door de mensen thuis, al moet de mogelijkheid van ontdekking deel hebben uitgemaakt van de opwinding.

De act had te maken met slagroom en heel veel likken. Het effect was zowel onschuldig als obsceen: het drietal bewerkte de man met hun kattentongetjes en hun vingertjes, en putte de man behoorlijk uit, onder de klanken van gekreun en gegiechel. Dat gegiechel moest van een bandopname komen, want het was niet van de drie meisjes afkomstig: die zagen er stuk voor stuk angstig uit, en een van hen huilde.

Jimmy wist hoe het in elkaar stak. Ze hoorden er zo uit te zien, dacht hij; als ze de actie onderbraken, zou er een wandelstok van opzij verschijnen om hun een por te geven. Dat hoorde ook bij deze site. Er waren minstens drie lagen van tegenstrijdige fantasieën. Ik wil, ik wil niet, ik wil. Oryx pauzeerde even. Ze liet een hard glimlachje zien waardoor ze veel ouder leek, en veegde de slagroom van haar mond. Toen keek ze over haar schouder, recht in de ogen van de toeschouwer – recht in Jimmy’s ogen, in de geheime persoon binnen in hem. Ik zie je, zei die blik. Ik zie dat je kijkt. Ik ken je. Ik weet wat je wilt.

Crake drukte op de terugdraaitoets, toen op vasthouden, en toen op downloaden. Om de zoveel tijd maakte hij reservefoto’s; hij had inmiddels een klein archief. Soms printte hij ze uit en gaf hij een exemplaar aan Jimmy. Het kon gevaarlijk zijn – het kon een voetafdruk achterlaten voor iemand die erin zou slagen zijn weg door het labyrint te vinden – maar toch deed Crake het. En nu had hij dus dat ene moment vastgehouden, het moment waarop Oryx had gekeken.

Jimmy voelde zich verbrand door die blik – aangevreten, als door een zuur. Ze had hem zó geminacht. De joint die hij had zitten roken, moest niets dan gemaaid gras hebben bevat; als er wat sterkers in had gezeten, had hij dat schuldgevoel misschien kunnen omzeilen. Nu echter kreeg hij voor het eerst het gevoel dat het verkeerd was wat ze deden. Vroeger had het altijd amusement geleken, of anders iets wat ver buiten zijn controle viel, maar nu voelde hij zich aansprakelijk. Tegelijkertijd voelde hij zich volstrekt gevangen: als hem onmiddellijk teletransport naar de plek waar Oryx zich bevind was aangeboden, zou hij dat hebben aangenomen, dat stond vast. Hij zou gesmeekt hebben erheen te gaan. Het was allemaal te ingewikkeld.

‘Is dit om te bewaren?’ vroeg Crake. ‘Wil jij het hebben?’

‘Ja,’ zei Jimmy. Hij kon het woord nauwelijks over zijn lippen krijgen. Hij hoopte dat hij normaal klonk.

Dus had Crake hem uitgeprint, de foto van Oryx die keek, en Sneeuwman had hem bewaard, eindeloos bewaard. Vele jaren later had hij hem aan Oryx laten zien.

‘Ik geloof niet dat ik dat ben,’ had ze eerst gezegd.

‘Je móet het zijn!’ zei Jimmy. ‘Kijk dan! Het zijn jouw ogen!’

‘Veel meisjes hebben ogen,’ zei ze. ‘Veel meisjes deden dat soort dingen. Heel veel.’ Maar toen ze zag hoe teleurgesteld hij was, zei ze: ‘Ik zou het kunnen zijn. Misschien ben ik het toch. Zou dat je gelukkig maken, Jimmy?’

‘Nee,’ zei Jimmy. Was dat een leugen?

‘Waarom heb je die print-out bewaard?’

‘Wat dacht je daar?’ zei Sneeuwman, in plaats van een antwoord.

Een andere vrouw zou de foto verfrommeld hebben, zou gehuild hebben, zou hem een misdadiger genoemd hebben, zou gezegd hebben dat hij niets begreep van haar leven, zou een grote scène hebben gemaakt. In plaats daarvan streek ze het papier glad, liet haar vingers zachtjes glijden over dat tere, minachtende kindergezicht dat – echt wel – ooit van haar was geweest.

‘Denk je dat ik iets dacht?’ zei ze. ‘O, Jimmy! Jij denkt altijd dat iedereen denkt. Misschien dacht ik helemaal niets.’

‘Ik weet dat je iets dacht,’ zei hij.

‘Wil je dat ik doe alsof? Wil je dat ik iets verzin?’

‘Nee. Alleen dat je het me vertelt.’

‘Waarom?’

Daar moest Jimmy over nadenken. Hij herinnerde zich hoe hij naar haar had zitten kijken. Hoe had hij haar dat kunnen aandoen? En toch had het haar niet gekwetst? ‘Omdat ik dat nodig heb.’ Niet veel reden, maar dat was het enige wat hij kon zeggen.

Ze zuchtte. ‘Ik dacht,’ zei ze, terwijl ze met haar nagel een kringetje op zijn huid tekende, ‘dat het, als ik ooit de kans kreeg, niet met mij op mijn knieën zou zijn.’

‘Dat het iemand anders zou zijn?’ zei Jimmy. ‘Wie dan? Welke ander?’

‘Jij wilt ook alles weten,’ zei Oryx.

5

Toast

Sneeuwman zit in zijn rafelige laken ineengedoken aan de bosrand, waar gras en wikke en loogkruid overgaan in zand. Nu het koeler is, voelt hij zich minder neerslachtig. Bovendien heeft hij honger. Er valt iets positiefs over honger te zeggen: dan weet je tenminste dat je nog leeft.

Een briesje ritselt door de bladeren boven hem; insecten krassen en piepen, rood licht van de ondergaande zon valt op de torens in het water, beschijnt hier en daar een ongebroken ruit, alsof een paar lampen zijn aangegaan. Verscheidene gebouwen hadden ooit een daktuin gehad, en nu zijn ze topzwaar van woekerend struikgewas. Honderden vogels vliegen door de hemel daarop af, naar hun rustplaatsen. Ibissen? Reigers? Die zwarte, dat zijn aalscholvers, dat weet hij zeker. Ze strijken neer op het donkerder wordend gebladerte, slaken schorre en ruzieachtige kreten. Als hij ooit guano nodig heeft, weet hij waar hij die kan vinden.

Aan de zuidkant van de open plek komt een konijn, huppelend, luisterend; even staat het dier stil om met zijn reuzentanden aan het gras te knabbelen. Het gloeit in de schemer, een groenige glans, gejat van de iridicyten van een diepzeekwal bij een of ander experiment, langgeleden. In het schemerlicht lijkt het konijn bijna doorschijnend, als een stukje Turks fruit; alsof je zijn vacht als suiker zou kunnen aflikken. Al in de jongensjaren van Sneeuwman waren er lichtgevende groene konijnen geweest, al waren ze niet zo groot, en nog niet uit hun kooien ontsnapt, en hadden ze zich nog niet vermengd met de wilde populatie, waardoor ze hinderlijk waren geworden.

Dit dier hier was niet bang voor hem, hoewel het hem vervult van vleesetersneigingen: hij zou het een klap met een rots willen geven, het verscheuren met zijn blote handen en dan in zijn mond proppen, met vacht en al. Maar konijnen behoren tot de Kinderen van Oryx, en zijn heilig voor Oryx zelf, en het zou geen goed idee zijn de vrouwen boos te maken.

Het is zijn eigen schuld. Hij moet bedwelmd door drank zijn geweest toen hij de wetten bepaalde. Hij had konijnen eetbaar moeten maken, in elk geval voor hemzelf, maar daaraan kan hij nu niets meer veranderen. Hij kan Oryx bijna horen, verrukt, toegeeflijk en een tikje boosaardig.

De Kinderen van Oryx, de Kinderen van Crake. Hij had iets moeten bedenken. Vertel je verhaal zonder omwegen, hou het eenvoudig, weifel niet: dat was vroeger het advies geweest van advocaten aan misdadigers in het beklaagdenbankje. Crake heeft de botten van de Kinderen van Crake gemaakt van het koraal op het strand, en vervolgens heeft hij hun vlees gemaakt van een mango. De Kinderen van Oryx daarentegen kwamen uit een ei, een reusachtig ei, door Oryx zelf gelegd. In feite heeft ze twee eieren gelegd: het ene vol met zoogdieren en vogels en vissen, en het andere vol met woorden. Maar het ei met woorden kwam als eerste uit, en tegen die tijd waren de Kinderen van Crake al geschapen, en er waren geen woorden meer over toen het tweede ei uitkwam. En dat is de reden waarom dieren niet kunnen praten.

Interne consequentie is het beste. Dat had Sneeuwman vroeg in zijn leven geleerd, toen hij liegen meer een uitdaging vond. Nu kan hij, zelfs wanneer hij op een kleine tegenstrijdigheid betrapt wordt, toch geloofwaardig overkomen omdat deze mensen hem vertrouwen. Hij is de enige die nog bestaat en die Crake persoonlijk heeft gekend, dus mag hij aanspraak maken op de kennis van een insider. Boven zijn hoofd wappert de onzichtbare banier van het Crakedom, van de Crake’igheid, en die heiligt alles wat hij doet.

De eerste ster verschijnt. ‘De sterren verschijnen, eerst een voor een,’ zegt hij. Een of andere juf van de basisschool. Sally met de dikke billen. Doen jullie nu je ogen heel stijf dicht. Knijpen! Echt dicht! Juist! Zien jullie de wensster? Nu gaan we allemaal wensen wat we het aller-, allerliefste van de hele wereld willen. Maar ssst – vertel het aan niemand, anders komt die wens niet uit!

Sneeuwman knijpt zijn ogen dicht, drukt ertegen met zijn vuisten, verkrampt zijn hele gezicht. Inderdaad, daar is de wensster: hij is blauw. ‘Ik wil, ik wens,’ zegt hij, ‘dat vanavond mijn wens vervuld zal zijn.’

Vergeet het maar.

‘O Sneeuwman, waarom praat je met niemand?’ zegt een stem. Sneeuwman doet zijn ogen open: drie van de oudere kinderen staan voor hem, net buiten bereik, en bekijken hem belangstellend. Ze moesten hem in de schemering beslopen hebben.

‘Ik ben met Crake aan het praten,’ zegt hij.

‘Maar je praat met Crake door dat glanzende ding van je! Is dat kapot?’

Sneeuwman tilt zijn linkerarm op, laat zijn horloge zien. ‘Dit is om naar Crake te luisteren. Met hem praten gaat anders.’

‘Waarom praat je tegen hem over sterren? Wat ben je Crake aan het vertellen, o Sneeuwman?’

Ja, wat? denkt Sneeuwman. Bij contacten met inheemse volkeren, zegt het boek in zijn hoofd – een meer modern boek ditmaal, eind twintigste eeuw, een vrouwenstem vol zelfvertrouwen – moet men proberen hun tradities te respecteren en je verklaringen beperken tot eenvoudige denkbeelden die te begrijpen zijn binnen de context van hun geloofssystemen. Een of andere serieuze hulpverleenster in een kaki junglepak, met open oksels en wel honderd zakken. Laatdunkend, zelfingenomen kreng, denkt dat zij overal het antwoord op heeft. Zulke meisjes heeft hij gekend op college. Als zij nu hier was, zou ze moeten uitgaan van een compleet nieuwe definitie van inheems.

‘Ik vertelde hem,’ zegt Sneeuwman, ‘dat jullie te veel vragen stellen.’ Hij houdt zijn horloge bij zijn oor. ‘En hij vertelt me dat jullie, als jullie daar niet me ophouden, in toast zullen veranderen.’

‘O Sneeuwman, wat is toast, alsjeblieft?’

Alweer een fout, denkt Sneeuwman. Hij dient mysterieuze beeldspraak te vermijden. ‘Toast,’ zegt hij, ‘is iets heel erg slechts. Het is zo slecht dat ik het niet eens kan beschrijven. Nu wordt het jullie bedtijd. Weggaan.’

‘Wat is toast,’ zegt Sneeuwman bij zichzelf wanneer ze verdwenen zijn. Toast, dat is wanneer je een stuk brood neemt – Wat brood is? Brood is wanneer je wat meel neemt – Wat meel is? Laten we dat overslaan, dat is te ingewikkeld. Brood is iets wat je kunt eten, gemaakt van een gemalen plant en met de vorm van een steen. Je bakt het… Maar waarom je het bakt? Waarom je niet gewoon de plant opeet? Laat nou maar zitten – Luister: Je bakt het en je snijdt het in plakken en je doet zo’n plak in een broodrooster, dat is een metalen doos die verwarmd wordt door elektriciteit – Wat elektriciteit is? Laat nou maar zitten. Terwijl dat stuk brood in het rooster zit, pak je de boter – boter is een geel soort vet, gemaakt van de uiers van – sla die boter maar over. Nou, dat rooster maakt die plak brood aan beide kanten zwart, er komt rook uit, en dat rooster laat de plak omhoog schieten en dan valt hij op de vloer…

‘Dat wordt niets,’ zegt Sneeuwman. ‘Laten we het nog een keer proberen.’ Toast was een zinloze uitvinding uit de Duistere Eeuwen. Toast was een martelinstrument dat allen die eraan blootgesteld werden, dwong in de vorm van woorden alle zonden en misdrijven van hun vroegere levens op te biechten. Toast was een ritueel voorwerp dat verslonden werd door fetisjisten in de overtuiging dat hun kinetische en seksuele vermogens erdoor zouden toenemen. Toast kan niet op enige rationele wijze worden verklaard.

Toast, dat ben ik.

Ik ben toast.

Vis

De hemel verduistert van ultramarijn naar indigo. God zegene de mensen die namen hebben gegeven aan olieverven en duur damesondergoed, denkt Sneeuwman. Rozebladroze, Purpermeer, IJle Mist, Gebrande Omber, Rijpe Pruim, Indigo, Ultramarijn – dat zijn zelfstandige fantasieën, zulke namen en termen. Het is een troost te bedenken dat Homo sapiens ooit zo ingenieus met taal omging, en niet alleen met taal. Ingenieus in alle richtingen tegelijk.

Apenhersenen, zo had Crake gezegd. Apenpootjes, apennieuwsgierigheid, het verlangen uit elkaar te pulken, binnenstebuiten te keren, te ruiken, te voelen, te meten, te verbeteren, af te schaffen, weg te gooien – allemaal in verband met apenhersenen, een ontwikkeld model van apenhersenen, maar niettemin apenhersenen. Crake was niet zo te spreken over de menselijke vernuftigheid, ondanks de grote hoeveelheid die hij zelf daarvan bezat.

Er is een gemompel van stemmen uit de richting van het dorp, of van wat een dorp zou zijn als er huizen waren. Precies op tijd komen daar de mannen, met hun toortsen, en achter hen de vrouwen.

Elke keer dat de vrouwen verschijnen, staat Sneeuwman weer versteld. Ze zijn van alle bekende kleuren, van het diepste zwart tot het blankste blank, ze zijn van verschillende lengte, maar ze zijn allemaal fraai geproportioneerd. Ze hebben allemaal een gezond gebit en een gladde huid. Geen ringen van vet rond het middel, geen uitstulpingen, geen sinaasappelhuid op hun dijen. Geen lichaamsbeharing, geen haarbosjes. Ze lijken op geretoucheerde modefoto’s, of op een advertentie voor een kostbaar fitnessprogramma.

Misschien is dat de reden waarom die vrouwen bij Sneeuwman niet de geringste opwelling van lust wekken. Juist de vingerafdrukken van de menselijke onvolmaaktheid hadden hem vroeger geraakt, de tekortkomingen in het ontwerp: de scheve glimlach, de wrat naast de navel, de moedervlek, de blauwe plek. Dat waren de plekjes die hij opzocht, die hij met zijn mond aanraakte. Had hij daarbij aan troost gedacht, een kusje op de wond om hem beter te maken? In seks had altijd een element van melancholie gezeten. Na zijn kritiekloze puberjaren had hij de voorkeur gegeven aan treurige vrouwen, tenger en breekbaar, vrouwen die slechte ervaringen hadden gehad en hem nodig hadden. Hij had hen met vreugde getroost, eerst heel zacht gestreeld, om hen gerust te stellen. Om hen gelukkiger te maken, al was het maar even. En zichzelf ook, natuurlijk; dat was zijn beloning. Een dankbare vrouw was bereid zich extra in te spannen.

Deze nieuwe vrouwen zijn echter gekwetst noch treurig: ze zijn kalm, als tot leven gekomen standbeelden. Ze laten hem koud.

De vrouwen brengen hem zijn wekelijkse vis, gegrild zoals hij het hun geleerd heeft, en in bladeren gewikkeld. Hij kan hem ruiken, hij begint te kwijlen. Ze brengen de vis naar hem toe, leggen hem op de grond, voor zijn voeten. Het zal een vis uit de kustwateren zijn, een soort die te waardeloos en smakeloos was om gevraagd en verkocht en uitgeroeid te worden, of anders een bodemvis die stijf staat van de gifstoffen, maar dat maakt Sneeuwman totaal niets uit, hij is bereid alles te eten.

‘Hier is je vis, o Sneeuwman,’ zegt een van de mannen, de man die Abraham wordt genoemd. Abraham als bij Lincoln: Crake had het leuk gevonden zijn Crakers naar historische figuren te noemen. Het had allemaal zo onschuldig geleken, destijds.

‘Dit is de vis die vanavond voor jou gekozen is,’ zegt de vrouw die hem vasthoudt; keizerin Josephine, of anders Madame Curie of Sojourner Truth, ze staat in de schaduw, dus kan hij het niet goed zien. ‘Dit is de vis die Oryx je schenkt.’

O, mooi, denkt Sneeuwman. Vangst van de Dag.

Elke week, aan de hand van de maanstanden – donker, eerste helft, vol, tweede helft – staan de vrouwen in de getijdepoelen en roepen de pechvissen bij de naam – alleen vis, zonder in details te treden. Dan wijzen ze hem aan, en de mannen doden hem met stenen en stokken. Op die manier wordt het onaangename gedeeld, en is niemand persoonlijk schuldig aan het vergieten van het bloed van de vis.

Als de dingen gegaan waren zoals Crake had gewild, zouden dergelijke moorden niet meer begaan zijn – geen plundering meer door de mens – maar hij had geen rekening gehouden met Sneeuwman en zijn beestachtige voorkeur. Sneeuwman kan niet van klaver leven. De mensen zouden nooit zelf een vis eten, maar ze moeten hem er een per week brengen, want hij heeft tegen hen gezegd dat Crake dat bepaald heeft. Ze hebben die monsterlijke eigenschap van Sneeuwman aanvaard, ze hebben van het begin af geweten dat hij een andersoortig wezen is, dus had dit hen niet verbaasd.

Idioot, denkt hij. Ik had moeten zeggen: drie per dag. Hij pakt de warme vis uit de bladeren, probeert te voorkomen dat zijn handen beven. Hij zou zich niet zo moeten opwinden. Maar zo gaat het altijd.

De mensen blijven op afstand en wenden hun ogen af terwijl hij handenvol vis in zijn mond propt en de ogen en de wangetjes opzuigt, kreunend van genot. Misschien is het zoiets als horen hoe een leeuw zich volstopt, in de dierentuin, in de tijd dat er nog dierentuinen waren, toen er nog leeuwen waren – een gescheur en gekraak, een akelig bijten en slikken – en net als die vroegere dierentuinbezoekers kunnen de Crakers hun ogen er niet van af houden. Het schouwspel van slechtheid is zelfs voor hen interessant, lijkt het, al zijn ze nog zo gezuiverd door chlorofyl.

Wanneer Sneeuwman klaar is, likt hij zijn vingers af, en droogt ze dan aan zijn laken, en hij legt de graten terug in de bladeren van de verpakking, klaar om weer in zee geworpen te worden. Hij heeft hun verteld dat Oryx dat wil – zij heeft de botten van haar kinderen nodig om er nieuwe kinderen van te maken. Dat hebben ze zonder meer geaccepteerd, zoals alles wat hij over Oryx zegt. In werkelijkheid is het een van zijn slimmere zetjes: het heeft geen zin de resten aan land te laten rondslingeren – dat zou alleen maar konunks en wolvijnen en varkuiven en andere aaseters aantrekken.

De mensen komen dichterbij, zowel mannen als vrouwen, ze gaan om hem heen staan, en hun groene ogen geven licht in het schemerdonker, net als bij het konijn: hetzelfde kwallengen. Als ze allemaal bij elkaar zitten, zoals nu, ruiken ze als een kist vol citrusvruchten – een toevoegsel van de kant van Crake, die had gedacht dat dergelijke chemicaliën muskietenwerend zouden werken. Misschien had hij gelijk, want alle muskieten in de wijde omtrek lijken Sneeuwman te bijten. Hij verzet zich tegen de neiging ze weg te slaan: zijn verse bloed windt ze alleen maar op. Hij schuift wat naar links zodat hij meer in de rook van de toortsen zit.

‘Sneeuwman, vertel ons alsjeblieft over de handelingen van Crake.’

Een verhaaltje, dat is wat ze willen, in ruil voor elke afgeslachte vis. Nou ja, dat ben ik hun verschuldigd, denkt Sneeuwman. God van de Flauwekul, sta me bij.

‘Welk gedeelte willen jullie vanavond horen?’ zegt hij.

‘In den beginne,’ zegt een stem. Ze houden van herhaling, ze leren dingen uit het hoofd.

‘In den beginne was er chaos,’ zegt hij.

‘Laat ons chaos zien, o Sneeuwman!’

‘Laat ons een plaatje van chaos zien!’

Ze hadden eerst moeite gehad met plaatjes – bloemen op lotionflesjes tussen het wrakhout op het strand, vruchten op fruitblikjes. Is dat echt? Nee, dat is niet echt. Wat is dat, niet echt? Niet echt kan ons vertellen over echt. Enzovoort. Maar nu lijkt het idee van plaatjes tot hen te zijn doorgedrongen.

‘Ja! Ja! Een plaatje van chaos!’ zo dringen ze aan.

Sneeuwman had geweten dat ze daarom zouden vragen – alle verhalen beginnen met chaos – en dus is hij daarop voorbereid. Van achter zijn bergplaats achter de betonnen platen haalt hij een van zijn vondsten te voorschijn – een oranje plastic emmertje, roze verbleekt, maar voor het overige onbeschadigd. Hij probeert zich niet voor te stellen wat er gebeurd is met het kind waarvan het ding ooit is geweest. ‘Breng wat water,’ zegt hij, en hij steekt hun het emmertje toe. Er ontstaat gewoel rond de kring van toortsen, handen worden uitgestoken, voetstappen verdwijnen in de duisternis.

‘In de chaos zat alles door elkaar heen,’ zegt hij. ‘Er waren te veel mensen, en dus waren de mensen allemaal vermengd met vuil.’ Het emmertje komt terug, klotsend, en wordt in de lichtkring neergezet. Hij doet er een paar handen aarde bij, roert erin met een stokje. ‘Alsjeblieft,’ zegt hij. ‘Chaos. Je kunt het niet drinken…’

‘Nee!’ In koor.

‘Je kunt het niet eten…’

‘Nee, je kunt het niet eten!’ Gelach.

‘Je kunt er niet in zwemmen, je kunt er niet op staan…’

‘Nee! Nee!’ Dit gedeelte vinden ze prachtig.

‘De mensen in de chaos zaten zelf ook vol chaos, en die chaos maakte dat ze slechte dingen deden. Ze maakten almaar andere mensen dood. En ze aten alle Kinderen van Oryx op, tegen de wens van Oryx en Crake in. Elke dag aten ze ze op. Ze doodden ze en doodden ze, en aten ze en aten ze. Ze aten ze zelfs wanneer ze geen honger hadden.’

Nu happen ze naar lucht, en ze zetten grote ogen: dit is altijd een dramatisch moment. Wat een slechtheid! Hij vervolgt: ‘En Oryx had maar één wens – ze wilde dat de mensen gelukkig waren, dat ze in vrede leefden en dat ze ophielden haar kinderen op te eten. Maar de mensen konden niet gelukkig zijn, vanwege de chaos. En toen zei Oryx tegen Crake: Laten we de chaos afschaffen. Dus pakte Crake de chaos, en die goot hij weg.’ Sneeuwman demonstreert het, laat het water eerst klotsen en draait dan het emmertje ondersteboven. ‘Alsjeblieft. Leef. En dat is de manier waarop Crake de Grote Herschikking heeft gedaan en de Grote Leegte heeft geschapen. Hij heeft het vuil opgeruimd, hij heeft ruimte gemaakt…’

‘Voor zijn kinderen! Voor de Kinderen van Crake!’

‘Precies. En voor…’

‘En voor de Kinderen van Oryx ook!’

‘Juist,’ zegt Sneeuwman. Komt er dan nooit een eind aan zijn schaamteloze bedenksels? Hij heeft zin om te huilen.

‘Crake heeft de Grote Leegte geschapen…,’ zeggen de mannen.

‘Voor ons! Voor ons!’ zeggen de vrouwen. Het begint een liturgie te worden. ‘O goede, lieve Crake!’

Hun verering van Crake maakt Sneeuwman woedend, al is die verering zijn eigen schuld. De Crake die zij loven, is een bedenksel van hém, een bedenksel waarin ook wel wat wrok zit: Crake was tegen de gedachte van God geweest, van goden van allerlei aard, en zou vast gewalgd hebben van het schouwspel van zijn eigen vergoddelijking.

Als hij hier was geweest. Maar hij is niet hier, en het ergert Sneeuwman dat hij moet luisteren naar al die misplaatste vleierij. Waarom vereren ze in plaats daarvan Sneeuwman niet? Goede, lieve Sneeuwman, die eerder – veel eerder – verering verdient, want wie heeft hen eruit gehaald, wie heeft hen hierheen gebracht, wie heeft al die tijd over hen gewaakt? Nou ja, in zekere zin. In ieder geval kun je er donder op zeggen dat het niet Crake is geweest. Waarom kan Sneeuwman de mythologie niet herzien? Mij moeten jullie bedanken, niet hem! Lik mijn ego nou eens een keer!

Maar voorlopig moet hij zijn verbittering inslikken. ‘Ja,’ zegt hij. ‘Goede, lieve Crake.’ Hij vertrekt zijn mond tot wat lijkt op een milde, welwillende glimlach, hoopt hij.

In het begin had hij geïmproviseerd, maar nu eisen ze dogma: het zou levensgevaarlijk voor hem zijn als hij nu afweek van de orthodoxie. Misschien zou hij niet het leven verliezen – deze mensen zijn niet gewelddadig of geneigd tot bloeddorstige wraakhandelingen, tot dusver tenminste niet – maar hij zou wél zijn toehoorders kwijtraken. Ze zouden hem de rug toekeren, ze zouden afdwalen. Hij is nu Crakes profeet, of hij het leuk vindt of niet; en hij is bovendien de profeet van Oryx. Dat – of niets. En hij zou het niet uithouden niets te zijn, te weten dat hij niets was. Hij heeft het nodig dat men naar hem luistert, hij moet gehoord worden. Hij heeft behoefte aan op zijn minst de illusie dat hij begrepen wordt.

‘O Sneeuwman, vertel ons over de tijd dat Crake geboren werd,’ zegt een van de vrouwen. Dat is een nieuw verzoek. Daarop is hij niet voorbereid, al had hij het kunnen verwachten: deze vrouwen vinden kinderen heel belangrijk. Voorzichtig, zegt hij bij zichzelf. Zodra hij een moeder en een geboorteverhaal en een kindje Crake heeft bedacht, zullen ze alle bijzonderheden willen horen. Ze zullen willen weten wanneer Crake zijn eerste tandje kreeg en zijn eerste woordje zei en zijn eerste wortel at, en meer van zulke banaliteiten.

‘Crake is nooit geboren,’ zegt Sneeuwman. ‘Hij is uit de hemel neergedaald, net als onweer. En nu weggaan, alsjeblieft, ik ben moe.’ Hij zal dit fabeltje later verder uitwerken. Misschien dat hij Crake voorziet van horens, en van vurige vleugels, en bovendien van een staart.

Fles

Nadat de Kinderen van Crake in een lange rij zijn vertrokken, met toortsen en al, klautert Sneeuwman zijn boom in, en hij probeert te slapen. Overal om zich heen hoort hij geluiden: het geslurp van de golven, het piepen en snerpen van insecten, vogelgefluit, gekwaak van amfibieën, geritsel van bladeren. Zijn oren houden hem voor de gek: hij denkt een jazzhoorn te horen, en daaronder een ritmisch getrommel, als uit een verre nachtclub. Van ergens verderop aan de kust komt een dof, bulderend geluid: wat is dat nou? Hij kan geen enkel dier bedenken dat een dergelijk lawaai maakt. Misschien is het een krokodil, ontsnapt uit een voormalige Cubaanse handtassenfarm, een beest dat langs de kust zijn weg naar het noorden zoekt. Dat zou slecht nieuws zijn voor de kinderen die aan zwemmen doen. Hij luistert opnieuw, maar het geluid komt niet terug.

Er klinkt een ver en vredig gemompel uit het dorp: menselijke stemmen. Als je ze menselijk kunt noemen. Zolang ze maar niet gaan zingen. Hun zang is anders dan alles wat hij ooit gehoord heeft tijdens zijn verdwenen leven: het gaat boven het menselijke uit, of het zit eronder. Alsof kristallen zingen; maar ook dat is het niet. Meer als varens die zich ontrollen – iets ouds, uit het Carboon, maar tegelijkertijd pasgeboren, geurig, groen. Het verzwakt hem, dwingt hem tot te veel ongewenste emoties. Hij voelt zich buitengesloten, als bij een feestje waarvoor hij nooit zal worden uitgenodigd. Hij zou alleen maar een stap naar voren hoeven doen, in het licht van het vuur, en dan zou een kring van plotseling nietszeggende gezichten naar hem staren. Er zou een stilte vallen, als in tragische toneelstukken van lang geleden, waar de ten dode gedoemde hoofdpersoon opkwam, gehuld in zijn mantel van besmettelijk slecht nieuws. Op een of ander niet-bewust niveau moet Sneeuwman voor deze mensen een soort herinnering zijn, en geen aangename: hij is wat zij misschien ooit zijn geweest. Ik ben jullie verleden, zou hij kunnen reciteren. Ik ben jullie voorouder, overgekomen uit het land van de doden. Nu ben ik verdwaald, ik kan niet meer terug, ik ben hier gestrand, ik ben helemaal alleen. Laat me binnen!

O Sneeuwman, hoe kunnen we je helpen? De vriendelijke lachjes, de beleefde verbazing, de verwarde inschikkelijkheid.

Laat maar, zou hij zeggen. Er is geen enkele manier waarop ze hem kunnen helpen, niet echt.

Er staat een kille bries; het laken is klam; hij huivert. Had hij hier maar een thermostaat. Misschien kan hij een manier bedenken om hierboven in zijn boom een vuurtje brandende te houden.

‘Ga slapen,’ beveelt hij zichzelf. Zonder resultaat. Na een hele tijd woelen, draaien en krabben klimt hij weer naar beneden om de scotchfles in zijn bergplaats te zoeken. De sterren geven voldoende licht, en hij kan zich min of meer oriënteren. Hij heeft die tocht in het verleden al vaak gemaakt: gedurende de eerste anderhalve maand, nadat hij er vrijwel zeker van was dat hij zijn waakzaamheid kon verminderen, had hij zich elke avond totaal bedronken. Dat was niet verstandig of volwassen geweest, oké, maar wat heeft hij nu nog aan verstand of volwassenheid?

Elke avond was het dus feest geweest, een feest met één aanwezige. Of elke avond had daarop geleken, elke keer dat hij weer een andere voorraad alcohol had gevonden in de verlaten huizen in de plieblands, binnen zijn bereik. Eerst had hij de dichtstbijzijnde bars leeggehaald, toen de restaurants, toen de huizen en de caravans. Hij had hoestdrankjes gedronken, scheerlotion, ontsmettingsalcohol; buiten, achter de boom, heeft hij een indrukwekkende hoop lege flessen verzameld. Van tijd tot tijd was hij een voorraadje weed tegengekomen, en ook dat had hij gebruikt, hoewel het spul meestal beschimmeld was; toch slaagde hij er soms in wat high te worden. Of hij vond wat pillen. Geen coke of crack of heroïne – die dingen zouden al vroeg opgebruikt zijn, in aders en neuzen gepropt tijdens een laatste massaal carpe diem; alles ter wille van een vakantie uit de werkelijkheid, onder deze omstandigheden. Overal hadden buisjes van BlyssPluss gelegen, het enige wat je nodig had voor een non-stoporgie. De feestvierders waren er niet in geslaagd alle drank op te drinken, al heeft hij heel wat keren tijdens zijn tochten als jager en verzamelaar gemerkt dat anderen hem voor waren geweest en dat er niets dan gebroken glas restte. Er moest onvoorstelbaar veel wanorde geheerst hebben, tot er ten slotte niemand meer was om ermee door te gaan.

Op grondniveau is het zo donker als een oksel. Een zaklantaarn zou handig zijn geweest, een van het knijpkattype. Hij moet blijven uitkijken. Hij zoekt op de tast zijn weg en struikelt in de juiste richting, turend over de grond om iets op te vangen van die gemene witte landkrabben die in het donker uit hun holen komen en rondkruipen – die krengen kunnen gemeen knijpen – en na een kleine omweg naar wat struikgewas vindt hij zijn betonnen bergplaats doordat zijn teen ertegen stoot. Hij vloekt maar liever niet: je weet maar nooit wat er in de nacht nog meer rondsluipt. Hij schuift de bergplaats open, tast erin rond, vindt de fles die voor eenderde met scotch gevuld is.

Die heeft hij expres bewaard, hij had zich verzet tegen de neiging zich te bezuipen, had hem bewaard als een soort amulet – zolang hij weet dat die fles er is, verstrijkt de tijd gemakkelijker. Dit zou het allerlaatste kunnen zijn. Hij is er zeker van dat hij elke waarschijnlijke plek binnen de straal van één dag rondom zijn boom heeft doorzocht. Maar hij voelt zich roekeloos. Waarom zou hij dat spul bewaren? Waarom wachten? Wat is zijn leven nou helemaal waard, en wie kan het wat schelen? Uit, uit, kortstondige kaars. Hij heeft zijn evolutionaire doel vervuld, zoals die verdomde Crake had geweten. Hij heeft de kinderen gered.

‘Verdomde Crake!’ Hij moet het wel uitschreeuwen.

Met de fles in zijn ene hand, en naar zijn weg tastend met de andere, bereikt hij zijn boom weer. Hij heeft beide handen nodig om te klimmen, dus knoopt hij de fles stevig vast aan zijn laken. Eenmaal boven gaat hij op zijn platform zitten, giet de scotch naar binnen en brult tegen de sterren – Hoew! Hoew! – tot hij schrikt van een koor van reacties, van vlak bij de boom.

Is dat de glinstering van ogen? Hij kan gehijg horen.

‘Hallo, mijn harige vrindjes,’ roept hij naar beneden. ‘Wie wil de beste vriend van de mens zijn?’ Hij krijgt een smekend gejank ten antwoord. Dat is het ergste van wolvijnen: ze zien er nog steeds uit als honden, gedragen zich als honden, spitsen de oren, maken speelse sprongetjes als jonge hondjes, kwispelen. Ze lokken je naar zich toe, en dan vallen ze je aan. Er is niet veel nodig geweest om vijfduizend jaar van interactie tussen mens en hond teniet te doen. Wat de echte honden betreft – die hebben nooit een kans gehad: de wolvijnen hebben gewoon alle dieren gedood en opgevreten die nog resten van hun huisdierstatus vertoonden. Hij heeft gezien hoe een wolvijn op een blaffende Pekinees af ging, heel vriendelijk, aan zijn gat rook, het dier toen bij de keel greep, het heen en weer schudde als een bezem, en ten slotte wegliep met het slappe lijkje.

Een tijdlang waren er nog wat zielige huisdieren geweest, zoekend naar voedsel, mager, hinkend, met een doffe vacht vol klitten, met verwonderde ogen bedelend of een mens, welke mens ook, hen wilde opnemen. Van de Kinderen van Crake moesten ze niets hebben – die moeten raar hebben geroken voor een hond, een soort wandelende vruchten, vooral in de schemering wanneer de citronella tegen de insecten zijn werk deed – en trouwens, zij hadden geen enkele belangstelling voor jonge hondjes, dus hadden de zwervertjes zich op Sneeuwman geconcentreerd. Hij was een paar keer bijna bezweken, hij had moeilijk hun vleierig gedrag kunnen weerstaan, hun zielig gejank, maar hij kon zich niet veroorloven hen te voeren; en trouwens – hij had niets aan hen. ‘Het is zinken of zwemmen,’ had hij tegen hen gezegd. ‘Sorry, ouwe jongen.’ Hij had ze verjaagd met stenen, waarbij hij zichzelf een ontzaglijke klootzak voelde, en de laatste tijd zijn er geen honden meer geweest.

Wat ontzettend stom van hem. Hij had ze verspild. Hij had ze moeten opeten. Of hij had er een moeten houden, hem leren hoe hij konijnen kon vangen. Of hem verdedigen. Of wat dan ook.

Wolvijnen kunnen niet in bomen klimmen, dat is tenminste positief. Als ze te talrijk en te opdringerig worden, zal hij door de lianen moeten gaan slingeren, net als Tarzan. Dat is een grappig idee, dus hij lacht. ‘Het enige wat jullie willen, is mijn lichaam!’ schreeuwt hij tegen hen. Dan drinkt hij de fles leeg en smijt hem naar beneden. Er klinkt gejank, ze gaan ervandoor; ze hebben nog respect voor projectielen. Maar hoe lang zal dat duren? Ze zijn slim; al heel gauw zullen ze zijn kwetsbaarheid doorkrijgen, op hem gaan jagen. Als ze daarmee eenmaal beginnen, zal hij nooit meer ergens naartoe kunnen, niet naar een streek zonder bomen. Het enige wat ze hoeven te doen is hem in open terrein zien te krijgen, hem insluiten en op hem af komen om hem te doden. Wat je met stenen en puntige stokken kunt doen, blijft beperkt. Hij moet echt zien weer een spuitpistool te pakken te krijgen.

Wanneer de wolvijnen weg zijn, gaat hij op zijn rug op het platform liggen, en hij staart tussen de zacht bewegende bladeren naar de sterren. Die lijken dichtbij, maar ze zijn heel ver weg. Hun licht is miljoenen, miljarden jaren verouderd. Boodschappen zonder zender.

Tijd verstrijkt. Hij heeft zin om een liedje te zingen, maar kan er niet een bedenken. Oude muziek komt in hem op, vervaagt weer; het enige wat hij kan horen is het slagwerk. Misschien zou hij een fluit kunnen snijden, van de tak of de stam van het een of ander, als hij tenminste een mes kan vinden.

‘De sterren, die schijnen,’ zegt hij. Wat komt er dan? Het is hem totaal ontschoten.

Geen maan, vannacht is het nieuwe maan, hoewel de maan er wel is en nu moet opkomen, een enorme, onzichtbare bal van steen, een reusachtig brok zwaartekracht, dood, maar invloedrijk – het kan de zee naar zich toe trekken. Alle vloeistoffen. Het menselijk lichaam bestaat voor 98 procent uit water, zegt het boek in zijn hoofd. Ditmaal is het een mannenstem, een encyclopediestem; niet iemand die hij kent, of gekend heeft. De overige 2 procent bestaat uit mineralen, waarvan de belangrijkste zijn het ijzer in het bloed en het calcium waaruit skelet en tanden bestaan.

‘Wat doet dat er in godsnaam toe?’ zegt Sneeuwman. Hij geeft niets om het ijzer in zijn bloed of het calcium in zijn skelet; hij is het moe zichzelf te zijn, hij wil iemand anders worden. Al zijn cellen veranderen, een chromosoomtransplantatie, zijn hoofd inruilen voor een ander hoofd, een met betere dingen erin. Vingers die over hem bewegen bijvoorbeeld, kleine vingers met ovale nagels, dieppaars of knalrood of rozerood gelakt. Ik wil, ik wens dat vanavond mijn wens vervuld zal zijn. Vingers, een mond. Een doffe, zware pijn begint, onder aan zijn ruggengraat.

‘Oryx,’ zegt hij. ‘Ik weet dat je er bent.’ Hij herhaalt de naam. Het is niet eens haar echte naam – die had hij trouwens nooit gekend; het is alleen maar een woord. Het is een mantra.

Soms kan hij haar oproepen. Eerst is ze bleek en schimmig, maar als hij haar naam almaar door kan zeggen, dan glijdt ze misschien in zijn lichaam en is ze aanwezig in zijn vlees, en zijn hand aan zichzelf zal dan veranderen in haar hand. Maar ze is altijd ontwijkend geweest, je kunt haar nooit dwingen. Deze nacht weigert ze te materialiseren, en hij blijft alleen, lachwekkend kreunend, terwijl hij zich helemaal in zijn eentje aftrekt in het donker.

6

Oryx

Sneeuwman wordt opeens wakker. Heeft iemand hem aangeraakt? Maar er is niemand, niets.

Het is volkomen donker, geen sterren. Er moet bewolking zijn gekomen.

Hij draait zich om, trekt zijn laken om zich heen. Hij huivert: dat is de nachtelijke bries. Hoogstwaarschijnlijk is hij nog dronken; soms is dat moeilijk na te gaan. Hij staart omhoog in het donker, vraagt zich af hoe lang het zal duren voordat het ochtend is, hoopt dat hij nog wat kan slapen.

Ergens hoort hij de roep van een uil. Een felle vibratie, zowel dichtbij als veraf, als de laagste toon op een Peruviaanse fluit. Misschien is hij op jacht. Op jacht naar wat?

Nu kan hij voelen hoe Oryx naar hem toe komt zweven door de lucht, als op zachte, gevederde vleugels. Nu landt ze, zet zich neer; ze is heel dicht bij hem, uitgestrekt op haar zij, alleen de huid tussen hen. Als door een wonder past ze naast hem op het platform, hoewel dat maar smal is. Als hij een kaars had, of een zaklantaarn, zou hij haar kunnen zien, dat slanke silhouet van haar, een bleke glans tegen de duisternis. Als hij zijn hand uitstak, zou hij haar kunnen aanraken; naar daardoor zou ze verdwijnen.

‘Het ging niet om de seks,’ zegt hij tegen haar. Ze geeft geen antwoord, maar hij kan voelen dat ze hem niet gelooft. Hij maakt haar treurig omdat hij iets van haar kennis, haar macht, wegneemt. ‘Het ging niet alleen om de seks.’ Een duister glimlachje van haar: zo is het beter. ‘Je weet dat ik van je hou. Jij bent de enige.’ Zij is niet de eerste vrouw tegen wie hij dat ooit heeft gezegd. Hij had het niet zo vaak moeten gebruiken, eerder in zijn leven, hij had het niet moeten gebruiken als een gereedschap, een wig, een sleutel om vrouwen te openen. Tegen de tijd dat hij het begon te menen, hadden de woorden in zijn oren bedrieglijk geklonken, en had hij zich gegeneerd om ze uit te spreken. ‘Nee, echt waar,’ zegt hij tegen Oryx.

Geen antwoord, geen reactie. Ze was ook in de gunstigste tijden nooit erg toeschietelijk geweest.

‘Vertel me één ding,’ had hij gezegd, in de tijd dat hij nog Jimmy was.

‘Stel me een vraag,’ had ze geantwoord.

Dus stelde hij een vraag, en dan kon ze antwoorden: ‘Ik weet het niet. Ik ben het vergeten.’ Of: ‘Dat wil ik je niet vertellen.’ Of: ‘Jimmy, je bent zo doortrapt, daar heb je niets mee te maken.’ Eén keer had ze gezegd: ‘Je hebt erg veel beelden in je hoofd, Jimmy. Waar heb je die vandaan? Waarom denk je dat het beelden van mij zijn?’

Hij dacht dat hij haar vaagheid, haar ontwijken had begrepen. ‘Het geeft niet,’ had hij tegen haar gezegd, terwijl hij haar haar streelde. ‘Niets daarvan was jouw schuld.’

‘Niets waarvan, Jimmy?’

Hoeveel tijd had het hem gekost om haar samen te stellen uit de splinters die hij zo zorgvuldig had verzameld? Daar was Crakes verhaal over haar, en ook Jimmy’s verhaal over haar, een meer romantische versie; en dan was er haar eigen verhaal over haarzelf, dat verschilde van die twee andere. Sneeuwman bladert in die drie verhalen in zijn hoofd. Er moeten ooit andere versies van haar zijn geweest: het verhaal van haar moeder, het verhaal van de man die haar gekocht had, het verhaal van de man die haar daarna gekocht had, en het verhaal van de derde man – de ergste van allemaal, die in San Francisco, een vrome zak van een kunstenaar; maar die verhalen had Jimmy nooit gehoord.

Oryx was zo fijngebouwd. Filigrein, dacht hij altijd, en dan stelde hij zich de botten in haar tengere lichaam voor. Ze had een driehoekig gezicht – grote ogen, kleine onderkaak – het gezicht van een vliesvleugelige, van een bidsprinkhaan, van een Siamese kat. Huid, een heel bleek geel, glad en doorschijnend, als oud, kostbaar porselein. Als je haar zag, wist je dat een vrouw met zo veel schoonheid, tengerheid en voorheen armoede, wel een zwaar leven gehad moest hebben, maar dat dat leven niet bestaan zou hebben uit het schrobben van vloeren.

‘Heb je ooit vloeren geschrobd?’ had Jimmy haar eens gevraagd.

‘Vloeren?’ Ze dacht even na. ‘We hadden geen vloeren. Toen ik eenmaal vloeren bereikte, was ik niet degene die ze schrobde.’ Maar iets uit die vroegere periode, zei ze, de tijd zonder vloeren, was van belang: die oppervlakken van aangestampte aarde werden elke dag schoongeveegd. Je zat erop tijdens het eten, en je sliep erop, dus was dat belangrijk. Niemand wilde oud eten aan zijn lichaam krijgen. Niemand wilde vlooien.

Toen Jimmy zeven was, of acht, of negen, was Oryx geboren. Waar precies? Moeilijk te zeggen. Een of ander ver en vreemd oord.

Maar het was wel een dorp, zei Oryx. Een dorp met allemaal bomen eromheen en akkers in de omgeving, of misschien rijstvelden. De hutten waren met een soort riet gedekt – palmtakken? – hoewel de beste hutten daken van gegolfd ijzer hadden. Een dorp in Indonesië, of anders in Myanmar? Nee, niet daar, zei Oryx, al wist ze het niet zeker. En India ook niet. Vietnam? giste Jimmy. Cambodja? Oryx keek neer op haar handen, bestudeerde haar nagels. Het deed er niet toe.

Ze kon zich niet herinneren welke taal ze als kind had gesproken. Ze was te jong geweest om die te onthouden, die allereerste taal: de woorden waren allemaal uit haar hoofd weggeschuurd. Maar het was een andere taal dan die van de stad waarheen ze eerst was meegenomen, of een ander dialect, want ze had een andere manier van spreken moeten leren. Dat kon ze zich herinneren: de stunteligheid met woorden in haar mond, het gevoel dat ze met stomheid was geslagen.

Dat dorp was een oord waar iedereen arm was en waar veel kinderen waren, zei Oryx. Zijzelf was nog heel klein geweest toen ze verkocht werd. Haar moeder had een aantal kinderen, onder wie twee oudere zoons die algauw zouden kunnen meewerken op de akkers, en dat was maar goed ook, want de vader was ziek. Hij hoestte aan een stuk door; dat gehoest doorspekte haar herinneringen.

Zeker iets met zijn longen, had Jimmy gegist. Natuurlijk hadden ze allemaal waarschijnlijk als gekken gerookt wanneer ze aan sigaretten konden komen: roken nam de scherpste kantjes weg. (Hij had zichzelf gelukgewenst met dat inzicht.) De dorpelingen hadden de ziekte van haar vader geweten aan slecht drinkwater, een slecht gesternte, boze geesten. Ziekte bezat een element van schande; niemand wilde besmet worden door andermans ziekte. Dus had men medelijden met Oryx’ vader, maar hij werd ook beschuldigd en gemeden. Zijn vrouw verzorgde hem met zwijgende wrok.

Maar er werden ook klokken geluid. Er werden gebeden gezegd. Kleine beeldjes werden in het vuur verbrand. Maar dat was allemaal zinloos gebleken, want haar vader was gestorven. Iedereen in het dorp wist wat er vervolgens zou gebeuren, want als er geen man was om te werken op de akkers, op de rijstvelden, dan moesten de grondstoffen van het leven ergens anders vandaan komen.

Oryx was een van de jongere kinderen geweest, vaak opzij geduwd, maar opeens kreeg ze veel aandacht, en ze kreeg beter eten dan gewoonlijk, en een speciaal blauw jasje, omdat de andere dorpsvrouwen een handje hielpen en wilden dat ze er mooi en gezond uitzag. Kinderen die lelijk waren, of mismaakt, of die niet zo slim waren of niet zo goed konden praten – zulke kinderen werden voor minder geld verkocht, of misschien helemaal niet verkocht. De dorpsvrouwen zouden misschien ooit hun eigen kinderen moeten verkopen, en als ze nu een handje hielpen, zouden ze zelf later op dergelijke hulp kunnen rekenen.

In het dorp werd die transactie niet ‘verkopen’ genoemd. Als men erover praatte, was er altijd sprake van een leercontract. De kinderen werden opgeleid om hun brood te verdienen in de wijde wereld: zo luidde de bedrieglijke mooipraterij. En bovendien: als ze bleven waar ze waren, wat moesten ze dan doen? Met name de meisjes, zei Oryx. Die konden alleen trouwen en nog meer kinderen baren, die dan op hun beurt weer verkocht zouden moeten worden. Verkocht, of in de rivier gegooid, om weg te drijven naar de zee, omdat de hoeveelheid voedsel beperkt was.

Op een dag kwam er een man naar het dorp. Dezelfde man die altijd kwam. Gewoonlijk arriveerde hij in een auto, hobbelend over het onverharde pad, maar ditmaal was er veel regen gevallen, zodat de weg onbegaanbaar was. Elk dorp had zijn eigen man, iemand die met onregelmatige tussenpozen de gevaarlijke reis vanuit de stad ondernam, hoewel men tevoren altijd wist dat hij onderweg was.

‘Uit welke stad?’ vroeg Jimmy.

Maar Oryx glimlachte alleen maar. Praten over dat soort dingen maakte haar hongerig, zei ze. Waarom pakte die lieve Jimmy niet even de telefoon om wat pizza’s te bestellen. Champignons, artisjokkenharten, ansjovis, geen pepperoni. ‘Jij ook wat?’ vroeg ze.

‘Nee,’ zei Jimmy. ‘Waarom wil je het me niet vertellen?’

‘Waarom wil je dat nou weten?’ zei Oryx. ‘Mij kan het niets schelen. Ik denk er nooit aan. Het is al zo lang geleden.’

Die man – zei Oryx, terwijl ze de pizza bekeek alsof het een legpuzzel was, en vervolgens de champignons eraf plukte, want die at ze graag als eerste – had meestal twee andere mannen bij zich; dat waren zijn bedienden, en ze hadden geweren bij zich, tegen de bandieten. Hij droeg dure kleren, en afgezien van de modder en het stof – iedereen werd bemodderd en stoffig onderweg naar het dorp – was hij schoon en welverzorgd. Hij had een horloge, een glimmend goudkleurig horloge dat hij vaak raadpleegde, waarbij hij zijn mouw optrok zodat anderen het konden zien; dat horloge was geruststellend, een teken van standing. Misschien was het horloge echt van goud. Er waren mensen die dat beweerden.

De man werd niet beschouwd als een of andere crimineel – hij was een eerzame zakenman die niemand bedroog, niet erg tenminste, en die contant betaalde. Daarom werd hij met respect behandeld, en hij werd gastvrij ontvangen, want niemand in het dorp wilde hem beledigen. Stel dat hij niet meer zou komen? Stel dat een familie een kind wilde verkopen, en hij zou het niet aankopen omdat hij bij een vorig bezoek beledigd was? Hij was de bank van het dorp, hun verzekeringspolis, hun vriendelijke rijke oom, hun enige amulet tegen ongeluk. En hij was steeds vaker nodig, want het weer was heel vreemd geworden en kon niet meer voorspeld worden – te veel regen of niet genoeg, te veel wind, te veel hitte – en de landbouw leed daaronder.

De man glimlachte veel, groette veel mannen in het dorp, die hij bij hun naam kende. Hij hield altijd een toespraakje, elke keer hetzelfde. Hij wilde dat iedereen gelukkig was, zei hij dan. Hij wilde tevredenheid bij beide partijen. Hij wenste geen ongenoegen. Had hij zich niet voor hen ingespannen, kinderen aangekocht die heel onopvallend en dom waren, een last voor hem, enkel en alleen om hen een plezier te doen? Als ze misschien kritiek hadden op de manier waarop hij zaken deed, dan moesten ze dat tegen hem zeggen. Maar er was nooit kritiek, al werd er achter zijn rug wel gemopperd: hij betaalde nooit meer dan hij moest, zei men. Daarom werd hij echter ook bewonderd: daaruit bleek dat hij goed was in zijn vak, en dat de kinderen in goede handen zouden komen.

Elke keer dat de man met het gouden polshorloge naar het dorp kwam, nam hij een paar kinderen mee terug, want die moesten bloemen verkopen aan toeristen, in de straten van de stad. Dat was gemakkelijk werk en de kinderen zouden goed behandeld worden, zo stelde hij de moeders gerust: hij was geen minne schurk of leugenaar, hij was geen souteneur. Ze zouden goed te eten krijgen en een veilige plaats om te slapen hebben, ze zouden zorgvuldig in het oog gehouden worden en zouden een geldbedrag krijgen dat ze naar hun familie konden sturen of niet, dat mochten ze zelf beslissen. Dat geld zou een percentage zijn van hun verdiensten minus de kosten van hun kost en inwoning. (Er werd nooit geld naar het dorp gestuurd. Iedereen wist dat zulk geld nooit zou komen.) Voor zo’n jeugdige leerling gaf hij de vaders, of anders de verweduwde moeders, een goede prijs, of liever wat volgens hem een goede prijs was, en het wás ook een heel fatsoenlijke prijs, als je bedacht waaraan de mensen gewend waren. Met dat geld zouden de moeders die hun kinderen verkochten, in staat zijn de resterende kinderen een betere kans te geven. Dat zeiden ze tegen elkaar.

Jimmy had ontzet gereageerd op dit alles, toen hij het voor het eerst hoorde. Dat was in de tijd van zijn ontzetting. En ook in de tijd dat hij zich belachelijk maakte over alles wat met Oryx te maken had.

‘Je begrijpt het niet,’ zei Oryx. Ze zat nog van de pizza te eten in bed; daarbij dronk ze cola, plus frieten als bijgerecht. De champignons waren opgepeuzeld, en nu at ze de artisjokharten op. De korst at ze nooit. Ze zei dat het haar een heel rijk gevoel gaf als ze eten weggooide. ‘Dat deden veel mensen. Dat was de gewoonte.’

‘Een klote gewoonte,’ zei Jimmy. Hij zat op een stoel naast het bed, en keek naar haar roze kattentongetje terwijl ze haar vingers aflikte.

‘Jimmy, je bent stout, je moet niet vloeken. Wil je een pepperoni? Je hebt ze niet besteld, maar ze hebben ze er toch op gedaan. Ze hebben je zeker niet goed verstaan.’

‘Klote is niet vloeken, dat is alleen maar een treffende beschrijving.’

‘Nou, ik vind dat je dat niet mag zeggen.’ Ze at nu de ansjovis: die bewaarde ze altijd tot het laatst.

‘Ik zou die vent willen vermoorden.’

‘Welke vent? Wil jij die cola? Ik kan het niet op.’

‘De vent over wie je me daarnet verteld hebt.’

‘O, Jimmy, zou jij het dan soms leuker vinden als we allemaal dood waren gegaan van de honger?’ zei Oryx met haar kabbelende lachje. Dat was de lach van haar waarvoor hij de meeste angst koesterde, want die verhulde een geamuseerde minachting. Hij huiverde ervan: een koude bries op een meer in de maneschijn.

Natuurlijk had hij zijn ontzetting meegenomen naar Crake. Hij had op meubilair ingeslagen: dat was in de tijd dat hij op meubilair insloeg. Crake had het volgende te zeggen: ‘Jimmy, je moet de zaak realistisch bekijken. Je kunt niet gedurende onbeperkte tijd een minimale voedselvoorziening koppelen aan een toenemende bevolking. Homo sapiens schijnt zichzelf niet te kunnen stoppen als het om de productie gaat. Dat is een van de weinige diersoorten die de reproductie niet beperken in geval van afnemende voedingsmiddelen. Met andere woorden – hoe minder we eten, des te meer neuken we.’

‘Hoe verklaar je dat?’ zei Jimmy.

‘Fantasie,’ zei Crake. ‘De mens kan zich zijn eigen dood voorstellen, hij kan hem zien aankomen, en alleen al de gedachte aan de aanstaande dood werkt als een afrodisiacum. Een hond of een konijn gedraagt zich anders. Neem nou vogels – in een schrale tijd leggen ze minder eieren, of ze paren helemaal niet. Ze stoppen hun energie in hun eigen overleving, totdat betere tijden aanbreken. Mensen daarentegen hopen dat ze hun ziel in iemand anders kunnen stoppen, in een of andere nieuwe versie van henzelf, en zodoende eeuwig kunnen leven.’

‘Als soort zijn we dus door hoop ten dode gedoemd?’

‘Je kunt het hoop noemen. Het is hoop, of wanhoop.’

‘Maar zonder hoop zijn we ook ten dode gedoemd,’ zei Jimmy.

‘Alleen als individueel persoon,’ zei Crake opgewekt.

‘Nou, dat is goed waardeloos.’

‘Jimmy, word eens volwassen.’

Crake was niet de eerste die dat ooit tegen Jimmy had gezegd.

De man van het polshorloge bleef een nacht slapen in het dorp, samen met zijn twee bedienden met die geweren, en hij ging eten en vervolgens drinken, samen met de mannen. Hij deelde dan sigaretten uit, hele pakjes, in doosjes van goud- en zilverpapier, met het cellofaan er nog omheen. De volgende ochtend bekeek hij de kinderen die aangeboden werden, en stelde hij wat vragen over hen – waren ze ziek geweest, waren ze gehoorzaam? En hij controleerde hun gebit. Ze moesten goede tanden hebben, zei hij, omdat ze veel zouden moeten glimlachen. Daarna maakte hij een keuze, en het geld werd overhandigd, en hij nam afscheid, en dan werd er overal beleefd geknikt en gebogen. Drie of vier kinderen nam hij mee, nooit meer; dat was het aantal dat hij aankon. Dat betekende dat hij de allerbeste kon uitkiezen. Hetzelfde deed hij in de andere dorpen in zijn gebied. Hij stond bekend om zijn goede smaak, zijn oordeelsvermogen.

Oryx zei dat het heel erg moest zijn geweest voor een kind dat niet werd uitgekozen. Zo’n kind kreeg dan een slechter leven in het dorp, het verloor aan waarde, zou minder te eten krijgen. Zijzelf was meteen als eerste gekozen.

Soms huilden de moeders, en de kinderen ook, maar de moeders zeiden tegen de kinderen dat het goed was wat ze deden, dat ze hun familie hielpen, en ze moesten met de man meegaan en alles doen wat hij zei. De moeders zeiden: nadat de kinderen een tijdlang in de stad hadden gewerkt, en de situatie beter was geworden, konden ze terugkeren naar het dorp. (Er zijn nooit kinderen teruggekomen.)

Dat was allemaal bekend en, zo niet goedgekeurd, dan toch vergeven. Toch voelden de moeders die hun kinderen hadden verkocht zich, nadat de man vertrokken was, heel leeg en treurig. Ze hadden het gevoel alsof deze daad, die ze vrijwillig hadden uitgevoerd (niemand had hen gedwongen, niemand had hen bedreigd), niet uit vrije wil was geschied. Ze voelden zich ook bekocht, alsof de prijs te laag was geweest. Waarom hadden ze niet meer geld geëist? En toch, zo zeiden de moeders bij zichzelf, hadden ze geen keus gehad.

De moeder van Oryx had twee van haar kinderen tegelijkertijd verkocht, niet alleen omdat ze arm was. Ze had gedacht dat het tweetal elkaar gezelschap kon houden, op elkaar kon passen. Het andere kind was een jongen, een jaar ouder dan Oryx. Er werden minder jongens verkocht dan meisjes, maar dat betekende niet dat ze meer waard waren.

(Oryx vatte die dubbele verkoping op als bewijs dat haar moeder van haar gehouden had. Ze beschikte niet over beelden van die liefde. Ze wist geen anekdotes te vertellen. Het was eerder een innerlijke overtuiging dan een herinnering.)

De man zei dat hij Oryx’ moeder een speciale gunst bewees, aangezien jongens lastiger waren en niet gehoorzaamden, en vaker wegliepen, en wie zou hem dan voor zijn moeite betalen? Bovendien beschikte deze jongen niet over de juiste houding, dat was onmiddellijk te zien, en bovendien had hij een zwarte voortand die hem het uiterlijk van een crimineel gaf. Maar omdat hij wist dat ze het geld nodig had, wilde hij royaal zijn en de jongen van haar overnemen.

Vogelroep

Oryx zei dat ze zich de reis van het dorp naar de stad niet kon herinneren, maar ze wist nog wel een paar van de dingen die toen waren gebeurd. Die leken op schilderijen aan een wand, met leeg pleisterwerk eromheen. Het was als kijken door de ramen van andere mensen. Het was als dromen.

De man met het horloge zei dat hij Oom En heette, en dat ze hem zo moesten noemen, anders zouden er heel grote problemen komen.

‘Was dat En als naam, of N als letter?’ vroeg Jimmy.

‘Dat weet ik niet,’ zei Oryx.

‘Heb je die naam ooit op schrift gezien?’

‘Niemand in ons dorp kon lezen,’ zei Oryx. ‘Hier, Jimmy. Doe je mond eens open. Dan krijg jij het laatste stukje.’

Wanneer Sneeuwman zich dat herinnert, kan hij het bijna proeven. De pizza, en dan Oryx’ vingers in zijn mond.

En dan het colablikje dat over de vloer rolt. En dan vreugde, die zijn hele lichaam omknelt als een boa constrictor.

O gestolen geheime picknicks. O zoete vreugde. O heldere herinnering, o zuivere pijn. O eindeloze nacht.

Die man – zo vertelde Oryx verder in die nacht, of in een andere nacht – die man zei dat hij voortaan hun oom was. Nu ze niet meer vanuit het dorp zichtbaar waren, glimlachte hij niet meer zo veel. Ze moesten heel snel lopen, zei hij, want het oerwoud om hen heen was vol wilde dieren met rode ogen en lange, scherpe tanden, en als ze tussen de bomen liepen, of te langzaam vorderden, zouden die dieren komen om hen in stukken te scheuren. Oryx was bang en wilde de hand van haar broertje vasthouden, maar dat ging niet.

‘Waren er tijgers?’ vroeg Jimmy.

Oryx schudde van nee. Geen tijgers.

‘Wat waren het dan voor dieren?’ wilde Jimmy weten. Hij dacht dat dat hem een aanknopingspunt zou geven, over het land waar dit zich afspeelde. Hij kon de lijst van leefgebieden van wilde dieren raadplegen, dat zou kunnen helpen.

‘Ze hadden geen namen,’ zei Oryx, ‘maar ik wist wat voor dieren het waren.’

Eerst liepen ze in een lange rij achter elkaar over de modderige weg, op de zijkant waar het hoger was, en ze keken uit of er geen slangen waren. Een man met een geweer liep voorop, dan kwam Oom En, dan haar broertje, dan de twee andere kinderen die verkocht waren – allebei meisjes, allebei ouder – en dan kwam Oryx. Aan het eind van de rij liep de andere man met een geweer. Ze stopten voor het middagmaal – dat was koude rijst, voor hen ingepakt door de dorpelingen – en toen liepen ze weer verder. Toen ze bij een rivier kwamen, droeg een van de mannen met een geweer Oryx naar de overkant. Hij zei dat ze zo zwaar was dat hij haar in het water zou moeten laten vallen, en dan zouden de vissen haar opeten, maar dat was een grapje. Hij stonk naar doorgezwete stof en rook, en naar een of ander parfum of olie in zijn haar. Het water reikte tot zijn knieën.

Daarna ging de zon schuin schijnen, recht in haar ogen – dus moeten ze in westelijke richting hebben gelopen, dacht Jimmy – en ze werd erg moe.

Toen de zon steeds lager kwam, begonnen de vogels te zingen en te roepen, onzichtbaar, verborgen tussen de takken en de lianen van het oerwoud: schorre kreten en gefluit, en vier heldere tonen achter elkaar, als een klok. Dat waren dezelfde vogels die altijd zo riepen wanneer de schemering naderde, en in de ochtend voordat de zon opkwam, en Oryx voelde zich getroost door die geluiden. Die vogelgeluiden waren vertrouwd, maakten deel uit van wat ze kende. Ze stelde zich voor dat een van hen – die ene die als een klok klonk – de geest van haar moeder was, uitgezonden in de vorm van een vogel om over haar te waken, en dat hij zei: Je zult terugkomen.

In dat dorp, zo vertelde ze hem, konden sommige mensen hun geest op die manier uitzenden, zelfs voordat ze dood waren. Dat was algemeen bekend. Je kon het leren, de oude vrouwen konden het je onderwijzen, en op die manier kon je overal naartoe vliegen, je kon zien wat er in de toekomst zou gebeuren, en boodschappen sturen, en verschijnen in de dromen van andere mensen.

De vogel riep en riep, en toen zweeg hij. En toen ging de zon onder, heel plotseling, en het was donker. Die nacht sliepen ze in een schuur. Misschien was het een stal voor vee geweest; zo had het geroken. Ze moesten plassen in de struiken, allemaal samen op een rij, waarbij een van de mannen met een geweer de wacht hield. De mannen maakten buiten een vuur, en ze lachten en praatten, en er kwam rook naar binnen, maar dat vond Oryx niet erg, want ze was in slaap gevallen. Sliepen ze op de grond of in hangmatten of in ledikanten, vroeg Jimmy, maar ze zei dat dat niet belangrijk was. Haar broertje lag naast haar. Hij had nooit veel aandacht aan haar besteed, maar nu wilde hij dicht bij haar zijn.

De volgende ochtend hadden ze weer een heel eind gelopen, en toen waren ze gekomen bij de plek waar de auto van Oom En was achtergelaten, onder de hoede van een paar mannen in een klein dorp: kleiner dan hun eigen dorp, en vuiler. Vrouwen en kinderen gluurden naar hen uit deuropeningen, maar ze glimlachten niet. Eén vrouw maakte een teken tegen het boze oog.

Oom En controleerde of er niets ontbrak in de auto, en toen betaalde hij de mannen, en de kinderen kregen het bevel in te stappen. Oryx had nooit eerder in een auto gezeten, en de geur stond haar niet aan. Het was geen auto op zonne-energie, het was er een op benzine, en hij was niet nieuw. Een van de mannen zat achter het stuur, met Oom En naast zich; de andere man zat achterin, met al die vier kinderen naast hem gepropt. Oom En was humeurig en zei tegen de kinderen dat ze niets mochten vragen. De weg was hobbelig, en het was heet in de auto. Oryx werd misselijk en dacht dat ze moest overgeven, maar vervolgens was ze in slaap gevallen.

Ze moesten heel lang gereden hebben; ze stopten toen het weer nacht was. Oom En en de man voorin gingen een laag gebouw binnen, misschien een soort herberg; de andere man strekte zich uit op de voorbank en begon algauw te snurken. De kinderen sliepen op de achterbank, zo goed en zo kwaad als het ging. De achterportieren zaten op slot: ze konden de auto niet uit zonder over die man heen te klimmen, en dat durfden ze niet omdat hij dan zou denken dat ze probeerden weg te lopen. Iemand plaste die nacht in zijn broek, Oryx kon het ruiken, maar zij was het niet geweest. De volgende ochtend werden ze allemaal naar de achterzijde van het gebouw gebracht, waar een open latrine was. Een varken aan de overkant ervan, keek naar hen terwijl ze neerhurkten.

Na nog meer uren rijden over hobbelige wegen, stopten ze waar een hek over de weg was, met twee soldaten. Oom En zei tegen de soldaten dat de kinderen zijn nichtjes en zijn neefje waren: hun moeder was gestorven en hij nam ze mee naar zijn eigen huis, naar zijn eigen gezin. Hij glimlachte nu weer.

‘Je hebt wel veel nichtjes en neefjes,’ zei een van de soldaten grijnzend.

‘Dat is mijn pech,’ zei Oom En.

‘En al hun moeders gaan dood.’

‘Dat is de treurige waarheid.’

‘We weten niet zeker of we je kunnen geloven,’ zei de andere soldaat, eveneens grinnikend.

‘Luister,’ zei Oom En. Hij trok Oryx uit de auto. ‘Hoe heet ik?’ zei hij tegen haar, en hij bracht zijn glimlachende gezicht vlak bij het hare.

‘Oom En,’ zei ze. De twee soldaten lachten en Oom En lachte ook. Hij klopte Oryx op haar schouder en zei dat ze weer in de auto moest gaan zitten, en hij schudde de soldaten de hand, nadat hij zijn hand eerst in zijn zak had gestopt, en toen deden de soldaten het hek voor hem open. Toen de auto weer over de weg reed, gaf Oom En een zuurtje aan Oryx, een snoepje in de vorm van een heel kleine citroen. Ze zoog er een tijdje op, en haalde het toen uit haar mond, om het te bewaren. Ze had geen zakken in haar kleren, dus hield ze het vast in haar kleverige vingers. Die nacht troostte ze zich door aan haar eigen hand te likken.

De kinderen huilden ’s nachts, maar niet luid. Ze huilden voor zich uit. Ze waren angstig, ze wisten niet waar ze naartoe gingen, en ze waren weggehaald uit de omgeving die ze kenden. Ook, zo vertelde Oryx, kregen ze geen liefde meer, als je ervan uitging dat ze die oorspronkelijk hadden gekregen. Maar ze waren geld waard: ze vertegenwoordigden financieel profijt voor anderen. Dat moeten ze aangevoeld hebben – dat ze iets waard waren.

Natuurlijk (zei Oryx) was geld waard zijn, geen surrogaat voor liefde. Elk kind hoort liefde te krijgen, elke persoon. Zelf had zij liever de liefde van haar moeder gehad – de liefde waarin ze nog steeds geloofde, de liefde die haar door het oerwoud was gevolgd in de vorm van een vogel, opdat ze niet te angstig of eenzaam zou zijn – maar liefde was onbetrouwbaar, liefde kwam, en vertrok dan weer, dus was het goed geld waard te zijn, want dan zouden de mensen die winst met je wilden maken, ervoor zorgen dat je genoeg te eten kreeg en niet te zeer beschadigd werd. Ook waren er velen die geen liefde hadden gehad en ook geen waarde in geld, en als je een van die dingen had, was dat beter dan niets.

Rozen

De stad was een chaos, vol mensen en auto’s en lawaai en stank en een taal die moeilijk te verstaan was. De vier nieuwe kinderen voelden zich eerst geschokt, alsof ze in een vat heet water waren gegooid – alsof de stad hun fysiek pijn deed. Oom En had echter ervaring: hij behandelde de nieuwe kinderen alsof het katten waren, hij gunde hun de tijd om aan de dingen te wennen. Hij zette hen in een kamertje in een gebouw met twee verdiepingen, op de derde verdieping, met een tralievenster waardoor ze naar buiten konden kijken, maar waar ze niet uit konden klimmen, en vervolgens nam hij hen geleidelijk mee naar buiten, een klein eindje eerst, en niet langer dan een uur. Er woonden al vijf andere kinderen in die kamer, dus was het daar vol; maar er was voldoende ruimte voor een dunne matras voor elk kind, die ’s nachts werd neergelegd, zodat de hele vloer bedekt was met matrassen en kinderen, en ’s ochtends werden de matrassen weer opgerold. Die matrassen waren versleten en vol vlekken, en ze stonken naar urine; maar netjes oprollen van die dingen was het eerste wat de nieuwe kinderen moesten leren.

Van de andere, meer aangepaste kinderen leerden ze meer dingen. Het eerste was dat Oom En hen altijd in het oog zou houden, zelfs als ze het gevoel hadden alleen in de stad te zijn achtergelaten. Hij zou altijd weten waar ze waren: het enige wat hij hoefde te doen was zijn glimmende horloge bij zijn oor houden, en dat vertelde het hem dan, want daarin zat een stemmetje dat alles wist. Dat was geruststellend, omdat dus niemand anders hun kwaad zou mogen doen. Aan de andere kant zou Oom En het zien als je niet hard genoeg werkte of probeerde weg te lopen, of als je wat voor jezelf hield van het geld dat je van de toeristen kreeg. Dan zou je gestraft worden. De mannen van Oom En zouden je slaan, en dan kreeg je blauwe plekken. Ook konden ze je brandwonden toebrengen. Een paar van de kinderen beweerden die straffen te hebben ondergaan, en waren daar trots op: ze hadden littekens. Als je die verboden dingen vaak genoeg uithaalde – luiheid, diefstal, weglopen – werd je verkocht, aan iemand die nog veel erger was – zeiden ze – dan Oom En. Of je werd doodgemaakt en op een vuilnishoop gegooid, en dat zou niemand wat kunnen schelen, want niemand zou weten wie je was.

Oryx zei dat Oom En echt wel wist wat hij deed, want kinderen zouden, als het over straffen ging, veel eerder andere kinderen geloven dan volwassenen. Volwassenen dreigden dingen te doen die ze nooit deden, maar kinderen vertelden wat er zou gebeuren. Of dingen waarvan ze vreesden dat ze zouden gebeuren. Of dingen die al gebeurd waren, met henzelf of met andere kinderen die ze gekend hadden.

In de week nadat Oryx en haar broertje in de kamer met de matrassen waren aangekomen, werden drie van de oudere kinderen weggehaald. Die gingen naar een ander land, zei Oom En. Dat land heette San Francisco. Was dat omdat ze stout waren geweest? Nee, zei Oom En, dat was hun beloning omdat ze braaf waren geweest. Alle kinderen die gehoorzaam en vlijtig waren, zouden daar ooit naartoe kunnen gaan. Oryx wilde nergens anders naartoe dan naar huis, maar ‘thuis’ begon te vervagen in haar herinnering. Ze kon nog steeds de geest van haar moeder horen roepen:

Je zult terugkomen, maar die stem werd almaar zwakker en onduidelijker. Het was niet meer als een klok, het was meer een fluistering. Het was nu eerder een vraag dan een mededeling; een vraag zonder antwoord.

Oryx en haar broertje en de andere twee nieuwelingen werden meegenomen om te kijken hoe de meer ervaren kinderen bloemen verkochten. De bloemen waren rozen, rood en wit en roze; ze werden ’s ochtends vroeg bij de bloemenmarkt opgehaald. De dorens waren van de stelen verwijderd, zodat de rozen van hand tot hand konden gaan zonder iemand te prikken. Je moest rondhangen bij de ingangen van de beste hotels – ook banken waar buitenlands geld gewisseld kon worden en de dure winkels waren goede locaties – en je moest scherp uitkijken voor politieagenten. Als een agent dichtbij kwam of je streng aankeek, moest je gauw de andere kant uit lopen. Bloemen aan toeristen verkopen was niet toegestaan tenzij je een officiële vergunning had, en zulke vergunningen waren te duur. Maar ze hoefden zich nergens zorgen over te maken, zei Oom En: de politie wist er alles van, die moest alleen maar doen alsof ze van niets wist.

Als je een buitenlander zag, vooral een met een buitenlandse vrouw naast zich, moest je erheen lopen en de rozen omhoogsteken, en je moest glimlachen. Je mocht ze niet aanstaren of lachen om hun vreemde buitenlandse haar en die waterkleurige ogen. Als ze een bloem aannamen en vroegen wat het kostte, moest je nog meer glimlachen en je hand uitsteken. Als ze tegen je praatten, vragen stelden, moest je kijken alsof je het niet begreep. Dat onderdeel was heel gemakkelijk. Ze gaven je altijd meer – soms veel meer – dan zo’n bloem waard was.

Het geld moest opgeborgen worden in een zakje onder je kleren; dat was ter bescherming tegen zakkenrollers en berovingen door straatjongens, die de pech hadden dat ze geen Oom En hadden om voor hen te zorgen. Als iemand – met name een man – probeerde je bij de hand te pakken en ergens mee naartoe te nemen, moest je je hand terugtrekken. Als ze je te stevig vasthielden, moest je gaan zitten. Dat zou een signaal zijn, en dan zou een van de mannen van Oom En komen, of Oom En zelf. Je mocht nooit in een auto stappen of een hotel binnengaan. Als een man daarom vroeg, moest je dat zo snel mogelijk aan Oom En vertellen.

Oryx had een nieuwe naam gekregen van Oom En. Alle kinderen hadden nieuwe namen van hem gekregen. Ze kregen te horen dat ze hun oude naam moesten vergeten, en dat gebeurde inderdaad algauw. Oryx heette nu SuSu. Ze was goed in het verkopen van rozen. Ze was zo klein en breekbaar, haar gelaatstrekken waren zo helder en zuiver. Ze kreeg een jurk die haar te groot was, en daarin zag ze eruit als een engelachtige pop. De andere kinderen vertroetelden haar, want zij was de kleinste. Om de beurt sliepen ze ’s nachts naast haar; ze werd van het ene paar armen naar het andere doorgegeven.

Wie kon haar weerstaan? Niet veel van de buitenlanders. Haar glimlach was volmaakt – niet brutaal of agressief, maar aarzelend, verlegen, afwachtend. Het was een glimlach zonder wrok, zonder afgunst, met niets dan de belofte van oprechte dankbaarheid. ‘Aanbiddelijk,’ mompelden de buitenlandse mevrouwen dan, en de mannen die bij hen waren, kochten dan een roos en gaven die aan de mevrouw, en op die manier werden ook die mannen aanbiddelijk, en Oryx deed de munten in het zakje voorin onder haar jurk, en dan voelde ze zich weer gedurende een dag veilig, want ze had verkocht wat ze moest verkopen.

Met haar broer ging het anders. Hij had geen geluk. Hij wilde geen bloemen verkopen, dat was meisjeswerk, en hij vond het vreselijk om te glimlachen, en wanneer hij dat deed, hielp dat niet vanwege die ene zwarte tand. Dus dan pakte Oryx een paar van zijn overgebleven rozen, die ze namens hem probeerde te verkopen. Eerst vond Oom En dat best – geld was geld –, maar later zei hij dat Oryx niet te vaak op dezelfde locaties moest werken, anders zouden de mensen misschien genoeg van haar krijgen.

Er zou iets anders bedacht moeten worden voor haar broertje – een ander karweitje. Hij zou aan iemand anders verkocht worden. De oudere kinderen in de kamer schudden hun hoofd: haar broertje zou aan een pooier verkocht worden, zeiden ze; een pooier voor harige blanke buitenlandse mannen of voor baardige bruine mannen of dikke gele mannen, alle soorten mannen die van kleine jongetjes hielden. Ze beschreven tot in bijzonderheden wat die mannen zouden doen; ze lachten erom. Hij zou een meloengatjongen worden: zo werden zulke jongens genoemd. Stevig en rond vanbuiten, zacht en zoet vanbinnen; een mooi meloengat, voor ieder die bereid was te betalen. Dat zou zijn lot zijn, of hij zou als boodschappenjongen moeten werken, van straat naar straat gestuurd, boodschappen doen voor gokkers, en dat was zwaar werk, en heel gevaarlijk, want dan dreigde het gevaar dat andere gokkers je vermoordden. Of hij kon boodschappenjongen én meloengat worden. Dat was het waarschijnlijkst.

Oryx zag hoe het gezicht van haar broertje betrok en een harde uitdrukking kreeg, en ze was niet verrast toen hij wegliep; en of hij ooit gepakt was en bestraft – daar was Oryx nooit achtergekomen. Ook vroeg ze er niet naar, want vragen – dat had ze inmiddels ontdekt – zou niet helpen.

Op een dag was er inderdaad een man die Oryx bij de hand pakte en zei dat ze met hem naar het hotel moest meegaan. Ze schonk hem haar verlegen glimlach, keek schuins omhoog en zei niets, en ze trok haar hand terug en vertelde het later aan Oom En. Toen zei Oom En iets verbazingwekkends. Als die man het nog eens vroeg, zei hij, moest ze met hem het hotel ingaan. Ze moest alles doen wat die man vroeg, maar ze moest zich geen zorgen maken, want Oom En zou de wacht houden en haar komen halen. Er zou haar niets ergs overkomen.

‘Word ik dan een meloen?’ vroeg ze. ‘Een meloengatmeisje?’ En Oom En lachte en vroeg waar ze dat woord vandaan had. Maar nee, zei hij. Dat was niet wat er zou gebeuren.

De volgende dag verscheen de man weer, en hij vroeg aan Oryx of ze wat geld wilde verdienen, heel wat meer geld dan ze kon verdienen met de verkoop van rozen. Het was een lange, harige, blanke man met een zwaar accent, maar ze kon hem verstaan. Ditmaal ging Oryx met hem mee. Hij hield haar bij de hand, en ze gingen naar boven met een lift – dat was het engste, een heel kleine kamer met deuren die dichtgingen, en wanneer de deuren weer opengingen, was je ergens anders, en daarover had Oom En niets uitgelegd. Ze voelde hoe haar hart bonsde. ‘Niet bang zijn,’ zei de man, want hij dacht dat ze bang was voor hém. Maar het was andersom, hij was bang voor haar, want zijn hand beefde. Hij opende een deur met een sleutel en ze gingen naar binnen en hij deed de deur achter hen op slot, en toen waren ze in een kamer met lila en gouden kleuren, met een reusachtig bed, een bed voor reuzen, en de man vroeg of Oryx haar jurk wilde uittrekken.

Oryx was gehoorzaam en deed wat haar gezegd werd. Ze had wel een algemeen idee wat die man zou willen – de andere kinderen wisten al van dergelijke dingen af en praatten er openlijk over, en lachten erom. Mensen betaalden heel veel geld voor de dingen die deze man wilde, en er waren in de stad speciale gelegenheden waar zulke mannen naartoe konden; maar sommigen wilden daar niet heen omdat het te openlijk was en omdat ze zich geneerden, en die waren zo dom de dingen zelf te willen regelen, en deze man was iemand van die soort. Oryx wist dus dat de man nu zijn eigen kleren zou uittrekken, of een deel ervan, en dat deed hij ook, en hij leek tevreden toen ze staarde naar zijn penis, die lang en harig was, net als hijzelf, met een knik erin als een kleine elleboog. Toen knielde hij neer zodat zijn hoofd ter hoogte van het hare kwam.

Hoe had dat gezicht eruitgezien? Oryx kon het zich niet herinneren. Ze herinnerde zich die merkwaardige penis van die man, maar geen bijzonderheden van zijn gezicht. ‘Het was net helemaal geen gezicht,’ zei ze. ‘Het was helemaal zacht, als een meelbal. Er zat een grote neus aan, een neus als een wortel. Een lange blanke penisneus.’ Ze lachte, met haar beide handen voor haar mond. ‘Heel anders dan jouw neus, Jimmy,’ zei ze, voor het geval hij zich zou generen. ‘Jouw neus is prachtig. Dat is een lieve neus, geloof me maar.’

‘Ik zal je geen pijn doen,’ zei de man. Zijn accent was zo lachwekkend dat Oryx zin kreeg om te giechelen, maar ze wist dat dat fout zou zijn. Ze liet haar verlegen glimlach zien, en de man pakte een van haar handen en plaatste die op zichzelf. Hij deed dat heel zacht, maar tegelijkertijd leek hij boos. Boos, en alsof hij haast had.

Dat was het moment waarop Oom En opeens de kamer binnenstormde – hoe? Hij moest een sleutel hebben gehad, iemand in het hotel moest hem een sleutel hebben gegeven. Hij tilde Oryx op en omhelsde haar en noemde haar zijn kleine schat, en hij schreeuwde tegen de man, die heel bang leek en haastig probeerde zijn kleren aan te trekken. Hij raakte verstrikt in zijn broek en hinkte rond op één voet, terwijl hij met zijn zware accent iets probeerde uit te leggen, en Oryx had medelijden met hem gehad. Toen had de man geld gegeven aan Oom En, veel geld, al het geld in zijn portefeuille, en Oom En verliet de kamer met Oryx op zijn arm, als een kostbare vaas, en nog steeds mompelend en kwaad kijkend. Maar buiten op straat lachte hij, en hij maakte grapjes over die man die had rond gehinkt in die broek, en hij zei tegen Oryx dat ze een braaf meisje was, en zou ze dit spelletje niet nog eens willen spelen?

Dit werd dus haar spelletje. Ze had een beetje medelijden met de mannen: hoewel Oom En zei dat het hun verdiende loon was, en dat ze geluk hadden dat hij er nooit de politie bij haalde, had ze een beetje spijt van de rol die zijzelf speelde. Maar tegelijkertijd genoot ze ervan. Het gaf haar een gevoel van macht dat de mannen dachten dat ze hulpeloos was, terwijl dat niet zo was. Zij waren degenen die hulpeloos waren, zij zouden zo dadelijk verontschuldigingen moeten stamelen met hun malle accent, en rond hopsen op een been in hun dure hotelkamers, verstrikt in hun eigen broekspijpen, met hun billen zichtbaar, gladde billen en harige billen, billen van verschillende omvang en kleur, terwijl Oom En hun de les las. Af en toe huilde zo’n man. Wat het geld betrof – ze haalden hun zakken leeg, ze smeten al het geld dat ze hadden naar Oom En, ze bedankten hem als hij het aannam. Ze wilden niet naar de gevangenis, niet in die stad, waar de gevangenissen geen hotels waren, en waar het heel lang duurde voordat er een aanklacht werd ingediend en voordat het tot een proces kwam. Ze wilden in een taxi stappen, zo snel mogelijk, en in grote vliegtuigen, en wegvliegen door de hemel.

‘Kleine SuSu,’ zei Oom En dan wanneer hij Oryx weer buiten het hotel op straat zette. ‘Jij bent een heel slim meisje! Ik wou dat ik met je kon trouwen. Zou je dat leuk vinden?’

Dit was liefde voorzover Oryx dat destijds kon begrijpen, dus voelde ze zich gelukkig. Maar wat was het juiste antwoord, ja of nee? Ze wist dat het geen serieuze vraag was, maar een grapje: ze was pas vijf, of zes, of zeven, dus kon ze niet trouwen. En trouwens, de andere kinderen hadden gezegd dat Oom En een volwassen echtgenote had die ergens anders in een huis woonde, en dat hij ook andere kinderen had. Zijn echte kinderen. Die gingen naar school.

‘Mag ik naar je horloge luisteren?’ vroeg Oryx met haar verlegen glimlach. In plaats van, dat was wat ze bedoelde. In plaats van met je te trouwen, in plaats van antwoord te geven op je vraag, in plaats van jouw eigen kind zijn. Hij lachte nog wat en liet haar inderdaad luisteren naar zijn horloge, maar ze had helemaal geen stemmetje daarbinnen gehoord.

Pixieland Jazz

Op een dag kwam er een andere man, een die ze nooit eerder hadden gezien – een lange, magere man, langer dan Oom En, met slecht zittende kleren en een pokdalig gezicht – en die zei dat ze allemaal met hem mee moesten komen. Oom En had zijn bloemenhandel verkocht, zei die man; de bloemen, en de bloemenverkopertjes, en al het andere. Hij was weggegaan, hij was naar een andere stad verhuisd. Dus nu was deze lange man de baas.

Ongeveer een jaar later kreeg Oryx te horen – van een meisje dat in de eerste weken in de kamer met de matrassen bij haar was geweest, en dat opnieuw in haar leven was opgedoken, in haar leven van de films – dat dat verhaal niet klopte. De waarheid was dat Oom En drijvend in een van de kanalen van de stad was aangetroffen, met doorgesneden keel.

Dat meisje had hem gezien. Nee, zo was het niet – ze had hem niet gezien, maar ze kende iemand die hem gezien had. Het had geen twijfel geleden wie hij was. Zijn buik was opgezet als een kussen, zijn gezicht was opgezwollen, maar het was echt Oom En. Hij had geen kleren aan – iemand moest die gestolen hebben. Misschien iemand anders, niet degene die zijn keel had doorgesneden, of misschien dezelfde, want wat had een lijk nu aan goede kleren zoals hij had gedragen? Ook had hij geen horloge bij zich. ‘Geen geld,’ had het meisje gezegd, en ze had gelachen. ‘Geen zakken, dus ook geen geld!’

‘Dus er waren kanalen in die stad?’ vroeg Jimmy. Hij dacht dat dat misschien een aanknopingspunt was om na te gaan welke stad het was geweest. In die tijd had hij alles willen weten wat er te weten viel, over Oryx, over de plaatsen waar ze geweest was. Wat hij gewild had was de opsporing en persoonlijke bestraffing van ieder die haar ooit kwaad gedaan of ongelukkig gemaakt had. Hij had zichzelf gekweld met pijnlijke kennis: elk witheet feitje dat hij kon verzamelen zou hij onder diens nagels schuiven. Hoe meer pijn het deed, des te meer – daarvan was hij overtuigd – had hij haar lief.

‘O ja, er waren kanalen,’ zei Oryx. ‘De boeren gebruikten die, en de bloemkwekers, om de markten te bereiken. Ze bonden hun boten vast en verkochten wat ze aan boord hadden, langs de kaden. Dat was leuk om te zien, uit de verte. Zo veel bloemen.’ Ze keek hem aan: ze kon vaak zien wat hij dacht. ‘Maar er zijn veel steden met kanalen,’ zei ze. ‘En rivieren. De rivieren zijn zo handig, voor het afval en de dode mensen en de baby’s die weggegooid worden, en voor de poep.’ Hoewel ze het niet prettig vond wanneer hij vloekte, gebruikte ze soms toch wat zijzelf stoute woorden noemde, omdat hij daar zo geschokt op reageerde. Ze beschikte over een hele voorraad stoute woorden als ze eenmaal op gang kwam. ‘Je moet je niet zo veel zorgen maken, Jimmy,’ voegde ze daar zachtzinniger aan toe. ‘Het is allemaal zo lang geleden.’ Heel vaak deed ze alsof ze hem wilde beschermen, tegen het beeld van haarzelf – van haarzelf in het verleden. Ze wilde het liefst alleen de mooie kant van haarzelf naar hem toe wenden. Ze wilde graag glanzen.

Oom En was dus in het kanaal geëindigd. Hij had pech gehad. Hij had de juiste mensen niet betaald, of hij had hun niet genoeg geld gegeven. Of misschien hadden ze geprobeerd zijn zaak te kopen, en was het bod te laag geweest, had hij geweigerd. Of zijn eigen mensen hadden hem uitgekocht. Er waren zo veel dingen die hem hadden kunnen overkomen. Of misschien was het helemaal niet vooropgezet – gewoon een ongeluk, een willekeurige moord, gewoon een dief. Oom En was onvoorzichtig geweest, hij was in zijn eentje gaan wandelen. Hoewel hij geen onvoorzichtig man was geweest.

‘Ik heb gehuild toen ik het hoorde,’ zei Oryx. ‘Arme Oom En.’

‘Waarom verdedig je hem?’ vroeg Jimmy. ‘Hij was uitschot, hij was een kakkerlak.’

‘Hij vond me aardig.’

‘Hij vond het geld aardig!’

‘Natuurlijk, Jimmy,’ zei Oryx. ‘Dat vindt iedereen aardig. Maar hij had mij veel ergere dingen kunnen aandoen, en dat heeft hij niet gedaan. Ik heb gehuild toen ik hoorde dat hij dood was. Ik heb eindeloos gehuild.’

‘Ergere dingen? Wat voor veel ergere dingen?’

‘Jimmy, je maakt je te veel zorgen.’

De kinderen werden uit de kamer met de grijze matrassen verdreven, en Oryx was daar nooit meer geweest. De meeste andere kinderen had ze nooit meer teruggezien. Ze werden verdeeld, de een ging hierheen, en de ander daarheen. Oryx werd verkocht aan een man die films maakte. Zij was de enige van hen die met de filmman meeging. Hij zei tegen haar dat ze een mooi klein meisje was en vroeg hoe oud ze was, maar het antwoord op die vraag wist ze niet. Hij vroeg of ze het leuk zou vinden in een film te spelen. Ze had nog nooit een film gezien, dus wist ze niet of ze het leuk zou vinden of niet, maar het klonk alsof hij haar iets leuks aanbood, dus zei ze ja. Tegen die tijd had ze al ontdekt wanneer ja het verwachte antwoord was.

De man reed met haar in een auto, samen met nog een paar meisjes, drie of vier, meisjes die ze niet kende. Ze brachten de nacht door in een huis, een groot huis. Het was een huis voor rijke mensen; er was een hoge muur omheen, met glasscherven en prikkeldraad bovenop, en ze gingen naar binnen door een hek. Binnen rook het rijk.

‘Hoe bedoel je, dat het rijk rook?’ vroeg Jimmy, maar Oryx kon dat niet uitleggen. Rijk was gewoon iets wat je leerde onderscheiden. Het huis rook als de betere hotels waar ze geweest was: veel verschillend eten op het vuur, houten meubilair, boenwas en zeep, al die geuren door elkaar. Er moesten bloemen zijn geweest, bloeiende bomen of struiken in de buurt, want ook daarnaar geurde het. Er waren tapijten op de vloer, maar daar waren de kinderen niet overheen gelopen; de tapijten waren in een grote kamer, en zij kwamen langs de open deur en keken naar binnen en zagen ze. Ze waren blauw en roze en rood, heel mooi.

De kamer waarin zij werden ondergebracht, lag naast de keuken. Misschien was het een voorraadkamer, of een voormalige voorraadkamer: er hing de geur van rijst en van de zakken waarin rijst verpakt zat, al was er toen geen rijst in die kamer. Ze kregen te eten – beter dan gewoonlijk, zei Oryx, er zat kip in – en men zei tegen hen dat ze geen geluid mochten maken. Toen waren ze opgesloten. Er waren honden bij dat huis; je kon ze horen, buiten op het erf; ze blaften.

De volgende dag waren een paar van hen afgehaald door een vrachtauto. Er kwamen nog twee andere kinderen bij, allebei meisjes, allebei net zo klein als Oryx. Een van hen was net uit een dorp gekomen en miste haar familie, en ze huilde veel, in stilte, met afgewend gezicht. Ze werden opgetild, achter in de vrachtauto gezet en opgesloten, en het was daar donker en heet en ze kregen dorst, en als ze moesten plassen, moesten ze dat in de vrachtauto doen, want gestopt werd er niet. Maar er was wel een raampje, heel hoog, dus er kwam wat frisse lucht binnen.

Het duurde maar een paar uur, maar het leek langer vanwege de hitte en de duisternis. Toen ze aankwamen waar ze moesten zijn, werden ze overgedragen aan een andere man, een die ze niet kenden, en de vrachtauto reed weg.

‘Stonden er woorden op? Op die vrachtwagen?’ vroeg Jimmy, die weer voor detective speelde.

‘Ja. Rode letters.’

‘Wat stond daar dan?’

‘Hoe kan ik dat weten?’ zei Oryx verwijtend.

Jimmy voelde zich dom. ‘Was er dan misschien een plaatje bij?’

‘Ja. Er was een plaatje bij,’ zei Oryx na enig nadenken.

‘Een plaatje waarvan?’

Oryx dacht na. ‘Het was een papegaai. Een rode papegaai.’

‘Vliegend? Of stilstaand?’

‘Jimmy, wat stel jij een gekke vragen!’

Jimmy klampte zich daaraan vast, aan die rode papegaai. Die bewaarde hij in zijn geheugen. Soms verscheen de vogel aan hem als hij zat te dagdromen, geladen met mysterie en verborgen betekenis, een symbool, los van alle context. Het moest een merknaam zijn geweest, een logo. Hij had internet afgezocht op Parrot, Parrot Brand, Parrot Inc., Redparrot. Hij vond Alex de kurknootpapegaai die gezegd had Ik ga nu weg, maar dat hielp hem niet verder, want Alex had de verkeerde kleur. Hij had gewild dat die rode papegaai een schakel werd tussen het verhaal dat Oryx hem had verteld en de zogenaamde echte wereld. Hij wilde dat hij door een straat liep of op het web surfte, en eureka! daar was hij, de rode papegaai, de code, het wachtwoord, en dan zouden allerlei dingen duidelijk worden.

Het gebouw waar de films werden gemaakt, was in een andere stad, of misschien in een ander deel van dezelfde stad, want die stad was heel groot, had Oryx gezegd. De kamer waar ze met de andere meisjes woonde, was ook in dat gebouw. Ze gingen bijna nooit naar buiten, alleen wel eens naar het platte dak wanneer de film daar moest worden opgenomen. Sommige van de mannen die naar het gebouw toe kwamen, wilden buiten zijn terwijl de film werd opgenomen. Ze wilden gezien worden, en tegelijkertijd wilden ze zich verbergen: dat dakterras was door een muur omgeven. ‘Misschien wilden ze dat God hen zag,’ zei Oryx. ‘Wat denk jij, Jimmy? Dat ze indruk wilden maken op God? Ik denk van wel.’

Die mannen hadden allemaal ideeën over wat er in hun film te zien moest zijn. Ze wilden dingen op de achtergrond, stoelen of bomen, of ze wilden touwen en gekrijs, of schoenen. Soms zeiden ze: Doe het nou maar, ik betaal ervoor, of iets dergelijks, want alles in die films had zijn prijs. Elke haarstrik, elke bloem, elk voorwerp, elk gebaar. Als de mannen iets nieuws bedachten, moest er een discussie komen over hoeveel dat nieuwe mocht kosten.

‘Zo heb ik het leven leren kennen,’ zei Oryx.

‘Wat heb je dan geleerd?’ vroeg Jimmy. Hij had niet van die pizza moeten eten, en dan de weed die ze daarna hadden gerookt. Hij voelde zich een beetje misselijk.

‘Dat alles zijn prijs heeft.’

‘Niet alles. Dat kan niet waar zijn. Tijd kun je niet kopen. En al evenmin…’ Hij had liefde willen zeggen, maar hij aarzelde. Dat was te sentimenteel.

‘Je kunt dat niet kopen, maar het heeft wel een prijs,’ zei Oryx. ‘Alles heeft zijn prijs.’

‘Ik niet,’ zei Jimmy, bij wijze van grap. ‘Ik heb geen prijs.’

Mis, als gewoonlijk.

In een film spelen, zei Oryx, kwam neer op doen wat je gezegd werd. Als ze wilden dat je glimlachte, dan moest je glimlachen, als ze wilden dat je huilde, dan moest je ook dat doen. Wát het ook was, je moest het doen, en je deed het omdat je bang was om het niet te doen. Je deed wat je gezegd werd te doen met de mannen die kwamen, en dan deden die mannen soms wat met jou. Zo ging dat met films.

‘Wat voor soort dingen?’ zei Sneeuwman.

‘Dat weet je wel,’ zei Oryx. ‘Je hebt het gezien. Je hebt er een film van.’

‘Ik heb er maar één gezien,’ zei Sneeuwman. ‘Eentje maar, met jou erin.’

‘Ik wil wedden dat je er meer gezien hebt met mij erin. Alleen weet je dat niet meer. Ik kon er heel anders uitzien, ik kon verschillende kleren en pruiken dragen, ik kon iemand anders spelen, andere dingen doen.’

‘Wat dan? Wat voor andere dingen lieten ze je doen?’

‘Ze waren allemaal hetzelfde, die films,’ zei Oryx. Ze had haar handen gewassen, en nu lakte ze haar nagels, haar tengere, ovale nagels, zo volmaakt van vorm. Perzikkleurig, passend bij de gebloemde peignoir die ze droeg. Geen vlekje op haar te bekennen. Later zou ze haar tenen doen.

Het was voor de kinderen minder saai om in die films te spelen dan te doen wat ze de rest van de tijd deden, wat niet veel was. Ze keken naar tekenfilms op oude dvd’s in een van de kamers, muizen en vogels die werden opgejaagd door andere dieren die hen nooit konden vangen; of ze borstelden en vlochten elkaars haar, of ze aten en sliepen. Soms kwamen er andere mensen naar het huis, om andersoortige films te maken. Volwassen vrouwen verschenen, vrouwen met borsten, en volwassen mannen – acteurs. De kinderen mochten kijken hoe ze gefilmd werden, als ze maar niet in de weg liepen. Al maakten de acteurs soms bezwaar omdat de kleine meisjes zaten te giechelen om hun penissen – zo groot en dan, soms, opeens zo klein – en dan moesten de kinderen terug naar hun kamer.

Ze wasten zich veel – dat was belangrijk. Ze douchten met behulp van een emmer. Ze hoorden er zuiver en rein uit te zien. Op een slechte dag, als er niets te doen viel, werden ze moe en rusteloos, en dan maakten ze ruzie, en er werd gevochten. Soms kregen ze een stickie of wat drank om hen te kalmeren – bier bijvoorbeeld – maar geen harddrugs: daarvan zouden ze hun vitaliteit verliezen; en roken was ook verboden. De man die de leiding had – de grote man, niet de man met de camera – zei dat ze niet mochten roken omdat ze dan bruine tanden zouden krijgen. Toch rookten ze soms wel, want de man met de camera gaf hun wel eens een sigaret om samen op te roken.

De man met de camera was een blanke, en hij heette Jack. Dat was degene die ze het vaakst zagen. Hij had haar als uitgeplozen touw en hij rook te sterk, want hij at vlees. Zo veel vlees als hij at! Hij hield niet van vis. Ook van rijst hield hij niet, maar wel van mie. Mie met een heleboel vlees.

Jack zei: waar hij vandaan kwam, daar waren de films groter en beter, de beste van de hele wereld. Hij zei almaar dat hij naar huis terug wilde. Hij zei dat het zuiver stom toeval was dat hij niet dood was – dat dit kloteland hem niet gedood had met dat rottige eten. Hij zei dat hij bijna doodgegaan was aan een of andere ziekte die hij door het water had gekregen, en het enige wat hem gered had, was dat hij zich echt stevig had bedronken, want alcohol doodde ziektekiemen. Toen had hij moeten uitleggen wat ziektekiemen waren. De kleine meisjes giechelden over de ziektekiemen, want daar geloofden ze niet in; maar ze geloofden wel in de ziekte, want die hadden ze zien gebeuren. Geesten veroorzaakten die, dat wist iedereen. Geesten en ongeluk. Jack had niet de juiste gebeden gezegd.

Jack zei dat hij eigenlijk nog vaker ziek had moeten worden van dat ellendige eten en dat slechte water – dat was enkel en alleen niet gebeurd omdat hij zo’n sterke maag had. Hij zei dat je een sterke maag moest hebben in deze business. Hij zei dat de videocamera rommel voor kunst en kitsch was, en dat de belichting matig was, zodat het geen wonder was dat alles er zo goedkoop uitzag. Hij zei dat hij wilde dat hij een miljoen dollar had, maar hij was al zijn geld kwijtgeraakt. Hij zei dat hij geen geld kon vasthouden, het gleed van hem af als water van een ingevette hoer. ‘Word niet als ik wanneer jullie groot worden,’ zei hij vaak. En dan lachten de meisjes, want wat hun ook verder zou overkomen – ze zouden nooit zo worden als hij, een clowneske reus met touwhaar met een pik als een rimpelige oude peen.

Oryx zei dat ze veel gelegenheden had gehad om die oude peen van dichtbij te bekijken, want Jack wilde filmdingen met haar doen wanneer er geen films werden opgenomen. Daarna werd hij treurig en zei hij tegen haar dat het hem speet. Dat was verwarrend.

‘Je deed het voor niets?’ zei Jimmy. ‘Ik dacht dat je zei dat alles zijn prijs heeft.’ Hij had niet het gevoel dat hij de redetwist over geld had gewonnen, hij wilde er nog eens over beginnen.

Oryx zweeg even, en stak het kwastje van haar nagellak omhoog. Ze keek naar haar hand. ‘Ik had met hem geruild,’ zei ze.

‘Geruild waarvoor?’ zei Jimmy. ‘Wat had die zielige klootzak van een verliezer te bieden?’

‘Waarom denk je dat hij slecht is?’ zei Oryx. ‘Hij heeft nooit iets met me gedaan wat jij niet ook doet. Lang niet zo veel dingen!’

‘Ik doe ze niet tegen jouw wil,’ zei Jimmy. ‘En trouwens, jij bent nu volwassen.’

Oryx lachte. ‘Wat is mijn wil?’ zei ze. Toen moet ze gezien hebben dat hij pijnlijk getroffen was, dus hield ze op met lachen. ‘Hij heeft me leren lezen,’ zei ze zacht. ‘Engels spreken, en Engelse woorden lezen. Eerst spreken, toen lezen, eerst niet zo goed, en ik praat nog steeds niet zo goed, maar je moet altijd ergens beginnen, vind je ook niet, Jimmy?’

‘Je spreekt volmaakt,’ zei Jimmy.

‘Je hoeft me geen leugentjes te vertellen. Dus zo heb ik het geleerd. Het heeft heel lang geduurd, maar hij was heel geduldig. Hij had één boek, ik weet niet waar hij het vandaan had, maar het was een boek voor kinderen. Er was een meisje met lange vlechten, en met kousen – dat was een moeilijk woord, kousen – en ze sprong in het rond en deed alles wat ze wilde. En dat lazen we dus. Het was een goede ruil, want als ik het niet had gedaan, Jimmy, dan zou ik nu niet met je kunnen praten, hè?’

‘Wat heb je dan gedaan?’ zei Jimmy. Hij kon er niet meer tegen. Als hij die Jack, dat stuk vuil, hier in de kamer had, zou hij hem de nek omdraaien als een stinkende ouwe sok. ‘Wat deed je voor hem? Heb je hem gepijpt?’

‘Crake heeft gelijk,’ zei Oryx koeltjes. ‘Jij hebt geen elegante geest.’

Elegante geest was niets dan wiskundetaal, dat hoogmoedige taaltje dat wiskundegekken gebruikten, en toch kwetste het Jimmy. Nee. Wat hem kwetste, dat was de gedachte dat Oryx en Crake op die manier over hem praatten, achter zijn rug.

‘Het spijt me,’ zei hij. Hij had beter moeten weten – hij had niet zo grof tegen haar moeten praten.

‘Nu zou ik het misschien niet doen, maar destijds was ik een kind,’ zei Oryx nog zachter. ‘Waarom ben je zo boos?’

‘Ik geloof het niet,’ zei Jimmy. Waar was haar woede, hoe diep was die begraven, wat moest hij doen om die op te delven?

‘Wat geloof je niet?’

‘Dat hele kloteverhaal van je. Al die lieflijkheid en aanvaarding, die kul.’

‘Als je dat niet wenst te geloven, Jimmy,’ zei Oryx, ‘wat zou je dan in plaats daarvan willen geloven?’

Jack had een naam voor het gebouw waar de films werden gemaakt. Hij noemde het Pixieland. Geen van de kinderen wist wat dat betekende – Pixieland – want het was een Engels woord en een Engels begrip, en Jack kon het niet uitleggen. ‘Toe maar, pixies, opgestaan!’ zei hij bijvoorbeeld. ‘Tijd om te snoepen!’ Hij bracht snoep mee om hen te trakteren, soms. ‘Wil je een snoepje, snoepie?’ zei hij dan. Ook dat was een grapje, maar ook daarvan wisten ze niet wat het betekende.

Hij liet hun de films van henzelf zien als hij daar zin in had, of als hij net drugs had gebruikt. Ze merkten het als hij gespoten of gesnoven had, want dan was hij vrolijker. Hij draaide graag popmuziek terwijl ze werkten, iets met een ritme. Optimistisch, zo noemde hij dat. Elvis Presley, dat soort dingen. Hij zei dat hij hield van de gouwe ouwes, uit de tijd dat liedjes tekst hadden. ‘Jullie mogen me sentimenteel noemen,’ zei hij, wat verwarring stichtte. Hij hield ook van Frank Sinatra en Doris Day: Oryx kende alle woorden van ‘Love Me or Leave Me’ voordat ze enig idee had wat ze betekenden. ‘Zing eens wat pixieland jazz voor ons,’ zei Jack, en dan zong Oryx dat. Dan was hij altijd tevreden.

‘Hoe heette die vent ook weer?’ zei Jimmy. Wat een klootzak, die Jack. Jack de zak, de rukker. Schelden hielp, dacht Jimmy. Hij had die vent zijn hoofd eraf willen draaien.

‘Hij heette Jack. Dat heb ik je verteld. Hij heeft ons een gedicht daarover geleerd, in het Engels. Jack be nimble, Jack be quick, Jack has a big candlestick.’

‘Ik bedoel zijn andere naam.’

‘Hij had geen andere naam.’

Werken, zo noemde Jack wat ze deden. Werkende meisjes, zo noemde hij hen. Hij zei vaak: Whistle while you work. Hij zei vaak: Harder werken. Hij zei vaak: Stop er wat jazz in. Hij zei vaak: Doe alsof je het zo bedoelt, of wil je een mep? Hij zei vaak: Hup, seksdwergjes, jullie kunnen wel beter. Hij zei vaak: Jullie zijn maar eens jong.

‘Dat is alles,’ zei Oryx.

‘Hoe bedoel je – dat is alles?’

‘Dat was alles,’ zei ze. ‘Meer was het niet.’

‘En hoe zit het met… hebben ze ooit…’

‘Hebben ze ooit wat?’

‘Dat hebben ze niet gedaan. Niet toen je nog zo jong was. Dat is onmogelijk.’

‘Jimmy, vertel me alsjeblieft wat je bedoelt.’ Ach, wat deed ze koel. Hij had zin haar door elkaar te rammelen.

‘Hebben ze je verkracht?’ Hij kon het woord nauwelijks over zijn lippen krijgen. Wat voor antwoord verwachtte hij, wat wilde hij?

‘Waarom wil je praten over akelige dingen?’ zei ze. Haar stem was zilverig, als een muziekdoos. Ze wapperde met haar ene hand in de lucht om de lak te laten drogen. ‘We zouden alleen aan mooie dingen moeten denken, zoveel we kunnen. Er is zo veel moois in de wereld als je om je heen kijkt. Jij kijkt alleen naar het vuil onder je voeten, Jimmy. Dat is niet goed voor je.’

Ze wilde het hem nooit vertellen. Waarom werd hij daar zo razend van? ‘Het was geen echte seks, toch?’ vroeg hij. ‘In die films. Dat was toch alleen maar spel. Ja toch?’

‘Maar Jimmy, dat hoor je toch te weten. Alle seks is echt.’

7

Sveltana

Sneeuwman doet zijn ogen open, sluit ze, opent ze, houdt ze open. Hij heeft een ellendige nacht gehad. Hij weet niet wat erger is, een verleden dat hij niet kan terugkrijgen of een heden dat hem te gronde zal richten als hij er te duidelijk naar kijkt. En dan is er nog de toekomst. Duizelingwekkend.

De zon is boven de horizon uit, rijst gestaag omhoog als aan een katrol; afgevlakte wolken, roze en paars van boven, goudgeel van onderen, staan stil in de hemel eromheen. De golven zijn aan het golven, op neer op neer. De gedachte daaraan maakt hem wee. Hij heeft ontzettende dorst, en hij heeft hoofdpijn en een holle, wattenachtige ruimte tussen zijn oren. Het duurt even voordat het tot hem doordringt dat hij een kater heeft.

‘Dat is je eigen schuld,’ zegt hij tegen zichzelf. Hij heeft zich de nacht daarvoor dom gedragen: hij heeft gezopen, hij heeft geraaskald, hij heeft zich overgegeven aan zinloos geklaag. Er is een tijd geweest dat hij geen kater had na zo weinig drank, maar hij is er niet meer aan gewend, en hij is uit vorm.

Hij is tenminste niet uit de boom gevallen. ‘Morgen is er weer een dag,’ declameert hij tegen de roze en paarse wolken. Maar als morgen weer een dag is, wat is het dan vandaag? Dezelfde dag die het altijd is, alleen voelt hij zich alsof hij over zijn hele lichaam een beslagen tong heeft.

Een lange vlaag vogels maakt zich los van de lege torens – meeuwen, zilverreigers, gewone reigers, op weg om te gaan vissen langs de kust. Ongeveer anderhalve kilometer naar het zuiden is zich een zoutmoeras aan het vormen op een voormalig stortterrein waarop half ondergelopen woonhuizen staan. Daar gaan nu al die vogels naartoe: spieringstad. Hij kijkt ze met wrok na: voor hen is alles in orde, zij hoeven zich nergens zorgen over te maken. Eten, neuken, poepen, krijsen, dat is het enige wat ze doen. In een vorig leven had hij ze kunnen besluipen, ze bestuderen door een verrekijker, zich verbazen over hun elegantie. Nee, dat zou hij nooit gedaan hebben, dat was niet zijn stijl. Een of andere juf van de basisschool – Sally Hoeheetzeookweer – die hen meesleept op wat zij veldonderzoek noemt. Het golfterrein en de waterlelievijvers van de Compound waren hun jachtvelden geweest. Kijk! Zien jullie die mooie eendjes? Dat zijn wilde eendjes! Sneeuwman had vogels zelfs toen al saai gevonden, maar hij zou ze nooit kwaad hebben gedaan. Terwijl hij nu, op dit moment, naar een flinke katapult verlangt.

Hij klimt uit de boom, voorzichtiger dan gewoonlijk: hij is nog lichtelijk aangeschoten. Hij controleert zijn honkbalpet, wipt er een vlinder uit – ongetwijfeld aangetrokken door het zout – en pist op de sprinkhanen, als gewoonlijk. Ik heb een dagelijkse sleur, denkt hij. Sleur is goed. Zijn hele hoofd verandert in een enorme voorraad verouderde koelkastmagneetjes.

Dan opent hij zijn bergplaats van betonnen platen, zet zijn zonnebril met één glas op, drinkt water uit een bewaard bierflesje. Had hij maar een echt biertje, of een aspirientje, of nog wat scotch.

‘Glaasje tegen de kater,’ zegt hij tegen het bierflesje. Hij moet niet te veel water achter elkaar drinken, anders gaat hij kotsen. Hij giet de rest van het water over zijn hoofd, pakt een tweede flesje en gaat zitten met zijn rug tegen de boom, wachtend tot zijn maag tot rust komt. Hij verlangt naar iets te lezen. Te lezen, te bekijken, te horen, te bestuderen, te verzamelen. Voddige eindjes taal zweven door zijn hoofd: mefitisch, metronoom, mastitis, metaplasma, melodramatisch.

‘Vroeger was ik erudiet,’ zegt hij hardop. Erudiet. Een hopeloos woord. Wat zijn al die dingen die hij ooit gemeend had te kennen, en waar zijn ze naartoe gegaan?

Na een tijdje merkt hij dat hij honger heeft. Wat zit er in de bergplaats aan eetbaars? Moest er nog een mango zijn? Nee, dat was gisteren. Het enige wat daar nog van rest is een kleverig plastic zakje, overdekt met mieren. Er is nog die energie-Joltbar met chocoladesmaak, maar daartoe voelt hij zich niet in staat, dus maakt hij het blikje Sveltana No-Meat-cocktailworstjes open met zijn roestige blikopener. Hij zou wel een beter exemplaar kunnen gebruiken. De worstjes zijn van een dieetmerk, beige en onaangenaam zacht – babydrolletjes, denkt hij – maar hij slaagt erin ze door te slikken. Sveltana’s smaken altijd beter als je niet kijkt.

Ze bevatten proteïne, maar ze zijn niet genoeg voor hem. Niet genoeg calorieën. Hij drinkt het warme, smakeloze vocht van de worstjes dat – zo maakt hij zichzelf wijs – vast vol met vitaminen zit. Of vol met mineralen op zijn minst. Of vol met wat dan ook. Vroeger had hij dat geweten. Wat is er met zijn verstand aan de hand? Hij krijgt een visioen van de bovenkant van zijn nek die in zijn hoofd uitkomt als de afvoer van een kuipbad. Fragmenten van woorden tollen naar beneden, in een grijze vloeistof die, zo dringt tot hem door, bestaat uit zijn oplossende hersenen.

Tijd om de waarheid onder ogen te zien. Grof geformuleerd: hij is bezig langzaam van honger te sterven. Eén vis per week, meer kan hij niet verwachten, en de mensen vatten dat letterlijk op: het kan een behoorlijk grote vis zijn, of een heel kleintje, een en al stekels en graten. Hij weet: als hij de proteïne niet in evenwicht houdt met zetmeel en dat andere spul – koolhydraten, of is dat hetzelfde als zetmeel? – zal zijn eigen lichaamsvet, voorzover nog aanwezig, gaan oplossen, en dan zijn zijn spieren aan de beurt. Het hart is een spier. Hij stelt zich zijn hart voor, krimpend tot het niet groter is dan een walnoot.

In het begin had hij nog fruit kunnen veroveren, niet alleen uit de blikjes die hij had kunnen jatten, maar ook uit het verlaten arboretum, een uur lopen in noordelijke richting. Hij had geweten waar hij het kon vinden, hij had toen nog een plattegrond, maar die is allang verdwenen, weggewaaid tijdens een onweersbui. Vruchten van de Wereld, dat was het gedeelte waar hij op af was gegaan. Er waren wat bananen geweest, rijpend in de afdeling Tropische Vruchten, en verscheidene andere dingen, rond, groen en wrattig, die hij niet had willen eten omdat ze misschien giftig waren. Er waren ook wat druiven geweest, tegen latwerk gebonden, in de Gematigde Zone. De airconditioning op zonne-energie deed het nog in de kas, hoewel een van de ruiten kapot was. Er waren ook wat abrikozen geweest, tegen een muur geleid; dat waren er echter maar een paar geweest, bruin waar de wespen ervan hadden gegeten, en bijna weggerot. Toch had hij ze verslonden; en ook een paar citroenen. Die waren erg zuur geweest, maar hij had zich gedwongen het sap te drinken: hij wist wat scheurbuik was, uit oude films over zeereizen. Bloedend tandvlees, tanden die met handenvol uitvielen. Dat was hem nog niet overkomen.

Vruchten van de Wereld is nu leeggehaald. Hoe lang zou het duren voordat meer vruchten van de wereld verschijnen en rijp worden? Hij heeft geen idee. Er zouden wat bosvruchten moeten zijn. Daar zal hij naar informeren bij de kinderen, de volgende keer dat ze voorbijkomen: zij zullen alles van bosvruchten weten. Maar hoewel hij hen verderop langs het strand kan horen – ze lachen en roepen naar elkaar –, schijnen ze deze ochtend niet zijn kant uit te komen. Misschien beginnen ze hem minder interessant te vinden, krijgen ze genoeg van vragen om antwoorden die hij niet wil geven of die zij niet begrijpen. Misschien is hij ouwe koek, het nieuwtje is eraf, het speeltje versleten. Misschien heeft hij zijn charisma verloren, net als een of andere slonzige, kalende popster uit vroeger tijden. Hij zou de mogelijkheid van rust moeten begroeten, maar hij merkt dat dat idee hem mistroostig stemt.

Als hij een boot had, zou hij naar de voetstukken van de torens kunnen roeien, erin klimmen, nesten leegroven, eieren stelen, als hij een ladder had. Nee, geen goed idee: de torens zijn te riskant, zelfs in de maanden dat hij hier is, zijn enkele ervan ingestort. Hij zou naar de bungalows en caravans kunnen wandelen, jagen op ratten, en die barbecuen boven gloeiende kolen. Dat idee is de moeite van het overwegen waard. Of hij zou kunnen proberen zo ver als de dichtstbijzijnde Module te komen, betere buit dan de caravans omdat daar meer voorraden waren geweest. Of naar een van de seniorenkolonies, die dorpen met een hek erom, iets dergelijks. Maar hij heeft geen plattegronden meer en hij mag niet riskeren dat hij verdwaalt, in de schemer ronddwaalt zonder onderdak, en zonder geschikte boom. De wolvijnen zouden hem onmiddellijk achternakomen.

Hij zou een varkuif in de val kunnen lokken, doodslaan, stiekem slachten. Hij zou de rommel moeten verbergen: hij heeft zo het idee dat het zien van echt, reëel bloed en ingewanden hem over de streep zou kunnen trekken, wat de Kinderen van Crake betreft. Maar een feestmaal van varkuif zou hem geweldig goed doen. Varkuiven zijn vet, en vet behoort tot de koolhydraten. Of toch niet? Hij zoekt in zijn hoofd naar een of andere les of sinds lang verdwenen wandkaart die hem antwoord zou kunnen geven: hij heeft die dingen ooit geweten, maar het helpt niet, de ordners zijn leeg.

‘Spekje voor je bekje,’ zegt hij. Hij kan het bijna ruiken, dat spek, bakkend in een pan, met een ei; te eten met toast en een kop koffie… Wenst u er room bij? fluistert de stem van een vrouw. Een of andere ondeugende, naamloze dienster, uit een pornoklucht vol witte schorten en plumeaus. Hij merkt dat hij zit te kwijlen.

Vet is geen koolhydraat. Vet is vet. Hij slaat met zijn hand op zijn voorhoofd, haalt zijn schouders op, spreidt zijn handen. ‘Juist, slimmerik,’ zegt hij. ‘Volgende vraag?’

Zorg ervoor een overvloedige voedselbron niet over het hoofd te zien – misschien bevindt die zich niet verder weg dan je voeten, zegt een andere stem, op de ergerlijk belerende toon die hij herkent van een overlevingshandboek dat hij een keer in andermans wc had ingekeken. Als je van een brug springt, klem dan je billen opeen, zodat er geen water in je gat komt. Als je begint te verdrinken in drijfzand, pak dan een skistok. Geweldig advies! Dat was dezelfde kerel die beweerde dat je een alligator kon vangen met een aangepunte tak. Wormen en maden adviseerde hij als tussendoortjes. Die mocht je roosteren, desgewenst.

Sneeuwman kan wel zien hoe hij onder boomstammen gaat zoeken, maar nu nog niet. Er is nog iets anders dat hij eerst zal proberen: hij zal op zijn schreden terugkeren, teruggaan naar de Rejooven-Esense Compound. Dat is een hele reis, verder dan alle tochten die hij tot dusver heeft gemaakt, maar de moeite waard als hij het haalt. Hij is ervan overtuigd dat er nog heel wat te vinden zal zijn, daar in de verte: niet alleen dingen in blik, maar ook drank. Toen het tot de bewoners van de Compound was doorgedrongen wat er gebeurde, hadden ze alles laten staan en waren ze ervandoor gegaan. Ze zouden niet zo lang zijn gebleven dat ze de supermarkten hadden leeggekocht.

Maar wat hij echt nodig heeft, dat is een spuitpistool – met zo’n ding zou hij varkuiven kunnen schieten, de wolvijnen op afstand houden – en: Idee! Lampje brandt boven hoofd! – hij weet precies waar hij er een kan vinden. Crakes koepelhuis bevat een compleet arsenaal, en dat hoort zich nog precies te bevinden op de plaats waar hij het heeft achtergelaten. Paradice, zo hadden ze het daar genoemd. Hij was een van de engelen geweest die het hek bewaakten, bij wijze van spreken, dus hij weet waar alles is, hij zal de hand op de noodzakelijke dingen kunnen leggen. Gauw naar binnen, graaien wat je nodig hebt. Dan is hij voor alles toegerust.

Maar je wilde daar toch niet meer naartoe? fluistert een zachte stem.

‘Nee, eigenlijk niet.’

Want?

‘Want niks.’

Toe dan, zeg het maar.

‘Ik weet het niet meer.’

Niet waar. Je hebt niets vergeten.

‘Ik ben ziek,’ zegt hij smekend. ‘Ik ben stervende aan scheurbuik! Ga weg!’

Wat hij nu moet doen is zich concentreren. Prioriteiten stellen. Uitsluitend de wezenlijke dingen. Het wezenlijke is: Als je niet eet, ga je dood. Wezenlijker dan dat kan het niet worden.

De Rejoov Compound is te ver weg voor zomaar een dagtocht; het is eerder een soort expeditie. Hij zal een nacht weg moeten blijven. Dat vindt hij geen aangename gedachte – waar moet hij slapen? – maar als hij voorzichtig is, hoort het te kunnen.

Met dat blikje Sveltana-worstjes in zijn maag en een doel voor ogen begint Sneeuwman zich bijna normaal te voelen. Hij heeft een missie: hij kijkt er zelfs naar uit. Hij zou alle mogelijke dingen kunnen opdiepen. Kersen, ingelegd in cognac; droog geroosterde pinda’s, een kostbaar blikje imitatie-Spam, als het gelukkig toeval toeslaat. Een vrachtwagenlading drank. De Compounds hadden zichzelf niet karig bedeeld, je kon daar alle mogelijke goederen en diensten vinden, toen overal elders al gebrek heerste.

Hij komt overeind, recht zich uit, krabt aan de oude korstjes op zijn rug – ze voelen aan als verkeerd geplaatste teennagels – en loopt dan terug over het pad achter zijn boom, waar hij de lege scotchfles opraapt die hij de vorige nacht naar de wolvijnen had gegooid. Hij ruikt er even aan, weemoedig, dan gooit hij de fles en het Sveltana-blikje op zijn vuilnisbelt van lege dozen en blikken, waar een hele massa liederlijke vliegen feestviert. Soms, ’s nachts, kan hij de konunken horen zoeken in deze particuliere stortplaats, op zoek naar een gratis maaltijd tussen de resten van een catastrofe, zoals hij zelf zo vaak heeft gedaan, en op het punt staat opnieuw te doen.

Dan begint hij aan zijn voorbereidingen. Hij knoopt zijn laken opnieuw, trekt het over zijn schouders en trekt de afhangende slip tussen zijn benen en stopt het tussen een soort gordel vooraan; hij knoopt zijn laatste energiereep met chocoladesmaak in een van de hoeken. Hij weet een stok te vinden, lang en redelijk recht. Hij besluit maar één fles water mee te nemen: hoogstwaarschijnlijk vindt hij water langs zijn route. Zo niet, dan kan hij altijd het water van de middagregen opvangen.

Hij zal de Kinderen van Crake moeten vertellen dat hij op reis gaat. Hij wil niet dat ze ontdekken dat hij weg is, en dat ze dan naar hem gaan zoeken. Ze zouden in gevaarlijke situaties kunnen komen, of verdwaald raken. Ondanks hun irritante gewoonten – waartoe hij hun naïeve optimisme, hun openhartige vriendelijkheid, hun kalmte en hun beperkte woordenschat rekent – heeft hij het gevoel dat hij hen moet beschermen. Of het nu de bedoeling was of niet – ze zijn aan zijn zorgen overgelaten, en ze hebben echt nergens een idee van. Geen idee bijvoorbeeld van de ontoereikendheid van zijn zorgen.

Met de stok in de hand, en in zijn hoofd het verhaal repeterend dat hij hun zal vertellen, loopt hij over het pad naar hun nederzetting. Zij noemen dat pad het Sneeuwman Vispad, omdat ze elke week daarlangs zijn vis komen brengen. Het loopt langs de rand van het strand en blijft in de schaduw; toch vindt hij het daar te zonnig, en hij trekt zijn honkbalpetje naar beneden tegen de zonnestralen. Hij fluit terwijl hij dichterbij komt, zoals hij altijd doet om hen te laten merken dat hij eraan komt. Hij wil hen niet laten schrikken, wil hun beleefdheid niet tarten, hun grenzen niet overschrijden zonder uitgenodigd te zijn – niet plotseling voor hen opdoemen uit het struikgewas, als een groteske potloodventer die schoolkinderen de stuipen op het lijf jaagt.

Zijn fluiten is als het belletje van een melaatse: allen die niet tegen stakkers kunnen, mogen de benen nemen. Niet dat hij besmettelijk is: wat hij heeft, zullen zij nooit oplopen. Ze zijn immuun voor hem.

Kattengespin

De mannen zijn bezig met hun ochtendritueel; ze staan, anderhalve meter van elkaar vandaan, in een lange rij die aan weerszijden afbuigt naar de bomen. Hun gezichten kijken naar buiten, als op afbeeldingen van muskusossen die pissen langs de onzichtbare lijn die hun territorium markeert. Hun gezichten zijn ernstig, zoals past bij de ernst van hun taak. Ze herinneren Sneeuwman aan zijn vader zoals die ’s ochtends de deur uit ging, met zijn aktetas in de hand en een ernstige, doelgerichte rimpel tussen zijn ogen.

De mannen doen dit tweemaal per dag, zoals hun geleerd is: het is nodig het volume constant te houden, de geur te vernieuwen. Crakes model had bestaan uit de hondachtigen en de wezelachtigen, plus nog een paar andere families en soorten. Het markeren met geurvlaggen was een veelvoorkomend kenmerk van zoogdieren, had hij gezegd, en dat bleef niet eens beperkt tot zoogdieren. Bepaalde slangen, diverse hagedissen…

‘Laat die hagedissen nou maar,’ had Jimmy gezegd.

Volgens Crake – en Sneeuwman heeft sindsdien niet gezien waardoor dat werd tegengesproken – zijn de chemicaliën die in de urine van de mannen geprogrammeerd zijn, werkzaam tegen wolvijnen en konunken, en in mindere mate tegen minilynxen en varkuiven. De wolvijnen en minilynxen reageren op de geur van hun eigen soort en moeten zich een enorme wolvijn of minilynx voorstellen – een exemplaar waarbij ze maar liever op afstand moeten blijven. De konunken en varkuiven stellen zich grote roofdieren voor. Althans in theorie.

Crake had de speciale pis alleen aan mannen toebedeeld; hij had gezegd dat zij iets belangrijks hoorden te doen, iets wat niet met voortplanting te maken had, zodat ze zich niet nutteloos voelden. Houtbewerking, jacht, bankwezen, oorlog en golf zouden niet meer tot de keuzemogelijkheden behoren, had hij daar voor de grap aan toegevoegd.

Dit plan had in werkelijkheid enkele nadelen – de piskringgrens stonk als een zelden gereinigde dierentuin – maar de kring is zo ruim dat daarbinnen voldoende stankvrije ruimte is. Althans – Sneeuwman is er nu aan gewend.

Hij wacht beleefd tot de mannen klaar zijn. Ze vragen niet of hij meedoet: ze weten al dat zijn pis onbruikbaar is. Ook is het hun gewoonte niets te zeggen terwijl ze hun taak vervullen: ze moeten zich concentreren, ervoor zorgen dat hun urine precies op de juiste plek neerkomt. Ze hebben elk hun negentig centimeter grensgebied, het terrein waarvoor zijn verantwoordelijk zijn. Het is een heel schouwspel: net als de vrouwen zien die mannen – met hun gladde huid, hun fraaie spieren – eruit als standbeelden, en nu ze zo staan opgesteld, lijken ze op een complete fontein uit de Barok. Nog een paar zeemeerminnen en dolfijnen en cherubijnen – en het tafereel zou compleet zijn. In Sneeuwmans hoofd verschijnt het beeld van een kring van naakte automonteurs, elk met een moersleutel in de hand. Een hele troep Mr. Fix-its. De uitklapplaat van een homotijdschrift. Terwijl hij hun synchrone optreden gadeslaat, verwacht hij haast dat ze een knullig deuntje uit een van de minder aangename nachtclubs zullen inzetten.

De mannen schudden zich af, verbreken de kring, kijken naar Sneeuwman met hun ogen, die allemaal groen zijn, glimlachen naar hem. Ze zijn altijd zo verdomde vriendelijk.

‘Welkom, o Sneeuwman,’ zegt degene die Abraham Lincoln wordt genoemd. ‘Wil je je bij ons voegen in onze woning?’ Hij ontwikkelt zich tot een soort leider, die ene. Kijk uit voor de leiders, had Crake altijd gezegd. Eerst de leiders en degenen die zich laten leiden, dan de tirannen en de slaven, en vervolgens de slachtingen. Zo is het altijd gegaan.

Sneeuwman stapt over de vochtige streep op de grond, wandelt met de mannen mee. Hij heeft net een lumineus idee gekregen: als hij eens wat van die doordrenkte aarde meenam op zijn reis, om zich te beschermen? Het zou de wolvijnen op afstand kunnen houden. Maar bij nader inzien – de mannen zouden een gat in hun verdedigingswerk aantreffen en zouden weten dat dat zijn werk was. Een dergelijke handeling zou verkeerd uitgelegd kunnen worden: hij wilde niet verdacht worden van aantasting van hun vesting, door hun jonkies aan gevaar bloot te stellen.

Hij zou een nieuwe aanwijzing van Crake moeten verzinnen, en later aan hen doorgeven. Crake heeft me verteld dat jullie een offer van jullie geur moeten inzamelen. En dan moest hij ze allemaal in een blik laten pissen. Dat kon hij dan om zijn boom sprenkelen. Als een heksenkring. Dan kon hij zijn eigen lijn in het zand trekken.

Ze bereiken de open ruimte in het midden van de territoriale kring. Opzij daarvan zijn drie van de vrouwen en één man bezig met een kleine jongen, die op een of andere manier gewond lijkt te zijn. Deze mensen zijn niet onkwetsbaar voor verwondingen – de kinderen vallen of stoten hun hoofd tegen een boom, de vrouwen verbranden hun vingers bij de verzorging van de vuren, er komen snij- en schaafwonden voor – maar tot dusver zijn de kwetsuren onbelangrijk geweest, en gemakkelijk te genezen door kattengespin.

Crake had jarenlang gewerkt aan dat gespin. Toen hij eenmaal ontdekt had dat de familie van de katachtigen met dezelfde frequentie spon als de ultrasound die voor fracturen en huidwonden werd gebruikt, en dat ze dus met een eigen genezingsmechanisme waren toegerust, had hij zijn uiterste best gedaan om dat kenmerk bij hen te installeren. Het ging erom het tongbeenapparaat aan te passen en de willekeurige zenuwpaden eraan te verbinden, evenals de controlesystemen in de neocortex, zonder dat het spreekvermogen verminderd werd. Er waren heel wat mislukte experimenten geweest, zo kon Sneeuwman zich herinneren. Een uit de groep proefkinderen bleek de neiging te vertonen lange snorharen te krijgen en in de gordijnen te klimmen; een paar van de anderen hadden spraakgebreken; een van hen bleef beperkt tot zelfstandige naamwoorden, werkwoorden en gebrul.

Maar het is Crake gelukt, dacht Sneeuwman. Hij had het toch voor elkaar gekregen. Kijk eens naar die vier daar opzij, met hun hoofden over het kind gebogen, spinnend als automotoren.

‘Wat is er met hem gebeurd?’ vraagt hij.

‘Hij is gebeten,’ zegt Abraham. ‘Een van de Kinderen van Oryx heeft hem gebeten.’

Dat is iets nieuws. ‘Van welke soort?’

‘Een minilynx. Zomaar.’

‘Het was buiten onze kring, het was in het bos,’ zegt een van de vrouwen – Eleanor Roosevelt? Keizerin Josephine? – Sneeuwman kan zich hun namen niet altijd herinneren.

‘We moesten het dier slaan met stenen, om het weg te jagen,’ zegt Leonardo da Vinci, de man in het spinnende viertal.

Zo, dus de minilynxen zijn nu jachtjonkies, denkt Sneeuwman. Misschien krijgen ze honger – net zo veel honger als hijzelf. Maar zij kunnen uit heel wat konijnen kiezen, dus kan het niet alleen maar honger zijn. Misschien zien ze de Kinderen van Crake, de kleintjes tenminste, als slechts een ander soort konijn, maar dan gemakkelijker te vangen.

‘Vanavond zullen we ons verontschuldigen bij Oryx,’ zegt een van de vrouwen – Sacajawea? – ‘vanwege die stenen. En we zullen haar vragen of ze haar kinderen wil vertellen dat ze ons niet moeten bijten.’

Hij heeft dat de vrouwen nog nooit zien doen – dat contact zoeken met Oryx – hoewel ze er nogal vaak naar verwijzen. Op wat voor manier gebeurt dat eigenlijk? Ze moeten een soort gebed zeggen, een aanroeping, want ze kunnen toch niet geloven dat Oryx persoonlijk aan hen zal verschijnen. Misschien gaan ze in trance. Crake had gedacht dat hij dat alles had afgeschaft, dat hij geëlimineerd had wat hij de G-plek in de hersenen noemde. God is een groepje neuronen, had hij altijd gezegd. Het was echter wel een moeilijk probleem geweest: als je daar te veel weghaalde, kreeg je een zombie of een psychopaat. Maar deze mensen zijn geen van beide.

Maar ze zijn wel wat van plan, iets wat Crake niet verwacht had: ze leggen contact met het onzichtbare, ze hebben eerbied ontwikkeld. Mooi zo, denkt Sneeuwman. Hij vindt het leuk als blijkt dat Crake zich vergist heeft. Maar hij heeft hen nog niet betrapt op de vervaardiging van gesneden beelden.

‘Wordt het kind weer beter?’ vraagt hij.

‘Ja,’ zegt de vrouw rustig. ‘De gaatjes van de tanden gaan al dicht. Zie je wel?’

De overige vrouwen doen de dingen die ze gewoonlijk in de ochtend doen. Sommigen onderhouden het vuur dat in het midden brandt; anderen zitten eromheen gehurkt, om zich te warmen. Hun lichaamsthermostaat is afgestemd op tropische weersomstandigheden, dus hebben ze het soms koud voordat de zon op zijn hoogtepunt is. Het vuur wordt gevoed met dode takjes en takken, maar in de eerste plaats met mest die, tot een soort hamburgers gekneed, in de middagzon gedroogd wordt. Aangezien de Kinderen van Crake vegetariërs zijn en voornamelijk gras en bladeren en wortels eten, brandt dat materiaal heel behoorlijk. Voorzover Sneeuwman kan nagaan is het onderhouden van het vuur zo ongeveer het enige wat de vrouwen doen dat werk genoemd kan worden. Dat wil zeggen: afgezien van hun hulp bij het vangen van zijn wekelijkse vis. En het toebereiden daarvan. Voor zichzelf koken ze niet.

‘Gegroet, o Sneeuwman,’ zegt de volgende vrouw die hij ziet. Haar mond is groen van het ontbijt waarop ze heeft zitten kauwen. Ze heeft een kind van een jaar aan de borst, een jongetje dat Sneeuwman aankijkt, de tepel uit zijn mond laat glijden en begint te huilen. ‘Het is alleen maar Sneeuwman!’ zegt ze troostend. ‘Die doet je niets.’

Daar is Sneeuwman nog niet aan gewend – het tempo waarin die kinderen groot worden. Dit kind van één lijkt wel vijf jaar oud. Tegen de tijd dat het vier is, zal het een puber zijn. Er werd veel te veel tijd verspild aan het grootbrengen van kinderen, had Crake altijd gezegd. Aan grootbrengen en aan opgroeien. Geen andere diersoort verbruikte op die manier zestien volle jaren.

Een paar van de oudere kinderen hebben hem in het oog gekregen. Ze komen dichterbij en roepen zangerig: ‘Sneeuwman, Sneeuwman!’ Hij is zijn aantrekkingskracht dus nog niet kwijt. Nu kijken alle mensen naar hem, nieuwsgierig – ze vragen zich af waarom hij hier is. Hij komt nooit zonder reden. Bij zijn eerste bezoeken hadden ze gedacht – op grond van zijn uiterlijke verschijning – dat hij honger had, en toen hadden ze hem eten aangeboden – een paar handenvol heerlijke bladeren en wortels en gras, en verscheidene cecotrofen die ze speciaal voor hem hadden bewaard – en toen had hij voorzichtig moeten uitleggen dat hun voedsel niet het zijne was.

Hij vindt de cecotrofen weerzinwekkend, want die bestaan uit halfverteerd groenvoer, uitgescheiden via de anus, en twee- tot driemaal per week nogmaals ingeslikt. Dat was alweer een van de wonderkindideeën van Crake geweest. Hij had het wormvormig aanhangsel van de blindedarm als basis gebruikt voor de constructie van het noodzakelijke orgaan, want hij had geredeneerd dat de blindedarm, in een eerder stadium van de evolutie, toen het dieet van onze voorouders meer ruwe vezels had bevat, een dergelijke functie moest hebben gehad. Het specifieke idee echter had hij ontleend aan de Leporidae, de hazen en konijnen, die eerder op cecotrofen vertrouwen dan op een aantal magen, zoals de herkauwers. Misschien is dat de reden waarom minilynxen zijn gaan jagen op jonge Crakers, denkt Sneeuwman: onder dat laagje citrusgeur kunnen ze het konijnachtige aroma van de cecotrofen ruiken.

Jimmy had met Crake geruzied over dit kenmerk. Hoe je het ook bekeek, had hij gezegd – het kwam erop neer dat je je eigen poep at. Maar Crake had alleen maar geglimlacht. Voor dieren die grotendeels onverfijnd plantaardig materiaal aten, zo had hij uitgelegd, was een dergelijk mechanisme nodig om de cellulose af te breken, en zonder die dingen zouden de mensen doodgaan. Ook waren de cecotrofen, net als bij de Leporidae, verrijkt met vitamine B1, en ook met andere vitaminen en mineralen, vier- tot vijfmaal meer dan gewoon uitgepoept materiaal. Cecotrofen waren gewoon een onderdeel van voeding en spijsvertering, een manier om de aanwezige voedingsstoffen maximaal te benutten. Eventuele bezwaren tegen dit proces waren van zuiver esthetische aard.

Daar gaat het me juist om, had Jimmy gezegd.

Crake had geantwoord: Als dat zo was, dan deugde het niet.

Sneeuwman wordt nu omringd door een oplettende kring. ‘Gegroet, Kinderen van Crake,’ zegt hij. ‘Ik kom jullie vertellen dat ik op reis ga.’ De volwassenen moesten dat al gedacht hebben, op grond van zijn lange stok en de manier waarop hij zijn laken heeft geknoopt: hij is al eerder op reis geweest – zo noemt hij tenminste zijn plundertochten in de caravanparken en de aangrenzende plieblands.

‘Ga je op bezoek bij Crake?’ vraagt een van de kinderen.

‘Ja,’ zegt Sneeuwman. ‘Ik zal proberen of ik hem te spreken kan krijgen. Als hij er is, zal ik hem spreken.’

‘Waarom?’ vraagt een van de oudere kinderen.

‘Er zijn een paar dingen die ik hem moet vragen,’ zegt Sneeuwman voorzichtig.

‘Je moet hem vertellen van de minilynx,’ zegt Keizerin Josephine. ‘Die ene die gebeten heeft.’

‘Dat is een kwestie voor Oryx,’ zegt Madame Curie. ‘Niet voor Crake.’ De andere vrouwen knikken.

‘Wij willen Crake ook zien,’ beginnen de kinderen te roepen. ‘Wij ook! Wij ook! Wij willen Crake ook zien!’ Dat is een van hun favoriete ideeën: op bezoek gaan bij Crake. Sneeuwman wijt het aan zichzelf: hij had hun in het begin niet zulke opwindende leugens moeten vertellen. Hij had van Crake een soort Sinterklaas gemaakt.

‘Laat Sneeuwman met rust,’ zegt Eleanor Roosevelt zacht. ‘Hij onderneemt deze reis vast om ons te helpen. We moeten hem dankbaar zijn.’

‘Crake is niet voor kinderen,’ zegt Sneeuwman, en hij zet een zo streng mogelijk gezicht.

‘Wij willen ook mee! Wij willen Crake zien!’

‘Alleen Sneeuwman kan ooit Crake zien,’ zegt Abraham Lincoln zachtmoedig. Dat lijkt hen te kalmeren.

‘Dit zal een langere reis zijn,’ zegt Sneeuwman. ‘Langer dan die vorige reizen. Misschien blijf ik wel twee dagen weg.’ Hij steekt twee vingers op. ‘Of drie,’ zegt hij dan. ‘Dus moeten jullie je geen zorgen maken. Maar zolang ik weg ben, moeten jullie hier blijven, en alles doen zoals Crake en Oryx jullie geleerd hebben.’

Een koor van ja-geroep, veel knikkende hoofden. Sneeuwman maakt geen melding van de mogelijkheid van gevaar voor hemzelf. Misschien is het iets waarover ze nooit nadenken, en het is ook geen onderwerp dat hij ter sprake brengt – hoe onkwetsbaarder hij in hun ogen is, des te beter.

‘We zullen met je meegaan,’ zegt Abraham Lincoln. Verscheidene andere mannen kijken naar hem, en knikken dan.

‘Nee!’ zegt Sneeuwman, ontzet. ‘Ik bedoel, jullie kunnen Crake niet bezoeken, dat is niet toegestaan.’ Hij wil niet dat ze meegaan, absoluut niet! Hij wil niet dat ze getuige zijn van eventuele zwakheden of tekortkomingen zijnerzijds. En bovendien zouden sommige dingen die onderweg te zien zijn, slecht kunnen zijn voor hun geestestoestand. Onvermijdelijk zouden ze hem met vragen overstelpen. En bovendien – als hij zelfs maar één dag in hun gezelschap zou doorbrengen, zou hij de broek van zijn gat vervelen.

Maar je hebt niet eens een broek, zegt een stem in zijn hoofd – een zacht stemmetje ditmaal, de stem van een treurig klein kind. Grapje! Grapje! Maak me niet dood!

Nu niet, alsjeblieft, denkt Sneeuwman. Niet waar anderen bij zijn. Als er anderen bij zijn, kan hij geen antwoord geven.

‘We zouden met je mee willen om je te beschermen,’ zegt Benjamin Franklin, en hij kijkt naar Sneeuwmans lange stok. ‘Tegen de minilynxen die bijten, tegen de wolvijnen.’

‘Erg sterk geur je niet,’ voegt Napoleon daaraan toe.

Sneeuwman vindt dat zelfgenoegzaam, op een beledigende manier. Ook is het veel te eufemistisch: iedereen weet dat hij hevig genoeg stinkt, alleen niet op de juiste manier. ‘Het zal heus wel gaan,’ zegt hij. ‘Jullie moeten hier blijven.’

De mannen kijken weifelend naar hem, maar hij denkt dat ze zullen doen wat hij zegt. Om zijn gezag te bekrachtigen houdt hij zijn horloge bij zijn oor. ‘Crake zegt dat hij over jullie zal waken,’ zegt hij. ‘Hij zal jullie behoeden.’ Wekker, waken, zegt het kinderstemmetje. Dat is een woordgrapje, kurknoot die je bent.

‘Crake behoedt ons overdag, en Oryx waakt ’s nachts over ons,’ zegt Abraham Lincoln braaf. Hij klinkt niet echt overtuigd.

‘Crake waakt altijd over ons,’ zegt Simone de Beauvoir rustig. Dat is een geelbruine vrouw die Sneeuwman doet denken aan Dolores, zijn sinds lang verdwenen Filippijnse kindermeisje; hij moet zich soms verzetten tegen de neiging op zijn knieën te vallen en zijn armen om haar middel te slaan.

‘Hij zorgt goed voor ons,’ zegt Madame Curie. ‘Je moet hem vertellen dat wij hem dankbaar zijn.’

Sneeuwman loopt terug over het Sneeuwman Vispad. Hij voelt zich sentimenteel: niets ontroert hem zo als de gulhartigheid van die mensen, hun bereidheid om te helpen. En ook hun dankbaarheid jegens Crake. Zo roerend, en zo misplaatst.

‘Crake, stomkop dat je bent,’ zegt hij. Hij voelt de tranen komen. Dan hoort hij een stem – zijn eigen stem! – die boehoe zegt; hij ziet het, als een gedrukt woord in een ballonnetje in een stripverhaal. Water druipt over zijn gezicht.

‘Nou niet alweer,’ zegt hij. Wat zijn zijn gevoelens? Het is niet echt boosheid; het is ergernis. Een ouderwets woord, maar wel nuttig. Ergernis omvat meer dan Crake, en trouwens, waarom zou hij Crake alleen de schuld geven?

Misschien is hij alleen maar jaloers. Alweer jaloers. Hij zou zelf ook graag onzichtbaar en aanbeden willen zijn. Hij zou zelf ook graag ergens anders willen zijn. Maar dat is ijdele hoop: hij zit tot aan zijn nek in het hier en nu.

Hij gaat langzamer lopen, sloft voort, en staat dan stil. O, boehoe! Waarom kan hij zich niet beheersen? Aan de andere kant – waarom zou hij die moeite doen, er kijkt toch niemand. Toch klinkt het geluid dat hij maakt, in zijn oren net als het overdreven gejammer van een clown – als ellende die opgevoerd wordt om applaus te krijgen.

Hou op met dat gegrien, jongen, zegt zijn vaders stem. Beheers je een beetje. Jij bent hier de man.

‘Precies!’ schreeuwt Sneeuwman. ‘Wat stel jij dan voor? Jij was zo’n geweldig voorbeeld voor me!’

Maar ironie is niet besteed aan de bomen. Hij veegt zijn neus af met de hand zonder stok, en loopt verder.

Blauw

Het is negen uur in de ochtend, volgens de zonneklok, tegen de tijd dat Sneeuwman het Vispad verlaat om naar het binnenland te trekken. Zodra hij weg is uit de bries van zee, schiet de vochtigheidsgraad omhoog, en hij trekt een wolkje kleine groene steekvliegen aan. Hij loopt op blote voeten – zijn schoenen zijn een tijdje geleden uit elkaar gevallen, en trouwens, ze waren te warm en te vochtig geweest – maar hij heeft ze nu niet meer nodig want zijn voetzolen zijn hard als oud rubber. Niettemin loopt hij voorzichtig: er zou gebroken glas kunnen liggen, gescheurd metaal. Of misschien zijn er slangen of andere wezens die hem gemeen zouden kunnen bijten, en hij heeft geen ander wapen dan zijn stok.

Eerst loopt hij onder bomen, voorheen parkgebied. Op enige afstand hoort hij de blaffende kuch van een minilynx. Dat is hun waarschuwingsgeluidje: misschien een mannetje dat een ander minilynxmannetje heeft ontmoet. Er zal een gevecht van komen, en de winnaar krijgt alles – alle wijfjes in het territorium – en hun jonkies maakt hij af, als hij de kans krijgt, om ruimte te maken voor zijn eigen genetische bagage.

Die beesten waren ingevoerd als middel tot controle, toen de grote groene konijnen zo’n vruchtbaar en resistent ongedierte waren geworden. Ze zijn kleiner dan lynxen, minder agressief – dat was het officiële verhaal over de minilynxen. Ze zouden de wilde katten uitroeien, en zodoende de vrijwel afwezige zangvogelpopulatie verbeteren. De minilynxen zouden zich niet voor vogels interesseren, want het ontbrak hun aan het geringe gewicht en de handigheid om ze te vangen. Tot zover de theorie.

Het was allemaal waar gebleken, alleen waren de minilynxen op hun beurt algauw aan controle ontsnapt. Kleine hondjes verdwenen uit achtertuinen, baby’s uit kinderwagens; joggers die klein van stuk waren, werden aangevallen. Niet in de Compounds natuurlijk, en zelden in de Modules, maar er waren veel klachten van bewoners van de plieblands gekomen. Hij moest blijven uitkijken naar sporen, en oppassen voor laaghangende takken: hij vindt het geen aangenaam idee dat zo’n beest op zijn hoofd landt.

Dan zijn er altijd nog de wolvijnen om je zorgen over te maken. Maar wolvijnen zijn nachtjagers: tijdens de hitte des daags slapen ze meestal, als de meeste dieren met een vacht.

Om de zoveel tijd is er wat meer openheid – de resten van een drive-in kampeerplaats, met een picknicktafel en zo’n barbecuehaard, hoewel niemand die nog vaak gebruikt had toen het eenmaal zo warm werd en het elke middag ging regenen. Hij bereikt nu een van die dingen, paddestoelen spruiten uit de wegrottende tafel, de barbecue is begroeid met winde.

Ergens opzij, waarschijnlijk uit een bosje waar de tenten en caravans hadden gestaan, kan hij gelach horen, en gezang, en kreten van bewondering en aanmoediging. Daar moest een paring gaande zijn, iets zeldzaams onder de mensen. Crake had het uitgerekend, en had bepaald dat eenmaal per drie jaar per vrouw meer dan genoeg was.

Het zal het standaard vijftal zijn, vier mannen en de hitsige vrouw. Haar toestand zal aan iedereen duidelijk zijn door de knalblauwe kleur van haar billen en buik – een trucje van variabele pigmentatie die gejat is van de bavianen, met een kleine bijdrage van de uitzetbare chromoforen van de octopus. Zoals Crake placht te zeggen: Denk aan een aanpassing, het geeft niet welke, dan zul je ergens een dier vinden dat daar eerder aan heeft gedacht.

Aangezien het alleen dat blauwe weefsel is, en de feromonen die daardoor worden uitgescheiden, is er tegenwoordig geen sprake meer van onbeantwoorde liefde, of van gedwarsboomde lust; er is geen schaduw meer tussen het verlangen en de daad. De hofmakerij begint met het eerste vleugje, de eerste zwakke blauwe tint, en de mannen geven dan bloemen aan de vrouwen – precies zoals pinguïnmannetjes ronde steentjes presenteren, had Crake gezegd, of zoals het mannelijke zilvervisje een pakje sperma aanbiedt. Tegelijkertijd geven ze zich over aan muzikale ontboezemingen, als zangvogels. Hun penissen worden knalblauw, net als de blauwe buiken van de vrouwen, en ze doen een soort blauwe-pik-dans, waarbij stijve pikken gezamenlijk heen en weer wuiven, op de maat van voetbewegingen en gezang: een onderdeel dat Crake had toegevoegd op grond van de seksuele signalen van krabben. Uit de ontvangen bloemen kiest de vrouw vier bloemen, en de seksuele opwinding onder de afgewezen kandidaten verdwijnt onmiddellijk, zonder wrok. En dan, wanneer het blauw van haar buik zijn diepste tint heeft bereikt, zoeken de vrouw en haar kwartet een afgelegen plek, en daar gaan ze hun gang totdat de vrouw zwanger wordt en haar blauwe kleur verbleekt. En dat is dat.

In elk geval nooit meer Nee betekent ja, denkt Sneeuwman. Geen prostitutie, geen seksueel misbruik van kinderen, geen gesjacher over de prijs, geen pooiers, geen seksslavinnen. Geen verkrachting meer. Dat vijftal zal urenlang bezig blijven, waarbij drie van de vier mannen op wacht staan en zingen en schreeuwen, terwijl de vierde paart, allemaal om de beurt. Crake heeft die vrouwen voorzien van extra sterke vulva’s – extra lagen huid, extra spieren – zodat ze dergelijke marathons kunnen doorstaan. Het doet er niet meer toe wie de vader van het onvermijdelijke kind zal zijn, want er zijn geen eigendommen meer te erven, er is geen vader-zoon-loyaliteit meer, zoals die nodig was voor oorlog. Seks is niet meer een mysterieus ritueel, bezien met ambivalentie of met regelrechte weerzin, iets wat in het donker volvoerd werd en inspireerde tot zelfmoord en moord. Nu is het meer een atletische demonstratie, een stoeien van vrijdenkers.

Misschien had Crake gelijk gehad, denkt Sneeuwman. Onder de oude regeling was seksuele wedijver genadeloos en wreed geweest: tegenover elk gelukkig paar geliefden stond een treurige toeschouwer, de uitgeslotene. Liefde was zijn eigen huis met een glazen koepel: je kon de twee daarbinnen zien, maar je kon er niet zelf binnen komen.

Dat was de lichtste vorm geweest: de man alleen bij het venster, die zich de vergetelheid in dronk op de treurige klanken van de tango. Dergelijke dingen konden echter uitlopen op geweld. Extreme emoties konden dodelijk zijn. Als ik jou niet kan krijgen, dan zal niemand je krijgen, enzovoort. Er konden doden vallen.

‘Wat een ellende,’ had Crake een keer tijdens de lunch gezegd – dat moest zijn geweest toen ze voor in de twintig waren en Crake al op het Watson-Crick Institute zat – ‘wat een nodeloze wanhoop moet er zijn veroorzaakt door een reeks van biologisch ongeschikte combinaties, door een verkeerde groepering van hormonen en feromonen. En dat resulteert in het feit dat degene die je zo hartstochtelijk liefhebt, niet van jou wil of kan houden. Als soort zijn we in dat opzicht domweg zielig: onvolmaakt monogaam. Konden we maar voor het leven gebonden blijven, zoals gibbons, of anders kiezen voor totale, schuldvrije promiscuïteit, dan zouden er geen seksuele kwellingen meer zijn. En nog beter zou zijn als dat cyclisch werd, en tevens onontkoombaar, zoals bij de andere zoogdieren. Dan zou je nooit verlangen naar iemand die je niet kon krijgen.’

‘Dat klopt,’ had Jimmy geantwoord. Of Jim, waarop hij nu aandrong, zonder resultaat – iedereen noemde hem nog steeds Jimmy. ‘Maar bedenk eens wat we zouden prijsgeven.’

‘Bijvoorbeeld?’

‘Verkeringsgedrag. Volgens jouw plan zouden we niet meer dan een stelletje hormonenrobots zijn.’ Jimmy vond dat hij zich in Crakes terminologie moest uitdrukken, en daarom had hij verkeringsgedrag gezegd. Wat hij bedoelde was de uitdaging, de opwinding, de jacht. ‘Er zou geen vrije keus meer zijn.’

‘Verkeringsgedrag zit ook in mijn plan,’ zei Crake, ‘alleen zou het altijd succes hebben. En we zijn toch al hormonenrobots, maar dan met gebreken.’

‘En hoe zit het dan met de kunst?’ zei Jimmy lichtelijk wanhopig. Hij studeerde per slot van rekening aan de Martha Graham Academy, dus voelde hij enige behoefte het terrein van kunst en creativiteit te verdedigen.

‘Ja en?’ zei Crake, met zijn kalme glimlach.

‘Al die ongeschikte combinaties waar jij het over hebt. Die zijn een inspiratie geweest, tenminste, dat zeggen ze. Denk eens aan al die poëzie – denk aan Petrarca, denk aan John Donne, denk aan de Vita Nuova, denk…’

‘Kunst,’ zei Crake. ‘Daar wordt zeker nog veel over geraaskald, daar waar jij studeert. Wat heeft Byron ook weer gezegd? Wie zou nog schrijven, als hij iets anders kon? Iets van dien aard.’

‘Dat bedoel ik juist,’ zei Jimmy. Hij was geschrokken van die verwijzing naar Byron. Wat voor recht had Crake om door te dringen in zijn eigen sjofele, versleten territorium? Crake hoorde zich aan de exacte wetenschap te houden, en die arme Byron moest hij aan Jimmy overlaten.

‘Wat bedoel je dan wél?’ zei Crake, alsof hij een stotteraar begeleidde.

‘Ik bedoel, als je dat andere niet kan krijgen, dan…’

‘Zou je dan niet liever neuken?’ vroeg Crake. Zichzelf nam hij niet op in die vraag: zijn toon getuigde van afstandelijke, maar niet erg hevige belangstelling, alsof hij onderzoek deed naar minder aantrekkelijke persoonlijke gewoonten van mensen, zoals neuspeuteren.

Jimmy merkte dat zijn gezicht roder werd, dat zijn stem omhoog ging naarmate Crake zich buitensporiger uitliet. Dat vond hij vreselijk. ‘Wanneer een beschaving eindigt in stof en as,’ zei hij, ‘is kunst het enige wat nog rest. Beelden, woorden, muziek. Fantasiestructuren. Betekenis – ik bedoel menselijke betekenis – wordt daardoor bepaald. Dat moet je toch toegeven.’

‘Dat is niet helemaal het enige wat rest,’ zei Crake. ‘Archeologen zijn tegenwoordig evenzeer geïnteresseerd in afgekloven botten en oude bakstenen en versteende uitwerpselen. Soms interesseren die dingen hun nog meer. Ze denken dat de menselijke betekenis ook door dat soort dingen wordt bepaald.’

Jimmy had graag willen zeggen: Waarom moet je mij altijd kleineren?, maar hij vreesde de antwoorden die hij op die vraag zou kunnen krijgen, onder meer omdat dat zo gemakkelijk is. Dus zei hij: ‘Wat heb je erop tegen?’

‘Waartegen? Tegen versteende uitwerpselen?’

‘Tegen kunst.’

‘Niets,’ zei Crake. ‘Mensen mogen zich amuseren op elke manier die ze willen. Als ze en plein public met zichzelf willen spelen, zich willen aftrekken over gekras en graffiti enzovoort, dan vind ik dat best. In elk geval dient dat een biologisch doel.’

‘Bijvoorbeeld?’ Jimmy wist dat alles ervan afhing dat hij zijn kalmte bewaarde. Dit soort twistgesprekken moest als een spel gespeeld worden: als hij zijn geduld verloor, had Crake gewonnen.

‘De mannetjeskikker in de paartijd,’ zei Crake, ‘maakt zo veel mogelijk lawaai. De wijfjes worden aangetrokken tot het mannetje met de luidste, diepste stem, omdat die een krachtiger kikker suggereert, eentje met superieure genen. Kleine mannetjeskikkers – dat is onderzocht – ontdekken dat hun stem, als ze in een lege rioolbuis gaan zitten, versterkt wordt, en dat de kleine kikker dan veel groter lijkt dan hij in werkelijkheid is.’

‘Nou en?’

‘Nou, dat is wat kunst is, voor de kunstenaar,’ zei Crake. ‘Een lege rioolbuis. Een versterker. Een poging om met iemand naar bed te gaan.’

‘Jouw analogie klopt niet als het om vrouwelijke kunstenaars gaat,’ zei Jimmy. ‘Die doen niet aan kunst om met iemand naar bed te gaan. Zij zouden geen biologisch voordeel ontlenen aan versterking van zichzelf, want potentiële partners zouden zich eerder afgeschrikt dan aangetrokken voelen door een dergelijke versterking. Mannen zijn geen kikkers, ze willen geen vrouwen die tienmaal zo groot zijn als zij.’

‘Vrouwelijke kunstenaars zijn biologisch in de war,’ zei Crake. ‘Daar hoor jij zo langzamerhand toch wel achter te zijn.’ Dat was een hatelijke toespeling op Jimmy’s actuele vastgelopen relatie, met een dichteres met bruin haar die zichzelf de naam Morgana had aangemeten en weigerde hem te vertellen hoe ze oorspronkelijk had geheten, en die momenteel aan een achtentwintigdaagse seksvasten deed ter ere van de Grote Maangodin Oestre, beschermvrouwe van sojabonen en bunny’s. Martha Graham trok dat soort meisjes aan. Maar het was wel een vergissing geweest dat aan Crake toe te vertrouwen.

Arme Morgana, denkt Sneeuwman. Ik vraag me af wat er met haar gebeurd is. Ze zal nooit weten hoe nuttig ze voor mij is geweest, zijzelf en haar flauwekul. Hij voelt zich enigszins waardeloos omdat hij Morgana’s gezever aan de Crakers heeft doorgegeven als kosmogonie. Ze lijken er echter heel gelukkig mee te zijn.

Sneeuwman leunt tegen een boom, luistert naar de geluiden die hij hoort. My love is like a blue, blue rose. Moon on, harvest shine. Crake heeft dus zijn zin gekregen, denkt hij. Hiep hiep hoera. Er is geen jaloezie meer, geen mannen die hun vrouw afslachten, geen vrouwen die hun man vergiftigen. Alles gaat bewonderenswaardig vriendelijk in zijn werk: geen geduw en geworstel, eerder iets als goden die met bereidwillige nimfen dartelen op een of andere fries uit het oude Griekenland.

Waarom voelt hij zich dan zo neerslachtig, zo treurig? Omdat hij deze vorm van gedrag niet begrijpt? Omdat het hem boven de pet gaat? Omdat hij niet kan meedoen?

En wat zou er gebeuren als hij dat probeerde? Als hij in zijn vuile, rafelige laken uit de struiken kwam gesprongen, stinkend, harig, met een lichte stijve, glurend als een sater met geitenballen en gespleten hoeven, of als een boekanier met een ooglap uit een of andere oeroude piratenfilm – Ahaaa, liefies! – en probeerde zich te mengen in die amoureuze, blauwbillige worsteling? Hij kan zich de ontzetting voorstellen – alsof een orang-oetan was binnengedrongen op een formeel bal en naar een of andere stralende, pastelkleurige prinses was gaan graaien. Ook zijn eigen ontzetting kan hij zich voorstellen. Wat voor recht heeft hij om zijn puisterige, verkankerde zelf en ziel op te dringen aan die onschuldige schepsels?

‘Crake!’ jammert hij zachtjes. ‘Waarom ben ik op deze aarde? Hoe komt het dat ik alleen ben? Waar is mijn Bruid van Frankenstein?’

Hij moet nodig dat morbide bandje wegwerpen, uit dit ontmoedigende tafereel vluchten. O schat, fluistert een vrouwenstem. Niet zo somber! Bekijk de dingen van de zonzij! Je moet positief denken!

Hij loopt koppig door, in zichzelf mompelend. Het bos dempt zijn stem, de woorden komen uit hem als een reeks kleurloze en geluidloze belletjes, als lucht uit de monden van drenkelingen. Het lachen en zingen achter hem sterft weg. Algauw hoort hij het helemaal niet meer.

8

SoYummie

Jimmy en Crake waren op een warme, klamme dag in het begin van februari afgestudeerd op de middelbare school van HelthWyzer. Die plechtigheid had vroeger altijd in juni plaatsgevonden; het weer was dan zonnig en gematigd. Juni was nu echter de regentijd, langs de hele oostkust, en je had nooit iets in de openlucht kunnen organiseren, met al dat onweer. Zelfs begin februari was al riskant: als het één dag later was geweest, hadden ze een wervelstorm gehad.

De school van HelthWyzer deed de dingen graag in de oude stijl, met feesttenten en luifels en moeders met hoeden met bloemen, vader met panama’s, en vruchtenpunch, met of zonder alcohol, en Happicuppa-koffie, en kleine plastic bakjes met SoYummie-ijs, een eigen merk van HelthWyzer – chocoladesoja, mangosoja en geroosterde paardebloemen-groene-thee-soja. Het was een feestelijk tafereel.

Crake was de beste van de klas. Er was druk door de rivaliserende EduCompounds om hem gemarchandeerd op de Studentenveiling, en hij was voor veel geld opgekocht door het Watson-Crick Institute. Als je daar eenmaal studeerde, was je toekomst verzekerd. Het was net zoiets als studeren op Harvard was geweest, lang geleden, voordat het onder het water was verdwenen.

Jimmy daarentegen was een gemiddelde leerling, met een goede woordenschat, laag-gemiddeld in alles wat met cijfers te maken had. En zelfs die niet erg indrukwekkende cijfers voor wiskunde waren behaald met hulp van Crake, die Jimmy in de weekeinden bijles had gegeven, hoewel dat hem beroofde van tijd om zich op zijn eigen examen voor te bereiden. Niet dat hij zelf bijlessen nodig had – hij was een soort mutant, hij kon de differentiaalvergelijkingen in zijn slaap opdreunen.

‘Waarom doe je dit?’ had Jimmy gevraagd, halverwege een van die tergende sessies. (Je moet er anders tegenaan kijken. Je moet de schoonheid ervan begrijpen. Het is net schaken. Hier – probeer dit eens. Zie je het? Zie je het patroon? Nu wordt het allemaal duidelijk. Maar Jimmy zag het niet, en het werd niet allemaal duidelijk.) ‘Waarom help je me?’

‘Omdat ik een sadist ben,’ zei Crake. ‘Ik zie je graag lijden.’

‘Hoe dan ook – ik ben je dankbaar,’ zei Jimmy. Hij was ook echt dankbaar, om verschillende redenen, en de beste daarvan was dat Jimmy’s vader, omdat bekend was dat Crake hem bijles gaf, geen reden tot klagen had.

Als Jimmy van een school in een Module was gekomen of – beter nog – van een van die vuilnisbakken die men nog steeds ‘het openbare schoolsysteem’ noemde, zou hij gestraald hebben als een diamant in een riool. De scholen in de Compounds daarentegen werden overspoeld door briljante genen, die hij geen van alle geërfd had van zijn sullige, slappe ouders, en dat had zijn talenten doen slinken. Ook had hij geen extra punten gekregen voor zijn geestigheid. Hij was inmiddels toch al minder geestig; zijn belangstelling voor het grote publiek was hij kwijtgeraakt.

Na een vernederende wachtperiode, waarin de beste EduCompounds vochten om de slimmeriken, en waarin de papieren van de middelmatigen betast en doorgelezen en met koffie bemorst werden, en per ongeluk op de grond terechtkwamen, was Jimmy ten slotte verkocht aan de Martha Graham Academy; en zelfs dat pas na een hele tijd van mat loven en bieden. Om maar te zwijgen van persoonlijke pressie – zo vermoedde Jimmy – van de kant van zijn vader, die de rector van Martha Graham nog kende van hun sinds lang niet meer bestaande zomerkamp en waarschijnlijk dingen van hem wist. Kleinere jongens aanranden, handel in farmaceutica op de zwarte markt. Althans, dat vermoedde Jimmy, gezien de onvriendelijkheid en uitzonderlijke hardheid waarmee hem de hand werd gedrukt.

‘Welkom op Martha Graham, jongen,’ zei de rector met een glimlach die even onecht was als die van een handelsreiziger in vitaminesupplementen.

Wanneer kan ik ophouden iemands zoon te zijn? had Jimmy gedacht.

Nog niet. O nee, nog niet. ‘Goed zo, jongen,’ zei zijn vader achteraf op het tuinfeest, en hij stompte hem tegen zijn arm. Er zat gesmolten chocoladesoja op zijn sullige das, met een patroon van gevleugelde varkens. Als hij me maar niet omhelst, bad Jimmy.

‘Schat, we zijn zo trots op je,’ zei Ramona, die als een soort hoerenlampenkap was meegekomen, gekleed in iets met een lage hals en roze volants. Jimmy had iets dergelijks een keer gezien op HottTotts, alleen was het toen gedragen door een kind van acht. De bovenzijde van Ramona’s borsten in haar push-up-bh vertoonde sproeten door een overmaat aan zonlicht – niet dat Jimmy daar nog erg in geïnteresseerd was. Hij was inmiddels op de hoogte van de constructie van hellende borstklierondersteuners, en trouwens, hij vond Ramona’s nieuwe, matroneachtige optreden weerzinwekkend. Ze begon kleine plooitjes te krijgen aan weerszijden van haar mond, ondanks de injecties met collageen; haar biologische klok tikte voort, zoals ze nogal eens beweerde. Het zou niet lang meer duren of ze zou de NooSkins-BeauToxique-behandeling moeten ondergaan – Rimpels Voorgoed Verlamd, Werknemers Halve Prijs – plus, over een jaar of vijf, de Fountain of Yooth Total Plunge, waarbij je hele epidermis werd afgeschaafd. Ze kuste hem naast zijn neus, wat een veeg kersenrode lippenstift achterliet; hij kon voelen hoe het op zijn wang rustte, als fietssmeer.

Ze mocht wij zeggen, en hem zoenen, want ze was nu officieel zijn stiefmoeder. Zijn echte moeder was in absentia van zijn vader gescheiden wegens ‘verlating’, en kort daarna was de nepbruiloft van zijn vader gevierd, als dat het juiste woord was. Niet dat zijn moeder daar ook maar het gat van een wombat om had gegeven, dacht Jimmy. Het zou haar niets hebben kunnen schelen. Zij was weg, voor woeste avonturen van haarzelf, ver van de treurige festiviteiten. Hij had al in geen maanden een prentbriefkaart van haar gekregen; op de laatste had een Komodovaraan gestaan, en er had een postzegel uit Maleisië op gezeten, en die kaart had opnieuw een bezoek van het CorpSeCorps tot gevolg gehad.

Bij de bruiloft was Jimmy zo dronken geworden als hij maar kon. Hij had tegen een muur geleund, dom grijnzend terwijl het gelukkige paar bezig was met het aansnijden van de suikertaart, Allemaal Echte Ingrediënten, zoals Ramona bekend had gemaakt. Heel veel gekakel over de verse eieren. Ramona zou nu heel spoedig een baby willen hebben, een meer bevredigende baby dan Jimmy ooit voor wie dan ook was geweest.

‘Wat geeft het ook, wat geeft het ook,’ had hij voor zich heen gefluisterd. Hij wilde toch al geen vader hebben, of vader zijn, of een zoon hebben of zijn. Hij wilde zichzelf zijn, alleen, uniek, zelf geschapen en onafhankelijk. Voortaan zou hij ongebonden zijn, hij zou doen wat hij zelf wilde, zou vruchten vol rijp leven van de levensbomen plukken, een paar happen nemen, de schillen weggooien.

Crake was degene die hem weer naar zijn kamer had gebracht. Tegen die tijd was Jimmy chagrijnig geworden, en hij had nauwelijks nog kunnen lopen. ‘Slaap je roes maar uit,’ had Crake gezegd, vriendelijk als steeds. ‘Ik bel je morgen wel.’

En nu was Crake hier op het tuinfeest van het eindexamen, opvallend te midden van de drukte, stralend van zijn prestaties. Nee, dat was niet waar, verbetert Sneeuwman zichzelf. Dat zul je toch moeten erkennen. Een triomfalist was hij nooit geweest.

‘Gefeliciteerd’ – Jimmy dwong zich dat woord te zeggen. Dat viel hem gemakkelijker omdat hij de enige hier was die Crake gedurende langere tijd had gekend. Oom Pete was erbij, maar die telde niet mee. Ook hield hij zich op zo groot mogelijke afstand van Crake. Misschien was hij er eindelijk achter gekomen wie zijn internetrekening zo had laten oplopen. Wat Crakes moeder betrof – die was een maand daarvoor doodgegaan.

Het was een ongeluk geweest, zeiden ze tenminste. (Niemand nam graag het woord sabotage in de mond, want dat was slecht voor de zaken.) Ze moest zich gesneden hebben in het ziekenhuis – hoewel ze in haar werk nooit iets met scalpels te maken had, zei Crake – of ze had zich opengehaald, of misschien was ze slordig geweest en had ze haar rubber handschoenen uitgedaan en was ze op een bloot stuk huid aangeraakt door een patiënt die besmettelijk was. Dat was mogelijk: ze beet op haar nagels, ze had misschien gehad wat men een integumentaal contact noemde. In elk geval was ze besmet door een gevaarlijke biovorm die zich als een door zonne-energie aangedreven maaimachine door haar heen had gevreten. Het was een transgene stafylokok, had een of andere labjas gezegd, vermengd met een slim gen uit de slijmzwamfamilie; maar tegen de tijd dat ze daarachter waren en begonnen aan wat zij hoopten een effectieve behandeling zou zijn, bevond ze zich al in de Isoleer en verloor ze snel aan vorm. Crake mocht natuurlijk niet bij haar op bezoek – niemand trouwens, alles daarbinnen werd gedaan met robotarmen, net als bij procedures met nucleair materiaal – maar hij kon wel naar haar kijken door het observatievenster.

‘Het was indrukwekkend,’ hoorde Jimmy van Crake. ‘Er kwam schuim uit haar.’

‘Schuim?’

‘Heb je ooit zout op een slak gelegd?’

Jimmy zei dat hij dat nooit had gedaan.

‘Goed dan. Ongeveer zoals wanneer je je tanden poetst.’

Zijn moeder had haar laatste woorden tegen hem zullen spreken via het microfoonsysteem, zei Crake, maar er was een digitale storing; hoewel hij haar lippen zag bewegen, had hij dus niet kunnen horen wat ze zei. ‘Anders gezegd: net als in het dagelijks leven,’ zei Crake. Hij zei ook dat hij er toch niet veel aan gemist had, want tegen die tijd was ze al verward geworden.

Jimmy begreep niet hoe hij daar zo negatief over kon doen – het was gruwelijk, de gedachte dat Crake had gezien hoe zijn eigen moeder oploste. Zelf zou hij dat niet aangekund hebben. Maar waarschijnlijk was het slechts doen-alsof. Crake probeerde op die manier zijn waardigheid te handhaven, omdat het alternatief zou zijn geweest dat hij die was kwijtgeraakt.

Happicuppa

Voor de vakantie na het eindexamen was Jimmy uitgenodigd naar de Moosonee HelthWyzer Gated Vacation Community op de westelijke oever van de Hudsonbaai, waar de hoogste pieten van HelthWyzer naartoe gingen om aan de hitte te ontkomen. Oom Pete had daar een aardige woning – de term ‘aardige woning’ was van hemzelf. In feite was het een soort combinatie van een mausoleum en een schuilplaats voor seksweekendjes – veel natuursteen, kingsize bedden met magische vingers, bidets in elke badkamer –, hoewel het moeite kostte je voor te stellen dat Oom Pete daar veel interessants had beleefd. Jimmy was uitgenodigd – daarvan was hij vrijwel zeker – opdat Oom Pete daar niet alleen hoefde te zijn met Crake. Oom Pete bracht praktisch al zijn tijd door op de golfbaan, en wat restte in een warm bad, terwijl Jimmy en Crake vrij waren alles te doen waar ze zin in hadden.

Waarschijnlijk zouden ze weer begonnen zijn aan interactieve spelletjes en door de staat gesponsorde programma’s over sterven en porno, bij wijze van ontspanning na hun eindexamen, maar dit was de zomer waarin de gen-mod-koffieoorlogen begonnen, dus keken ze daarnaar. Die oorlogen gingen over de nieuwe Happicuppa-koffieboon, die ontwikkeld was door een dochterbedrijf van HelthWyzer. Tot die tijd waren de individuele koffiebonen aan elke struik op verschillende tijden gerijpt, en ze hadden met de hand geplukt en verwerkt moeten worden, in kleine hoeveelheden verscheept, maar de Happicuppa-koffiestruik was zo ontworpen dat alle bessen tegelijkertijd rijp waren, zodat de koffie op grote plantages gekweekt en machinaal geoogst kon worden. Daardoor gingen de kleine kwekers failliet, zodat zowel zij als hun arbeiders honger moesten lijden.

De verzetsbeweging was wereldwijd. Er ontstonden rellen, oogsten werden verbrand, Happicuppa-cafés werden geplunderd, personeel van Happicuppa kreeg te maken met autobommen of kidnapping, of ze werden beschoten door scherpschutters, of doodgeslagen door volksmassa’s; aan de andere kant werden kleine boeren afgeslacht door het leger. Of liever door de legers, diverse legers; een aantal landen was erbij betrokken. Maar de soldaten en de dode boeren zagen er allemaal nogal hetzelfde uit, waar ze ook lagen. Ze leken stoffig. Het was verbijsterend zo veel stof als er opwervelde tijdens dergelijke gebeurtenissen.

‘Die kerels zouden op hun donder moeten krijgen,’ zei Crake.

‘Welke? De boeren? Of de kerels die hen doodslaan?’

‘Die laatsten. Niet vanwege die dode boeren, dode boeren zijn er altijd geweest. Maar ze vernietigen de regenwouden om dat spul aan te planten.’

‘Dat zouden die boeren ook doen als ze de kans kregen,’ zei Jimmy.

‘Oké, maar ze krijgen die kans niet.’

‘Kies je partij?’

‘Er zijn eigenlijk geen partijen om uit te kiezen.’

Daar viel niet veel op te zeggen. Jimmy dacht erover gezwets te roepen, maar kwam tot de slotsom dat het misschien niet het juiste woord was. Trouwens, dat woord hadden ze opgebruikt. ‘Laten we naar wat anders kijken,’ zei hij.

Maar overal, zo bleek, kwam Happicuppa aan de orde. Er waren protesten en demonstraties, met traangas en schieten en doodslaan, en toen nog meer protesten, nog meer demonstraties, nog meer traangas, meer schieten, meer doodslaan. Het ging maar door, dag in dag uit. Sinds het eerste decennium van die eeuw was er nooit zoiets gebeurd. Crake zei dat ze aanschouwden hoe geschiedenis werd gemaakt.

DRINK NIET DE DOOD! zeiden de posters. Georganiseerde havenarbeiders in Australië, waar ze nog vakbonden hadden, weigerden schepen met Happicuppa te lossen; in de Verenigde Staten kwam het tot een Boston Coffee Party. Er was een voorbereid mediagebeuren, saai omdat er geen geweld aan te pas kwam – alleen kalende kerels met retrotatoeages of witte plekken huid waar ze verwijderd waren, en streng blikkende vrouwen met slap afhangende borsten, en heel wat te dikke of broodmagere leden van marginale, serieuze religieuze groeperingen, in T-shirts met glimlachende engelen die met vogels meevlogen, of Jezus hand in hand met een boer, of met GOD IS GREEN erop gedrukt. Ze werden gefilmd terwijl ze Happicuppa-producten in de haven stortten, maar geen van de kisten wilde zinken. Dus zag je daar het logo van Happicuppa, in tal van exemplaren, ronddobberend op het scherm. Het had een reclamefilmpje kunnen zijn.

‘Ik krijg er dorst van,’ zei Jimmy.

‘Geen hersens in hun kop,’ zei Crake. ‘Ze hebben vergeten er stenen in te doen.’

Gewoonlijk volgden ze de ontwikkelingen op het Noodie News, via het Net, maar voor de afwisseling keken ze soms naar geheel geklede nieuwslezers op het wandscherm in Oom Pete’s met kunstleer beklede tv-kamer. De kostuums en overhemden en dassen maakten op Jimmy een bizarre indruk, vooral als hij een beetje stoned was. Het was heel raar je voor te stellen hoe al die ernstige praathoofden eruit zouden zien zonder hun modeartikelen, frontaal, op Noodie News.

Oom Pete keek ook wel eens, ’s avonds, wanneer hij terug was van de golfbaan. Hij schonk zich wat te drinken in en voorzag vervolgens in doorlopend commentaar. ‘De gebruikelijke onrust,’ zei hij. ‘Ze krijgen er op een gegeven moment genoeg van, het zal wel overwaaien. Iedereen wil een goedkopere kop koffie – daar kun je niet tegen vechten.’

‘Nee, dat gaat niet,’ zei Crake dan instemmend. Oom Pete had flink wat Happicuppa-aandelen in zijn portefeuille, niet zomaar een klein beetje. ‘Wat een vermogen,’ zou Crake zeggen toen hij de bezittingen van Oom Pete bekeek op zijn computer.

‘Je zou zijn aandelen kunnen omwisselen,’ zei Jimmy. ‘Verkoop de Happicuppa, koop iets wat hij echt haat. Koop windmolens. Nee, nog beter, koop iets wat gegarandeerd wegvalt. Koop wat Zuid-Amerikaanse vee-futures.’

‘Nee,’ zei Crake. ‘Dat kan ik niet riskeren met een labyrint. Dan komt hij erachter dat ik erin ben geweest.’

De dingen escaleerden nadat een groepje fanatieke anti-Happicuppa-fanaten een bom onder het Lincoln Memorial hadden gelegd, waarbij vijf Japanse schoolkinderen, op een Reis voor Democratie, om het leven waren gekomen. Stop de hipocrissie, stond op het briefje dat op veilige afstand was neergelegd.

‘Wat zielig,’ zei Jimmy. ‘Ze kunnen niet eens spellen.’

‘Maar ze maken wél duidelijk wat ze bedoelen,’ zei Crake.

‘Ik hoop dat ze op de elektrische stoel komen,’ zei Oom Pete.

Jimmy gaf geen antwoord, want ze keken nu naar de blokkade van de Compound van het hoofdkantoor van Happicuppa in Maryland. Daar, in die schreeuwende menigte, met in haar hand een bord waarop stond A HAPPICUP IS A CRAPPI CUP, met een groene doek over haar neus en mond, zag hij – ja toch? – zijn verdwenen moeder. Even gleed de doek naar beneden, en toen zag Jimmy haar duidelijk – haar fronsende wenkbrauwen, haar helderblauwe ogen, haar vastberaden mond. Liefde schokte door hem heen, plotseling en pijnlijk, gevolgd door boosheid. Het was alsof hij een schop had gekregen: hij moest naar lucht hebben gehapt. Toen kwam er een charge van CorpSeCorps, er verscheen wolk van traangas, en iets wat klonk als geweervuur, en toen Jimmy weer keek, was zijn moeder verdwenen.

‘Leg het beeld vast!’ riep hij. ‘Draai terug!’ Hij wilde het zeker weten. Hoe kon ze zo veel risico nemen? Als ze haar te pakken kregen, zou ze echt verdwijnen, ditmaal voorgoed. Maar Crake had, na hem even aangekeken te hebben, al overgeschakeld op een ander kanaal.

Ik had niets moeten zeggen, dacht Jimmy. Ik had zijn aandacht niet moeten trekken. Hij had het nu koud van angst. Stel dat Oom Pete verband legde en de mannen van het Corps belde? Die zouden haar meteen op het spoor komen, ze zou er geweest zijn.

Maar Oom Pete leek niets gemerkt te hebben. Hij schonk zich nog een scotch in. ‘Ze zouden dat hele stelletje met een spuitpistool moeten bewerken,’ zei hij. ‘Nadat ze die camera’s hadden stukgeslagen. Wie heeft dat trouwens opgenomen? Soms vraag je je af wie dit uitzendt.’

‘En, wat was dat nou?’ vroeg Crake toen ze alleen waren.

‘Niks,’ zei Jimmy.

‘Ik heb het vastgelegd,’ zei Crake. ‘Ik heb het hele fragment.’

‘Dat kun je maar beter wissen,’ zei Jimmy. Hij was nu niet meer gewoon bang, hij verkeerde nu in een staat van totale neerslachtigheid. Oom Pete schakelde nu vast zijn mobieltje in en tikte het nummer in; over een paar uur zou hij opnieuw ondervraagd worden door CorpSe Corps. Zijn moeder dit, zijn moeder dat. Hij zou het gewoon weer moeten doormaken.

‘Het is oké,’ zei Crake. Jimmy nam aan dat hij bedoelde: Mij kun je vertrouwen. Toen zei hij: ‘Laat me eens raden. Phylum Chordata, Klasse Vertebrata, Orde Mammaliam, Familie Primaten, Genus Homo, Species sapiens sapiens, Subspecies je moeder.’

‘Een tien,’ zei Jimmy mat.

‘Geen prestatie,’ zei Crake. ‘Ik zag haar meteen, die blauwe ogen. Zij moest het zijn, of anders een kloon.’

Als Crake haar had herkend, wie zou dat dan ook gedaan hebben? Aan iedereen in de HelthWyzer Compound had men waarschijnlijk foto’s laten zien: Hebt u deze vrouw gezien? Het verhaal van zijn abnormale moeder achtervolgde Jimmy als een afgewezen hondje, en was waarschijnlijk voor de helft verantwoordelijk voor zijn slechte figuur op de Studentenveiling. Hij was niet betrouwbaar, hij was een veiligheidsrisico, hij vertoonde een smet.

‘Mijn pa was net zo,’ zei Crake. ‘Die is ook opgelazerd.’

‘Ik dacht dat hij dood was,’ zei Jimmy. Dat was het enige wat hij ooit van Crake had vernomen: pa dood, punt, ander onderwerp. Het was niet iets waarover Crake bereid was te praten.

‘Dat is hij ook. Hij is in pliebland van een viaduct afgevallen. Het was spitsuur, dus tegen de tijd dat ze bij hem kwamen bestond hij uit kattenvoer.’

‘Is hij gesprongen of zo?’ vroeg Jimmy. Crake leek het zich niet zo aan te trekken, dus vond hij dat hij dat wel kon vragen.

‘Daarover was men het algemeen eens,’ zei Crake. ‘Hij was een van de belangrijkste onderzoekers van HelthWyzer West, dus heeft hij een heel mooie begrafenis gekregen. Ze waren verbijsterend tactvol. Niemand gebruikte het woord zelfmoord. Ze zeiden “je vaders ongeluk”.’

‘Wat naar,’ zei Jimmy.

‘Oom Pete was almaar bij ons thuis. Mijn moeder zei dat hij haar zo ondersteunde.’ Crake sprak het woord uit alsof het een citaat was. ‘Ze zei dat hij niet alleen mijn vaders baas en beste vriend was, maar dat hij ook een heel goede vriend van het gezin bleek te zijn – niet dat ik hem voor die tijd vaak bij ons thuis had gezien. Hij wilde dat de dingen voor ons werden opgehelderd, hij zei dat hij dat heel belangrijk vond. Hij probeerde almaar van openhartige gesprekken met mij te voeren – hij wilde me alles vertellen over de problemen van mijn vader.’

‘Waarmee hij bedoelde dat je pa getikt was,’ zei Jimmy.

Crake keek Jimmy aan met zijn schuine, groene ogen. ‘Precies. Maar dat was-ie niet. Hij had de laatste tijd nogal zorgelijk gedaan, maar hij had geen problemen. Hij zat helemaal niet met zulke dingen. Niets wat aanleiding tot springen zou zijn. Dat zou ik gemerkt hebben.’

‘Jij denkt dat hij er misschien van afgevallen is?’

‘Afgevallen?’

‘Van dat viaduct.’ Jimmy had willen vragen wat hij eigenlijk daar op een viaduct in pliebland had uitgevoerd, maar het leek niet het juiste moment. ‘Was er dan geen reling?’

‘Hij was wel een beetje ongecoördineerd,’ zei Crake, met een vreemd glimlachje. ‘Hij keek niet altijd waar hij liep. Hij had zijn hoofd in de wolken. Hij geloofde dat hij een bijdrage leverde aan de verbetering van het menselijk lot.’

‘Kon je goed met hem opschieten?’

Crake zweeg even. ‘Hij heeft me leren schaken. Voordat dat gebeurde.’

‘Ja, ik neem aan dat dat niet daarna was,’ zei Jimmy, in een poging tot luchtigheid, want intussen voelde hij medelijden met Crake, en dat vond hij helemaal geen aangenaam gevoel.

Hoe heb ik dat over het hoofd kunnen zien? denkt Sneeuwman. Wat hij me verteld heeft. Hoe heb ik zo stom kunnen zijn?

Nee, niet stom. Hij kan het zelf niet beschrijven, hoe hij geweest was. Niet naïef – gebeurtenissen hadden effect op hem gehad, hij had zijn eigen littekens gehad, zijn duistere emoties. Onwetend misschien. Ongevormd, onontwikkeld.

Maar die onwetendheid van hem had iets opzettelijks gehad. Of niet opzettelijk, precies: eerder gestructureerd. Hij was opgegroeid in ommuurde ruimtes, en toen was hij er zelf een geworden. Hij had dingen buitengesloten.

Toegepaste retoriek

Aan het eind van die vakantie vertrok Crake naar Watson-Crick, en Jimmy naar Martha Graham. Ze schudden elkaar de hand op het station van de supersnelle trein.

‘Ik zie je wel weer,’ zei Jimmy.

‘We zullen e-mailen,’ zei Crake. En toen hij merkte hoe neerslachtig Jimmy was, voegde hij daaraan toe: ‘Kom op, het is helemaal niet zo gek, die opleiding is beroemd.’

‘Was beroemd,’ zei Jimmy.

‘Zo erg zal het niet zijn.’

Maar deze ene keer had Crake ongelijk. Martha Graham stond op instorten. Het terrein was omgeven – zo zag Jimmy terwijl de trein vaart verminderde – door het beroerdste soort plieblands: leegstaande pakhuizen, uitgebrande huurkazernes, lege parkeerplaatsen. Hier en daar waren barakken en hutten, gebouwd van sloopmateriaal – blikken platen, stukken triplex – en ongetwijfeld bewoond door krakers. Hoe leefden dergelijke mensen? Jimmy had geen flauw idee. Toch waren ze daar, aan de andere kant van het prikkeldraad. Een paar van hen staken hun middelvinger op naar de trein, schreeuwden iets wat niet te verstaan was door het kogelvrije glas.

De bewaking bij het hek van Martha Graham was een lachertje. De wachtposten zaten te dutten, over de muren – vol gekrast met verbleekte graffiti – had een eenbenige dwerg kunnen klimmen. Daarbinnen waren de gebouwen van gietbeton (stijl Bilbao) lek, de gazons bestonden uit modder, hardgebakken of vloeibaar, afhankelijk van het jaargetijde, en er waren geen recreatieverblijven, afgezien van een zwembad dat eruitzag en rook als een reusachtig sardineblikje. De airco in de studentenhuizen werkte maar de helft van de tijd, de elektriciteit viel gedeeltelijk uit; het eten in de cafetaria was voor het merendeel beige en zag eruit als konunkenpoep. Er zaten geleedpotigen in de slaapkamers, van verschillende families en geslachten, maar voor de helft waren het kakkerlakken. Jimmy vond het er deprimerend, net als – zo leek het – ieder ander daar met meer neuraal materiaal dan een tulp. Dit echter was hem toebedeeld door de hand des levens, zoals zijn vader had gezegd tijdens hun ongemakkelijk afscheid, en nu moest Jimmy het er zo goed mogelijk af zien te brengen.

Oké, pa, had Jimmy gedacht. Ik heb altijd al geweten dat ik op jou kon rekenen als het om echt verstandig advies ging.

De Martha Graham Academy was genoemd naar een of andere bloedstollende ouwe dansgodin uit de twintigste eeuw, die in haar eigen tijd kennelijk veel aandacht had getrokken. Er stond een gruwelijk beeld van haar voor het administratiegebouw, in haar rol – aldus de bronzen plaquette – van Judith, bezig het hoofd af te hakken van een vent in een historisch kostuum, Holofernes genaamd. Feministische retrokul luidde de algemene opinie van de studenten. Om de zoveel tijd werden de tieten van het beeld versierd, of werd er staalwol op haar schaamstreek geplakt – Jimmy zelf heeft ook wel eens meegeplakt – en de directie was zo ingeslapen dat die ornamenten vaak maanden op hun plaats bleven voordat ze iemand opvielen. Ouders maakten altijd bezwaar tegen dat standbeeld – slecht rolmodel, zeiden ze bijvoorbeeld, te agressief, te bloeddorstig, blabla – en dan verdedigden de studenten het eenstemmig. Ouwe Martha was hun mascotte, zeiden ze, met dat kwaaie gezicht, dat druipende hoofd en al. Zij vertegenwoordigde het leven, of de kunst of zo. Blijf van Martha af. Laat haar met rust.

De Academy was opgericht door een stelletje inmiddels overleden rijke sentimentele liberalen uit het oude New York, als alfa-college, ergens in de laatste dertig jaar van de twintigste eeuw, met het accent op de uitvoerende kunsten – toneel, zang, dans enzovoort. In de jaren tachtig van die eeuw was er een afdeling film bij gekomen, en daarna ook videokunst. Dat soort dingen werd nog steeds onderwezen op Martha Graham – ze voerden nog steeds toneelstukken op, en dat was de plaats waar Jimmy Macbeth aanschouwde, en bedacht dat Anna K. en haar website voor voyeurs overtuigender Lady Macbeth had gespeeld toen ze op haar wc zat.

De studenten zang en dans bleven zingen en dansen, hoewel de energie uit die activiteiten was verdwenen en de belangstelling gering was. Live optredens hadden geleden onder de paniek over sabotage in het begin van de eenentwintigste eeuw – in die decennia had niemand deel willen uitmaken van een grote groep bij een openbare samenkomst in een donkere, gemakkelijk opblaasbare ommuurde ruimte – althans niemand met enig verstand of status. Theatervoorstellingen waren afgezakt tot versies van meezingers of een bombardement met tomaten of wedstrijden met een nat T-shirt. En hoewel verscheidene oudere vormen moeizaam voortleefden – de sitcom op de tv, de rockvideo – was het publiek hoogbejaard en de aantrekkelijkheid voornamelijk nostalgisch van aard.

Veel van wat er op Martha Graham gebeurde leek dan ook op Latijn studeren, of boekbinden: in zekere zin aangenaam om naar te kijken, maar niet meer van enige betekenis, hoewel de rector van het college hen van tijd tot tijd onderwierp aan een slaapverwekkend verhaal over de vitale kunsten en hun onweerstaanbare gereserveerde plaats in het grote, roodfluwelen amfitheater van het kloppende menselijk hart.

Wat de afdelingen Film en Videokunst betrof – wie had ze nog nodig? Iedereen kon met een computer alles combineren wat hij maar wilde, of ouder materiaal digitaal bewerken, of nieuwe animaties creëren. Je kon een van de standaardkernplots downloaden en alle gezichten toevoegen die je maar wilde, evenals alle lichamen. Jimmy zelf had een naakte Pride and Prejudice in elkaar gezet, evenals een naakte To the Lighthouse, gewoon voor de gein, en in de les VizArts op de school van HelthWyzer had hij The Maltese Falcon gedaan, met kostuums van Kate Greenaway, en de diepte en schaduw van Rembrandt. Dat was heel goed geweest. Een donkere tonaliteit, geweldig chiaroscuro.

Door dergelijke negatieve invloeden – die erosie van het oorspronkelijke intellectuele terrein – kon Martha Graham nu niet meer zo’n overtuigend programma presenteren. Naarmate de oorspronkelijke geldschieters waren doodgegaan en het enthousiasme van de toegewijde kunstminnaars was weggeëbd en men op zoek was gegaan naar fondsen op meer nuchtere gebieden, was de nadruk van het leerprogramma op andere dingen komen te liggen. Eigentijdse arena’s, noemde men die. Webgame Dynamics, bijvoorbeeld; daaraan viel nog steeds wat te verdienen. Of Image Presentation, dat in het programma was opgenomen als tak van Beeldende en Plastische Kunsten. Met een diploma in BeelPlast, zoals de studenten het noemden, kon je in de reclame gaan, geen probleem.

Of Problematica. Problematica was voor woordmensen, dus dat had Jimmy gekozen. ProbGrijns, zo werd dat onder de studenten genoemd. Als alles op Martha Graham was het op bruikbaarheid afgestemd. Onze Studenten Leren Vaardigheden Waarnaar Vraag Is, zo luidde het motto onder het oorspronkelijke Latijnse motto, dat Ars Longa Vita Brevis luidde.

Jimmy had weinig illusies. Hij wist wat voor soort werk hem wachtte wanneer hij aan het andere uiteinde uit ProbGrijns kwam met zijn belachelijke diploma. Etaleurswerk zou hij gaan doen, op zijn best – opsieren van de koude, harde, numerieke echte wereld met bloemrijke tweedimensionale bewoordingen. Afhankelijk van de vraag hoe goed hij het deed in de vakken van ProbGrijns – Toegepaste Logica, Toegepaste Retoriek, Medische Ethiek en Terminologie, Toegepaste Semantiek, Relativistiek en Hogere Miskarakterisatie, Vergelijkende Culturele Psychologie enzovoort – zou hij de keus krijgen tussen goedbetaald etaleurswerk voor een grote Corp of nietswaardig goedkoop werk voor een grensgeval. Het vooruitzicht van zijn toekomstig leven strekte zich als een vonnis voor hem uit; geen gevangenisstraf, maar een langdradige zin met veel overbodige ondergeschikte bijzinnen, zoals hij al spoedig ging grappen in de pickup time tijdens het Happy Hour in de bars en pubs van de campus. Hij kon niet beweren dat hij ernaar uitkeek, naar die rest-van-zijn-leven.

Niettemin groef hij zich in op Martha Graham alsof het een loopgraaf was, en daar dook hij voorlopig weg. Hij deelde een appartement in het studentenhuis – twee kleine kamers aan weerszijden van een badkamer vol zilvervisjes – met een fundamentalistische veganiste die Bernice heette, met vlassig haar dat van achteren bijeen werd gehouden door een houten speld in de vorm van een toekan. Ze bezat een opeenvolging van God’s Gardeners-T-shirts die – vanwege haar afkeer van chemische substanties als deodorants – al stonken wanneer ze zo uit de was kwamen.

Bernice maakte hem duidelijk hoezeer ze zijn vleesetende gewoonten afkeurde door zijn leren sandalen te jatten en op het gazon te verbranden. Toen hij protesteerde dat ze niet echt van leer waren geweest, zei ze dat ze gedaan hadden alsof, en dat ze dus verdiend hadden dat lot te ondergaan. Nadat hij een paar meisjes naar zijn kamer had meegenomen – wat Bernice niets aanging, en ze waren heel rustig geweest, afgezien van wat door pilletjes veroorzaakt gegiechel en veel begrijpelijk gekreun – had ze haar opvattingen over seks ‘in onderling overleg’ duidelijk gemaakt door al Jimmy’s jockeyshorts in de fik te steken.

Daarover had hij geklaagd bij de Student Services, en na enig aandringen – Student Services bij Martha Graham was berucht om zijn knorrige opstelling, want het personeel daar bestond uit acteurs uit tv-series die aan burn-out leden en de wereld niet konden vergeven dat ze hun marginale roem waren kwijtgeraakt – kreeg hij voor elkaar dat hij naar een eenkamerflat verhuisde. (Eerst mijn sandalen, toen mijn ondergoed. De volgende keer ben ik zelf aan de beurt. Die vrouw is een pyromane, of laat ik me anders uitdrukken: ze wordt in hoge mate uitgedaagd door de werkelijkheid. Wilt u het concrete bewijs zien van haar autodafe van kruisgoed? Kijkt u maar in dit minieme envelopje. Als u mij vervolgens in een urn ziet, korrelige as, wat tanden – bent u bereid daarvoor de verantwoordelijkheid te nemen? Hela, ik ben hier de Student, en u bent de Service. Hier staat het, op dit briefhoofd, ziet u wel? Ik heb dit naar de rector ge-e-maild.)

(Dat is niet letterlijk wat hij zei, natuurlijk. Hij wist wel beter. Hij had geglimlacht, hij had zich gepresenteerd als redelijk mens, hij had hun sympathie gewonnen.)

Daarna, nadat hij zijn nieuwe kamer had gekregen, ging alles een beetje beter. Hij had tenminste de vrijheid om zijn sociale leven zonder remmingen in te richten. Hij had ontdekt dat hij een vorm van melancholie uitzond die aantrekkelijk was voor een bepaald type vrouw, van de semi-artistieke, door schade en schande wijs geworden soort die in groten getale aanwezig was op Martha Graham. Gulhartige, zorgzame, idealistische vrouwen, zo gedenkt Sneeuwman hen nu. Ze hadden zelf een aantal littekens, ze werkten aan de genezing daarvan. Eerst was Jimmy hun te hulp gesneld: hij was teerhartig, zo had men hem verteld, en buitengewoon ridderlijk. Hij slaagde erin hun de pijnlijke verhalen te ontworstelen, en trad dan zelf op als kompres. Algauw echter werd dat proces omgekeerd, en dan was hij niet meer degene die verbanden aanlegde – hij werd zelf verbonden. Die vrouwen begonnen te begrijpen hoe gebroken hij was, ze wilden hem helpen een perspectief op het leven te ontwikkelen, ze wilden hem toegang geven tot de positieve aspecten van zijn eigen spiritualiteit. Ze zagen hem als een creatief project: het ruwe materiaal – Jimmy in zijn huidige sombere vorm; het eindproduct – blije Jimmy.

Jimmy liet hen hun gang gaan. Zij werden erdoor opgevrolijkt, ze kregen het gevoel nuttig te zijn. Het was roerend, zo ver als ze bereid waren te gaan. Zou dít hem gelukkig maken? Of dát? Nou, wat dacht je dan híervan? Maar hij zorgde er wel voor dat hij nooit permanent minder melancholiek werd. Als dat gebeurde, zouden zij een of andere beloning verwachten, of op zijn minst een resultaat; ze zouden een volgende stap eisen, en dan een gelofte. Maar waarom zou hij zo stom zijn die grauwe regendagachtige houding op te geven – de schemerige essentie, het nevelige aureool dat hen oorspronkelijk had aangetrokken?

‘Ik ben een hopeloos geval,’ zei hij tegen hen. ‘Ik ben emotioneel dyslectisch.’ Hij zei ook tegen hen dat ze beeldschoon waren, en dat ze hem opwonden. Dat was de waarheid, daar was geen woord van gelogen, dat meende hij altijd. Hij zei ook tegen hen dat alle eventuele verwachtingen die ze koesterden, verspilde moeite zouden zijn – hij was een emotionele stortplaats, en ze moesten maar genieten van het hier en nu.

Vroeg of laat klaagden ze dan dat hij weigerde de dingen serieus te nemen. Terwijl ze begonnen waren met de mededeling dat hij wat luchthartiger moest worden. Wanneer hun energie ten slotte verminderde en het huilen begon, zei hij tegen hen dat hij van hen hield. Hij zorgde ervoor dat hij dat zei met een stem zonder hoop: liefde zijnerzijds was een gifpil, het was toxisch voor de spiritualiteit, het zou hen wegvoeren naar de schemerige diepten waarin hijzelf gevangenzat, en juist omdat hij hen zo liefhad, wilde hij hen voor onheil behoeden, dat wilde zeggen: buiten zijn kapotte leven. Enkelen doorzagen hem – Word eens volwassen, Jimmy! – maar over het geheel genomen werkte het fantastisch.

Hij was altijd treurig wanneer ze de benen namen. Hij had een hekel aan de fase dat ze kwaad op hem werden, hij raakte overstuur van de woede van iedere vrouw, maar wanneer ze eenmaal hun geduld met hem verloren hadden, wist hij dat het voorbij was. Hij vond het vreselijk om in de steek gelaten te worden, al had hij het zelf daarop laten aankomen. Algauw echter zou zich een andere vrouw met intrigerende kwetsbaarheden aandienen. Het was een kwestie van simpele overvloed.

Maar het was geen kwestie van liegen, zijnerzijds, niet aan één stuk door. Hij had die vrouwen echt lief, op zijn manier. Hij wilde echt dat ze zich beter gingen voelen. Het probleem was alleen dat hij zo’n geringe aandachtsspanne had.

‘Schurk dat je bent,’ zegt Sneeuwman hardop. Een mooi woord, schurk; een van de gouwe ouwes.

Ze wisten natuurlijk af van het schandaal van zijn moeder, die vrouwen. Boze geruchten reiken ver en vinden een hartelijk welkom. Sneeuwman schaamt zich bij de herinnering hoe hij dat verhaal had gebruikt – een kleine verwijzing hier, een aarzeling daar. Algauw begonnen die vrouwen hem te troosten, en hij wentelde zich in hun medeleven, lag erin te weken, masseerde zich ermee. Het was een complete kuuroordervaring.

Tegen die tijd had zijn moeder de status van een mythisch wezen verworven, iets wat het menselijke te boven ging, met donkere vleugels en ogen die brandden als Gerechtigheid, en met een zwaard. Als hij vertelde dat ze Killer de konunk van hem had gestolen, kon hij meestal wel een paar traantjes verwachten, niet van hemzelf, maar van zijn toehoorsters.

Wat heb je toen gedaan? (Wijdopen ogen, tikje van hand op arm, meelevende blik.)

Ach, je weet wel. (Schouderophalen, andere kant uit kijken, over wat anders beginnen.)

Het was niet allemaal toneelspel.

Alleen Oryx was niet onder de indruk geweest van die schrikwekkende, gevederde moeder van hem. O, is je moeder ergens anders heen gegaan, Jimmy? Jammer. Misschien had ze goede redenen. Heb je daar wel eens aan gedacht? Oryx had geen medelijden met hem gehad, en ook niet met zichzelf. Ze was niet ongevoelig – integendeel. Maar ze weigerde te voelen wat hij wilde dat ze voelde. Was dat het geweest – dat hij van haar nooit had kunnen krijgen wat de anderen hem zo vlot hadden geschonken? Was dat haar geheim?

Aspergers Universiteit

Crake en Jimmy hadden per e-mail contact gehouden. Jimmy klaagde over Martha Graham op een manier die naar hij hoopte amusant was, waarbij hij zijn professoren en medestudenten voorzag van ongewone en kleinerende adjectieven. Hij beschreef het dieet van gerecycled botulisme en salmonella, stuurde lijstjes van de verschillende meerpotige beestjes die hij in zijn kamer had gevonden, jammerde over de slechte kwaliteit van de stemmingsbeïnvloedende middelen die in het naargeestige winkelcentrum voor de studenten te koop waren. Uit zelfbescherming hield hij de verwikkelingen van zijn seksleven verborgen, afgezien van wat hij beschouwde als een minimum aan toespelingen. (Deze trienen kunnen dan misschien niet tot tien tellen, maar ja, wie heeft rekenkunde nodig in de koffer? Zolang ze maar denken dat het tien is, haha, grapje.)

Hij vond dat hij wel wat mocht opscheppen, want dit leek – op grond van aanwijzingen die hij tot die tijd had gekregen – het enige terrein waarop hij Crake overtrof. In HelthWyzer was Crake niet direct seksueel actief geweest. Meisjes had hij afgeschrikt. Goed, hij had een paar bezetenen aangetrokken, meisjes die dachten dat hij over het water kon lopen en die hem achterna waren gelopen en hem zwijmelende, aanbiddende e-mails hadden gestuurd en gedreigd hadden hun polsen door te snijden, om hem. Misschien had hij zelfs wel eens met hen geslapen; maar hij had hun nooit aandacht geschonken. Verliefdheid had weliswaar een gewijzigde lichaamschemie tot gevolg en bestond dus echt, maar dat was een door hormonen veroorzaakt waandenkbeeld, volgens hem. Bovendien was het vernederend, want je kwam erdoor in het nadeel, het gaf het liefdesobject te veel macht. Wat de seks als zodanig betrof – daar ontbrak het aan zowel uitdaging als nieuwigheid, en over het geheel genomen was het een uiterst onvolmaakte oplossing voor het probleem van de overdracht van genen tussen de generaties.

De meisjes die Jimmy om zich had verzameld, hadden Crake meer dan een beetje een griezel gevonden, en het had Jimmy een superieur gevoel gegeven wanneer hij hem verdedigde. ‘Hij is oké, hij leeft alleen op een andere planeet,’ zei hij dan meestal.

Maar hoe kon hij iets te weten komen over Crakes momentele situatie? Crake vertelde maar weinig kleine feitjes over zichzelf. Had hij een kamergenoot, een vriendin? Die noemde hij nooit, maar dat wilde niets zeggen. Zijn e-mailbeschrijvingen gingen over de faciliteiten van de campus, die indrukwekkend waren – een wonderbaarlijk rijke hoeveelheid apparatuur voor biologisch onderzoek – en, tja, wat nog meer? Wat hád Crake eigenlijk te vertellen in zijn zakelijke eerste berichten uit het Watson-Crick Institute? Sneeuwman kan het zich niet herinneren.

Wél hadden ze tweemaal een langdurig spelletje schaak gespeeld, twee zetten per dag. Jimmy was inmiddels beter in schaken geworden; het was gemakkelijker zonder de afleiding van Crakes aanwezigheid – die zat altijd met zijn vingers te trommelen en in zichzelf te neuriën, alsof hij al dertig zetten verder was en geduldig wachtte tot Jimmy’s schildpadhersenen toekwamen aan het volgende torenoffer. Ook had Jimmy grootmeesters en beroemde partijen uit het verleden kunnen opzoeken op diverse Netprogramma’s, tussen de zetten door. Niet dat Crake dat niet óók deed.

Na vijf, zes maanden werd Crake iets minder gespannen. Hij moest harder werken dan op de school van HelthWyzer, schreef hij, want er was veel meer concurrentie. Watson-Crick stond onder de studenten bekend als Aspergers Universiteit, vanwege het hoge percentage aan eigenaardige lieden die daar door de gangen wandelden en huppelden en strompelden. Halfautistisch, genetisch uitgedrukt; eensporige hersenen met tunnelvisie, een opvallende mate van sociale onhandigheid – dit waren niet van die piekfijn geklede kerels – en gelukkig voor allen die daar studeerden een grote verdraagzaamheid jegens lichtelijk afwijkend sociaal gedrag.

Meer dan op HelthWyzer? vroeg Jimmy.

Vergeleken met hier was HelthWyzer pliebland, antwoordde Crake. Daar waren het kamerbrede NT’s.

NT’s?

Neurotypicals.

En dat betekent?

Dat het gen voor genie ontbreekt.

En, ben jij een neurotypical? vroeg Jimmy de week daarna, nadat hij tijd had gehad daarover na te denken. En ook om zich bezorgd af te vragen of hijzelf een neurotypical was, en zo ja, was dat dan nu slecht, in de gestalte van Crake? Hij vermoedde dat hij dat was, en dat het inderdaad zo was.

Maar Crake had nooit antwoord op die vraag gegeven. Dat deed hij altijd: als er een vraag was waarop hij niet wenste in te gaan, deed hij of die nooit gesteld was.

Je zou de tent hier eens moeten komen bekijken, zei hij eind oktober in hun eerste jaar tegen Jimmy. Gun jezelf een grootse ervaring. Ik zal doen of je mijn saaie normale neef bent. Kom de week van Thanksgiving hier logeren.

Het alternatief voor Jimmy was kalkoen met de kalkoenen van de oudereenheid, grapje, haha, (…), antwoordde Jimmy, en daar had hij geen zin in; dus nam hij het aanbod graag aan. Hij zei bij zichzelf dat hij een echte vriend was en Crake een gunst bewees, want wie had die eenzame Crake te bezoeken in zijn vakanties, afgezien van zijn saaie oude australopithecusachtige niet-echte-oom Oom Pete? Hij had echter ook gemerkt dat hij Crake miste. Hij had hem nu al meer dan een jaar niet meer gezien. Hij vroeg zich af of Crake veranderd was.

Jimmy moest voor het begin van de vakantie een paar scripties inleveren. Die had hij natuurlijk op het Net kunnen aankopen – Martha Graham was berucht om de laksheid bij de beoordeling, en plagiaat was daar een huisnijverheid – maar hij had zijn standpunt daarover bepaald. Hij zou zijn eigen scripties schrijven, hoe excentriek dat ook leek; een idee dat het goed deed bij het type vrouwen op Martha Graham. Die hielden wel van een snufje oorspronkelijkheid en risico en intellectuele trots.

Om diezelfde reden was hij uren gaan doorbrengen tussen de meer obscure boekenplanken van de bibliotheek, waar hij mysterieuze kennis opspoorde. Betere bibliotheken, van instituten met meer geld, hadden al lang geleden hun echte boeken verbrand en alles op cd-rom vastgelegd, maar Martha Graham liep op dat punt achter, zoals op alle andere punten. Met op zijn neus een masker tegen de schimmels graasde Jimmy tussen de planken vol uiteenvallend papier, waarin hij willekeurig zijn weg zocht.

Voor een deel werd hij gedreven door koppigheid, wrok zelfs. Het systeem had hem ingedeeld bij het uitschot, en wat hij studeerde werd – op het niveau van de mensen die beslissingen namen, die echte macht bezaten – beschouwd als archaïsche tijdverspilling. Goed dan, hij zou zich verdiepen in het overbodige, als doel op zichzelf. Hij zou de kampioen van het nutteloze worden, een verdediger en behoeder. Wie had ook weer gezegd dat alle kunst totaal nutteloos was? Jimmy kon het zich niet herinneren, maar hoera voor die persoon, wie het ook geweest was. Hoe meer een boek verouderd was, des te gretiger voegde Jimmy het toe aan zijn inwendige verzameling.

Hij stelde ook lijsten samen van oude woorden – woorden met een precisie en een suggestiviteit die niet meer zinvol toegepast konden worden in de wereld van heden, wereld van heen, zoals Jimmy het soms opzettelijk spelde in zijn scripties. (Tikfout, noteerden de profs dan, zodat je kon zien hoe zorgvuldig ze waren.) Hij leerde die aloude zegswijzen uit zijn hoofd, verwerkte ze handig in zijn gesprekken: wielensmid, magneet, zwaarmoedig, onvermurwbaar. Hij had merkwaardig tedere gevoelens voor die woorden ontwikkeld, alsof het kinderen waren die in een bos te vondeling gelegd waren, en alsof het zijn plicht was hen te redden.

Een van zijn scripties – voor het college Toegepaste Retoriek – droeg de titel ‘Zelfhulpboeken van de twintigste eeuw: hoe hoop en vrees werden uitgebuit’, en daaraan ontleende hij een massa interessante conversatie voor in de studentenpubs. Hij citeerde zomaar wat titels – Verbeter je zelfbeeld; Het twaalfstappenplan voor hulp bij zelfmoord; Hoe maak je vrienden en beïnvloed je anderen; Vlak achterwerk in vijf weken tijd; Je kunt echt alles krijgen; Bezoek ontvangen zonder dienstmeisje; Rouwverwerking voor sukkels – en de mensen om hem heen schaterden dan van het lachen.

Hij had nu weer een vriendenkring: dat genoegen had hij herontdekt. O Jimmy, doe nog eens Cosmetische Chirurgie voor Iedereen! Doe eens Spreek je Innerlijke Kind aan! Doe eens Totaal Vrouw-Zijn! Doe eens Fok Beverratten voor Plezier en Winst! Doe eens Het Overlevingsboek van Afspraakjes en Seks! En Jimmy, altijd klaar om op te treden, deed wat ze vroegen. Soms verzon hij niet-bestaande titels – Genezing van Diverticulitis door Zang en Gebed was een van zijn beste creaties –, en niemand merkte daar iets van.

Later had hij dat onderwerp tot zijn afstudeerscriptie bewerkt. Hij had er ‘met lof’ voor gekregen.

Er was een supersnelle treinverbinding tussen Martha Graham en Watson-Crick, met maar één overstap. Jimmy had tijdens de reis van drie uur voornamelijk uit het raam zitten kijken naar de plieblands waar ze doorheen kwamen. Rijen sjofele woningen; flatgebouwen met minuscule balkons waaraan was te drogen hing; fabrieken waar rook uit de schoorstenen wolkte; grindgroeven. Een enorme berg afval naast wat hij aanzag voor een verbrandingsapparaat. Een winkelcentrum als bij HelthWyzer, met alleen auto’s op de parkeerplaats in plaats van elektrische golfkarretjes. Een straat met neonverlichting, met bars en hoerenkasten en wat eruitzag als een archeologische bioscoop. Hij ving een glimp op van een paar caravankampen, en vroeg zich af hoe het was om daarin te wonen: alleen al het denken daarover maakte hem lichtelijk duizelig, zoals hij zich een woestijn voorstelde, of de zee. Alles in de plieblands leek zo grenzeloos, zo poreus, zo doordringbaar, zo wijdopen. Zo prijsgegeven aan het toeval.

Men zei in de Compounds altijd dat er in de plieblands nooit iets van betekenis plaatsvond, afgezien van in- en verkoop: van geestesleven was geen sprake. In- en verkoop, plus een heleboel criminaliteit; maar in Jimmy’s ogen was het daar mysterieus en opwindend, daar aan de andere kant van de veiligheidshekken. En ook gevaarlijk. Hij zou niet weten hoe hij daar moest handelen, hij zou niet weten hoe hij zich daar hoorde te gedragen. Hij zou niet eens weten hoe hij een meisje moest oppikken. Ze zouden hem in een mum van tijd op zijn kop zetten. Ze zouden zijn hoofd losschudden. Ze zouden hem uitlachen. Hij zou veevoer zijn.

De controle bij het betreden van Watson-Crick was heel grondig, anders dan die rommelige schertsvertoning op Martha Graham: ze moesten daar bang zijn geweest dat een of andere fanatiekeling zich naar binnen drong en de beste hersens van deze generatie opblies, waardoor het een of ander zware schade zou worden toegebracht. Er waren tientallen mannen van CorpSeCorps, compleet met spuitpistolen en gummistokken; ze droegen de insignes van Watson-Crick, maar je kon zien wie ze in werkelijkheid waren. Ze maakten een afdruk van Jimmy’s iris en controleerden die, en vervolgens namen twee knorrige gewichtheffers hem terzijde voor een ondervraging. Zodra dat gebeurde, wist hij waarom dat was.

‘Heb je je weggelopen moeder nog gezien?’

‘Nee,’ zei hij, naar waarheid.

‘Heb je van haar gehoord? Ben je opgebeld, heb je nog een prentbriefkaart ontvangen?’ Ze volgden dus nog steeds zijn gewone post. Al die prentbriefkaarten waren waarschijnlijk opgeslagen in hun computers; plus zijn tegenwoordige verblijfplaats – dat was de reden waarom ze niet hadden gevraagd waarvandaan hij hierheen was gekomen.

Alweer nee, zei hij. Ze hadden hem aan de monitor voor neurale impulsen verbonden, zodat ze wisten dat hij niet loog; ze moesten ook geweten hebben dat die vraag hem treurig stemde. Hij stond op het punt te zeggen: En als ik wél wat had ontvangen, gorilla, zou ik het je niet vertellen, maar hij was inmiddels oud genoeg om te weten dat niemand daar wat mee opschoot, en dat hij dan waarschijnlijk op de volgende supersnelle trein gezet zou worden, terug naar Martha Graham, of erger.

‘Weet je wat ze de laatste tijd doet? Met wie ze omgaat?’

Dat wist Jimmy niet, maar hij had het idee dat ze zelf misschien iets wisten. Ze begonnen echter niet over die Happicuppa-demonstratie in Maryland, dus misschien waren ze minder goed geïnformeerd dan hij gevreesd had.

‘Waarom ben je hierheen gekomen, jongen?’ Nu begon het hun te vervelen. Het belangrijkste onderdeel was voorbij.

‘Ik kom een oude vriend bezoeken, in de Thanksgiving-vakantie,’ zei Jimmy. ‘Een vriend van school in HelthWyzer. Hij studeert hier. Ik ben uitgenodigd.’

Hij noemde de naam, en gaf het bezoeknummer op dat Crake hem had toegezonden.

‘Wat voor student? Wat studeert hij?’

‘Transgenetica,’ zei Jimmy.

Ze zochten het bestand op om het te controleren, fronsten hun wenkbrauwen, leken redelijk onder de indruk. Toen belden ze met hun mobieltje, alsof ze hem niet helemaal hadden geloofd. Wat moest een horige als hij hier, op bezoek bij de adel? leek hun houding te zeggen. Ten slotte echter lieten ze hem door, en daar was Crake in zijn donkere kleren zonder merknaam, ouder en magerder en ook verzorgder dan ooit, hangend over het hek bij de uitgang, grijnzend.

‘Hé, hallo, kurknoot,’ zei Crake, en Jimmy werd door nostalgie overvallen, als door plotselinge honger. Hij was zo blij Crake te zien dat hij bijna in tranen uitbarstte.

Wolvijnen

Vergeleken met Martha Graham was Watson-Crick een paleis. Bij de entree stond een bronzen beeld van de mascotte van het Institute, de speitgin – een van de eerste geslaagde recombinaties, uitgevoerd in Montreal omstreeks de eeuwwisseling, een geit gekruist met een spin om hooggevoelige spinzijdendraden in de melk te produceren. Die werden tegenwoordig vooral gebruikt voor kogelvrije vesten. Het CorpSeCorps zwoer bij dat spul.

Het uitgestrekte terrein binnen de veiligheidsmuur was prachtig aangelegd: dat was het werk, zei Crake, van de JigScape-faculteit. De studenten Botanische Transgenetica (Ornamentele Afdeling) hadden een hele reeks tropische mengvormen gecreëerd, bestand tegen droogte en overstroming, met bloemen of bladeren in felle tinten, chromaatgeel en vuurrood en fosforescerend blauw en neonpaars. De paden, heel anders dan die afbrokkelende betonnen platen op Martha Graham, waren glad en breed. Studenten en docenten reden daarover in hun elektrische golfkarretjes.

Enorme namaakrotsen, vervaardigd van een combomatrix van gerecyclede plastic flessen en plantaardig materiaal van reuzenboomcactussen en diverse rotsplanten – levende stenen die tot de mesembryanthemaceae behoorden – rezen hier en daar op. Het was een gepatenteerd proces, zei Crake, oorspronkelijk op Watson-Crick ontwikkeld en nu een aardig goudmijntje. De namaakrotsen zagen eruit als echte rotsen, maar wogen minder; en dat niet alleen – ze hielden water vast tijdens vochtige perioden, en lieten dat verdampen in tijden van droogte, dus werkten ze als natuurlijke grassproeiers. Rockulators, zo luidde de merknaam. Je moest ze alleen mijden tijdens zware regenval, want dan konden ze wel eens exploderen.

De meeste nadelen waren inmiddels wel weggenomen, zei Crake, en elke maand verschenen er nieuwe variëteiten. Het studententeam dacht nu aan de ontwikkeling van iets wat ze het ‘Mozesmodel’ noemden, voor betrouwbare drinkwatervoorziening in zware tijden. Sla Maar met de Roede, dat was de voorgestelde slogan.

‘Hoe werken die dingen?’ vroeg Jimmy, die probeerde niet te laten merken hoezeer hij onder de indruk was.

‘Dat moet je mij niet vragen,’ zei Crake. ‘Ik doe geen NeoGeologie.’

‘En die vlinders – zijn die ook recent?’ vroeg Jimmy na een tijdje. De vlinders waarnaar hij keek, hadden vleugels ter grootte van pannenkoeken en waren knalroze, en ze verdrongen zich over een van die paarse struiken.

‘Je bedoelt, komen ze in de natuur voor of zijn ze door mensenhand gemaakt? Met andere woorden zijn ze echt of nep?’

‘Mhm,’ zei Jimmy. Hij had geen zin in een gesprek met Crake over wat is echt.

‘Je weet toch dat mensen hun haar laten verven, of hun tanden laten vervangen? Of vrouwen, die hun tieten laten vergroten?’

‘Ja?’

‘Nadat zoiets gebeurd is, zien ze er zo uit in het echt. Hoe, dat doet er niet meer toe.’

‘Maar neptieten voelen nooit als echte tieten,’ zei Jimmy, die meende daar wel wat van af te weten.

‘Als je kunt voelen dat ze nep zijn,’ zei Crake, ‘dan is het niet goed gedaan. Deze vlinders vliegen, ze paren, ze leggen eitjes, en daar komen rupsen uit.’

‘Mhm,’ zei Jimmy opnieuw.

Crake had geen kamergenoot. Wat hij wél had, was een suite, in houttinten, met blinden die elektrisch werkten en een airco die het echt deed. Er was een grote slaapkamer, een afgesloten bad- en doucheruimte, een woon-eetkamer met een uittrekdivan – daar zou Jimmy slapen, zei Crake – en een werkkamer met ingebouwd geluidssysteem en alle mogelijke computerapparatuur. Ook was er een dienstmeisje, en ze haalden je wasgoed op en brachten het weer terug. (Jimmy werd somber van die mededeling, want op Martha Graham moest hij zijn eigen was doen, waarvoor hij rammelende, hijgende wasmachines moest gebruiken, en drogers waarin je kleren verbrandden. Je moest er plastic munten in doen, want de apparaten waren regelmatig opengebroken toen ze nog op munten werkten.)

Crake had ook een aardig keukentje. ‘Niet dat ik veel met de magnetron doe,’ zei Crake. ‘Alleen voor snacks. We eten meestal in de eetzaal. Elke faculteit heeft er een.’

‘Hoe is het eten hier?’ vroeg Jimmy. Hij voelde zich steeds meer een holbewoner. Wonend in een grot, strijdend tegen parasieten, knagend op een bot.

‘Ach, het is eten,’ zei Crake onverschillig.

Op de eerste dag bezochten ze een paar van de wonderen van Watson-Crick. Crake was in alles geïnteresseerd – in alle projecten die gaande waren. Hij zei almaar ‘Een golf van de toekomst’, wat na de derde keer knap irritant begon te worden.

Eerst gingen ze naar Décor Botanicals, waar een team van vijf ouderejaars bezig was met de ontwikkeling van Slim Behang, dat aan de wanden van je kamer van kleur zou veranderen overeenkomstig je stemming. In dat behang – zo vertelden ze Jimmy – zat een gemodificeerde vorm van Kirilian-energiegevoelige algen, samen met een onderlaag van algenvoer, maar er waren nog wat probleempjes op te lossen. Het behang overleefde niet lang bij vochtig weer, omdat het dan al het voer opvrat en grijs werd; ook kon het niet het verschil opmerken tussen kwijlende lust en moordlustige woede, zodat het een erotische roze kleur vertoonde terwijl je eigenlijk behoefte had aan een schemerig groenachtig rood dat de haarvaten deed barsten.

Dat team werkte ook aan een set badhanddoeken die zich ongeveer op dezelfde manier zou gedragen, maar ze hadden de fundamentele problemen van zeewezens nog niet opgelost: wanneer algen vochtig worden, zetten ze uit en beginnen ze te groeien, en de proefpersonen hadden het tot dusver niet zo leuk gevonden om te zien hoe hun handdoeken van de avond tevoren waren opgeblazen tot rechthoekige marshmallows, en over de vloer van de badkamer schuifelden.

‘Een golf van de toekomst,’ zei Crake.

Vervolgens gingen ze naar NeoAgriculturals. AgriCouture was hun bijnaam onder de studenten. Ze moesten biopakken aantrekken voordat ze naar binnen mochten, en hun handen wassen en neusmaskers dragen, want wat ze te zien zouden krijgen, was nog niet biovorm-gecontroleerd, althans niet helemaal. Een vrouw met een lach als Woody Woodpecker leidde hen door de gangen.

‘Dit is het nieuwste van het nieuwste,’ zei Crake.

Wat ze zagen was een groot, bolvormig ding dat overdekt leek met gestippelde witachtig-gele huid. Daaruit kwamen twintig dikke, vlezige buizen, en aan het uiteinde van elke buis groeide weer zo’n bolvormig iets.

‘Wat is dat in vredesnaam?’ zei Jimmy.

‘Dat zijn kippen,’ zei Crake. ‘Onderdelen van kippen. Alleen de filets, in dit geval. Ze hebben ook apparaten die gespecialiseerd zijn op drumsticks, twaalf per groei-eenheid.’

‘Maar er zijn helemaal geen koppen,’ zei Jimmy. Hij begreep het principe wel – hij was per slot van rekening groot geworden met sus multiorganifer –, maar dit ding ging te ver. De varkuiven van zijn kindertijd hadden tenminste nog een kop gehad.

‘Dat is de kop, daar in het midden,’ zei de vrouw. ‘Daar bovenaan gaat een bek open, daarin doen ze de voedingsstoffen. Geen ogen of snavel of wat dan ook, die hebben ze niet nodig.’

‘Dit is gruwelijk,’ zei Jimmy. Dit ding was een nachtmerrie. Het leek op een knol van dierlijke proteïne.

‘Je moet je de bouw van het lichaam van de zeeanemoon voorstellen,’ zei Crake. ‘Dat helpt.’

‘Maar wat dénkt dat ding?’ zei Jimmy.

De vrouw liet haar vrolijke woodpeckersjodel horen en legde uit dat ze alle hersenfuncties die niets te maken hadden met spijsvertering, assimilatie en groei, hadden verwijderd.

‘Het is een soort mijnworm van kip,’ zei Crake.

‘Er zijn geen extra groeihormonen nodig,’ zei de vrouw, ‘het hoge groeitempo is ingebouwd. Binnen twee weken krijg je kipfilets – en dat is drie weken eerder dan de meest efficiënte megakippenfarm met weinig verlichting tot dusver heeft kunnen leveren. En die gekken van de dierenbescherming zullen er niets van kunnen zeggen, want dit ding voelt geen pijn.’

‘Die lui daar zullen grote winst maken,’ zei Crake toen ze daar vertrokken waren. De studenten van Watson-Crick kregen de helft van de royalty’s van alles wat daar uitgevonden werd. Crake zei dat dat geweldig werkte. ‘Ze denken erover dat spul “ChickieNobs” te noemen.’

‘Zijn ze al op de markt?’ vroeg Jimmy, die zich wee voelde. Hij kon zich niet voorstellen een ChickieNob te eten. Het zou zijn als het eten van een grote wrat. Maar misschien zou je, net als bij die borstimplantaten – de goede dan – het verschil niet kunnen zien.

‘Ze hebben het transport al geregeld,’ zei Crake. ‘Investeerders staan bij hen in de rij. Ze kunnen goedkoper werken dan wie ook.’

Jimmy begon zich te ergeren aan de manier waarop Crake hem aan anderen voorstelde – ‘Dit is Jimmy, de neurotypical’ – maar hij wist wel dat hij dat niet mocht laten merken. Toch was het net zoiets als wanneer hij hem een Cro-Magnon of zo had genoemd. Straks zouden ze hem nog in een kooi stoppen, hem bananen voeren en met veeprikkers bewerken.

Ook was hij niet onder de indruk van de beschikbare vrouwen op Watson-Crick. Misschien waren ze niet eens beschikbaar: ze leken wel andere dingen aan hun hoofd te hebben. Jimmy’s schaarse pogingen tot flirten leverden wat verbaasde blikken op – verbaasd en bepaald niet op een aangename manier, alsof hij op hun vloerkleed had gepiest.

Gezien hun slonzigheid, hun nonchalante benadering van de persoonlijke hygiëne en make-up, hadden ze eigenlijk moeten flauwvallen van zo veel aandacht. Houthakkershemden waren hun avondkleding, hun kapsels waren niet bepaald hun mooiste schoonheid: veel van hen zagen eruit alsof ze zichzelf met de keukenschaar hadden bewerkt. Als groep herinnerden ze hem aan Bernice, de veganistische pyromane met de God’s Gardeners-T-shirts. Het type-Bernice was op Martha Graham een uitzondering, want de meisjes daar probeerden de indruk te wekken dat ze danseressen of actrices of zangeressen of artiestes of conceptuele fotografen of iets anders artistieks waren, of geweest waren of zouden kunnen worden. Elegantie was hun doel, stijl hun spelletje, los van de vraag of ze het goed speelden of niet. Hier echter was het Bernice-uiterlijk regel, alleen waren er weinig religieuze T-shirts. Meer gebruikelijk waren shirts met ingewikkelde wiskundige vergelijkingen erop, die gegrinnik wekten bij degenen die ze konden ontcijferen.

‘Wat staat er op dat T-shirt?’ vroeg Jimmy toen hij genoeg kreeg van die ervaringen – high fives onder elkaar, terwijl hij erbij stond met het domme gezicht van iemand wiens zakken zojuist gerold waren.

‘Dat meisje is natuurkundige,’ zei Crake, alsof dat alles verklaarde.

‘Ja, en?’

‘Nou, haar T-shirt gaat over de elfde dimensie.’

‘Wat is daar zo grappig aan?’

‘Dat is ingewikkeld,’ zei Crake.

‘Stel me op de proef.’

‘Dan moet je op de hoogte zijn van de dimensies en van de manier waarop ze allemaal verborgen zouden zitten binnen de dimensies die we kennen.’

‘En?’

‘Het gaat zo’n beetje van: ik kan je uit deze wereld halen, maar de route daarheen is maar een paar nanoseconden lang, en de manier om die nanoseconden te meten bestaat niet in ons ruimtekader.’

‘En dat wordt allemaal uitgedrukt in symbolen en cijfers?’

‘Niet met zo veel woorden.’

‘O.’

‘Ik heb niet beweerd dat het geestig was,’ zei Crake. ‘Het zijn natuurkundigen. Alleen voor hén is het geestig. Maar je wilde het weten.’

‘Dus eigenlijk zegt ze iets van dat ze het samen goed zouden vinden als hij maar het juiste soort pik had, wat niet het geval is?’ zei Jimmy na diep nadenken.

‘Jimmy, je bent geniaal,’ zei Crake.

‘Hier zijn we bij BioDefences,’ zei Crake. ‘Laatste halte, dat beloof ik.’ Hij kon merken dat Jimmy uitgeput raakte. Het draaide er eigenlijk om dat het hem te veel aan vroeger herinnerde. De laboratoria, de vreemde biovormen, die sociaal zo onhandige wetenschappers – ze leken te veel op zijn vroegere leven, zijn leven als kind. En daarheen wilde hij wel in de allerlaatste plaats terug. Dan zelfs nog liever Martha Graham.

Ze stonden voor een rij kooien. In elk ervan zat een hond. Ze waren van allerlei soort en omvang, maar allemaal staarden ze Jimmy aan met ogen vol liefde, en allemaal kwispelden ze met hun staart.

‘Een hondenasiel,’ zei Jimmy.

‘Niet helemaal,’ zei Crake. ‘Blijf buiten de reling, steek geen hand naar ze uit.’

‘Ze zien er heel vriendelijk uit,’ zei Jimmy. Hij voelde weer zijn oude verlangen naar een huisdier. ‘Zijn ze te koop?’

‘Het zijn geen honden, ze zien er alleen maar uit als honden. Het zijn wolvijnen – gefokt om anderen voor de gek te houden. Als je je hand uitsteekt om ze te aaien, bijten ze die af. Er zit een grote pitbullcomponent in.’

‘Waarom zou iemand een dergelijke hond construeren?’ zei Jimmy, en hij deed een stap achteruit. ‘Wie zou zo’n beest willen hebben?’

‘Het is iets van CorpSeCorps,’ zei Crake. ‘Een opdracht van die kant. Ze hebben er veel geld in gestoken. Ze willen ze loslaten in greppels of zo.’

‘Greppels?’

‘Ja, dat is beter dan een alarmsysteen – deze dieren zijn niet te ontwapenen. En er is ook geen mogelijkheid vriendschap met hen te sluiten, zoals bij echte honden.’

‘En als ze daar nou uit komen? Aan de rol gaan? Zich gaan voortplanten, zodat de populatie de pan uit rijst – zoals bij die grote groene konijnen?’

‘Dat zou inderdaad een probleem zijn,’ zei Crake. ‘Maar ze komen er niet uit. De natuur verhoudt zich tot dierentuinen als God tot kerken.’

‘En dat betekent?’ zei Jimmy. Hij lette niet zo goed op, hij maakte zich zorgen over die ChickieNobs en de wolvijnen. Waarom heeft hij het gevoel dat men hier over de schreef is gegaan, dat hier een grens is overschreden? Hoeveel is te veel? Hoever is te ver?

‘Die muren en tralies zijn er niet voor niets,’ zei Crake. ‘Niet om ons buiten te houden, maar om hen binnen te houden. In beide gevallen heeft de mensheid barrières nodig.’

‘Hen?’

‘De Natuur en God.’

‘Ik dacht dat je niet in God geloofde,’ zei Jimmy.

‘Ik geloof ook niet in de Natuur,’ zei Crake. ‘In elk geval niet met een hoofdletter N.’

Hypothetisch

‘En, heb je ook een vriendin?’ vroeg Jimmy op de vierde dag. Hij had met die vraag gewacht tot het juiste ogenblik. ‘Ik bedoel, er valt hier heel wat te kiezen.’ Dat wilde hij ironisch laten klinken. Hij kon zich niet zichzelf voorstellen in gezelschap van dat meisje met die Woody Woodpecker-lach, of van die meisjes met allemaal getallen op hun borst, maar hij kon zich ook niet van Crake voorstellen dat hij met een van die meisjes ging. Crake was daar te beminnelijk voor.

‘Niet als zodanig,’ zei Crake kortaf.

‘Hoe bedoel je, niet als zodanig? Heb je wel een meisje, maar is ze geen menselijk wezen?’

‘Paarvorming wordt in dit stadium niet aangemoedigd,’ zei Crake, en zijn stem klonk alsof hij uit een studentengids voorlas. ‘Er wordt van ons verwacht dat we ons op ons werk concentreren.’

‘Slecht voor je gezondheid,’ zei Jimmy. ‘Je zou iemand moeten zoeken.’

‘Kun jij makkelijk zeggen,’ zei Crake. ‘Jij bent de krekel, ik ben de mier. Ik kan geen tijd verspillen aan onproductief willekeurig onderzoek.’

Voor de eerste keer van hun levens vroeg Jimmy zich af – zou dat mogelijk zijn? – of Crake soms jaloers op hem was. Hoewel – misschien deed Crake alleen maar hooghartig; misschien had Watson-Crick geen goede invloed op hem. Wat is dan wel de super-cerebellum-triathlon ultralife missie? had Jimmy willen zeggen. Kun je je ertoe verwaardigen daar iets over te zeggen? ‘Ik zou het geen tijdverspilling noemen,’ zei hij in plaats daarvan, in een poging tot luchtigheid, ‘tenzij je natuurlijk geen succes hebt.’

‘Als je er echt behoefte aan hebt, kun je dat soort dingen regelen via de Studenten Service,’ zei Crake, ietwat stijfjes. ‘De prijs wordt afgetrokken van je beurs, net als onderdak en kostgeld. De werksters komen hierheen vanuit de plieblands, dat zijn vakmensen met een opleiding. Ze worden natuurlijk op ziekten onderzocht.’

‘Studenten Service? Dat meen je niet! Wát doen die?’

‘Het is logisch,’ zei Crake. ‘Als systeem vermijdt dit de omleiding van energie naar onproductieve kanalen, en onbehagen wordt uitgeschakeld. De vrouwelijke studenten krijgen natuurlijk hetzelfde aangeboden. Je kunt elke huidskleur krijgen, elke leeftijd – nou ja, bijna. Elk lichaamstype. Ze kunnen in alles voorzien. Als je homo bent of een soort fetisjist, regelen ze dat ook.’

Eerst dacht Jimmy dat Crake hem voor de gek hield, maar dat was niet het geval. Jimmy had hem graag willen vragen wat hij geprobeerd had – had hij wel eens iemand zonder benen gehad, bijvoorbeeld? Maar opeens leek een dergelijke vraag hem te opdringerig. En bovendien zou zoiets als spot kunnen worden opgevat.

Het eten in de eetzaal van Crakes faculteit was fantastisch – echte garnalen in plaats van de CrustaSoy die ze op Martha Graham kregen, en echte kip, vermoedde Jimmy, hoewel hij die had overgeslagen omdat hij die ChickieNobs niet kon vergeten; en er was iets wat veel leek op echte kaas, al zei Crake dat het afkomstig was van een soort groente, een nieuwe soort courgette waarmee ze proeven namen.

De toetjes bestonden voor een flink deel uit chocolade, echte chocolade. In de koffie zat veel echte koffie. Geen gebrande graanproducten, geen melasse erin verwerkt. Het was Happicuppa, maar wie kon dat wat schelen? En echt bier. Vaststond dat het bier echt was.

Dat alles was dus een aangename afwisseling na Martha Graham, hoewel Crakes medestudenten meestal het bestek negeerden en met hun vingers aten, en hun mond aan hun mouw afveegden. Jimmy was niet kieskeurig, maar dit was wel erg onsmakelijk. Bovendien praatten ze voortdurend, of er nu naar hen geluisterd werd of niet, en altijd over de ideeën die ze bezig waren uit te werken. Als ze er eenmaal achter kwamen dat Jimmy niet aan een space werkte – en zelfs dat hij op een opleiding zat die zij duidelijk als een modderpoel beschouwden – hadden ze geen enkele belangstelling meer voor hem. De andere studenten in hun eigen faculteit duidden ze aan als hun conspecifics, en alle andere menselijke wezens noemden ze nonspecifics. Dat was een vast grapje.

Dus voelde Jimmy geen verlangen om ’s avonds met hen rond te hangen. Hij vond het best daar in Crakes appartement, waar hij goedvond dat Crake hem versloeg met schaken of met Driedimensionaal Waco, of waar hij pogingen deed de koelkastmagneten van Crake te ontcijferen, voorzover ze niet vol cijfers en symbolen stonden. Watson-Crick was een koelkastmagneetcultuur: men kocht die dingen, ruilde ze, maakte ze zelf.

No Brain No Pain (met een groen hologram van een stel hersens).

Siliconsciousness.

I Wander from Space tot Space.

Wanna Meet a Meat Machine?

Take Your Time, Leave Mine Alone.

Kleine speitgin, wie heeft je geschapen?

Het Leven Experimenteert als een Spelende Konunk.

Ik denk, dus ik spam.

De juiste studie van de Mensheid is Alles.

Soms keken ze samen naar tv- of webprogramma’s, net als vroeger. Het Noodie News, hersenknetter, aliboeboe, en meer van dat troostvoer voor de ogen. Ze maakten popcorn in de magnetron, rookten wat van het versterkte weed dat de Botanische Transgenetica-studenten kweekten in een van de kassen; en dan kon Jimmy wel eens bewusteloos op de bank liggen. Toen hij eenmaal gewend was aan zijn status te midden van deze slimmeriken – niet meer dan die van een kamerplant – was het niet meer zo erg. Je moest je gewoon ontspannen en op tijd ademhalen, net als bij fitnesstraining. Nog maar een paar dagen, dan zou hij daar weer weg zijn. In die tussentijd was het altijd interessant te luisteren naar Crake, wanneer Crake alleen was, en wanneer hij in de stemming was om iets te zeggen.

Op de een na laatste avond zei Crake: ‘Ik wil je meenemen door een hypothetisch scenario.’

‘Mij best,’ zei Jimmy. In werkelijkheid was hij slaperig – hij had te veel popcorn en bier op – maar hij ging rechtop zitten en zette zijn oplettende gezicht, een kunstje dat hij op de middelbare school had aangeleerd. Hypothetische scenario’s waren dingen waar Crake dol op was.

‘Axioma: ziekte is niet productief. Als zodanig genereert dit geen producten, en dus ook geen geld. Hoewel het een excuus is voor heel veel activiteiten, doet het in financieel opzicht eigenlijk niets anders dan geld van de kant van zieken naar de gezonden loodsen. Van patiënten naar artsen, van cliënten naar handelaars in genezing. Een osmose van geld, zou je kunnen zeggen.’

‘Oké,’ zei Jimmy.

‘Stel nou dat je een instantie bent als HelthWyzer. Stel dat je je geld verdient aan geneesmiddelen en procedures die zieke mensen genezen, of – en beter nog – die het hun meteen al onmogelijk maken ziek te worden.’

‘Ja?’ zei Jimmy. Dat was allemaal niet hypothetisch: dat was wat HelthWyzer inderdaad deed.

‘Juist, wat zul je dan nodig hebben, vroeger of later?’

‘Nog meer geneeswijzen?’

‘Daarna.’

‘Hoe bedoel je: daarna?’

‘Nadat je alles wat een mens kan krijgen hebt genezen.’

Jimmy deed of hij nadacht. Het had geen zin echt te denken: het stond bij voorbaat vast dat Crake een of andere lateraal gevonden antwoord op zijn eigen vraag had.

‘Herinner je je de problemen van de tandartsen, nadat dat nieuwe mondwater in de handel kwam? Dat water dat de plaquebacteriën verving door goede bacteriën voor datzelfde ecologische milieu – namelijk je mond? Niemand had meer een vulling nodig, en een heleboel tandartsen zijn failliet gegaan.’

‘Dus?’

‘Dus zou je meer zieke mensen moeten hebben. Of anders – en dat zou op hetzelfde kunnen neerkomen – meer ziekten. Nieuwe en andere ziekten. Oké?’

‘Lijkt redelijk,’ zei Jimmy na even nadenken. Was ook echt zo. ‘Maar ontdekken ze niet al steeds nieuwe ziekten?’

‘Ze ontdekken ze niet,’ zei Crake. ‘Ze creëren ze.’

‘Wie doen dat?’ vroeg Jimmy. Saboteurs, terroristen, was dat wat Crake bedoelde? Het was algemeen bekend dat ze dat soort dingen deden, of probeerden te doen. Tot dusver hadden ze niet erg veel succes gehad: hun armzalige ziektetjes waren doodeenvoudig geweest, in termen van de Compound, en redelijk gemakkelijk te beheersen.

‘HelthWyzer,’ zei Crake. ‘Die doen dat al jaren. Er is een complete geheime unit die nergens anders aan werkt. En dan is er de distributie. Luister goed, dit is briljant. Ze stoppen de vijandige biovormen in hun vitaminepillen – dat goedkope, receptvrije merk van HelthWyzer, weet je wel? Ze hebben een echt elegant systeem uitgewerkt – ze plaatsen een virus binnen een draagbacterie, een kloon van E. coli, wordt niet verteerd, barst in de pylorus, en bingo! Willekeurige verdeling, natuurlijk, en ze hoeven er niet mee door te gaan – als ze dat deden, zouden ze betrapt worden, want zelfs in de plieblands hebben ze kerels die daarachter zouden kunnen komen. Maar als je eenmaal een vijandige biovorm onder de pliebpopulatie hebt gebracht, gaat het door de manier waarop de mensen daar leven vrijwel vanzelf verder. Natuurlijk ontwikkelen ze de antistoffen tegelijk met het effect van de bacteriën, maar die houden ze achter, ze praktiseren de economie van de schaarste, dus blijven hoge winsten gegarandeerd.’

‘Zit je dit te verzinnen?’ vroeg Jimmy.

‘De beste ziekten, vanuit zakelijk oogpunt,’ zei Crake, ‘zouden ziekten zijn die maar niet over gaan. In het ideale geval – voor maximale winst bedoel ik – moet de patiënt beter worden, of doodgaan net voordat al zijn of haar geld opraakt. Het is prachtig berekend.’

‘Dat zou echt doortrapt zijn,’ zei Jimmy.

‘Vond mijn vader ook,’ zei Crake.

‘Wist hij daarvan?’ Nu spitste Jimmy de oren.

‘Hij is erachter gekomen. Daarom hebben ze hem van een brug af geduwd.’

‘Wie hebben dat gedaan?’ vroeg Jimmy.

‘Tegen het verkeer in.’

‘Word je paranoïde of zo?’

‘Absoluut niet,’ zei Crake. ‘Het is de naakte waarheid. Ik ben doorgedrongen in mijn vaders e-mails voordat ze zijn computer door en door gereinigd hadden. Het bewijsmateriaal dat hij verzameld had, was daar allemaal te vinden. De tests die hij bij die vitaminepillen had gedaan. Alles.’

Jimmy voelde een koude rilling over zijn rug. ‘Wie weet dat jij dat weet?’

‘Raad eens aan wie hij het verteld heeft?’ zei Crake. ‘Aan mijn moeder en aan Oom Pete. Hij was van plan als klokkenluider op te treden via een ongrijpbare website – die dingen worden veel bekeken, de verkoop van alle vitaminesupplementen van HelthWyzer in de plieblands zou de grond in zijn geboord, en bovendien zou het hele plan naar de maan gaan. Het zou een financiële chaos hebben veroorzaakt. Denk eens aan het banenverlies. Hij wilde hen tevoren waarschuwen.’ Crake zweeg even. ‘Hij dacht dat Oom Pete er niets van wist.’

‘Tjonge,’ zei Jimmy. ‘Dus een van hen tweeën…’

‘Misschien allebei,’ zei Crake. ‘Oom Pete zou niet gewild hebben dat de eindresultaten bedreigd werden. Mijn moeder kan gewoon bang zijn geweest, had het gevoel: als mijn pa eraan ging, kon dat ook met haar gebeuren. Of misschien was het CorpSeCorps. Misschien heeft hij vreemd gedaan op zijn werk. Misschien was het gewoon controle. Hij had bij alles encryptie gebruikt, maar als ik daar kon inbreken, konden zij dat ook.’

‘Ontzettend gek,’ zei Jimmy. ‘Dus ze hebben je vader vermoord?’

‘Terechtgesteld,’ zei Crake. ‘Zo zouden zij het genoemd hebben. Ze zouden gezegd hebben dat hij op het punt stond een elegant concept te vernielen. Ze zouden gezegd hebben dat ze in het algemeen belang handelden.’

Ze zaten daar met hun tweeën. Crake staarde naar het plafond, bijna alsof hij het bewonderde. Jimmy wist niet wat hij verder moest zeggen. Woorden van troost zouden overbodig zijn.

Ten slotte zei Crake: ‘Waarom is jouw moeder eigenlijk verdwenen?’

‘Ik weet het niet,’ zei Jimmy. ‘Om allerlei redenen. Ik wil er niet over praten.’

‘Ik wil wedden dat jouw pa ook in iets dergelijks verwikkeld was. In een of andere zwendel, net als die van HelthWyzer. Ik wil wedden dat ze daarachter was gekomen.’

‘O, dat geloof ik niet,’ zei Jimmy. ‘Ik denk dat ze betrokken is geraakt bij een of andere groep van het God’s Gardeners-type. Een of andere groep halve garen. En trouwens, mijn vader zou nooit…’

‘Ik wil wedden dat ze begonnen door te krijgen dat ze ervan afwist.’

‘Ik ben erg moe,’ zei Jimmy. Hij geeuwde, en opeens was dat ook zo. ‘Ik denk dat ik maar eens naar bed ga.’

Extinctathon

Op de laatste avond zei Crake: ‘Heb je zin om Extinctathon te spelen?’

‘Extinctathon?’ zei Jimmy. Het duurde even, maar toen herinnerde hij het zich: dat saaie interactieve webspel met al die uitgestorven dieren en planten. ‘Wanneer hebben we dat gespeeld, vroeger? Het kan toch niet nog steeds actueel zijn?’

‘Het is nooit gestopt,’ zei Crake. Jimmy begreep wat hij bedoelde: Crake was nooit gestopt. Hij moest het in zijn eentje gespeeld hebben, al die jaren. Nou ja, hij was dwangmatig, dat was geen nieuws.

‘Hoe ziet je totaalscore er intussen uit?’ vroeg hij uit beleefdheid.

‘Als je eenmaal op drieduizend staat,’ zei Crake, ‘word je Grootmeester.’ En dat betekende dat Crake dat was, anders zou hij het niet gezegd hebben.

‘O, mooi,’ zei Jimmy. ‘En krijg je dan een prijs? De staart en beide oren?’

‘Ik zal je wat laten zien,’ zei Crake. Hij logde in op het web, vond de site, riep hem op. Daar verscheen de vertrouwde opening: EXTINCTATHON, geleid door MaddAddam. Adam heeft de levende dieren namen gegeven, MaddAddam geeft de dode namen. Speel je mee?

Crake klikte ‘Ja’, en gaf zijn codenaam op: Roodnek-Crake. Het kleine coelacantsymbool verscheen boven zijn naam – dat betekende Grootmeester. En toen verscheen er iets nieuws, een boodschap die Jimmy nooit eerder had gezien: Welkom Grootmeester Roodnek-Crake. Wil je een algemeen spel spelen of wil je tegen een andere Grootmeester spelen?

Crake klikte het tweede aan. Goed. Zoek je speelruimte. MaddAddam zal je daar ontmoeten.

‘Is MaddAddam dan iemand?’ vroeg Jimmy.

‘Het is een groep,’ zei Crake. ‘Of groepen.’

‘En wat doen ze dan, die MaddAddam?’ Jimmy voelde zich raar. Het was of je zat te kijken naar een of andere domme ouwe spionnen-dvd, James Bond of zo. ‘Afgezien van de schedels en de vachten bedoel ik.’

‘Kijk maar mee.’ Crake verliet Extinctathon, kraakte vervolgens een plaatselijke pliebbank en schoot vandaar naar wat eruitzag als een fabrikant van onderdelen voor zonneauto’s. Hij koos de afbeelding van een wieldop, die zich ontvouwde tot een file die HottTotts Pinups bleek te heten. De bestanden waren van data voorzien, zonder namen; hij koos een ervan, bracht die over naar een van zijn plompenbladen, gebruikte dat om naar een volgend blad over te springen, wiste zijn voetafdrukken, opende het bestand daar, downloadde een afbeelding.

Het was een foto van Oryx, zeven of acht jaar oud, naakt, afgezien van haar lintjes, haar bloemen. Het was de foto van de blik die ze hem had toegeworpen, die rechtstreekse, minachtende, veelbetekenende blik die hem zo getroffen had toen hij – hoe oud was? Veertien? Hij had die foto nog steeds, op papier uitgeprint, opgevouwen, diep verborgen. Dat was iets van hem alleen, die foto. Zijn eigen, persoonlijk bezit: zijn eigen schuldgevoel, zijn eigen schaamte, zijn eigen verlangen. Waarom had Crake die bewaard? Gestolen?

Jimmy had het gevoel dat hij in een hinderlaag was gelokt. Wat moet zij hier? wilde hij schreeuwen. Die foto is van mij! Geef terug! Hij stond in een rij verdachte personen, vingers wezen naar hem, gezichten keken hem nors aan, terwijl een of andere fanatieke kloon van Bernice zijn onderbroeken in de fik stak. Vergelding was ophanden, maar waarvoor? Wat had hij gedaan? Niets. Hij had alleen gekeken.

Crake ging naar het linkeroog van het meisje, klikte op de iris. Dat was een toegang: de speelruimte ging open.

Hallo, Grootmeester Crake. Tik pasnummer in.

Dat deed Crake. Er verscheen een nieuw zinnetje: Adam heeft de dieren namen gegeven. MaddAddam levert ze op maat.

Toen verscheen een reeks e-bulletins, met plaatsnamen en data – zo te zien afkomstig van CorpSeCorps, met de aantekening Alleen voor Veilige Adressen.

Een heel kleine parasitaire wesp was binnengedrongen in verscheidene ChickieNob-installaties, en had een gemodificeerde vorm van waterpokken meegebracht, afgestemd op de ChickieNob, en dodelijk. De installatie had verbrand moeten worden voordat de epidemie onder controle was gebracht.

Een nieuwe vorm van de gewone huismuis, die verslaafd was aan isolatie van elektrische bedrading, had Cleveland overvallen, waardoor een onvoorstelbaar groot aantal branden in woningen was ontstaan. Tegenmaatregelen werden nog beproefd.

De oogsten van Happicuppa-koffiebonen werden bedreigd door een nieuwe bonenkever die resistent bleek voor alle pesticiden.

Een miniatuur knaagdier dat elementen van zowel stekelvarken als bever bevatte, was in het noordwesten verschenen; het kroop onder de motorkap van geparkeerde automobielen en vernielde ventilatorriemen en versnellingsbakken.

De microbe die de teer in asfalt vrat, had verscheidene autowegen in zand veranderd. Alle snelwegen in het land waren gealarmeerd, en er was nu een quarantaine ingesteld.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg Jimmy. ‘Wie publiceert die dingen?’

De bulletins verdwenen, en er kwam een nieuwe mededeling. MaddAddam zoekt nieuwe initiatieven. Heb je een slim idee? Deel het met ons.

Crake typte: Sorry, onderbreking. Moet weg.

Goed, Grootmeester Roodnek-Crake. We zullen later verder praten. Crake sloot de computer af.

Jimmy voelde zich koud, een gevoel dat hem herinnerde aan de tijd dat zijn moeder was vertrokken: eenzelfde gevoel van het verbodene, van een openzwaaiende deur die op slot hoorde te zijn, van een stroom van geheime levens, onder de grond, in het donker vlak onder zijn voeten. ‘Waar ging dat allemaal over?’ vroeg hij. Misschien ging het nergens over, zei hij tegen zichzelf. Misschien had Crake alleen maar willen opscheppen. Het zou een ingewikkelde grap kunnen zijn, een bedenksel van Crake, een practical joke om hem bang te maken.

‘Dat weet ik niet precies,’ zei Crake. ‘Eerst dacht ik dat het alleen maar om weer zo’n getikt Dierenbevrijdingsfront ging. Maar er zit meer achter. Ik denk dat ze achter de machinerie aan zitten. Ze zitten achter het hele systeem aan, ze willen er een eind aan maken. Tot nu toe hebben ze niets met mensen uitgehaald, maar het is duidelijk dat ze daartoe in staat zijn.’

‘Daarmee hoor jij je niet te bemoeien!’ zei Jimmy. ‘Daar wil jij toch niet mee in verband gebracht worden! Ze zouden kunnen denken dat jij daar ook bij hoort. Stel dat je betrapt wordt? Dat eindigt met hersenknetter!’ Hij voelde nu echte angst.

‘Ik word niet betrapt,’ zei Crake. ‘Ik neem alleen maar een kijkje. Maar doe me een lol, en begin hier niet over wanneer je me een e-mail stuurt.’

‘Natuurlijk,’ zei Jimmy. ‘Maar waarom neem je zulke risico’s?’

‘Ik ben nieuwsgierig, dat is alles,’ zei Crake. ‘Ze hebben me de wachtkamer binnengelaten, maar verder nog niet. Ze moeten van de Compound zijn, of opgeleid in de Compound. Het zijn heel ingewikkelde biovormen die ze daar construeren. Ik denk niet dat een plieblander ooit zoiets zou kunnen.’ Hij wierp Jimmy een zijdelingse blik toe met zijn groene ogen – een blik (zo denkt Sneeuwman nu) die van vertrouwen sprak. Crake vertrouwde hem. Anders zou hij hem niet die verborgen speelruimte hebben laten zien.

‘Het zou een val van CorpSeCorps kunnen zijn,’ zei Jimmy. De Corpsmannen hadden de gewoonte dergelijke dingen op te zetten, om subversieve personen in de knop te breken. Wieden van de erwtenplantjes, zo had hij het wel eens horen noemen. Men zei dat de Compounds ondermijnd waren met dergelijke mogelijk dodelijke tunnels. ‘Je moet wel uitkijken wat je doet.’

‘Tuurlijk,’ zei Crake.

Wat Jimmy eigenlijk had willen weten, dat was: Waarom heb je, van alle mogelijkheden die je had, van al die toegangen, háár gekozen?

Maar dat kon hij niet vragen. Hij kon zichzelf niet verraden.

Tijdens dat bezoek gebeurde er nog iets; iets belangrijks, al had Jimmy zich dat destijds niet gerealiseerd.

In de eerste nacht, toen hij op het uittrekbare divanbed van Crake lag te slapen, had hij geschreeuw gehoord. Hij had gedacht dat het van buiten kwam – op Martha Graham zouden het studenten zijn geweest die een geintje uithaalden – maar in werkelijkheid kwam het uit Crakes slaapkamer. Het was Crake die schreeuwde.

Het was meer dan schreeuwen – het was krijsen. Er waren geen woorden. En dat was elke nacht gebeurd, in de tijd dat hij daar logeerde.

‘Jij moet vannacht wel even een droom hebben gehad,’ had Jimmy de volgende ochtend, na de eerste keer, gezegd.

‘Ik droom nooit,’ zei Crake. Hij had zijn mond vol en hij tuurde uit het raam. Voor zo’n magere man at hij heel veel. Het kwam door de snelheid van zijn metabolisme: Crake had een snelle verbranding.

‘Iedereen droomt,’ zei Jimmy. ‘Herinner je je nog dat remslaaponderzoek op school in HelthWyzer?’

‘Waarbij ze katten martelden?’

‘Virtuele katten, ja. En de katten die niet konden dromen, werden krankzinnig.’

‘Ik herinner me nooit mijn dromen,’ zei Crake. ‘Neem nog wat toast.’

‘Maar je moet ze wél hebben.’

‘Oké, dat geef ik toe, ik heb me verkeerd uitgedrukt. Ik bedoelde niet Ik droom nooit. Ik ben niet krankzinnig, dus moet ik wel dromen. Hypothese, bewijs, conclusie, als het A is, dan is het niet B. Oké?’ Crake glimlachte, schonk zich koffie in.

Dus Crake herinnerde zich nooit zijn dromen. Sneeuwman is degene die ze zich herinnert. Erger nog dan herinneren: hij is erin ondergedompeld, hij waadt erdoorheen, hij blijft erin haken. Elk moment dat hij de afgelopen paar maanden heeft beleefd, is eerder gedroomd door Crake. Geen wonder dat Crake zoveel schreeuwde.

9

Tocht

Na een uur lopen komt Sneeuwman buiten het voormalige park. Hij zoekt zijn weg naar het binnenland, loopt over de verwoeste boulevards en avenues, door de wegen en straten van pliebland. Er zijn talloze wrakken van zonneauto’s, soms opeengestapeld na kettingbotsingen, soms uitgebrand, soms intact alsof ze even geparkeerd zijn. Er zijn vrachtauto’s en bestelwagens, van het brandstofceltype, en ook met de ouderwetse benzine- en dieselmotoren, en er zijn terreinwagens. Een paar fietsen, een paar motorfietsen – geen slechte keus, gezien de waanzinnige verkeerschaos die dagen moet hebben aangehouden. Op een tweewieler had je tussen de grotere voertuigen door kunnen laveren, tot iemand je neerschoot, of je aanreed, of tot je van de fiets viel.

Dit was ooit een soort woonwijk zijn geweest – winkels op de begane grond, inmiddels leeggehaald; kleine, schemerige flats erboven. De meeste uithangborden zijn er nog, ondanks de kogelgaten. Mensen hadden de loden kogels verzameld uit de tijd voor de spuitpistolen, ondanks het verbod op enig wapen in handen van pliebs. Sneeuwman heeft geen enkele kogel kunnen vinden; maar goed, hij had ook geen roestig oud vuurwapen waarin ze gepast zouden hebben.

De gebouwen die niet uitgebrand of geëxplodeerd zijn, staan er nog, hoewel plantengroei bezig is zich door elke barst te wringen. Mettertijd zullen planten ook kloven in het asfalt maken, muren doen omvallen, de daken opzij drukken. Een of andere klimplant groeit overal, drapeert zich over vensterbanken, klimt naar binnen door de kapotte ruiten, omhoog langs tralies en hekken. Het zal niet lang duren of deze wijk zal uit een dichte massa vegetatie bestaan. Als hij zijn tocht veel langer had uitgesteld, zou de terugweg onmogelijk zijn geworden. Het zal niet lang duren of alle zichtbare sporen van menselijke bewoning zullen verdwenen zijn.

Maar stel eens – alleen maar stel eens, denkt Sneeuwman – dat hij niet de laatste van zijn soort is. Stel dat er ook anderen zijn. Hij wenst dat ze bestaan, die mogelijke overblijvers die misschien op geïsoleerde plekken hebben overleefd, afgesneden doordat de communicatienetwerken zijn verdwenen, en die zich op een of andere wijze in leven hebben gehouden. Monniken in kluizen in de woestijn, ver van de besmetting; geitenhoeders in de bergen die nooit omgingen met mensen in de dalen; verloren stammen in de oerwouden. Overlevers die al vroeg hadden begrepen wat er gebeurde, alle nieuwelingen hadden neergeschoten, zich hadden opgesloten in hun ondergrondse bunkers. Hillbillies, kluizenaars; rondtrekkende krankzinnigen, gehuld in beschermende hallucinaties. Troepjes nomaden die hun oude levenswijze volgden.

Hoe is dit gebeurd? zullen hun nakomelingen vragen, wanneer ze de bewijzen zien, de ruïnes. Het tot puin vervallen bewijsmateriaal. Wie hebben die dingen gebouwd? Wie hebben erin gewoond? Wie heeft ze verwoest? De Taj Mahal, het Louvre, de piramiden, het Empire State Building – dingen die hij op tv heeft gezien, in oude boeken, op prentbriefkaarten, op Blood and Roses. Stel je voor dat je ze zelf tegenkomt, driedimensionaal, levensgroot, onvoorbereid – je zou je doodschrikken, je zou wegrennen, en daarna zou je een verklaring wensen. Eerst zullen ze zeggen: reuzen, of goden, maar vroeg of laat zullen ze de waarheid willen weten. Net als hij zullen ze van die nieuwsgierige apenhersenen hebben.

Misschien zullen ze zeggen: Deze dingen zijn niet echt. Het zijn schimmen. Ze zijn geschapen door dromen, en nu niemand ze meer droomt, brokkelen ze af.

‘Laten we eens aannemen, als hypothetisch geval,’ had Crake op een avond gezegd, ‘dat de beschaving zoals wij die kennen, wordt vernietigd. Wil je nog wat popcorn?’

‘Is dat echte boter?’ had Jimmy gevraagd.

‘Uitsluitend het allerbeste op Watson-Crick,’ zei Crake. ‘Als het eenmaal verwoest is, zou het nooit meer herbouwd kunnen worden.’

‘Waarom niet? Heb je nog wat zout?’

‘Omdat alle beschikbare oppervlaktemetalen al zijn uitgeput,’ zei Crake. ‘En zonder die metalen geen ijzeren tijdperk, geen bronzen tijdperk, geen eeuw van staal enzovoort. Verder weg, in de diepte, zijn nog metalen, maar de hoogontwikkelde technologie die nodig zou zijn om die te bereiken, zou vernietigd zijn.’

‘Die zou gereconstrueerd kunnen worden,’ zei Jimmy, met zijn mond vol. Het was lang geleden dat hij zulke lekkere popcorn had geproefd. ‘Ze zouden nog over de aanwijzingen kunnen beschikken.’

‘Nou, nee,’ zei Crake. ‘Het is niet zoiets als het wiel, het is nu veel te ingewikkeld. Stel dat de aanwijzingen het overleven, stel dat er nog mensen over waren die ze konden lezen. Dat zouden maar heel weinig mensen zijn, op grote afstand van elkaar, en ze zouden niet over de gereedschappen beschikken. Geen elektriciteit, dat moet je wel bedenken. En wanneer die mensen dan eenmaal doodgingen, zou dat het einde zijn. Ze zouden geen leerlingen hebben, ze zouden geen opvolgers hebben. Wil je een biertje?’

‘Is het koud?’

‘Het enige wat ervoor nodig is,’ zei Crake, ‘is de eliminatie van één generatie. Eén generatie van alles. Kevers, bomen, microben, geleerden, Franstaligen, wat dan ook. Als je de schakel van de tijd tussen de ene generatie en de andere doorbreekt, is het spel voorgoed uit.’

‘Van spel gesproken,’ zei Jimmy, ‘jij bent aan zet.’

Het lopen was een hindernisrace voor Sneeuwman geworden: op verscheidene plaatsen heeft hij een omweg moeten maken. Nu bevindt hij zich in een smalle zijstraat, verstikt door klimplanten; ze hangen dwars over de straat, van dak naar dak. Door de openingen in het groen boven zijn hoofd kan hij een aantal gieren zien – ze cirkelen loom in de lucht. Zij kunnen hém ook zien, ze hebben een gezichtsvermogen als tien vergrootglazen, die beesten kunnen het kleingeld in je zak tellen. Hij weet wel het een en ander van gieren. ‘Nog niet,’ roept hij hun toe.

Maar waarom zou hij hen teleurstellen? Als hij zou struikelen en vallen, zich zou openhalen, bewusteloos zou raken, en dan overvallen werd door wolvijnen of varkuiven – wat voor verschil zou dat maken voor enig ander dan hemzelf? De Crakers maken het uitstekend, die hebben hem niet meer nodig. Een tijdlang zullen ze zich afvragen waar hij naartoe is gegaan, maar hij heeft al voorzien in een antwoord op die vraag: hij is vertrokken om naar Crake te gaan. Hij zal een tweederangs speler worden in hun mythologie, voorzover die bestaat – een soort reserve-demiurg. Men zal zich hem onjuist herinneren. Er zal niet om hem gerouwd worden.

De zon klimt hoger, de straling wordt heviger. Hij voelt zich lichthoofdig. Een dikke rank schuifelt opzij, laat zijn tongetje even zien wanneer zijn voet ernaast neerkomt. Hij moet beter opletten. Zijn er giftige exemplaren onder die slangen? Had die lange staart waar hij bijna op getrapt had, een klein, harig lijfje vooraan? Hij had het niet duidelijk gezien. Hij hoopt bepaald van niet. De bewering was dat alle slatten afgemaakt waren, maar er was maar één paartje van hen nodig. Eén paartje, de Adam en Eva van de slatten, plus een of andere gek met een wrok, die zei: ga heen en vermenigvuldig je, en daarbij genoot van het idee van die beesten die zich een weg zochten door de riolering. Ratten met lange groene, geschubde staarten en de tanden van een ratelslang. Hij besluit daar niet verder over na te denken.

In plaats daarvan begint hij te neuriën, om zich op te vrolijken. Wat is dat voor wijsje? ‘Winter Wonderland’. Dat speelden ze altijd in de winkelcentra met Kerstmis, lang na de laatste keer dat het gesneeuwd had. Een of ander deuntje over streken uithalen met een sneeuwman voordat hij omgegooid wordt.

Misschien is hij toch niet eigenlijk de Verschrikkelijke Sneeuwman. Misschien is hij een andere soort sneeuwman, die grinnikende sukkel die voor de grap wordt gemaakt en omgegooid, bij wijze van vermaak – met zijn kiezelgrijns en wortelneus vraagt hij immers om spot en mishandeling. Misschien is dat zijn ware ik, de laatste homo sapiens – de witte illusie van een mens, vandaag aanwezig, morgen verdwenen, zo gemakkelijk omver te werpen, achtergelaten om te smelten in de zon, steeds magerder, tot hij vloeibaar wordt en geheel weg drupt. Zoals Sneeuwman nu bezig is te doen. Hij blijft staan, veegt het zweet van zijn gezicht, drinkt zijn waterfles voor de helft leeg. Hij hoopt dat hij meer daarvan kan vinden, ergens, binnenkort.

Voor hem uit worden de huizen schaarser, en dan verdwijnen ze. Er is een tussengebied van parkeerterreinen en pakhuizen, dan prikkeldraad tussen betonnen palen, een ingewikkeld hek dat uit zijn hengsels hangt. Eind van de uitdijende stad en grens van pliebstad, begin van het Compoundrijk. Hier is het laatste station van de supersnelle trein, met zijn plastic klimrekkleuren. Ongevaarlijk, zeggen die kleuren, speelgoed voor kinderen.

Maar dit is het gevaarlijkste stuk. Tot dusver heeft hij altijd iets gehad om op te klimmen of te klauteren of omheen te trekken in geval van een zijdelingse aanval, maar nu bereikt hij een open gebied zonder schuilplaats en weinig verticale dingen. Hij trekt het laken over zijn honkbalpetje om zich te beschermen tegen de zonnestralen, hult zich in het laken als een Arabier, en loopt zo snel mogelijk. Hij weet dat hij ergens verbrand zal raken, zelfs door het laken heen, als hij hier lang genoeg blijft. Alleen snelheid kan hem hoop bieden. Hij zal vóór het middaguur een schuilplaats moeten vinden, want dan zal het asfalt te heet zijn om op te lopen.

Nu heeft hij de Compounds bereikt. Hij komt langs de afslag naar CryoGenyus, een van de kleinere afdelingen: hij had graag willen zien hoe de lichten uitgingen en tweeduizend bevroren hoofden van miljonairs, wachtend op hun wederopstanding, begonnen te smelten in het donker. Vervolgens komt Elfen-Dwergen, met die elfenmascotte die zijn hoofd met puntoortjes in en uit een reageerbuis steekt. Het neon brandde, zag hij; de zonne-energie moest het nog doen, zij het ook niet volledig. Die dingen hoorden alleen ’s nachts aan te gaan.

En ten slotte RejoovenEsense. Waar hij zo veel fouten had gemaakt, zoveel verkeerd had begrepen, zijn laatste joyride had gemaakt. Groter dan OrganInc Farms, groter dan HelthWyzer. De allergrootste.

Hij passeert de eerste barricade, met zijn kapotte controleapparatuur en gebroken zoeklichten, en dan het portiershokje. Een bewaker ligt half binnen, half buiten. Sneeuwman is niet zo verbaasd over de afwezigheid van een hoofd: in tijden van crisis zijn emoties onbedwingbaar. Hij kijkt of de vent nog zijn spuitpistool heeft, maar – pech gehad.

Dan komt er een stuk waar geen gebouwen staan. Niemandsland, had Crake dat genoemd. Geen bomen hier: ze hadden alles omgehakt waarachter je je kon verschuilen, ze hadden het terrein verdeeld in vierhoeken met sensoren voor lichaamswarmte en bewegingen. Het griezelige schaakbordeffect is al verdwenen: onkruid komt op als snorharen, overal aan de oppervlakte. Sneeuwman blijft een paar minuten uitkijken over het terrein, maar afgezien van een troepje donkere vogels die ruziën over iets op de grond, beweegt zich niets. Dan loopt hij verder.

Nu is hij op de eigenlijk toegangsweg. Daarlangs is een spoor van spullen die mensen op de vlucht hebben laten vallen, als een omgekeerde schatgraverij. Een koffer, een rugzak waaruit kleren en andere dingen puilen; een weekendtas, opengebroken, met daarnaast een eenzame roze tandenborstel. Een armband; de haarspeld van een vrouw, in de vorm van een vlinder; een notitieboekje met doorweekte bladzijden, met onleesbaar handschrift.

De vluchtelingen moesten in het begin nog hoop hebben gehad. Ze moesten gedacht hebben dat ze die dingen later nog konden gebruiken. En toen waren ze van idee veranderd en hadden ze alles laten vallen.

RejoovenEsense

Hij is buiten adem en zweet te veel tegen de tijd dat hij de ringmuur van de RejoovenEsense Compound bereikt, nog steeds drieënhalve meter hoog, maar niet meer onder stroom, met ijzeren pieken die staan te roesten. Hij loopt door de buitenste poort, die door iemand opgeblazen lijkt te zijn, en blijft in de schaduw staan om de chocoladereep op te eten en de rest van zijn water te drinken. Dan loopt hij verder, door de greppel, voorbij de schildwachthuisjes waar vroeger gewapende bewakers van CorpSeCorps hadden gestaan, en de glazen hokjes waar ze de bewakingsapparatuur hadden bekeken, toen langs de wachttoren met zijn stalen deur – die nu voor eeuwig open stond – waar hij ooit zijn duimafdruk en de iris van zijn oog had moeten afgeven.

Daarachter komt het uitzicht dat hij zich zo goed herinnert: de woningen aangelegd als een tuinstad, met grote huizen, namaak-Georgian en namaak-Tudor en namaak-Frans provinciaal, de kronkelende straten die leidden naar het golfterrein van de employés en hun restaurants en nachtclubs en klinieken en winkelcentra en indoortennisbanen en ziekenhuizen. Rechts zijn de verboden gebouwen waar hete biovormen geïsoleerd werden, knaloranje, en de zwarte, kubusvormige forten met onbreekbaar glas waar zaken werden gedaan. In de verte ligt zijn doel – het centrale park, waar de top van Crakes betoverde koepel zichtbaar is boven de bomen, rond en wit en gloeiend, als een ijsbel. Als hij ernaar kijkt, moet hij huiveren.

Maar dit is geen tijd om zinloos te klagen. Hij loopt haastig de hoofdstraat door, waarbij hij om de hoopjes kleren en aangeknaagde menselijke karkassen heen stapt. Niet veel méér over dan botten: de aaseters hebben hun werk gedaan. Toen hij hier was vertrokken, had het eruit gezien of er rellen aan de hand waren, en het stonk er als een abattoir, maar nu is alles stil, en de stank is bijna verdwenen. De varkuiven hebben de gazons overhoop gehaald, hun hoefafdrukken zijn overal te zien, gelukkig niet al te vers.

Zijn eerste doel is voedsel zoeken. Het zou niet onverstandig zijn de hele weg af te lopen naar de winkelcentra – daar is meer kans op een behoorlijke maaltijd – maar daarvoor heeft hij te veel honger. En bovendien moet hij weg uit die zon, nu, op dit moment.

Dus kiest hij de tweede zijstraat links, naar een van de woonwijken. Het onkruid is al hoog opgerezen langs de trottoirs; op de vluchtheuvel in het midden staan wat struiken, ongesnoeid en uitgegroeid, met felle rode en paarse bloemen. Een of andere exotische mengvorm; over een paar jaar zullen ze overwoekerd zijn. Of ze verspreiden zich, verstikken de inheemse vegetatie. Wie kan dat zeggen? De hele wereld is nu één groot, ongecontroleerd experiment – wat altijd zo was geweest, zou Crake gezegd hebben – en de doctrine van onbedoelde gevolgen is volledig van kracht.

Het huis dat hij uitkiest, is middelgroot, Queen Anne. De voordeur is op slot, maar een ruitvormig raam is ingedrukt: een of andere ten dode gedoemde plunderaar moet hem voor zijn geweest. Sneeuwman vraagt zich af waarnaar die arme man op zoek was geweest: voedsel, nutteloos geld, of alleen een plek om te slapen?

Hij drinkt een paar handenvol water uit een stenen vogelbadje, versierd met domme kikkers en grotendeels nog vol van de stortbui van die ochtend, en niet te zeer vervuild met vogelpoep. Wat voor ziekten worden door vogels overgebracht, en zit dat dan ook in hun poep? Hij moet het erop wagen. Nadat hij zijn gezicht en hals met water heeft afgespoeld, vult hij zijn waterfles weer. Dan bestudeert hij het huis op signalen, op bewegingen. Hij kan zich niet bevrijden van het idee dat iemand – iemand als hij – op de loer ligt, ergens om een hoek, achter een halfgeopende deur.

Hij zet zijn zonnebril af, knoopt hem in zijn laken. Dan klimt hij naar binnen door de kapotte ruit, eerst zijn ene been, dan het andere, nadat hij eerst zijn stok naar binnen heeft gegooid. Nu bevindt hij zich in de schemer. De haartjes op zijn armen rijzen te berge: claustrofobie en slechte energie drukken hem al terneer. De lucht is zwaar, alsof paniek hierbinnen gecondenseerd is en nog niet heeft kunnen wegtrekken. Het ruikt er naar duizend verstopte riolen.

‘Hallo!’ roept hij. ‘Is er iemand thuis?’ Hij kan het niet helpen: elk huis getuigt voor hem van mogelijke inwoners. Hij krijgt zin om terug te gaan, misselijkheid verstopt zijn keel. Maar hij houdt een puntje van zijn stinkende laken voor zijn neus – dat is tenminste zijn eigen lucht – en zoekt zijn weg over het beschimmelde handgeweven tapijt, voorbij de vage vormen van het zware nepantieke meubilair. Er klinkt een gepiep, een geschuifel: de ratten hebben het huis overgenomen. Hij loopt voorzichtig verder. Hij weet hoe hij eruitziet in de ogen van ratten: aas dat nog rondloopt. Ze klinken echter als echte ratten, niet als slatten. Slatten piepen niet, die sissen.

Piepten, sisten, verbetert hij zichzelf. Ze zijn afgemaakt, ze zijn uitgestorven, daar moet hij zich aan vasthouden.

Eerst het belangrijkste. Hij lokaliseert de drankenkast in de eetkamer en doorzoekt die haastig. Een halve fles bourbon, verder niets, alleen wat lege flessen. Geen sigaretten. Het moet een niet-rokersgezin zijn geweest, of anders is die eerdere plunderaar hem voor geweest. ‘Kloteding,’ zegt hij tegen het donkere eiken dressoir.

Dan sluipt hij de beklede traptreden op naar de eerste verdieping. Waarom zo voorzichtig, alsof hij een echte inbreker is? Hij kan er niets aan doen. Hier zijn toch vast mensen, in slaap. Die zullen hem toch zeker horen en wakker worden. Maar hij weet dat dat onzin is.

Er is een man in de badkamer, neergevallen op de roodbruine tegels, en hij is – voorzover hij er nog is – gekleed in een blauw-en-bruin gestreepte pyjama. Merkwaardig, denkt Sneeuwman, zoals veel mensen in noodgeval op weg gingen naar de badkamer. Badkamers naderden nog het dichtst tot een toevluchtsoord in deze huizen, oorden waar je alleen kon zijn om te mediteren. En ook om te kotsen, te bloeden uit je ogen, je darmen uit je lijf te poepen, wanhopig te woelen in het medicijnkastje naar een of andere pil die je zou redden.

Het is een aardige badkamer. Een jacuzzi, keramische Mexicaanse zeemeerminnen aan de wanden, met bloemkransen om hun hoofd, met blond haar dat golvend neerviel, met tepels die knalroze geverfd waren op borsten die klein zijn, maar mooi rond. Hij zou best een douche willen nemen – dit huis heeft waarschijnlijk een regenwatertank die op zwaartekracht werkt – maar er zit een of ander opgedroogd spul in de kuip. Hij neemt een stuk zeep mee voor later, en kijkt in het kastje of er zonnebrandmiddel in zit – zonder succes. Een pak BlyssPluss, halfvol; een buisje aspirine, dat hij inpikt. Hij denkt erover een tandenborstel mee te nemen, maar vindt het een akelig idee de tandenborstel van een vreemde in zijn mond te steken, dus neemt hij alleen de tandpasta mee. Voor een Wittere Glimlach, leest hij. Prima, hij kan best een Wittere Glimlach gebruiken, al kan hij op het ogenblik niet bedenken waarvoor.

De spiegel op het medicijnkastje is gebroken, een of andere handeling van machteloze woede, van kosmisch protest – Waarom dit? Waarom ik? Dat kan hij begrijpen, hij zou hetzelfde hebben gedaan. Hij zou iets gebroken hebben; hij zou de laatste glimp van zichzelf in stukken hebben geslagen. Het meeste glas ligt in de wastafel, maar hij kijkt uit waar hij zijn voeten neerzet: net als bij een paard is zijn leven nu daarvan afhankelijk. Als hij niet kan lopen, is hij voer voor de ratten.

Hij loopt over de overloop. De vrouw des huizes is in de slaapkamer, weggedoken onder het kingsize roze en gouden dekbed, met een arm en schouder buiten het dek, botten en pezen in een nachtpon met luipaardprint. Haar gezicht is van hem afgewend, en dat is maar goed ook, maar haar haar is intact: donkere haarwortels, geblondeerde plukjes, beetje elfjesachtig. Bij de juiste vrouw kon dat aantrekkelijk zijn.

In een bepaalde periode van zijn leven had hij de gewoonte gehad de laden van andere mensen te doorzoeken, maar in deze kamer wil hij dat niet. Het zou trouwens ongeveer hetzelfde zijn. Ondergoed, seksspullen, nepjuwelen, en daartussenin potloodstompjes, kleingeld en veiligheidsspelden, en als hij geluk had een dagboek. Toen hij nog op de middelbare school zat, had hij graag gelezen in meisjesdagboeken, met al die hoofdletters en uitroeptekens en overdreven formuleringen – ik hou, hou, hou van, ik haat, haat, haat – en die gekleurde onderstrepingen, net als in die brieven van gekken die hij later op zijn werk zou krijgen. Hij wachtte dan tot zo’n meisje onder de douche stond, en dan ging hij bliksemsnel op zoek. Natuurlijk was hij in zo’n geval op zoek naar zijn eigen naam, al had hij het niet altijd even leuk gevonden wat hij dan aantrof.

Een keer had hij gelezen: Jimmy, nieuwsgierige aap dat je bent, ik weet dat je dit leest, en dat haat ik, dat ik met je naar bed ben geweest wil nog niet zeggen dat ik je aardig vind dus GA WEG!!! Twee rode strepen onder haat, drie onder ga weg. Ze had Brenda geheten. Knap om te zien, kauwde kauwgum, zat vóór hem bij de lessen in Levensvaardigheden. Ze had een robohond op zonnebatterijen op haar ladekast die blafte, een plastic bot apporteerde en zijn pootje oplichtte op geel water te pissen. Het had hem altijd getroffen dat de stoerste en krengerigste meisjes de meest sentimentele en smakeloze spulletjes in hun slaapkamer hadden.

Op de toilettafel de gebruikelijke verzameling van verstevigende crèmes, hormoonbehandelingen, ampullen en injecties, cosmetica, eau de toilette. In het schemerlicht dat door de latten van de luiken valt, staan die dingen donker te glanzen, als een stilleven dat doffer lijkt door vernis. Hij bespuit zich met het spul in een van de flessen, een muskusachtige geur die, naar hij hoopt, de andere geuren hier zal overstemmen. CRACK COCAINE staat op het etiket, in dikke gouden letters. Even denkt hij erover of hij het zal opdrinken, maar hij herinnert zich dat hij de bourbon al heeft.

Dan bukt hij zich om zichzelf te bekijken in de ovale spiegel. Hij kan de spiegels in de huizen waar hij inbreekt niet weerstaan, hij kijkt even naar zichzelf zodra hij de kans krijgt. Dat is elke keer een heviger schok. Een vreemde staart hem aan, met waterige ogen, met holle wangen, vol korstjes van insectenbeten. Hij lijkt twintig jaar ouder dan in werkelijkheid. Hij knipoogt, grijnst naar zichzelf, steekt zijn tong uit: het effect is buitengewoon sinister. Achter hem in de spiegel lijken de resten van de vrouw in bed bijna op een echte vrouw; alsof ze zich elk moment naar hem zou kunnen omdraaien, haar armen gespreid, en fluisteren dat hij bij haar moest komen. Zij met dat elfenhaar.

Oryx had een dergelijke pruik gehad. Ze verkleedde zich graag, veranderde haar uiterlijk, deed alsof ze andere vrouwen was. Ze stapte de kamer rond, deed een kleine striptease, wiebelde heen en weer en poseerde. Ze zei dat mannen van variatie hielden.

‘Wie heeft je dat verteld?’ had Jimmy haar gevraagd.

‘O, iemand.’ En toen had ze gelachen. Dat was vlak voordat hij haar had opgetild, waarbij haar pruik afviel… Jimmy! Maar hij kan zich niet veroorloven op dit moment aan Oryx te denken.

Hij merkt dat hij midden in de kamer staat, met zijn handen afhangend, mond open. ‘Ik ben onintelligent geweest,’ zegt hij hardop.

Daarnaast is een kinderkamer, met een computer van vrolijk rood plastic, een plank vol teddyberen, een behangselfries met giraffen en een stapel cd’s waarop – te oordelen naar de plaatjes – een paar buitengewoon gewelddadige computerspelletjes staan. Maar er is geen kind, geen kinderlijkje. Misschien was het gestorven en gecremeerd tijdens die eerste paar dagen toen crematies nog plaatsvonden; of misschien was het geschrokken toen zijn ouders omvielen en bloed begonnen op te geven, en was het het huis uit gevlucht. Misschien was dat een van die bundeltjes stof en botten die hij buiten op straat had gezien. Een paar daarvan waren heel klein.

Hij lokaliseert de linnenkast op de overloop en verruilt zijn smerige laken voor een schoon exemplaar, ditmaal niet effen, maar met een patroon van krullen en bloemen. Dat zal heel wat indruk maken onder de Craker-kinderen. ‘Kijk eens,’ zullen ze zeggen, ‘Sneeuwman krijgt blaadjes!’ Daartoe achten ze hem best in staat. Er ligt een hele stapel schone lakens in de kast, keurig opgevouwen, maar hij neemt alleen dat ene mee. Hij wil zich niet overbelasten met spullen die hij niet echt nodig heeft. Als het moet, kan hij altijd terugkomen om meer te halen.

Hij hoort hoe zijn moeders stem tegen hem zegt dat hij het vuile laken in de wasmand moet doen – oude neurologische paden zijn hardnekkig – maar hij laat het op de vloer vallen en gaat terug naar beneden, de keuken in. Hij hoopt daar wat voedsel in blik te vinden, sojastamppot of bonen en nepworstjes, als er maar proteïne in zit – zelfs wat groenten zouden aangenaam zijn, nep of niet, hij accepteert alles – maar degene die die ruit had ingegooid, had ook de kast leeggehaald. Er is een handvol droge cereals in een plastic bus met klemdeksel, dus dat eet hij op; het is onvermengd junkgenkarton, en hij moet lang kauwen en wat water drinken om het door te slikken. Hij vindt drie pakjes cashewnoten, snackpakjes uit de supersnelle trein, en een daarvan verslindt hij op slag; de noten zijn niet al te ranzig. Dan is er nog een blikje SoyOBoy-sardientjes. Voor het overige alleen een halfvolle fles ketchup, donkerbruin, gistend.

Hij weet heel goed dat hij de koelkast gesloten moet houden. Een deel van de stank in de keuken komt daarvandaan.

In een van de laden onder het aanrecht ligt een zaklantaarn die het doet. Die neemt hij mee, evenals een paar kaarsstompjes, en wat lucifers. Hij vindt een plastic vuilniszak, precies op de plaats waar die zou moeten liggen, en stopt alles daarin, inclusief de sardientjes en de twee pakjes cashewnoten, en de bourbon en de zeep en de aspirine. Er zijn een paar messen, niet al te scherp; hij kiest er twee uit, en een kleine pan. Die zal van pas komen als hij iets kan vinden om te koken.

In de gang, tussen de keuken en de bijkeuken, is een klein kantoortje. Een bureau met een dode computer, een fax, een printer; en een beker met plastic pennen, een plank vol naslagwerken – een dictionaire, een etymologisch woordenboek, een Bartlett’s, de Norton Anthology of Modern Poetry. De man in de gestreepte pyjama boven, moet dus een woordpersoon zijn geweest: een toesprakenschrijver voor Rejooven-Esense, een ideologische loodgieter, een pr-man, een haarklover die je in dienst kon nemen. Arme stakker, denkt Sneeuwman.

Naast een vaas met uitgedroogde bloemen en een ingelijste foto van vader en zoon – het kind was dus een jongen geweest, zeven, acht jaar – ligt een blocnootje bij de telefoon. Boven aan de bladzijde staat gekrabbeld GRAS MAAIEN. Daaronder, in kleinere, zwakkere letters: BEL KLINIEK… De ballpoint ligt nog op het papier, alsof hij uit een verslappende hand is gevallen: het moet opeens zijn gekomen, net op dat moment, de misselijkheid en tegelijkertijd het inzicht. Sneeuwman kan zich de man voorstellen, zoals het tot hem doordrong terwijl hij neerkeek op zijn bewegende hand. Hij moet een van de vroege gevallen zijn geweest, anders zou hij zich niet nog zorgen over zijn gras hebben gemaakt.

Hij heeft weer kriebels in zijn nek. Waarom krijgt hij het gevoel dat hij is ingebroken in zijn eigen huis? Zijn eigen huis van vijfentwintig jaar geleden, waar hijzelf het ontbrekende kind is.

Wervelwind

Sneeuwman zoekt zijn weg in het door de gordijnen gefilterde schemerlicht van de woonkamer naar de voorkant van het huis, en maakt verdere plannen. Hij zal een huis moeten zien te vinden waar meer blikjes te vinden zijn, of zelfs een winkelcentrum. Hij zou daar de nacht kunnen doorbrengen, op een van de bovenste planken daar; op die manier zou hij zich de tijd kunnen gunnen, alleen het beste meenemen. Wie weet, misschien zijn er nog chocoladerepen te vinden. En dan, wanneer hij de afdeling voeding heeft afgehandeld, kan hij op weg gaan naar de koepel, het arsenaal plunderen. Als hij eenmaal weer een goedwerkend spuitpistool in handen heeft, zal hij zich een stuk veiliger voelen.

Hij gooit zijn stok naar buiten door de gebroken ruit, en klimt dan zelf naar buiten, waarbij hij ervoor zorgt zijn nieuwe gebloemde laken niet te scheuren, en zich niet te snijden of zijn plastic zak niet te scheuren aan de scherpe glasscherven. Recht tegenover hem op het uitgegroeide grasveld staat, de weg naar de straat versperrend, een vijftal varkuiven, woelend in een hoopje afval dat, zo hoopt hij, alleen uit kleren bestaat. Een beer, twee zeugen, twee jonkies. Wanneer ze hem horen, houden ze op met eten en kijken ze op: ze zien hem wel degelijk. Hij steekt zijn stok op, zwaait ermee naar hen. Meestal gaan ze op de loop als hij dat doet – varkuiven hebben een goed geheugen, en stokken lijken op elektrische veeprikkers – maar ditmaal blijven ze staan. Ze snuiven zijn kant uit, alsof ze iets niet begrijpen; misschien ruiken ze het parfum waarmee hij zich bespoten heeft. In dat spul zouden analoge seksferomonen van zoogdieren kunnen zitten, als hij pech heeft. Doodgetrapt door zinnelijke varkuiven. Wat een oerstom einde.

Wat kan hij doen als ze aanvallen? Er is maar één mogelijkheid: terug door het gebroken raam. Heeft hij daar de tijd voor? Ondanks die korte pootjes die hun enorme gewicht dragen, kunnen die verdomde krengen heel hard lopen. De keukenmessen zitten in zijn vuilniszak; en trouwens, die zijn te kort en te licht om veel schade aan te richten bij een volgroeide varkuif. Het zou zijn alsof je met een fileermes in een vrachtautoband stak.

De beer buigt zijn kop voorover, trekt zijn massieve nek en schouders op en schommelt ongemakkelijk op en neer, terwijl hij een beslissing neemt. Maar de anderen zijn al gaan weglopen, dus geeft de beer het maar op, en hij volgt hen, waarbij hij zijn minachting en opstandigheid duidelijk maakt door al vertrekkend een berg mest op het grasveld te laten vallen. Sneeuwman blijft staan tot ze allemaal uit het zicht zijn, en loopt dan voorzichtig weg, telkens achterom kijkend. Er zijn hier in de buurt te veel sporen van varkuiven. Die beesten zijn slim genoeg om te doen alsof ze zich terugtrekken, en blijven dan vlak om de hoek afwachtend loeren. Ze zouden hem omverwerpen, vertrappen, en dan openscheuren, om eerst de organen te verschalken. Hij kent hun smaak. Een intelligent en allesetend dier, dat is de varkuif. Sommigen van hen hebben misschien zelfs menselijk neocortexweefsel in hun slimme, doortrapte koppen.

Ja: daar zijn ze, voor hem uit. Ze komen van achter een struik te voorschijn, allevijf; nee: allezeven. Ze staren zijn kant uit. Het zou fout van hem zijn als hij hun de rug toekeerde of wegrende. Hij steekt zijn stok omhoog en loopt zijdelings weg, terug in de richting waar hij vandaan komt. Zo nodig kan hij zijn toevlucht zoeken binnen het huisje van de controlepost, en daar blijven tot ze weggaan. Dan zal hij een omweg moeten zoeken naar de glazen koepel, en zich aan zijstraten houden, want daar is het gemakkelijker hen te ontwijken.

Maar in de tijd die het hem kost om die afstand af te leggen, zijdelings stappend als in een groteske dans, terwijl de varkuiven nog steeds naar hem staren, zijn donkere wolken komen opzetten vanuit het zuiden, en die dekken het zonlicht af. Dat is niet het gebruikelijke noodweer in de middag: het is te vroeg, en de hemel vertoont een dreigende, groengele tint. Het is een wervelstorm, en niet zo’n kleintje ook. De varkuiven zijn nu verdwenen – die zijn een schuilplaats gaan zoeken.

Hij staat buiten voor het huisje van de controlepost en ziet hoe het noodweer nadert. Het is een groots schouwspel. Hij heeft een keer gezien hoe een amateur-documentairefilmer met een camcorder regelrecht door zo’n storm werd opgezogen. Hij vraagt zich af hoe Crakes Kinderen het maken, daar aan de kust. Pech voor Crake als de levende resultaten van al zijn theorieën de lucht in worden gewerveld, of met een grote golf in zee verdwijnen. Maar dat zal niet gebeuren: in geval van hoge zeeën zullen de pieren van neergevallen puin hen beschermen. Wat de wervelstorm betreft – ze hebben er al eerder een overleefd. Ze zullen zich terugtrekken in de centrale grot in de stapel betonnen blokken die ze hun onweershuis noemen, en daar de bui uitzitten.

De eerste vlagen slaan toe, zodat de rommel op het open terrein opwaait. Bliksemschichten schieten heen en weer tussen de wolken. Hij kan de smalle, donkere kegel zien, zigzaggend naar beneden; en dan wordt het donker. Gelukkig is het controlepunt ingebouwd in het veiligheidsgebouw ernaast, en die dingen zijn net bunkers, dik en stevig. Hij duikt naar binnen zodra de eerste regen valt.

Wind giert, donder rolt, een vibrerend geluid terwijl alles wat nog nagelvast is, zoemt als een versnelling in een reusachtige motor. Een groot voorwerp slaat tegen de buitenmuur. Hij gaat verder naar binnen, door een deuropening, en dan door nog een, terwijl hij in zijn vuilniszak tast naar de zaklantaarn. Hij heeft hem te pakken en probeert hem aan te doen, wanneer er weer een gigantische dreun klinkt, en de lichten bovenin aangaan. Een of ander voorheen doorgeslagen zonnecircuit moet opnieuw zijn doorgeslagen.

Bijna wenst hij dat de lichten niet waren aangegaan: er ligt een aantal biopakken daar in de hoek, en de resten daarin zijn er niet zo best aan toe. Archiefkasten zijn opengerukt, papieren liggen overal verstrooid. Het ziet ernaar uit dat de bewakers overweldigd zijn. Misschien hadden ze mensen die via de hekken weg wilden, geprobeerd tegen te houden; men had een poging gedaan een quarantaine af te dwingen, herinnert hij zich. Maar de antisociale elementen, tot wie tegen die tijd zo ongeveer iedereen behoorde, moeten zijn doorgebroken, en zij zullen de geheime archieven hebben aangevallen. Wat optimistisch van hen, dat ze geloofden dat al dat papierwerk en al die cd-roms nog voor iemand van nut konden zijn.

Hij dwingt zichzelf in de richting van de pakken te lopen; hij port erin met zijn stok, draait ze om. Niet zo erg als hij dacht, niet te veel stank, alleen een paar kevers; alle weke delen zijn grotendeels verdwenen. Maar hij kan nergens wapens vinden. De antisociale elementen moeten zich daarmee uit de voeten hebben gemaakt, zoals hijzelf ook gedaan zou hebben. Zoals hij gedaan heeft.

Hij verlaat het binnenste vertrek, gaat terug naar de receptie, waar een balie en een bureau zijn. Opeens voelt hij zich erg moe. Hij gaat in de ergonomische stoel zitten, en dat voelt vreemd aan. Hij besluit zijn lucifers en kaarsstompjes neer te zetten, voor het geval het licht weer uitgaat, en terwijl hij dat doet, drinkt hij wat water uit het vogelbadje en eet hij het tweede pakje cashewnoten op. Van buiten komt het brullen van de wind, een buitenaards geluid als een enorm dier dat zich heeft losgerukt en raast. Windvlagen komen binnen, langs de deuren die hij dicht heeft gedaan, zodat het stof opwervelt; alles rammelt. Zijn handen beven. Dit doet hem wel wat, meer dan hij van zichzelf mag toegeven.

Stel dat hierbinnen ratten zijn? Er moeten ratten zijn. Stel dat het hier gaat onderlopen? Dan zullen ze tegen zijn benen op lopen! Hij trekt zijn benen op naar de zitting, legt ze over een van de ergonomische leuningen, plooit het bloemenlaken eroverheen. Hij zal geen waarschuwend gepiep vernemen, de storm maakt te veel lawaai.

Een groot man moet opgewassen zijn tegen de uitdagingen in zijn leven, zegt een stem. Wie is het ditmaal? Een motivatieman van Rejoov-tv, die een lezing houdt, een of andere knullige klaploper in kostuum. Een kwebbel die je kunt inhuren. Dit is toch waarlijk de les die de geschiedenis ons leert. Hoe hoger de horde, des te indrukwekkender de sprong. Als men een crisis onder ogen moet zien, groeit men zelf als persoon.

‘Ik ben niet gegroeid als persoon, klungel,’ schreeuwt Sneeuwman. ‘Kijk eens naar mij! Ik ben gekrompen! Mijn hersens hebben de omvang van een druif!’

Maar hij weet niet hoe ze zijn, groter dan wel kleiner, want er is niemand om mee te vergelijken. Hij is verdwaald in de mist. Geen referentiepunten.

De lichten gaan uit. Nu is hij alleen in het donker.

‘Nou en?’ zegt hij tegen zichzelf. ‘In het licht was je ook alleen. Zo veel verschil maakt dat niet.’ Maar het is er wel degelijk.

Maar hij is er klaar voor. Hij houdt zichzelf in de hand. Hij zet de zaklantaarn op zijn uiteinde, strijkt een lucifer af in dat vage licht, slaagt erin een kaars aan te steken. Het licht wappert in de tocht, maar het brandt, en werpt een kleine, warme kring van zacht geel op het bureau, zodat de ruimte verandert in een oeroude grot, donker, maar beschermend.

Hij zoekt in zijn plastic zak, vindt het derde pakje cashewnoten, scheurt het open en eet de inhoud op. Hij haalt de fles bourbon te voorschijn, denkt erover na, en schroeft dan de dop los en drinkt. Kluk kluk kluk, zegt het stripballonnetje in zijn hoofd. Vuurwater.

O schatje, zegt een vrouwenstem uit de hoek van de ruimte. Je doet het echt geweldig.

‘Niet waar,’ zegt hij.

Een windvlaag – wuff! – slaat tegen zijn oren, blaast de kaars uit. Opnieuw aansteken is hem te veel werk, want de bourbon heeft het overgenomen. Hij blijft liever in het donker zitten. Hij kan voelen hoe Oryx naar hem toe zweeft op haar zachte, gevederde vleugels. Elk moment kan ze nu bij hem zijn. Hij zit ineengedoken op de stoel, met zijn hoofd voorover op het bureau, de ogen gesloten, in een toestand van ellende en vrede.

10

Vergiering

Na vier getikte jaren was Jimmy afgestudeerd aan Martha Graham met zijn knullige diplomaatje in Problematica. Hij had niet verwacht onmiddellijk een baan te krijgen, en dat bleek ook te kloppen. Wekenlang pakte hij zijn schamele diploma’s in, stuurde ze op, kreeg ze dan weer al te snel terug, soms met vetvlekken en vingerafdrukken, afkomstig van een of andere lage functionaris die ze had doorgebladerd terwijl hij lunchte. Dan verving hij de vuile pagina’s en verstuurde zijn pakje weer.

Hij had een zomerbaantje veroverd in de bibliotheek van Martha Graham, waar hij oude boeken uitzocht, aangaf welke vernietigd konden worden, en bepaalde welke in digitale vorm op aarde zouden blijven, maar die baan raakte hij halverwege kwijt doordat hij niets bleek te kunnen weggooien. Daarna was hij ingetrokken bij zijn vriendin van het moment, een conceptuele kunstenares, een langharige brunette die Amanda Payne heette. Die naam was een bedenksel, als zo veel andere dingen rondom haar: eigenlijk heette ze Barb Jones. Ze had zichzelf opnieuw moeten uitvinden, zo had ze Jimmy verteld: de oorspronkelijke Barb was zo mishandeld door haar scheldende, veel te veel suiker consumerende familie van arme blanken, dat ze niets meer dan uitschot van de rommelmarkt was, als een windharp van kromme vorken of een stoel met drie poten.

Daardoor voelde Jimmy zich tot haar aangetrokken, want voor hem was ‘rommelmarkt’ op zichzelf al een exotisch idee: hij had haar willen maken, repareren, een nieuw verfje geven. Zodat ze weer als nieuw was. ‘Je hebt een goed hart,’ had ze tegen hem gezegd, de eerste keer dat ze hem binnen haar borstwering liet. Pardon: overall.

Amanda had een verwaarloosde flat in een van de Modules, en die deelde ze met twee andere kunstenaars, allebei mannen. Ze kwamen alledrie uit de plieblands, ze hadden Martha Graham bezocht met een beurs, en ze beschouwden zich als beter dan die verwende, slappe, gedegenereerde jongeren uit de Compounds, zoals Jimmy. Zij hadden hard moeten zijn, moedig klappen moeten verdragen, moeten vechten voor hun bestaan. Ze beweerden te beschikken over een heldere visie die alleen kon ontstaan door slijpen op de molensteen van de werkelijkheid. Een van de mannen had het met zelfmoord geprobeerd, wat hem – zo liet hij doorschemeren – een zekere voorsprong had gegeven. De ander had veel heroïne gespoten, en daar ook in gehandeld, voordat hij in plaats daarvan aan kunst was gaan doen, of misschien in combinatie daarmee. Na de eerste paar weken, de periode waarin hij hen charismatisch had gevonden, was Jimmy tot de conclusie gekomen dat die twee klote waren wat techniek betrof, en bovendien opgeblazen snotneuzen.

De twee die niet Amanda waren, tolereerden Jimmy, al was het maar net. Om zich bij hen in te likken kookte hij af en toe voor hen – alle drie de kunstenaars haalden hun neus op voor magnetrons en wensten hun eigen spaghetti te koken – maar hij was niet zo best in de keuken. Hij had de vergissing begaan een keer een ChickieNobs Bucket O’Nubbins mee te brengen – vlak om de hoek was een vestiging opengegaan, en zo slecht smaakte het niet, als je alles kon vergeten wat je wist over de herkomst – en daarna praatten de twee die niet Amanda waren, nauwelijks nog met hem.

Dat verhinderde hun niet met elkaar te praten. Ze hadden heel wat te zeggen over allerlei flauwekul waarvan ze iets beweerden af te weten en leuterden voort op vastberaden toon, en staken zeurverhalen en indirecte preken af die in werkelijkheid – dat kon Jimmy voelen – voor hém bedoeld waren. Volgens hen was alles afgelopen toen de mens eenmaal de landbouw had uitgevonden, zo’n zes-, zevenduizend jaar geleden. Daarna was het menselijk experiment gedoemd, eerst tot gigantisme als gevolg van overdreven voedselvoorraden, en vervolgens tot uitsterven, toen alle beschikbare voedingsstoffen eenmaal waren opgepeuzeld.

‘En jullie beschikken over de antwoorden?’ vroeg Jimmy. Hij was het leuk gaan vinden hen steken onder water toe te dienen, want wie waren zij helemaal, om een oordeel uit te spreken? De kunstenaars, die gevoelig waren voor ironie, zeiden dat een correcte analyse wat anders was dan een correcte oplossing, en het ontbreken van het laatste ontkrachtte het eerste niet.

En trouwens, misschien waren er helemaal geen oplossingen. De menselijke maatschappij, zo beweerden ze, was een soort monster, met als belangrijkste nevenproducten lijken en puin. Ze leerde nooit van haar fouten, maakte steeds weer dezelfde achterlijke vergissingen, en ruilde winst op de korte termijn in voor pijn op de lange duur. Ze was net een reuzenslak die genadeloos zijn weg vrat door alle andere biovormen op de planeet, ze vermaalde het leven op aarde en poepte het aan de andere kant uit in de vorm van gefabriceerde en spoedig verouderende plastic rommel.

‘Zoals jullie computers?’ mompelde Jimmy. ‘Die dingen waarop jullie je kunst maken?’

Binnenkort, zeiden de kunstenaars, die hem negeerden, zou er niets anders meer over zijn dan een reeks ondergrondse buizen over het oppervlak van de planeet. Lucht en licht daarbinnen zouden kunstmatig zijn, aangezien de ozon- en zuurstoflagen van de planeet Aarde volledig vernietigd waren. De mensen zouden door die buizen kruipen, in lange rijen achter elkaar, spiernaakt, met als enig uitzicht het gat van degene vóór hen in de rij, terwijl hun urine en uitwerpselen door gaten in de vloer wegstroomden, totdat ze willekeurig werden geselecteerd door een gedigitaliseerd mechaniek, en op dat moment werden ze een zijtunnel ingezogen, vermalen en als voedsel toegediend aan de anderen via een reeks tepelvormige openingen aan de binnenkant van de buis. Het systeem zou zichzelf in stand houden en eeuwig duren, en dat was ieders verdiende loon.

‘Nou, dat zal dan een eind aan de oorlogen maken,’ zei Jimmy, ‘en dan zouden we allemaal heel dikke knieschijven krijgen. Maar hoe zit het met de seks? Niet zo eenvoudig, als je zo in een buis zit opgesloten.’ Amanda wierp hem een nijdige blik toe. Nijdig, maar medeplichtig: je kon zien dat dezelfde vraag bij haar opgekomen.

Amanda zelf was niet zo spraakzaam. Ze was een beeldenmens, geen woordenmens, zei ze; ze beweerde te denken in plaatjes. Dat vond Jimmy prima, want een beetje synesthesie kon nooit kwaad.

‘En wat zie je dan wanneer ik dit doe?’ had hij haar wel eens gevraagd tijdens hun eerste, vurigste dagen.

‘Bloemen,’ zei ze dan. ‘Twee of drie. Roze.’

‘En dit? Wat zie je dan?’

‘Rode bloemen. Rood en paars. Vijf of zes.’

‘En wat denk je hiervan? O baby, ik ben gek op je!’

‘Neon!’ Achteraf zuchtte ze dan en zei tegen hem: ‘Dat was het complete boeket.’

Hij was ontvankelijk voor die onzichtbare bloemen van haar: die vormden per slot van rekening een eerbewijs aan zijn talenten. Ze had ook een bijzonder mooi kontje, en de tieten waren echt, maar – dat was hem al vroeg opgevallen – ze was een beetje hard rondom haar ogen.

Amanda kwam uit Texas, oorspronkelijk; ze beweerde zich dat gebied te kunnen herinneren uit de tijd voordat het uitdroogde en was weggewaaid, en in dat geval, dacht Jimmy, was ze een jaar of tien ouder dan ze zich voordeed. Ze had een tijdlang gewerkt aan een project dat Vulture Sculptures heette. Het idee was een vrachtwagenlading grote lichaamsdelen van dode dieren naar lege velden of parkeerterreinen van gesloten fabrieken te brengen en ze neer te leggen in de vorm van woorden, vervolgens te wachten tot de gieren kwamen en ze in stukken reten, en daarna het geheel te fotograferen vanuit een helikopter. In het begin had ze veel aandacht getrokken, evenals een paar zakken vol scheldbrieven van de God’s Gardeners, en van geïsoleerde gekken. Een van die brieven was afkomstig geweest van Jimmy’s vroegere kamergenote, Bernice, die haar retorische volume aanzienlijk had opgekrikt.

Vervolgens had een of andere rimpelige oude beschermheer, die een paar fortuinen had gemaakt met een reeks farms voor hartonderdelen, haar een flinke beurs geschonken, omdat hij in de illusie verkeerde dat de dingen die ze deed messcherpe avant-garde waren. Dat was goed, zei Amanda, want zonder die massa geld had ze moeten ophouden met haar kunstwerken: helikopters kostten heel wat, en dan was er natuurlijk de toestemming van de veiligheidsdienst. De Corpsmannen waren echt anaal als het om luchtruimte ging, zei ze, ze verdachten iedereen ervan dat men van bovenaf een kernaanval wilde ondernemen, en je moest ze praktisch in je onderbroek laten kruipen voordat ze je lieten meevliegen in een gehuurde heli, tenzij je natuurlijk een omkoperig prinsje uit een Compound was.

De woorden die ze vergierde – haar eigen term – moesten vier letters hebben. Daarover had ze veel nagedacht: elke letter van het alfabet had bepaalde vibraties, een negatieve of positieve lading, dus moesten die woorden met zorg worden gekozen. Vergiering bracht ze tot leven, dacht ze, en vervolgens werden ze daardoor vermoord. Het was een indrukwekkend proces – ‘Als toekijken hoe God denkt,’ had ze gezegd bij een ondervraging op het Net. Tot dusver had ze PAIN gedaan – een woordspeling met haar achternaam, zo had ze meegedeeld in de chatroominterviews – en WHOM, en vervolgens GUTS. Ze had het moeilijk in die zomer van Jimmy, vanwege een blokkade ten aanzien van het volgende woord.

Ten slotte, toen Jimmy dacht dat hij niet meer tegen gekookte spaghetti kon, en het kijken naar Amanda die in de ruimte staarde terwijl ze op een lok van haar haar kauwde, geen aanval van lust en verrukking meer bracht, had hij een baan gekregen. Dat was bij een instantie die AnooYoo heette, een kleinere Compound die zó dicht bij een van de meer armoedige plieblands lag, dat hij er net zo goed in had kunnen liggen. Niet al te veel mensen wilden daar werken als ze een andere keus hadden – dat had hij gevoeld op de dag dat hij er ging solliciteren; misschien verklaarde dat het nogal kruiperige optreden van de mensen daar. Hij wilde wedden dat ze door enkele dozijnen sollicitanten vóór hem afgewezen waren. Tja, zo had hij hun telepathisch toegeseind, ik ben dan misschien niet wat jullie in je hoofd hadden, maar ik ben wél goedkoop.

Wat indruk op hen had gemaakt, zeiden die mensen – het waren er twee, een vrouw en een man – dat was zijn scriptie als tweedejaars over zelfhulpboeken uit de twintigste eeuw. Een van hun belangrijkste producten, vertelden ze, bestond uit dingen die verbetering brachten – geen boeken meer, natuurlijk, maar de dvd’s, de cd-roms, de websites enzovoort. Die instructiemiddelen zelf zorgden niet zozeer voor winsten: die werden geleverd door de apparatuur en de alternatieve medicijnen die je nodig had voor een optimaal effect. Lichaam en geest gingen hand in hand, en Jimmy’s werk zou zich concentreren op de geest. Anders gezegd: reclame.

‘Wat de mensen willen, dat is het volmaakte,’ zei de man. ‘In henzelf.’

‘Maar ze hebben er behoefte aan dat de weg daarheen hun wordt aangewezen,’ zei de vrouw.

‘In simpele volgorde,’ zei de man.

‘Met bemoedigende woorden,’ zei de vrouw. ‘En een positieve opstelling.’

‘Ze horen graag over vroeger en nu,’ zei de man. ‘Het is de kunst van het mogelijke. Maar zonder garanties, natuurlijk.’

‘Je hebt groot inzicht getoond in dat proces,’ zei de vrouw. ‘In je scriptie. We vonden die heel volwassen.’

‘Als je één eeuw kent, ken je ze allemaal,’ zei de man.

‘Maar de adjectieven veranderen,’ zei Jimmy. ‘Niets is erger dan de adjectieven van het vorige jaar.’

‘Precies!’ zei de man, alsof Jimmy zojuist het raadsel van het universum had opgelost in één enkele lichtflits. Hij kreeg een vingerkrakende handdruk van de man; van de vrouw ontving hij een hartelijke maar kwetsbare glimlach, die bij hem de vraag wekte of ze getrouwd was of niet. Het salaris bij AnooYoo was niet om over naar huis te schrijven, maar misschien waren er andere voordelen.

Die avond vertelde hij Amanda Payne over zijn mooie kans. Zij had de laatste tijd over geld zitten zeuren – of liever: niet zeuren, maar ze had enkele scherpe opmerkingen over steentjes bijdragen vervlochten in het langdurige en intense zwijgen waarin ze gespecialiseerd was – dus dacht hij dat ze wel blij zou zijn. In bed was het de laatste tijd niet zo geweldig geweest, in feite niet meer sinds zijn blunder met die ChickieNobs. Misschien zou het nu beter gaan, op tijd voor een heftige, klaaglijke en van actie vervulde finale. Hij was zijn afscheidswoorden al aan het instuderen: Ik ben niet wat je nodig hebt, je verdient beter, ik zou je leven te gronde richten enzovoort. Maar het was het beste naar dergelijke dingen toe te werken, dus praatte hij uitvoerig over zijn nieuwe baan.

‘Nu kan ik tenminste de kost verdienen,’ zei hij tot slot, op wat hij hoopte een innemende, maar verantwoordelijke toon was.

Amanda was niet onder de indruk. ‘Wáár ga je werken?’ was haar commentaar; en vervolgens bleek dat AnooYou volgens haar een stelletje rioolratten was dat om geen andere reden bestond dan profiteren van de fobieën en het leeghalen van de bankrekeningen van angstigen en goedgelovigen. Nu bleek dat Amanda, tot voor kort, een vriendin had gehad die zich had ingeschreven voor een AnooYoo-project van vijf maanden, dat werd aangeprezen als genezing voor depressie, rimpels en slapeloosheid tegelijkertijd; en die vriendin had zichzelf over de rand geduwd – letterlijk over de vensterbank van haar flat op de tiende verdieping – toen ze een of andere soort Zuid-Amerikaanse boombast had gebruikt.

‘Ik kan altijd nog nee zeggen,’ zei Jimmy nadat hij dit verhaal had gehoord. ‘Ik kan me ook aansluiten bij de rijen van de blijvend werklozen. Of, hé, dat is een idee, ik kan doorgaan als gemainteneerde man, net als nu. Grapje! Grapje! Je hoeft me niet te vermoorden!’

Gedurende de volgende paar dagen was Amanda nog zwijgzamer dan gewoonlijk. Daarna vertelde ze hem dat haar artistieke blokkade was opgeheven: ze was op het volgende sleutelwoord voor de Vulture Sculpture gekomen.

‘En dat is?’ vroeg Jimmy, die probeerde zijn stem geïnteresseerd te laten klinken.

Ze keek hem peinzend aan. ‘Love,’ zei ze.

AnooYoo

Jimmy verhuisde naar de jongerenflat die hem in de AnooYoo Compound werd aangewezen: slaapkamer in een alkoof, heel klein keukentje, meubels in imitatie-jaren-vijftig-stijl. Als woonruimte was het slechts een kleine verbetering sinds zijn kamer op Martha Graham, maar er was tenminste minder insectenleven. Hij ontdekte alras dat hij, in zakelijke termen, een sloof en lijfeigene was. Hij moest zijn hersens afpijnigen en tien uur per dag door het woordenboek dolen en de woordenstroom op gang houden. Dan keken zijn superieuren zijn werk na, ze gaven het terug zodat hij het kon verbeteren, en dan gaven ze het opnieuw terug. Wat wij willen is meer… is minder… dit is het niet helemaal. Maar mettertijd werd hij er beter in, wat dat ook mocht betekenen.

Cosmetische crèmes, fitnessapparatuur, Joltbars om je spieren op te bouwen tot een adembenemend wonder van gebeeldhouwd graniet. Pillen om je dikker, dunner, hariger, kaler, blanker, bruiner, zwarter, geler, sexier en gelukkiger te maken.

Zijn taak was beschrijven en bejubelen, het visioen presenteren van wat – o, zo gemakkelijk! – werkelijkheid kon worden. Hoop en vrees, verlangen en weerzin, dat waren zijn middelen, en die gebruikte hij telkens en telkens weer. Af en toe verzon hij zelf een woord – tensicity, fibracionous, pheromonial – maar daarop werd hij nooit betrapt. Zijn bezitters zagen dergelijke woorden graag in de kleine lettertjes op pakjes, omdat ze wetenschappelijk klonken en mensen konden overtuigen.

Hij had tevreden moeten zijn over zijn succes met die verbale verzinsels, maar in werkelijkheid stemde het hem depressief. De memo’s die van boven kwamen en waarin stond dat hij goed werk had geleverd, betekenden niets voor hem omdat ze gedicteerd waren door halfgeletterden; het enige wat ze bewezen was dat niemand bij AnooYoo in staat was te begrijpen hoe slim hij was geweest. Hij begon te begrijpen waarom seriemoordenaars nuttige aanwijzingen doorgaven aan de politie.

Zijn sociale leven kwam – voor het eerst in vele jaren – neer op nul: hij was sinds zijn achtste jaar niet meer in zo’n seksuele woestijn gestrand. Amanda Payne glinsterde in het verleden als een verloren lagune, en de krokodillen werden voorlopig even vergeten. Waarom had hij haar zomaar losgelaten? Omdat hij had uitgezien naar de volgende in de reeks. Maar de vrouw bij wie hij gesolliciteerd had bij AnooYoo, en op wie hij zijn hoop had gevestigd, had hij nooit meer gezien, en de andere vrouwen die hij tegenkwam, op zijn werk of in de bars van AnooYoo, waren óf gemene, loerende haaien, óf emotioneel zo uitgehongerd dat zelfs Jimmy ze ontweek als moerassen. Hij was gedwongen tot flirten met het bedienend personeel, en zelfs dat behandelde hem koeltjes. Ze hadden wel eerder zulke snel sprekende jongelui gezien, en ze wisten dat die geen enkele status bezaten.

In het café van het bedrijf was hij een nieuweling, opnieuw alleen, van voren af aan beginnend. Hij begon SoyOBoy-burgers te eten in het winkelcentrum van de Compound, of hij nam een vettige doos ChickieNobs Nubbins mee om op te knabbelen terwijl hij overuren maakte aan zijn computerterminal. Elke week was er voor de gezelligheid een barbecue in de Compound, een buitengewoon vervelend gebeuren dat alle employés hoorden bij te wonen. Daar vond Jimmy het vreselijk. Hij had te weinig energie om met veel mensen om te gaan, hij kwam nog maar net uit de sfeer van onschuldige onzin; hij hing rond aan de rand, knagend op een verbrande soydog en verscheurde zwijgend iedereen binnen zijn gezichtsveld. Afgezakte tieten, zei het stripballonnetje in zijn hoofd. Blotebillengezicht. Duimzuigende reclamejongen. Koelkastvrouw. Verkoopt zijn grootmoeder. Wiebelbilkoe. Blaaskopklootzak.

Af en toe ontving hij een e-mail van zijn vader; een e-verjaarskaart soms, een paar dagen na zijn eigenlijke verjaardag, iets met dansende varkuiven erop, alsof hij nog steeds elf was. Welgefeliciteerd, Jimmy, dat al je dromen waarheid mogen worden. Ramona schreef hem babbelzieke, brave brieven: nog geen teken van een klein broertje voor hem, schreef ze bijvoorbeeld, maar ze ‘werkten’ er nog steeds aan. Hij wenste zich niet de van hormonen vergeven, van drankjes doordrenkte, met gel ingesmeerde bijzonderheden van dergelijk werk voor ogen te halen. Als er niet spoedig iets ‘natuurlijks’ gebeurde, schreef ze, zouden ze ‘iets anders’ proberen bij een van de instanties – Infantade, Foetility, Perfectable, dat soort clubs. Er was op dat terrein heel wat veranderd sinds Jimmy er was! (Er was, alsof hij in feite niet geboren was, maar alleen maar even langs was gekomen.) Ze was bezig met haar ‘research’, want ze wilden natuurlijk het beste voor hun geld.

Geweldig, dacht Jimmy. Ze zouden het paar keer proberen, en als de kinderen dan niet aan de verwachtingen voldeden, zouden ze hen recyclen ter wille van de onderdelen, totdat ze ten slotte iets kregen wat al hun verwachtingen vervulde – in alle opzichten volmaakt, niet alleen uitstekend in rekenen, maar ook nog beeldschoon als de dageraad. En dan zouden ze dat hypothetische wonderkind volstoppen met hun overdreven verwachtingen tot het arme schaap barstte onder de spanningen. Jimmy benijdde hem niets.

(Hij benijdde hem.)

Ramona nodigde Jimmy uit voor feestdagen, maar hij verlangde daar niet naar, dus zei hij dat hij moest overwerken. En dat was ook zo, in zekere zin, want hij was zijn baan gaan zien als een uitdaging: hoe waanzinnig kon hij doen, op het terrein van nietszeggende neologismen, en nog steeds geprezen worden?

Na een tijdje kreeg hij promotie. Toen kon hij nieuw speelgoed kopen. Hij schonk zichzelf een betere dvd-speler, een sportpak dat zichzelf ’s nachts reinigde door middel van zweetetende bacteriën, een hemd waarbij hij op de mouw zijn e-mail kon lezen, terwijl het hem even porde, elke keer dat er een boodschap voor hem was, schoenen die van kleur veranderden om bij zijn kleding te passen, een pratende broodrooster. Nou ja, het was gezelschap. Jimmy, je toast is klaar. Hij verhuisde naar een betere flat.

Nu hij bezig was de ladder te beklimmen, vond hij een vrouw, en vervolgens nog een, en daarna weer een. Hij zag die vrouwen niet meer als vriendinnen: nu waren het minnaressen.

Ze waren allemaal getrouwd of het equivalent daarvan, op zoek naar een kans om hun man of partner te bedriegen, om te bewijzen dat ze nog jong genoeg waren, of anders om wat terug te doen. Of ze waren gekwetst en wensten troost. Of ze voelden zich gewoon verwaarloosd.

Er was geen reden waarom hij niet een aantal van hen tegelijkertijd kon hebben, zolang hij maar zorgvuldig was met zijn dagindeling. Eerst genoot hij van de haastige, onverwachte bezoekjes, de geheimzinnigheid, het geluid van klittenband dat haastig opengescheurd werd, de trage val naar de vloer; toch kwam hij er al vrij gauw achter dat hij voor die vrouwen een bijfiguur was – niet iemand om serieus te nemen, maar eerder om te waarderen als het gratis cadeautje voor een kind dat uit een cornflakesdoos werd opgediept, kleurig en alleraardigst, maar totaal nutteloos: de joker te midden van de tweeën en drieën die hun in hun werkelijke leven ten deel waren gevallen. Hij was slechts tijdverdrijf voor hen, net als zij voor hem, hoewel er voor hen meer op het spel stond: een scheiding, of een uitbarsting van niet-routineus geweld; op zijn minst een lading verbaal geraas als ze betrapt werden.

Eén goed ding was, dat ze nooit tegen hem zeiden dat hij eens volwassen moest worden. Hij nam aan dat ze het eigenlijk wel leuk vonden dat hem dat niet was overkomen.

Geen van hen wilde haar echtgenoot verlaten om een vaste band met hem te krijgen, of samen met hem te vluchten naar de plieblands – niet dat dat inmiddels nog echt een mogelijkheid was. Men zei dat de plieblands steeds gevaarlijker werden voor mensen die daar de weg niet kenden, en de bewaking van CorpSeCorps bij de hekken van de Compound was strenger dan ooit.

Garage

Dit was dus de rest van zijn leven. Het voelde aan als een feestje waarvoor hij was uitgenodigd, maar op een adres dat hij niet goed kon lokaliseren. Iemand moest daar plezier in hebben, in dat leven van hem; alleen was dat, op dit moment, niet hijzelf.

Zijn lichaam was altijd gemakkelijk te onderhouden geweest, maar nu moest hij er moeite voor doen. Als hij niet naar de sportzaal ging, zou hij van de ene dag op de andere vet ontwikkelen op een plek waar eerder niets van dien aard had gezeten. Zijn energie nam af, en hij moest uitkijken met de Joltbars: een teveel aan steroïden kon je pik doen slinken, en hoewel op de verpakking stond dat dit probleem was opgelost door toevoeging van een of ander onuitspreekbaar middel, had hij wel zo veel kopij voor verpakkingen geschreven om daar niet in te geloven. Zijn haar begon te dunnen rond de slapen, ondanks de zesweekse AnooYoo follikelhergroeikuur die hij had gedaan. Hij had moeten weten dat het zwendel was – hij had zelf de desbetreffende advertenties opgesteld – maar het was zulke goede reclame dat hij er zelf ingetrapt was. Hij merkte dat hij zich afvroeg hoe Crakes haargrens eruitzag.

Crake was vroeg afgestudeerd, had postdoctoraal werk gedaan en vervolgens zijn eigen toegangsbewijs tot de wetenschap geschreven. Hij zat nu bij RejoovenEsense – een van de allermachtigste Compounds – en was snel aan het klimmen. In het begin hadden zij contact gehouden via e-mail. Crake vertelde in vage bewoordingen over een speciaal project waaraan hij werkte, iets wat buitengewoon geheim was. Hij had carte blanche gekregen, zei hij; wat de hoge pieten betrof kon hij geen kwaad doen. Jimmy moest hem eens komen bezoeken, dan zou hij hem rondleiden. Wat deed Jimmy ook weer voor werk?

Jimmy had geantwoord met het voorstel samen te schaken.

Crakes volgende nieuws was dat Oom Pete plotseling gestorven was. Aan een of ander virus. Wat het ook geweest mocht zijn, het was door hem heen gegaan als poep door een gans. Het was geweest alsof je een roze sorbet op een barbecue zette – onmiddellijke meltdown. Er was een vermoeden van sabotage, maar men had niets kunnen bewijzen.

‘Was je erbij?’ vroeg Jimmy.

‘In zekere zin,’ zei Crake.

Daar dacht Jimmy over na; toen vroeg hij of ook anderen door dat virus getroffen waren. Crake zei van niet.

In de loop der tijden werden de pauzes tussen hun boodschappen steeds langer, en werd de draad die hen verbond steeds dunner. Wat hadden ze nog tegen elkaar te zeggen? Jimmy’s baan als woordenslaaf zou door Crake vast en zeker veracht worden, zij het op een vriendelijke manier, en wat Crake deed, zou best eens iets kunnen zijn wat Jimmy niet meer kon begrijpen. Hij merkte dat hij aan Crake dacht als aan iemand die hij gekend had.

Hij werd steeds rustelozer. Zelfs seks was niet meer wat het geweest was, al was hij er nog steeds aan verslaafd. Hij voelde zich in het rond gerukt door zijn eigen pik, alsof de rest van hem slechts een onbeduidende massa was die vastzat aan dat ene uiteinde ervan. Misschien zou dat ding gelukkiger zijn als het in zijn eentje mocht rondzwerven.

Op de avonden dat geen van zijn minnaressen hun echtgenoot of equivalent zo goed had kunnen voorliegen dat ze tijd met hem konden doorbrengen, ging hij wel eens naar een film in het winkelcentrum, gewoon om zichzelf ervan te overtuigen dat hij deel uitmaakte van een groep andere mensen. Of hij keek naar het nieuws: nog meer epidemieën, nog meer hongersnood, nog meer overstromingen, meer explosies van insecten of microben of kleine zoogdieren, nog meer droogtes, nog meer kloterige kindsoldaten in verre landen. Waarom leek alles zo op zichzelf?

De gebruikelijke politieke moorden in de plieblands, de gebruikelijke vreemde ongelukken, de onverklaarbare verdwijningen. Of de seksschandalen: van seksschandalen werden de nieuwslezers altijd opgewonden. Een tijdlang ging het om trainers en kleine jongens; toen kwam er een golf van tienermeisjes die opgesloten in garages werden aangetroffen. Van die meisjes werd gezegd – door degenen die hen hadden opgesloten – dat ze als dienstmeisje bij hen werkten, en dat ze voor hun eigen bestwil uit hun onsmakelijke vaderlanden waren gehaald. Opsluiten in de garage gebeurde ter bescherming van die meisjes, zeiden de mannen – keurige heren, accountants, juristen, handelaars in tuinmeubelen – die voor de rechtbank moesten verschijnen om zich te verdedigen. Vaak kregen ze steun van hun echtgenotes. Die meisjes, zeiden de vrouwen, waren zo ongeveer geadopteerd, werden bijna als gezinsleden behandeld. Die twee woorden vond Jimmy schitterend: ongeveer, bijna.

De meisjes zelf vertelden andere verhalen, die niet allemaal even geloofwaardig waren. Ze waren bedwelmd, zeiden sommigen. Ze hadden obscene dansjes moeten uitvoeren op onwaarschijnlijke plaatsen, bijvoorbeeld in dierenwinkels. Ze waren op rubbervlotten over de Pacific geroeid, ze waren gesmokkeld in containerschepen, verborgen in bergen sojaproducten. Men had hen gedwongen heiligschennis te bedrijven met reptielen. Anderzijds leken sommige van die meisjes best tevreden met hun situatie. Die garages waren heel mooi, zeiden ze, beter dan waar ze thuis in gewoond hadden. Ze kregen regelmatig te eten. Het werk was niet te moeilijk. Het was waar dat ze geen loon kregen en dat ze nooit uit mochten gaan, maar dat vonden ze zelf ook weer niet vreemd of verrassend.

Een van die meisjes – gevonden in een afgesloten garage in San Francisco, bij het huis van een welgestelde apotheker – zei dat ze vroeger bij de film was geweest, maar blij was dat ze verkocht was aan haar Meester, die haar op het Net had gezien en medelijden met haar had gekregen en haar persoonlijk was komen halen en veel geld had betaald om haar te redden; en hij was met haar in een vliegtuig over de oceaan gevlogen, en had beloofd haar naar school te sturen zodra haar Engels goed genoeg was. Ze weigerde iets negatiefs over die man te zeggen; ze maakte een eenvoudige, waarheidsgetrouwe en oprechte indruk. Toen haar gevraagd werd waarom die garage op slot was, zei ze: omdat er dan geen slechte mensen konden binnenkomen. Toen haar gevraagd werd wat ze daarbinnen deed, zei ze dat ze Engels studeerde en naar de tv keek. Toen haar gevraagd werd wat haar gevoelens waren over haar kaper, zei ze dat ze hem altijd dankbaar zou zijn. De aanklager slaagde er niet in haar getuigenis op losse schroeven te zetten, en de man in kwestie bleef ongestraft, al kreeg hij wel bevel haar onmiddellijk naar school te sturen. Zij zei dat ze kinderpsychologie wilde studeren.

Er werd een close-up van haar getoond, van haar beeldschone, katachtige gezicht, met die verfijnde glimlach. Jimmy meende haar te herkennen. Hij legde haar beeld vast en zocht toen naar zijn oude print-out, die hij gemaakt had toen hij veertien was – die had hij ondanks al zijn verhuizingen bewaard, bijna als een familiefoto, niet zichtbaar, maar nooit weggegooid, ergens tussen zijn afschriften van Martha Graham verborgen. Hij vergeleek de gezichten, maar er was sindsdien veel tijd verstreken. Het achtjarige meisje op de print-out moest nu zeventien, achttien, negentien zijn, en dat van die nieuwsuitzending leek een stuk jonger. Maar die blik was hetzelfde: eenzelfde mengeling van onschuld en minachting en inzicht. Hij kreeg er een duizelig gevoel van, alsof hij elk moment zijn evenwicht kon verliezen, alsof hij aan de rand van een afgrond stond, boven een kloof vol rotsen, en als hij daar een blik in wierp, zou dat gevaarlijk voor hem zijn.

Zonder houvast

Het CorpSeCorps had Jimmy nooit uit het oog verloren. Tijdens zijn verblijf op Martha Graham hadden ze hem regelmatig laten komen, viermaal per jaar, voor wat zij een praatje noemden. Dan stelden ze hem dezelfde vragen die ze hem al tien keer hadden gesteld, gewoon om te zien of ze dezelfde antwoorden kregen. Ik weet het niet, dat was het veiligste wat Jimmy wist te bedenken, en meestal klopte dat ook helemaal.

Na een tijdje waren ze hem foto’s gaan tonen – opnamen van knoopsgatspionagecamera’s, of zwartwitfoto’s die eruitzagen of ze afkomstig waren van de videobewakingscamera’s van banken in pliebland, of van het tv-journaal: demonstraties, rellen, terechtstellingen. Het ging erom of hij een van de gezichten herkende. Ze hadden hem altijd aangesloten op hun apparatuur, zodat ze, zelfs als hij deed of hij van niets wist, de signalen van neurale elektriciteit konden opvangen. Hij had aldoor gewacht op die demonstratie tegen Happicuppa in Maryland, waar zijn moeder te zien was geweest – daar was hij als de dood voor – maar zulke opnamen waren er nooit bij.

Hij had al heel lang geen buitenlandse prentbriefkaarten ontvangen.

Toen hij voor AnooYoo was gaan werken leken de Corpsmannen hem vergeten te zijn. Maar nee, ze hadden alleen de teugels gevierd – om te zien of hij, of anders de andere partij, waarmee zijn moeder bedoeld was, gebruik zou maken van zijn nieuwe positie, zijn beetje extra vrijheid, om te proberen weer contact te leggen. Na ongeveer een jaar hoorde hij de bekende klop op de deur. Hij wist altijd dat zij het waren omdat ze nooit eerst de intercom gebruikten: ze moesten een omweg kennen, om maar te zwijgen van de deurcode. Hallo Jimmy, hoe gaat het, we moeten je alleen een paar vraagjes stellen, zien of je ons een beetje kan helpen.

Natuurlijk, met alle plezier.

Mooi zo.

Zo ging dat dus.

In zijn – hoeveelste? – vijfde jaar bij AnooYoo hadden ze eindelijk succes geboekt. Hij had toen al een paar uur naar hun foto’s en filmpjes zitten kijken. Opnamen van een rimboeoorlog in dorre bergen ergens aan de andere kant van de oceaan, met close-ups van dode huurlingen, mannen en vrouwen; een troepje hulpverleners dat belaagd werd door uitgehongerde mensen bij een van die stoffige hongersnoden ver weg; een rij hoofden op palen – dat was in ex-Argentinië, zei de CorpSeCorps, al zeiden ze er niet bij van wie die hoofden waren of hoe ze op die palen waren gekomen. Verscheidene vrouwen bij de kassa van een supermarkt, allemaal met zonnebrillen op. Een stuk of tien lichamen op een vloer na een overval op een onderduikadres van God’s Gardeners – die groep was inmiddels verboden – en een van hen leek verdraaid veel op zijn oude kamergenote, die pyromane Bernice. Dat zei hij ook, want hij was een brave jongen, en hij kreeg een schouderklopje, maar kennelijk hadden ze het al geweten, want het interesseerde ze niet. Hij had medelijden met Bernice: ze was getikt geweest, en hinderlijk, maar een dergelijke dood had ze niet verdiend.

Een rij politiefoto’s uit een gevangenis in Sacramento. De rijbewijsfoto van een zelfmoordenaar in een bomauto. (Maar als die auto was ontploft, hoe waren ze dan aan dat rijbewijs gekomen?) Drie sliploze diensters uit een pliebland-naaktbar-zonder-aanraken – die hadden ze er voor de grap bijgedaan, en ze veroorzaakten inderdaad enige beweging op de neuromonitor. Een tafereel uit een rel die Jimmy herkende van de remake van de film Frankenstein. Ze stopten er altijd een paar malle dingen in, om te zorgen dat hij bij de les bleef.

Toen nog meer politiefoto’s. Nee, zei Jimmy. Nee, nee, niks.

En toen kwam er iets wat leek op een gewone terechtstelling. Geen lolbroekerij, geen gevangenen die zich losrukten, geen smerige taal: daardoor merkte Jimmy, al voordat hij haar zag, dat het een vrouw was die ze wegvaagden. Daar verscheen de gestalte in de wijde, grijze gevangeniskleding, ze schuifelde voort, haren achterover gebonden, polsen geboeid, een bewaakster aan weerszijden, de blinddoek. Neerschieten met spuitpistool, dat zou het worden. Vuurpeloton overbodig, één spuitpistool zou voldoende zijn geweest, maar ze hielden zich aan de oude gewoonte, vijf op een rij, zodat geen van de beulen slapeloze nachten hoefde te hebben over de vraag wiens virtuele kogel haar als eerste had gedood.

Schieten deden ze alleen bij hoogverraad. Voor het overige was het gas, of ophanging, of de grote hersenknetter.

Een mannenstem, woorden van buiten de opname: de Corpsmannen hadden het geluid zachter gezet omdat ze wilden dat Jimmy zich op de beelden concentreerde, maar het moest een bevel zijn geweest, want nu verwijderden de bewakers de blinddoek. En nu een close-up: de vrouw keek hem recht aan, midden uit het scherm: een blik uit blauwe ogen, direct, uitdagend, geduldig, gewond. Maar geen tranen. Toen werd het geluid plotseling aangezet. Vaarwel. Denk aan Killer. Ik hou van je. Stel me niet teleur.

Het leed geen twijfel, het was zijn moeder. Jimmy was geschokt, zo oud als ze was geworden: haar huid vertoonde rimpels, haar mond was slap. Kwam het door het zware leven dat ze had geleid, als vluchteling, of kwam het van de slechte behandeling? Hoe lang had ze gevangengezeten, was ze in hun handen geweest?

Wacht even, had hij willen roepen, maar hierbij bleef het, de camera trok zich terug, de ogen werden weer afgedekt, beng beng beng. Slecht gericht, rode spatten, ze hadden bijna haar hoofd eraf geschoten. Langdurige opname terwijl zij ineenzonk op de vloer.

‘Iets gezien, Jimmy?’

‘Nee. Sorry. Niets.’ Hoe had ze kunnen voorzien dat hij zou kijken?

Ze moesten de versnelde hartslag hebben opgevangen, de plotselinge energie. Na een paar neutrale vragen – ‘Wil je koffie? Moet je even weg?’ – zei een van hen: ‘En, wie was die killer?’

‘Killer,’ zei Jimmy. Hij begon te lachen. ‘Killer was een skunk.’ Alsjeblieft, het was gebeurd. Alweer had hij haar verraden. Hij kon er niets aan doen.

‘Geen aardige vent dus? Een soort Hell’s Angel?’

‘Nee,’ zei Jimmy, nog luider lachend. ‘Jullie snappen het niet. Een skunk. Een konunk. Een dier.’ Hij boog zijn hoofd voorover tussen zijn vuisten, huilend van het lachen. Waarom had ze er Killer bij moeten halen? Opdat hij wist dat zij het echt was, daarom. Opdat hij haar zou geloven. Maar wat bedoelde ze met dat niet teleurstellen?

‘Spijt me, jongen,’ zei de oudste van de twee Corpsmannen. ‘Maar we moesten het zeker weten.’

Jimmy vergat te vragen wanneer die terechtstelling plaats had gevonden. Achteraf drong het tot hem door dat het jaren geleden kon zijn gebeurd. Stel dat het allemaal nep was? Het had zelfs digitaal kunnen zijn, tenminste die schoten, dat bloed, dat omvallen. Misschien leefde zijn moeder nog, misschien was ze zelfs nog op vrije voeten. Zo ja, wat had hij dan verraden?

De paar weken daarna waren de ergste die hij zich kon herinneren. Te veel dingen kwamen terug, te veel van wat hij had verloren of – nog treuriger – van wat hij nooit had gehad. Al die verspilde tijd, en hij wist niet eens wie die had verspild.

De meeste dagen was hij kwaad. Eerst ging hij op bezoek bij zijn diverse minnaressen, maar hij deed humeurig tegen hen, hij was niet amusant en, wat nog erger was, hij verloor zijn belangstelling voor de seks. Hij reageerde niet meer op hun e-mails – Is er iets met je? Ligt het soms aan mij? Hoe kan ik je helpen? – en belde niet terug wanneer zij gebeld hadden: uitleg was hem te veel werk. In vroeger tijden zou hij de dood van zijn moeder tot een psychodrama hebben uitgewerkt, en wat sympathie geoogst hebben, maar dat was niet waarnaar hij nu verlangde.

Wat verlangde hij?

Hij ging naar de singlesbar van de Compound; dat hielp niet, hij kende de meeste van die vrouwen al, hij had geen behoefte aan hun behoeftigheid. Hij keerde terug naar porno op het internet, merkte dat die niet meer zo goed werkte: men herhaalde zich, het was mechanisch, de vroegere aantrekkingskracht was verdwenen. Hij zocht op het web naar de HottTotts-site, in de hoop dat iets vertrouwds zou helpen zodat hij zich minder eenzaam zou voelen, maar die site bestond niet meer.

Hij dronk nu in zijn eentje, ’s avonds, een slecht teken. Dat zou hij niet moeten doen, hij werd er alleen maar depressief van, maar hij moest de pijn op een of andere manier verdoven. De pijn waarvan? De pijn van de gevoelige, opengereten plekken, de beschadigde membranen waar hij zich had verzet tegen de Grote Onverschilligheid van het Universum. Eén grote haaienmuil, dat universum. Rij na rij van vlijmscherpe tanden.

Hij wist dat hij wankelde, moeite had overeind te blijven. Alles in zijn leven was tijdelijk, onvast. De taal zelf had zijn stevigheid verloren; die was ijl geworden, glibberig, een taai laagje waarop hij rond gleed als een oogbol op een bord. Maar wel een oogbol die nog kon kijken. Dat was het probleem.

Hij kon zich herinneren dat hij zorgeloos was geweest, eerder, in zijn jonge jaren. Zorgeloos, dikhuidig, luchthartig huppelend over de oppervlakken, fluitend in het donker, in staat alles te doorstaan. Een oogje dicht te knijpen. Nu merkte hij dat hij wegteerde. De kleinste probleempjes werden rampen – een kwijtgeraakte sok, een elektrische tandenborstel die het niet meer deed. Zelfs de zonsopgang was verblindend. Hij werd aan alle kanten ingewreven met schuurpapier. ‘Zoek houvast,’ zei hij tegen zichzelf. ‘Je moet er greep op krijgen. Je moet het achter je laten. Je moet verder. Maak jezelf nieuw.’

Wat een positieve leuzen. Wat een zinloos, inspirerend verkoopbraaksel. Wat hij eigenlijk wenste, dat was wraak. Maar bij wie, en waarom? Zelfs als hij er de energie voor zou hebben, zelfs als hij zich kon concentreren, richten, zou zoiets minder dan zinloos zijn.

In de ergste nachten riep hij Alex de papegaai op – het beest was allang dood, maar praatte en wandelde nog steeds op het Net, en hij keek naar de kunstjes. Oppasser: Wat voor kleur heeft de ronde bal, Alex? De ronde bal? Alex, met zijn kop opzij, denkend: Blauw. Oppasser: Goed zo! Alex: Kurknoot, kurknoot! Oppasser: Alsjeblieft! En dan kreeg Alex een kolf suikermaïs, hoewel hij daar niet om had gevraagd – hij had om een amandel gevraagd. En wanneer Jimmy dat onrecht zag, kreeg hij tranen in de ogen.

En daarna bleef hij te lang op, en als hij eenmaal in bed lag, staarde hij naar het plafond, en repeteerde hij zijn lijstjes van in onbruik geraakte woorden omdat die hem troostten. Pootstok. Afasie. Borstschild. Enigma. Blaffer. Als Alex de papegaai van hem was, zouden ze vrienden zijn, broeders. Hij zou hem meer woorden leren. Klokgelui. Pummel. Eilaas.

Maar woorden boden geen troost meer. Er zat niets in. Jimmy genoot er niet meer van dat hij die kleine verzamelingen had van letters die door andere mensen vergeten waren. Het was net zoiets als zijn eigen melktandjes in een doosje.

Op de rand van de slaap verscheen achter zijn ogen, vanuit de schaduwen naar links, dwars over zijn gezichtsveld, een processie. Jonge, slanke meisjes met kleine handen, met strikjes in het haar, met guirlandes van veelkleurige bloemen. Het veld was meestal groen, maar het was geen pastorale: die meisjes verkeerden in gevaar, ze moesten gered worden. Er was iets – een dreigende aanwezigheid – achter de bomen.

Of misschien zat het gevaar in hém. Misschien was hij het gevaar, een dier met scherpe slagtanden dat op hen loerde uit de schimmige grot van de ruimte binnen zijn eigen schedel.

Of misschien waren die meisjes zelf gevaarlijk. Die mogelijkheid was er altijd. Ze konden lokaas zijn, een val. Hij wist dat ze veel ouder waren dan ze leken, en ook dat ze veel meer macht hadden. Anders dan hij, beschikten ze over een genadeloze wijsheid.

De meisjes waren kalm, ze waren ernstig en plechtig. Ze keken naar hem, ze keken in hem, ze herkenden en accepteerden hem, accepteerden zijn duisternis. En dan glimlachten ze.

O lieverd, ik ken je. Ik zie je. Ik weet wat je wilt.

11

Varkuiven

Jimmy bevindt zich in de keuken van het huis waar ze woonden toen hij vijf was, en hij zit aan tafel. Het is tijd voor de lunch. Voor hem op een bord ligt een boterham – een plat hoofd van pindakaas met een glanzende grijns van jam, en met rozijnen als tanden. Dat ding vervult hem van angst. Zijn moeder kan nu elk moment de keuken binnenkomen. Maar nee, dat gebeurt niet: haar stoel is leeg. Ze moet zijn lunch hebben klaargemaakt en voor hem laten staan. Maar waar is ze naartoe, waar ís ze?

Er klinkt een schrapend geluid; dat komt van de muur vandaan. Er is iemand aan de andere kant, iemand die een gat wil maken, wil inbreken. Hij staart naar dat deel van de muur, onder de klok met de verschillende vogels die de tijd aangeven. Piep piep piep, zegt het roodborstje. Dat had hij gedaan, hij had de klok veranderd – de uil zegt kauw kauw, de kraai zegt tsjilp tsjilp. Maar die klok was er nog niet toen hij vijf was, die hadden ze later gekregen. Er is iets mis, de tijd klopt niet, hij weet niet wat het is, hij is verlamd van angst. Het pleisterwerk begint af te brokkelen, en hij wordt wakker.

Hij haat die dromen. Het heden is al erg genoeg, daar hoeft het verleden niet ook nog eens bij te komen. Leef in het heden. Dat had hij een keer op een gratis kalender laten zetten, bij een of ander nepmiddel ter verhoging van de seks voor vrouwen. Waarom zou je je lichaam aan de klok vastketenen, je kunt de ketenen van de tijd verbreken enzovoort, enzovoort. Er was een plaatje bij geweest van een vrouw met vleugels, opstijgend vanaf een hoopje vuile, oude, gerimpelde kleren, of misschien wel huid.

Dit hier is het dus, het moment, waarin hij verondersteld wordt te leven. Zijn hoofd ligt op een hard oppervlak, zijn lichaam zit in een stoel geklemd, hij bestaat uit één heftige kramp. Hij rekt zich uit, jankt van de pijn.

Het duurt even voordat hij zichzelf kan plaatsen. O ja, de tornado, het poortgebouw. Alles is stil, geen windvlagen, geen geloei. Is het dezelfde middag, of de nacht, of de volgende ochtend? Er is licht in de kamer, daglicht; het komt binnen door het raam boven de balie, het kogelvrije glas met de intercom, waarin je ooit, lang geleden, moest zeggen waarvoor je kwam. De gleuf voor je microgecodeerde documenten, de vierentwintiguursvideobewaking, de pratende doos met een glimlach erop die de vragen en antwoorden afhandelde – het hele systeem is naar de maan. Granaten, misschien. Er is veel neergevallen rommel.

Het geschraap gaat door, er is iets in de hoek van de ruimte. Hij kan het eerst niet onderscheiden: het lijkt op een schedel. Dan ziet hij dat het een landkrab is, een afgeronde, geelwitte schelp zo groot als een verschrompeld hoofd, met één reusachtige schaar. Het beest is bezig een gat in de rommel op de vloer te maken. ‘Wat doe jij in godsnaam hier binnen?’ vraagt hij aan de krab. ‘Jij hoort buiten te zijn, om de tuinen te verpesten.’ Hij gooit de lege bourbonfles erheen, mist, en de fles versplintert. Dat was heel dom van hen, nu ligt er gebroken glas. De landkrab draait zich met een ruk om en kijkt hem aan, met de grote schaar opgeheven, en trekt zich dan terug in zijn half uitgegraven hol, waar hij naar hem blijft staren. Hij moet hier naar binnen zijn gekomen op de vlucht voor die wervelstorm, en nu kan hij de weg naar buiten niet meer vinden.

Hij maakt zich los uit de stoel, nadat hij heeft uitgekeken of er geen slangen en ratten en andere dingen zijn waarop hij liever niet zou trappen. Dan stopt hij het kaarsstompje en de lucifers in zijn plastic zak en loopt voorzichtig naar de deuropening die naar de voorste kamer leidt. Hij trekt de deur achter zich dicht: hij wenst niet in de rug aangevallen te worden door de krab.

Aan de andere kant staat hij even stil om de boel te verkennen. Geen dieren in de buurt, afgezien van een drietal kraaien op de muur. Die wisselen een paar geluidjes, waarvan hij waarschijnlijk het onderwerp is. De hemel vertoont het parelgrijze roze van de vroege ochtend, nauwelijks een wolk te zien. Het landschap is veranderd sinds gisteren: meer stukken van losgeraakte metalen platen dan eerst, meer ontwortelde bomen. Bladeren en afgerukte takken liggen op de modderige grond.

Als hij nu vertrekt, heeft hij een goede kans vóór het midden van de ochtend het belangrijkste winkelcentrum te bereiken. Hoewel zijn maag rommelt, zal hij met een ontbijt moeten wachten tot hij daar komt. Hij wenst dat hij wat cashewnoten had bewaard, maar hij heeft alleen nog de SoyOBoy-sardientjes, die hij bewaart als laatste redmiddel.

De lucht is koel en fris, de geur van vermorzeld blad is heerlijk na de verschaalde geur van rottenis in het poortgebouw. Hij zuigt de lucht met genot in, en vertrekt dan in de richting van het winkelcentrum. Drie straten verderop blijft hij staan: zeven varkuiven zijn uit het niets verschenen. Ze staren naar hem, met hun oren naar voren gebogen. Zijn dat dezelfde als gisteren? Terwijl hij naar hen kijkt, beginnen ze zijn kant uit te schommelen.

Ze zijn iets van plan, dat is duidelijk. Hij draait zich om, loopt terug naar het poortgebouw, steeds sneller. Ze zijn nog ver weg – als het nodig is, kan hij het op een hollen zetten. Hij kijkt over zijn schouder: ze draven nu. Hij loopt sneller, gaat over op hollen. Dan ziet hij een tweede groepje door de poort voor hem uit, acht of negen stuks, en ze komen op hem af via het niemandsland. Ze zijn bijna bij de hoofdpoort, en snijden zodoende die kant af. Het is alsof ze het zo gepland hebben, die twee groepjes; alsof ze al een tijdje wisten dat hij in het poortgebouw was, en gewacht hebben tot hij naar buiten kwam, zo ver van hem vandaan dat ze hem konden insluiten.

Hij bereikt het poortgebouw, gaat de deur binnen, trekt de deur dicht. Het slot klikt niet. Het elektronische slot werkt natuurlijk niet.

‘Natuurlijk!’ schreeuwt hij. Dat zullen ze open kunnen duwen, met hun poten of met hun snuit. Het zijn altijd meesters in de kunst van het ontsnappen geweest, de varkuiven: als ze vingers hadden gehad, zouden zij de wereld hebben geregeerd. Hij rent door de volgende deur naar de receptie, smijt de deur achter zich dicht. Dat slot is natuurlijk ook kapot. Hij schuift het bureau waarop hij heeft geslapen tegen de deur aan, en kijkt dan naar buiten door het kogelvrije glas: daar komen ze aan. Ze hebben de deur met hun neus opengeduwd, nu zijn ze in de voorste kamer, twintig of dertig stuks, beren en zeugen, maar voornamelijk beren, ze verdringen elkaar, gretig knorrend, snuffelend aan zijn voetafdrukken. Nu wordt hij een van hen gezien, door het glas heen. Nog meer geknor: nu kijken ze allemaal naar hem op. Wat ze zien, dat is zijn hoofd, dat bevestigd is aan wat, zoals ze weten, een verrukkelijke vleespastei is, die staat te wachten om verslonden te worden. De twee grootste, twee beren met – ja – scherpe slagtanden, komen naast elkaar op de deur af, bonken ertegen met hun schouders. Teamspelers, die varkuiven. Heel wat spierballen.

Als ze niet door die deur kunnen, zullen ze wachten tot hij tevoorschijn komt. Ze kunnen het om de beurt doen, de helft buiten grazend, de anderen op wacht. Ze kunnen daar eeuwig mee doorgaan, ze zullen hem uithongeren. Ze kunnen hem daarbinnen ruiken, ze ruiken zijn vlees.

Nu denkt hij eraan uit te kijken voor de landkrab, maar die is verdwenen. Die moet helemaal zijn weggedoken in zijn hol. Dat is wat hij nodig heeft, een eigen hol. Een hol, een schelp, een paar scharen.

‘Dus,’ zegt hij, ‘wat nu?’

Schatje, je zit in de val.

Radio

Na een pauze van wezenloosheid, waarin hij niets weet te bedenken, staat Sneeuwman op uit de stoel. Hij kan zich niet herinneren dat hij was gaan zitten, maar dat moet hij toch gedaan hebben. Hij heeft kramp in zijn ingewanden, hij is kennelijk echt bang, al voelt hij dat niet zo; hij is heel kalm. De deur beweegt in de maat van het duwen en bonzen aan de andere kant; het zal niet lang duren voordat de varkuiven doorbreken. Hij haalt de zaklantaarn uit zijn plastic zak, doet hem aan, loopt terug naar de binnenkamer waar die twee kerels in biopakken op de vloer liggen. Hij schijnt in het rond. Er zijn drie gesloten deuren; die moet hij de vorige avond hebben gezien, maar toen had hij niet geprobeerd het gebouw uit te komen.

Twee van de deuren bewegen niet wanneer hij ze probeert te openen; ze moeten op een of andere manier op slot zitten, of ze worden aan de andere kant geblokkeerd. De derde gaat vlot open. Daar ziet hij, als plotselinge opluchting, een trap. Een steile trap. Varkuiven, zo bedenkt hij nu, hebben korte pootjes en dikke buiken. Bij hem is dat precies omgekeerd.

Hij rent de trap op, zo snel dat hij struikelt over zijn gebloemde laken. Achter zich hoort hij opgewonden geknor en gekrijs, en dan een bons wanneer het bureau omvalt.

Hij komt uit in een helder verlichte, langwerpige ruimte. Wat is dit? De wachttoren. Natuurlijk. Dat had hij kunnen weten. Er is een wachttoren aan weerszijden van de hoofdpoort, en er zijn nog meer torens, op de muur rondom. Binnen die torens bevinden zich de zoeklichten, de monitors van de bewakingscamera’s, de luidsprekers, de apparatuur voor het sluiten van de poorten, de traangasbuizen, de spuitpistolen voor de lange afstand. Ja, hier zijn de monitors, hier zijn de toetsenborden: zoek het doelwit, zoom in, druk op de knop. Je hoefde het feitelijk resultaat niet te zien, het spatten en sissen, niet echt. In de tijd van de chaos hebben de bewakers waarschijnlijk hiervandaan geschoten op de menigte, zolang ze nog konden, en zolang er nog een menigte was.

Niets van deze hightechapparatuur doet het natuurlijk nog. Hij zoekt naar manueel bedienbare back-ups – het zou leuk zijn de varkuiven van bovenaf neer te maaien – maar nee, er is niets.

Naast de wand vol dode monitors is een klein raam; vandaar heeft hij uitzicht op de varkuiven, het groepje dat buiten de deur van het controlehokje staat. Ze lijken op hun gemak. Als het mannen waren, zouden ze een sigaretje roken en wat ouwehoeren. Maar wel waakzaam; ogen open. Hij trekt zich terug: hij wil niet dat ze hem zien, merken dat hij hierboven is.

Niet dat ze dat al niet weten. Ze moeten intussen hebben begrepen dat hij de trap op is gegaan. Maar weten ze ook dat ze hem in de val hebben gelokt? Er is hier namelijk geen mogelijkheid om te ontsnappen, voorzover hij kan zien.

Hij verkeert niet in onmiddellijk gevaar – ze kunnen de trap niet opklimmen, anders hadden ze dat intussen wel gedaan. Hij heeft de tijd om de boel te verkennen en te hergroeperen. Hergroeperen, wat een woord. Hij is hier in zijn eentje.

De bewakers moeten hierboven een dutje hebben gedaan, om de beurt. Er staat een tweetal standaardbritsen in een zijvertrek. Daar bevindt zich niemand, geen lijken. Misschien hebben de bewakers geprobeerd uit RejoovenEsense weg te komen, net als al die anderen. Misschien hadden ook zij gehoopt sneller te zijn dan de infectie.

Een van de bedden is opgemaakt, het andere niet. Een digitale, met stemgeluid te activeren wekker flitst nog naast het onopgemaakte bed. ‘Hoe laat is het?’ vraagt hij, maar hij krijgt geen antwoord. Hij zal het ding opnieuw moeten programmeren, afstemmen op zijn eigen stem.

Die kerels waren goed toegerust: twee spelcomputers, met schermen, spelers, koptelefoons eraan. Kleren die aan haakjes hangen, de standaardtropenkleding voor na de dienst; een gebruikte handdoek op de vloer, plus een sok. Een stuk of tien gedownloade print-outs op een van de nachtkastjes. Een mager meisje dat niets anders draagt dan hooggehakte sandalen, en dat op haar hoofd staat; een blondine die bengelt aan een haak in het plafond, in een soort zwartleren outfit, geblinddoekt, maar met openhangende mond, kwijlend, ‘sla me nog eens’: een dikke vrouw met enorme borstimplantaten en vochtig-rode lippenstift, voorovergebogen, tong met piercing uitgestoken. Bekende troep.

Die kerels moesten haastig zijn vertrokken. Misschien zijn het die twee daar beneden, in die biopakken. Dat zou logisch zijn. Maar niemand schijnt hierboven te zijn geweest, nadat die twee weg waren; of als dat al het geval is geweest, dan was er niets geweest wat ze wilden meenemen.

In een van de laden van een nachtkastje zit een pakje sigaretten, waarvan maar een paar weg zijn. Sneeuwman tikt er een te voorschijn – vochtig, maar op dit moment zou hij zelfs bereid zijn pluis uit een binnenzak te roken – en hij kijkt om zich heen naar iets om de sigaret aan te steken. Hij heeft lucifers in zijn vuilniszak, maar waar is die? Die moet hij hebben laten vallen op de trap, in zijn haast om hierboven te komen. Hij loopt terug naar het trappenhuis, kijkt naar beneden. Inderdaad, daar ligt de zak, op de vierde tree van onderen. Voorzichtig begint hij af te dalen. Wanneer hij zijn hand uitsteekt, probeert iets hem opeens te raken. Hij springt achteruit, kijkt toe terwijl de varkuif terugglijdt, en dan weer probeert toe te slaan. De ogen van het beest glinsteren in de schemer; hij heeft de indruk dat het grijnst.

Ze zaten op hem te wachten, en de vuilniszak is hun aas. Ze moeten opgemerkt hebben dat daar iets in zat wat hij wilde hebben, dat hij naar beneden zou komen om hem te halen. Sluw, o zo sluw. Zijn benen trillen tegen de tijd dat hij weer boven is.

Naast het slaapkamertje is een kleine badkamer, met een echt toilet erin. Net op tijd: de angst heeft zijn darminhoud vloeibaar gemaakt. Hij gaat zitten – er is papier, een kleine vreugde, geen bladeren ditmaal – en staat op het punt door te trekken, wanneer hij bedenkt dat de tank daarachter vol water moet zitten, en water zou hij wel eens nodig kunnen hebben. Hij licht het deksel van de tank op: inderdaad, die zit vol, een miniatuuroase. Het water is roodachtig verkleurd, maar het ruikt goed, dus bukt hij zich, om als een hond te drinken. Na al die adrenaline is hij uitgedroogd.

Nu voelt hij zich beter. Paniek hoeft niet, paniek hoeft nog niet. In het keukentje vindt hij lucifers, en hij steekt de sigaret aan. Na een paar trekjes voelt hij zich duizelig, maar het is nog steeds heerlijk.

‘Als je negentig was en je kreeg de kans om nog één keer te neuken, maar wist dat het je dood zou worden, zou je dat dan doen?’ had Crake hem eens gevraagd.

‘Reken maar,’ had Jimmy gezegd.

‘Jij bent verslaafd,’ had Crake geantwoord.

Sneeuwman merkt dat hij loopt te neuriën terwijl hij de keukenkastjes doorzoekt. Plakken chocolade, echte. Een potje oploskoffie, idem melkpoeder, idem suiker. Garnalenpasta voor op crackers, surrogaat maar eetbaar. Kaasvoer in een tube, mayo dito. Noedelsoep met groenten, met kipsmaak. Crackers in een luchtdichte plastic doos. Een voorraadje Joltbars. Wat een meevaller.

Hij vermant zich, en opent dan de koelkast, rekening houdend met het feit dat die kerels daarin niet zo veel echt voedsel bewaard zouden hebben, en dat de stank niet al te vreselijk zal zijn. Bedorven vlees in een gesmolten vrieskist is het ergste; daarvan is hij heel wat tegengekomen in de eerste tijd dat hij de plieblands had doorzocht.

Er is niets wat te erg stinkt; alleen een rimpelige appel, een sinaasappel overdekt met grijze schimmel. Twee flesjes bier, ongeopend – echt bier! De flesjes zijn bruin, met smalle retrohalzen.

Hij maakt een van de flesjes open, giet de helft naar binnen. Warm, maar wie kan dat wat schelen? Dan gaat hij aan de tafel zitten en eet de garnalenpasta op, de crackers, het kaasvoer en de mayo, en sluit af met een lepel koffiepoeder vermengd met melkpoeder en suiker. De noedelsoep en de chocolade en de Joltbars bewaart hij voor later.

In een van de kasten vindt hij een opwindbare radio. Hij kan zich herinneren dat die dingen werden uitgedeeld, voor het geval van wervelstormen of overstromingen of wat dan ook, iets wat de elektronica zou kunnen verstoren. Zijn ouders hadden er een gehad toen ze nog zijn ouders waren; hij had er stiekem mee gespeeld. Het ding had een hendel waaraan je moest draaien om de batterijen weer op te laden, en dan deed hij het gedurende een halfuur.

Deze ziet er onbeschadigd uit, dus laadt hij hem op. Hij verwacht niet dat hij iets zal horen, maar verwachting is niet hetzelfde als verlangen.

Witte ruis, nog meer witte ruis, en nog meer witte ruis. Hij probeert de AM-zenders, dan de FM. Niets. Alleen dat geluid, als het geluid van sterrenlicht dat zijn weg door de ruimte zoekt: kkkkkkk. Dan probeert hij het met de kortegolf. Hij draait langzaam en zorgvuldig aan de knop. Misschien zijn er andere landen, verre landen, waar de mensen misschien ontkomen zijn – Nieuw-Zeeland, Madagaskar, Patagonië – dergelijke streken.

Maar die zouden ook niet ontkomen zijn. Althans, de meeste niet. Toen het eenmaal begonnen was, had het zich door de lucht verspreid. Verlangen en vrees waren universeel, en daartussenin waren de grafdelvers geweest.

Kkkkk. Kkkkk. Kkkkk.

O, praat met me, bidt hij. Zeg iets. Het geeft niet wat.

Opeens komt er antwoord. Het is een stem, een menselijke stem. Helaas spreekt die in een of andere taal die naar Russisch klinkt.

Sneeuwman kan zijn oren niet geloven. Dus hij is toch niet de enige – er is nog iemand die het overleefd heeft, iemand van zijn eigen species. Iemand die weet hoe hij met een kortegolfzender moet omgaan. En als er één is, dan waarschijnlijk ook meer. Maar aan deze heeft Sneeuwman niet veel, hij is te ver weg.

Sukkel! Hij was de CB-functie vergeten, de CITIZEN BAND. Die hadden ze moeten gebruiken, zo was hun verteld, bij noodgevallen. Als er iemand dichterbij is, dan zouden ze op de CB zenden.

Hij draait aan de knop. ONTVANGST zal hij proberen.

Kkkkk.

Dan, heel zwak, een mannenstem: ‘Kan iemand mij ontvangen? Is daar iemand? Ontvang je mij? Over.’

Sneeuwman morrelt aan de knoppen. Hoe moet je zenden? Dat is hij vergeten. Waar zit die rotknop?

‘Hier ben ik! Hier ben ik!’ schreeuwt hij.

Terug naar ONTVANGST. Niets.

Hij begint al bedenkingen te krijgen. Was hij te haastig geweest? Hoe kan hij weten wie daar aan de andere kant is? Misschien wel iemand met wie hij bepaald niet zou willen lunchen. Toch voelt hij zich opgewekt, opgetogen bijna. Nu zijn er meer mogelijkheden.

Wal

Sneeuwman is zo overweldigd geweest – de opwinding, het voedsel, de stemmen op de radio – dat hij de snijwond in zijn voet helemaal heeft vergeten. Nu meldt die wond zich: een stekend gevoel, als een doorn. Hij gaat aan de keukentafel zitten, trekt zijn voet zo hoog mogelijk op om te kijken. Het lijkt of daar nog een scherfje van de bourbonfles zit. Hij peutert en knijpt en zou willen dat hij een pincet had, of langere nagels. Ten slotte krijgt hij het minieme scherfje te pakken, en dan trekt hij. Het doet wel pijn, maar bloeden doet het niet erg.

Zodra hij het scherfje eruit heeft, wast hij het sneetje uit met wat bier, en dan hinkt hij naar de badkamer en zoekt in het medicijnkastje. Niets bruikbaars, afgezien van een tube zonnebrandmiddel – helpt niet bij snijwonden –, wat overjarige antibiotische zalf die hij op de wond smeert, en de restjes van een fles scheerlotion die naar nepcitroenen ruikt. Dat giet hij er ook overheen, omdat er vast alcohol in zit. Misschien zou hij op zoek moeten gaan naar caustic soda of zo, maar hij wil niet te ver gaan, niet zijn hele voetzool verbranden. Hij zal er het beste van moeten hopen, op zijn geluk vertrouwen: een geïnfecteerde voet zou hem ernstig vertragen. Hij had de wond niet zo lang mogen negeren, de vloer daar beneden moest koken van de ziektekiemen.

In de avond staart hij naar de zonsondergang, door de smalle spleet van het raampje in de toren. Wat moet het schitterend zijn geweest wanneer alle tien die videoschermen aanstonden en je een volledig panoramisch uitzicht kon krijgen, de kleuren helder afstellen, de rode tinten benadrukken. Nu wenden de schermen hun blinde ogen naar hem toe, dus moet hij zich tevredenstellen met het echte, een stukje maar, oranjerood, dan flamingorood, dan waterig bloed, dan aardbeienijs, aan de kant waar de zon moest zijn.

In het verblekende roze licht lijken de varkuiven die beneden op hem wachten, op miniatuur plastic figuurtjes, bucolische replica’s uit de speelgoedkist van een kind. Hij kan zich zo moeilijk voorstellen dat ze het slecht met hem voor hebben.

Het wordt nacht. Hij gaat op een van de bedden in de slaapkamer liggen, op het bed dat opgemaakt is. Waar ik nu lig, daar had een inmiddels dode man geslapen, denkt hij. Hij heeft het niet zien aankomen. Hij had geen flauw idee. Anders dan Jimmy, die ideeën had gehad, die het had moeten zien aankomen, maar dat had verzuimd. Als ik Crake eerder had gedood, denkt Sneeuwman, zou dat dan enig verschil hebben gemaakt?

Het is daarbinnen te warm en te benauwd, al is hij erin geslaagd de luchtgaten voor noodgevallen open te peuteren. Hij kan niet meteen de slaap vatten, dus ontsteekt hij een van de kaarsen – die zit in een blikje met een deksel, uitgereikt ter wille van de overleving, je hoort soep te kunnen koken op die dingen – en hij rookt nog een sigaret. Ditmaal maakt dat hem niet zo duizelig. Elke gewoonte die hij ooit van zijn leven heeft gehad, is nog steeds in zijn lichaam aanwezig, slapend, als bloemen in de woestijn. Onder de juiste omstandigheden zouden al zijn oude verslavingen losbarsten, in weelderige, heldere bloei.

Hij bladert de seksprint-outs door. De vrouwen zijn niet zijn type – te omvangrijk, te veel vertimmerd, te doorzichtig. Te veel wulpse blikken en mascara, een tong die te veel van een koe weg heeft. Wanhoop, dat is wat hij voelt, geen lust.

Herstel: wanhopige lust.

‘Hoe kun je,’ mompelt hij tegen zichzelf, niet voor het eerst, wanneer hij in zijn hoofd paart met een huur-een-hoer-slet, gehuld in een rode Chinese bh en vijftien centimeter hoge hakken, met een tatoeage op haar bil.

In dat kleine, heel warme kamertje droomt hij; opnieuw gaat het over zijn moeder. Nee, hij droomt nooit van zijn moeder, alleen van haar afwezigheid. Hij is in de keuken. Hoei, zegt de wind in zijn oren, een deur die dichtgaat. Aan een haakje hangt haar ochtendjas, fuchsiarood, leeg, angstaanjagend.

Hij wordt met bonzend hart wakker. Hij herinnert zich nu dat hij, toen ze weg was, hem had aangedaan, die ochtendjas. Hij rook nog naar haar, naar het jasmijnparfum dat ze gebruikte. Hij had zichzelf in de spiegel bekeken, zijn jongenshoofd met die koele, ingestudeerde starende blik, op een nek die leidde naar die massa vrouwelijk gekleurde textiel. Wat had hij haar gehaat op dat moment. Hij kon nauwelijks lucht krijgen, hij was verstikt van haat, tranen van haat hadden over zijn wangen gerold. Maar desondanks had hij zijn armen om zich heen geslagen.

Haar armen.

Hij heeft de wekker op de digitale klok die op de stem reageerde, afgesteld op een uur voordat het licht werd, waarbij hij gegist had wanneer dat zou zijn. ‘Uit de veren,’ zegt de klok met een verleidelijke vrouwenstem. ‘Uit de veren. Uit de veren.’

‘Stop,’ zegt hij, en de klok stopt.

‘Wil je muziek?’

‘Nee,’ zegt hij, al voelt hij de verleiding in bed te blijven liggen en heeft hij wat behoefte aan interactie met de vrouw in de klok – het zou bijna een gesprek zijn – maar hij moet vandaag verder zien te komen. Hoe lang is hij al weg van de kust, van de Crakers? Hij telt op zijn vingers: dag een, de tocht naar RejoovenEsense, de wervelstorm; dag twee, in de val gelokt door de varkuiven. Dan moet dit de derde dag zijn.

Buiten voor het raam hangt een muisgrijs licht. Hij pist in de gootsteen, spat water uit de wc-tank over zijn gezicht. Hij had dat spul gisteren niet moeten drinken zonder het te koken. Hij kookt nu een pan water – er is nog gas voor de propaanbrander – en wast zijn voet, die een beetje rood is rond de snijwond, maar niet onrustbarend, en maakt een kop instantkoffie met veel suiker en melkpoeder. Hij eet een Drievrucht-Joltbar, genietend van de vertrouwde smaak van bananenolie en gezoete lak, en voelt een golf van energie.

Ergens tijdens al dat rondrennen van gisteren was hij zijn waterfles kwijtgeraakt, maar goed ook, als je bedacht wat erin zat. Vogelpoep, muskieteneitjes, nematoden. Hij vult een leeg bierflesje met gekookt water, en pikt een standaardmicrovezel waszak uit de slaapkamer; daarin verpakt hij het water, alle suiker die hij kan vinden en dat halve dozijn Joltbars. Hij wrijft zich in met zonnebrandmiddel en doet de rest in de zak, en trekt een lichtgewicht kaki overhemd aan. Er is ook een zonnebril, dus gooit hij zijn oude, met dat ene glas, maar weg. Hij denkt na over een korte broek, maar die is te wijd om zijn middel en zou de achterkant van zijn benen niet beschermen, dus houdt hij vast aan zijn gebloemde laken: hij vouwt het dubbel en knoopt het om zijn middel, als een sarong. Bij nader inzien doet hij het weer af en stopt het in de waszak: dat laken zou kunnen blijven hangen tijdens zijn uittocht – hij kan het later weer omdoen. Hij vervangt zijn verloren aspirine en kaarsen, en doet er zes kleine doosjes lucifers bij, en een aardappelmesje, en zijn nepechte honkbalpet van de Red Sox. Hij wil niet dat die van zijn hoofd valt tijdens de grote ontsnapping.

Ziezo. Niet te zwaar. Nu moet hij zien uit te breken.

Hij probeert het keukenraam in te slaan – hij zou zich op de wal rond de Compound kunnen laten zakken aan het beddenlaken dat hij in repen heeft gescheurd en aan elkaar geknoopt – maar dat lukt niet: het glas is onbreekbaar. Het smalle venster dat uitzicht biedt op de poort komt niet in aanmerking, want zelfs als hij daardoor naar buiten kwam, zou hij steil naar beneden in een kudde kwijlende varkuiven terechtkomen. Er is een klein raam in de badkamer, heel hoog, maar ook dat is aan de kant van de varkuiven.

Na drie uur van zorgvuldig zwoegen en met behulp van – eerst – een keukentrapje, een kurkentrekker en een tafelmes, en – ten slotte – een hamer en een schroevendraaier op batterijen die hij achter in de gereedschapskast had gevonden, slaagt hij erin de noodluchttoevoer uit elkaar te peuteren en het mechanisme daarbinnen te verplaatsen. De luchtschacht gaat omhoog als een schoorsteen, dan is er een bocht naar opzij. Hij denkt dat hij mager genoeg is om erdoorheen te kunnen – half uitgehongerd zijn heeft zijn voordelen –, hoewel hij, als hij blijft steken, een martelende en ook lachwekkende dood zal sterven. Gestikt in een luchtschacht, heel geestig. Hij bindt het ene uiteinde van zijn geïmproviseerde touw aan een poot van de keukentafel – gelukkig zit die aan de vloer vastgeschroefd – en windt de rest om zijn middel. Hij bevestigt zijn zak met voorraden aan het uiteinde van een tweede touw. Hij houdt zijn adem in en worstelt zich naar binnen, draaiend met zijn lichaam, wriemelend. Gelukkig is hij geen vrouw, dat brede achterwerk zou hem weerhouden. Er is geen ruimte over, maar nu is zijn hoofd al in de buitenlucht en dan – met een ruk – zijn schouders. Naar de wal is het een afstand van tweeënhalve meter. Die zal hij ondersteboven moeten nemen, en hopen dat het geïmproviseerde touw hem houdt.

Een laatste zet, met een ruk wordt hij weer opgetrokken, en dan bengelt hij daar scheef. Hij grijpt het touw, zorgt dat hij recht komt te hangen, maakt het uiteinde om zijn middel los, en daalt hand over hand af. Dan trekt hij de zak naar zich toe. Koud kunstje.

Verdomme nog aan toe, klote – hij is vergeten die opwindbare radio mee te nemen. Nou ja, terug gaat hij niet.

De wal is bijna twee meter breed, met een muur aan weerszijden. Om de drie meter is er een tweetal spleten, niet tegenover elkaar, maar beurtelings, bedoeld voor observatie, maar ook nuttig voor het plaatsen van laatste verdedigingswapens. De wal is zes meter hoog, acht als je de muren meetelt. Hij loopt helemaal rond de Compound, onderbroken door wachttorens zoals het gebouwtje waar hij nu vandaan komt.

De Compound is rechthoekig van vorm, en er zijn vijf andere poorten. Hij kent de plattegrond, want die heeft hij grondig bestudeerd tijdens zijn dagen in Paradice, de plaats waarheen hij nu op weg is. Hij kan de koepel zien, oprijzend tussen de bomen, glanzend als een halvemaan. Zijn plan is daar alles weg te halen wat hij nodig heeft, dan een rondtrekkende beweging via de wal – afhankelijk van de situatie kan hij ook de Compound beneden oversteken – en dan vertrekken via een van de zijpoorten.

De zon staat al aardig hoog. Hij kan zich maar beter haasten, anders verbrandt hij. Hij zou zich wel aan de varkuiven willen vertonen, om ze uit te lachen, maar hij verzet zich tegen die impuls: ze zouden hem volgen langs de wal, voorkomen dat hij afdaalde. Elke keer dat hij een observatiespleet tegenkomt, hurkt hij dan ook neer, houdt hij zichzelf uit het zicht.

Bij de derde wachttoren pauzeert hij. Over de bovenkant van de muur kan hij iets wits zien – grijsachtig wit en een beetje op een wolk gelijkend – maar het is te laag om een wolk te zijn. Ook is het van de verkeerde vorm. Het is smal, als een bewegende zuil. Het moet dicht bij de kust zijn, een paar kilometer ten noorden van de Craker-nederzetting. Eerst denkt hij dat het mist is, maar mist rijst niet op als een dunne streep, beweegt niet. Nu weet hij het zeker – het is rook.

De Crakers hebben vaak een brandend vuur, maar nooit zoiets groots, het zou niet een dergelijke rook veroorzaken. Het zou een gevolg kunnen zijn van die storm van gisteren, een brand door blikseminslag, gedempt door de regen, maar nu weer smeulend. Of misschien hadden de Crakers de orders genegeerd en waren ze hem gaan zoeken, en hadden ze een vuur aangelegd om hem de weg te wijzen. Dat is onwaarschijnlijk – op die manier denken ze niet – maar als het zo is, dan zijn ze een heel eind uit de koers.

Hij eet een halve Joltbar op, drinkt wat water, loopt verder over de wal. Hij hinkt nu een beetje, is zich bewust van zijn voet, maar hij kan niet stoppen en er wat aan doen, hij moet zo snel mogelijk doorlopen. Hij moet dat spuitpistool hebben, en niet alleen vanwege de wolvijnen en varkuiven. Van tijd tot tijd kijkt hij over zijn schouder. De rook hangt er nog steeds, alleen die ene zuil. De rook heeft zich niet verspreid. De rook blijft oprijzen.

12

Plieblandtocht

Sneeuwman hinkt voort over de wal, in de richting van de glasachtig witte welving van het koepeldak, dat zich als een luchtspiegeling van hem terugtrekt. Door die voet schiet hij niet goed op, en omstreeks elf uur wordt het beton te heet om op te lopen. Hij heeft het laken over zijn hoofd, heeft zichzelf zoveel mogelijk bedekt, over zijn honkbalpetje en over het tropenhemd, maar hij zou toch nog kunnen verbranden, ondanks het zonnebrandmiddel en de twee lagen stof. Hij is dankbaar voor zijn nieuwe zonnebril met twee glazen.

Hij hurkt neer in de schaduw van de volgende wachttoren om te wachten tot het middaguur voorbij is, drinkt wat water uit het flesje. Wanneer de ergste zon en hitte voorbij zijn, nadat het dagelijkse onweer is gekomen en gegaan, zal hij misschien nog drie uur de tijd hebben. Hij zou er voor het vallen van de nacht kunnen zijn.

De hitte stroomt op hem neer, weerkaatst tegen het beton. Hij ontspant zich erin, ademt hem in, voelt hoe het zweet van hem af druipt, als duizendpoten over zijn lijf. Zijn ogen zakken dicht, de oude films ratelen en ritselen door zijn hoofd. ‘Waarvoor heeft hij mij in godsnaam nodig gehad?’ zegt hij. ‘Waarom heeft hij me niet met rust gelaten?’

Het heeft geen zin daarover te denken, niet in deze hitte, nu zijn hersens in gesmolten kaas veranderen. Niet in gesmolten kaas: het is beter beeldspraak met voedsel te vermijden. In stopverf, in lijm, in haargel in crèmevorm, in een tube. Dat heeft hij ooit gebruikt. Hij kan zich precies de plaats op het plankje voor de geest halen, keurig naast zijn scheerapparaat: hij had van ordelijkheid gehouden, op een plankje. Opeens krijgt hij een helder beeld van zichzelf, zó onder de douche vandaan, terwijl hij die gel met zijn handen door zijn vochtige haar strijkt. In Paradice, wachtend op Oryx.

Hij had het goed bedoeld, of althans: hij had niets kwaads bedoeld. Hij had nooit iemand pijn willen doen, niet erg, niet echt. Fantasieën telden niet mee.

Het was een zaterdag. Jimmy lag in bed. Hij had de laatste tijd moeite met opstaan; hij was de afgelopen week een paar maal te laat op zijn werk gekomen, en opgeteld bij de keren daarvoor, en de keren weer daarvoor, zou dat hem binnenkort moeilijkheden bezorgen. Niet dat hij uit was geweest om te brassen – integendeel. Hij had menselijke contacten juist gemeden. Zijn meerderen bij AnooYoo hadden hem nog niet berispt; waarschijnlijk wisten ze van zijn moeder en haar dood als verraadster. Ach, natuurlijk wisten ze daarvan, al was het zo’n diep, duister, publiek geheim dat nooit genoemd werd in de Compounds – ongeluk, het boze oog, zou besmettelijk kunnen zijn, beter doen of je van niets wist enzovoort. Waarschijnlijk gunden ze hem even wat ruimte.

Eén goed ding tenminste: nu de Corpsmannen eindelijk zijn moeder van hun lijstje hadden kunnen schrappen, zouden ze hem misschien met rust laten.

‘Omhoog, omhoog, omhoog,’ zei zijn sprekende klok. Die was roze, in de vorm van een fallus: een Cock Clock, hem bij wijze van grap gegeven door een van zijn minnaressen. Hij had het destijds geestig gevonden, maar deze ochtend vond hij het beledigend. Meer dan dat was hij niet voor haar, voor al die anderen: een mechanische grap. Niemand wilde seksloos zijn, maar niemand wenste niets dan seks te zijn, had Crake ooit gezegd. Jawel meneer, dacht Jimmy. Alweer een menselijk raadsel.

‘Hoe laat is het?’ vroeg hij aan de klok. Die liet zijn kop zakken, schoot weer overeind.

‘Het is twaalf uur. Het is twaalf uur. Het is…’

‘Kop dicht,’ zei Jimmy. De klok verslapte. Hij was geprogrammeerd om op grove klanken te reageren.

Jimmy dacht erover uit bed te komen, naar het keukentje te lopen, een biertje open te maken. Dat was lang geen gek idee. Het was de vorige avond laat geworden. Een van zijn minnaressen, de vrouw overigens die hem die klok had gegeven, had haar weg door de muur van zijn zwijgen gevonden. Ze was om een uur of tien verschenen met wat meeneemeten – Nubbins en frieten, ze wist wat hij lekker vond – en een fles scotch.

‘Ik maak me zorgen over je,’ had ze gezegd. Wat ze eigenlijk wilde was een snel, stiekem nummertje, dus had hij zijn best gedaan, en zij had het prima gehad, maar zijn hart was er niet bij geweest, en dat moest ze gemerkt hebben. Toen hadden ze de litanie moeten afwerken: Wat heb je, Verveel je je met mij, Ik geef echt om je enzovoort en blablabla.

‘Ga weg bij je man,’ had Jimmy gezegd, om haar het zwijgen op te leggen. ‘Laten we weglopen naar de plieblands en in een caravan gaan wonen.’

‘O, ik geloof niet… Dat meen je niet.’

‘En als ik het wél meen?’

‘Je weet dat ik om je geef. Maar ik geef ook om hem, en…’

‘Vanaf mijn middel.’

‘Pardon?’ Ze was een keurig opgevoede vrouw, ze zei Pardon? in plaats van Wat?

‘Ik zei: vanaf mijn middel. Zoveel geef je eigenlijk om mij. Moet ik het voor je spellen?’

‘Ik begrijp niet wat je hebt, je doet de laatste tijd zo akelig.’

‘Helemaal niet leuk meer.’

‘Tja, om je de waarheid te zeggen, dat klopt.’

‘Lazer dan maar op.’

Daarna hadden ze ruzie gekregen, en zij had gehuild, en merkwaardigerwijs had Jimmy zich toen beter gevoeld. Daarna hadden ze de scotch opgedronken. En toen was er nog meer seks gevolgd, en Jimmy had ervan genoten, maar zijn minnares niet omdat hij te ruw was geweest, en te snel, en niets vleiends tegen haar had gezegd, zoals hij anders meestal deed. Lekker kontje enzovoort, enzovoort.

Hij had niet zo nijdig moeten doen. Ze was een knappe vrouw met echte tieten en eigen problemen. Hij vroeg zich af of hij haar ooit zou weerzien. Hoogst waarschijnlijk wel, want toen ze wegging had ze in haar ogen die uitdrukking van Ik kan je genezen gehad.

Nadat Jimmy naar de plee was geweest en bezig was het bier uit de koelkast te halen, zoemde zijn intercom. Daar was ze, precies op tijd. Onmiddellijk voelde hij zich weer knorrig. Hij liep naar de speaker. ‘Ga weg,’ zei hij.

‘Hier is Crake. Ik sta beneden.’

‘Dat meen je niet,’ zei Jimmy. Hij drukte de toetsen voor de videocamera in de hal in: het was inderdaad Crake, die hem het vingerteken gaf en naar hem grijnsde.

‘Laat me binnen,’ zei Crake, en dat deed Jimmy, want op dat moment was Crake zo ongeveer de enige die hij wilde zien.

Crake was nauwelijks veranderd. Hij droeg diezelfde donkere kleding. Hij was niet eens kaler geworden.

‘Wat voer jij in godsnaam hier uit?’ zei Jimmy. Na zijn eerste vreugdevolle reactie voelde hij zich gegeneerd dat hij nog niet was aangekleed, en dat zijn flat onder de stofpluizen en sigarettenpeuken en vuile glazen en lege Nubbinsdozen zat, maar dat leek Crake niet op te vallen.

‘Fijn dat ik me zo welkom kan voelen,’ zei Crake.

‘Sorry. Het gaat de laatste tijd niet zo geweldig,’ zei Jimmy.

‘Ja. Ik heb het gezien. Je moeder. Ik heb je ge-e-maild, maar je hebt niet gereageerd.’

‘Ik heb mijn e-mails niet gelezen,’ zei Jimmy.

‘Begrijpelijk. Het stond op hersenknetter: oproepen tot geweld, lidmaatschap van een verboden organisatie, belemmering van de verspreiding van handelswaren, verraderlijke misdrijven tegen de maatschappij. Ik neem aan dat dat laatste sloeg op de demonstraties waaraan ze meedeed. Stenen gooien of zo. Jammer, het was een aardige dame.’

Aardig noch dame was voor Jimmy’s gevoel toepasselijk, maar hij was niet in staat tegen te spreken, niet zo vroeg op de dag. ‘Wil je een biertje?’ vroeg hij.

‘Nee, dank je,’ zei Crake. ‘Ik ben alleen gekomen om je te zien. Om te kijken of je het goed maakt.’

‘Ik maak het goed,’ zei Jimmy.

Crake keek hem aan. ‘Laten we naar de plieblands gaan,’ zei hij. ‘Een paar bars afschuimen.’

‘Dat méén je niet,’ zei Jimmy.

‘Nee, echt. Ik heb de pasjes al. Mijn vaste, en een voor jou.’

Daaruit kon Jimmy afleiden dat Crake echt iemand moest zijn geworden. Hij was onder de indruk. Maar meer nog dan dat, was hij geroerd door het feit dat Crake zich zorgen over hem maakte, dat hij helemaal hierheen was gekomen om hem te bezoeken. Hoewel ze de laatste tijd geen hechte contacten hadden gehad – wat aan Jimmy lag –, was Crake nog steeds zijn vriend.

Vijf uur later wandelden ze door de plieblands ten noorden van New New York. Het had maar een paar uur gekost om daar te komen – supersnelle trein naar de dichtstbijzijnde Compound, toen een officiële Corpsauto met gewapende chauffeur, geregeld door iemand die deed wat Crake wilde. Die auto had hen gebracht naar het hart van wat Crake ‘de actie’ noemde, en had hen daar afgezet. Maar ze zouden geschaduwd worden, zei Crake. Ze zouden beschermd worden. Zodat hun niets zou overkomen.

Voor hun vertrek had Crake een naald in Jimmy’s arm geprikt – een universeel, kortstondig vaccin dat hij zelf had toebereid. De plieblands, zei hij, waren een reusachtige petrischaal: daar werd heel wat vuil en besmettelijk plasma uitgespreid. Als je te midden van dat alles opgroeide, was je min of meer immuun, tenzij een nieuwe biovorm een aanval deed; als je echter uit de Compounds afkomstig was, en dan een voet in de pliebs zette, dan lustten die dingen je rauw. Het was alsof je een groot bord op je voorhoofd droeg met de tekst: EET MIJ.

Crake had ook neusmaskers voor hen meegebracht, het nieuwste model, niet alleen om microben te filteren, maar ook om deeltjes op afstand te houden. De lucht was slechter in de plieblands, zei hij. Er woei meer rotzooi rond, er waren minder zuiveringstorens aanwezig.

Jimmy was nooit eerder in de plieblands geweest, hij had alleen over de muur gegluurd. Het wond hem op dat hij daar nu eindelijk was, hoewel hij niet voorbereid was op zo veel mensen zo dicht op elkaar, mensen die liepen, praatten, zich ergens heen haastten. Spuwen op het trottoir was een kenmerk dat hij persoonlijk wel had willen overslaan. Rijke plieblanders in luxeauto’s, armen op zonnefietsen, hoeren in lichtgevende lurex of in korte shortjes of – meer sportief, met die stevige dijen – op scooters die tussen het verkeer door schoten. Alle mogelijke huidskleuren, alle mogelijke maten. Maar niet alle mogelijke prijzen, zei Crake; dit was de goedkope buurt. Dus mocht Jimmy wel kijken, maar niets kopen. Dat moest hij maar voor later bewaren.

De inwoners van pliebland zagen er niet uit als de achterlijke lieden zoals de mensen uit de Compounds hen zo graag afschilderden, althans – de meesten niet. Na een tijdje begon Jimmy zich te ontspannen, te genieten van deze ervaring. Er was zoveel te zien – er werd zoveel aan de man gebracht, zoveel aangeboden. Kreten in neonletters, aanplakborden, reclame, overal. En er waren echte zwervers, echte bedelaressen, net als in oude dvd-musicals: Jimmy verwachtte aldoor dat ze met hun versleten laarzen gingen tapdansen, in gezang zouden uitbarsten. Echte musici op straathoeken, echte troepen straatkinderen. Asymmetrieën, misvormingen: de gezichten hier waren niet te vergelijken met de regelmaat van de Compounds. Er waren zelfs slechte gebitten. Hij keek zijn ogen uit.

‘Pas op je portefeuille,’ zei Crake. ‘Niet dat je geld nodig zult hebben.’

‘Waarom niet?’

‘Ik trakteer,’ zei Crake.

‘Dat kan ik niet goedvinden.’

‘Volgende keer is het jouw beurt.’

‘Oké dan,’ zei Jimmy.

‘We zijn er – dit is wat ze de Straat van de Dromen noemen.’

De winkels waren hier van gemiddeld tot duur, de etalages heel uitvoerig. Blauwe Genendag? las Jimmy. Probeer SnipNFix! Herediziekten Verwijderd. Waarom Klein Zijn? Word Goliath! Droomkindjes. Heel Je Helix. Wiegvullers NV. Ben Je Maar Een Kleintje? Moet Je Bij Vadertje Langbeen Zijn!

‘Hier veranderen onze spullen dus in goud,’ zei Crake.

‘Onze spullen?’

‘Wat wij produceren bij Rejoov. Wij en die andere lichaamsgerichte Compounds.’

‘En werkt het allemaal?’ Jimmy was onder de indruk, niet zozeer van de beloften als wel van de slogans: hersens als de zijne waren hier aan het werk geweest. Zijn onaangename stemming van die ochtend was verdwenen, hij voelde zich heel opgewekt. Er kwam zoveel op hem af, zo veel informatie; zijn hersens werden hier compleet door in beslag genomen.

‘Heel wat wél,’ zei Crake. ‘Niets is volmaakt, natuurlijk. Maar de concurrentie is moordend, vooral wat de Russen doen, en de Japanners, en de Duitsers natuurlijk. En de Zweden. Maar wij kunnen met hen wedijveren, wij hebben de naam dat we betrouwbare producten leveren. Mensen uit de hele wereld komen hierheen, om rond te kijken. Geslacht, seksuele oriëntatie, lengte, huidskleur, ogenkleur – het is allemaal te bestellen, het kan allemaal gedaan of overgedaan worden. Je hebt er geen idee van hoeveel geld alleen al in deze ene straat van eigenaar verwisselt.’

‘Laten we wat gaan drinken,’ zei Jimmy. Hij dacht aan zijn hypothetische broertje, het kind dat nog niet geboren was. Waren zijn vader en Ramona hier soms gaan shoppen?

Ze dronken wat, en daarna bestelden ze wat te eten – echte oesters, zei Crake, echt Japans rundvlees, zo zeldzaam als diamanten. Het moest een fortuin hebben gekost. Daarna gingen ze naar een aantal andere gelegenheden, en ten slotte kwamen ze terecht in een bar waar orale seks aan de vliegende trapeze werd gedaan, en Jimmy dronk iets wat een oranje kleur had en gloeide in het donker, en toen nog een paar van die drankjes. Daarbij vertelde hij Crake zijn levensgeschiedenis – of nee, de levensgeschiedenis van zijn moeder – in één lange, verwarde zin, als een reep kauwgom die almaar uit zijn mond rolde. Daarna waren ze ergens anders geweest, op een eindeloos bed van groene satijn, waar ze bewerkt werden door twee meisjes die van top tot teen overdekt waren met lovertjes die op hun huid geplakt waren en die glinsterden als de schubben van een virtuele vis. Jimmy had nog nooit een meisje gekend dat zo fantastisch kon draaien en kronkelen.

Was het daar, of in een van die bars, dat de kwestie van de baan aan de orde was gekomen? De volgende ochtend wist hij het niet meer. Crake had gezegd: Baan, Jij, Rejoov, en Jimmy had gezegd: Wat doen, plees schrobben?, en Crake had gelachen en gezegd: Wel wat beters. Jimmy kon zich niet herinneren dat hij ja had gezegd, maar dat moest hij inderdaad gedaan hebben. Hij zou elke baan hebben aangenomen, ongeacht wat. Hij wilde beweging, hij wilde opklimmen. Hij was klaar voor een compleet nieuw hoofdstuk.

BlyssPluss

Op de maandagochtend na zijn weekend met Crake verscheen Jimmy op AnooYoo voor weer zo’n dag van woordenleverantie. Hij voelde zich nogal uitgeput, maar hoopte dat dat niet te merken was. Hoewel AnooYoo positief stond tegenover alle mogelijke chemische experimenten van de betalende klanten, keurde men dergelijke dingen onder het eigen personeel af. Dat was ook logisch, vond Jimmy: in de oude tijd waren dranksmokkelaars zelden dronkaards geweest. Althans, dat had hij ergens gelezen.

Voordat hij naar zijn bureau liep, ging hij naar de wc, waar hij zichzelf in de spiegel bekeek: hij zag eruit als een uitgekotste pizza. Bovendien was hij laat, maar deze ene keer werd dat door niemand opgemerkt. Plotseling verscheen zijn baas, samen met nog een paar hoge omes, zo hoog dat Jimmy ze nooit eerder had gezien. Jimmy’s hand werd gedrukt, hij werd zachtjes op zijn rug geklopt, een glas netchampagne werd hem in de hand geduwd. O, lekker! Glaasje tegen de kater! Klok-klok-klok, zei Jimmy’s stripballonnetje, maar hij zorgde ervoor slechts kleine slokjes te nemen.

Vervolgens kreeg hij te horen wat een genoegen het was geweest hem bij AnooYoo te hebben, wat een fantastische medewerker hij was gebleken, en hoeveel beste wensen hem zouden vergezellen naar waar hij naartoe ging, en bovendien, heel erg gefeliciteerd! Zijn ontslaguitkering zou onmiddellijk uitbetaald worden op zijn rekening bij de Corpsbank. Het zou een royaal bedrag zijn, meer dan zijn dienstjaren rechtvaardigden, want laten we maar eerlijk zeggen: zijn vrienden bij AnooYou wilden dat Jimmy positief aan hen bleef denken, in zijn fantastische nieuwe betrekking.

Wat dat ook mag zijn, dacht Jimmy toen hij in de verzegelde supersnelle trein zat. Die trein was voor hem besproken, evenals de verhuizing – er zou een stel mannen verschijnen, zij zouden alles inpakken, het waren beroepsverhuizers, maak je geen zorgen. Hij had nauwelijks tijd gehad om contact met zijn diverse minnaressen op te nemen, en toen hij dat deed, ontdekte hij dat ze allemaal al discreet geïnformeerd waren door Crake persoonlijk, die – zo leek het – over lange tentakels beschikte. Hoe had hij van hen afgeweten? Misschien was hij stiekem doorgedrongen in Jimmy’s e-mail, wat voor hem een koud kunstje zou zijn. Maar waarom die moeite?

Ik zal je missen, Jimmy, zei een mailtje van een van hen.

O Jimmy, je was zo geestig, zei een ander.

Was klonk eng. Hij was toch niet doodgegaan of zo?

Jimmy bracht zijn eerste nacht in RejoovenEsense door in het viphotel. Hij schonk zich wat in uit de minibar, pure scotch, echter dan echt, en staarde toen een tijdje naar het weidse uitzicht bij het raam – niet dat hij veel méér kon zien dan lichtjes. Hij kon de Paradice-koepel zien, een immense halve cirkel in de verte, van onderaf verlicht, maar hij wist nog niet wat voor gebouw het was. Hij zag het aan voor een schaatsbaan.

De volgende ochtend nam Crake hem mee voor een eerste rondrit op de Compound van RejoovenEsense, in zijn opgevoerde elektrische golfkarretje. Het was, dat moest Jimmy toegeven, in alle opzichten spectaculair. Alles was blinkend schoon, fraai aangelegd, ecologisch ongerept en heel duur. De lucht was vrij van deeltjes, dankzij de vele zuiveringstorens die discreet geplaatst en als moderne kunst vermomd waren. Rockulators zorgden voor het microklimaat, vlinders ter grootte van borden zweefden tussen de levendig gekleurde struiken. Alle andere Compounds waar Jimmy ooit was geweest, inclusief Watson-Crick, leken sjofel en retro, hiermee vergeleken.

‘Wie betaalt eigenlijk voor dit alles?’ vroeg hij aan Crake toen ze langs het ultramoderne Luxe-Winkelcentrum kwamen – overal marmer, colonnades, cafés, varens, afhaalrestaurants, een fitnesscentrum dat voor zijn eigen energie zorgde, waar draven op de tredmolen de lampen brandende hield, fonteinen als in Rome, met nimfen en zeegoden.

‘Treurnis aangaande de onvermijdelijke dood,’ zei Crake. ‘Het verlangen de tijd stop te zetten. De menselijke situatie.’

Dat zei hem nog niet zoveel, zei Jimmy.

‘Dat komt wel,’ zei Crake.

Ze lunchten in een van de vijf-sterren-Rejoov-restaurants, op een airconditioned pseudo-balkon met uitzicht op de grootste organisch-botanische kas van de Compound. Crake nam kangoelam, een nieuwe Australische recombinant die het kalme karakter en het hoge proteïnegehalte van het schaap combineerde met de weerstand tegen ziekten en de afwezigheid van methaanproducerende, ozonvernielende winderigheid van de kangoeroe. Jimmy bestelde de met rozijnen gevulde kapoen – echte scharrelkapoen, echte in de zon gedroogde rozijnen, verzekerde Crake. Jimmy was inmiddels zo gewend aan ChickieNobs, aan hun smakeloze, tofuachtige consistentie en hun onopdringerige smaak dat die kapoen behoorlijk wild smaakte.

‘Mijn unit heet Paradice,’ zei Crake, bij de geflambeerde sojabanaan. ‘Wij werken aan onsterfelijkheid.’

‘Dat doet iedereen,’ zei Jimmy. ‘Dat hebben ze al zo’n beetje voor elkaar bij ratten.’

‘Zo’n beetje, daar draait het om,’ zei Crake.

‘En hoe zit het met die cryogeenkerels?’ vroeg Jimmy. ‘Bevries je hoofd, laat je lichaam in de oude staat herstellen als ze eenmaal weten hoe dat moet? Die doen goeie zaken, hun aandelen staan hoog.’

‘Ja, ja, en een paar jaar later gooien ze je de achterdeur uit en zeggen tegen je familie dat er een stroomstoring is geweest. Maar goed, wij hebben de diepvries geschrapt.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Bij ons,’ zei Crake, ‘zou je niet eerst hoeven te sterven.’

‘Hebben jullie dat echt voor elkaar?’

‘Nog niet,’ zei Crake. ‘Maar denk eens aan de begroting van Research en Ontwikkeling.’

‘Miljoenen?’

‘Megamiljoenen,’ zei Crake.

‘Kan ik nog wat te drinken krijgen?’ zei Jimmy. Dat was wel erg veel tegelijk.

‘Nee. Ik wil dat je naar me luistert.’

‘Ik kan drinken en luisteren tegelijk.’

‘Maar niet zo goed.’

‘Stel me eens op de proef,’ zei Jimmy.

Binnen Paradice, zei Crake – en ze zouden daar na de lunch een bezoek gaan brengen – waren twee belangrijke initiatieven gaande. Het eerste – de BlyssPluss-pil – was van profylactisch karakter, en de logica erachter was eenvoudig: als je de externe doodsoorzaken wegnam, was je er al bijna.

‘Externe oorzaken?’ vroeg Jimmy.

‘Oorlog, die neerkomt op misplaatste energie, en die wij als een meer belangrijke factor beschouwen dan de economische, raciale en religieuze oorzaken die zo vaak genoemd worden. Besmettelijke ziekten, met name de seksueel overdraagbare. Overbevolking die – zoals we dubbel en dwars gezien hebben – leidt tot vervuiling van het milieu en ondervoeding.’

Jimmy zei dat het nogal veel gevraagd klonk: er was op die terreinen al zoveel geprobeerd, en zoveel daarvan was mislukt. Crake glimlachte. ‘Als het eerst niet wil lukken, lees dan de gebruiksaanwijzing,’ zei hij.

‘En dat betekent?’

‘De beste bestudering van de mens is de Mens.’

‘En dat betekent?’

‘Je moet werken met wat er op tafel ligt.’

De BlyssPluss-pil was bedoeld om bepaalde gegevens, namelijk de aard van de menselijke natuur, te nemen en die in een betere richting te sturen dan voorheen. Hij was gebaseerd op onderzoek van de inmiddels helaas uitgestorven bonobochimpansee, een naaste verwant van homo sapiens sapiens. Anders dan laatstgenoemde species was de bonobo niet gedeeltelijk monogaam met polygame en polyandrische neigingen geweest. In plaats daarvan was hij op seksueel gebied totaal willekeurig geweest, er was geen sprake van paarvorming, en het grootste deel van zijn leven had hij, wanneer hij niet at, doorgebracht met copuleren. De agressie binnen de eigen soort was bijzonder gering geweest. En dat had geleid tot het plan van BlyssPluss. Het doel was één enkele pil te produceren die tegelijkertijd:

a)de persoon in kwestie zou beschermen tegen alle seksueel overdraagbare ziekten, van dodelijke, van hinderlijke of slechts van afstotelijke aard;

b)zou voorzien in een onbeperkte hoeveelheid libido en seksueel vermogen, gecombineerd met een algemeen gevoel van energie en welzijn, waardoor de frustratie zou afnemen, waardoor de testosteron, die tot jaloezie en geweld leidde, werd geblokkeerd, en waardoor gevoelens van geringe eigenwaarde werden weggenomen;

c)de jeugdigheid zou verlengen.

Die drie eigenschappen zouden de belangrijkste aanbevelingen voor de verkoop zijn, zei Crake; maar er zou nog een vierde zijn, waarvoor geen reclame werd gemaakt. De BlyssPluss-pil zou ook dienen als onfeilbare anticonceptiepil die men maar één keer hoefde te slikken, zowel voor mannen als voor vrouwen, waardoor de bevolkingsdichtheid op hetzelfde peil gehandhaafd zou worden. Dit effect kon teruggedraaid worden, zij het ook niet bij individuele personen, door de componenten van de pil te wijzigen naar behoefte, dat wil zeggen: wanneer de bevolkingsdichtheid van enige streek te sterk daalde.

‘Dus in wezen gaan jullie mensen steriliseren zonder dat ze het weten, onder het mom van toppunten in hun orgieën?’

‘Dat is nogal bot geformuleerd,’ zei Crake.

Een dergelijke pil, zei hij, zou grootschalig nut hebben, niet alleen voor individuele gebruikers – hoewel ook die zich ertoe aangetrokken moesten voelen, want anders zou de pil geen succes op de markt worden – maar ook voor de maatschappij als geheel; en niet alleen voor de maatschappij, maar zelfs voor de hele planeet. De investeerders waren heel fel, het moest een wereldwijde aangelegenheid worden. Het was alleen maar positief. Er waren totaal geen minpunten. Hij, Crake, was heel opgewonden over deze pil.

‘Ik wist niet dat je zo altruïstisch was,’ zei Jimmy. Sinds wanneer was Crake een cheerleader van de menselijke soort geweest?

‘Het is niet precies altruïsme,’ zei Crake. ‘Het is eerder een kwestie van pompen of verzuipen. Ik heb de jongste vertrouwelijke demografische rapporten van het Corps gezien. Als soort verkeren we in de grootst mogelijke problemen, meer dan wie ook hardop zegt. Ze durven de statistieken niet te publiceren omdat dat mensen het dan misschien domweg opgeven, maar neem maar van mij aan dat we gebrek aan ruimte en tijd beginnen te krijgen. De vraag naar grondstoffen heeft het aanbod daarvan al tientallen jaren overtroffen in marginale geopolitieke gebieden, vandaar de hongersnoden, de droogtes, maar heel binnenkort zal de vraag het aanbod gaan overtreffen voor iedereen. Met de BlyssPluss-pil krijgt de mensheid een betere kans op overleving.’

‘Hoe kom je daarbij uit?’ Misschien had Jimmy dat extra glas niet moeten drinken. Hij raakte een tikje in de war.

‘Minder mensen, dus is er meer voorradig.’

‘En als minder mensen nou eens heel gulzig en verspillend zijn?’ zei Jimmy. ‘Dat is toch niet onwaarschijnlijk.’

‘Dat zullen ze niet zijn,’ zei Crake.

‘Hebben jullie dat ding al?’ vroeg Jimmy. Hij begon de mogelijkheden te begrijpen. Eindeloze seks van niveau, geen gevolgen. Als hij er goed over nadacht – zijn eigen libido kon wel wat ondersteuning gebruiken. ‘Groeien je haren weer aan?’ Hij had bijna gezegd: Waar kan ik die pil krijgen, maar wist zich op tijd te beheersen.

Het was een elegant idee, zei Crake, maar er moest nog wat aan geknutseld worden. Het werkte nog niet naadloos, niet op alle fronten; het bevond zich nog in de fase van klinische tests. Een paar van de proefpersonen hadden zich letterlijk doodgeneukt, enkelen hadden oude dametjes en huisdieren overvallen, en er hadden zich een paar onaangename gevallen van priapisme en gespleten pikken voorgedaan. Ook had in het begin het beschermingsmechanisme tegen seksueel overdraagbare ziekten op spectaculaire wijze gefaald. Eén proefpersoon had grote genitale wratten over haar complete epidermis gekregen, wat akelig om te zien was geweest, maar dat hadden ze behandeld met laserstralen en afschaaftechnieken, tijdelijk tenminste. Kortom, er waren vergissingen geweest, verkeerde wegen ingeslagen, maar ze kwamen nu heel dicht bij een oplossing.

Het sprak vanzelf, zei Crake, dat dit enorm veel geld zou gaan opbrengen. Het zou de pil worden die iedereen moest hebben, in elk land, in elke maatschappij ter wereld. Natuurlijk zouden de godsdienstfanaten ertegen zijn, gezien het feit dat hun bestaansreden gebaseerd was op ellende, eindeloos uitgestelde beloning en seksuele frustratie, maar ze zouden hun verzet niet lang kunnen volhouden. Het getij van het menselijk verlangen, het verlangen naar meer en beter, zou hen tot zwijgen brengen. Dat zou de baas worden en de gebeurtenissen bepalen, zoals gebeurd was met elke grote verandering gedurende de gehele geschiedenis.

Jimmy zei dat het allemaal heel interessant klonk. Tenminste, als de tekortkomingen bijgewerkt konden worden. Goeie naam ook – BlyssPluss. Een fluisterende, verleidelijke klank. Hij vond het een goeie naam. Hij voelde echter zelf geen verlangen het te proberen: hij had al genoeg problemen zonder dat zijn penis barstte.

‘Waar haal je de proefpersonen vandaan?’ vroeg hij. ‘Voor die klinische proeven?’

Crake grinnikte. ‘Uit de armere landen. Als je ze een paar dollar uitbetaalt, weten ze niet eens wat ze slikken. Seksklinieken natuurlijk – die willen graag helpen. Hoerenhuizen. Gevangenissen. En uit de rijen van de wanhopigen, als gewoonlijk.’

‘En wat is mijn rol in dit alles?’

‘Jij gaat de reclamecampagne doen,’ zei Crake.

MaddAddam

Na de lunch gingen ze naar Paradice.

Het koepelcomplex lag aan de uiterste rechterkant van de Rejoov Compound. Het had zijn eigen park rondom, een dichte, klimaatregulerende plantage van allerlei tropische recombinanten, en daarboven rees het op als een blinde oogbol. Er was een beveiliging rondom het park, heel streng, zei Crake; zelfs de Corpsmannen mochten niet binnenkomen. Paradice was zijn idee geweest, en hij had die voorwaarde gesteld toen hij had ingestemd met het verzoek zijn plan te verwerkelijken: hij wilde niet dat een stel onhandige domoren zich bemoeide met dingen die ze toch niet konden begrijpen.

Crakes pasje gold natuurlijk voor hen beiden. Ze rolden naar binnen door de eerste toegang en over de weg tussen de bomen. Toen kwam er nog een controlepost, met bewakers – in Paradice-uniformen, legde Crake uit, niet van het Corps – die uit het struikgewas leken op te rijzen. Toen nog meer bomen. En toen de gewelfde wand van het koepelgebouw zelf. Het zag er misschien breekbaar uit, zei Crake, maar het was gemaakt van een nieuwe alliage van mossellijm en siliconen en een dendrietformatie, en die was ultraresistent. Je zou een aantal hoogontwikkelde gereedschappen moeten hebben om erdoorheen te komen, aangezien het materiaal zijn oude vorm weer aannam nadat er druk op was uitgeoefend, en eventuele insnijdingen automatisch herstelde. Bovendien beschikte het over het vermogen tot filtreren en ademen, net als de dop van een ei, al was daarvoor wel zonne-energie nodig.

Ze droegen het golfkarretje over aan een van de bewakers en gingen met hun code door de buitendeur, die zich sissend achter hen sloot.

‘Waarom maakt hij dat geluid?’ vroeg Jimmy nerveus.

‘Het is een luchtsluis,’ zei Crake.

‘Waarom?’

‘Voor het geval dit gebouw ooit verzegeld moet worden,’ zei Crake. ‘Vijandige biovormen, aanvallen van toxinen, fanatici. Je weet wel.’

Inmiddels voelde Jimmy zich een beetje vreemd. Crake had niet echt verteld wat hierbinnen gebeurde, niet tot in detail. ‘Wacht maar af,’ meer had hij niet gezegd.

Toen ze eenmaal de binnendeur waren gepasseerd, bevonden ze zich echter in een heel vertrouwde omgeving. Gangen, deuren, personeel met digitale klemborden, anderen ineengedoken voor monitors; het was net als bij OrganInc Farms, het was net als bij HelthWyzer, het was net als bij Watson-Crick, alleen nieuwer. Maar echte fabrieken waren slechts de buitenkant, zei Crake; wat echt telde was de kwaliteit van de hersens.

‘Deze behoren tot de allerbeste,’ zei hij, knikkend naar links en naar rechts. Daarop werd gereageerd met veel onderdanige lachjes en met – ongeveinsd – respect. Jimmy had nooit precies geweten wat Crakes eigenlijke positie was, maar wat zijn eigenlijke titel ook mocht zijn (daarover was hij nogal vaag gebleven) – het was duidelijk dat hij de grootste mier in deze mierenhoop was.

Elk personeelslid had een naamplaatje met blokletters erop – niet meer dan een of twee woorden. ZWARTE RHINO. WITTE ZEGGE. GROTE IVOORSNAVEL. IJSBEER. INDIASE TIJGER. BLAUWE LOTUS. VLIEGENDE VOS.

‘Die namen,’ zei hij tegen Crake. ‘Je hebt Exinctathon geplunderd!’

‘Meer dan alleen de namen,’ zei Crake. ‘Deze mensen zijn Extinctathon. Het zijn allemaal Grootmeesters. Wat je hier ziet, dat is MaddAddam, de beste van het stelletje.’

‘Dat meen je niet! Hoe heb je die hier gekregen?’

‘Dit zijn de recombinatiegenieën,’ zei Crake. ‘De lui die die geintjes uithaalden, die asfaltvretende microben, die uitbarsting van neonkleurige herpes simplex aan de westkust, de ChickieNob-wespen enzovoort.’

‘Neonherpes? Daar heb ik nooit van gehoord,’ zei Jimmy. Klonk nogal geestig. ‘Hoe heb je ze opgespoord?’

‘Ik was niet de enige die achter hen aan zat. In bepaalde kringen hadden ze zich bijzonder impopulair gemaakt. Ik heb ze gewoon net vóór het Corps te pakken gekregen, dat is alles. Althans, de meesten van hen.’

Jimmy stond op het punt te vragen: En wat is er met die anderen gebeurd?, maar die woorden slikte hij toch maar in.

‘En – heb je ze gekidnapt of zo?’ Dat zou Jimmy niet verbaasd hebben, want hersens jatten was een bekende praktijk; al werden hersens meestal gejat van het ene land naar het andere, niet binnen één land.

‘Ik heb hen alleen maar overreed door te zeggen dat ze bij ons een stuk gelukkiger en veiliger zouden zijn dan in de wereld hierbuiten.’

‘Veiliger? Binnen het territorium van het Corps?’

‘Ik heb ervoor gezorgd dat ze veilige papieren kregen. De meesten waren het met me eens, vooral toen ik aanbood hun zogenaamd echte identiteit en alle gegevens over hun vroegere leven te vernietigen.’

‘Ik dacht dat die kerels anti-Compound waren,’ zei Jimmy. ‘Wat MaddAddam deed, was nogal vijandig, zou ik zeggen, op grond van wat jij me hebt laten zien.’

‘Ze waren inderdaad anti-Compound. En dat zijn ze waarschijnlijk nog steeds. Maar na de Tweede Wereldoorlog in de twintigste eeuw hebben de geallieerden een heel stel Duitse raketspecialisten uitgenodigd om met hen te komen samenwerken, en ik kan me niet herinneren of er eentje bij was die dat weigerde. Als je belangrijkste bezigheid onmogelijk wordt, kun je je schaakbord altijd ergens anders neerzetten.’

‘Stel dat ze sabotage plegen, of…’

‘Ontsnappen? Ja,’ zei Crake. ‘Een paar van hen waren inderdaad zo, in het begin. Geen teamspelers. Dachten dat ze wat ze hier gedaan hadden, konden meenemen, naar het buitenland afvoeren. Om ondergronds te gaan, of ergens anders opnieuw te beginnen.’

‘En wat heb je toen gedaan?’

‘Die zijn van viaducten gevallen, in de plieblands.’

‘Maak je een grapje?’

‘In zekere zin. Jij moet een andere naam krijgen,’ zei Crake, ‘een MaddAddam-naam, zodat je niet opvalt. Ik heb bedacht dat jij, omdat ik hier Crake heet, je weer Thickney zou kunnen noemen, net als toen we – hoe oud waren we toen?’

‘Veertien.’

‘Dat was een heel belangrijke tijd,’ zei Crake.

Jimmy wilde wat rondkijken, maar Crake had alweer haast. Hij had graag wat willen praten met een paar van die mensen, hun levensverhaal aanhoren – had iemand van hen bijvoorbeeld zijn moeder gekend? – maar misschien zou hij dat later kunnen doen. Aan de andere kant – misschien toch maar niet: hij was gezien met Crake, de alfawolf, de zilverruggorilla, de opperleeuw. Niemand zou te intiem met hem willen worden. Ze zouden hem als de jakhals zien.

Paradice

Ze gingen langs bij het kantoor van Crake, zodat Jimmy zich enigszins kon oriënteren, zei Crake. Het was een grote ruimte met veel apparatuur, zoals Jimmy wel had verwacht. Er hing een schilderij aan de muur: een aubergine op een oranje schaal. Het was het eerste schilderij dat Jimmy ooit gezien had in een kamer van Crake, dacht hij. Hij stond op het punt te vragen of dat Crakes vriendin was, maar hij bedacht zich.

Hij concentreerde zich op de minibar. ‘Zit daar wat in?’

‘Later,’ zei Crake.

Crake had nog steeds een verzameling koelkastmagneetjes, maar ze waren nu anders. Geen wetenschappelijk zinspelingen meer.

Waar God is, daar is niet de Mens.

Er zijn twee manen, een die je wel kunt zien, en een niet.

Du musst dein Leben ändern.

Wij begrijpen meer dan we weten.

Ik denk, dus.

Mens blijven is het doorbreken van een beperking.

Droom sluipt uit zijn hol, op zijn prooi af.

‘Wat ben je hier werkelijk van plan?’ vroeg Jimmy.

Crake grinnikte. ‘Wat is werkelijk?’

‘Gezwets,’ zei Jimmy. Maar hij was van zijn stuk gebracht.

En nu, zei Crake, was het tijd voor serieuze zaken. Hij wilde Jimmy laten zien wat ze hier verder nog deden – het belangrijkste, hier in Paradice. Wat Jimmy te zien zou krijgen, was… tja, hij kon het niet beschrijven. Het was, eenvoudig geformuleerd, Crakes levenswerk.

Jimmy zette een passend plechtig gezicht. Wat stond hem nu te wachten? Een of ander gruwelijk nieuw soort voedsel, ongetwijfeld. Een leverboom, een worstjeswingerd. Of een soort courgette die wol produceerde. Hij zette zich schrap.

Crake nam Jimmy mee en leidde hem rond; en toen kwamen ze voor een groot venster met uitzicht te staan. Of nee: het was een doorkijkspiegel. Jimmy keek naar binnen. Er was een grote ruimte in het midden, vol met bomen en planten, en daarboven een blauwe hemel. (Niet echt een blauwe hemel – het was slechts het gewelfde plafond van de glazen koepel, met een slimme projector die dageraad, zonlicht, avond en nacht simuleerde. Er was een nepmaan die de maanfasen doormaakte, zoals hij later ontdekte. Er viel nepregen.)

Daar zag hij voor de allereerste keer de Crakers. Ze waren naakt, maar anders dan op Noodie News: er was geen gêne, totaal niet. Eerst kon hij zijn ogen niet geloven, zo mooi als ze waren. Zwart, geel, blank, bruin, alle bestaande huidskleuren. Elk individu was beeldschoon. ‘Zijn dat robots of zo?’ vroeg hij.

‘Je weet toch van showmodellen, in meubelwinkels?’ zei Crake.

‘Ja, en?’

‘Nou, dit zijn de showmodellen.’

Het was het resultaat van een logische ontwikkelingsketen, zei Crake die avond, toen ze wat dronken in de Paradice Lounge (namaakpalmen, muzak, echte campari, echte soda). Toen het proteonoom eenmaal volledig geanalyseerd was en de recombinatie van genen en gendelen tussen de verschillende soorten behoorlijk op gang was gekomen, was het Paradice Project of iets dergelijks slechts een kwestie van tijd geweest. Wat Jimmy had gezien, was het bijna voltooide resultaat van zeven jaar intense proefondervindelijke research.

‘Eerst moesten we gewone menselijke embryo’s wijzigen,’ zei Crake, ‘en die kregen we van – nou ja, dat doet er niet toe. Maar deze mensen hebben een eigen aard. Ze kunnen zich nu voortplanten.’

‘Ze zien er ouder uit dan zeven jaar,’ zei Jimmy.

Crake legde uit dat hij snelgroeifactoren had toegevoegd. ‘Bovendien,’ zei hij, ‘zijn ze geprogrammeerd om dood neer te vallen wanneer ze dertig zijn – plotseling, zonder ziek te worden. Geen oude dag, niets van dergelijke zorgen. Ze zullen gewoon in elkaar zakken. Niet dat ze dat weten; geen van hen is nog doodgegaan.’

‘Ik dacht dat je aan onsterfelijkheid werkte.’

‘Onsterfelijkheid,’ zei Crake, ‘is een denkbeeld. Als je “sterfelijkheid” opvat als niet de dood, maar de wetenschap dat die komt, en de vrees daarvoor, dan is “onsterfelijkheid” de afwezigheid van een dergelijke vrees. Baby’s zijn onsterfelijk. Als je de vrees verwijdert, dan ben je…’

‘Dat klinkt naar het college Toegepaste Retoriek,’ zei Jimmy.

‘Wat?’

‘Laat maar. Iets van Martha Graham.’

‘O. Juist.’

Andere Compounds in andere landen werkten volgens overeenkomstige redeneringen, zei Crake, en die ontwikkelden hun eigen prototypen, dus was de populatie in het koepelgebouw supergeheim. Zwijggebod, interne e-mails alleen met speciale toestemming, woonruimte binnen de veiligheidszone, maar buiten de luchtsluis. Dat zou de kansen van besmetting verminderen, wanneer iemand van de staf ziek werd; de Paradice-showmodellen hadden versterkte immuunsysteemfuncties, dus was het niet erg waarschijnlijk dat besmettelijke ziekten zich onder hen verspreidden.

Niemand mocht het complex verlaten. Of liever – bijna niemand. Crake mocht eruit, natuurlijk. Hij was de contactpersoon tussen Paradice en de hoge pieten van Rejoov, hoewel hij hen nog niet binnen had gelaten – hij liet hen even wachten. Dat was een hebzuchtig stelletje mensen, die zich zenuwachtig maakten over hun investering; zij zouden op de zaak vooruit willen lopen, te vroeg met de marketing beginnen. En bovendien zouden ze te veel praten, de concurrentie hints geven. Die kerels waren allemaal van die opscheppers.

‘Zo, dus nu ik hierbinnen ben, kan ik er nooit meer uit?’ vroeg Jimmy. ‘Daar had je me niets van verteld.’

‘Jij wordt een uitzondering,’ zei Crake. ‘Niemand zal jou ontvoeren vanwege de inhoud van je schedel. Jij doet alleen maar de reclame, weet je nog?’ Maar de rest van het team, zei hij – de MaddAddam-mensen – mocht daar voorlopig niet weg.

‘Voorlopig?’

‘Tot we alles openbaar maken,’ zei Crake. Al heel spoedig hoopte RejoovenEsense op de markt te komen, met diverse vermengingen. Ze zouden volstrekt volmaakte baby’s kunnen creëren die alle kenmerken, fysiek of mentaal of spiritueel, vertoonden waarvoor de koper zou kiezen. De bestaande methoden waren erg onvoorspelbaar, zei Crake: bepaalde erfelijke ziekten konden verwijderd worden, dat was waar, maar afgezien daarvan was er sprake van veel misdrukken, veel afval. De klanten wisten nooit of ze precies zouden krijgen waarvoor ze betaald hadden; bovendien waren er te veel onbedoelde gevolgen.

Met de Paradice-methode echter zou een precisie van negenennegentig procent bereikt worden. Er konden complete populaties gecreëerd worden die tevoren gekozen kenmerken zouden hebben. Schoonheid natuurlijk; daarnaar zou veel vraag zijn. En meegaandheid: verscheidene wereldleiders hadden daarvoor belangstelling getoond. Paradice had al een UV-resistente huid ontwikkeld, een ingebouwd insectenwerend middel, een onvoorstelbaar vermogen tot vertering van ongeraffineerd plantaardig materiaal. Wat de immuniteit voor microben betrof – wat men tot nu toe met medicijnen had gedaan, zou binnenkort aangeboren zijn.

Vergeleken met het Paradice Project was zelfs de BlyssPluss-pil slechts een grof instrument, al zou die een lucratieve tussenoplossing vormen. Op de lange duur echter, zouden de voordelen van die twee dingen samen verbijsterend zijn voor de toekomstige mensheid. Ze waren onlosmakelijk met elkaar verbonden – de Pil en het Project. De Pil zou een eind maken aan willekeurige reproductie, het Project zou deze vervangen via een betere methode. Het waren twee fasen van één enkel plan, zou je kunnen zeggen.

Het was verbijsterend – zei Crake – wat voor vroeger onvoorstelbare dingen gepresteerd waren door het team hier. Wat hier gewijzigd was, was niets minder dan de oeroude primatenhersenen. Verdwenen waren de destructieve kenmerken daarvan, de kenmerken die verantwoordelijk waren voor de momentele ziekten van de wereld. Racisme bijvoorbeeld – of zoals men het in Paradice noemde, ‘pseudospeciatie’ – was geëlimineerd in de modelgroep, simpelweg door het ‘bondingmechanisme’ te wijzigen: de Paradice-mensen zagen domweg geen huidskleur. Hiërarchie kon onder hen niet bestaan, want het ontbrak hun aan de neurale complexen die zoiets zouden hebben opgeleverd. Omdat ze geen jagers waren, en ook geen landbouwers met landhonger, was er geen sprake van territoriumdrift: de permanente heerszucht die de mensheid had geteisterd, was bij hen losgekoppeld. Ze aten niets anders dan bladeren en gras en wortels en wat bessen; dus was hun voedsel overvloedig en altijd verkrijgbaar. Hun seksualiteit was geen aanhoudende kwelling voor hen, geen wolk van rusteloze hormonen: ze werden met regelmatige tussenpozen loops, net als de meeste zoogdieren afgezien van de mens.

En omdat er voor deze mensen nooit iets te erven zou zijn, zouden er geen stambomen zijn, geen huwelijken en geen scheidingen. Ze waren volmaakt aangepast aan hun leefomgeving, dus zouden ze nooit huizen of gereedschappen of wapens hoeven te bedenken, en trouwens ook geen kleding. Ze zouden geen behoefte krijgen aan de creatie van schadelijke symbolen, zoals koninkrijken, iconen, goden of geld. En het beste van alles was dat ze hun eigen uitwerpselen recycleden. Door middel van een briljante recombinantie, waarbij genetisch materiaal van…

‘Ho even,’ zei Jimmy. ‘Een heleboel van deze dingen zijn niet wat de gemiddelde ouder wenst in een kind. Heb je je niet een beetje te veel laten meeslepen?’

‘Ik heb je het toch verteld,’ zei Crake geduldig. ‘Dit zijn de showmodellen. Zij vertegenwoordigen de kunst van het mogelijke. Wij kunnen de individuele kenmerken noteren voor de aanstaande kopers, en dan kunnen we daarnaar handelen. Niet iedereen zal alle kunstjes willen, dat weten we. Al zou je versteld staan hoeveel mensen enthousiast zouden zijn over een heel mooie, intelligente baby die niets dan gras eet. De veganisten zijn bijzonder geïnteresseerd in dat kleine onderdeel. We hebben marktonderzoek gedaan.’

O, mooi, dacht Jimmy. Je baby kan tegelijk dienen als grasmaaier.

‘Kunnen ze praten?’ vroeg hij.

‘Natuurlijk kunnen ze praten,’ zei Crake. ‘Als er iets is wat ze willen zeggen.’

‘Maken ze grapjes?’

‘Niet echt,’ zei Crake. ‘Voor grapjes heb je een zekere scherpte nodig, een beetje boosaardigheid. Er is heel wat geëxperimenteerd en we doen nog steeds proeven, maar ik geloof dat we erin geslaagd zijn de grapjes op te doeken.’ Hij hief zijn glas, grinnikte naar Jimmy. ‘Ik ben blij dat je hier bent, kurknoot,’ zei hij. ‘Ik had behoefte aan iemand met wie ik kon praten.’

Jimmy kreeg een eigen suite binnen de Paradice-koepel. Zijn bezittingen waren daar gearriveerd voordat hij er zelf kwam, alles keurig opgeruimd, precies waar het moest zijn – ondergoed in de la voor het ondergoed, overhemden netjes opgestapeld, elektrische tandenborstel aangesloten – alleen waren er meer bezittingen dan hij zich herinnerde. Meer overhemden, meer ondergoed, meer elektrische tandenborstels. De airco was afgestemd op de temperatuur waarvan hij hield, en wat smakelijke hapjes (meloen, prosciutto, en Franse brie met een etiket dat echt leek) stonden klaar op de tafel in de eetkamer. De tafel in de eetkamer! Hij had nooit eerder een tafel in een eetkamer bezeten.

Crake verliefd

De bliksem sist, de donder rolt, de regen stroomt neer, zo zwaar dat de lucht wit is, overal wit, een ondoordringbare mist; het is als bewegend glas. Sneeuwman – uilskuiken, sukkel, lafbek – duikt ineen op de wal, met armen boven zijn hoofd, van bovenaf bekogeld als een voorwerp van algemene spot. Hij is humanoïde, hij is hominide, hij is een aberratie, hij is verschrikkelijk; hij zou legendarisch zijn als er nog iemand over was om legenden te vertellen.

Had hij maar een toehoorder behalve zichzelf – wat voor verhalen zou hij kunnen vertellen, wat een gejammer zou hij kunnen laten horen. De klacht van de minnaar tegenover zijn maîtresse, of iets van dien aard. Daar valt heel wat te kiezen.

Nu namelijk nadert hij tot het wezenlijke in zijn hoofd, tot de plek in de tragedie waar zou staan: Oryx komt op. Fataal moment. Maar welk fataal moment? Oryx komt op als jong meisje op een kinderpornosite, bloemen in haar haar, slagroom op haar kin; of: Oryx komt op als nieuwsbericht voor de tieners, verschenen uit de garage van een dégénéré; of: Oryx komt op, spiernaakt en pedagogisch in het binnenste heiligdom van de Crakers; of: Oryx komt op, met een handdoek rond haar haar, zó onder de douche vandaan; of: Oryx komt op, in een tingrijs zijden broekpak, op beschaafde halfhoge hakken, met een aktetas, het toonbeeld van een wereldwijze vrouw van de verkoopafdeling van de Compound? Welk daarvan zal het zijn, en hoe kan hij er ooit zeker van zijn dat er een lijn is die het eerste met het laatste verbindt? Was er maar één Oryx, of was zij legio?

Maar het gaf niet, elke Oryx was goed, denkt Sneeuwman terwijl de regen over zijn gezicht stroomt. Ze zijn aldoor aanwezig, want ze zijn allemaal hier bij me, nu.

O Jimmy, wat is dat positief. Ik ben zo blij dat je dat begrijpt. Paradice is verloren, maar jij hebt een Paradice in je, veel gelukkiger. En dan dat zilverige lachje, recht in zijn oor.

Oryx was Jimmy niet meteen opgevallen, al moest hij haar gezien hebben, die eerste middag toen hij door de doorkijkspiegel tuurde. Net als de Crakers had ze geen kleren aan, en net als de Crakers was ze beeldschoon, dus had ze zich van een afstand niet onderscheiden. Ze droeg haar lange, donkere haar zonder een sieraad, haar rug was naar hem toegekeerd, ze was omgeven door een groep andere mensen; gewoon een onderdeel van het tafereel.

Een paar dagen later, toen Crake hem aanwees hoe hij moest omgaan met de monitors die beelden opvingen van de verborgen minicamera’s tussen de bomen, had Jimmy haar gezicht gezien. Ze wendde zich naar de camera en daar was het weer, die blik, die starende ogen, ogen die recht in hem doordrongen, hem zagen zoals hij werkelijk was. Het enige wat anders aan haar was, dat waren haar ogen, want die waren van hetzelfde lichtgevende groen als de ogen van de Crakers.

Starend in die ogen beleefde Jimmy een moment van zuivere verrukking, zuivere doodsangst, want nu was ze niet meer een beeld – niet meer alleen een afbeelding die in het geheim en in het donker verbleef op de vlakke print-out die momenteel verborgen was tussen zijn matras en de derde dwarslat van zijn nieuwe bed in de suite van Rejoov. Opeens was ze werkelijkheid geworden, driedimensionaal. Hij had het gevoel dat hij haar gedroomd had. Hoe kon iemand op die manier getroffen worden, op een kort moment, door een blik, het optrekken van een wenkbrauw, de buiging van een arm? Maar dat was hem wel degelijk overkomen.

‘Wie is dat?’ vroeg hij aan Crake. Ze had een jonge konunk op haar arm, en liet het diertje zien aan degenen die om haar heen stonden; de anderen raakten het zachtjes aan. ‘Zij hoort daar niet bij. Wat moet ze daar?’

‘Zij is hun leermeesteres,’ zei Crake. ‘We hadden een tussenpersoon nodig, iemand die op hun niveau kon communiceren. Eenvoudige denkbeelden, geen metafysica.’

‘Waar geeft ze les in?’ Jimmy zei dit op onverschillige toon; het zou fout van hem zijn als hij te veel belangstelling voor enige vrouw liet blijken, in aanwezigheid van Crake; dat zou gevolgd worden door indirecte spot.

‘Plant- en dierkunde,’ zei Crake grinnikend. ‘Met andere woorden: wat je niet moet eten en wat zou kunnen bijten. En wat je geen pijn mag doen,’ voegde hij daaraan toe.

‘En moet ze daarvoor naakt zijn?’

‘Ze hebben nog nooit kleren gezien. Kleren zouden hen alleen maar in verwarring brengen.’

De lessen die Oryx gaf, waren kort: één ding tegelijk was het beste, zei Crake. De Paradice-modellen waren niet dom, maar ze begonnen min of meer bij nul, dus hoorden ze graag herhalingen. Een ander staflid, een of andere specialist, nam het onderwerp van de dag door met Oryx – het blad, het insect, het zoogdier of reptiel dat ze zou gaan uitleggen. Dan bespoot ze zich met een van citrusvruchten afgeleid chemisch middel om haar menselijke feromonen te verhullen – als ze dat niet zou doen, konden er problemen ontstaan, omdat de mannen haar zouden ruiken en denken dat het tijd om te paren was. Als ze zo ver was, glipte ze door een herstellende deur die verborgen was achter dicht gebladerte. Op die manier kon ze komen en verdwijnen in het thuisland van de Crakers, zonder dat er bij hen lastige vragen opkwamen.

‘Ze vertrouwen haar,’ zei Crake. ‘Ze heeft een geweldige handigheid in de omgang met hen.’

‘Waar heb je haar gevonden?’ vroeg hij.

‘Ik ken haar al een tijdje. Sinds de postdoctorale fase op Watson-Crick.’

‘Studeerde ze daar?’ En zo ja, dacht Jimmy, wat dan wel?

‘Niet precies,’ zei Crake. ‘Ik heb haar ontmoet via de Studenten Service.’

‘En jij was de student, en zij de service?’ vroeg Jimmy, in een poging het gesprek luchtig te houden.

‘Precies. Ik had verteld wat ik zocht – je kon op dat punt allerlei bijzonderheden noemen, of een foto voor hen meenemen, of een videosimulatie, dergelijke dingen, en dan deden zij hun best je te bezorgen wat je zocht. Wat ik zocht, dat was iets wat leek op – herinner je je die webshow?’

‘Welke webshow?’

‘Ik heb je een print-out gegeven. Uit HottTotts – je weet wel.’

‘Kan ik me niets van herinneren,’ zei Jimmy.

‘Die show waar we vaak naar keken. Weet je niet meer?’

‘Tja,’ zei Jimmy, ‘zo’n beetje.’

‘Ik heb dat meisje gebruikt als toegang tot Extinctathon. Haar.’

‘O ja,’ zei Jimmy. ‘Ieder zijn smaak. Verlangde je naar die kindersekslook?’

‘Ze was overigens niet minderjarig, hoor, het meisje waarmee ze aankwamen.’

‘Nee, natuurlijk niet.’

‘En toen heb ik verder privé-afspraakjes gemaakt. Dat hoorde je niet te doen, maar we deden allemaal wel eens iets wat niet mocht.’

‘Regels zijn er om overtreden te worden,’ zei Jimmy. Hij voelde zich steeds beroerder.

‘En toen ik hier was gekomen, om deze onderneming te leiden, kon ik haar een meer officiële baan aanbieden. Die heeft ze met graagte aanvaard. Ze kreeg hier driemaal zo veel salaris als eerst, met veel extra’s; maar ze zei ook dat het werk haar interesseerde. Ik moet zeggen dat ze een toegewijde werkneemster is.’ Crake liet een zelfgenoegzaam glimlachje zien, een alfaglimlach, en Jimmy kreeg zin hem neer te slaan.

‘Geweldig,’ zei hij. Messen sneden door hem heen. Nauwelijks gevonden, en alweer verloren. Crake was zijn beste vriend. Herstel: zijn enige vriend. Hij zou haar met geen vinger kunnen aanraken. Dat kon immers niet?

Ze wachtten tot Oryx uit de doucheruimte kwam, waar ze haar beschermende spray verwijderde, evenals, zo vertelde Crake, haar stralend groene contactlenzen: de Crakers zouden haar bruine ogen verwarrend hebben gevonden. Ten slotte verscheen ze, haar haren inmiddels gevlochten, en ze werd voorgesteld en schudde Jimmy’s hand met haar eigen kleine hand. (Ik heb haar aangeraakt, dacht Jimmy als een kind van tien. Ik heb haar echt aangeraakt.)

Ze droeg nu kleren, ze droeg de standaardlabkleding, jasje en broek. Bij haar leken ze op een chique pyjama. Aan het borstzakje was haar naamkaartje bevestigd: ORYX BEISA. Die naam had ze zelf gekozen uit de lijst die Crake haar had voorgelegd. Ze vond het een aardig idee een zachtaardige waterconserverende Oost-Afrikaanse herbivoor te zijn, maar was minder tevreden geweest toen haar verteld was dat het dier dat ze had uitgekozen, een uitgestorven dier was. Crake had haar moeten uitleggen dat de dingen in Paradice nu eenmaal zo werden gedaan.

Ze hadden gedrieën koffiegedronken in de personeelskantine van Paradice. Ze hadden gepraat over de Crakers – zo noemde Oryx hen – en hoe die het maakten. Het was elke dag hetzelfde, zei Oryx. Ze waren altijd op een rustige manier tevreden. Ze wisten nu hoe ze vuur moesten maken. Ze hadden de konunk mooi gevonden. Ze vond hen heel rustgevend gezelschap.

‘Vragen ze ooit waar ze vandaan komen?’ vroeg Jimmy. ‘En wat ze hier eigenlijk doen?’ Op dat moment kon dat hem totaal niet schelen, maar hij wilde deelnemen aan het gesprek zodat hij Oryx kon aankijken zonder dat het opviel.

‘Je snapt het nog steeds niet,’ zei Crake, met die stem van wat-ben-je-toch-stom. ‘Dat soort dingen is eruit verwijderd.’

‘Nou, in feite hebben ze daar wel naar gevraagd,’ zei Oryx. ‘Vandaag vroegen ze wie hen gemaakt had.’

‘En?’

‘En ik heb ze de waarheid verteld. Ik heb gezegd dat dat Crake is.’ Een bewonderende glimlach in de richting van Crake. Die had ze van Jimmy wel achterwege mogen laten. ‘Ik heb ze verteld dat hij heel knap en goed is.’

‘En hebben ze gevraagd wie die Crake was?’ zei Crake. ‘Wilden ze hem zien?’

‘Dat leek ze niet te interesseren.’

Dag en nacht leed Jimmy onder kwellingen. Hij wilde Oryx aanraken, haar aanbidden, haar openen als een prachtig ingepakt geschenk, al vermoedde hij dat daarin iets – een giftige slang of een zelfgemaakte bom of een dodelijk poeder – verborgen zat. Niet in haarzelf, natuurlijk. In de situatie. Ze was verboden terrein, zei hij tegen zichzelf, telkens en telkens weer.

Hij gedroeg zich zo eervol mogelijk: hij toonde geen belangstelling voor haar, althans, dat probeerde hij. Hij ging bezoeken brengen aan de plieblands, betaalde voor meisjes in bars. Meisjes met strikjes en kwikjes, met pailletten, met kant, met alles wat te krijgen was. Hij prikte zichzelf met Crakes snelle vaccin, en hij had nu een eigen lijfwacht van het Corps, zodat het allemaal heel veilig was. De eerste paar keer was het opwindend, vervolgens werd het een afleiding, en toen alleen maar een gewoonte. Niets daarvan hielp tegen Oryx.

Hij morrelde wat rond op zijn werk: veel uitdaging zat er niet in. De BlyssPluss-pil zou zichzelf wel verkopen, die had zijn hulp niet nodig. De officiële introductie echter kwam dichterbij, dus liet hij zijn staf wat video’s maken, en een paar treffende slogans: GOOI JE CONDOOMS WEG! BLYSSPLUSS VOOR DE TOTALE BODY-ERVARING! LEEF NIET EEN BEETJE, LEEF HEEL VEEL! Beelden van een man en een vrouw die zich de kleren van het lijf rukten, grijnzend als maniakken. Toen een man met een man. Toen een vrouw met een vrouw, hoewel ze daar niets over condooms zeiden. Toen een triootje. Dat soort kul kon hij in zijn slaap produceren.

Althans, dat had hij gekund, als hij had kunnen slapen. ’s Nachts lag hij wakker, hij schold zichzelf uit, jammerde om zijn lot. Schelden, jammeren, nuttige woorden. Neerslachtig. Liefdesverdriet. Minnares. Verlaten. Zonderling.

Maar toen werd hij door Oryx verleid. Hoe moest je het anders noemen? Ze was doelgericht naar zijn suite gekomen, ze was zomaar naar binnen gelopen, en ze had hem binnen twee minuten uit de kleren. Ze maakte dat hij zich een jaar of twaalf voelde. Ze had kennelijk ervaring op dat gebied, en ze deed zo nonchalant, die eerste keer, dat het hem de adem benam.

‘Ik wilde je niet zo ongelukkig zien, Jimmy,’ was haar verklaring. ‘Niet als het om mij is.’

‘Hoe kon je zien dat ik ongelukkig was?’

‘O, dat weet ik altijd.’

‘En Crake dan?’ zei hij nadat ze hem die eerste keer aan de haak had geslagen, veroverd had, en hijgend had achtergelaten.

‘Jij bent Crakes vriend. Hij zou niet willen dat je ongelukkig was.’

Daar was Jimmy niet zo zeker van, maar hij zei: ‘Ik voel me een beetje ongemakkelijk over deze situatie.’

‘Wat bedoel je, Jimmy?’

‘Ben jij niet – is hij niet…’ Wat een sukkel!

‘Crake leeft in een hogere wereld, Jimmy,’ zei ze. ‘Hij leeft in een wereld van denkbeelden. Hij doet belangrijke dingen. Hij heeft geen tijd om te spelen. En trouwens, Crake is mijn baas. Jij bent er voor het plezier.’

‘Ja maar…’

‘Crake komt het niet te weten.’

En dat leek ook zo te zijn, Crake wist het niet. Misschien was hij te zeer door haar betoverd om iets op te merken; of misschien, dacht Jimmy, was liefde inderdaad blind. Of verblindend. En Crake had Oryx lief, dat leed geen twijfel; daar deed hij bijna kruiperig over. Hij raakte haar zelfs aan, openlijk. Crake was nooit een aanraker geweest, hij had zich fysiek op afstand gehouden, maar nu legde hij graag zijn hand op Oryx: op haar schouder, haar arm, haar slanke middel, haar volmaakte kontje. Van mij, van mij, zei die hand.

Bovendien leek hij haar te vertrouwen, misschien zelfs meer dan hij Jimmy vertrouwde. Ze was een geweldige zakenvrouw, zei hij. Hij had haar een deel van de proeven met BlyssPluss toevertrouwd: zij had nuttige contacten in de plieblands, via haar oude vrienden die samen met haar voor de Studenten Service hadden gewerkt. Daarvoor moest ze vaak op reis, hier en daar op de wereld. Naar seksklinieken, zei Crake. Hoerenhuizen, zei Oryx: waar kunnen ze beter proeven doen?

‘Zolang je maar niet op jezelf gaat testen,’ zei Jimmy.

‘O nee, Jimmy. Crake heeft gezegd dat ik dat niet moet doen.’

‘En doe jij altijd wat Crake je vertelt?’

‘Hij is mijn baas.’

‘Heeft hij je gezegd dat je dit moet doen?’

Grote ogen. ‘Wát doen, Jimmy?’

‘Wat je nu, op dit moment doet.’

‘O Jimmy, jij maakt altijd grapjes.’

De tijden dat ze weg was, waren zwaar voor Jimmy. Hij maakte zich zorgen over haar, hij verlangde naar haar, hij was wrokkig omdat ze er niet was. Wanneer ze terugkwam van een van haar reizen, verscheen ze plotseling in zijn kamer, midden in de nacht: daar slaagde ze in, ongeacht de dingen die in Crakes agenda stonden. Eerst sprak ze met Crake, ze voorzag hem van een verslag van haar activiteiten en het succes daarvan – hoeveel BlyssPluss-pillen, waar ze de orders had veroverd, eventuele resultaten tot dusver: een extra afnemer, omdat hij zo bezeten was. En vervolgens zorgde ze voor wat zij het persoonlijk terrein noemde.

Crakes seksuele behoeften waren rechtstreeks en eenvoudig, volgens Oryx; niet intrigerend, zoals seks met Jimmy. Niet leuk, gewoon werk – hoewel ze Crake respecteerde, echt waar, omdat hij briljant was, een genie. Maar als Crake, in welke nacht ook, wilde dat ze langer bleef, het nog eens deed, misschien, dan bedacht ze een smoesje – jetlag, hoofdpijn, iets verklaarbaars. Haar bedenksels waren naadloos, ze was de beste pokerfaceleugenares ter wereld, dus dan kwam er een afscheidskusje voor die domme Crake, een glimlach, even wuiven, een gesloten deur, en een minuut later verscheen ze dan, bij Jimmy.

Wat een heftig woordje. Bij.

Hij kon nooit aan haar wennen, ze was elke keer weer nieuw, ze was een vat vol geheimen. Elk moment kon ze zich nu uitspreken, hem het essentiële openbaren, het verborgene in de kern van het leven, of van haar leven, of van zijn leven – datgene wat hij zo graag wilde weten. Waarnaar hij altijd verlangd had. Wat zou het zijn?

‘Wat gebeurde er eigenlijk in die garage?’ vroeg Jimmy. Hij kon haar maar niet met rust laten over haar vroegere leven, hij voelde zich gedreven ernaar te vragen. Geen bijzonderheid was hem destijds te gering geweest, geen pijnlijke splinter van haar leven te klein. Misschien zou hij uitkomen bij haar boosheid, maar die had hij nooit gevonden. Die was hetzij te diep begraven, hetzij totaal afwezig. Maar dat kon hij niet geloven. Ze was geen masochiste, ze was geen heilige.

Ze waren in Jimmy’s slaapkamer, lagen samen op bed met de digitale tv aan. Die was aangesloten op zijn computer, een of andere copulatiewebsite met een dier erin, een stel goed afgerichte Duitse herders en een rubberachtige, volkomen kaalgeschoren albino die onder de tatoeages van hagedissen zat. Het geluid stond uit, het waren alleen de beelden: erotisch behang.

Ze zaten Nubbins te eten uit een van de afhaalcentra in het dichtstbijzijnde winkelcentrum, met sojapatat en sla. Een paar blaadjes in de sla waren van spinazie, uit de Rejoov-kassen: geen pesticiden, althans geen die ze toegaven. De overige blaadjes waren een mengvorm van kool – reusachtige koolbomen die voortdurend produceerden, heel winstgevend. Er hing een beetje een rioolgeur omheen, maar de speciale dressing overstemde dat.

‘Wat voor garage, Jimmy?’ zei Oryx. Ze luisterde niet goed. Ze at graag met haar vingers, ze haatte bestek. Waarom zou je een groot stuk metaal met scherpe randen in je mond steken? Ze zei dat het eten daardoor naar blik ging smaken.

‘Je weet best welke garage,’ zei hij. ‘Die in San Francisco. Die engerd. Die gek die je gekocht had, je hierheen had laten overvliegen, en zijn vrouw liet zeggen dat jij het dienstmeisje was.’

‘Jimmy, waar haal je dergelijke dingen vandaan? Ik heb nooit in een garage gezeten.’ Ze likte haar vingers af, scheurde een Nubbin in hapklare brokjes, stopte een daarvan in Jimmy’s mond. Toen liet ze hem haar vingers aflikken. Hij liet zijn tong over de kleine ovalen van haar nagels glijden. Dichter dan dit kon ze niet bij hem komen zonder in zijn voedsel te veranderen: zij was in hem, of een deel van haar was in een deel van hem. Seks was andersom: terwijl dat gebeurde, was hij in haar. Ik wil je tot de mijne maken, zeiden minnaars in oude boeken, Ze zeiden nooit: Ik wil jou tot mij maken.

‘Ik weet dat jij het was,’ zei Jimmy. ‘Ik heb de beelden gezien.’

‘Wat voor beelden?’

‘Dat zogenaamde dienstmeisjesschandaal. In San Francisco. Heeft die enge ouwe vent je tot seks gedwongen?’

‘O, Jimmy.’ Een zucht. ‘Dat is dus waar je aan denkt. Ik heb dat gezien, op de tv. Waarom maak je je druk over een dergelijke man? Hij was zo oud dat hij al bijna dood was.’

‘Nee, maar heeft hij dat gedaan?’

‘Niemand heeft mij gedwongen tot seks in een garage. Dat héb ik al gezegd.’

‘Oké, herstel: niemand heeft je gedwongen, maar heb je toch seks gehad?’

‘Je begrijpt me niet, Jimmy.’

‘Maar ik wíl je begrijpen.’

‘Echt waar?’ Een kort zwijgen. ‘Dit zijn zulke heerlijke sojafrieten. Stel je eens voor, Jimmy – miljoenen mensen ter wereld hebben nooit zulke frieten gegeten! Wat boffen we!’

‘Vertel het me nou.’ Ze móest het geweest zijn. ‘Ik zal niet boos worden.’

Een zucht. ‘Hij was een vriendelijke man,’ zei Oryx, op de toon alsof ze een verhaaltje vertelde. Soms verdacht hij haar van improvisaties, gewoon om hem tevreden te stellen; soms had hij het gevoel dat haar hele verleden – alles wat ze hem had verteld – een verzinsel van hemzelf was. ‘Hij wilde jonge meisjes redden. Hij heeft mijn vliegtuigticket betaald, precies zoals ze zeiden. Als hij er niet was geweest, zou ik niet hier zijn. Je zou hem aardig moeten vinden!’

‘Waarom zou ik zo’n huichelachtige, schijnheilige klootzak aardig vinden? Maar je hebt mijn vraag niet beantwoord.’

‘Jawel, Jimmy. En hou er nu over op.’

‘Hoe lang heeft hij je in die garage opgesloten gehouden?’

‘Het was eerder een soort appartement,’ zei Oryx. ‘Ze hadden geen ruimte in hun huis. Ik was niet het enige meisje dat ze bij zich hadden opgenomen.’

‘Ze?’

‘Hij en zijn vrouw. Ze probeerden ons te helpen.’

‘En zij haatte seks, is dat het? Is dat de reden waarom ze jouw aanwezigheid tolereerde? Omdat je die ouwe bok van haar weg hield?’

Oryx zuchtte. ‘Jij denkt altijd het slechtste van de mensen, Jimmy. Het was een heel spirituele vrouw.’

‘Daar geloof ik geen donder van.’

‘Niet vloeken, Jimmy. Ik wil ervan genieten als ik bij je ben. Ik heb niet zo veel tijd meer, ik moet zo weg, ik moet nog wat doen voor mijn werk. Waarom maak je je druk over dingen die zo lang geleden gebeurd zijn?’ Ze boog zich over hem heen, kuste hem met haar mond, vettig van Nubbin. Zalf, zalvend, weelderig, sensueel, obsceen, wellustig, verrukkelijk, zei de binnenkant van Jimmy’s hoofd. Hij liet zich wegzakken in de woorden, in de gevoelens.

Na een tijdje zei hij: ‘Waar ga je naartoe?’

‘O, ergens. Ik bel je wel als ik er ben.’ Ze wilde het hem nooit vertellen.

Afhaalmaaltijd

Nu komt het deel dat Sneeuwman telkens weer in zijn hoofd heeft laten afspelen. Had hij maar, zo denkt hij steeds. Maar had hij maar wát? Wat had hij anders kunnen zeggen of doen? Wat voor wijziging zou de loop der gebeurtenissen hebben gewijzigd? In het groot – niets. In het klein – zo veel.

Ga niet weg. Blijf hier. In dat geval zouden ze tenminste samen zijn geweest. Zij had misschien zelfs overleefd – waarom niet? En in dat geval zou ze hier bij hem zijn, op dit moment.

Ik wil alleen een afhaalmaaltijd halen. Ik ga alleen even naar het winkelcentrum. Ik heb wat frisse lucht nodig. Ik moet even wat lopen.

Laat mij meegaan. Het is niet veilig.

Doe niet zo dwaas! Overal is bewaking. Ze weten allemaal wie ik ben. Wie is veiliger dan ik?

Ik heb een akelig voorgevoel.

Maar Jimmy had geen akelig voorgevoel gehad. Hij was die avond gelukkig geweest, gelukkig, en lui. Ze was een uur eerder bij zijn deur verschenen. Ze kwam rechtstreeks van de Crakers vandaan, ze had hen nog een paar bladeren en grassoorten onderwezen, dus was ze vochtig van de douche. Ze droeg een of andere kimono die overdekt was met rode en oranje vlinders; haar donkere haar was gevlochten, met roze linten erin, tot een wrong gedraaid en losjes vastgespeld. Het eerste dat hij gedaan had toen ze bij zijn deur was gearriveerd, haastig, ademloos, overstromend van blije opwinding of een uitstekende imitatie daarvan, was de spelden uit haar haar halen. De vlecht ging driemaal om zijn hand heen.

‘Waar is Crake?’ fluisterde hij. Ze geurde naar citroenen, naar gekneusde kruiden.

‘Maak je geen zorgen, Jimmy.’

‘Maar waar is hij?’

‘Hij is buiten Paradice, hij is uitgegaan. Hij had een vergadering. Hij wil me niet zien wanneer hij terugkomt, hij zei dat hij vanavond moest nadenken. Hij wil nooit seks wanneer hij nadenkt.’

‘Houd je van me?’

Die lach van haar. Wat had die betekend. Domme vraag. Waarom vraag je dat? Je praat te veel. Of anders: Wat is houden van? Of misschien: In je dromen.

Er verstreek enige tijd. Toen stak ze haar haar weer op, trok ze haar kimono weer aan, en bond ze die dicht met de ceintuur. Hij stond achter haar, kijkend in de spiegel. Hij had zijn armen om haar heen willen slaan, de mantel die ze net weer had aangetrokken weer uitdoen, weer helemaal opnieuw beginnen.

‘Blijf nog even,’ zei hij, maar het had nooit enige zin blijf nog even tegen haar te zeggen. Als ze eenmaal iets besloten had, was ze al op weg. Soms had hij het gevoel dat hij slechts een huisbezoek was op haar geheime route – dat ze een hele lijst anderen had die ze moest afhandelen voordat de nacht voorbij was. Onwaardige gedachten, maar niet totaal ondenkbaar. Hij wist nooit wat ze deed wanneer ze niet bij hem was.

‘Ik kom zó weer terug,’ zei ze, terwijl ze haar voeten in haar kleine roze en rode sandalen schoof. ‘Ik breng pizza mee. Wil je er nog wat bij, Jimmy?’

‘Waarom laten we al deze kul niet varen, waarom gaan we niet samen weg?’ zei hij impulsief.

‘Weg van hier? Van Paradice? Waarom?’

‘Dan zouden we samen kunnen zijn.’

‘Jimmy, doe niet zo mal. We zíjn toch al samen!’

‘We zouden kunnen weggaan bij Crake,’ zei Jimmy. ‘We zouden niet zo geheimzinnig hoeven doen, we zouden…’

‘Maar Jimmy.’ Grote ogen. ‘Crake heeft ons nodig!’

‘Ik denk dat hij het weet,’ zei Jimmy. ‘Van ons.’ Dat geloofde hij zelf niet; of hij geloofde het wel en niet, tegelijkertijd. Ze waren inderdaad de laatste tijd steeds roekelozer geworden. Hoe had Crake dat over het hoofd kunnen zien? Was het mogelijk dat een man met een dergelijke intelligentie op zo veel punten, een totale hersenbeschadiging had in andere opzichten? Of beschikte Crake over een sluwheid die die van Jimmy overtrof? Zo ja, dan was dat niet te merken.

Jimmy was zijn kamer gaan controleren op apparatuur: de verborgen minimicrofoons, de microcamera’s. Hij had geweten waarnaar hij moest zoeken, tenminste, dat dacht hij. Maar hij had niets gevonden.

Er waren tekenen, denkt Sneeuwman. Er waren tekenen, en ik heb ze over het hoofd gezien.

Crake had bijvoorbeeld eens gezegd: ‘Zou jij iemand van wie je hield kunnen doden om hem of haar pijn te besparen?’

‘Euthanasie, bedoel je?’ zei Jimmy. ‘Zoals je schildpad laten afmaken?’

‘Geef nou maar antwoord,’ zei Crake.

‘Ik weet het niet. Wat voor soort liefde, wat voor soort pijn?’

Crake was over iets anders begonnen.

En toen had hij een keer, tijdens de lunch, gezegd: ‘Als mij iets overkomt, dan vertrouw ik op jou om het Paradice Project voort te zetten. Elke keer dat ik hier weg ben, wil ik dat jij de leiding neemt. Ik heb daar een automatische opdracht van gemaakt.’

‘Hoe bedoel je, iets?’ zei Jimmy. ‘Wat zou er kunnen gebeuren?’

‘Ach, je weet wel.’

Jimmy dacht dat hij ontvoering bedoelde, of dat hij uitgeschakeld zou worden door de oppositie: dat was een aanhoudend risico, voor de knappe koppen van de Compound. ‘Goed,’ zei hij, ‘maar a: jullie beveiliging is de allerbeste, en b: er zijn hier mensen die veel beter toegerust zijn dan ik. Ik zou geen leiding kunnen geven aan een project als dit, ik beschik niet over de wetenschappelijke kennis.’

‘Die mensen zijn specialisten,’ zei Crake. ‘Ze bezitten niet de empathie voor de omgang met de Paradice-modellen, ze zouden er niets van terechtbrengen, ze zouden ongeduldig worden. Zelfs ik zou het niet kunnen. Ik zou nooit op hun golflengte kunnen komen. Maar jij bent meer algemeen gevormd.’

‘En dat wil zeggen?’

‘Jij hebt een groot vermogen om rond te hangen zonder veel uit te voeren. Net als zij.’

‘Bedankt,’ zei Jimmy.

‘Nee, ik meen het. Ik wil – ik wil dat jij het doet.’

‘En wat dacht je van Oryx?’ zei Jimmy. ‘Zij kent de Crakers een stuk beter dan ik.’ Jimmy en Oryx zeiden Crakers, maar Crake zelf nooit.

‘Als ik hier niet ben, zal Oryx er ook niet zijn,’ zei Crake.

‘Denk je dat ze suttee zal plegen? Doe niet zo stom! Zich verbranden op jouw brandstapel?’

‘Zoiets,’ zei Crake, met een grijns. En Jimmy had dat destijds opgevat als een grap en tevens als een symptoom van Crakes waarlijk kolossale ego.

‘Ik geloof dat Crake ons aan het begluren is,’ zei Jimmy die laatste avond. Zodra hij die woorden had gezegd, begreep hij dat het waar kon zijn, al zei hij het misschien alleen om Oryx bang te maken. Misschien om haar op te jagen, hoewel hij geen concrete plannen had. Stel dat ze de benen namen – waar zouden ze moeten wonen, hoe zouden ze kunnen voorkomen dat Crake hen vond, waar moesten ze het geld vandaan halen? Zou Jimmy souteneur moeten worden, en leven van de opbrengst? Hij had immers bepaald geen verkoopbare vaardigheden, niets wat hij zou kunnen gebruiken in de plieblands, niet als ze onderdoken. En dat zouden ze moeten doen. ‘Ik denk dat hij jaloers is.’

‘O Jimmy! Waarom zou Crake jaloers zijn? Hij staat afkeurend tegenover jaloezie. Dat is verkeerd, volgens hem.’

‘Hij is ook maar een mens,’ zei Jimmy. ‘Wat hij afkeurt, doet er niet toe.’

‘Jimmy, ik denk dat jij degene bent die jaloers is.’ Oryx glimlachte naar hem, ging op haar tenen staan, drukte een kus op zijn neus. ‘Je bent een beste jongen. Maar ik zou Crake nooit verlaten. Ik geloof in Crake. Ik geloof in zijn’ – ze zocht naar het woord – ‘zijn visie. Hij wil de wereld verbeteren. Dat is wat hij me voortdurend vertelt. En dat vind ik zo geweldig, jij niet ook, Jimmy?’

‘Daar geloof ik niet in,’ zei Jimmy. ‘Ik weet wel dat hij dat zegt, maar ik heb het nooit geslikt. Hij heeft nooit één steek om dergelijke dingen gegeven. Zijn belangstelling was uitsluitend…’

‘O, je vergist je, Jimmy. Hij heeft de problemen gevonden, ik denk dat hij gelijk heeft. Er zijn te veel mensen en dat maakt de mensen slecht. Dat ken ik uit mijn eigen leven, Jimmy. Crake is een heel intelligent man!’

Jimmy had verstandig moeten zijn, hij had niets negatiefs over Crake moeten zeggen. Crake was haar held, in zekere zin. In belangrijke zin. En hij, Jimmy, was dat niet.

‘Oké. Ik begrijp wat je bedoelt.’ Hij had gelukkig niet alles kapotgemaakt: ze was niet boos op hem. Dat was het belangrijkste.

Wat een stommeling was ik, denkt Sneeuwman. Zo in vervoering. Zo bezeten. En niet was, maar ben.

‘Jimmy, ik wil dat je me wat belooft.’

‘Natuurlijk, wat dan?’

‘Als Crake hier niet is, als hij ergens heen moet, en als ik ook niet hier ben, dan wil ik dat jij voor de Crakers zorgt.’

‘Niet hier? Waarom zou jij niet hier zijn?’ Opnieuw bezorgdheid, argwaan, maakten ze plannen om samen weg te gaan, en hem achter te laten? Was dat het? Was hij alleen maar een soort knuffeltje voor Oryx geweest, een hofnar voor Crake? ‘Gaan jullie op huwelijksreis of zo?’

‘Doe niet zo mal, Jimmy. Het zijn net kinderen, ze hebben iemand nodig. Je moet vriendelijk tegen hen zijn.’

‘Je hebt het tegen de verkeerde,’ zei Jimmy. ‘Als ik meer dan vijf minuten met hen zou moeten doorbrengen, zouden ze me stapelgek maken.’

‘Ik wéét dat je het zou kunnen. Ik meen het, Jimmy. Zeg dat je het zult doen, stel me niet teleur. Beloof je het?’ Ze streelde hem, gaf kusjes tegen zijn arm omhoog.

‘Goed dan. Padvinders erewoord. Ben je nou gelukkig?’ Het verplichtte hem tot niets, het was allemaal zuiver theoretisch.

‘Ja, nu ben ik gelukkig. Ik zal me haasten, Jimmy, dan kunnen we eten. Wil je ansjovis?’

Wat was ze van plan geweest? vraagt Sneeuwman zich af, voor de miljoenste keer. Hoeveel had ze geraden?

Luchtsluis

Hij had op haar gewacht, eerst ongeduldig, toen bezorgd, toen in paniek. Zó lang duurde het toch niet om een paar pizza’s te bakken.

Het eerste bulletin kwam om kwart voor tien in de ochtend. Omdat Crake niet op zijn werkplek was, en Jimmy zijn plaatsvervanger was, stuurden ze een staflid van de videomonitorruimte om hem te halen.

Eerst dacht Jimmy dat het iets gebruikelijks was, weer zo’n kleine epidemie of iets van bioterrorisme, gewoon een nieuwsbericht. De jongens en meisjes met de HotBio-pakken en de vlammenwerpers en de isolatietenten en de kisten met bleekwater en de kuilen met ongebluste kalk zouden het afhandelen, als gewoonlijk. En trouwens, het was in Brazilië. Dat was veilig ver weg. Maar de vaste order van Crake was dat alle uitbarstingen, van alles, waar dan ook, gemeld moesten worden, dus ging Jimmy kijken.

Toen kwam de volgende gebeurtenis, en daarna de volgende, de volgende, de volgende, in snelvuurtempo. Taiwan, Bangkok, Saudi-Arabië, Bombay, Parijs, Berlijn. De plieblands ten westen van Chicago. De plattegronden op de schermen waren rood bespat, alsof iemand er een verfkwast op had laten vallen. Dit was meer dan een paar geïsoleerde incidenten. Dit was iets heel groots.

Jimmy probeerde Crake te bellen met zijn mobieltje, maar kreeg geen antwoord. Hij zei tegen de mensen in de monitorruimte dat ze moesten overschakelen naar de nieuwskanalen. Het was een ongewone bloedaandoening, zeiden de commentatoren. De symptomen waren hoge koorts, bloedende ogen en huid, stuipen, vervolgens uitval van de inwendige organen, en dat werd gevolgd door de dood. De periode van zichtbaar begin tot laatste ogenblik was verbijsterend kort. De microbe leek door de lucht verspreid te worden, maar misschien ook via water.

Jimmy’s mobieltje ging over. Het was Oryx. ‘Waar ben je?’ schreeuwde hij. ‘Kom terug hierheen. Heb je gezien dat…’

Oryx huilde. Dat was zo ongewoon dat Jimmy ervan schrok. ‘O Jimmy,’ zei ze. ‘Het spijt me zo. Ik wist het niet.’

‘Het geeft niet,’ zei hij, om haar te kalmeren. En toen: ‘Hoe bedoel je?’

‘Het zat in de pillen. Het zat in die pillen die ik uitdeelde, die ik verkocht. Het zijn precies al die steden, ik ben daar geweest. Die pillen hadden de mensen moeten helpen! Crake zei…’

De verbinding werd verbroken. Hij probeerde terug te bellen: ring ring ring. Toen een klik. En toen niets meer.

Stel dat het al binnen Rejoov was? Stel dat zij eraan blootgesteld was? Als ze bij zijn deur verscheen, kon hij haar niet buitensluiten, al bloedde ze uit al haar poriën.

Omtrent middernacht kwamen de berichten vrijwel gelijktijdig. Dallas. Seattle. New New York. De ziekte leek zich niet van stad naar stad te verspreiden: de uitbarstingen deden zich in een aantal steden tegelijk voor.

Er waren nu drie stafleden in de kamer: Rhino, Beluga en Witte Zegge. Een van hen zat te neuriën, een ander floot; de derde – Witte Zegge – huilde. Dit is de knaller. Twee van hen hadden dat al gezegd.

‘Wat is onze noodvoorziening?’

‘Wat moeten we doen?’

‘Niets,’ zei Jimmy, die probeerde zijn paniek te onderdrukken. ‘We zijn hier voldoende veilig. We kunnen het uitzitten. Er zijn voldoende voorraden.’ Hij keek naar de drie nerveuze gezichten. ‘We moeten de Paradice-modellen beschermen. We kennen de incubatietijd niet, we weten niet wie de ziekte bij zich draagt. We mogen niemand binnenlaten.’

Dat stelde hen een beetje gerust. Hij verliet de monitorruimte, wijzigde de codes van de binnenste deur, en ook die van de deur die naar de luchtsluis leidde. Terwijl hij dat deed, ging zijn videomobieltje over. Het was Crake. Zijn gezicht op het minuscule scherm zag er heel gewoon uit. Hij leek ergens in een bar te zijn.

‘Waar ben je?’ riep Jimmy. ‘Weet je dan niet wat er aan de hand is?’

‘Maak je geen zorgen,’ zei Crake. ‘Alles is onder controle.’ Hij klonk aangeschoten, wat bij hem zelden voorkwam.

‘Wat voor alles, verdomme? Het is een wereldwijde pestepidemie! Het is de Rode Dood! Wat is dat voor een verhaal dat het in de BlyssPluss-pillen zat?’

‘Wie heeft je dat verteld?’ zei Crake. ‘Een muisje soms?’ Hij was duidelijk dronken; dronken, of hij had een of ander middel geslikt.

‘Dat doet er niet toe. Maar het is de waarheid, nietwaar?’

‘Ik ben in het winkelcentrum, bij de pizzabakker. Ik kom zo,’ zei Crake. ‘Pas jij op de winkel.’

Crake hing op. Misschien heeft hij Oryx getroffen, dacht Jimmy. Misschien kan hij haar veilig terugbrengen. En toen dacht hij: Halvegare dat je bent.

Hij ging kijken bij het Paradice Project. De gesimuleerde nachthemel stond aan, de nepmaan scheen, de Crakers lagen – voorzover hij kon zien – vredig te slapen. ‘Slaap zacht,’ fluisterde hij hun toe door het glas. ‘Slaap zacht. Jullie zijn de enigen die nu daartoe in staat zijn.’

Wat er toen gebeurde, leek zich in slowmotion af te spelen. Het was porno met het geluid zacht, het was Hersenknetter zonder de reclames. Het was melodrama, zo overdreven dat hij en Crake zich doodgelachen zouden hebben, als ze veertien waren geweest en het op dvd hadden bekeken.

Eerst kwam het wachten. Hij zat op een stoel in zijn werkkamer, en zei tegen zichzelf dat hij moest kalmeren. De oude woordenlijstjes gingen door zijn hoofd: fungibel, wemelen, stamperachtig, lijkwade, slet. Na een tijdje stond hij op. Prevelement, grijsrijder. Hij zette zijn computer aan, bezocht de nieuwssites. In de buitenwereld heerste veel ontzetting, en er waren bij lange na niet genoeg ambulances. De politici met hun oproepen tot kalmte waren al onderweg, de luidsprekerwagens die de mensen opriepen binnen te blijven, reden door de straten. Gebeden waren losgebarsten.

Aaneenschakeling. Duister. Nijd.

Hij ging naar de ruimte met de noodvoorraden, pakte een spuitpistool, gespte het vast, trok daaroverheen een dun tropenjasje aan. Hij liep terug naar de monitorruimte en vertelde de drie stafleden dat hij gepraat had met CorpSeCorps, de veiligheidsdienst voor de Compound – een leugen –, en dat ze hier niet onmiddellijk in gevaar verkeerden; eveneens een leugen, nam hij aan. Hij voegde daaraan toe dat hij bericht had van Crake, en dat hij bevolen had dat ze allemaal terug moesten naar hun kamers, wat moesten gaan slapen, want ze zouden hun energie in de komende dagen hard nodig hebben. Ze leken opgelucht en gehoorzaamden maar al te graag.

Jimmy liep met hen mee naar de luchtsluis, tikte de code in en liet hen voorgaan naar de gang die naar hun slaapkamers leidde. Hij keek naar hun ruggen terwijl ze voor hem uit liepen; hij zag hen als personen die al dood waren. Dat speet hem, maar hij mocht geen enkel risico nemen. Zij waren met hun drieën tegenover hem in zijn eentje: als ze hysterisch werden, als ze probeerden los te breken uit het complex, of hun vrienden daar binnenlieten, zou hij hen niet onder controle kunnen houden. Toen ze eenmaal uit het zicht verdwenen waren, sloot hij hen buiten, en zichzelf in. Nu was er niemand anders in de binnenkoepel dan hijzelf en de Crakers.

Hij bekeek nog wat nieuwsberichten, dronk scotch om moed te verzamelen, maar niet te veel achter elkaar. Slungel. Laryngaal. Gierzwaluw. Wedeblauw. Hij wachtte op Oryx, maar zonder hoop. Er moest haar iets zijn overkomen. Anders zou ze hier zijn.

Omstreeks de vroege ochtend piepte de deurmonitor. Iemand tikte de nummers voor de luchtsluis in. Dat zou natuurlijk niet werken, want Jimmy had de code gewijzigd.

De video-intercom liet zijn deuntje horen. ‘Waar ben je mee bezig?’ zei Crake. Hij zag er geërgerd uit, en klonk ook zo. ‘Doe open.’

‘Ik volg Plan B,’ zei Jimmy. ‘In geval van een bioaanval mag men niemand binnenlaten. Je eigen orders. Ik heb de luchtsluis afgesloten.’

‘Ik val niet onder niemand,’ zei Crake. ‘Wees geen kurknoot.’

‘Hoe kan ik weten of jij de ziekte niet onder de leden hebt?’ zei Jimmy.

‘Dat is niet het geval.’

‘Hoe kan ik daar zeker van zijn?’

‘Laten we even aannemen,’ zei Crake vermoeid, ‘dat ik deze gebeurtenis verwacht had en voorzorgsmaatregelen heb getroffen. En trouwens, jij bent er immuun voor.’

‘Hoezo?’ zei Jimmy. Zijn hersens werkten traag, zo laat in de nacht. Er was iets mis met wat Crake zojuist had gezegd, maar hij kon er de vinger niet op leggen.

‘Het antistofserum zat in het pliebvaccin. Weet je niet meer, al die keren dat je je dat spul hebt ingespoten? Elke keer dat je naar de pliebs ging om je in de modder te wentelen en je liefdesverdriet te verdrinken.’

‘Hoe weet je dat?’ zei Jimmy. ‘Hoe weet je waar ik, wat ik wilde?’ Zijn hart bonsde; hij sprak niet meer zorgvuldig.

‘Doe niet zo achterlijk. Laat me binnen.’

Jimmy opende de deur naar de luchtsluis met de code. Nu stond Crake voor de binnendeur. Jimmy zette de videomonitor in de luchtsluis aan; Crakes hoofd zweefde levensgroot voor hem, recht voor zijn ogen. Hij zag er straalbezopen uit. Er zat iets – bloed? – op zijn boord.

‘Waar ben je geweest?’ vroeg Jimmy. ‘Heb je gevochten?’

‘Je hebt geen flauw idee,’ zei Crake. ‘Laat me nou maar binnen.’

‘Waar is Oryx?’

‘Die is hier, bij mij. Ze heeft het moeilijk gehad.’

‘Wat is er met haar gebeurd? Wat gebeurt daar buiten allemaal? Laat me met haar praten!’

‘Ze kan op het moment niet praten. Ik kan haar niet optillen. Ik heb een paar verwondingen. Hou nou eens op met dat geleuter en laat ons binnen.’

Jimmy haalde zijn spuitpistool te voorschijn. Toen tikte hij de code in. Hij deed een stap achteruit, en naar opzij. Alle haartjes op zijn armen waren te berge gerezen. We begrijpen meer dan we weten.

De deur zwaaide open.

Crakes beige tropenkostuum zat vol roodbruine spatten. In zijn rechterhand had hij een gewoon zakmes uit de voorraadkamer, het soort met de twee lemmeten en de nagelvijl en de kurkentrekker en het schaartje. Zijn andere arm had hij om Oryx geslagen – zij leek te slapen; haar gezicht rustte tegen Crakes borstkas, de lange vlecht met roze linten hing over haar rug.

Terwijl Jimmy toekeek, verstard van ongeloof, liet Crake Oryx achterover vallen, over zijn linkerarm. Hij keek Jimmy aan, een rechtstreekse blik, zonder glimlach.

‘Ik reken op jou,’ zei hij. Toen sneed hij haar de keel af.

Jimmy schoot hem dood.

13

Koepel

Na de storm is de lucht koeler. Mist rijst op uit de verre bomen, de zon daalt, de vogels beginnen aan hun avondlijk lawaai. Drie kraaien vliegen boven zijn hoofd, hun vleugels zijn zwarte vlammen, hun woorden bijna verstaanbaar. Crake! Crake! zeggen ze. De krekels zeggen Oryx. Ik ben aan het hallucineren, denkt Sneeuwman.

Hij loopt verder over de wal, stap na moeizame stap. Zijn voet voelt aan als een gigantisch gekookt Weens worstje vol heet, gekauwd vlees, zonder bot, op het punt te barsten. Wat voor microbe daarbinnen ook aan het gisten mag zijn – hij is kennelijk bestand tegen de antibiotica in de zalf uit de wachttoren. Misschien zal hij in Paradice, in de rommel van Crakes geplunderde ruimte met noodvoorraden – hij weet hoe er geplunderd is, hij heeft zelf geplunderd –, iets kunnen vinden wat meer effect heeft.

Crakes ruimte met noodvoorraden. Crakes schitterende plan. Crakes avant-gardistische denkbeelden. Crake, Koning van het Crake-rijk, want Crake is er nog steeds, hij is de eigenaar, de vorst van zijn eigen domein, hoe donker die koepel van licht inmiddels ook is geworden. Donkerder dan donker, en iets van die duisternis is afkomstig van Sneeuwman. Hij heeft eraan meegeholpen.

‘Laten we daar niet naartoe gaan,’ zegt Sneeuwman.

Liefje, je bent er al. Je bent nooit weggegaan.

Bij de achtste wachttoren, die met uitzicht op het park rondom Paradice, controleert hij of een van de twee deuren naar de bovenkamer soms van het slot zijn – hij zou liever via een trap afdalen – maar dat is niet het geval. Voorzichtig bestudeert hij de grond beneden, via een van die kijkspleten: geen grote of middelgrote levensvormen zichtbaar, hoewel er geritsel in het onderhout is – hij hoopt van een eekhoorn. Hij pakt zijn gedraaide laken uit, bindt het vast aan een ventilatiebuis – heel dun, maar de enige mogelijkheid – en laat het andere uiteinde over de rand van de muur zakken. Het is ongeveer twee meter te kort, maar die val kan hij wel overleven, mits hij niet op zijn pijnlijke voet landt. Daar gaat hij over de rand, hand over hand langs zijn surrogaattouw. Hij hangt aan het uiteinde als een spin, aarzelt – is hier niet een bepaalde techniek voor? Wat heeft hij gelezen over parachutes? Iets van je knieën optrekken. Dan laat hij los.

Hij komt op beide voeten neer. De pijn is hevig, maar nadat hij zich in de modderige grond heeft gerold en geluiden van neergestoken dieren heeft gemaakt, hijst hij zich kreunend op, zodat hij op beide voeten staat. Herstel: op één voet. Er lijkt niets gebroken te zijn. Hij kijkt om zich heen naar een tak die hij als kruk kan gebruiken, en vind er een. Het mooie van takken is dat ze aan bomen groeien.

Nu heeft hij dorst.

Daar loopt hij door het gras en het welige onkruid, hinkepink, hinkepink, met zijn tanden opeengeklemd. Onderweg trapt hij op een enorme banaanslak, en hij valt bijna. Hij haat dat gevoel, koud, glibberig, als een gepelde, gekoelde spier. Rondkruipend snot. Als hij een Craker was, zou hij zich tegenover het beest moeten verontschuldigen – Het spijt me dat ik op je getrapt heb, Kind van Oryx, vergeef me alsjeblieft mijn onhandigheid.

Hij probeert het: ‘Sorry.’

Hoorde hij iets? Een antwoord?

Als slakken beginnen te praten, dan valt er geen tijd te verliezen.

Hij bereikt het koepelgebouw, loopt rond die witte, hete, ijzige welving naar de voorkant. De deur van de luchtsluis staat open, precies zoals hij zich herinnert. Diep ademhalen, en daar gaat hij naar binnen.

Hier liggen Crake en Oryx, wat er van hen rest. Ze zijn vergierd, ze zijn her en der verspreid, kleine en grote botten door elkaar, rommelig, als een reusachtige legpuzzel.

Daar staat Sneeuwman, oliedom, stom, lichtzinnig en bedrogen, water stroomt over zijn gezicht, reuzenvuist die naar zijn hart grijpt, terwijl hij neerstaart op zijn enige ware liefde en zijn beste vriend van de hele wereld. Crakes lege oogkassen kijken op naar Sneeuwman, net als zijn lege ogen, de vorige keer. Hij grijnst met alle tanden in zijn hoofd. Wat Oryx betreft – die ligt voorover, ze heeft haar hoofd van hem afgewend, als in rouw. Het lint in haar haar is nog steeds roze.

O, hoe moet een mens weeklagen? Hij is een mislukkeling, zelfs op dat punt.

Sneeuwman gaat door de binnendeur, langs de veiligheidsdienst, naar de woonruimten van de staf. Warme lucht, vochtig, onfris. De eerste ruimte waar hij naartoe moet is de voorraadkamer; die vindt hij zonder problemen. Donker, afgezien van een paar dakramen, maar hij heeft zijn zaklantaarn. Er hangt een lucht van schimmel, en van ratten of muizen, maar voor het overige is het hier net zo als de laatste keer dat hij er was.

Hij lokaliseert de planken met medicijnen, zoekt daar rond. Tongspatels, gaasjes, brandzalf. Een doos met rectale thermometers, maar hij hoeft zo’n ding niet in zijn anus te stoppen om te weten dat hij gloeit. Drie of vier soorten antibiotica, in pilvorm en dus traag werkend, plus één laatste flesje met Crakes superkiemdodende kortetermijncocktail voor de plieblands. Voldoende voor heen- en terugreis, maar blijf niet tot de klok twaalf slaat, want dan verander je in een pompoen, dat zei Crake altijd. Hij leest het etiket, Crakes nauwkeurige handschrift, schat de hoeveelheid. Hij is nu zo zwak dat hij het flesje nauwelijks kan optillen; het duurt een tijdje voordat hij de dop los heeft.

Kluk kluk kluk, zegt zijn stripballonnetje. Ad fundum.

Maar nee, hij moet dat niet opdrinken. Hij vindt een doos met schone spuiten, geeft zichzelf een injectie. ‘Bijt in het stof, voetbacillen,’ zegt hij. Dan hinkt hij naar zijn eigen suite, naar wat zijn eigen suite was geweest, en laat zich vallen op het vochtige, onopgemaakte bed, in een lichte bewusteloosheid.

Alex de papegaai verschijnt aan hem in een droom. Hij vliegt naar binnen door het raam, landt vlak bij hem op het kussen, knalgroen ditmaal, met paarse vleugels en een gele snavel, lichtgevend als een baken, en Sneeuwman wordt overspoeld door geluk en liefde. De vogel buigt zijn kop, kijkt hem aan, eerst met zijn ene oog, dan met het andere. ‘De blauwe driehoek,’ zegt hij. Dan begint hij te blozen, rood te worden, te beginnen bij het oog. Die verandering is schrikwekkend, alsof een papegaaivormige gloeilamp zich vult met bloed. ‘Nu ga ik weg,’ zegt hij.

‘Nee, wacht even,’ roept Sneeuwman, of wil hij roepen. Zijn mond wil zich niet bewegen. ‘Ga nog niet weg! Vertel me…’

Dan komt er een windvlaag, hoei, en Alex is verdwenen, en Sneeuwman zit rechtop in zijn voormalige bed, druipend van zweet.

Krabbel

De volgende ochtend is zijn voet iets beter. De zwelling is verminderd, de pijn is afgenomen. Wanneer de avond valt, zal hij zich nog een injectie met Crakes superdrug geven. Hij weet echter dat hij niet mag overdrijven: het is bijzonder krachtig spul. Als je er te veel van krijgt, zullen je cellen knappen als druiven.

Daglicht filtert door de isolerende glazen bakstenen rondom het dakraam. Hij wandelt rond in de ruimte die hij ooit bewoond had, en voelt zich een lichaamloze sensor. Hier is zijn kast, hier zijn de kleren die ooit van hem waren, zijn tropische lichtgewicht overhemden en shorts, keurig opgehangen op knaapjes, met beginnende schimmel erop. Ook schoeisel, maar de gedachte van schoenen aan zijn voeten kan hij niet meer verdragen. Het zouden een soort hoeven zijn, en bovendien zou zijn ontstoken voet er wel eens niet in kunnen. Onderbroeken in stapeltjes op de planken. Waarom had hij dergelijke kledingstukken gedragen? Ze komen hem nu voor als een soort heel vreemde kledingstukken voor bondage.

In de voorraadkamer vindt hij wat pakketten en blikken. Als ontbijt eet hij koude ravioli in tomatensaus en een halve Joltbar, weggespoeld met een blikje warme coke. Er is geen sterkedrank of bier over, dat had hij allemaal opgebruikt in de weken dat hij hierbinnen had gezeten. Zijn impuls was geweest alles zo snel mogelijk op te drinken, alle herinnering te veranderen in witte ruis.

Dat mag hij niet meer hopen. Hij zit vast in het verleden, het natte zand komt op. Hij zinkt erin weg.

Nadat hij Crake had doodgeschoten, had hij de binnendeur van een nieuwe code voorzien. Crake en Oryx lagen in elkaars armen in de luchtsluis. Hij kon het niet over zijn hart krijgen hen aan te raken, dus had hij hen laten liggen waar ze waren. Hij had een kortstondige romantische impuls gevoeld – misschien moest hij een stukje van Oryx’ donkere vlecht afknippen – maar daartegen had hij zich verzet.

Hij was terug naar zijn kamer gegaan en had wat scotch gedronken, en toen nog wat, zoveel als nodig was om hem knock-out te slaan. Hij was wakker geworden van de zoemer van de buitendeur: Witte Zegge en Zwarte Rhino die weer binnen probeerden te komen. Ook de anderen, ongetwijfeld. Jimmy had hen genegeerd.

Op een gegeven moment had hij de volgende dag vier plakjes sojatoast gemaakt, en zichzelf gedwongen ze op te eten. Hij had een fles water gedronken. Zijn hele lichaam had aangevoeld als een gestoten grote teen: gevoelloos, maar ook pijnlijk.

In de loop van de dag was zijn mobieltje overgegaan. Een hoge Corpsman, op zoek naar Crake.

‘Zeg tegen die klootzak dat hij verdomme zo snel mogelijk met zijn dikke vette hersens hierheen komt en helpt bij deze hele toestand.’

‘Hij is niet hier,’ had Jimmy gezegd.

‘Wie spreekt daar?’

‘Mag ik niet zeggen. Voorschrift van de veiligheidsdienst.’

‘Luister, wie je ook mag zijn, ik heb wel een idee wat die engerd van plan is, en als ik hem in mijn poten krijg, zal ik zijn nek breken. Ik wil wedden dat hij een middel hiertegen heeft en dat hij ons een poot wil uitdraaien.’

‘Denken jullie dat echt?’ vroeg Jimmy.

‘Ik weet dat die ellendeling hier is. Ik kom naar jullie toe en blaas de deur op.’

‘Dat zou ik maar laten,’ zei Jimmy. ‘We zien hier heel vreemde activiteiten van microben. Heel ongewoon. Het is hier gevaarlijker dan in de hel. Ik overleef het in een biopak, maar eigenlijk weet ik niet of ik besmet ben of niet. Er is echt iets totaal in het honderd gelopen.’

‘O, verdomme. Hier? In Rejoov? Ik dacht dat we hier veilig waren.’

‘Ja, het is zorgwekkend,’ zei Jimmy. ‘Mijn advies is: zoek eens in Bermuda. Ik geloof dat hij daarheen is vertrokken, met een heleboel contant geld.’

‘Dus hij heeft ons belazerd, die kleine klootzak. Zijn spullen gericht verkocht aan de concurrentie. Dat zou kunnen kloppen. Dat zou heel goed kunnen kloppen. Hoor eens, bedankt voor de tip.’

‘Veel succes,’ had Jimmy gezegd.

‘Ja, bedankt, jij hetzelfde.’

Niemand anders drukte op de knop van de buitenste deur, niemand probeerde in te breken. De mensen van Rejoov moesten het begrepen hebben. Wat de staf betrof: toen ze eenmaal beseften dat de bewakers weg waren, moesten ze zich naar buiten gehaast hebben, rechtstreeks naar de buitenste poort. Vanwege hetgeen zij verwarden met vrijheid.

Driemaal daags controleerde Jimmy de Crakers, door bij hen naar binnen te gluren als een voyeur. Vergeet dat ‘als’ maar: hij wás een voyeur. Ze leken heel gelukkig, of op zijn minst tevreden. Ze graasden, ze sliepen, ze zaten stil, lange uren waarin ze zo te zien niets deden. De moeders gaven hun baby’s de borst, de jonkies speelden. De mannen piesten in een kringetje. Een van de vrouwen kwam in haar blauwe fase, en de mannen volvoerden hun liefdesdans, zingend, met bloemen in de hand, terwijl hun azuren penissen op de maat meebewogen. Toen was er een vijfvoudig vruchtbaarheidsfeest, weg, tussen de struiken.

Misschien kan ik wat aan sociale interactie doen, dacht Jimmy. Ze helpen het wiel uit te vinden. Een erfenis van kennis nalaten. Al mijn woorden aan hen doorgeven.

Nee, dat kon niet. Het was hopeloos.

Soms leken ze niet op hun gemak – dan vormden ze groepjes, en zaten te mompelen. De verborgen microfoons vingen hun stemmen op.

‘Waar is Oryx? Wanneer komt ze terug?’

‘Ze komt altijd terug.’

‘Ze hoort hier te zijn, om ons les te geven.’

‘Ze geeft ons altijd les. Ze geeft ons nu les.’

‘Is ze hier?’

‘Hier en niet hier is hetzelfde, voor Oryx. Dat heeft ze gezegd.’

‘Ja, dat heeft ze gezegd.’

‘Wat betekent dat?’

Het leek op een waanzinnige discussie over theologie in de meer opgeblazen hoeken van de chatroomlimbo. Jimmy kon er niet al te lang naar luisteren.

De rest van de tijd graasde hij zelf ook, hij sliep en zat hele uren stil, zonder iets te doen. Gedurende de eerste twee weken had hij de gebeurtenissen gevolgd op het Net, of anders op het tv-journaal: de rellen in de steden toen het vervoer stopte en supermarkten werden geplunderd; de explosies toen elektrische systemen uitvielen, de branden die door niemand geblust werden. Massa’s mensen vulden de kerken, moskeeën, synagogen en tempels om te bidden en berouw te tonen, en trokken daar weer weg toen het tot hen doordrong dat ze daar meer risico liepen. Er vond een uittocht plaats naar kleine stadjes en landelijke gebieden, waar de bewoners de vluchtelingen zo lang mogelijk verjaagden, met verboden vuurwapens of met knotsen en mestvorken.

Eerst waren de reporters er met hart en ziel bij geweest – ze hadden de dingen vanuit verkeershelikopters gefilmd, en riepen, als bij een voetbalwedstrijd: Heb je dat gezien? Ongelooflijk! Brad, niemand kan het helemaal geloven. Wat we daarnet hebben gezien, is een waanzinnige troep God’s Gardeners die een productiebedrijf voor ChickieNobs bevrijdt. Brad, dit is waanzinnig, die ChickieNob-dingen kunnen niet eens lopen! (Gelach.) En dan nu terug naar de studio.

Het moest tijdens die eerste verwarring zijn geweest, denkt Sneeuwman, dat een of ander genie de varkuiven en de wolvijnen had losgelaten. Nou, hartelijk bedankt.

Straatpredikers begonnen zichzelf te geselen en raaskalden over de Apocalyps, al leken ze teleurgesteld: waar waren de trompetten en de engelen, waarom was de maan niet in bloed veranderd? Deskundigen in kostuum verschenen op het scherm; medische specialisten, grafieken waarop de mate van besmetting was af te lezen, landkaarten die de omvang van de epidemie aangaven. Daarvoor gebruikten ze donkerroze, net als vroeger voor het Britse imperium. Jimmy had liever een andere kleur gezien.

De commentatoren konden hun vrees niet verbergen. Wie zal de volgende zijn, Brad? Wanneer zullen ze een vaccin hebben? Tja, Simon, ze werken eraan, heb ik gehoord, dag en nacht, maar niemand beweert nog te weten wat hiertegen gedaan kan worden. Het is een knaller, Brad. Simon, je vertelt me daar heel wat, maar we hebben al heel wat knallers overleefd. Bemoedigende grijns, duim opgestoken, dwalende ogen, bleke gelaatskleur.

Documentaires werden haastig in elkaar gezet, met plaatjes van het virus – dat hadden ze tenminste kunnen isoleren, en het zag eruit als de gebruikelijke smeltende pastille met stekeltjes – en met commentaar op de effecten ervan. Het lijkt een supervirulente recombinant. Of het een specieoverslaande mutatie is of een opzettelijk fabrikaat – dat weet niemand. Wijs geknik van allen. Ze hadden het virus een naam gegeven, om het meer handelbaar te maken. Die naam luidde JUVE, Jetsnelheid Ultra Virus Extra. Misschien wisten ze inmiddels iets, bijvoorbeeld wat Crake eigenlijk van plan was geweest, veilig verborgen in de diepste kern van de RejoovenEsense Compound. Waar hij oordeelde over de hele wereld, dacht Jimmy, maar waarom was dat zijn recht geweest?

Er werden allerlei complottheorieën gelanceerd: het was iets religieus, het lag aan God’s Gardeners, het was een samenzwering om de macht over de wereld te veroveren. In de eerste week had men geadviseerd het water te koken en niet te reizen, iemand de hand geven werd afgeraden. In diezelfde week was er een stormloop op rubber handschoenen en neusmaskers geweest. Ongeveer even effectief, dacht Jimmy, als van die met kruidnagelen bestoken sinaasappels, tijdens de Zwarte Dood.

Nieuws net binnengekomen. Het dodelijke JUVE-virus is uitgebroken op Fiji, eilanden die tot dusver gespaard waren gebleven. Hoofd van CorpSeCorps roept New New York uit tot rampgebied. Hoofdverkeerswegen afgesloten.

Brad, dit ding verspreidt zich bijzonder snel. Simon, het is ongelooflijk.

‘Verandering kan door elk systeem verwerkt worden, maar dat hangt af van de intensiteit,’ had Crake vaak gezegd. ‘Als je met je hoofd een muur aanraakt, gebeurt er niets, maar als datzelfde hoofd diezelfde muur raakt met een snelheid van honderdvijftig kilometer per uur, dan verandert het in rode verf. We zitten in een windtunnel, Jimmy. Als het water zich sneller beweegt dan de boot, kun je niets meer onder controle houden.’

Ik heb naar hem geluisterd, dacht Jimmy, maar niets gehoord.

In de tweede week werd een volledige mobilisatie afgekondigd. De haastig benoemde epidemiemanagers hadden de leiding – veldhospitalen, isolatietenten; complete stadjes, en vervolgens steden, kwamen onder quarantaine. Aan die inspanningen kwam echter alras een eind toen de artsen en verpleegsters de ziekte zelf kregen, of in paniek raakten en op de vlucht sloegen.

Engeland sluit havens en vliegvelden.

Alle communicatie met India is verbroken.

Ziekenhuizen zijn tot nader order verboden terrein. Wie zich ziek voelt, moet veel water drinken en het volgende nummer van de hotline bellen.

Probeer niet, herhaal: niet, de steden te verlaten.

Brad was niet meer aan het woord, evenmin als Simon. Brad en Simon waren verdwenen. Er kwamen andere mensen, en later weer andere.

Jimmy had het nummer van de hotline gebeld en kreeg een bandje dat meedeelde dat het nummer afgesloten was. Toen belde hij zijn vader, iets wat hij in geen jaren had gedaan. Ook dat nummer was afgesloten.

Hij doorzocht zijn e-mail. Geen recente boodschappen. Het enige wat hij vond, was een oude verjaarskaart die hij vergeten had te deleten. Wel gefeliciteerd Jimmy. Dat al je dromen waarheid mogen worden. Varkentjes met vleugels.

Een van de particuliere websites vertoonde een landkaart met verlichte puntjes voor elke plaats die nog via de satelliet communiceerde. Jimmy had gefascineerd toegekeken hoe die lichtpuntjes doofden.

Hij verkeerde in een shock. Dat moest de reden zijn geweest waarom het niet tot hem kon doordringen. Het leek allemaal op een film. En toch was hij hier, en Oryx en Crake lagen, dood, in de luchtsluis. Elke keer dat hij merkte dat hij het allemaal als een illusie beschouwde, als een soort practical joke, ging hij naar hen kijken. Door het kogelvrije glas natuurlijk: hij wist dat hij de binnenste deur niet moest opendoen.

Hij leefde van Crakes noodvoorraden, het eerst van de dingen in de diepvries: wanneer de zonne-energie van de koepel het begaf, zouden de vrieskasten en de magnetrons het niet meer doen, dus dan kon hij zich evengoed rond eten aan de ChickieNobs Gourmetdiners, zolang het nog kon. Hij rookte Crakes voorraadje skunkweed in hoog tempo op; zodoende had hij ongeveer drie dagen gruwelen kunnen overslaan. In het begin had hij de drank gerantsoeneerd, maar algauw consumeerde hij hele hoeveelheden. Hij moest teut zijn, al was het maar om naar het nieuws te kijken, hij mocht niet te veel voelen.

‘Ik geloof het niet, ik geloof het niet,’ zei hij vaak. Hij was hardop tegen zichzelf gaan praten – geen goed teken. ‘Het gebeurt helemaal niet.’ Hoe kon hij leven in deze schone, droge, eentonige, gewone kamer, waar hij karamelsojacorn en courgettekaassoesjes at en zijn hersens in de war bracht met spiritualiën en piekerde over het volstrekte fiasco van zijn eigen leven, terwijl de complete menselijke bevolking bezig was uit te sterven?

Het ergste was wel dat die mensen daar in de wereld – die angst, dat lijden, dat grootschalig sterven – hem eigenlijk niet raakte. Crake had wel eens gezegd dat Homo sapiens sapiens niet afgestemd was op het kennen van andere individuen in aantallen boven de tweehonderd, de omvang van de oerstam, en Jimmy was bereid dat aantal tot twee te beperken. Had Oryx van hem gehouden, had ze niet van hem gehouden, had Crake van hen afgeweten, hoeveel had hij geweten, wanneer had hij het geweten, had hij hen aldoor al bespied? Had hij de grote finale georganiseerd als zelfmoord met andermans hulp, had hij gewild dat Jimmy hem doodschoot omdat hij wist wat er vervolgens zou gebeuren en niet in de buurt wenste te zijn om de gevolgen van zijn handelingen gade te slaan?

Of had hij geweten dat hij niet in staat zou zijn de formule voor het vaccin geheim te houden, wanneer CorpSeCorps hem eenmaal onder handen nam? Hoe lang had hij dit alles gepland? Was het mogelijk dat Oom Pete, en misschien zelfs Crakes eigen moeder, proefkonijnen waren geweest? Was hij, nu er zoveel op het spel stond, bang geweest voor mislukking, voor het inzicht dat hij gewoon weer zo’n klungelige nihilist was? Of was hij gekweld door jaloezie, was hij verward door liefde, was het wraak, had hij gewoon gewild dat Jimmy hem uit zijn lijden hielp? Was hij een waanzinnige geweest, of een eerzame intellectueel die de dingen had doordacht tot aan hun logisch einde? En maakte dat enig verschil?

Enzovoort, enzovoort, zo draaide hij aan de emotionele wielen en dronk hij de jajem tot hij zichzelf bewusteloos maakte.

En intussen vond het einde van een species plaats, recht voor zijn ogen. Dierenrijk, Phylum, Klasse, Orde, Familie, Genus, Species. Hoeveel pootjes heeft het? Homo sapiens sapiens, die zich aansloot bij de ijsbeer, de belugawalvis, de onager, de holenuil, die lange, lange lijst. O, heel veel punten, Grootmeester.

Soms zette hij het geluid uit en fluisterde hij woorden voor zich heen. Succulent. Morfologie. Kortzichtig. Kwarto. Houtrasp. Dat kalmeerde hem.

Site na site, zender na zender viel uit. Een paar vaste presentatoren, nieuwsjongens tot het laatst, zetten de camera’s klaar om hun eigen dood te filmen – het gekrijs, de huid die oploste, de gebarsten oogbollen en al. Wat theatraal, dacht Jimmy. Er is niets wat mensen niet willen doen om op de tv te komen.

‘Cynische klootzak dat je bent,’ zei hij tegen zichzelf. En toen begon hij te huilen.

‘Doe niet zo verdomde sentimenteel,’ had Crake vaak tegen hem gezegd. Maar waarom niet, eigenlijk? Waarom mocht hij niet sentimenteel zijn? Het was niet zo dat er iemand in de buurt was om zijn goede smaak in twijfel te trekken.

Van tijd tot tijd overwoog hij zelfmoord te plegen – dat leek verplicht –, maar om een of andere reden beschikte hij niet over de nodige energie. En trouwens, zelfmoord was iets wat je deed voor een publiek, zoals op nitee-nite.com. Onder deze omstandigheden, het hier en nu, was het een gebaar met een tekort aan elegantie. Hij kon zich Crakes geamuseerde minachting voorstellen, en Oryx’ teleurstelling: Maar Jimmy! Waarom geef je het op? Je hebt werk te doen! Je hebt het beloofd, weet je nog?

Misschien was hij er niet in geslaagd zijn eigen wanhoop serieus te nemen.

Ten slotte was er niets meer om naar te kijken, behalve oude films op dvd. Hij keek naar Humphrey Bogart en Edward G. Robinson in Key Largo: Hij wil meer, nietwaar, Rocco? Ja, inderdaad, meer! Jawel, ik wil meer. Krijg je ooit genoeg? Of hij keek naar Alfred Hitchcocks film The Birds. Flapflapflap, kras, krijs. Je kon de touwtjes zien waaraan de vogelsupersterren aan het dak hingen. Of hij keek naar Night of the Living Dead, aargh, knauw, stik, gorgel. Dergelijke kleine paranoia’s kalmeerden hem.

En daarna zette hij het uit, en hij bleef voor het lege scherm zitten. Alle vrouwen die hij ooit had gekend, kwamen langs in het schemerdonker. Zijn moeder ook, in haar fuchsiarode ochtendjas, weer jong geworden. Oryx verscheen als laatste, met witte bloemen in haar handen. Ze keek naar hem, en liep toen langzaam weg uit zijn gezichtsveld, naar de schaduwen waar Crake stond te wachten.

Die mijmeringen waren bijna aangenaam. Terwijl die zich afspeelden, was iedereen tenminste nog in leven.

Hij wist dat deze toestand niet veel langer kon voortduren. Binnen het eigenlijke Paradice waren de Crakers bezig de bladeren en grassen sneller op te eten dan ze konden aangroeien, en een dezer dagen zou de zonne-energie gestoord worden, en de reserve ook, en Jimmy had geen idee hoe hij dat soort dingen moest repareren. En dan zou de luchtcirculatie stoppen en het deurslot zou bevriezen, hij en de Crakers zouden binnen in de val zitten, en dan zouden ze allemaal stikken. Hij moest hen eruit halen zolang het nog kon, maar niet te vroeg, anders zouden daarbuiten nog enkele wanhopige mensen zijn, en wanhopig zou betekenen: gevaarlijk. Wat hij niet wilde, dat was een troep uiteenvallende maniakken die op hun knieën voor hem neer vielen en hun klauwen naar hem uitstaken: Genees ons! Genees ons! Hij was dan misschien immuun voor het virus – tenzij Crake hem wat had voorgelogen, natuurlijk –, maar niet voor de woede en wanhoop van de mensen die ermee besmet waren.

In elk geval: hoe zou hij het over zijn hart kunnen verkrijgen daar te staan en te zeggen: Niets kan jullie redden?

In het halve licht, in de bedomptheid, dwaalt Sneeuwman van de ene ruimte naar de andere. Hier bijvoorbeeld is zijn werkkamer. Zijn computer staat op het bureau, en keert hem een nietszeggende gezicht toe, als een voormalige vriendin, toevallig ontmoet op een feestje. Naast de computer liggen een paar vellen papier, de laatste die hij ooit had geschreven, waarschijnlijk. De laatste die hij ooit zou schrijven. Uit nieuwsgierigheid kijkt hij ze in. Wat had de Jimmy die hij ooit was geweest willen doorgeven, of op zijn minst willen vastleggen – zwart op wit, met vlekken – tot stichting van een wereld die niet meer bestond?

Voor wie dit leest, had Jimmy geschreven, met zijn ballpoint, niet geprint: zijn computer was toen al stuk, maar hij had volgehouden, moeizaam, met de hand. Hij moest nog hoop hebben gekoesterd, hij moest nog hebben geloofd dat de situatie omkeerbaar was, dat hier in de toekomst iemand zou verschijnen, iemand met gezag; dat zijn woorden dan betekenis zouden krijgen, een context. Het was waar wat Crake een keer had gezegd: Jimmy was een romantische optimist.

Ik heb niet veel tijd meer, had Jimmy geschreven.

Geen slecht begin, denkt Sneeuwman.

Ik heb niet veel tijd meer, maar ik wil opschrijven wat volgens mij de verklaring is van de uitzonderlijke gebeurtenissen catastrofe. Ik heb de computer geraadpleegd van de man die hier bekendstond als Crake. Hij had hem aan laten staan – met opzet, denk ik – en ik kan meedelen dat het JUVE-virus hier in de Paradice-koepel is vervaardigd door recombinateurs die door Crake zorgvuldig uitgekozen waren en vervolgens weer verwijderd en dat het vervolgens opgenomen is in het product dat BlyssPluss heet. Er was een vertragingsfactor ingebouwd ter wille van de grootst mogelijke distributie: de eerste hoeveelheid virus is pas actief geworden toen alle geselecteerde gebieden van de pil waren voorzien, zodat de uitbarsting van de ziekte de vorm aannam van een reeks golven die elkaar snel overlapten. Het succes van het plan was in hoge mate afhankelijk van de factor tijd. De sociale onrust werd daardoor gemaximaliseerd, en de ontwikkeling van een vaccin met succes voorkomen. Crake zelf had tegelijk met het virus een vaccin ontwikkeld, maar had dat nog vóór zijn zelfmoord met hulp van derden eigen dood vernietigd.

Hoewel verscheidene stafleden van het BlyssPluss-project op stukwerkbasis hadden meegewerkt aan JUVE, ben ik ervan overtuigd dat geen van hen, met uitzondering van Crake, zich bewust was van het effect ervan. Wat de motieven van Crake betreft, kan ik slechts speculeren. Misschien…

Hier stopt het handschrift. Wat Jimmy’s speculaties over Crakes motieven ook mochten zijn geweest – ze waren niet vastgelegd.

Sneeuwman verfrommelt de papieren, laat ze op de vloer vallen. Het noodlot van deze woorden is dat ze door torren worden opgevreten. Hij had de veranderingen in Crakes koelkastmagneetjes kunnen noemen. Je kon veel over iemand te weten komen op grond van hun koelkastmagneetjes – niet dat hij daar destijds veel over had nagedacht.

Restant

Op de tweede vrijdag van maart – hij had de dagen doorgestreept op een kalender, god mag weten waarom – liet Jimmy zich voor het eerst zien bij de Crakers. Hij had zijn kleren niet uitgetrokken, dat ging hem te ver. Hij droeg een standaard kaki tropenpak van Rejoov, met okselstukken van gaas en duizend zakken, en zijn dierbaarste namaakleren sandalen. De Crakers verzamelden zich rondom hem, staarden hem aan in stille verwondering: ze hadden nooit eerder textiel gezien. De kinderen fluisterden en wezen.

‘Wie ben jij?’ zei degene die door Crake Abraham Lincoln was gedoopt. Een lange man, bruine huid, vrij mager. Het werd niet op onbeleefde toon gezegd. Van een gewone man zou Jimmy het nors hebben gevonden, maar deze mensen spraken geen ingewikkelde taal: ze hadden niets geleerd op het terrein van ontwijken, eufemismen, de dingen fraaier formuleren dan nodig was. Hun spreektaal was simpel en rechtstreeks.

‘Mijn naam is Sneeuwman,’ zei Jimmy, die hierover had nagedacht. Hij wilde niet meer Jimmy heten, of zelfs Jim, en zeker niet Thickney: zijn incarnatie als Thickney was niet zo gunstig verlopen. Hij moest nodig het verleden vergeten – het verre verleden, het jongste verleden, het verleden in elke vorm. Hij had de behoefte alleen in het heden te leven, zonder schuldgevoelens, zonder verwachtingen. Net als de Crakers. Misschien zou een andere naam hem daarbij helpen.

‘Waar kom je vandaan, o Sneeuwman?’

‘Ik kom van de plaats van Oryx en Crake,’ zei hij. ‘Crake heeft me gestuurd.’ Dat was waar, in zekere zin. ‘En Oryx ook.’ Hij houdt zijn zinsbouw eenvoudig, de boodschap helder: hij weet hoe hij dat moet doen doordat hij Oryx heeft gadegeslagen via de doorkijkspiegel. En door naar haar te luisteren, natuurlijk.

‘Waar is Oryx naartoe?’

‘Ze moest wat dingen doen,’ zei Sneeuwman. Dat was het enige wat hij kon bedenken: alleen al het uitspreken van haar naam had zijn keel verstikt.

‘Waarom hebben Crake en Oryx je naar ons gestuurd?’ vroeg de vrouw die Madame Curie heette.

‘Om jullie naar een nieuwe plek te brengen.’

‘Maar dit is onze plek. We zijn tevreden waar we zijn.’

‘Oryx en Crake willen dat jullie een betere woonplaats krijgen,’ zei Sneeuwman. ‘Waar meer te eten zal zijn.’ Er werd geknikt, geglimlacht. Oryx en Crake wensten hun het beste toe, dat hadden ze altijd al geweten. Dit leek voldoende te zijn.

‘Waarom is je huid zo wijd?’ vroeg een van de kinderen.

‘Die is op een andere manier gemaakt dan de jouwe,’ zei Sneeuwman. Hij begon dit gesprek interessant te vinden, een soort spel. Deze mensen waren als blanco pagina’s waarop hij kon schrijven wat hij wilde. ‘Crake heeft mij met twee soorten huid gemaakt. Eentje kan los.’ Hij maakte zijn tropische vest los om het te demonstreren. Ze staarden vol interesse naar het haar op zijn borstkas.

‘Wat is dat?’

‘Dat zijn veren. Kleine veren. Oryx heeft ze me gegeven, als speciale gunst. Zien jullie wel? En er groeien nog meer veren uit mijn gezicht.’ Hij laat de kinderen de stoppeltjes aanraken. Hij had zich de laatste tijd niet vaak geschoren, het leek weinig zin te hebben, dus had hij nu een stoppelbaard.

‘Ja. We zien het. Maar wat zijn veren?’

O ja, natuurlijk. Die hadden ze nooit gezien. ‘Een paar van de Kinderen van Oryx hebben veren,’ zei hij. ‘Die soort heet de vogels. Wij zullen gaan naar een plaats waar vogels zijn. Dan zullen jullie alles van veren weten.’

Sneeuwman stond versteld van zijn eigen handigheid: hij danste elegant rond de waarheid, lichtvoetig, snelvingerig. Maar het ging bijna te gemakkelijk: ze accepteerden alles wat hij zei, zonder vragen te stellen. Als dit veel langer zou duren – hele dagen, hele weken – zag hij zich wel schreeuwen van verveling. Ik zou ze in de steek kunnen laten, dacht hij. Gewoon achterlaten. Laat ze het zelf maar uitzoeken. Ik heb niets met hen te maken.

Maar dat kon hij niet, want hoewel hij niets met de Crakers te maken had, was hij nu verantwoordelijk voor hen. Wie hadden ze anders nog?

En trouwens, wie had hijzelf anders nog?

Sneeuwman had de route tevoren uitgezocht. Crakes voorraadkamer was goed voorzien van kaarten en plattegronden. Hij zou de Kinderen van Crake meenemen naar de kust, waar hijzelf nooit was geweest. Dat was iets om naar uit te kijken: eindelijk zou hij de oceaan zien. Hij zou lopen op een strand, zoals in de verhalen die volwassenen vertelden toen hij nog jong was. Hij zou misschien zelfs gaan zwemmen. Zó erg zou het niet zijn.

De Crakers konden wonen in een park bij het arboretum, dat groen was op de kaart en gemarkeerd met het symbool van een boom. Daar zouden ze zich thuisvoelen, en er zou zeer zeker veel eetbaar blad zijn. Wat hemzelf betrof – er zou vast en zeker wel vis zijn. Hij verzamelde wat voorraden – niet te veel, niet te zwaar, hij zou het allemaal zelf moeten dragen – en laadde zijn spuitpistool vol met virtuele kogels.

Op de avond voor het vertrek sprak hij hen toe. Onderweg naar hun nieuwe, betere woonplaats zou hij vooropgaan – zei hij – met twee van de mannen. Hij koos de langsten uit. Achter hen zouden de vrouwen en kinderen lopen, met een rij mannen aan weerszijden. De rest van de mannen zou achteraan lopen. Dat moest zo gebeuren omdat Crake had gezegd dat dat de juiste manier was. (Het was beter niet te praten over mogelijke gevaren: daarvoor zou hij veel te veel moeten uitleggen.) Als de Crakers iets zagen bewegen – het gaf niet wat, in welke vorm ook – dan moesten ze dat meteen tegen hem zeggen. Een paar van de dingen die ze zagen, zouden ze raadselachtig vinden, maar ze moesten niet schrikken. Als ze het hem op tijd vertelden, zouden die dingen hun geen pijn doen.

‘Waarom zouden ze ons pijn doen?’ vroeg Sojourner Truth.

‘Ze zouden jullie per ongeluk pijn kunnen doen,’ zei Sneeuwman. ‘Zoals de grond je pijn doet als je erop valt.’

‘Maar het is niet de wens van de grond om ons pijn te doen.’

‘Oryx heeft ons verteld dat de grond onze vriend is.’

‘Die maakt eten voor ons.’

‘Juist,’ zei Sneeuwman. ‘Maar Crake heeft de grond hard gemaakt. Anders zouden we er niet op kunnen lopen.’

Het kostte ze even tijd om dat te verwerken. Toen zag hij veel knikkende hoofden. Sneeuwmans hoofd duizelde: het gebrek aan logica van wat hij zojuist had gezegd, vond hij verbijsterend. Maar het leek gewerkt te hebben.

Bij het licht van de dageraad tikte hij voor de laatste keer de deurcode in en opende de koepel en leidde de Crakers weg uit Paradice. Ze zagen de resten van Crake op de grond liggen, maar omdat ze Crake nooit hadden gezien toen hij nog leefde, geloofden ze Sneeuwman toen deze hun vertelde dat dit iets onbelangrijks was – alleen een soort huls, alleen een soort peul. Het zou schokkend voor hen zijn geweest als ze hun schepper in zijn tegenwoordige staat hadden gezien.

Wat Oryx betrof: die lag voorover en was gehuld in zijde. Niet iemand die ze zouden herkennen.

De bomen rondom de koepel waren weelderig groen, alles leek ongerept, maar toen ze de eigenlijke RejoovenEsense Compound bereikten, lagen de bewijzen van verwoesting en dood overal in het rond. Omgevallen golfkarretjes, doorweekte, onleesbare print-outs, computers waaruit het inwendige was weggerukt. Puin, wapperende stukken stof, aangeknaagde lijken. Kapot speelgoed. De gieren hadden het nog druk.

‘Pardon, o Sneeuwman, wat is dat?’

Dat is een lijk, wat dacht je dan? ‘Dat is een onderdeel van de chaos,’ zei Sneeuwman. ‘Crake en Oryx zijn de chaos aan het opruimen – omdat ze van jullie houden – maar ze zijn nog niet helemaal klaar.’ Dat antwoord leek hen tevreden te stellen.

‘De chaos ruikt heel vies,’ zei een van de oudere kinderen.

‘Ja,’ zei Sneeuwman, met iets wat hij als glimlach bedoelde. ‘Chaos ruikt altijd vies.’

Vijf straten voor het hoofdhek van de Compound kwam een man vanuit een zijstraat naar hen toe gewankeld. Hij verkeerde in het laatste stadium van de ziekte: het bloedige zweet stond op zijn voorhoofd. ‘Neem me mee!’ schreeuwde hij. De woorden waren nauwelijks verstaanbaar. Het geluid was dierlijk, van een woedend dier.

‘Blijf waar je bent,’ schreeuwde Sneeuwman. De Crakers stonden verbijsterd te staren, maar – zo leek het – niet angstig. De man kwam dichterbij, struikelde, viel. Sneeuwman schoot hem neer. Hij maakte zich zorgen over besmetting – konden de Crakers die ziekte krijgen, of was hun genetisch materiaal al te verschillend? Crake zou hun toch zeker immuniteit hebben geschonken? Ja toch?

Toen ze de muur bereikten, verscheen er nog iemand, een vrouw. Zij kwam opeens uit het wachthuis gewankeld, huilend, en ze graaide naar een kind.

‘Help me!’ smeekte ze. ‘Laat me hier niet achter!’ Sneeuwman schoot ook haar neer.

Tijdens beide incidenten hadden de Crakers verwonderd toegekeken: zij legden geen verband tussen het geluid dat het stokje van Sneeuwman maakte en het neerstorten van die mensen.

‘Wat is dat voor ding dat is neergevallen, o Sneeuwman? Is het een man of een vrouw? Het heeft extra huiden, net als jij.’

‘Dat heeft niets te betekenen. Het hoort bij een nare droom die Crake heeft.’

Ze wisten van dromen, dat wist hij: ze droomden zelf ook. Crake was er niet in geslaagd de dromen te verwijderen. We zijn ingericht voor dromen, had hij gezegd. Ook het zingen had hij niet kunnen wegdoen. We zijn ingericht voor zingen. Zingen en dromen gingen samen.

‘Waarom heeft Crake zo’n nare droom?’

‘Hij krijgt die droom,’ zei Sneeuwman, ‘zodat jullie niet zo hoeven te dromen.’

‘Het is treurig dat hij voor ons moet lijden.’

‘Het spijt ons erg. Wij danken hem.’

‘Zal de nare droom gauw voorbij zijn?’

‘Ja,’ zei Sneeuwman. ‘Heel gauw.’ Dat laatste geval was op het nippertje geweest, die vrouw was net een dolle hond. Zijn handen beefden nu. Hij had behoefte aan iets te drinken.

‘Zal het voorbij zijn wanneer Crake wakker wordt?’

‘Ja. Wanneer hij wakker wordt.’

‘We hopen dat hij heel gauw wakker wordt.’

En zo liepen ze gezamenlijk door het niemandsland, waar ze hier en daar bleven staan om te grazen of bladeren en bloemen te plukken, de vrouwen en kinderen hand in hand, en verscheidene van hen waren aan het zingen, met hun kristallen stemmen, stemmen als ontrollende varenbladeren. Toen zochten ze een weg door de straten van de plieblands, als een vreemde parade, of een religieuze processie van fanatici. Tijdens de middagstormen schuilden ze; dat was gemakkelijk, want deuren en ramen hadden geen betekenis meer. Daarna, wanneer de lucht verfrist was, zetten ze hun wandeling voort.

Een aantal van de gebouwen langs de route smeulde nog. Er werden veel vragen gesteld, en hij moest veel uitleggen. Wat is dat voor rook? Dat is iets van Crake. Waarom ligt dat kind daar, zonder ogen? Dat was de wil van Crake. Enzovoort.

Sneeuwman verzon alles ter plekke. Hij wist wat een onwaarschijnlijke herder hij was. Om hen gerust te stellen, deed hij zijn best een waardige en betrouwbare indruk te maken, wijs en vriendelijk. Een leven vol onoprechtheid kwam hem nu van pas.

Eindelijk bereikten ze de rand van het park. Sneeuwman moest nog maar twee andere uiteenvallende mensen neerschieten. Hij bewees hun een dienst, dus hoefde hij zich niet al te erg te generen. Andere dingen vond hij erger.

Laat op de avond kwamen ze eindelijk bij de kust. De bladeren van de bomen ritselden, het water golfde zacht, de ondergaande zon werd erin weerspiegeld, roze en rood. Het zand was wit, op de torens voor de kust zaten talloze vogels.

‘Wat is het hier mooi.’

‘O kijk! Zijn dat veren?’

‘Hoe heet het hier?’

‘Hier heet het thuis,’ zei Sneeuwman.

14

Afgod

Sneeuwman doorzoekt de voorraadkamer, pakt in wat hij kan dragen – de rest van het eten, gedroogd en in blik, zaklantaarn en batterijen, plattegronden en lucifers en kaarsen, pakken munitie, plakband, pijnstillers, antibiotische gel, een paar overhemden die geen zon doorlaten en een van die mesjes met een schaartje. En het spuitpistool natuurlijk. Hij pakt zijn stok en gaat op weg, door de luchtsluis, waar hij de blik van Crake, de grijns van Crake, negeert.

O Jimmy, dit ben ik niet!

Vogels beginnen te zingen. Het licht van voor zonsopgang is vederlicht grijs, de lucht is mistig; dauw beparelt de spinnenwebben. Als hij een kind was, zou het fris en nieuw lijken, dit oeroude, magische uitzicht. Nu echter weet hij dat het een illusie is: wanneer de zon eenmaal op is, zal alles verdwijnen. Halverwege het terrein blijft hij staan, kijkt nog eenmaal achterom naar Paradice, dat als een verdwaalde ballon oprijst uit het gebladerte.

Hij heeft een plattegrond van de Compound, en die heeft hij al bestudeerd, zijn route staat vast. Hij steekt een hoofdweg over naar het golfterrein, dat hij zonder problemen passeert. Zijn pak en het pistool beginnen zwaar te wegen, dus stopt hij om wat te drinken. De zon is nu opgekomen, de gieren cirkelen op hun thermiek; ze hebben hem in het oog gekregen, hebben gezien dat hij hinkt, en zullen hem blijven volgen.

Hij zoekt zijn weg door een woonwijk, dan over het plein van een school. Hij moet een varkuif neerschieten voordat hij bij de wal rond het complex komt: het beest stond alleen maar te kijken, maar hij was ervan overtuigd dat het een verkenner was, dat hij de anderen zou hebben ingelicht. Bij de zijpoort pauzeert hij. Er is hier een wachttoren, met toegang tot de wal; hij zou graag naar boven klimmen om rond te kijken, om na te gaan waar de rook vandaan komt die hij gezien heeft. Maar de deur naar de wachttoren zit op slot, dus loopt hij door, naar buiten.

In de greppel is niets te zien.

Hij steekt het niemandsland over, nogal nerveus: hij ziet aldoor harige bewegingen vanuit zijn ooghoeken, en maakt zich ongerust omdat de pollen onkruid van vorm veranderen. Eindelijk is hij in de plieblands; hij zoekt zijn weg door de smalle straten, waakzaam voor hinderlagen, maar niets is hem kwaadgezind. Alleen de gieren cirkelen boven zijn hoofd, wachtend tot hij in vlees verandert.

Een uur voor de hoogste zonnestand klimt hij in een boom, waar hij zich verbergt in de schaduw van de bladeren. Daar eet hij een blikje SoyOBoy-worstjes en drinkt hij zijn eerste fles water leeg. Nu hij gestopt is met lopen, maakt zijn voet zich kenbaar: een regelmatig kloppen, een warm en strak gevoel, alsof hij in een te kleine schoen zit gewrongen. Hij wrijft wat antibiotische gel in de snijwond, maar zonder veel vertrouwen: de microben die hem infecteren, hebben ongetwijfeld het verzet overwonnen en sudderen daar nu voort, om zijn vlees in pap te veranderen.

Hij speurt de horizon af vanuit zijn hoog geboomte, maar kan niets zien wat op rook lijkt. Geboomte, mooi woord. Onze voorouders uit het geboomte, zei Crake altijd. Die poepten op hun vijanden van bovenaf, gezeten in geboomte. Alle vliegtuigen en raketten en bommen zijn gewoon nadere uitwerkingen van dat instinct van de primaten.

Stel dat ik hierboven doodga, in deze boom? denkt hij. Zal dat mijn verdiende loon zijn? Waarom? Wie zal me ooit vinden? En stel dát ze me vinden. O, kijk, weer een dode man. Nou, wat is dat helemaal? Je struikelt erover. Ja, maar deze zit in een boom. Nou en?

‘Ik ben niet zomaar een dode man,’ zegt hij hardop.

Natuurlijk niet! Ieder van ons is uniek! En elke afzonderlijke dode is dood op zijn of haar allereigenste speciale manier! En, wie wil iets vertellen over dood zijn, in onze eigen speciale bewoordingen? Jimmy, jij lijkt graag iets te willen zeggen, dus waarom begin jij niet?

O, wat een marteling. Is dit het vagevuur, en als dat het is, waarom lijkt het dan zo veel op de eerste klas van de lagere school?

Na een paar uur van onbestendige rust loopt hij verder, en schuilt voor het middagonweer in de resten van een flatgebouw in de plieblands. Daar is niemand, dood dan wel levend. Dan loopt hij verder, hinkepinkend, nu wat sneller, naar het zuiden, en dan naar het oosten, naar de kust.

Het is een opluchting als hij het Sneeuwman Vispad bereikt. In plaats van naar links af te slaan, naar zijn boom, hobbelt hij naar het dorp. Hij is moe, hij wil slapen, maar hij zal de Crakers gerust moeten stellen – aantonen dat hij veilig is teruggekeerd, uitleggen waarom hij zo lang is weggebleven, de boodschap van Crake overbrengen.

Wat dat betreft zal hij een paar leugens moeten verzinnen. Hoe zag Crake eruit? Ik kon hem niet zien, hij zat in een struik. Een brandend braambos, waarom niet? Het was het beste niet te veel over zijn gelaatstrekken te zeggen. Maar hij heeft een paar orders gegeven: ik krijg twee vissen per week – nee, laten we zeggen drie – plus wortels en bessen. Misschien moest hij daar nog zeewier aan toevoegen. Zij zullen weten welke soorten eetbaar zijn. En ook krabben – niet die landkrabben, de andere soorten. Hij zal ze gestoomd bestellen, een dozijn per keer. Dat is toch niet te veel gevraagd.

Nadat hij de Crakers heeft gesproken, zal hij zijn nieuwe voedsel opbergen en er wat van eten, en dan gaat hij een dutje doen in zijn vertrouwde boom. En daarna zal hij opgefrist zijn, zijn hersens zullen beter werken, en hij zal kunnen gaan denken over wat er vervolgens gedaan moest worden.

Wat er vervolgens gedaan moet worden – aan wat? Dat is te moeilijk. Maar stel dat er nog meer mensen op aarde zijn, mensen als hijzelf – mensen die rook veroorzaken – zou hij tot op zekere hoogte in vorm moeten zijn om hen te begroeten. Hij zal zich wassen – deze ene keer kan hij de lagune riskeren – en dan een van die meegenomen schone overhemden met bescherming tegen de zon aantrekken, en misschien wat van zijn baard verwijderen met het schaartje aan het mes.

Verdorie, hij heeft vergeten een zakspiegeltje mee te nemen. Sukkel!

Wanneer hij het dorp nadert, hoort hij een ongewoon geluid – een vreemd zacht zingen, hoge stemmen en lage, van mannen en van vrouwen – in harmonie, tweetonig. Het is geen zingen, het is eerder een soort zangerig spreken. Dan een metalige klank, een reeks tinkelende geluiden, een dreun. Wat zijn ze aan het doen? Wat het ook mag zijn – ze hebben eerder nooit iets dergelijks gedaan.

Hier is de demarcatielijn, de stinkende, maar onzichtbare chemische muur die de mannen elke dag vernieuwen. Hij stapt eroverheen, loopt voorzichtig door, gluurt van achter een struik. Daar zijn ze. Hij telt snel de hoofden – de meeste jonkies, alle volwassenen min vijf – er moet een vijfvoudige paringssessie zijn, tussen de bomen. Ze zitten in een halve kring rond een groteske gedaante, een beeld dat gelijkenis met een vogelverschrikker vertoont. Al hun aandacht is daarop geconcentreerd: eerst zien ze hem helemaal niet wanneer hij achter de struik vandaan komt en naar hen toe hinkt.

Ohhhh, zingen de vrouwen.

Mun, zetten de mannen in.

Is dat Amen? Nee toch zeker! Niet na al die voorzorgen van Crake, zijn voornemen deze mensen zuiver te houden, vrij van alle besmetting van dien aard. En dat woord hebben ze bepaald niet van Sneeuwman gekregen. Het kán gewoon niet.

Metalig geluid. Tinkelingen. Dreun. Ohhh-mun.

Nu kan hij het groepje slagwerkers zien. De instrumenten zijn een wieldop en een metalen stang – daar komen die metalige klanken vandaan – en een reeks lege flessen die aan een tak bengelen en bespeeld worden met een scheplepel. Het dreunen komt van een olievat, waarop geslagen wordt met iets wat eruitziet als een houten hamertje. Waar hebben ze die dingen vandaan? Van het strand, zeker. Hij heeft het gevoel te kijken naar de trommelband van zijn kleuterklas, lang geleden, maar dan met enorme kinderen met groene ogen.

Wat is dat voor een ding – het beeld, de vogelverschrikker, of wat het ook mag zijn? Het heeft een hoofd, en een lijf van voddige stof. Het heeft een soortement gezicht – het ene oog is een kiezelsteen, het andere is zwart, lijkt op de dop van een potje. Aan de kin hangt een oude dweilbezem.

Nu hebben ze hem gezien. Ze komen haastig overeind, haasten zich om hem te begroeten, verdringen zich rond hem. Allemaal glimlachen ze opgewekt, de kinderen springen op en neer, lachend; een paar van de vrouwen klappen in de handen van opwinding. Dat is meer energie dan ze gewoonlijk aan de dag leggen, bij alles wat ze doen.

‘Sneeuwman! Sneeuwman!’ Ze raken hem zachtjes aan met hun vingertoppen. ‘Je bent weer bij ons terug!’

‘We wisten dat we je konden roepen, en dat je ons zou horen en terugkomen.’

Niet Amen dus, maar Sneeuwman.

‘We hebben een beeld van je gemaakt, om ons te helpen, zodat onze stemmen je bereikten.’

Pas op voor kunst, had Crake altijd gezegd. Zodra ze aan kunst gaan doen, komen we in de problemen. Symbolisch denken van enige aard zou een teken van ondergang zijn, volgens Crake. Vervolgens zouden ze afgodsbeelden uitvinden, en begrafenissen, en grafgeschenken, en het hiernamaals, en de zonde, en Lineair B, en koningen, en dan slavernij en oorlog. Sneeuwman verlangt ernaar hen te ondervragen – wie is als eerste op het idee gekomen een redelijk beeld van hem te maken, van Sneeuwman, met behulp van een potdeksel en een dweilbezem? Maar dat zal even moeten wachten.

‘Kijk! Sneeuwman heeft bloemen gekregen!’ (Dat zeggen de kinderen, die zijn nieuwe gebloemde sarong in het oog hebben gekregen.)

‘Mogen wij ook bloemen krijgen?’

‘Was het moeilijk, je reis naar de hemel?’

‘Ook bloemen, ook bloemen!’

‘Wat voor boodschap heeft Crake ons gestuurd?’

‘Waarom denken jullie dat ik naar de hemel ben geweest?’ vraagt Sneeuwman, zo neutraal mogelijk. Hij bladert in zijn hoofd de bestanden over legenden door. Wanneer heeft hij ooit de hemel genoemd? Heeft hij een of ander fabeltje verteld over de plaats waar Crake vandaan was gekomen? Ja, nu weet hij het weer. Hij had Crake de attributen van donder en bliksem gegeven. Natuurlijk nemen ze aan dat Crake is teruggegaan naar het wolkenland.

‘We weten dat Crake in de hemel leeft. En we hebben de wervelwind gezien – die ging in de richting waarheen jij was vertrokken.’

‘Die heeft Crake je gestuurd – om je te helpen van de grond omhoog te komen.’

‘Nu je naar de hemel bent geweest, ben je bijna Crake geworden.’

Hij kon ze maar beter niet tegenspreken, maar hij kan niet goedvinden dat ze blijven geloven dat hij kan vliegen: vroeg of laat zouden ze misschien een demonstratie verwachten. ‘Die wervelwind kwam zodat Crake naar beneden kon komen, uit de hemel,’ zegt hij. ‘Hij had die wind gemaakt om hem van boven naar beneden te blazen. Hij had besloten daar niet te blijven, omdat de zon te heet was. Dus is dat niet de plaats waar ik hem gezien heb.’

‘Waar is hij?’

‘Hij is in de koepel,’ zegt Sneeuwman, en dat is de volle waarheid. ‘De plaats waar we vandaan zijn gekomen. Hij is in Paradice.’

‘Laten we daarheen gaan om hem te bezoeken,’ zegt een van de oudere kinderen. ‘We weten hoe we daar moeten komen. Dat herinneren we ons.’

‘Jullie kunnen hem niet zien,’ zegt Sneeuwman een tikje te streng. ‘Jullie zouden hem niet herkennen. Hij heeft zichzelf in een plant veranderd.’ Hé, waar haalt hij dat vandaan? Hij is doodmoe, hij raakt zijn controle kwijt.

‘Waarom zou Crake in voedsel veranderen?’ vraagt Abraham Lincoln.

‘Het is niet een plant die je kunt eten,’ zegt Sneeuwman. ‘Het is eerder een soort boom.’

Een paar verwarde blikken. ‘Hij praat tegen je. Hoe kan hij praten als hij een boom is?’

Het wordt moeilijk dat uit te leggen. Hij heeft een fout gemaakt in zijn verhaal. Hij krijgt het gevoel alsof hij boven aan een trap zijn evenwicht heeft verloren.

Haastig zoekt hij naar houvast. ‘Het is een boom met een mond,’ zegt hij.

‘Bomen hebben geen monden,’ zegt een van de kinderen.

‘Maar kijk eens,’ zegt een vrouw – Madame Curie, Sacajawea? ‘Sneeuwman heeft zijn voet bezeerd.’ De vrouwen kunnen het altijd voelen als hij zich niet op zijn gemak voelt, en dan proberen ze het gesprek op iets anders te brengen. ‘We moeten hem helpen.’

‘Laten we een vis voor hem vangen. Zou je nu een vis willen, Sneeuwman? We zullen Oryx vragen ons een vis te geven, die voor jou mag sterven.’

‘Dat zou heerlijk zijn,’ zegt hij opgelucht.

‘Oryx wil dat je gezond bent.’

Algauw ligt hij op de grond, terwijl zij boven hem zitten te spinnen. De pijn vermindert, maar hoewel ze hun uiterste best doen, wil de zwelling niet geheel verdwijnen.

‘Het moet een diepe wond zijn geweest.’

‘Er zal meer voor nodig zijn.’

‘We zullen het later nog een keer proberen.’

Ze brengen hem de vis, gekookt en in bladeren gewikkeld, en kijken vol vreugde toe hoe hij hem opeet. Zo hongerig is hij eigenlijk niet – dat komt van de koorts – maar hij doet zijn best, want hij wil hun geen angst aanjagen.

De kinderen zijn al bezig het beeld van hem af te breken, ze leggen de onderdelen opzij, om ze later terug te brengen naar het strand. Dat is een regel van Oryx, zo hoort hij van de vrouwen: nadat iets gebruikt is, moet het teruggegeven worden aan de plek waar het vandaan komt. Het beeld van Sneeuwman heeft zijn taak vervuld: nu de echte Sneeuwman weer bij hen is, hebben ze die andere, die minder bevredigende, niet meer nodig. Sneeuwman vindt het vreemd te zien hoe zijn voormalige baard, zijn voormalige hoofd in stukjes door de handen van de kinderen gaan. Het is alsof hijzelf aan stukken gescheurd en verstrooid wordt.

Preek

‘Er zijn hier een paar anderen geweest, net zulke als jij,’ zegt Abraham Lincoln, nadat Sneeuwman van de vis genoten heeft. Hij ligt achterover, tegen een boomstam geleund; zijn voet tintelt nu zacht, alsof hij slaapt; hij voelt zich doezelig.

Sneeuwman schrikt wakker. ‘Anderen, net als ik?’

‘Met zulke extra huiden, net als jij,’ zegt Napoleon. ‘En een van hen had veren op zijn gezicht, net als jij.’

‘Een andere had ook veren, maar geen lange veren.’

‘We dachten dat ze door Crake gestuurd waren. Net als jij.’

‘Een van hen was een vrouw.’

‘Die moet door Oryx zijn gestuurd.’

‘Ze rook blauw.’

‘We konden het blauw niet zien, vanwege haar extra huid.’

‘Maar ze rook erg blauw. De mannen begonnen voor haar te zingen.’

‘We hebben haar bloemen aangeboden, en naar haar geseind met onze penissen, maar ze reageerde niet met vreugde.’

‘De mannen met de extra huiden zagen er niet gelukkig uit. Ze leken boos te zijn.’

‘We zijn naar hen toe gegaan om hen te groeten, maar ze liepen hard weg.’

Sneeuwman kan het zich voorstellen. Als ze deze onnatuurlijk kalme, gespierde mannen massaal op zich af hadden zien komen, terwijl die hun ongebruikelijke muziek lieten horen, en op de maat daarvan met blauwe penissen zwaaiden, met beide handen uitgestoken als in een zombiefilm, zou dat inderdaad schrikwekkend zijn geweest.

Sneeuwmans hart bonst nu heel snel, van opwinding of van vrees, of een mengeling daarvan. ‘Hadden ze iets bij zich?’

‘Een van hen had een lawaaistok bij zich, net als die van jou.’ Sneeuwmans spuitpistool is niet zichtbaar: ze moeten zich dat pistool van vroeger herinneren, toen ze Paradice verlieten. ‘Maar ze maakten er geen lawaai mee.’ De Kinderen van Crake doen heel nonchalant over dit alles, ze realiseren zich niet wat de implicaties zijn. Het is of ze het over konijnen hebben.

‘Wanneer zijn ze hier geweest?’

‘O, gisteren, misschien.’

Het is zinloos te vragen naar de tijd van iets wat in het verleden gebeurd is: ze tellen de dagen niet. ‘Waar zijn ze naartoe gegaan?’

‘Ze gingen daarheen, langs het strand. Waarom zijn ze voor ons weggelopen, o Sneeuwman?’

‘Misschien hebben ze Crake gehoord,’ zegt Sacajawea. ‘Misschien riep hij hen. Ze hadden glimmende dingen aan hun armen, net als jij. Dingen om naar Crake te luisteren.’

‘Ik zal het ze vragen,’ zegt Sneeuwman. ‘Ik zal met hen gaan praten. Dat zal ik morgen doen. Nu wil ik gaan slapen.’ Hij hijst zich overeind, krimpend van de pijn. Hij kan nog steeds niet met zijn volle gewicht op die voet staan.

‘Wij zullen meekomen,’ zeggen verscheidene mannen.

‘Nee,’ zegt Sneeuwman. ‘Dat lijkt me geen goed idee.’

‘Maar je bent nog niet helemaal beter,’ zegt keizerin Josephine. ‘We moeten nog meer bij je spinnen.’ Ze zet een bezorgd gezicht: een fronsje is tussen haar ogen verschenen. Ongewoon, een dergelijke uitdrukking op een van die volmaakte, rimpelvrije gezichten.

Sneeuwman geeft toe, en een nieuw spinteam – drie mannen ditmaal, en een vrouw, ze denken zeker dat hij sterke medicijn nodig heeft – verzamelt zich boven zijn been. Hij probeert als reactie een vibratie in zichzelf op te roepen, en vraagt zich – niet voor de eerste keer – af of deze methode bedacht is om alleen bij hen te werken. Degenen die niet aan het spinnen zijn, slaan de operatie aandachtig gade; enkelen praten zacht, en na ongeveer een halfuur neemt een nieuw team het over.

Hij kan zich niet ontspannen aan het geluid overgeven, zoals hij had moeten doen – dat weet hij –, maar hij repeteert de toekomst, daar kan hij niets aan doen. Zijn gedachten woelen rond; achter zijn halfgesloten ogen flitsen mogelijkheden op, om vervolgens te botsen. Misschien komt alles nog goed, misschien is dat drietal vreemden goedhartig, normaal, vol goede bedoelingen; misschien slaagt hij erin de Crakers tegenover hen in het juiste daglicht te stellen. Anderzijds zouden die nieuwelingen de Kinderen van Crake best eens kunnen zien als monsters, of als wilden, of als niet-menselijk, een bedreiging.

Beelden uit de oude geschiedenis schieten door zijn hoofd, onderdelen van Blood and Roses: de berg schedels van Djengis Khan, de stapels schoenen en brillen uit Dachau, de brandende kerken vol lijken in Rwanda, de plundering van Jeruzalem door de kruisvaarders. De Arawak-indianen die Christoffel Columbus met guirlandes en vruchten begroetten, verrukt glimlachend, en die korte tijd later waren afgeslacht, of vastgebonden onder de bedden waarop hun vrouwen werden verkracht.

Maar waarom zou hij het ergste moeten denken? Misschien zijn die mensen afgeschrikt, misschien zijn ze ergens anders naartoe gegaan. Misschien zijn ze ziek en stervende.

Misschien ook niet.

Voordat hij op verkenning gaat, voordat hij vertrekt voor wat – dat begrijpt hij nu – een missie is, zou hij een soort toespraak voor de Crakers moeten houden. Een soort preek. Een paar geboden vastleggen, de afscheidswoorden van Crake. Alleen hebben ze geen geboden nodig: al die gij zult niets zouden niets voor hen kunnen doen, en zouden zelfs niet te begrijpen zijn, omdat alles in hen ingebouwd zit. Het heeft geen zin tegen hen te zeggen dat ze niet mogen liegen, stelen, overspel plegen of begeren. Die dingen zouden ze niet eens begrijpen.

Toch zou hij iets tegen hen moeten zeggen. Hen achterlaten met een paar woorden die ze zich herinneren. Beter nog: wat praktische adviezen. Hij zou moeten zeggen dat hij misschien niet meer terugkomt. Hij zou moeten zeggen dat die anderen, die met extra huiden en veren, niet van Crake komen. Hij zou moeten zeggen dat hun lawaaistok afgepakt moet worden en in zee gegooid. Hij zou moeten zeggen: als die mensen gewelddadig zouden worden – O Sneeuwman, wat is gewelddadig? – of als ze zouden proberen de vrouwen te verkrachten (Wat is verkrachten?), of de kinderen te molesteren (Wat?), of als ze proberen anderen voor zich te laten werken…

Hopeloos, hopeloos. Wat is werken? Werken is wanneer je dingen bouwt – Wat is bouwen? – of dingen verbouwt – Wat is verbouwen? – hetzij omdat mensen je zouden slaan en doden als je het niet deed, of anders omdat ze je geld zouden geven als je het wel deed.

Wat is geld?

Nee, niets van dat alles kan hij zeggen. Crake waakt over jullie, zal hij zeggen. Oryx heeft jullie lief.

Dan vallen zijn ogen dicht, en hij voelt hoe hij voorzichtig wordt opgetild, gedragen, weer opgetild, weer gedragen, vastgehouden.

15

Voetafdruk

Sneeuwman wordt wakker voordat het licht is. Hij blijft liggen, roerloos, luisterend naar het opkomend tij, wisj-wasj, wisj-wasj, het ritme van de hartslag. Hij zou zo graag willen geloven dat hij nog slaapt.

Aan de oostelijke horizon hangt een grauwe nevel, nu beschenen door een roze, dodelijke gloed. Merkwaardig dat die kleur nog steeds teder lijkt. Hij staart er in verrukking naar; een ander woord is er niet. Verrukking. Het hart wordt gegrepen, meegevoerd, als door een of andere grote roofvogel. Hoe kan de wereld nog zo mooi zijn, na alles wat er is gebeurd? Omdat hij zo ís. Vanaf de torens voor de kust komt vogelgekrijs en -geroep dat niets menselijks heeft.

Hij haalt een paar keer diep adem, tuurt over de grond op zoek naar dieren, daalt af uit de boom, waarbij hij zijn goede voet als eerste op de grond zet. Hij controleert de binnenkant van zijn petje, tikt er een mier uit. Kan men zeggen dat een enkele mier leeft, in enige zinvolle betekenis des woords, of kan hij alleen betekenis hebben binnen de mierenhoop? Een oude strikvraag van Crake.

Hij hobbelt over het strand naar de rand van het water, wast zijn voeten, voelt het zout steken: er moet een zweer zijn geweest, en die moet tijdens de nacht zijn gebarsten, de wond voelt nu enorm aan. De vliegen zoemen om hem heen, wachtend op een kans neer te dalen.

Dan hinkt hij terug naar de rij bomen, trekt zijn gebloemde laken uit, hangt het aan een tak: hij wil niet belemmerd worden. Hij zal niets anders dragen dan zijn honkbalpetje, om het zonlicht uit zijn ogen te houden. De zonnebril laat hij achter: het is nog zo vroeg dat hij die niet nodig heeft. Hij moet elke lichte beweging kunnen opvangen.

Hij pist op de sprinkhanen, kijkt weemoedig toe hoe ze wegspringen. De dingen die hij doet, betekenen al dat hij het verleden betreedt, als een geliefde die je ziet uit een treinraampje, vaarwel wuivend, onverbiddelijk teruggetrokken, in ruimte, in tijd, zo snel.

Hij gaat naar zijn bergplaats, maakt hem open, drinkt wat water. Zijn voet doet beestachtig pijn, is weer rood rondom de wond, zijn enkel is dik: wat daar ook in mag zitten – het is bestand gebleken tegen de cocktail uit Paradice en de behandeling door de Crakers. Hij wrijft er nog wat antibiotische gel in, net zo nutteloos als modder. Gelukkig heeft hij aspirientjes; die zullen de pijn wat verlichten. Hij slikte er vier, en kauwt een halve Joltbar op om energie te krijgen. Dan pakt hij zijn spuitpistool, controleert het pakje virtuele kogels.

Hij is hier niet klaar voor. Hij is niet gezond. Hij is angstig.

Hij zou ervoor kunnen kiezen hier te blijven, de ontwikkelingen af te wachten.

O schatje. Jij bent mijn enige hoop.

Hij volgt het strand in noordelijke richting, waarbij hij zijn stok gebruikt om in evenwicht te blijven, en loopt zoveel mogelijk in de schaduw van de bomen. De hemel wordt lichter, hij moet zich haasten. Nu kan hij de rook zien – die rijst op als een smalle kolom. Het zal hem een uur of meer kosten om daar te komen. Ze weten niets van hem af, die mensen; ze weten van de Crakers, maar niet van hem, ze zullen hem niet verwachten. Dat is het gunstigst voor hem.

Van boom naar boom hinkt hij voort, ongrijpbaar, bleek, een gerucht. Op zoek naar zijn eigen soort.

Hier is een menselijke voetafdruk, in het zand. En nog een. Ze hebben geen scherpe randen, want het zand is hier droog, maar ze zijn onmiskenbaar. En nu is er een compleet spoor van die voetstappen, naar beneden toe, naar de zee. Verschillende afdrukken, groot en klein. Waar het zand vochtig wordt, kan hij ze beter zien. Wat hebben die mensen gedaan? Gezwommen, gevist? Zich gewassen?

Ze hadden schoenen gedragen, of sandalen. Dit is de plek waar ze ze hebben uitgedaan, en daar hebben ze ze weer aangetrokken. Hij stampt met zijn eigen gezonde voet in het natte zand, naast de grootste voetafdruk: een soort handtekening. Zodra hij zijn voet oplicht, vult de afdruk zich met water.

Hij kan de rook ruiken, hij kan nu de stemmen horen. Sluipend gaat hij verder, alsof hij door een leeg huis loopt waar toch nog mensen zouden kunnen zijn. Stel dat ze hem zien. Een harige, naakte maniak die niets anders draagt dan een honkbalpetje, en die een spuitpistool bij zich heeft. Wat zouden ze doen? Gillen en wegrennen? Aanvallen? Hem met open armen ontvangen, met vreugde en broederlijke liefde?

Hij gluurt door het scherm van bladeren: het zijn er maar drie, en ze zitten rond hun vuurtje. Ze hebben zelf ook een spuitpistool, een wapen van CorpSeCorps, maar dat ligt op de grond. Ze zijn mager, zien er afgepeigerd uit. Twee mannen, de een bruin, de ander blank, een theekleurige vrouw, de mannen in kaki tropenkleding, standaardkleding, maar smerig, de vrouw in de resten van een of ander uniform – verpleegster, bewaakster? Moet ooit knap zijn geweest, voordat ze al dat gewicht was kwijtgeraakt; nu is ze pezig, haar haar is uitgedroogd, bezemstro. Alledrie lijken uitgeteerd.

Ze roosteren het een of ander – een soort vlees. Een konunk? Ja, daar ligt de staart, daar op de grond. Ze moeten hem hebben geschoten. Het arme beest.

Sneeuwman heeft zo lang geen geroosterd vlees meer geroken. Is dat de reden waarom zijn ogen tranen?

Hij huivert nu. Hij heeft weer koorts.

En wat nu? Doorlopen met een stuk beddenlaken aan een stok gebonden, wuiven met een witte vlag? Ik kom in vrede. Maar hij heeft zijn laken niet bij zich.

Of: Ik kan jullie veel schatten aanwijzen. Maar nee, hij heeft niets om met hen te ruilen, en zij niet met hem. Niets anders dan zichzelf. Ze konden naar hem luisteren, ze konden zijn verhaal aanhoren, hij kon naar hun verhalen luisteren. Zij zouden op zijn minst iets begrijpen van wat hij heeft doorgemaakt.

Of: Ga goddomme van mijn grond af, voordat ik je eraf schiet, zoals in sommige ouderwetse westerns. Handen omhoog. Achteruit lopen. Laat dat spuitpistool liggen. Maar dat zou nog niet het einde zijn. Zij zijn met hun drieën, en hij is maar alleen. Ze zouden doen wat hij in hun plaats zou doen: ze zouden weggaan, maar ze zouden blijven rondhangen, ze zouden spioneren. Ze zouden hem besluipen in het donker, hem met een rots op zijn hoofd slaan. Hij zou nooit weten wanneer ze zouden komen.

Hij zou er nu een eind aan kunnen maken, voordat ze hem zien, zolang hij nog de kracht heeft. Zolang hij nog overeind kan staan. Zijn voet is als een schoen vol vloeibaar vuur. Maar zij hebben niets slechts gedaan, niet tegenover hem. Moet hij hen in koelen bloede doden? Is hij daartoe in staat? En als hij begint hen te doden, en dan stopt, dan zal een van hen hem eerst doden. Natuurlijk.

‘Wat wil je dat ik doe?’ fluistert hij tegen de lege lucht.

Moeilijk na te gaan.

O Jimmy, je was zo grappig,

Stel me niet teleur.

Oudergewoonte kijkt hij op zijn horloge; het laat hem zijn lege wijzerplaat zien.

Nul uur, denkt Sneeuwman. Tijd om te vertrekken.

Woord van dank

Mijn dank gaat uit naar de Society of Authors (Engeland), als literair vertegenwoordiger van de nalatenschap van Virginia Woolf, voor de toestemming tot citeren uit To the Lighthouse; naar Anne Carson voor de toestemming tot citeren uit The Beauty of the Husband; en naar John Calder Publications voor de toestemming om acht woorden te citeren uit de roman van Samuel Beckett, Mercier and Camier. Een complete lijst van de andere citaten die ik in dit boek gebruikt of geparafraseerd heb over koelkastmagneetjes, is te vinden op oryxandcrake.com. ‘Winter Wonderland’, waarop gezinspeeld wordt in Deel 9, is van Felix Bernard en Richard B. Smith, en is door Warner Bros. onder copyright geplaatst.

De naam ‘Amanda Payne’ is door de draagster van die naam welwillend afgestaan; zij heeft bij een veiling hoognodige gelden ingezameld voor de Medical Foundation for the Care of Victims of Torture (UK). Alex de papegaai doet mee aan het onderzoek naar dierlijke intelligentie van dr. Irene Pepperberg, en is de hoofdpersoon van tal van boeken, documentaires en websites. Hij heeft zijn naam geschonken aan de Alex Foundation. Ook gaat mijn dank uit naar Tuco de papegaai die bij Sharon Doobenen en Brian Brett woont, en naar Ricki de papegaai, huisgenoot van Ruth Atwood en Ralph Siferd.

Diepe achtergrondinformatie is in de loop der jaren onbedoeld verstrekt door tal van tijdschriften en kranten en wetenschappelijke auteurs. Een volledige opsomming is te vinden op oryxandcrake.com. Ik dank ook dr. Dave Mossop en Grace Mossop, evenals Norman en Barbara Barichello, uit Whitehorse in de Yukon, Canada; ik dank Max Davidson en zijn team, van Davidson’s Arnhemland Safaris, Australië; ik dank Lic. Gilberto Silva en Lic. Orlando Garrido, twee toegewijde biologen op Cuba; ik dank Matthew Swan en zijn team, van Adventure Canada – tijdens een van hun Arctische reizen heb ik een deel van dit boek geschreven; ik dank de jongens van het lab, 1939-1945; en ik dank Philip en Sue Gregory uit Cassowary House, Queensland, Australië: vanaf hun balkon heeft de schrijfster in maart 2002 die zeldzame vogel gezien: de Red-necked Crake (roodnekkwartelkoning).

Ook spreek ik mijn dank uit aan scherpzinnige vroege lezers: Sarah Cooper, Matthew Poulikakis, Jess Atwood Gibson, Ron Bernstein, Maya Mavjee, Louise Dennys, Steve Rubin, Arnulf Conradi en Rosalie Abella; aan mijn literair agenten, Phoebe Larmore, Vivienne Schuster en Diana Mackay; aan mijn editors, Ellen Seligman van McClelland & Stewart (Canada), Nan Talese van Doubleday (USA) en Liz Calder van Bloomsbury (UK); en aan mijn onverschrokken persklaarmaakster Heather Sangster. Ook dank ik mijn hardwerkende assistente Jennifer Osti, evenals Surya Bhattacharya, de hoedster van de omineuze Bruine Doos met researchknipsels. Ik dank Arthur Gelgoot, Michael Bradley en Pat Williams, evenals Eileen Allen, Melinda Dabaay en Rose Tornato. En ten slotte dank ik Graeme Gibson, sinds dertig jaar mijn partner, toegewijd natuurliefhebber en enthousiast deelnemer aan de Pelee Island Bird Race van Ontario, Canada, die begrip heeft voor de bezetenheid van de auteur.

Het jaar van de vloed

.

De Hof

Wie zorgt er voor de Hof

De Hof zo groen en fris?

’t Was ooit de mooiste Hof

Sinds mensenheugenis.

Met Schepselen Gods die speelden

Met levensvreugd zo groot;

Toen kwamen woeste Rovers,

en maakten alles dood.

En alle Bomen bloeiden

Droegen vrucht onder ’t bladerdak,

Maar golven zand bedolven

Hun wortel, blad en tak.

En van al het schitterend Water

rest slechts een modderspoor,

En kleurig gevleugelde Vogels

staakten hun vreugdevol koor.

Mijn Hof, mijn mooie Hof,

Rouw blijft mijn hart verzengen

Tot ooit de Hoveniers opstaan,

En U weer tot Leven brengen.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

1

TOBY

JAAR VIJFENTWINTIG, HET JAAR VAN DE VLOED

In de vroege ochtend gaat Toby naar het dak om de zonsopgang te zien. De lift doet het al een tijd niet meer en de achtertrap is glad van het vocht; ze gebruikt de steel van een zwabber om haar evenwicht te bewaren, want als ze uitglijdt en valt is er niemand om haar overeind te helpen.

Als de eerste hitte toeslaat, stijgt een mist op uit de bomen die tussen haar en de vervallen stad staan. Er hangt een vage brandlucht, de geur van karamel, teer en ranzige barbecues, de asachtige maar vettige geur van een brandende vuilnisbelt na een regenbui. De verlaten flatgebouwen in de verte lijken op het koraal van een oud rif: verbleekt en kleurloos, verstoken van leven.

Maar er is nog wel leven. Vogels tjirpen, mussen waarschijnlijk. Hun zachte gezang klinkt helder en scherp, als nagels op glas: er is geen verkeersgeluid meer om het te overstemmen. Zouden ze die stilte opmerken, de afwezigheid van motorgeluiden? En zouden ze in dat geval gelukkiger zijn? Toby heeft geen idee. In tegenstelling tot sommige andere Hoveniers – de wereldvreemde, mogelijk gedrogeerde – heeft zij nooit de illusie gehad dat ze met vogels kan praten.

In het oosten komt de zon op en kleurt de blauwgrijze nevel boven de verre zee rood. De gieren die op de elektriciteitsmasten zitten, slaan hun vleugels uit om ze te drogen; ze klappen zichzelf open als zwarte paraplu’s. De een na de ander zeilt weg op de thermiek en stijgt in ruime spiralen omhoog. Als ze opeens naar beneden duiken, hebben ze aas gezien.

De gieren zijn onze vrienden, leerden ze vroeger bij de Hoveniers. Ze reinigen de aarde. Het zijn Gods onmisbare duistere engelen van de ontbinding van het lichaam. Stel je voor hoe afschuwelijk het zou zijn als er geen dood was!

Geloof ik dat nog? vraagt Toby zich af.

Van dichtbij is alles zo anders.

Op het dak staan plantenbakken met verwilderde sierplanten en een paar nephouten banken. Er was hier vroeger een zonnescherm, voor als er cocktails gedronken werden, maar dat is weggewaaid. Toby gaat op een bank zitten om het terrein te inspecteren. Ze houdt de verrekijker voor haar ogen en speurt van links naar rechts. In de borders langs de oprijlaan, die tegenwoordig zo slordig zijn als haarborstels vol haren, vervaagt de paarse gloed van de glimrozen in het aanzwellende licht. Daar is de ingang aan de westkant, met de roze zonnepanelen in de vorm van grote, ouderwetse stenen, en daar de opstopping van auto’s buiten het hek.

Daar zijn de bloembedden, overwoekerd door melkdistel en klis, waar enorme kudzumotten boven fladderen. De fonteinen met hun schelpvormige waterbekkens vol stilstaand regenwater. De parkeerplaats met een roze golfkarretje en twee roze busjes van de AnooYoo Spa, beide met het logo van een knipoog. Een eindje verderop langs de oprijlaan staat een busje dat tegen een boom geknald is: er hing eerst een arm uit het raampje, maar die is nu weg.

Op de grote gazons staat het onkruid hoog. Onder de distels, het vlooienkruid en de zuring liggen lage, onregelmatige bulten met hier en daar een stukje stof, of een glimp van een bot. Daar zijn de mensen gevallen die over het gazon renden of strompelden. Toby heeft ze gezien vanaf het dak, waar ze weggekropen zat achter de plantenbakken, maar ze heeft niet lang gekeken. Sommige van die mensen riepen om hulp, alsof ze wisten dat zij daar was. Maar wat had ze kunnen doen?

Op het zwembad ligt een gespikkelde deken van algen. Er zitten al kikkers in. Daar jagen de blauwe reigers, de zilverreigers en de pauwreigers op, aan de ondiepe kant. In het begin probeerde Toby de kleine dieren uit het water te scheppen die daar per ongeluk in waren gevallen en waren verdronken. De lichtgevende groene konijnen, de ratten, de wasdieren met de gestreepte staart van het stinkdier en het boevenmasker van de wasbeer. Maar nu laat ze ze maar. Misschien brengen ze op de een of andere manier wel vissen voort. Als het zwembad meer op een moeras gaat lijken.

Zou ze die eventuele toekomstige vissen eten? Natuurlijk niet.

Nog niet.

Ze kijkt weer naar de donkere muur van bomen, klimplanten, varens en struikgewas om haar heen en tuurt er door haar verrekijker naar. Daar zou het gevaar vandaan kunnen komen. Maar wat voor gevaar? Ze heeft er geen idee van.

’s Nachts zijn er de gewone geluiden: blaffende honden in de verte, piepende muizen, de waterpijptonen van de krekels en zo nu en dan het gekwaak van een kikker. Het bloed suist in haar oren: katoesj, katoesj, katoesj. Een zware bezem die dorre bladeren veegt.

‘Ga slapen,’ zegt ze hardop. Maar ze slaapt nooit goed, niet meer sinds ze alleen in dit gebouw is. Soms hoort ze stemmen, van mensen met pijn die naar haar roepen. Of de stemmen van vrouwen; de vrouwen die hier werkten en de onrustige vrouwen die hier kwamen om uit te rusten en te verjongen. Ze poedelden in het zwembad en wandelden over de gazons. Al die roze stemmen, zo kalm en kalmerend.

Of de stemmen van de Hoveniers, die prevelden of zongen; of van de lachende kinderen in de Dakhof van Eden. Adam Een, Nuala, en Burt. De oude Pilar, omringd door haar bijen. En Zeb. Als er nog iemand van hen in leven is, dan moet dat Zeb wel zijn: die kan elk moment aan komen lopen over de oprijlaan, of tussen de bomen opduiken.

Maar hij zal nu ook wel dood zijn. Het is beter om dat te denken. Om niet voor niets te hopen.

Toch moet er nog ergens iemand zijn; het bestaat toch niet dat ze alleen op de wereld is. Er moeten er meer zijn. Maar zijn dat vrienden of vijanden? En als ze er een ziet, hoe moet ze dat dan weten?

Ze is voorbereid. De deuren zijn op slot, de ramen gebarricadeerd. Maar zelfs zulke barricades zijn geen garantie: elke holle ruimte nodigt uit tot een invasie.

Zelfs als ze slaapt luistert ze, net als dieren: naar een onderbreking in het patroon, naar een onbekend geluid, naar een stilte die zich opent als de spleet in een rots.

Als de kleine dieren ophouden met zingen, zijn ze bang, volgens Adam Een. Je moet luisteren naar het geluid van hun angst.

2

REN

JAAR VIJFENTWINTIG, HET JAAR VAN DE VLOED

Pas op met woorden. Wees voorzichtig met wat je opschrijft. Laat geen sporen na.

Dat leerden de Hoveniers ons, toen ik kind was in hun midden. Ze zeiden dat we alleen op ons geheugen moesten vertrouwen omdat alles wat geschreven stond onbetrouwbaar was. De Geest reist van mond tot mond, niet van ding tot ding: boeken kunnen worden verbrand, papier vergaat, computers kunnen worden vernietigd. Alleen de Geest leeft voor eeuwig, en de Geest is geen ding.

Schrijven is gevaarlijk, zeiden de Adammen en de Eva’s, want je vijanden kunnen je daardoor opsporen, kunnen je opjagen, ze kunnen je woorden gebruiken om je te veroordelen.

Maar nu de Waterloze Vloed over ons is gekomen, kan ik rustig schrijven, want degenen die mijn woorden tegen me zouden kunnen gebruiken zijn hoogstwaarschijnlijk dood. Ik kan dus opschrijven wat ik wil.

Ik schrijf mijn naam, Ren, met een oogpotlood op de muur naast de spiegel. Ik heb dat al heel vaak geschreven. Renrenren, als een lied. Je kunt vergeten wie je bent als je te lang alleen bent. Dat heeft Amanda me verteld.

Ik kan niet uit het raam kijken, dat is van glazen stenen. Ik kan de deur niet uit, die zit aan de buitenkant op slot. Ik heb nog wel lucht, en water, zolang de zonnecollector het nog doet. En ik heb nog eten.

Ik heb geluk gehad. Ik heb echt heel veel geluk gehad. Tel je zegeningen, zei Amanda altijd. Dus dat doe ik. Ten eerste had ik het geluk dat ik hier bij Schubben werkte toen de Vloed kwam. Ten tweede heb ik nog meer geluk gehad dat ik hier opgesloten zat in de Plakbak, want hier ben ik veilig. Ik had een scheur in mijn biobodysuit – ik had een klant die zich wat te veel liet meeslepen en me beet, dwars door de groene lovertjes heen – dus ik moest hier een tijdje wachten op de uitslag van de test. Het was geen natte snee met afscheiding en membranen, maar een droge scheur bij de elleboog, dus ik maakte me er niet zo druk over. Maar hier bij Schubben testten ze altijd alles. Ze hadden een naam hoog te houden: wij stonden bekend als de schoonste vieze meiden van de stad.

Schubben en Spleten zorgde goed voor je, echt waar. Als je tenminste talent had. Goed eten, een dokter als je er een nodig had en geweldige fooien, want hier kwamen de mannen van de topcorporations. De club werd goed geleid, ook al zaten we net als alle clubs in een verlopen buurt. Dat had te maken met de reputatie, zou Mordis zeggen: verlopen deed het nu eenmaal goed in deze business, want als een club niet een tikje verlopen was, niet iets gevaarlijks en ordinairs had, wat was dan nog het verschil tussen wat wij boden en het dertien-in-een-dozijnproduct dat een man thuis ook kon krijgen, met nachtcrème en een witte katoenen onderbroek?

Mordis zei alles graag recht voor z’n raap. Hij zat al van kinds af aan in deze business; toen pooiers en straatprostitutie werden verboden – dat was met het oog op de volksgezondheid en de veiligheid van vrouwen, werd gezegd – en alles onder SeksMart kwam en onder toezicht werd gesteld van het CorpSeCorps, kon Mordis door zijn ervaring de overstap maken. ‘Het gaat erom wie je kent,’ zei hij altijd. ‘En wat je over anderen weet.’ Dan grijnsde hij en gaf je een tik op je billen, gewoon een vriendelijk tikje, want hij nam nooit een rondje van de zaak. Hij had zijn principes.

Mordis was een tanige vent met een kaalgeschoren kop en zwarte, glimmende, oplettende ogen die aan mierenkoppen deden denken, en hij was heel relaxed zolang alles goed ging. Maar als de klanten agressief werden, kwam hij altijd voor ons op. ‘Niemand komt aan mijn beste meisjes,’ zei hij dan. Dat was voor hem een erezaak.

Hij hield ook niet van verspilling: wij waren een waardevol bezit, zei hij altijd. Het neusje van de zalm. Toen wij onder de deken van SeksMart terechtkwamen, stond de rest in de kou. Er tippelden alleen nog een paar wrakken van zieke ouwe vrouwen op straat, bedelend bijna. Geen man die ook maar een greintje gezond verstand had, kwam bij ze in de buurt. ‘Gevaarlijk afval’ noemden we ze bij Schubben. We hadden niet zo spottend moeten doen en meer compassie moeten hebben. Maar voor compassie moet je levenservaring hebben, en wij waren nog jong.

Op de avond waarop de Waterloze Vloed begon, wachtte ik op de uitslag van mijn test: ze hielden je wekenlang in de Plakbak voor het geval je iets besmettelijks had. Het eten kreeg ik via een veiligheidssluis, ik had een koelkastje met snacks, en het water werd gefilterd, zowel naar binnen als naar buiten. Je had daar alles wat je nodig had, maar het was wel saai. Je kon fitnessen op de apparaten, dat deed ik vaak, want als trapezedanseres moet je in vorm blijven.

Verder kon je oude films kijken, muziek draaien, of iemand bellen. Of je kon via de video-intercom de andere kamers in Schubben bezoeken. Soms, als we een klant afwerkten, knipoogden we halverwege een kreun in de camera naar degene die opgesloten zat in de Plakbak. We wisten waar de camera’s verstopt zaten: in de slangenhuid of de veren aan het plafond. Het was één grote familie, bij Schubben, dus zelfs als je in de Plakbak zat, vond Mordis het leuk als je deed alsof je er nog steeds bij was.

Mordis gaf me een veilig gevoel. Ik wist dat ik altijd bij hem terechtkon als ik in de puree zat. Van zulke mensen waren er in mijn leven maar een paar. Amanda, meestal tenminste. Zeb, soms. En Toby. Van Toby zou je dat niet denken, want die was keihard, echt een taaie, maar als je verdrinkt, kun je je niet vasthouden aan iets zachts en weeks. Dan heb je iets stevigers nodig.

DE SCHEPPINGSDAG

De Scheppingsdag

JAAR VIJF

Over de Schepping en de Naamgeving der Dieren

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, lieve Medeschepselen, lieve Medezoogdieren:

Op de Scheppingsdag, vijf jaar geleden, was onze Dakhof van Eden nog een snikhete woestenij, ingesloten door rottende achterbuurten en poelen van verderf, maar nu bloeit hij als een roos.

Door op zulke dorre daken groene tuinen aan te leggen, dragen wij ons steentje bij aan de redding van de Schepping Gods van het verval en de onvruchtbaarheid die ons omringen, en kunnen we ons op de koop toe voeden met onbesmet voedsel. Sommigen betitelen ons werk als zinloos, maar als iedereen ons voorbeeld zou volgen, wat een verandering zou dat voor onze geliefde Planeet betekenen! Er staat ons nog veel noeste arbeid te wachten, maar vreest niet, Vrienden, want wij gaan onverschrokken voort.

Ik ben blij te zien dat iedereen eraan heeft gedacht een zonnehoed op te zetten.

Laten we onze aandacht richten op het jaarlijkse Scheppingsgebed.

Het Menselijk Woord van God spreekt over de Schepping in termen die de mensen van weleer konden bevatten. Er is geen sprake van sterrenstelsels of genen, want door zulke woorden zouden ze ernstig in verwarring zijn geraakt! Maar moeten wij daarom het verhaal dat de wereld in zes dagen is geschapen als wetenschappelijke waarheid aanvaarden, en waarneembare feiten tot onzin verklaren? God kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor de kleingeestigheid van letterlijke en materialistische interpretaties, noch kan Hij met Menselijke maatstaven worden gemeten, want Zijn dagen zijn eonen, en duizend eeuwen van onze tijd zijn slechts een avond voor Hem. In tegenstelling tot sommige andere religies hebben wij nooit gemeend een hoger doel te kunnen dienen door onze kinderen leugens te vertellen over geologie.

Denk aan de eerste zinnen van die Mensenwoorden van God: de Aarde is woest en ledig, en God zeide: Er zij licht, en er was licht. Dat is het moment dat de wetenschap de Oerknal noemt, alsof het een seksorgie is. Toch komen beide verhalen in wezen met elkaar overeen: Duisternis, en dan, in een oogwenk, Licht. Maar is het niet zo dat de Schepping voortduurt, worden er niet elk ogenblik nieuwe sterren gevormd? Gods Dagen zijn niet opeenvolgend, mijn Vrienden: ze zijn gelijktijdig, de eerste en de derde, de vierde en de zesde. Zoals ons gezegd wordt: ‘Zendt Gij uw Geest uit, zij worden geschapen, en Gij vernieuwt het gelaat van de aardbodem.’

Ons wordt verteld dat op de vijfde dag van Gods scheppingsactiviteiten de wateren Schepselen voortbrachten, dat op de zesde dag het land Wezens voortbracht van allerlei soort, en Planten en Bomen, en alles werd gezegend en opgedragen zich te vermenigvuldigen; tot slot werd Adam geschapen, dat wil zeggen: de Mens. Volgens de Wetenschap is dat dezelfde volgorde waarin de soorten werkelijk op Aarde zijn verschenen, de Mens als laatste. Of min of meer in dezelfde volgorde. Ongeveer.

Wat gebeurt er daarna? God brengt de Dieren bij de Mens ‘om te zien hoe Hij ze zou noemen’. Maar hoe kan het dat God nog niet de namen kende die Adam zou kiezen? Het enige mogelijke antwoord is dat God Adam een vrije wil heeft gegeven, en dat Adam dus dingen mag doen die zelfs God niet van tevoren kan weten. Denk daaraan wanneer jullie in de verleiding komen om vlees te eten of materiële rijkdom te verwerven! Zelfs God weet misschien niet altijd wat je hierna zult doen!

God moet de Dieren bij zich hebben geroepen door ze direct aan te spreken, maar in welke taal deed Hij dat? Dat was geen Hebreeuws, mijn Vrienden. Geen Latijn of Grieks, of Engels, Frans, Spaans, Arabisch of Chinees. Nee: Hij riep de dieren in hun eigen taal. Tot het Rendier sprak hij Rendiers, tot de Spin Spins, tot de Olifant Olifants, tot de Vlo Vloos, tot de Duizendpoot Duizendpoots, en tot de Mier Miers. Zo moet het zijn gegaan.

En wat Adam zelf betreft: de Namen van de Dieren waren de eerste woorden die hij sprak: het moment waarop Mensentaal voor het eerst werd gehoord. Op dat grootse moment maakt Adam aanspraak op zijn Mensenziel. Naamgeving is – zo hopen we – een begroeting: een ander naar jezelf toe halen. Stellen we ons voor dat Adam de Namen der Dieren vol genegenheid en blijdschap uitspreekt, alsof hij zegt: Daar ben je, mijn liefste! Welkom! Dus het eerste wat Adam met de Dieren deed was een daad van liefdevolle vriendelijkheid en verwantschap, want vóór de zondeval was de Mens nog geen vleeseter. Dat wisten de Dieren, en ze vluchtten niet. Zo moet het zijn geweest op die unieke Dag: een vredig samenzijn waarbij elk levend wezen op Aarde door de Mens werd omarmd.

Wat hebben we veel verloren, lieve Medezoogdieren en Medestervelingen! Wat hebben wij veel met opzet vernield! Wat moeten wij veel herstellen, ook in onszelf!

De dagen van Naamgeving zijn niet voorbij, mijn vrienden. In Zijn aangezicht leven we wellicht nog steeds op de zesde dag. Als Meditatie stellen we onszelf op dat veilige moment voor. Strek je hand uit naar die vriendelijke ogen die je zo vol vertrouwen aankijken – een vertrouwen dat nog niet is geschonden door bloedvergieten en vraatzucht en trots en minachting.

Noem hun Namen.

Laten we zingen.

Toen Adam levensadem kreeg

Toen Adam levensadem kreeg

Al in dat eerste licht,

Leefde hij in vreê met Leeuw en Lam,

En kende Gods aangezicht.

De Mensenstem klonk voor het eerst

Bij ’t Noemen van elk Beest;

God riep ze vriend’lijk naar zich toe,

Ze kwamen onbevreesd.

Ze dartelden en fladderden –

Een lofzang was dat al

Op Gods geweldige Scheppingsdrang

in ’t begin van het Heelal.

Hoe ingeschrompeld is het nu

Het machtig Scheppingswoord –

De mens verbrak de Vriendschapsband

Door hebzucht, lust en moord.

O Schepselen die lijden hier,

Hoe maken wij dit goed?

Wij Noemen jullie in ons Hart,

En Vriendschap krijgt weer gloed.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

3

TOBY

PODOCARP-DAG. JAAR VIJFENTWINTIG

De dag breekt aan. Toby denkt aan dat werkwoord: breken, brak, gebroken. Wat breekt er bij de dageraad? De nacht? Of de zon, die door de horizon als een eierschaal wordt gebroken en zijn licht uitstort?

Ze houdt haar verrekijker voor haar gezicht. De bomen zien er even onschuldig uit als altijd, maar ze heeft het gevoel dat iemand naar haar kijkt, alsof zelfs de meest bewegingloze steen of stronk haar kan opmerken en haar niets goeds toewenst.

Dat zijn de gevolgen van de isolatie. Ze is daarop getraind tijdens de waken en retraites van de Hoveniers van de Heer. De zwevende oranje driehoek, de pratende krekels, de kronkelende planten, de ogen in de bladeren. Maar toch: hoe moet ze onderscheid maken tussen zulke illusies en de werkelijkheid?

De zon is nu helemaal op en is kleiner en heter. Toby gaat naar beneden, trekt haar top-tot-teen aan, spuit SuperD op tegen de insecten en zet haar roze zonnehoed met brede rand weer op. Daarna doet ze de voordeur van het slot en gaat naar buiten om in de tuin te werken. Hier werden de biologische salades voor het theehuis van de Spa verbouwd, de garneringen, de exotische gemodificeerde groenten, de kruiden voor de thee. Er zijn netten gespannen om de vogels weg te houden en er is een hek van kippengaas gemaakt tegen de groene konijnen, de bobkittens en de wasdieren uit het park. Daar waren er voor de Vloed niet veel van, maar ze planten zich verrassend snel voort.

Ze rekent op deze tuin, want de voorraden in de provisiekamer slinken snel. In de loop der jaren heeft ze een voorraad aangelegd die ze groot genoeg achtte voor een noodsituatie als deze, maar ze heeft het onderschat, en nu raken de sojanuggets en sojadientjes op. Gelukkig doet alles in de tuin het goed: de kiperwten krijgen al peulen, de bonanen bloeien, de polybessenstruiken zitten vol met kleine bruine, onrijpe vruchten in verschillende kleuren en vormen. Ze plukt wat spinazie, schudt een paar lichtgevende groene torren van de blaadjes op de grond en gaat op ze staan. Dan drukt ze berouwvol met haar duim een grafje voor ze in de grond en spreekt de woorden uit die de ziel bevrijden en om vergiffenis vragen. Zelfs nu niemand haar ziet, blijkt het moeilijk om zulke ingesleten gewoontes op te geven.

Ze herplaatst een paar slakken en trekt wat onkruid uit; de postelein laat ze staan, die kan ze later wel stomen. Op het tere wortelloof ziet ze twee felblauwe rupsen van de kudzumot. Hoewel ze zijn ontwikkeld als biologisch bestrijdingsmiddel tegen de oprukkende kudzu, schijnen ze meer van groente te houden. In de eerste jaren van gensplicing werden er nogal eens grappen uitgehaald, en de ontwerper van deze rupsen heeft ze aan de voorkant een kindergezichtje gegeven met grote ogen en een vrolijke glimlach, wat het opmerkelijk moeilijk maakt om ze te doden. Ze trek ze van de worteltjes – de kaken onder die schattige maskers malen vraatzuchtig door – tilt de rand van het net op en gooit de rupsen over het hek. Ze zullen ongetwijfeld weer terugkomen.

Op de terugweg naar het gebouw ziet ze naast het pad de staart van een hond liggen, het lijkt op een Ierse setter, de lange haren zitten vol kleefkruid en takjes. Waarschijnlijk heeft een gier die laten vallen, die beesten laten altijd allerlei dingen vallen. Ze probeert niet te denken aan wat er in de eerste weken na de Vloed allemaal nog meer uit de lucht viel. Vingers, dat vond ze het ergst.

Haar eigen vingers worden steeds dikker, en stijf en bruin als wortels. Ze graaft te veel in de aarde.

4

TOBY

SINT-BASHIR ALLOUSE. JAAR VIJFENTWINTIG

Ze wast zich altijd ’s ochtends vroeg, voordat het te heet wordt. Ze heeft een paar emmers en kommen op het dak gezet om het water op te vangen tijdens de onweersbuien die elke middag woeden. De Spa heeft een eigen bron, maar de zonnecollector is kapot waardoor de pompen het niet doen. Ze doet de was ook op het dak en hangt het wasgoed over de banken te drogen. Met het grijswater spoelt ze het toilet door.

Ze zeept zich in – er is nog steeds erg veel zeep, allemaal roze – en sponst zich af. Mijn lichaam krimpt, denkt ze. Ik rimpel, ik verschrompel. Straks is er alleen nog maar een velletje van me over. Ze is trouwens altijd al aan de magere kant geweest; Ach, Tobiatha, zeiden de dames vaak, had ik maar zo’n figuurtje als jij!

Ze droogt zich af en trekt een lange, roze jurk aan. Melody, staat er op deze. Het heeft geen zin meer om er een met haar eigen naam te dragen nu er niemand meer is die dat kan lezen, dus ze draagt nu ook de jurken van de anderen: Anita, Quintana, Ren, Carmel, Symphony. Die meisjes waren altijd zo vrolijk, zo hoopvol. Behalve Ren: Ren was treurig. Maar die is ook eerder weggegaan.

Later zijn ze allemaal vertrokken, toen de problemen begonnen. Naar hun huis, naar hun familie, in de hoop dat de liefde hen kon redden. ‘Gaan jullie maar, dan sluit ik hier af,’ had Toby gezegd. Dat had ze ook gedaan, maar ze was zelf binnen gebleven.

Ze wrijft haar lange, donkere haar met een handdoek droog en maakt er een natte knot van. Ze moet het afknippen. Het is te dik en te warm. En het ruikt naar schapenvacht.

Als ze haar haar aan het afdrogen is, hoort ze een vreemd geluid. Ze loopt voorzichtig naar de balustrade van het dak. Drie enorme varkens scharrelen rond bij het zwembad: twee zeugen en een beer. Het ochtendlicht schijnt op hun vlezige, grijsroze lijven en ze glinsteren als worstelaars. Ze zien er abnormaal groot en plomp uit. Ze heeft wel eerder zulke varkens gezien, in de wei, maar ze zijn nog nooit zo dichtbij geweest. Ontsnapt, waarschijnlijk, uit een of andere experimentele boerderij.

Ze staan bij elkaar bij de ondiepe kant van het zwembad; ze staren ernaar alsof ze in gedachten verzonken zijn en ze snuffelen met hun snuit. Misschien ruiken ze het dode wasdier dat op het vuile schuim van het water drijft. Zouden ze proberen om het eruit te vissen? Ze knorren zacht tegen elkaar en schuifelen naar achteren: het beest is zelfs voor hen te verrot. Ze blijven staan om nog een laatste keer te snuffelen en lopen dan op een drafje de hoek van het gebouw om.

Toby loopt langs de balustrade om te kijken waar ze zijn. Ze hebben het hek van de tuin ontdekt en kijken naar binnen. Dan begint een van de varkens te wroeten. Ze gaan er onderdoor graven.

‘Ga daar weg!’ schreeuwt Toby naar ze. Ze kijken even op, maar dan negeren ze haar.

Ze klautert zo snel ze kan zonder uit te glijden de trap af. Stom! Ze moet altijd het geweer meenemen. Ze rent naar haar kamer, grist het van de grond naast haar bed en loopt haastig weer naar het dak. Ze neemt een van de varkens op de korrel, de beer, die ze makkelijk kan raken omdat hij met zijn zij naar haar toe staat, maar dan aarzelt ze. Het zijn Schepselen Gods. Je mag nooit doden zonder gerechtvaardigde reden, heeft Adam Een gezegd.

‘Ik waarschuw jullie!’ schreeuwt ze. Vreemd genoeg schijnen ze haar te begrijpen. Ze hebben misschien al eerder een wapen gezien, een spraygun of een stungun. Ze gillen verschrikt, keren zich om en rennen weg.

Ze zijn al halverwege de wei als het tot haar doordringt dat ze natuurlijk terug zullen komen. Ze kunnen ’s nachts onder het hek door graven en haar tuin binnen de kortste keren omploegen, wat het einde zal betekenen van haar voedselvoorraad voor de lange termijn. Ze moet ze doodschieten, uit zelfverdediging. Ze schiet, mist, probeert het nog eens. De beer valt op de grond. De twee zeugen rennen door. Pas als ze bij de bosrand zijn, kijken ze om. Dan verdwijnen ze tussen de bladeren.

Toby’s handen beven. Je hebt een dier afgemaakt, zegt ze tegen zichzelf. Je hebt overhaast en uit woede gehandeld. Je zou je moeten schamen. Toch komt de gedachte in haar op om een keukenmes te pakken en een bout van het beest af te snijden. Ze heeft de Vegelofte afgelegd toen ze bij de Hoveniers kwam, maar de gedachte aan gebakken spek is nu wel erg verleidelijk. Maar toch verzet ze zich ertegen: ze moet pas haar toevlucht nemen tot dierlijke proteïnen als het echt niet anders kan.

Ze prevelt de standaardformule waarmee de Hoveniers zich verontschuldigen, maar ze voelt zich niet berouwvol. Of niet berouwvol genoeg.

Ze moet schietoefeningen gaan doen. Dat ze die beer de eerste keer miste, waardoor de zeugen konden ontkomen, was erg stom.

De afgelopen weken is ze een beetje laks geworden met het geweer. Ze neemt zich heilig voor om het vanaf nu overal mee naartoe te sjouwen, zelfs als ze zich gaat wassen op het dak, zelfs als ze naar de wc gaat. Zelfs naar de tuin, of vooral naar de tuin. Varkens zijn slim, ze zullen haar niet vergeten, en ook niet vergeven. Moet ze misschien de deur op slot doen als ze naar buiten gaat? Stel dat ze een keer haastig het gebouw in moet vluchten? Maar als ze de deur niet op slot doet, zou er iemand of iets naar binnen kunnen glippen terwijl zij in de tuin aan het werk is, en haar binnen kunnen opwachten.

Ze moet het van alle kanten bekijken. Een Ararat zonder muur is gelijk een lege schuur, zongen de Hovenierskinderen altijd. Een muur die niet wordt bewaakt, is sneller weg dan hij werd gemaakt. De Hoveniers waren dol op zulke leerzame versjes.

5

Een paar dagen na de eerste gevallen ging Toby het geweer ophalen. Dat was in de nacht nadat de meisjes waren gevlucht uit AnooYoo en hun roze jurken hadden achtergelaten.

Dit was geen gewone epidemie: dit zou niet na een paar honderdduizend doden kunnen worden bedwongen en uitgeroeid met biotechnieken en bleekmiddel. Dit was de Waterloze Vloed waar de Hoveniers zo vaak voor hadden gewaarschuwd. Alle signalen wezen erop: de epidemie verspreidde zich door de lucht alsof hij vleugels had, het ging als een lopend vuur door de stad, verspreidde ziektekiemen, veroorzaakte angst en slachtpartijen. Overal ging het licht uit, er was nauwelijks informatie, processen en systemen liepen vast omdat de mensen die ervoor verantwoordelijk waren stierven. Het leek op een totale ineenstorting, en daarom had ze het geweer nodig. Wapens waren illegaal, en een week eerder zou je het met de dood hebben bekocht als je werd betrapt terwijl je er een in je bezit had, maar nu deden zulke wetten er niet meer toe.

Het zou een gevaarlijke tocht worden. Ze zou naar haar oude plebsland moeten lopen – het openbaar vervoer lag stil – en daar het armoedige appartementje moeten opzoeken dat korte tijd van haar ouders was geweest. Vervolgens moest ze het geweer opgraven, in de hoop dat niemand dat zou zien.

Dat eind lopen was het probleem niet, want ze had ervoor gezorgd dat ze een goede conditie had. Het gevaar kwam van de anderen. Overal waren rellen uitgebroken, volgens de nieuwsflarden die ze nog via haar telefoon kon opvangen.

Ze verliet de Spa in de schemering en deed de deur achter zich op slot. Ze stak het uitgestrekte gazon over en liep via het bospad naar de noordelijke ingang; hier maakten de klanten vaak een wandelingetje in de schaduw en was zij door de beschutting minder goed zichtbaar. Er waren nog een paar gloeilichtjes die aanduidden waar het pad liep. Ze kwam niemand tegen, ze zag alleen een groen konijn dat in de struiken verdween en een bobkitten die voor haar het pad overstak, zich omdraaide en met zijn glanzende ogen naar haar keek.

De toegangspoort stond op een kier. Ze glipte er voorzichtig doorheen, bang dat er iets zou gebeuren. Toen ging ze op weg door Heritage Park. Overal schoten mensen voorbij, alleen of in groepjes, ze probeerden de stad te ontvluchten, de uitgestrekte plebslanden uit te komen om toevlucht te zoeken op het platteland. Er klonk gehoest, een jengelend kind. Ze viel bijna over iemand die op de grond lag.

Toen ze aan de rand van het park kwam, was het aardedonker. Ze liep van boom naar boom langs de rand van het park, dicht tegen de donkere vormen aangedrukt. De boulevard stond propvol met auto’s, vrachtwagens, zonnemotoren en bussen, waarvan de bestuurders toeterden en schreeuwden. Sommige voertuigen lagen op de kop en stonden in brand. In de winkels werd volop geplunderd. De CorpSeCorpsMannen waren nergens te bekennen. Zij waren waarschijnlijk als eersten gedeserteerd en naar de forten van hun Corporations gevlucht om hun hachje te redden, waarbij ze, hoopte Toby vurig, het dodelijke virus met zich mee hadden genomen.

Ergens klonken schoten. Dus er werden al achtertuinen omgespit, dacht Toby: zij was niet de enige die nog ergens een geweer had.

De straat was gebarricadeerd met auto’s die tegen elkaar aan waren gezet. Er stonden mensen bij die gewapend waren met metalen pijpen, voor zover Toby kon zien. De mensen die erlangs wilden om de stad te ontvluchten, stonden woedend naar ze te schreeuwen. Wat waren die lui bij de barricade van plan? Plunderen, waarschijnlijk. Verkrachten, geld stelen en andere onzinnige dingen.

Als het Waterloze Water stijgt, zei Adam Een altijd, dan zullen de mensen proberen om niet te verdrinken. Ze zullen zich aan elke strohalm vastgrijpen. Zorg ervoor dat jullie niet die strohalm zijn, vrienden, want als jullie worden vastgegrepen, of zelfs maar aangeraakt, zullen jullie ook verdrinken.

Toby keerde bij de barricade om; ze moest proberen via een andere weg erlangs te komen. Ze bleef zoveel mogelijk in het donker, liep gebukt achter de struiken langs en bleef dicht bij de rand van het park. Ze bereikte de open plek waar de Hoveniers hun markt hielden en het leemhuis waar de kinderen vroeger speelden. Daar verborg ze zich achter en ze wachtte tot er iets gebeurde waardoor de aandacht afgeleid werd. Al snel klonk er een klap en een explosie, en toen iedereen keek naar waar het geluid vandaan kwam, liep ze op haar gemak door. Je kunt beter niet rennen, had Zeb haar geleerd: door weg te rennen, gedraag je je als een prooi.

De zijstraten waren overspoeld met mensen, die ze moest ontwijken. Ze droeg operatiehandschoenen, een kogelvrij vest, gemaakt van de zijde van een spin-geitsplice, dat ze een jaar geleden van de bewaking van AnooYoo had gestolen, en een zwart neuskapje met luchtfilter. Uit de schuur had ze een schep en een koevoet meegenomen, beide dodelijke wapens als je ze resoluut hanteerde. In haar zak zat een flesje glanzende haarlak van AnooYoo, een effectief wapen als je het op de ogen richtte. Ze had veel geleerd van Zebs cursus Voorkoming Stedelijk Geweld: volgens Zeb was het vooral belangrijk om geweld te voorkomen dat tegen jou gericht was.

Ze liep in noordoostelijke richting, door het chiquere Fernside, en daarna door de Megastore met de eindeloze rijen kleine, slecht gebouwde huizen; ze liep haastig door de smalste straten, die slecht verlicht en niet druk waren. Ze kwam een paar mensen tegen, die alleen aandacht hadden voor zichzelf. Twee pubers bleven staan alsof ze van plan waren haar te beroven, maar toen ze begon te kuchen en hees ‘Help me!’ riep, maakten ze zich snel uit de voeten.

Tegen middernacht, nadat ze een paar keer verkeerd gelopen was – de straten in de Megastore leken erg op elkaar – kwam ze bij het huis dat vroeger van haar ouders geweest was. Er brandde geen licht, de garagedeur stond open en de ruit aan de voorkant was ingegooid, dus ze dacht niet dat er iemand thuis was. De huidige bewoners waren of dood of vertrokken. Hetzelfde gold voor het identieke buurhuis, waar het geweer begraven lag.

Ze bleef even staan, probeerde wat rustiger te worden en luisterde naar het bloed in haar hoofd: katoesj, katoesj, katoesj. Het geweer was er of nog wel of niet meer. Als het er nog was, had ze een geweer. Als het weg was, had ze er geen. Niets om over in paniek te raken.

Ze maakte het tuinhek van de buren open, zo heimelijk als een dief. Duisternis, geen beweging. De geur van avondbloemen: lelies, tabaksplant. Vermengd met een vage brandlucht die van een paar straten verderop kwam; ze zag de gloed. Een kudzumot fladderde tegen haar gezicht.

Ze zette de koevoet onder een terrastegel, trok hem omhoog, greep de rand vast en tilde de tegel op. Dat deed ze nog eens, en nog een keer. Drie terrastegels. Daarna begon ze met de schep te graven.

Een hartslag, daarna nog een.

Het lag er nog.

Niet huilen, zei ze tegen zichzelf. Het plastic opensnijden, het geweer en de kogels pakken, en wegwezen.

Het duurde drie dagen om terug te komen in AnooYoo, want ze probeerde de ergste rellen te ontwijken. Er zaten modderige voetstappen op de buitentrap, maar er was niet ingebroken.

6

Het geweer is een primitief wapen, een Ruger 44/99 Deerfield. Het is van haar vader geweest. Van hem heeft ze leren schieten, op haar twaalfde, in de tijd die nu een door paddo’s opgewekte felgekleurde hallucinatie lijkt. Je moet op het midden van het lichaam richten, zei hij. Verspil je tijd niet aan het hoofd. Hij zei dat hij alleen maar dieren bedoelde.

Ze woonden in een rustig gebied, voordat de buitenwijken van de stad hun stuk land opslokten. Ze hadden een wit houten huis dat op een lap bosgrond van vier hectare stond, met eekhoorns en de eerste groene konijnen. Geen wasdieren, die waren toen nog niet gemaakt. Er waren wel veel reeën, die soms de moestuin van haar moeder plunderden. Toby had er een paar geschoten en geholpen om ze te villen. Ze herinnert zich de geur nog precies, en de glibberige ingewanden. Ze aten reeragout, en haar moeder had soep gekookt van de botten. Maar Toby en haar vader schoten vooral op blikjes, en op de ratten bij de vuilnisbelt, die er toen nog was. Ze oefende veel, wat haar vader deugd deed. ‘Mooi schot, makker,’ zei hij dan.

Had hij liever een zoon gewild? Misschien. Maar hij zei dat iedereen moest kunnen schieten. De mensen van zijn generatie geloofden dat je alle problemen kon oplossen door iemand neer te schieten, en dat dan alles in orde kwam.

Toen had het CorpSeCorps alle vuurwapens verboden in het belang van de openbare veiligheid; de pas uitgevonden sprayguns had het uitsluitend voor zichzelf gereserveerd, en opeens waren de mensen officieel wapenloos. Haar vader had zijn geweer en een voorraad kogels begraven onder een berg afgedankte palen en prikkeldraad en had Toby de plaats aangewezen, voor het geval ze het geweer ooit nodig had. Het CorpSeCorps zou het met zijn metaaldetectoren hebben kunnen vinden – er werd gezegd dat ze razzia’s hielden – maar ze konden niet overal zoeken en haar vader was in hun ogen niet verdacht. Hij verkocht airconditioning. Hij was een kleine vis.

Maar toen wilde een projectontwikkelaar zijn grond kopen. Hij deed een goed bod, maar Toby’s vader wilde niet verkopen. Hij wilde liever blijven waar hij zat, zei hij. En dat gold ook voor Toby’s moeder, die in een winkelcentrum in de buurt een franchisewinkel met supplementen van HelthWyzer had. Ook het tweede bod wezen ze af, en het derde. ‘Dan bouwen we wel om jullie heen,’ zei de projectontwikkelaar. Toby’s vader zei dat hij dat best vond: inmiddels was het voor hem een principekwestie geworden.

Hij dacht dat de wereld nog steeds was zoals vijftig jaar geleden, denkt Toby nu. Hij had niet zo koppig moeten zijn. In die tijd was het CorpSeCorps al bezig om steeds meer macht naar zich toe te trekken. Het CorpSeCorps was begonnen als particulier beveiligingsbedrijf van de Corporations, maar had de macht gegrepen toen de lokale politiekorpsen door gebrek aan financiën werden opgeheven; dat vonden de mensen aanvankelijk wel prettig omdat de Corporations het CorpSeCorps betaalden, maar inmiddels reikten zijn tentakels heel ver. Haar vader had beter kunnen inbinden.

Eerst raakte hij zijn baan bij het airconditioningbedrijf kwijt. Hij kreeg wel een andere baan, bij een thermopanebedrijf, maar daar verdiende hij minder. Toen kreeg Toby’s moeder een vreemde ziekte. Daar begreep ze niets van, want ze had altijd zo gezond mogelijk geleefd: ze deed aan fitness, ze at veel groenten en ze nam elke dag een portie extra krachtige VitaalVite-voedingssupplementen van HelthWyzer. Franchiseondernemers zoals zij kregen korting op die supplementen: ze kregen een speciaal voor hen samengesteld pakket, net zoals de hoge pieten bij HelthWyzer.

Ze ging meer supplementen slikken, maar ze werd desondanks steeds zwakker, ze raakte verward en vermagerde snel: het was alsof haar lichaam zich tegen zichzelf had gekeerd. Geen enkele arts kon een diagnose stellen, ook al deden de artsen van HelthWyzer de ene test na de andere: het interesseerde ze omdat haar moeder hun producten zo trouw had gebruikt. Het bedrijf regelde speciale zorg, van hun eigen artsen. Maar ze stuurden daar wel rekeningen voor, en ondanks de korting die ze als lid van de HelthWyzer Franchise Family kreeg, waren die rekeningen erg hoog. En omdat er geen naam aan de ziekte gegeven kon worden, wilde de beperkte ziektekostenverzekering van haar ouders niets uitkeren. Alleen mensen die zelf erg veel geld hadden, konden een goede zorgverzekering betalen.

Niet dat je naar zo’n openbare vuilnisbelt zou willen, dacht Toby. Daar deden ze toch niks, ze keken naar je tong, ze gaven je wat bacillen en virussen die je nog niet had, en stuurden je weer naar huis.

Toby’s vader nam een tweede hypotheek en spendeerde het geld aan de artsen, de medicijnen, de ingehuurde verpleegsters en de ziekenhuizen. Maar Toby’s moeder kwijnde steeds meer weg.

Toen moest haar vader het witte houten huis verkopen, voor een veel lagere prijs dan het oorspronkelijke bod. De dag na de verkoop kwamen de bulldozers het huis platwalsen. Haar vader kocht een ander huis, een kleine split level in een nieuwe wijk, die de Megastore werd genoemd omdat er een hele serie megawinkels naast stond. Hij groef het geweer op, smokkelde het mee naar het nieuwe huis en begroef het weer, dit keer onder de terrastegels in het kale achtertuintje.

Hij raakte zijn baan bij het thermopanebedrijf kwijt omdat hij te veel vrij had genomen door de ziekte van zijn vrouw. De zonneauto moest worden verkocht. Daarna verdwenen de meubels, stuk voor stuk, ook al kreeg Toby’s vader er niet veel voor. De mensen ruiken het als je wanhopig bent, vertelde hij. Daar maken ze misbruik van.

Dit alles vertelde hij haar in een telefoongesprek, want het was Toby ondanks het geldgebrek gelukt om te gaan studeren. Ze had een armzalige beurs gekregen voor de Martha Graham Academy, die ze aanvulde door in de bediening van de kantine te werken. Ze wilde naar huis gaan om haar moeder te helpen, die uit het ziekenhuis was weggestuurd en beneden op de bank sliep omdat ze de trap niet meer op kon, maar haar vader wilde dat niet; hij zei dat ze op de Academy moest blijven omdat ze toch niets kon doen.

Uiteindelijk moest zelfs het armoedige huis verkocht worden. Het bord stond in de voortuin toen Toby thuiskwam voor de begrafenis van haar moeder. Haar vader was inmiddels een wrak: de vernedering, het verdriet en de machteloosheid vraten hem op tot er bijna niets meer van hem over was.

De begrafenis van haar moeder was kort en treurig. Na afloop zat Toby met haar vader in de leeggehaalde keuken. Ze dronken samen een sixpack, Toby twee blikjes en haar vader vier. Daarna, toen Toby naar bed was gegaan, ging haar vader naar de lege garage, stak de Ruger in zijn mond en haalde de trekker over.

Toby hoorde het schot. Ze wist meteen wat het was. Ze had het geweer in de keuken achter de deur zien staan: hij had het om de een of andere reden opgegraven, maar ze had er niet over na durven denken wat die reden kon zijn.

Ze durfde niet in de garage te gaan kijken. Ze bleef in bed liggen en probeerde na te denken. Wat moest ze doen? Als ze de autoriteiten zou bellen, al was het maar een dokter of een ambulance, dan zouden ze de schotwond zien, naar het wapen vragen, en dan zou Toby in de problemen komen omdat ze de dochter van een wetsovertreder was, de dochter van iemand die een verboden wapen bezat. Maar dat was nog niet eens het ergste. Ze zouden haar ook van moord kunnen beschuldigen.

Het leek of er al uren voorbij waren gegaan toen ze zichzelf dwong om in beweging te komen. In de garage probeerde ze zo weinig mogelijk te zien. Ze rolde wat er van haar vader over was in een deken en daarna in dikke, extra grote vuilniszakken, plakte die dicht met tape, en begroef hem onder de terrastegels. Ze vond het verschrikkelijk, maar hij zou het wel begrepen hebben. Hij was een praktisch man geweest, maar daaronder ging veel gevoel schuil; een schuur vol gereedschap, maar op verjaardagen altijd rozen. Want als hij alleen maar praktisch was geweest, zou hij met de scheidingsformulieren naar het ziekenhuis zijn gegaan, zoals zo veel mannen deden als hun vrouw een slopende of kostbare ziekte kreeg. Dan zou hij haar moeder aan haar lot hebben overgelaten, en haar op straat hebben laten zetten. Om niet failliet te gaan. Maar in plaats daarvan had hij al hun geld aan haar uitgegeven.

Toby had het niet zo op de standaardgodsdienst, haar ouders hadden daar ook niet veel van moeten hebben. Ze gingen wel naar de lokale kerk, maar alleen omdat de mensen in de buurt dat ook deden en het de zaken geen goed zou doen als ze niet gingen, maar ze had haar vader een keer na een paar borrels horen zeggen dat er te veel boeven op de preekstoel stonden en te veel onnozele zielen in de kerkbanken zaten. Toch had Toby daar op het terras een kort gebed gefluisterd: Stof zijt gij, tot stof zult gij wederkeren. Toen had ze het zand in de voegen geveegd.

Ze had het geweer weer in het plastic verpakt en begraven onder de terrastegels van het buurhuis, dat leeg scheen te staan: er brandde in elk geval geen licht en er stond geen auto op de oprit. Misschien waren ze het huis uitgezet. Ze had het risico genomen om het geweer daar te begraven en niet bij haar vader, want als haar vader ooit werd gevonden, zou het geweer dan ook worden ontdekt, en dat wilde ze niet. ‘Je weet maar nooit of het nog eens van pas zal komen,’ had haar vader gezegd, en dat was waar. Dat wist je maar nooit.

Het zou kunnen dat iemand van de buren haar in het donker had zien graven, maar ze dacht niet dat ze haar zouden aangeven. Die wilden vast niet de aandacht vestigen op hun eigen achtertuin, waar misschien ook wapens begraven lagen.

Met de tuinslang spoot ze het bloed van de vloer van de garage, daarna ging ze douchen. Toen ze in bed lag, in het donker, wilde ze huilen, maar ze had het alleen maar koud. Terwijl het helemaal niet koud was.

Ze kon het huis niet verkopen zonder te onthullen dat haar vader dood was en dat zij daardoor de nieuwe eigenaar was, maar als ze dat deed zou ze zich enorm veel ellende op de hals halen. Want waar was bijvoorbeeld het lijk, en hoe was haar vader om het leven gekomen? En dus zette ze de volgende ochtend, na een karig ontbijt, de borden in de gootsteen en verliet het huis. Ze nam niet eens een koffer mee. Wat zou ze moeten meenemen?

Hoogstwaarschijnlijk zou het CorpSeCorps haar niet eens proberen op te sporen. Ze hadden er niets bij te winnen: een van de Corporation-banken zou het huis toch wel krijgen. Als iemand zich al zou afvragen waarom ze zo plotseling verdwenen was, waar ze naartoe was gegaan, en of ze misschien ziek was geworden of een ongeluk had gekregen, iemand van haar studie bijvoorbeeld, dan zou het CorpSeCorps het gerucht verspreiden dat ze voor het laatst was gesignaleerd in het gezelschap van een pooier die op zoek was naar nieuwe slachtoffers en eraan toevoegen dat je ook weinig anders kon verwachten van een jonge vrouw zoals zij, in een uitzichtloze financiële situatie, iemand zonder relaties, zonder vangnet, zonder appeltje voor de dorst. De mensen zouden het hoofd schudden, jammer, maar wat kon je eraan doen, het was nog een geluk dat ze iets waardevols had wat ze te gelde kon maken, namelijk haar kont, zodat ze niet van de honger zou omkomen. En niemand hoefde zich schuldig te voelen. Het CorpSeCorps kwam liever niet in actie, vooral als die actie geld zou gaan kosten; het verspreidde liever geruchten. Het deed alles graag zo goedkoop mogelijk.

Wat haar vader betrof: iedereen zou denken dat hij zijn naam had veranderd en in een nog ergere plebsbuurt was gaan wonen om te voorkomen dat hij de begrafenis van haar moeder moest betalen. Zulke dingen gebeurden aan de lopende band.

7

De periode die daarna volgde was voor Toby niet zo best. Ze had het bewijs verstopt en het lukte haar om te verdwijnen, maar de kans bestond nog steeds dat het CorpSeCorps achter haar aan zou komen vanwege de schulden van haar vader. Ze had geen geld om ze te betalen, maar er gingen geruchten dat vrouwen in zo’n geval werden verhuurd voor seks. Maar als ze dan toch op haar rug haar brood moest verdienen, wilde ze de opbrengst in elk geval zelf houden.

Ze had haar identiteitskaart verbrand en ze had geen geld om een nieuwe te kopen – zelfs geen goedkope, zonder DNA-toevoeging of huidskleurverandering – dus ze kon geen legaal werk krijgen: dat werd vrijwel geheel beheerst door de Corporations. Maar als je diep genoeg zonk, tot waar de namen verdwenen en de achtergronden nooit klopten, liet het CorpSeCorps je wel met rust.

Ze huurde een piepkleine kamer; daar had ze genoeg geld voor gespaard toen ze nog in de kantine van het College werkte. Een eigen kamer, zodat de weinige bezittingen die ze had niet zouden worden gestolen door een dubieuze kamergenoot. De kamer was boven in een brandgevaarlijk commercieel flatgebouw in een van de ergste plebswijken: de wijk heette Willow Acres, maar werd het Riool genoemd omdat al het vuil daar terechtkwam. Ze deelde de badkamer met zes illegale Thaise immigranten, die zich heel rustig hielden. Er werd gezegd dat het CorpSeCorps had besloten dat het uitzetten van illegalen veel te duur was en dat het nu de methodes hanteerde van boeren die een zieke koe in de kudde zagen: schieten, scheppen en stilhouden.

Op de verdieping onder haar zat een luxe couturebedrijf dat Slynx heette en kleding maakte van de vacht van bedreigde diersoorten. Officieel verkochten ze Halloween-kostuums, om de dierenactivisten op het verkeerde been te zetten, maar in de achterkamertjes werden de huiden gelooid. De dampen kwamen via het ventilatiesysteem omhoog: hoewel Toby kussens in de roosters propte, stonk het in haar kamertje enorm naar chemicaliën en ranzig vet. Soms hoorde ze gebrul en geblaat: de dieren werden ter plekke gedood omdat de klanten geen als oryx vermomde geit of geverfde wolf in plaats van veelvraat wilden hebben. Ze wilden dat hun opschepperij dierkundig helemaal klopte.

De gestroopte karkassen werden verkocht aan een keten van toprestaurants die De Witte Tijger heette. Daar werd steak, lam, wild en buffel geserveerd, met gezondheidscertificaat zodat het halfgaar of rauw gegeten mocht worden. Maar in de privézaaltjes – alleen toegankelijk met een speciaal pasje en streng bewaakt door uitsmijters – stonden ook bedreigde diersoorten op de kaart. Daar werd gigantisch veel winst gemaakt; één flesje tijgerwijn was er minstens zo duur als een diamanten halsketting.

Handelen in bedreigde diersoorten was officieel verboden, daar stonden hoge boetes op, maar het was heel erg lucratief. De mensen in de buurt waren ervan op de hoogte, maar ze hadden wel wat anders aan hun hoofd, en bovendien hadden ze geen idee bij wie ze het veilig zouden kunnen melden. Het CorpSeCorps had overal een vinger in de pap.

Toby kreeg een baan als pluchier: een slecht betaald baantje waar je je niet voor hoefde te legitimeren. De pluchiers moesten een dierenpak van namaakbont aan, compleet met kop, en kregen een reclamebord om hun nek; zo moesten ze rondlopen in de chique winkelpromenades en de straten met dure boetiekjes. In die dierenpakken was het erg warm en benauwd en je zag heel weinig. In de eerste week werd ze drie keer lastiggevallen door een fetisjist die haar op de grond gooide, de dierenkop een slag draaide zodat ze niets meer kon zien, en met z’n heupen tegen haar pak stootte onder het voortbrengen van vreemde geluiden waarin ze vaag een geloei herkende. Het was geen verkrachting, want haar eigen lichaam werd niet aangeraakt, maar het was wel griezelig. Bovendien vond ze het nogal smakeloos om zich te verkleden als beer, tijger, leeuw of een ander bedreigd dier: een van de dieren die op de verdieping onder haar werden geslacht. Dus daar stopte ze mee.

Daarna haalde ze een flink bedrag binnen door haar haar te verkopen. De haarmarkt was nog niet ingestort door de MooiHair-schapenfokkers – dat was pas een paar jaar later – dus er waren nog steeds zwarthandelaren die bereid waren om van iedereen haar te kopen, of het nu zwart, bruin of blond was. Ze had toen heel lang lichtbruin haar, en hoewel je voor blond het meeste kreeg, had ze toch een flink bedrag gekregen.

Toen dat geld op was, verkocht ze haar eicellen op de zwarte markt. Jonge vrouwen konden een smak geld verdienen door hun eicellen te doneren aan jonge echtparen die het vereiste smeergeld niet konden betalen, of die zo totaal ongeschikt waren dat geen enkele ambtenaar ze een ouderschapsvergunning wilde geven. Maar die eiceltruc kon ze maar twee keer uithalen, want de tweede keer was de naald waarmee de eitjes uit haar buik werden gehaald besmet. In die tijd betaalden de eihandelaren je nog als er iets was mislukt, maar het duurde wel een maand voordat ze was hersteld. Toen ze het een derde keer probeerde, kreeg ze te horen dat er complicaties waren geweest en dat ze geen eicellen meer kon doneren, en dat ze trouwens zelf ook geen kinderen meer kon krijgen.

Tot dat moment had Toby niet geweten dat ze graag kinderen wilde. Op Martha Graham had ze een vriendje gehad, Stan heette hij, die het wel eens had over trouwen en kinderen krijgen, maar Toby had gezegd dat ze daar veel te jong en te arm voor waren. Ze studeerde holistische geneeswijzen – zalfjes en drankjes noemden de studenten dat – en Stan deed Problematics of Quadruple-Entry Creative Asset Planning, wat heel goed ging. Zijn ouders waren niet rijk, anders zou hij niet op een derderangs instituut als Martha Graham zitten, maar hij was ambitieus en hij was vast van plan om succesvol te worden. Op rustige avonden masseerde Toby hem met haar bloemenzalfjes en kruidenextracten, en daarna hadden ze een potje frisse, naar botanische middeltjes geurende seks, gevolgd door een douche en wat popcorn zonder zout of vet.

Maar toen het met haar ouders bergafwaarts ging, wist Toby dat ze zich Stan niet meer kon veroorloven. Ze wist ook dat haar dagen op het College geteld waren. En dus verbrak ze de relatie. Ze antwoordde niet eens op zijn verwijtende sms’jes, want ze hadden toch geen toekomst: hij wilde een tweeverdienershuwelijk en zij kon niet meer meedoen. Het was beter om hem nu verdriet te doen dan later, hield ze zichzelf voor.

Maar nu bleek dat ze toch wel erg graag kinderen wilde, want toen ze te horen kreeg dat ze per ongeluk gesteriliseerd was, leek het alsof al het licht uit haar weggleed.

Toen ze het had gehoord, maakte ze het geld dat ze met de eiceldonatie had verdiend in hoog tempo op aan door drugs opgestookte uitstapjes uit de werkelijkheid. Maar het begon al snel te vervelen om wakker te worden naast een man die ze nog nooit eerder had gezien, vooral toen ze merkte dat zulke mannen er een gewoonte van maakten om haar geld te pikken. Na vier of vijf keer wist ze dat ze een besluit moest nemen: wilde ze leven of wilde ze dood? Als ze dood wilde, waren er snellere manieren te bedenken. Als ze wilde leven, moest ze het anders gaan aanpakken.

Via een van haar onenightstanders, een aardige man, naar Rioolmaatstaven, kreeg ze een baantje bij een zaak van de plebsmaffia. Bij de plebsmaffia vroegen ze niet naar je identiteit of referenties: als je daar een greep in de kassa deed, hakten ze gewoon je vingers eraf.

Toby’s nieuwe baan was bij een keten die GeheimBurgers heette. Het geheim van GeheimBurgers was dat niemand wist wat voor dierlijke eiwitten erin zaten: de meisjes achter de toonbank droegen T-shirts en honkbalpetjes met de slogan: GEHEIMBURGERS! WANT IEDEREEN IS GEK OP GEHEIMEN! Het betaalde heel slecht, maar je kreeg twee gratis GeheimBurgers per dag. Toen ze eenmaal bij de Hoveniers zat en de Vegelofte had afgelegd, probeerde Toby de herinnering aan die hamburgers te verdringen, maar zoals Adam Een altijd zei, zorgt honger voor een grondige reorganisatie van het geweten. De gehaktmolens waren niet 100 procent efficiënt; soms vond je een plukje kattenvacht in je burger, of een stukje muizenstaart. En zat er niet ook een keer een vingernagel in?

Dat zou best kunnen. De lokale plebsmaffia betaalde de mannen van het CorpSeCorps om een oogje dicht te knijpen. In ruil daarvoor stond het CorpSeCorps de zakelijke activiteiten van de plebsmaffia oogluikend toe, zoals ontvoeringen, moordaanslagen, hennepkwekerijen, cracklaboratoria, de straathandel in drugs en de bordelen. Verder werkte de plebsmaffia lijken weg, oogstte organen voor transplantaties en stopte de verminkte resten in de gehaktmolens van GeheimBurgers. Althans volgens de ergste geruchten. In de bloeiperiode van GeheimBurgers werden er in elk geval weinig lijken gevonden op braakliggende terreinen.

In de realityshows op tv deed het CorpSeCorps alsof ze zulke zaken heel nauwgezet onderzochten. Na afloop voegden ze ze toe aan de lijst Onopgeloste Zaken en keken er niet meer naar om. Ze moesten een imago handhaven voor de burgers die nog lippendienst bewezen aan de oude idealen: ze handhaafden de orde en de openbare veiligheid en ze zorgden dat het rustig was op straat. Dat was zelfs toen al een lachertje, maar de meeste mensen vonden dat het CorpSeCorps altijd nog beter was dan totale anarchie. Zelfs Toby vond dat.

Een jaar eerder was GeheimBurgers te ver gegaan. Het CorpSeCorps had alle vestigingen van GeheimBurgers gesloten toen van een van hun hoge functionarissen, die was gaan feestvieren in de achterbuurten van het Riool, alleen de schoenen werden teruggevonden aan de voeten van iemand die de gehaktmolen van GeheimBurgers bediende. De zwerfkatten konden een tijdje rustiger ademhalen. Maar na een paar maanden werd er weer flink gebraden in de bekende hamburgerzaken, want wie zei er nu nee tegen een bedrijf met zulke lage inkoopkosten?

8

Toby was blij met haar baantje bij GeheimBurgers: nu kon ze de huur betalen en zou ze niet van de honger omkomen. Maar toen ontdekte ze de adder onder het gras.

Die adder was de manager. Blanco heette hij, maar de meisjes van GeheimBurgers noemden hem achter zijn rug om Bollo. Rebecca Eckler, die in dezelfde ploeg werkte als Toby, waarschuwde haar meteen voor hem. ‘Blijf bij hem uit de buurt,’ zei ze. ‘Misschien heb je geen last van hem, hij doet het met Dora, en meestal heeft hij er maar één tegelijk. En jij bent nogal schriel, terwijl hij meer van gewelfde achterwerken houdt. Maar pas op je tellen als hij zegt dat je naar zijn kantoor moet komen. En hij is heel jaloers. Hij is in staat om een meisje van kant te maken.’

‘Heeft hij dat al eens aan jou gevraagd?’ vroeg Toby. ‘Om naar zijn kantoortje te komen?’

‘God zal me bewaren,’ zei Rebecca. ‘Ik ben veel te zwart en te lelijk voor hem, bovendien houdt hij alleen van kittens en niet van ouwe katten. Misschien kun je beter wat rimpels kweken, schat. En een paar tanden laten trekken.’

‘Je bent toch helemaal niet lelijk,’ zei Toby. Rebecca was eigenlijk erg mooi, met haar bruine huid, haar rode haar en haar Egyptische neus.

‘Ik bedoel niet lelijk op die manier,’ zei Rebecca. ‘Lelijk in de omgang. Wij Zwoden bestaan uit twee types waar je het beter niet mee aan de stok kunt krijgen. Hij weet dat hij de Roodzwartianen op z’n dak zal krijgen en dat is een gemeen stel. En de Wolf-Jesajaïsten misschien ook nog wel. Veel te veel ellende!’

Toby had die rugdekking niet, dus ze hield zich gedeisd als Blanco in de buurt was. Ze had gehoord wat hij had gedaan. Volgens Rebecca was hij uitsmijter geweest bij Schubben en Spleten, de chicste club van het Riool. Uitsmijters hadden status: ze liepen rond in een zwart pak, droegen altijd een zonnebril, zagen er hoffelijk maar stoer uit en werden omringd door vrouwen. Maar Rebecca zei dat Blanco het goed verpest had. Hij had een meisje van Schubben doodgestoken, geen binnengesmokkelde buitenlandse illegale tijdelijke kracht, want die werden aan de lopende band doodgestoken, maar een toptalent, een ster-paaldanseres. Zo’n vent die de handel kapotmaakte omdat hij zich niet kon beheersen was niet te handhaven, en dus hadden ze hem ontslagen. Gelukkig dat hij vrienden bij het CorpSeCorps had, want anders was hij – op enkele lichaamsdelen na – geëindigd in een kooliecontainer. Maar in plaats daarvan maakten ze hem manager van een vestiging van GeheimBurgers. Dat was een enorme afgang waar hij verbitterd over was – waarom moest hij lijden vanwege zo’n sletje? – en hij had vanaf het begin de pest aan zijn werk. Maar de meisjes beschouwde hij als zijn secundaire arbeidsvoorwaarden. Hij had twee bodyguards, vrienden van hem, allebei voormalige uitsmijters, en die kregen de afdankertjes. Als er tenminste iets overbleef.

Blanco zag er nog steeds uit als een uitsmijter, vierkant en potig, maar hij werd een beetje te dik; volgens Rebecca dronk hij te veel bier. Hij had nog steeds het uitsmijterpaardenstaartje onder aan zijn kalende kruin en zijn armen zaten vol tattoos: kronkelende slangen, armbanden van schedels om zijn polsen, aderen op de rug van zijn handen zodat het leek alsof daar geen vel op zat. Om zijn hals droeg hij een getatoeeerde ketting met een slot in de vorm van een rood hart, dat weggestopt zat in het borsthaar dat door zijn openstaande overhemd te zien was. Het gerucht ging dat die ketting helemaal doorliep tot op zijn rug en om een naakte vrouw gewikkeld zat die ondersteboven hing, met haar hoofd tussen zijn billen.

Toby lette goed op Dora, die in de hamburgertent kwam als Toby’s dienst afgelopen was. In het begin was ze een mollige, optimistische meid, maar in de loop der weken verschrompelde en verflenste ze: op de witte huid van haar armen verschenen blauwe plekken die weer vervaagden. ‘Ze wil weglopen,’ fluisterde Rebecca, ‘maar ze is bang. Misschien moet jij hier ook maar weggaan. Hij kijkt te vaak naar je.’

‘Ik red me wel,’ zei Toby, al had ze dat gevoel zelf helemaal niet en was ze vooral bang. Maar waar kon ze naartoe? Ze leefde van dag tot dag. Ze had geen geld.

De volgende ochtend wenkte Rebecca haar. ‘Dora is dood,’ zei ze. ‘Ze probeerde te vluchten. Ik heb het net gehoord. Ze is gevonden op een braakliggend terrein, met een gebroken nek en in stukken gesneden. Ze zeggen dat het een psychopaat was.’

‘Heeft hij dat gedaan?’ vroeg Toby.

‘Natuurlijk,’ snoof Rebecca. ‘Hij zit er zelfs over op te scheppen.’

Diezelfde dag nog, tegen de middag, droeg Blanco Toby op om naar zijn kantoor te komen. Hij stuurde zijn twee vriendjes om haar te halen. Ze liepen aan weerszijden van haar, voor het geval ze vluchtplannen kreeg. Toen ze over straat liepen, keek iedereen om. Toby had het gevoel alsof ze naar het schavot liep. Waarom had ze geen ontslag genomen toen dat nog kon?

De groezelige deur van het kantoor bevond zich achter een kooliecontainer. Via die deur kwamen ze in een kleine kamer met een bureau, een dossierkast en een versleten leren bank. Blanco hees zich grijnzend uit zijn bureaustoel omhoog.

‘Zo, magere teef, je krijgt promotie,’ zei hij. ‘Zeg maar dankjewel.’

Toby kon alleen fluisteren, want ze had het gevoel dat haar keel dichtgeknepen werd.

‘Zie je dit hart?’ vroeg Blanco. Hij wees op zijn tattoo. ‘Dat betekent dat ik van je hou. En nu hou jij ook van mij. Of niet?’

Het lukte Toby om even te knikken.

‘Slimme meid,’ zei Blanco. ‘Kom eens hier. Trek mijn overhemd uit.’

De tattoo op zijn rug was precies zoals Rebecca had beschreven: een naakte vrouw, gewikkeld in een ketting, en een onzichtbaar hoofd. Haar lange haren golfden als vlammen omhoog.

Blanco legde zijn getatoeëerde handen om haar nek. ‘Als je me belazert, breek ik je als een takje doormidden,’ zei hij.

9

Sinds haar ouders op zo’n treurige manier waren gestorven en sinds ze zelf officieel van de aardbodem was verdwenen, had Toby geprobeerd om niet meer aan haar vroegere leven te denken. Die herinneringen had ze bedekt met een laag ijs, ze had ze bevroren. Maar nu verlangde ze wanhopig terug naar vroeger, zelfs naar de nare periodes, zelfs naar haar verdriet, want het leven dat ze nu leidde was een marteling. Ze probeerde zich voor te stellen dat haar verre ouders van zo lang geleden als beschermengelen over haar waakten, maar ze zag alleen maar mist.

Ze was nog geen twee weken het liefje van Blanco, maar het leken wel jaren. Hij vond dat een vrouw met zo’n magere kont als Toby van geluk mocht spreken dat er nog een man was die daar zijn drilboor in wilde stoppen. Ze zou nog meer geluk hebben als hij haar niet verkocht aan Schubben als tijdelijke kracht, wat tijdelijk in leven betekende. Ze moest God op haar blote knieën danken. Of beter nog: ze moest Blanco bedanken: hij eiste een dankjewel van haar na elke vernederende handeling. Hij wilde niet dat zij het leuk vond, hij wilde haar alleen maar vernederen.

Hij gaf haar ook geen vrij van haar werk bij GeheimBurgers. Hij wilde dat ze in de pauze haar diensten kwam verlenen – een halfuur lang – waardoor ze geen tijd had om te eten.

Ze raakte met de dag meer uitgehongerd en uitgeput. Zij had nu ook blauwe plekken, net als die arme Dora. Ze was de wanhoop nabij: het was alsof ze in een donkere tunnel zat, waarvan ze precies wist waar die zou eindigen. Het zou niet lang meer duren voordat ze helemaal op was.

Het ergste was dat Rebecca was verdwenen en dat niemand wist waar ze naartoe was gegaan. Het gerucht ging dat ze bij een of andere sekte zat. Dat interesseerde Blanco niet, want Rebecca hoorde niet bij zijn harem. En hij vulde haar lege plek bij GeheimBurgers meteen weer op.

Toen Toby op een ochtend aan het werk was, kwam er een vreemde processie door de straat. Aan de borden die ze droegen en de liederen die ze zongen te oordelen was het een godsdienstige sekte, maar ze had ze nog nooit eerder gezien.

In het Riool waren altijd allerlei cultgroepen op zoek naar gekwelde zielen. De Gekende Vruchten, de Petrobaptisten en andere religies van de rijken kwamen hier niet, maar er schuifelden vaak wat mottige oude muzikanten van het Leger des Heils voorbij, die hijgden onder het gewicht van hun drums en hoorns. Groepjes Soefi’s van het Pure Hart wervelden voorbij met hun tulbanden, of de in het zwart geklede Oudsten der Dagen, of groepjes in oranje jurken gehulde Hare Krisjna’s, zingend en rinkelend, uitgejoeld en met rotte vruchten bekogeld door de omstanders. De Leeuw-Jesajaïsten en de Wolf-Jesajaïsten preekten op de straathoeken en gingen met elkaar op de vuist als ze elkaar tegenkwamen: ze ruzieden over de vraag of het nu de leeuw of de wolf was die samen met het lam zal weiden als het Koninkrijk der Vrede eenmaal is gekomen. Bij die gevechten vlogen bendes plebsratten, zoals de bruine Tex-Mexen, de bleke Boerenpummels, de gele Aziatische Fusions en de Roodzwartianen de gevallen Hare Krisjna’s aan en doorzochten hun gewaden op alles wat waardevol, of zelfs alleen maar draagbaar was.

Toen de optocht naderde, kon Toby de mensen beter zien. De leider had een baard en droeg een kaftan die eruitzag alsof hij in elkaar was genaaid door elfjes die te veel hasj gerookt hadden. Achter hem aan liepen allerlei kinderen, van verschillende lengte en in allerlei kleuren, maar ze droegen allemaal donkere kleren. Ze hielden leien omhoog waarop slogans gekrijt waren: Hoveniers van de Heer voor des Heeren Hof! Eet geen Dood! Dieren R Us! Het leken wel rafelige engelen, of anders kleine zwervers. Na het zingen van de liederen gingen ze over op de slogan: Geen vlees! Geen vlees! Geen vlees! Ze had wel eens van die sekte gehoord: ze schenen ergens een tuin te hebben, op een dak. Een hoopje droge aarde, een paar armetierige goudsbloemen, een onregelmatig rijtje zielige boontjes die in de genadeloze zon hingen te verdrogen.

De optocht hield stil voor GeheimBurgers. Er verzamelde zich een menigte, die aanstalten maakte om te gaan joelen. ‘Vrienden,’ zei de leider tegen de menigte in het algemeen. Het zou vast geen lange preek worden, dacht Toby, want daar zouden de Riolers hem de kans niet voor geven. ‘Lieve vrienden. Mijn naam is Adam Een. Ik was vroeger ook een materialistische, atheïstische vleeseter. Net als jullie dacht ik dat de mens de maat aller dingen was.’

‘Hou je kop, ecogek,’ riep iemand. Adam Een negeerde het. ‘Ik dacht zelfs, lieve vrienden, dat meten de maat aller dingen was! Ja, ik was wetenschapper. Ik studeerde epidemiologie, ik telde zieke en stervende dieren, en ook mensen, alsof zij slechts zandkorrels waren. Ik dacht dat alleen cijfers een waarachtig beeld van de realiteit konden geven. Totdat…’

‘Pleur op, sukkel!’

‘Totdat ik op een dag stond waar jullie nu staan, en ik – ja! – een GeheimBurger verslond, en terwijl ik me te buiten ging aan het vet daarvan zag ik een geweldig Licht. En ik hoorde een geweldige Stem. En die Stem zeide…’

‘Die zei: “Krijg de tering!”’

‘Die zei: spaar uw Medeschepselen! Eet niets wat een gezicht heeft! Dood uw eigen ziel niet! En toen…’

Toby voelde dat de menigte klaarstond om die arme man tegen de grond te werken, samen met de kleine Hovenierskinderen. ‘Ga weg!’ zei ze zo hard ze kon.

Adam Een maakte een hoffelijk buiginkje en glimlachte vriendelijk. ‘Mijn kind,’ zei hij. ‘Heb je enig idee wat je verkoopt? Jij zou toch niet je eigen familieleden willen opeten?’

‘Ja hoor,’ zei Toby. ‘Als ik genoeg honger had. Ga nu alstublieft!’

‘Ik zie dat je een moeilijke tijd achter de rug hebt, mijn kind,’ zei Adam Een. ‘Je hebt een ongevoelige, harde bast gekregen. Maar die harde bast is niet je ware ik. Daarbinnen ligt een warm en gevoelig hart verborgen, en een barmhartige ziel…’

Dat was waar, van die bast, ze wist dat ze harder geworden was. Maar dat was haar verdediging, anders zou ze tot moes gedrukt worden.

‘Valt die klootzak je lastig?’ vroeg Blanco. Hij doemde opeens achter haar op, wat zijn gewoonte was. Hij legde zijn hand op haar heup, en ze zag die hand zonder te kijken: de aderen, de bloedvaten. Het rauwe vlees.

‘Niets aan de hand,’ zei Toby. ‘Hij doet geen kwaad.’

Adam Een maakte geen aanstalten om door te lopen. Hij ging door alsof niemand iets had gezegd. ‘Je verlangt ernaar om iets goeds te doen in deze wereld, mijn kind…’

‘Ik ben uw kind niet,’ zei Toby. Ze was zich er maar al te goed van bewust dat ze niemands kind was, niet meer.

‘Zijn wij niet allen elkaars kinderen?’ zei Adam Een met een treurige blik.

‘Opzouten,’ zei Blanco. ‘Voordat ik je in elkaar ram!’

‘Ga alstublieft weg, voordat u gewond raakt,’ zei Toby zo nadrukkelijk als ze kon. Die man was totaal niet bang. Zachtjes voegde ze eraan toe: ‘Wegwezen! Snel!’

‘Jij bent degene die verwondingen oploopt,’ zegt Adam Een. ‘Je verkoopt hier elke dag het verminkte vlees van de geliefde Schepselen Gods, dat moet jou veel pijn doen. Sluit je bij ons aan, wij zijn je vrienden, we hebben plaats voor jou.’

‘Blijf met je vieze poten van mijn personeel af, gestoorde viezerik!’ schreeuwde Blanco.

Adam Een negeerde hem. ‘Val ik jou lastig, mijn kind? Ik raak je met geen vinger aan…’

Blanco kwam achter de balie vandaan en haalde uit, maar Adam Een scheen wel aan zulke aanvallen gewend te zijn: hij deed een stap opzij, waardoor Blanco naar voren schoot en in de groep met zingende kinderen terechtkwam, waarbij hij sommige kinderen omverduwde en daarna zelf op de grond viel. Een Boerenpummel van een jaar of vijftien sloeg hem met een lege fles op z’n hoofd – Blanco was bepaald niet populair in de buurt – waarna hij bloedend op de grond in elkaar zakte.

Toby rende om de balie heen. Haar eerste ingeving was om hem overeind te helpen, want ze zou later flink in de problemen raken als ze dat niet deed. Een paar Roodzwartiaanse plebsratten sloegen hem bont en blauw en twee Aziatische Fusions trokken zijn schoenen uit. De mensen kwamen dichter om hem heen staan, maar hij probeerde overeind te komen. Waar waren zijn twee bodyguards? Nergens te bekennen.

Toby voelde een vreemde opwinding. Opeens gaf ze Blanco een schop tegen zijn hoofd. Ze deed het zonder erbij na te denken. Ze merkte dat ze haar tanden optrok en gromde als een hond. Toen haar voet zijn hoofd raakte, leek het alsof ze een in een handdoek gewikkelde steen raakte. Op hetzelfde moment drong het tot haar door dat ze helemaal fout zat. Hoe had ze zo stom kunnen zijn?

‘Kom maar mee, lieve kind,’ zei Adam Een terwijl hij haar bij haar arm pakte. ‘Dat lijkt me beter. Je bent je baan nu toch kwijt.’

Blanco’s twee kleerkasten waren inmiddels terug en begonnen de plebsratten weg te meppen. Blanco was erg verdwaasd, maar hij had zijn ogen open en hij keek naar Toby. Het was een pijnlijke trap geweest, maar het ergste was dat hij in het openbaar vernederd was. Hij had gezichtsverlies geleden. Hij kon elk moment overeind komen en haar tot moes slaan. ‘Teef!’ zei hij hees. ‘Ik snij je tieten eraf!’

Op dat moment zwermden de kinderen om Toby heen. Twee van hen pakten haar handen vast en de anderen vormden een soort erewacht voor en achter haar. ‘Opschieten, opschieten!’ zeiden ze terwijl ze haar meetrokken over straat.

Achter haar klonk gebrul. ‘Kom hier, vuile teef!’

‘Snel, hierheen!’ zei de langste jongen. Met Adam Een in de achterhoede renden ze door de straten van het Riool. Het was net een optocht: iedereen keek naar ze. Het gaf Toby een onwerkelijk, duizelig gevoel, naast de paniek die zich meester van haar begon te maken.

Een eind verderop was het rustiger op straat, er hing niet zo’n doordringende geur en er waren minder dichtgetimmerde winkels. ‘Sneller,’ zei Adam Een. Ze renden een steegje in en sloegen een paar keer een hoek om, waarna het geschreeuw vervaagde.

Ze kwamen bij een oud, negentiende-eeuws fabrieksgebouw van rode baksteen. Aan de voorkant hing een bord waar PACHINKO op stond, met daaronder een kleiner bordje met: STARDUST PERSOONLIJKE MASSAGE, DERDE VERDIEPING, VOOR AL UW VOORKEUREN, NU OOK NASAAL. De kinderen renden om het gebouw heen en klommen de brandtrap op; Toby klom achter ze aan. Ze was buiten adem, maar de kinderen klauterden als apen omhoog. Toen ze op het dak waren, zeiden ze allemaal: ‘Welkom in onze Hof’, en omhelsden haar; ze werd gehuld in de zoetzoute geur van ongewassen kinderen.

Toby kon zich niet herinneren dat ze ooit eerder door een kind was omhelsd. Voor de kinderen was het een formaliteit, iets wat ze ook bij een tante deden, maar het gaf haar een ondefinieerbaar gevoel: zacht, doezelig en intiem. Alsof een konijntje zich tegen je aan nestelt. Maar dan een konijntje van Mars. Toch vond ze het ontroerend: ze was aangeraakt, op een onpersoonlijke maar vriendelijke manier die niets seksueels had. Na het leven dat ze de laatste tijd had geleid, waarin ze alleen door Blanco was aangeraakt, was het geen wonder dat dat nu vreemd voelde.

Er waren ook volwassenen, zij staken hun hand uit om haar te begroeten: de vrouwen droegen donkere, wijde jurken en de mannen overalls. En opeens was Rebecca er: ‘Dus je hebt het gehaald!’ zei ze. ‘Dat zei ik al tegen de anderen! Ik wíst gewoon dat ze je eruit zouden krijgen!’

De Hof was heel anders dan wat Toby op grond van de verhalen had verwacht. Het was helemaal geen modderveld met hier en daar wat rotte groenten, integendeel. Ze keek verrast om zich heen. Het was een prachtige tuin, met allerlei soorten planten en bloemen waarvan ze er vele nog nooit had gezien. Er waren vlinders, en vlakbij klonk het gezoem van bijen. Elk bloemblaadje en elk blad was springlevend en glansde in het bewustzijn van haar aanwezigheid. Zelfs de lucht in de Hof was anders.

Ze huilde van opluchting en dankbaarheid. Het was alsof een grote, goedgunstige hand naar beneden had gereikt, haar had opgetild en haar in veiligheid had gebracht. Later zou ze Adam Een vaak horen spreken over ‘gehuld worden in het Licht van Gods Schepping’, en dat was precies zoals ze zich voelde, ook al wist ze dat toen nog niet.

‘Ik ben zo blij dat je dit besluit hebt genomen, lieve kind,’ zei Adam Een.

Maar Toby had helemaal niet het gevoel dat ze een besluit genomen had. Het was voor haar genomen. Ondanks alles wat er daarna nog ging gebeuren, was dit een moment dat ze nooit zou vergeten.

Die eerste avond werd er een bescheiden feest gevierd ter ere van Toby’s komst. Met veel ceremonieel werd er een pot ingemaakte paarse dingen opengemaakt – haar eerste vlierbessen – en er werd een pot honing tevoorschijn gehaald alsof het de heilige graal was.

Adam Een hield een toespraakje over wonderbaarlijke reddingen. Hij sprak over de bekeerde zondaar, over het verloren schaap – daar had ze in de kerk wel eens over gehoord – maar hij noemde ook allerlei onbekende voorbeelden van reddingen: de overgeplaatste slak, de afgewaaide peer. Daarna aten ze een soort linzenpannenkoek en een gerecht dat Pilars Paddenstoelenpotpourri heette, gevolgd door sneetjes sojabrood met de paarse bessen en de honing.

Na de eerste opwinding voelde Toby zich verward en ongemakkelijk. Hoe was ze hier terechtgekomen, op deze onwaarschijnlijke en tamelijk verontrustende plaats? Wat moest ze tussen deze vriendelijke maar bizarre mensen, met die mesjogge godsdienst van ze, en hun – althans op dit moment – paarse tanden?

10

Toby’s eerste weken bij de Hoveniers stelden haar niet erg gerust. Adam Een gaf haar geen instructies, maar hij hield haar wel in de gaten, waar ze uit opmaakte dat ze hier op proef was. Ze probeerde zich aan te passen, te helpen waar ze kon, maar ze was erg onhandig in het uitvoeren van de dagelijkse klusjes. Ze kon niet de kleine steekjes naaien die Eva Negen – Nuala – graag wilde zien, en toen er een paar keer bloed in de salade was gekomen, had Rebecca tegen haar gezegd dat ze maar geen groente meer moest snijden. ‘Als het eruit moet zien als bietjes, doe ik er wel bietjes in,’ had ze gezegd. Burt – Adam Dertien, die verantwoordelijk was voor de groenten uit de tuin – wilde liever niet meer dat ze onkruid wiedde nadat ze per ongeluk een paar artisjokken omver had geschoffeld. Maar ze mocht de violet-bioletten wel schoonmaken. Dat was een simpel klusje waar geen speciale vaardigheid voor vereist was. Dus dat deed ze.

Adam Een merkte dat ze erg haar best deed. ‘Die bioletten zijn best te doen, hè?’ zei hij op een dag tegen haar. ‘Dat komt ook doordat we strikt vegetarisch eten.’ Toby vroeg zich af wat hij bedoelde, maar toen snapte ze het. Het stonk minder. Naar koeienmest in plaats van hondenpoep.

Het duurde een tijdje voordat ze begreep hoe de hiërarchie van de Hoveniers in elkaar zat. Adam Een benadrukte dat alle Hoveniers op spiritueel niveau gelijk waren, maar dat gold niet voor het materiële niveau: de Adammen en Eva’s hadden een hogere rang, al sloeg hun cijfer niet zozeer op hun status als wel op hun ervaringsniveau. Eigenlijk leek het hier in veel opzichten op een klooster, vond ze. Eerst het kapittel, dan de lekenbroeders. En de lekenzusters natuurlijk. Er was alleen geen celibaat.

Omdat ze gebruikmaakte van de gastvrijheid van de Hoveniers – en dan ook nog onder valse voorwendselen, want ze was geen echte bekeerlinge – had ze het gevoel dat ze iets terug moest doen en dat deed ze door heel hard te werken. Naast het schoonhouden van de bioletten nam ze nog enkele andere taken op zich. Ze zeulde bakken aarde via de brandtrap naar het dak – de Hoveniers hadden een voorraad aarde verzameld van verlaten bouwterreinen en braakliggende percelen – en vermengde die met compost en met het bijproduct van de bioletten. Ze smolt restjes zeep, goot azijn in flessen en maakte etiketten. Ze pakte wormen in voor de biologische ruilbeurs de Levensboom, ze dweilde de vloer van de Ren-voor-je-lichtfitnessruimte, ze veegde de slaaphokjes op de verdieping onder het dak, waar de vrijgezelle leden van de groep sliepen op futons die gevuld waren met gedroogd plantaardig materiaal.

Na een paar maanden stelde Adam Een voor dat ze haar andere talenten ging inzetten. ‘Welke talenten?’ vroeg Toby.

‘Jij hebt toch holistische geneeswijzen gestudeerd?’ vroeg hij. ‘Op Martha Graham?’

‘Ja,’ zei Toby. Het had geen zin om te vragen hoe Adam dat wist. Hij wist gewoon veel.

En dus ging ze kruidenlotions en zalfjes maken. Daar hoefde ze niet veel voor te snijden, en ze kon goed met de vijzel overweg. Kort daarna vroeg Adam Een of ze haar kennis wilde delen met de kinderen, en dus kwamen er elke dag een paar lessen op haar programma te staan.

Inmiddels was ze gewend aan de donkere, juteachtige kleren die de vrouwen droegen. ‘Laat je haar maar lang groeien,’ zei Nuala. ‘Dan zie je er niet zo kaalgeknipt uit. Wij Hoveniersvrouwen dragen het haar graag lang.’ Toen Toby vroeg waarom dat zo was, werd haar te verstaan gegeven dat dat de esthetische voorkeur van God zelf was. Dergelijke zoetsappige maar bazige schijnheiligheid, vooral bij de vrouwen van de sekte, werd Toby soms een beetje te veel.

Zo nu en dan dacht ze erover om te deserteren. Al was het alleen maar vanwege het schaamteloze verlangen naar dierlijk eiwit dat soms de kop opstak. ‘Heb jij nooit zin in een GeheimBurger?’ vroeg ze aan Rebecca. Rebecca was iemand uit haar oude leven, dus zulke dingen kon ze wel met haar bespreken.

‘Ik moet toegeven dat ik daar ook wel eens aan denk,’ zei Rebecca. ‘Volgens mij stoppen ze er iets in, iets verslavends.’

Het eten was best lekker: Rebecca deed haar best om iets lekkers te maken van de beperkte ingrediënten, maar het was wel vaak hetzelfde. Bovendien waren de gebeden saai en was de godsdienst een vreemd samenraapsel; waarom zou je zo precies zijn over allerlei details als je dacht dat iedereen binnenkort toch van de aardbodem zou worden weggevaagd? De Hoveniers waren er namelijk van overtuigd dat er een ramp te gebeuren stond, ook al hadden ze daar volgens Toby geen harde bewijzen voor. Misschien zagen ze het wel aan de ingewanden van vogels.

Het menselijke ras zou massaal uitsterven door overbevolking en verdorvenheid, maar de Hoveniers dachten dat dat niet voor hen zou gelden: zij waren van plan om het hoofd boven de Waterloze Vloed te houden met behulp van het voedsel dat ze hamsterden in de verscholen opslagplaatsen die ze Ararats noemden. Wat de vaartuigen betrof waarmee ze de vloed zouden bevaren: zij waren zelf een Ark, zij zaten vol met verzamelingen van dieren, of althans de namen van die dieren. Ze zouden het overleven en daarna de aarde bevolken. Of iets in die geest.

Toby vroeg aan Rebecca of ze werkelijk geloofde in de rampspoed waar de Hoveniers het over hadden, maar Rebecca liet zich niet uit de tent lokken. ‘Het zijn goede mensen,’ zei ze alleen maar. ‘Wat gaat gebeuren, gebeurt toch wel, dus dan zeg ik: relax.’ En ze gaf Toby een honing-sojadonut.

Goede mensen of niet: Toby dacht niet dat ze het lang zou uithouden bij deze vluchtelingen uit de realiteit. Maar ze kon niet zomaar weglopen. Dat zou wel erg ondankbaar zijn, want die mensen hadden haar wel het leven gered. Ze stelde zich voor dat ze stiekem via de brandtrap zou wegsluipen, langs de slaapverdieping en de Pachinko-tent en de massagesalon op de verdiepingen daaronder, en dan met het donker als dekmantel weglopen en een lift van een zonneauto nemen naar een andere stad, verder naar het noorden. Vliegen kwam niet in aanmerking, dat was veel te duur en bovendien werden vliegtuigen grondig gecontroleerd door het CorpSeCorps. Zelfs als ze het geld ervoor had gehad, kon ze niet met de hogesnelheidstrein, daar werd je legitimatie gecontroleerd en die had ze niet.

Maar afgezien daarvan zou Blanco nog steeds op zoek naar haar zijn in de plebsstraten, hij en die twee kleerkasten van hem. Hij schepte er altijd over op dat geen vrouw ooit bij hem was weggegaan. Vroeg of laat zou hij haar opsporen en het haar betaald zetten. Die trap die ze hem gegeven had, zou haar nog duur komen te staan. Een openbaar aangekondigde groepsverkrachting, of haar hoofd op een staak: zoiets zou nodig zijn om de rekening te vereffenen.

Was het mogelijk dat hij niet wist waar ze was? Nee, de plebsratbendes hadden dat vast opgevangen, zoals ze elk gerucht opvingen, en hadden het nieuwtje aan hem verkocht. Ze was niet meer op straat geweest, maar wat weerhield Blanco ervan om via de brandtrap achter haar aan te komen? Uiteindelijk vertelde ze Adam Een wat haar dwarszat. Hij kende Blanco en hij wist waar hij toe in staat was: hij had hem zelf in actie gezien.

‘Ik wil de Hoveniers niet in gevaar brengen,’ zo bracht Toby het.

‘Lieve kind,’ zei Adam Een, ‘bij ons ben je veilig. Of redelijk veilig.’ Blanco hoorde bij de plebsmaffia van het Riool, zei hij, en de Hoveniers zaten daarnaast, in de Zinkput. ‘Verschillende plebs, verschillende maffia,’ zei hij. ‘Ze komen niet op ons terrein, behalve bij een maffiaoorlog. In elk geval vallen de plebsmaffiabendes onder het CorpSeCorps, en wij hebben gehoord dat dat ons tot verboden terrein heeft verklaard.’

‘Waarom zouden ze die moeite nemen?’ vroeg Toby.

‘Het is slecht voor hun imago als ze iets openrijten dat de naam van God draagt,’ zei Adam Een. ‘De Corporations zouden dat afkeuren, want die staan sterk onder invloed van de Petrobaptisten en de Gekende Vruchten. Ze beweren dat ze de Geest respecteren en voorstander zijn van religieuze tolerantie, zolang de godsdiensten tenminste geen bomaanslagen plegen: ze hebben een aversie tegen het vernielen van persoonlijke eigendommen.’

‘Ze kunnen ons toch onmogelijk áárdig vinden,’ zei Toby.

‘Natuurlijk niet,’ zei Adam Een. ‘Ze zien ons als een stelletje gestoorde fanatiekelingen, voedselextremisten die lelijke kleren dragen en een puriteinse houding hebben tegenover winkelen. Maar wij bezitten niets wat zij willen hebben, dus wij gelden niet als terroristen. Je kunt dus rustig gaan slapen, lieve Toby. De engelen waken over je.’

Rare engelen, dacht Toby. Helemaal geen engelen van licht. Maar ze sliep wel rustiger, op haar matras van ritselende zemelen.

HET FEEST VAN ADAM EN ALLE PRIMATEN

Het feest van Adam en alle Primaten

JAAR TIEN

Over Gods methodologie bij de schepping van de mens

Gesproken door Adam Een

Lieve Medehoveniers op Aarde die Gods Hof is:

Wat heerlijk om jullie allemaal tezamen te zien in onze mooie Dakhof van Eden! Ik heb erg genoten van de prachtige Boom der Schepselen die onze kinderen hebben gemaakt van de plastic voorwerpen die zij hebben verzameld – wat een fijne manier om slechte materialen toch nog op een goede manier aan te wenden! – en ik verheug me op het naderende Vriendschapsmaal, als we bijzondere aandacht schenken aan de koolrapen die we hebben bewaard van de oogst van vorig jaar en die zijn verwerkt in de heerlijke koolraaptaart van Rebecca, om nog maar te zwijgen van de Ingemaakte Paddenstoelenpotpourri, met dank aan Pilar, onze Eva Zes. We vieren ook de promotie van Toby tot volleerd lerares. Door hard werken en grote toewijding heeft Toby ons laten zien dat een mens vele pijnlijke ervaringen en innerlijke drempels kan overwinnen als het licht der Waarheid eenmaal aan hen is geopenbaard. We zijn heel trots op je, Toby.

Met het Feest van Adam en alle Primaten bevestigen wij onze afstamming van de primaten – een bevestiging waarmee wij de toorn over ons hebben afgeroepen van hen die de evolutie zo arrogant blijven ontkennen. Maar het is ook een bevestiging van de Goddelijke Macht die ons heeft geschapen zoals wij zijn, en dat heeft weer de wetenschappelijke dwazen vertoornd die in hun hart zeggen: ‘Er is geen God.’ Zij denken dat ze kunnen bewijzen dat God niet bestaat omdat ze Hem niet in een reageerbuisje kunnen stoppen en Hem niet kunnen wegen en meten. Maar God is pure Geest, dus hoe kan iemand beweren dat het niet-meetbare van het Onmetelijke een bewijs is van het niet-bestaan ervan? God is inderdaad het Niet-Iets, de Niet-Ietsheid, waardoor al het materiële bestaat, want als dat Niet-Iets er niet was, zou het bestaan zó volgepropt zijn met het materiële dat het een niet meer van het ander kon worden onderscheiden. Alleen al het feit dat de dingen in hun eigenheid afzonderlijk van elkaar bestaan, is een bewijs van het Niet-Iets van God.

Waar waren de wetenschappelijke dwazen toen God het fundament der Aarde legde door zijn Geest tussen de ene klomp materie en de andere te plaatsen, en zo het ontstaan van vormen mogelijk te maken? Waar waren zij toen ‘de Morgensterren samen jubelden’? Maar laten we hen vergeven; het is niet onze taak om hen te berispen, maar om ons te bezinnen op ons eigen aardse bestaan in al zijn nederigheid.

God had de Mens kunnen scheppen uit het zuivere Woord, maar Hij heeft niet voor die methode gekozen. Hij had hem ook kunnen vormen uit het stof der Aarde, wat Hij in zekere zin ook heeft gedaan, want wat anders kan bedoeld zijn met ‘stof’ dan de atomen en moleculen, de bouwstenen van al wat stoffelijk is? En daarbij heeft hij ons geschapen door het langdurige en ingewikkelde proces van Natuurlijke en Seksuele Selectie, hetgeen niets meer is dan Zijn vindingrijke manier om de Mens nederigheid in te prenten. Hij maakte ons ‘een weinig minder dan de Engelen’, maar op een andere manier – die wordt bevestigd door de wetenschap – zijn we nauw verwant aan onze medeprimaten, en dat is een feit dat de hooghartigen van deze wereld niet prettig vinden voor hun eigenwaarde. Onze smaken, onze verlangens, onze onbeheersbare emoties: dat is bij alle Primaten hetzelfde! De Zondeval in de oorspronkelijke Hof betekende het einde van het onschuldig uitleven van zulke patronen en impulsen en het begin van een beschaamd bewustzijn daarvan; daarin ligt ons verdriet, onze angst, onze twijfel, onze woede jegens God.

Natuurlijk, ook wij werden – evenals de andere Dieren – gezegend, ons werd opgedragen ons te vermenigvuldigen en de Aarde te bevolken. Maar op wat een vernederende, agressieve en pijnlijke manier vindt dat bevolken dikwijls plaats! Geen wonder dat we worden geboren met een gevoel van schuld en ongenade! Waarom heeft Hij ons niet van pure Geest gemaakt, zoals Hijzelf? Waarom heeft hij ons verankerd in vergankelijke materie, materie die zo jammerlijk veel aan Apen doet denken? Zo luidt de aloude verzuchting.

Welk gebod hebben wij overtreden? Het gebod om het leven van een dier te leiden in al zijn eenvoud, zonder kleren, bij wijze van spreken. Maar wij hunkerden naar de kennis van goed en kwaad en wij verwierven die kennis, en nu oogsten wij storm. In onze pogingen boven onszelf uit te stijgen zijn we inderdaad heel diep gevallen, en we vallen nog dieper, want net zoals de Schepping gaat ook de Zondeval steeds door. Wij vervallen in hebzucht: waarom denken wij dat alles op Aarde ons toebehoort, terwijl wij in werkelijkheid toebehoren aan Alles? Wij hebben het vertrouwen van de dieren beschaamd, en we hebben onze heilige taak van het rentmeesterschap bezoedeld. Gods opdracht om de wereld te bevolken betekende niet dat wij de wereld moesten overbevolken met onszelf, zodat al het andere werd weggevaagd. Hoeveel andere soorten hebben wij reeds uitgeroeid? Voor zoveel gij dit een van deze minsten gedaan hebt, zo hebt gij het Mij ook gedaan. Denk daar alstublieft aan, mijn Vrienden, wanneer je een Worm vertrapt of een Tor geringschat!

Laten we bidden dat we onszelf niet als buitengewoon zullen beschouwen, als de enige in de Schepping met een ziel, want dat is een trotse dwaling; wij mogen ons in onze ijdelheid niet voorstellen dat wij boven al het andere Leven gesteld zijn en dat wij het naar believen en ongestraft mogen vernietigen.

Wij danken U, o Heer, dat Gij ons zo hebt gemaakt dat wij niet alleen herinnerd worden aan ons lang niet Engelachtige wezen, maar ook aan de DNA- en RNA-knopen waarmee wij met onze medeschepselen verbonden zijn.

Laten we zingen.

O, laat mij niet hovaardig zijn

O, laat mij niet hovaardig zijn,

Want ik ben heus niet meer;

Dan de Primaat wiens genen ons

Uw Liefde leerden, Heer.

Uw Dagen zijn miljoenen jaar,

Ondoorgrond’lijk zijn uw wegen,

Gevoel en verstand hebben wij van U

Door DNA gekregen.

De weg van Aap naar Mens is soms

voor ons wat ambigu,

Toch schuilen allen onder Uw

Hemelse Paraplu.

Mochten wij ooit toegeven

Aan gepoch en snoeverij:

Gedenk Australopithecus

Dat dier, dat waren wij!

Agressie, hebzucht, woede,

Behoed ons voor dat kwaad;

En laat ons nooit verloochenen

Ons eigen Primatenzaad.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

11

REN

JAAR VIJFENTWINTIG

Als ik terugdenk aan die avond – de avond waarop de Waterloze Vloed begon – kan ik me eigenlijk niets ongewoons herinneren. Rond zeven uur kreeg ik trek, dus ik haalde een Kickreep uit de minikoelkast en at de helft op. Ik at altijd maar de helft van alles, want met mijn lichaamsbouw kan ik het me niet veroorloven om op te zwellen. Ik vroeg een keer aan Mordis of ik een borstvergroting moest nemen, maar hij zei dat ik bij schemerlicht wel door kon gaan voor een schoolmeisje en dat er enorm veel vraag was naar schoolmeisjes.

Ik deed een paar optrekoefeningen en mijn bekkenbodemoefeningen, en daarna belde Mordis me met de videofoon om te kijken of het wel goed met me ging: hij miste me, want er was niemand die de zaal zo goed plat kon krijgen als ik. ‘Jij laat ze briefjes van duizend dollar schijten, Ren,’ zei hij. Ik blies hem een handkus toe.

‘Hou je je kontje wel in vorm?’ vroeg hij, dus ik hield de videofoon achter me.

‘Oei, dat ziet er lekker uit,’ zei hij. Zelfs als je je lelijk voelde, kon hij je het gevoel geven dat je mooi was.

Daarna keek ik via de video in de Slangenkuil om het dansen en de actie te zien bij de muziek die ik hoorde. Het was raar om te zien dat alles zonder mij gewoon doorging, alsof ik was uitgegumd. Karmozijn was verleidelijk aan het paaldansen en Savona viel voor mij in aan de trapeze. Ze zag er goed uit, groen, glitterend en lenig, en ze had een nieuwe, zilveren MooiHair. Ik wilde er zelf misschien ook zo een, ze waren beter dan pruiken omdat ze nooit afgleden, maar sommige meisjes vonden dat ze naar lamsvlees stonken, vooral als het regende.

Savona was een beetje onhandig. Ze was geen trapezemeisje, meer een paalmeisje, en ze was topzwaar – ze had zichzelf opgeblazen als een strandbal. Als ze naaldhakken droeg en je tegen haar rug blies, zou ze plat op haar gezicht gaan. ‘Als het maar werkt,’ zei ze. ‘En reken maar dat dit werkt, schat.’

Ze hing ondersteboven en deed de split; ik vond het er niet zo overtuigend uitzien, maar de mannen daar beneden waren niet geïnteresseerd in het artistieke gehalte: ze vonden Savona fantastisch, zolang ze maar niet begon te lachen in plaats van te kreunen, of zelfs van de trapeze viel.

Ik verliet de Slangenkuil en zapte langs de andere kamers, maar er was niet veel te beleven. Geen fetisjisten, niemand die een verenpak aan wilde, ingesmeerd wilde worden met pap, met fluwelen touwen wilde worden vastgebonden of een bak wriemelende guppies over zich heen wilde hebben. Alleen maar de dagelijkse sleur.

Daarna belde ik Amanda. We zijn een soort familie van elkaar: toen we klein waren, waren we allebei zwerfpuppy’s. En dat schept een band.

Amanda zat in de woestijn van Wisconsin, waar ze een van de Bioart-installaties in elkaar aan het zetten was voor wat ze zelf haar ‘kunstcapriolen’ noemt. Deze keer was het iets met koeienbotten. In Wisconsin stikt het van de koeienbotten sinds de enorme droogte van tien jaar geleden, toen het goedkoper was om de koeien af te slachten dan ze te verplaatsen, althans de koeien die niet al vanzelf waren doodgegaan. Ze had twee shovels op brandstofcellen en twee illegale Tex-Mex-vluchtelingen ingehuurd, en ze liet de botten met de shovels in een patroon leggen dat zo groot was dat het alleen vanuit de lucht te zien was: het waren enorm grote hoofdletters die samen een woord vormden. Als het af was, ging ze de botten overgieten met stroop en wachten tot ze krioelden van de insecten. Dan maakte ze daar video-opnames van vanuit de lucht en verkocht die aan galerieën. Ze zag graag dingen bewegen en groeien en dan weer verdwijnen.

Amanda kreeg altijd geld voor haar kunstcapriolen. Ze was tamelijk bekend in kunstminnende kringen. Die kringen waren niet erg groot, maar wel erg rijk. Deze keer had ze een deal met een topman van het CorpSeCorps: hij nam haar mee in zijn helikopter voor de video-opnames. ‘Ik heb een hoge piet gestrikt voor een rondje wentelwieken.’ Zo vertelde ze het: we hadden het over de telefoon nooit over CorpSeCorps of helikopters, want ze hadden computers die gesprekken op zulke woorden scanden.

Dat Wisconsin-project maakte deel uit van een serie die Het Levende Woord heette; ze zei voor de grap dat ze was geïnspireerd door de Hoveniers omdat die zo tegen het opschrijven van dingen waren. Ze was begonnen met eenletterwoorden, zoals O en U; daarna tweeletterwoorden, en vervolgens woorden van drie, vier of vijf letters. Nu was ze al bij zes. Die woorden werden geschreven met allerlei materialen, waaronder visafval, door giftig afval gedode vogels, toiletten uit afbraakwijken die ze had gevuld met stookolie en in brand had gestoken.

Haar nieuwe woord was kaputt. Toen ze me dat eerder had verteld, had ze gezegd dat ze er een boodschap mee stuurde.

‘Aan wie?’ had ik gevraagd. ‘Aan de bezoekers van de galerieën? Meneer Rijk en meneer Belangrijk?’

‘Precies,’ had ze geantwoord. ‘En mevrouw Rijk en Belangrijk. Die ook.’

‘Daar krijg je nog problemen mee, Amanda.’

‘Welnee,’ zei ze. ‘Ze snappen het toch niet.’

Het project ging voorspoedig, zei ze: het had geregend en de woestijnbloemen stonden in bloei, er waren veel insecten, dus er zouden er ook veel op de stroop afkomen. Ze had de K al af en ze was nu halverwege de A. Maar de Tex-Mexicanen begonnen zich te vervelen.

‘Dan zijn dat er dus twee,’ zei ik. ‘Ik verveel me ook te pletter, ik wil hier zo snel mogelijk weg.’

‘Drie,’ zei Amanda. ‘Ze zijn met z’n tweeën, die Tex-Mexicanen. Met jou erbij dus drie.’

‘O. Oké. Wat zie je er trouwens goed uit, die kaki outfit staat je mooi.’ Ze was lang en dun, en met die tropenhelm leek ze wel een ontdekkingsreizigster.

‘Je mag er zelf ook wel wezen,’ zei Amanda. ‘Doe je voorzichtig, Ren?’

‘Jij ook. Pas op dat die Tex-Mex-kerels je niet bespringen.’

‘Doen ze niet. Ze denken dat ik gek ben. En gekke vrouwen snijden je lul eraf.’

‘Dat wist ik niet!’ Ik moest lachen. Amanda vond het leuk om me aan het lachen te maken.

‘Hoe zou jij dat ook moeten weten?’ vroeg ze. ‘Jij bent niet gek, jij hebt nog nooit zoiets op de grond zien wriemelen. Slaap lekker.’

‘Jij ook,’ zei ik. Maar ze had al opgehangen.

Ik ben al die heiligendagen kwijt – ik weet niet meer welke het vandaag is – maar ik kan de jaren wel bijhouden. Met mijn oogpotlood heb ik op de muur uitgerekend hoe lang ik Amanda al ken. Op de manier waarop gevangenen dat vroeger deden: vier streepjes en dan als vijfde een schuine erdoorheen.

Het is lang geleden, meer dan vijftien jaar, dat ze bij de Hoveniers kwam. Er zijn zo veel mensen uit mijn vorige leven die daar vandaan komen: Amanda, Bernice, en Zeb; Adam Een, Shackie, Croze, de oude Pilar en Toby natuurlijk. Ik vraag me af wat ze nu van me zouden vinden: van wat ik uiteindelijk voor werk ben gaan doen. Sommigen zouden teleurgesteld zijn, zoals Adam Een. Bernice zou zeggen dat ik een afvallige was en dat ik niet beter verdiende. Lucerne zou me een slet vinden, en dan zou ik ‘soort zoekt soort’ antwoorden. Pilar zou me met een wijze blik aankijken. Shackie en Croze zouden lachen. Toby zou kwaad worden op Schubben. En Zeb? Ik denk dat die me zou proberen te redden omdat hij dat een uitdaging zou vinden.

Amanda weet het al. Zij oordeelt niet. Ze zegt dat je moet verkopen wat je te koop hebt. Je hebt het niet altijd voor het kiezen.

12

Toen Lucerne en Zeb me uit het Exferno haalden om bij de Hoveniers te komen wonen, vond ik dat helemaal niet leuk. Ze lachten veel, maar ik was bang voor ze: ze waren zo bezig met het einde van de wereld, met hun vijanden en met God. En ze hadden het heel vaak over de dood. Bij de Hoveniers was het streng verboden om iets dood te maken, maar van de andere kant zeiden ze wel dat de dood een natuurlijk proces was, en nu ik erover nadenk is dat eigenlijk met elkaar in tegenspraak. Ze vonden het wel prima dat ze later in compost zouden veranderen. De meeste mensen zouden het niet zo’n prettig vooruitzicht vinden om na hun dood opgegeten te worden door een aasgier, maar daar hadden de Hoveniers geen enkele moeite mee. En toen ze steeds maar begonnen over de Waterloze Vloed die iedereen op aarde zou doden, behalve hen misschien, kreeg ik daar nachtmerries van.

De echte Hovenierskinderen werden daar niet bang van. Ze waren niet anders gewend. Ze maakten er zelfs grapjes over, in elk geval de oudere jongens, Shackie en Croze en hun vrienden. ‘We gaan allemaal dooooood,’ zeiden ze dan met een zombiegezicht. ‘Hé, Ren. Wil jij meedoen aan de levenscyclus? Ga maar in die vuilnisbak liggen, dan kun je compost worden.’ ‘Hé, Ren, wil jij een made zijn? Dan mag je aan m’n sneetje likken!’

‘Hou je kop,’ zei Bernice dan. ‘Anders stop ik je zelf nog in die vuilnisbak!’ Bernice kon behoorlijk vals doen en ze stond haar mannetje, dus de kinderen lieten haar meestal wel met rust. Zelfs de jongens. Maar dan stond ik wel weer bij Bernice in het krijt en moest ik doen wat zij zei.

Als Bernice er niet was, zaten Shackie en Croze me vaak te pesten. Slakkenknijpers waren het, torreneters. Ze probeerden je misselijk te krijgen. Het waren lastpakken, dat zei Toby. ‘Daar komen de lastpakken,’ hoorde ik haar vaak tegen Rebecca zeggen.

Shackie was de oudste, het was een lange, magere jongen met de tattoo van een spin op de binnenkant van zijn arm. Die had hij zelf gemaakt met een naald en wat roet van een kaars. Croze was gezetter, hij had een rond hoofd en een ontbrekende voortand die er volgens hem bij een vechtpartij op straat uitgeslagen was. Ze hadden nog een broertje, dat Oates heette. Ze hadden geen ouders meer; hun vader was met Zeb op een speciale adamtocht gegaan waar hij niet van teruggekeerd was; hun moeder was weggegaan en had tegen Adam Een gezegd dat ze de kinderen zou laten halen als ze zich ergens gevestigd had. Maar dat had ze nooit gedaan.

De school van de Hoveniers was in een ander gebouw als dat met de Dakhof. Dat gebouw werd de Wellness-kliniek genoemd, want die had er vroeger gezeten. Er waren nog dozen vol gaasverband over, dat de Hoveniers gebruikten voor hun kunstnijverheidsprojecten. Het rook er naar azijn, want de klaslokalen lagen tegenover de ruimte waar de Hoveniers azijn maakten.

De banken in de Wellness-kliniek waren hard en we zaten in rijtjes. We schreven op leien, die aan het eind van de dag schoon achtergelaten moesten worden, want je mocht van de Hoveniers geen woorden laten slingeren omdat de vijand die dan kon lezen. Papier was trouwens zondig, want het was gemaakt van het vlees van bomen.

We besteedden veel tijd aan het uit het hoofd leren van allerlei dingen die we hardop moesten zingen. De Hoveniersgeschiedenis bijvoorbeeld, die ging zo:

Jaar een, de Hof begint meteen; Jaar twee, alles zit ons mee; Jaar drie, Pilars bijenmagie; Jaar vier, Burt kwam hier; Jaar vijf, we redden Toby’s vege lijf; Jaar zes, Katuro met z’n mes; Jaar zeven, Zeb kwam in ons Hemels leven.

Bij Jaar zeven hoorde ook dat ik hier kwam, en Lucerne, mijn moeder, en het was trouwens helemaal geen hemels leven, maar de Hoveniers wilden graag dat hun versjes rijmden.

Jaar acht, het lot dat Nuala wacht; Jaar negen, Philo’s heil en zegen.

Ik wilde graag dat ik in Jaar tien genoemd werd, maar dat ging vast niet gebeuren.

De andere dingen die we uit het hoofd moesten leren, waren nog veel moeilijker. Dingen van wiskunde en natuurkunde waren het ergste. Verder moesten we alle heiligendagen uit het hoofd kennen, en voor elke dag was er wel een heilige, soms zelfs meer, en dan had je nog de feestdagen, dus in totaal waren het er meer dan vierhonderd. Plus wat al die heiligen hadden gedaan om heilig te worden. Sommige waren heel gemakkelijk: de heilige Lossi Leshem van de kerkuilen, nou, dat was natuurlijk wel duidelijk. En de heilige Dian Fossey, want dat was zo’n zielig verhaal, en de heilige Shackleton, want dat was zo heldhaftig. Maar sommige waren heel moeilijk. Wie kon de heilige Bashir Allouse nou goed onthouden, of de heilige Crick, of Sint-Podocarp? Ik had Sint-Podocarp altijd fout, want wat was Podocarp nou? Een of andere oude boom, maar het klonk meer als een vis.

We hadden verscheidene docenten: Nuala gaf les aan de kleintjes, ze leidde het Knop en Bloesemkoor en gaf hergebruik van stoffen; Rebecca gaf culinaire kunst, dat was gewoon koken; Surya gaf naailes; Mugi gaf hoofdrekenen; Pilar leerde ons alles over bijen en mycologie; Toby gaf holistische geneeswijzen en plantaardige geneesmiddelen, Burt gaf les in wilde planten en tuinplanten, Philo leerde ons mediteren en Zeb leerde ons alles over de relatie tussen roofdier en prooi, en over de camouflagetechnieken van dieren. Er waren nog een paar docenten: toen we dertien waren, kregen we Katuro voor EHBO, en vertelde vroedvrouw Marushka ons alles over de menselijke voortplanting, terwijl we tot dan toe alleen maar les hadden gehad over kikkerdril. Dat waren ze wel zo’n beetje.

De Hovenierskinderen hadden bijnamen voor alle docenten. Pilar was de Zwam, Zeb was de Kwade Adam, Stuart was de Schroef omdat hij de meubels maakte. Mugi was de Spier, Marushka was het Slijm, Rebecca de Mekker, Burt was de Knar omdat hij kaal was. Toby was de Droge Heks. Heks omdat ze altijd drankjes zat te mengen en in flesjes goot, en Droog omdat ze zo dun en hard was. En om haar te onderscheiden van Nuala, de Natte Heks, die zo genoemd werd vanwege haar vochtige mond en wiebelende kont, en ook omdat je haar zo snel aan het huilen kon krijgen.

Behalve de educatieve versjes hadden de Hovenierskinderen ook een paar gemene rijmpjes, die ze zelf bedacht hadden. Die zongen ze heel zacht. Meestal begonnen Shackleton en Crozier en de oudere jongens ermee, maar iedereen viel in. De ergste ging over Nuala, de Natte Heks:

Natte Heks, Natte Heks,

Vette lekkende Natte Heks,

Verkoop haar aan de slager, die stopt haar in zijn snacks,

dan vreten we haar op, die Dikke Natte Heks!

Vooral het stukje over de slager en die snacks was heel erg, want de Hoveniers vonden elk soort vlees weerzinwekkend. ‘Hou op,’ zei Nuala als we dat zongen, maar dan begon ze te snikken en staken de oudere jongens hun duim op naar elkaar.

Toby, de Droge Heks, konden we nooit aan het huilen krijgen. De jongens zeiden dat ze een taai kreng was, samen met Rebecca was zij het strengst. Rebecca was vrolijk aan de buitenkant, maar je moest haar niet tegen je krijgen. Toby was taai vanbinnen en taai vanbuiten. ‘Waag het niet, Shackleton,’ zei ze vaak, ook al stond ze met haar rug naar de klas. Nuala was te aardig voor ons, maar Toby sprak ons op dingen aan, en we vertrouwden Toby meer, zoals je ook meer vertrouwt op een rots dan op een taart.

13

Ik woonde met Lucerne en Zeb in een gebouw dat vijf straten van de Hof lag. Het heette de Kaasfabriek, want dat was het vroeger geweest, en dat kon je nog vaag ruiken. Later hadden er kunstenaarslofts in gezeten, maar de kunstenaars waren weg, en niemand wist van wie het gebouw nu was. De Hoveniers hadden het overgenomen. Ze woonden graag in huizen waarvoor ze geen huur hoefden te betalen.

Wij hadden een grote ruimte met een paar afgetimmerde hokjes, een voor mij, een voor Lucerne en Zeb, een voor het biolet, en een voor de douche. De gordijnen die voor de hokjes hingen, waren geweven van in repen geknipte plastic zakken en tape, en ze waren absoluut niet geluidsdicht. Dat was niet zo prettig, zeker niet bij het biolet. Volgens de Hoveniers was de spijsvertering heilig en was er niets geks of ergs aan de geuren en geluiden aan het eind van het verteringsproces, maar bij ons thuis waren die eindproducten moeilijk te negeren.

We aten altijd in de grootste kamer, aan een tafel die van een deur was gemaakt. Al onze borden en potten en pannen waren tweedehands – of vergaard, zoals de Hoveniers het noemden – behalve de dikke borden en bekers. Die hadden de Hoveniers gemaakt in hun keramische periode, voordat ze hadden besloten dat de pottenbakkersovens te veel energie verbruikten.

Ik sliep op een futon die was gevuld met zemelen en stro. Er lag een dekbed op van aan elkaar genaaide stukken spijkerbroek en gebruikte badmatten; ik moest elke ochtend als ik opstond meteen mijn bed opmaken, want de Hoveniers hielden van netjes opgemaakte bedden, al waren ze niet zo pietluttig wat betreft de materialen waar de bedden van gemaakt waren. Daarna pakte ik mijn kleren van de spijker aan de muur en trok ze aan. Ik kreeg alleen op de zevende dag schone kleren: de Hoveniers wilden geen water en zeep verspillen aan de was. Mijn kleren waren altijd klam, door de vochtige atmosfeer en omdat de Hoveniers niet aan wasdrogers deden. ‘God heeft de zon niet voor niets gemaakt,’ zei Nuala altijd: volgens haar had Hij die gemaakt om onze kleren te drogen.

Lucerne lag dan altijd nog in bed, want daar was ze het liefst. Toen we nog in HelthWyzer woonden bij mijn echte vader was ze bijna nooit thuis, maar hier ging ze bijna nooit weg, behalve om naar de Dakhof of de Wellness-kliniek te gaan en de andere Hoveniersvrouwen te helpen kliswortel te plukken of van die bobbelige dekbedden te maken of plastic gordijnen te weven of zoiets.

Als ik opstond, was Zeb meestal aan het douchen: We douchen niet elke dag was een van de vele Hoveniersregels die Zeb aan zijn laars lapte. Ons douchewater kwam door de zwaartekracht via een tuinslang uit een regenton, dus er was geen energie voor nodig. Dat was de reden waarom Zeb zich deze uitzondering veroorloofde. Hij zong altijd:

Het kan geen mens iets bomme,

Het kan geen mens iets bomme,

Daarom gaan we potverdomme

Al naar de ratsmodee!

Al zijn doucheliedjes waren zo negatief, maar hij zong ze heel vrolijk, met z’n zware Russische berenstem.

Ik wist niet precies wat ik van Zeb vond. Hij was soms heel angstaanjagend, maar ik vond het ook wel geruststellend dat we zo’n belangrijk persoon in ons gezin hadden. Zeb was een Adam, een belangrijke Adam. Dat kon je goed merken aan de manier waarop anderen naar hem opkeken. Hij was groot en stevig, met een stoere motorrijdersbaard en lang haar, bruin met hier en daar wat grijs, een getaand gezicht en wenkbrauwen die op prikkeldraad leken. Hij zag eruit alsof hij eigenlijk ook nog een zilveren tand en een tatoeage zou moeten hebben, maar die had hij niet. Hij was zo sterk als een uitsmijter en hij had de bijbehorende dreigende maar joviale gezichtsuitdrukking, alsof hij je als het moest de nek zou omdraaien, maar niet voor de lol.

Soms speelde hij domino met me. De Hoveniers waren nogal krenterig met speelgoed (De natuur is onze speeltuin), en het enige speelgoed dat hun goedkeuring kon wegdragen was gemaakt van restjes stof of gebreid van opgespaard touw, dat waren bijvoorbeeld van die gerimpelde ouwemannetjespoppen met hoofden van wilde appeltjes. Maar domino vonden ze goed, want dat hadden ze zelf gemaakt. Als ik won, begon Zeb te lachen en zei: ‘Goed zo, meisje’, en dan werd ik warm vanbinnen, als Oost-Indische kers.

Lucerne zei altijd dat ik aardig tegen hem moest doen, omdat hij als een echte vader voor me was, ook al was hij niet mijn echte vader, en als ik onaardig deed, zou hem dat kwetsen. Maar ze vond het weer niet zo leuk als Zeb aardig tegen mij deed. Dus het was lastig te bedenken hoe ik me moest gedragen.

Als Zeb onder de douche stond te zingen, maakte ik iets te eten – wat droge sojanuggets, of misschien een vegetarische burger die over was van het eten. Lucerne kookte behoorlijk slecht. Daarna ging ik naar school. Meestal had ik dan nog steeds honger, maar op school kregen we tussen de middag te eten. Meestal was het niet geweldig, maar het was in elk geval voedzaam. En zoals Adam Een altijd zei, maakt honger rauwe bonen zoet.

Ik kon me niet herinneren dat ik op de Compound van HelthWyzer ooit honger had gehad. Ik wilde ontzettend graag terug. Ik verlangde naar mijn eigen vader, die vast nog van me hield: als hij wist waar ik was, zou hij me zeker komen halen. Ik wilde weer in mijn eigen huis wonen, met mijn eigen kamer en het bed met de roze gordijnen en mijn kast vol met allerlei kleren. Maar wat ik vooral graag wilde, was dat mijn moeder weer werd zoals vroeger, toen ze met me ging shoppen, of met me ging golfen op de club, of zich liet opknappen in de AnooYoo en zo lekker rook als ze terugkwam. Maar als ik over ons oude leven begon, zei ze alleen maar dat dat nu voorbij was.

Ze had allerlei redenen waarom ze met Zeb was weggelopen en zich bij de Hoveniers had aangesloten. Ze zei dat hun manier van leven het beste was voor de mensheid en ook voor alle andere schepselen op aarde, en dat ze het uit liefde had gedaan, niet alleen voor Zeb, maar ook voor mij, want ze wilde dat het weer goed zou komen met de wereld zodat niet alles wat leefde voorgoed zou uitsterven, en of ik daar dan niet blij van werd?

Zelf maakte ze helemaal niet zo’n blije indruk. Ze zat vaak aan tafel haar haar te borstelen en in ons enige spiegeltje te kijken met een gezicht dat mistroostig, kritisch of misschien treurig was. Ze had lang haar, net als alle Hoveniersvrouwen, en het was een heel gedoe om dat te borstelen, te vlechten en op te steken. Als het tegenzat, moest ze dat allemaal wel vier of vijf keer opnieuw doen.

Als Zeb een of meer dagen weg was, praatte ze nauwelijks tegen me. Of deed ze alsof ik hem ergens had verstopt. ‘Wanneer heb je hem voor het laatst gezien?’ vroeg ze dan. ‘Was hij op school?’ Het leek alsof ze wilde dat ik hem bespioneerde. Maar dan werd ze weer heel verontschuldigend en vroeg ze hoe ik me voelde, alsof ze me iets had misdaan.

Als ik antwoord gaf, luisterde ze nooit. Ze luisterde alleen of ze Zeb hoorde aankomen. Dan werd ze steeds nerveuzer, boos zelfs; ze ijsbeerde door de kamer en keek uit het raam, ze praatte in zichzelf en zei dat hij zo waardeloos tegen haar deed, maar als hij dan uiteindelijk toch kwam opdagen, vloog ze hem om de hals. Daarna begon ze te zeuren: waar hij had gezeten, bij wie hij was geweest, waarom hij niet eerder terug was gekomen. Hij haalde alleen maar zijn schouders op en zei: ‘Stil maar, schat, ik ben er nu toch, je moet je niet zo druk maken.’

Daarna verdwenen ze achter hun gordijn van plastic zakken en tape, en begon mijn moeder gepijnigde en verachtelijke geluiden te maken die ik heel gênant vond. Dan haatte ik haar, omdat ze geen trots en zelfbeheersing had. Het was alsof ze in haar blootje door het winkelcentrum rende. Waarom verafgoodde ze Zeb zo?

Nu snap ik wel hoe zoiets kan gaan. Je kunt verliefd worden op iedereen: een gek, een crimineel, een nul. Er zijn gewoon geen goede regels.

Wat ik ook zo vreselijk vond bij de Hoveniers waren de kleren. De Hoveniers zelf waren o zo kleurrijk, maar dat gold niet voor hun kleren. Als de natuur zo mooi was, zoals de Adammen en Eva’s beweerden, en als de leliën des velds ons voorbeeld waren, waarom konden wij dan niet wat meer op vlinders lijken in plaats van op parkeerplaatsen? We waren zo grauw, zo lelijk, zo miezerig, zo donker.

De straatkinderen – de plebsratten – waren bepaald niet rijk, maar ze zagen er veel leuker uit. Ik was jaloers op hun glimmende spullen, zoals de roze, paarse of zilveren mobieltjes met videocamera’s die ze als een goochelaar tevoorschijn haalden of weer wegtoverden, en op de Zien/H/ Oortjes die ze in hun oren stopten om naar muziek te luisteren. Ik wilde ook zo kleurrijk en vrij zijn.

We mochten niet met de plebsratten omgaan, en zij deden alsof wij paria’s waren: ze knepen hun neus dicht, schreeuwden naar ons of bekogelden ons met spullen. De Adammen en Eva’s zeiden dat we werden vervolgd vanwege ons geloof, maar dat was eerder vanwege onze kleren: de plebsratten waren erg modebewust en ze droegen de beste kleren die ze konden ruilen of stelen. We konden dus niet met ze omgaan, maar we konden ze wel afluisteren. Zo kwamen we te weten wat zij wisten, we kwamen het te weten alsof ze ons met die kennis besmetten. We staarden naar die verboden wereld alsof we door een hek keken.

Op een dag vond ik een prachtige camerafoon, hij lag zomaar op de stoep. Hij zat onder de modder en hij gaf geen signaal, maar ik nam hem toch mee naar huis, waar de Eva’s me ermee betrapten. ‘Je weet toch wel beter!’ zeiden ze. ‘Zo’n ding kan je beschadigen! Het kan je hersens verbranden! Je mag er niet eens naar kijken, want als jij hem ziet, ziet hij jou ook.’

14

Ik ontmoette Amanda in Jaar tien, toen ik tien jaar was: ik was altijd even oud als het jaartal, dus het was gemakkelijk te onthouden wanneer het was.

Die dag was Sint-Farley van de Wolven – een vergaardag voor de Jonge Bioniers: dan moesten we een suffe groene doek om onze hals knopen en uit vergaren gaan voor de recyclekunst van de Hoveniers. Soms verzamelden we zeepjes en gingen we met een rieten mandje de dure hotels en restaurants af, want die gooiden bakken vol zeepjes weg. De beste hotels stonden in de rijke plebsbuurten: Fernside, Golfgreens en, de allerduurste: SolarSpace. We gingen daar meestal liftend naartoe, ook al was dat verboden. Zo waren de Hoveniers: ze droegen je iets op, en dan verboden ze de gemakkelijkste manier om dat uit te voeren.

Rozenzeep was het beste. Bernice en ik namen daar vaak wat van mee naar huis en ik bewaarde altijd een stuk in mijn kussensloop, tegen de schimmelige geur van het klamme dekbed. De rest van de stukjes zeep gaven we aan de Hoveniers, die ze op het dak in de zwarte kookpotten op zonne-energie tot een zachte smurrie kookten, lieten afkoelen en daarna in stukken sneden. De Hoveniers gebruikten veel zeep, want ze waren erg bang voor bacteriën, maar ze hielden ook stukken zeep apart. Die werden in bladeren verpakt, er werden gevlochten grashalmen omheen gewikkeld, en dan werden ze verkocht aan de toeristen en de pottenkijkers op de ruilbeurs de Levensboom, net als de zakken met wormen, de biologische knollen en courgettes en de andere groenten die de Hoveniers over hadden.

Het was geen zeepdag die dag, maar een azijndag. We schuimden de achteringangen van de bars en nachtclubs en stripteasetenten af op zoek naar restjes wijn; die goten we over in onze geëmailleerde Jonge Bionier-emmers. Daarna zeulden we de emmers naar het gebouw van de Wellness-kliniek, waar de wijn in de Azijnkamer werd overgedaan in grote tonnen waarin het moest fermenteren tot azijn, die de Hoveniers gebruikten om mee schoon te maken. Er werd ook wat in de flesjes gegoten die we hadden vergaard; de Hoveniers plakten er etiketten op en de flesjes werden samen met de zeep verkocht op de ruilbeurs.

Het was de bedoeling dat we allerlei nuttige dingen leerden van ons Jonge Bionierswerk. Bijvoorbeeld: niets mag zomaar worden weggegooid, zelfs geen wijn uit zondige gelegenheden. Vuilnis of afval bestond niet, er waren alleen maar spullen waarvoor nog geen nuttige bestemming gevonden was. En het belangrijkste was dat iedereen, inclusief de kinderen, een bijdrage moest leveren aan de gemeenschap.

Shackie en Croze en de oudere jongens dronken de restjes wijn soms op in plaats van ze in de emmer te gieten. Als ze te veel gedronken hadden, vielen ze neer of moesten ze kotsen, of dan gingen ze vechten met de plebsratten en gooiden stenen naar de dronkenlappen. Als wraak pisten de dronkenlappen in de lege flessen om ons voor de gek te houden. Ik heb zelf nooit van die pis gedronken: je moest gewoon even aan de fles ruiken. Maar sommige kinderen hadden hun reuk verpest door peuken van sigaretten of sigaren op te roken, of zelfs wiet als ze dat konden krijgen: zij dronken dan wel uit zo’n fles pis en spuugden het vloekend uit. Of misschien dronken zulke kinderen er wel expres van zodat ze eens even lekker konden vloeken, wat bij de Hoveniers verboden was.

Zodra ze uit het zicht van de Hof waren, pakten Shackie en Croze en de andere jongens hun Jonge Bionier-halsdoeken en deden ze om hun hoofd, net als de Aziatische Fusions. Zij wilden ook graag een straatbende zijn, ze hadden zelfs een wachtwoord. Ze zeiden ‘bio’ en dan moest de ander ‘bende’ zeggen. Biobende dus. Dat ‘bio’ was vanwege het groene gehalte van de Hoveniers, en ‘bende’ omdat ze een straatbende wilden zijn. Het was zogenaamd een geheim wachtwoord, maar wij kenden het allemaal. Bernice zei dat ze zich beter ‘rotbende’ konden noemen omdat ze een stelletje rotjongens waren.

‘Heel grappig, Bernice,’ zei Crozier. ‘Trouwens, jij bent echt lelijk.’

We moesten altijd in groepjes uit vergaren gaan, zodat we ons konden verdedigen tegen de plebsbendes of de zuiplappen die onze emmers wilden afpakken om de wijn op te drinken, of tegen de kinderlokkers die ons wilden verkopen op de kinderseksmarkt. Maar meestal splitsten we ons op in groepjes van twee of drie omdat we het gebied dan sneller konden afstropen.

Op zekere dag was ik met Bernice op pad toen we ruzie kregen. We kibbelden voortdurend met elkaar, wat ik opvatte als een teken van vriendschap omdat we het altijd ook weer goedmaakten, hoe hevig de ruzie ook was. De band die we hadden was niet zo hard als bot, maar flexibel als kraakbeen. Waarschijnlijk voelden we ons allebei onzeker tussen de Hovenierskinderen en waren we bang dat we zonder elkaar helemaal alleen zouden zijn.

Deze keer ging de ruzie over een portemonneetje met kraaltjes en een zeester erop die we uit een berg vuilnis hadden opgevist. We waren gek op zulke vondsten, naar zulke dingen waren we altijd op zoek. De plebslanders gooiden altijd erg veel weg, volgens de Adammen en Eva’s kwam dat doordat ze een korte aandachtsboog en geen normen en waarden hadden.

‘Ik zag die het eerst,’ zei ik.

‘De vorige keer ook al,’ zei Bernice.

‘Nou en? Ik zag ’m nog steeds het eerst!’

‘Je moeder is een slet,’ zei Bernice. Dat was erg gemeen van haar, want ik vond dat zelf ook, en dat wist Bernice best.

‘Die van jou is een vegatrut,’ zei ik. ‘Vega’ zou eigenlijk geen scheldwoord moeten zijn onder de Hoveniers, maar dat was het wel. ‘Veena de Vegatrut,’ voegde ik er nog aan toe.

‘Vleesbek!’ zei Bernice. Ze had het portemonneetje en ze wilde het niet aan mij geven.

‘Oké!’ zei ik. Ik draaide me om en liep weg. Ik bleef nog wat rondhangen, maar ik keek niet om, en Bernice kwam niet achter me aan.

Toen dit gebeurde, waren we in het winkelcentrum, de Apple Corners. Dat was de officiële naam voor onze plebs, maar iedereen noemde het de Zinkput, omdat mensen hier spoorloos verdwenen. De andere Hovenierskinderen en ik liepen vaak door het winkelcentrum, gewoon om een beetje te kijken.

Net zoals alles in onze plebs was ook het winkelcentrum ooit veel chiquer geweest. De fontein was kapot en lag vol bierblikjes, de vaste plantenbakken zaten vol lege ZizzyFruit-blikjes, peuken en condooms die (volgens Nuala) onder de woekerende ziektekiemen zaten. Er was een hokje met een holospinner die vroeger zonnen, manen, zeldzame dieren en jouw beeld tevoorschijn toverde als je er geld in gooide, maar die een tijd geleden vernield was en er nu leegogig bij stond. Soms gingen we erin zitten en trokken het mottige gordijntje met de sterren erop dicht en lazen wat de plebsratten op de muren hadden geschreven. MONICA ZUIGT. DARF OOK, MAAR BTR. HOEVEEL? GRATIS VOOR JOU, SCHTJE, BRAD KGA JE KILLEN. Die plebsratten durfden alles, die schreven zomaar alles op. Het kon ze niets schelen wie het las.

De plebsratten uit de Zinkput zaten vaak hasj te roken in de holospinner – het hele hokje rook ernaar – en ze hadden er ook seks: dat zag je aan de condooms en soms aan de slipjes die er lagen. Hovenierskinderen mochten dat allemaal niet: hallucinogene middelen waren uitsluitend bestemd voor religieuze doeleinden en aan seks mochten alleen diegenen doen die groene bladeren hadden uitgewisseld en over het kampvuur waren gesprongen, maar de oudere Hovenierskinderen zeiden dat ze het allebei toch deden.

De winkels die nog niet dichtgetimmerd waren, hadden namen als Tinsel, Wild Side en Bong; het waren twintigdollarwinkels waar je veren hoeden kon kopen, of bodypaint en T-shirts met draken en schedels en gemene teksten. En verder Kickrepen, kauwgum waar je een glow-in-the-darktong van kreeg, asbakken in de vorm van rode lippen met de tekst PIJPEN HIER, en etstattoos waar volgens de Eva’s je huid van doorbrandde tot aan je aderen. Ze verkochten dure spullen die volgens Shackie waren gejat uit de SolarSpace-boetieks.

Ordinaire troep, zouden de Eva’s zeggen. Als je dan toch je ziel en zaligheid verkoopt, vraag er dan in elk geval een hogere prijs voor! Bernice en ik trokken ons daar niets van aan. Onze ziel en zaligheid kon ons gestolen worden. We tuurden door de etalageruiten, giechelig van verlangen. Wat zou jij kopen? vroegen we dan aan elkaar. Die toverstaf met LED-lampjes? Kinderachtig! Die video van Blood and Roses? Getver, dat is voor jongens! Of die echte opplakborsten, met gevoelige tepels? Ren, doe effe normaal!

Nadat Bernice die dag was vertrokken, wist ik niet goed wat ik moest doen. Misschien moest ik maar teruggaan, want ik voelde me niet veilig in m’n eentje. Toen zag ik Amanda, bij een paar Tex-Mex-plebsmeisjes aan de andere kant van het winkelcentrum. Ik kende ze wel van gezicht, maar ik wist niet dat Amanda met ze omging.

Die meisjes droegen het soort kleren dat ze meestal dragen: minirokjes en glittertopjes, een roze boa om hun hals, zilveren handschoenen en plastic vlinderknipjes in hun haar. Ze hadden Zien/H/Oortjes, felgekleurde mobieltjes en kwalarmbanden, en ze liepen enorm te pronken. Ze luisterden naar hetzelfde liedje op hun Zien/H/Oortjes en ze dansten op de muziek, draaiden met hun billen en duwden hun borst vooruit. Ze keken alsof ze alles hadden wat er in alle winkels te koop was en er niets meer aan vonden. Ik was ontzettend jaloers op ze. Ik stond maar naar ze te kijken en jaloers te zijn.

Amanda stond ook te dansen, maar zij was beter. Na een tijdje stopte ze en ging een eindje verderop staan om een sms te sturen met haar paarse telefoon. Toen keek ze naar mij, lachte naar me en wenkte me met haar zilveren vingers. Kom hier, betekende dat.

Ik keek om me heen om te kijken of niemand me zag. Toen stak ik de winkelstraat over.

15

‘Wil je mijn kwalarmband zien?’ vroeg Amanda toen ik bij haar was. Ik zag er in haar ogen vast heel zielig uit, met mijn weeshuisachtige kleren en mijn kale vingers. Ze hield haar pols omhoog: daar waren de miniatuurkwallen, die zich openden en sloten als zwemmende bloemen. Ze zagen er prachtig uit.

‘Hoe kom je daaraan?’ vroeg ik. Ik wist bijna niet wat ik moest zeggen.

‘Gepikt,’ zei Amanda. Zo kwamen de plebsmeisjes meestal aan hun spullen.

‘Hoe blijven ze leven?’

Ze wees op het zilveren sluitinkje van de armband. ‘Dat is een airator,’ zei ze. ‘Die pompt er zuurstof in. Je moet er twee keer per week voer bij doen.’

‘En als je dat vergeet?’

‘Dan eten ze elkaar op,’ zei Amanda. Ze glimlachte even. ‘Sommige kinderen doen dat expres, die geven ze geen voer. Dan krijg je een miniatuuroorlog tot er maar één kwalletje over is, en die gaat uiteindelijk ook dood.’

‘Wat afschuwelijk,’ zei ik.

Amanda bleef glimlachen. ‘Ja, hè?’ zei ze. ‘Daarom doen ze het ook.’

‘Ze zijn echt prachtig,’ zei ik zo gewoon mogelijk. Ik wilde haar een plezier doen, maar ik wist niet of ze afschuwelijk goed of slecht vond.

‘Neem hem maar,’ zei Amanda. Ze stak haar pols naar me toe. ‘Ik pik er nog wel een.’

Ik wilde die armband ontzettend graag hebben, maar ik zou niet weten hoe ik de kwallen moest voeren, en als ik ze niet voerde, zouden ze doodgaan. En de armband kon ook ontdekt worden, hoe goed ik hem ook zou verbergen, en dan zat ik goed in de problemen. ‘Dat kan niet,’ zei ik, en ik deed een stap naar achteren.

‘Jij bent ook een van die lui, hè?’ vroeg Amanda. Ze zei het niet spottend, ze leek echt nieuwsgierig. ‘Die Vrome Vrekken. Ik heb gehoord dat er zo’n stelletje hier in de buurt woont.’

‘Nee,’ zei ik. ‘Dat is niet zo.’ De leugen stond waarschijnlijk op mijn voorhoofd geschreven. Er waren heel wat armoedige types in de Zinkput, maar die waren niet opzettelijk armoedig, zoals de Hoveniers.

Amanda hield haar hoofd een beetje scheef. ‘Wat gek,’ zei ze. ‘Zo zie je er wel uit.’

‘Ik woon alleen maar bij ze,’ zei ik. ‘Ik logeer daar alleen maar. Eigenlijk ben ik helemaal niet zoals zij.’

‘Tuurlijk niet,’ zei Amanda lachend. Ze klopte me even op mijn arm. ‘Kom eens mee, ik wil je iets laten zien.’

Ze nam me mee naar het steegje dat naar de achterkant van Schubben en Spleten leidde. Wij Hovenierskinderen mochten daar niet komen, maar dat deden we wel, want als je vroeg was, voordat de dronkenlappen er waren, kon je daar veel wijn vinden.

Het was een gevaarlijk steegje. Volgens de Eva’s was Schubben en Spleten een smerige bende. We mochten daar absoluut niet naar binnen gaan, vooral de meisjes niet. CLUB 18+ stond er in neonletters boven de deur, die ’s avonds bewaakt werd door twee grote kerels die altijd een zonnebril droegen, ook in het donker. Een van de oudere Hoveniersmeisjes beweerde dat die mannen tegen haar hadden gezegd: ‘Kom over een jaar maar terug met dat lekkere kontje van je.’ Maar volgens Bernice was ze gewoon aan het opscheppen.

Aan weerszijden van de ingang van Schubben was een oplichtend hologram van mooie meisjes die helemaal bedekt waren met glanzende groene schubben, als een hagedis, behalve op hun haar. Een van hen stond op één been en had het andere been achter haar nek gehaakt. Dat leek me een erg pijnlijke houding, maar het meisje op het hologram lachte.

Groeiden die schubben op hun huid of waren ze erop geplakt? Bernice en ik waren het er niet over eens. Ik zei dat ze opgeplakt waren, en Bernice zei dat ze vanzelf groeiden omdat die meisjes geopereerd waren, dat net zoiets was als een borstvergroting. Ik zei tegen Bernice dat dat belachelijk was omdat niemand zo’n operatie wilde. Maar stiekem geloofde ik het wel.

We hadden een keer op klaarlichte dag een meisje met schubben door de straat zien rennen, terwijl een man in een donker pak achter haar aan rende. Ze schitterde enorm door al die glanzende groene schubben; ze had haar schoenen met hoge hakken uitgeschopt en rende op blote voeten tussen de mensen door, totdat ze op een glasscherf stapte en viel. De man haalde haar in, tilde haar op en droeg haar terug naar Schubben terwijl haar groene slangenarmen slap langs haar lijf bungelden. Haar voeten bloedden. Steeds als ik daaraan dacht, ging er een rilling door mijn lijf, alsof ik iemand zag die zich in z’n vinger sneed.

Achter in het steegje, naast Schubben, was een klein, vierkant plaatsje waar de vuilnisbakken stonden: de bakken voor het koolstofafval en de andere. Daarachter was een schutting en aan de andere kant lag een braakliggend terrein waar een gebouw had gestaan dat was afgebrand. Nu was daar alleen nog kale, harde grond met stukken cement, verkoold hout en stukken glas, en alles was overwoekerd met onkruid.

Vaak hingen de plebsratten daar rond; ze kwamen op ons af als we de restjes wijn uit de flessen in onze emmers goten. Dan schreeuwden ze ‘Vrome vrekken, stinken uit hun bekken’; ze pakten onze emmers af en renden ermee weg of gooiden ze over ons leeg. Dat was Bernice een keer overkomen: ze stonk nog dagenlang naar wijn.

Soms gingen we op een excursiedag van school met Zeb naar het braakliggende terrein: dat was wat volgens hem in onze plebs het dichtst in de buurt van een weiland kwam. Als hij erbij was, vielen de plebskinderen ons niet lastig. Het was alsof we onze eigen tijger bij ons hadden: tam voor ons, maar woest tegen alle anderen.

Op een dag vonden we hier een dood meisje. Ze had geen haar en geen kleren, alleen nog wat groene schubben. Opgeplakt, dacht ik. Of zoiets. In elk geval groeiden ze niet uit haar vel. Dus ik had gelijk.

‘Misschien is ze aan het zonnebaden,’ zei een van de oudere jongens, waar de anderen om moesten giechelen.

‘Raak haar niet aan,’ zei Zeb. ‘Heb een beetje respect! We doen de les vandaag wel op de Dakhof.’ Op de volgende excursiedag was het meisje weg.

‘Wedden dat ze al koolie is?’ fluisterde Bernice tegen me. Koolie werd gemaakt van elke soort koolstof – slachtafval, oude groenten, keukenafval van restaurants, zelfs plastic flessen. Dat werd allemaal in een kooliekoker gedaan en dan kwam er olie en water uit, plus alles wat van metaal was. Officieel kon je er geen dode mensen in stoppen, maar daar maakten de kinderen vaak grappen over. Olie, water en knoopjes. Olie, water en gouden vulpennen.

‘Olie, water en groene schubben,’ fluisterde ik tegen Bernice.

Het braakliggende terrein was zo te zien verlaten. Geen dronkaards, plebsratten of dode naakte vrouwen. Amanda nam me mee naar de andere kant, waar een plat stuk beton lag. Er stond een plastic fles limonadesiroop naast.

‘Moet je kijken,’ zei ze. Ze had met de siroop haar naam op het beton geschreven, en de letters waren bedekt met een dikke laag zwarte mieren. Zo kwam ik te weten hoe Amanda heette: ik zag haar naam geschreven in mieren. Amanda Payne.

‘Cool, hè?’ zei ze. ‘Wil jij je naam ook schrijven?’

‘Waarom doe je dat?’ vroeg ik.

‘Omdat het leuk is. Je schrijft iets en dan eten de mieren je letters op. Dus je verschijnt en dan verdwijn je weer. Op die manier kan niemand je vinden.’

Op de een of andere manier begreep ik dat, al wist ik niet waarom. ‘Waar woon je?’ vroeg ik.

‘O, hier en daar,’ antwoordde Amanda nonchalant. Dat betekende dat ze niet echt ergens woonde, maar in een kraakpand sliep, of erger. ‘Vroeger woonde ik in Texas,’ voegde ze eraan toe.

Dus ze was een Texaanse vluchtelinge. Daar waren er veel van, na de orkanen en de grote droogte die daarop gevolgd was. De meesten waren illegaal. Nu snapte ik wel waarom Amanda zo geïnteresseerd was in verdwijnen.

‘Je mag wel bij mij komen wonen,’ zei ik. Ik was helemaal niet van plan om dat te zeggen, het ging vanzelf.

Op dat ogenblik kroop Bernice door het gat in het hek. Ze had spijt en was teruggekomen om me op te halen, maar nu wilde ik niet meer.

‘Ren! Wat doe je!’ riep ze. Ze beende over het terrein naar me toe op die doelbewuste manier van haar. Ik betrapte mezelf op de gedachte dat ze grote voeten had, dat haar lichaam te vierkant en haar neus te klein was. En dat haar hals wat langer en dunner zou moeten zijn, zoals die van Amanda.

‘Dat is zeker een vriendin van je,’ zei Amanda glimlachend. Ik wilde het ontkennen, maar ik was niet dapper genoeg voor zo veel verraad.

Bernice kwam met een rood gezicht bij ons. Ze werd altijd rood als ze kwaad was. ‘Kom mee, Ren,’ zei ze. ‘Je mag niet met haar praten.’ Toen zag ze de kwalarmband van Amanda en ik zag aan haar gezicht dat ze die net zo graag wilde als ik. ‘Jij bent slecht,’ zei ze tegen Amanda. ‘Plebsrat!’ Ze haakte haar arm in de mijne.

‘Dit is Amanda,’ zei ik. ‘Ze komt bij ons wonen.’

Ik dacht dat Bernice nu wel een van haar woedeaanvallen zou krijgen. Maar ik keek haar met mijn keiharde blik aan, een blik die zei dat ik niet van plan was om op te geven. Als ze te ver zou gaan, liep ze de kans dat ze ten overstaan van een vreemde af zou gaan, dus ze keek me alleen maar zwijgend en berekenend aan. ‘Oké,’ zei ze. ‘Dan kan ze mooi helpen met de emmers wijn dragen.’

‘Amanda kan heel goed dingen stelen,’ zei ik tegen Bernice toen we terugliepen naar de Wellness-kliniek. Ik bedoelde het als verzoeningspoging, maar Bernice gromde alleen maar.

16

Ik begreep wel dat ik Amanda niet zomaar als een zwerfkatje mee naar huis kon nemen. Lucerne zou tegen me zeggen dat ik haar moest wegsturen, want Amanda was een plebsrat en Lucerne had de pest aan plebsratten. Volgens haar waren dat verpeste kinderen, allemaal dieven en leugenaars, en als een kind eenmaal verpest was, dan kon je het net als een wilde hond nooit meer africhten of vertrouwen. Ze was al bang om de straat over te steken van het ene Hoveniershuis naar het andere vanwege de plebsratten die je konden belagen en ervandoor konden gaan met alles wat ze maar te pakken konden krijgen. Ze had nooit geleerd om een steen op te rapen, terug te slaan, of te gaan gillen. Dat kwam door haar vroegere leven. Ze was een kasplantje, zo noemde Zeb haar. Ik dacht altijd dat dat een compliment was, vanwege het woord ‘plantje’.

Amanda zou dus weggestuurd worden, tenzij ik eerst toestemming kreeg van Adam Een. Hij vond het geweldig als mensen zich bij de Hoveniers aansloten, vooral kinderen; hij had het er altijd over dat jonge mensen nog zo kneedbaar waren voor de Hoveniers. Als hij zei dat Amanda bij ons moest komen wonen, dan kon Lucerne niet weigeren.

We gingen met z’n drieën op zoek naar Adam Een en vonden hem in de Wellness-kliniek, waar hij hielp met het bottelen van de azijn. Ik vertelde dat ik Amanda had gevonden – vergaard noemde ik het – en dat zij bij ons wilde komen omdat ze het Licht had gezien, en ik vroeg of ze bij ons thuis mocht wonen.

‘Is dat waar, mijn kind?’ vroeg Adam Een aan Amanda. De andere Hoveniers waren opgehouden met hun werk en staarden naar Amanda’s minirok en zilveren vingers.

‘Ja, meneer,’ zei Amanda op respectvolle toon.

‘Ze zal een slechte invloed hebben op Ren,’ zei Nuala, die naar ons toe was gekomen. ‘Ren is heel beïnvloedbaar. Ze kan beter bij Bernice gaan wonen.’

Bernice keek me triomfantelijk aan. Kijk nou wat je hebt gedaan! ‘Dat is goed,’ zei ze neutraal.

‘Nee!’ zei ik. ‘Ik heb haar gevonden!’ Bernice keek me boos aan. Amanda zweeg.

Adam Een keek peinzend naar ons drieën. Hij wist altijd veel. ‘Misschien moet Amanda zelf beslissen,’ zei hij. ‘Als ze eerst eens kennismaakt met jullie gezinnen. Dan kan ze beter een beslissing nemen. Zou dat niet het eerlijkste zijn?’

‘Eerst bij ons,’ zei Bernice.

Bernice woonde in het appartementencomplex Buenavista. De Hoveniers hadden het gebouw niet echt in eigendom, want eigendom was verkeerd, maar ze hadden er wel het beheer over. Op de gevel stond in vervaalde gouden letters: LUXE LOFTS VOOR DE SINGLE VAN NU, maar ik wist dat het daar helemaal niet zo ‘luxe’ was: de douche in het appartement van Bernice was verstopt, de tegeltjes in de keuken waren gebarsten en sommige ontbraken zelfs, als het regende werd het plafond vochtig en de badkamer was glibberig van de schimmel.

We liepen met z’n drieën de lobby in, langs de bewaking; de oudere Hoveniersvrouw die dienst had die dag was druk bezig om een handwerkje van macramé uit de knoop te halen en merkte ons nauwelijks op. We moesten zes trappen op naar de verdieping waar Bernice woonde, want de Hoveniers waren tegen liften, behalve voor ouderen en mensen die slecht ter been waren. In het trapportaal lagen allerlei verboden voorwerpen, zoals injectienaalden, gebruikte condooms, lepels en stompjes kaars. Volgens de Hoveniers kwamen hier ’s nachts plebscriminelen en pooiers die akelige feestjes hielden in het trappenhuis; daar hadden we nooit iets van gemerkt, we hadden alleen een keer Shackie en Croze betrapt die daar met hun vrienden restjes wijn zaten te drinken.

Bernice had zelf een pasje; ze deed de deur open en liet ons binnen. Het appartement rook naar vuile kleren die onder een lekkende gootsteen waren blijven liggen, naar ontstoken kiezen, of vieze luiers. Door die stank heen rook ik nog iets anders: een rijke, vruchtbare, kruidige en aardse geur. Misschien kwam die wel via de luchtkoker uit de paddenstoelenkwekerij van de Hoveniers in de kelder.

Maar de stank leek afkomstig te zijn van de moeder van Bernice, Veena, die op de versleten pluche bank naar de muur zat te staren alsof ze daar wortel geschoten had. Ze had de vormeloze jurk aan die ze altijd droeg, over haar knieën lag een oud, geel babydekentje, haar doffe haar hing slap aan weerszijden van haar ronde, zachte, bleke gezicht en haar handen lagen slap gekromd op haar schoot, alsof haar vingers gebroken waren. Op de grond voor de bank stond een stapel vuile borden. Veena kookte nooit; ze at wat de vader van Bernice haar voorzette, of soms at ze ook dat niet. Maar ze ruimde nooit op. Ze sprak bijna nooit, en ook nu zei ze niets. Ze knipperde even met haar ogen toen we langs haar liepen, dus misschien zag ze ons wel.

‘Wat is er met haar?’ fluisterde Amanda tegen me.

‘Ze ligt Braak,’ fluisterde ik terug.

‘O ja?’ fluisterde Amanda. ‘Ze lijkt wel stoned.’

Volgens mijn moeder was de moeder van Bernice ‘depressief’. Maar mijn moeder was geen echte Hovenier, zoals Bernice me zo vaak onder de neus wreef, want een echte Hovenier zou nooit ‘depressief’ zeggen. De Hoveniers geloofden dat mensen die zich gedroegen zoals Veena een periode van Braakligging doormaakten: ze rustten, ze trokken zich in zichzelf terug om tot spiritueel inzicht te komen en om energie op te doen voor het moment waarop ze zouden opbloeien als knoppen in het voorjaar. Het leek alleen maar alsof ze niets deden. Sommige Hoveniers lagen heel erg lang Braak.

‘Hier woon ik,’ zei Bernice.

‘Waar zou ik dan moeten slapen?’ vroeg Amanda.

We waren net in de kamer van Bernice toen Burt de Knar binnenkwam. ‘Waar is mijn kleine meisje dan?’ riep hij.

‘Niks zeggen,’ zei Bernice. ‘Doe de deur dicht!’ We hoorden Burt door de kamer lopen; toen kwam hij de kamer van Bernice binnen en tilde haar op. Hij hield haar onder haar oksels vast. ‘Waar is mijn kleine meisje dan?’ vroeg hij weer. Ik kromp ineen. Ik had hem dat wel eens eerder zien doen, maar niet bij Bernice. Hij was dol op de oksels van meisjes. Soms deed hij alsof hij je kwam helpen als je in het veldje met bonen slakken moest verplaatsen, maar dan zette hij je klem. En dan kwamen die handen. Het was zo’n eikel.

Bernice keek hem kwaad aan en probeerde zich los te wurmen. ‘Ik ben jouw kleine meisje niet,’ zei ze, wat drie dingen kon betekenen: Ik ben niet klein, of Ik ben niet van jou, of zelfs: Ik ben geen meisje. Maar Burt vatte het op als een grapje.

‘Waar is mijn kleine meisje dan naartoe?’ vroeg hij op smartelijke toon.

‘Zet me neer!’ riep Bernice. Ik had met haar te doen, maar ik was ook blij, want ik hoefde me voor Zeb in elk geval niet zo te schamen, wat ik verder ook van hem vond.

‘Zullen we nu bij jou gaan kijken?’ vroeg Amanda. We liepen samen naar beneden en lieten Bernice achter, roder en bozer dan ooit. Daar had ik een rotgevoel over, maar niet erg genoeg om Amanda op te geven.

Lucerne was niet blij toen ze hoorde dat Amanda bij ons thuis zou komen wonen, maar ik zei tegen haar dat het van Adam Een moest en dat ze er dus niets tegen kon doen. ‘Dan moet ze maar in jouw kamer slapen,’ zei ze boos.

‘Dat vindt ze vast niet erg,’ zei ik. ‘Toch, Amanda?’

‘Nee hoor.’ Amanda kon heel beleefd doen, dan leek het alsof zij degene was die jou een dienst bewees. Lucerne ergerde zich eraan.

‘En ze moet die flitsende kleren uit.’

‘Maar die zijn nog helemaal niet versleten,’ zei ik onnozel. ‘Die kunnen we toch niet zomaar weggooien? Dat zou verspilling zijn!’

‘Dan verkopen we ze wel,’ zei Lucerne nors. ‘We kunnen het geld goed gebruiken.’

‘Dan moet Amanda het geld krijgen,’ zei ik. ‘Want het zijn haar kleren.’

‘Dat hoeft niet, hoor,’ zei Amanda zacht maar uit de hoogte. ‘Ze hebben mij toch niets gekost.’ Daarna gingen we naar mijn hokje en gingen op mijn bed zitten giechelen.

Toen Zeb later die avond thuiskwam, zei hij er eerst niets over. We aten met z’n vieren; Zeb werkte de ovenschotel van sojanuggets en sperziebonen naar binnen en keek naar Amanda, naar haar sierlijke hals en haar zilveren vingers waarmee ze kieskeurig at wat er op haar bord lag. Ze had haar handschoenen nog niet uitgetrokken. Na een tijd zei hij tegen haar: ‘Wat ben jij een geslepen meid, zeg.’ Hij zei het op vriendelijke toon, zoals hij ook ‘goed zo, meisje!’ zei als we aan het dominoën waren.

Lucerne, die hem net voor de tweede keer opschepte, verstijfde; de opscheplepel bleef als een metaaldetector in de lucht hangen. Amanda keek hem met een neutraal gezicht en grote ogen aan. ‘Hoe bedoelt u, meneer?’

Zeb begon te lachen. ‘Jij bent echt heel goed,’ zei hij.

17

Nu Amanda bij ons woonde, was het net alsof ik een zus had, alleen was het nog leuker. Ze had nu Hovenierskleren, dus ze zag er net zo uit als wij, en het duurde niet lang voordat ze ook net zo rook als wij.

In de eerste week liet ik haar alles zien. Ik nam haar mee naar de Azijnkamer en de Naaikamer, en naar de Ren-voor-je-lichtfitnessruimte. Mugi had daar de leiding: we noemden hem altijd Mugi de Spier omdat hij nog maar één spier had. Maar Amanda sloot toch vriendschap met hem. Ze sloot altijd vriendschap met mensen door ze te vragen hoe ze iets moest doen.

Burt de Knar vertelde hoe je de slakken in de Hof moest overplaatsen: je moest ze over de reling gooien, waarna ze zogenaamd wel weg zouden kruipen, al wist ik best dat ze op straat zouden worden verpletterd. Katuro de Tang, die lekkages repareerde en voor de waterleiding en de afvoer zorgde, liet haar zien hoe het sanitair werkte.

Philo de Mist zei niet veel, maar lachte wel veel naar haar. De oudere Hoveniers zeiden dat hij boven de taal was uitgestegen en nu alleen met de Geest reisde, maar volgens Amanda was hij gewoon high. Stuart de Schroef, die meubels maakte van afval, hield niet zo van mensen, maar Amanda mocht hij wel. ‘Dat meisje heeft een goed oog voor hout,’ zei hij.

Amanda hield niet van kleren naaien, maar ze deed alsof dat wel zo was, dus Surya liep met haar weg. Rebecca noemde haar ‘liefje’ en zei dat ze een goede smaak had, en Nuala jubelde over haar zang in het Knop en Bloesemkoor. Zelfs de Droge Heks Toby klaarde op als Amanda eraan kwam. Toby was de hardste dobber, maar Amanda kreeg opeens veel belangstelling voor paddenstoelen en hielp de oude Pilar om bijtjes op de etiketten voor de honingpotten te stempelen, en dat viel wel bij Toby in de smaak, al probeerde ze het niet te laten merken.

‘Waarom ben jij zo’n slijmbal?’ vroeg ik aan Amanda.

‘Zo kom je dingen aan de weet,’ antwoordde ze.

We vertelden elkaar van alles. Ik vertelde over mijn vader en over ons huis in de HelthWyzer, en ook dat mijn moeder er met Zeb vandoor was gegaan.

‘Dan was ze vast smoorverliefd op hem,’ zei Amanda. We lagen ’s avonds vaak te fluisteren in mijn kamertje, waar Zeb en Lucerne zó dichtbij lagen dat we hun seksgeluiden wel moesten horen. Voordat Amanda bij ons woonde, vond ik dat heel gênant, maar nu vond ik het alleen maar grappig omdat Amanda het ook grappig vond.

Amanda vertelde me over de droogte in Texas: dat haar ouders hun Happicuppa-franchisezaak waren kwijtgeraakt en hun huis niet meer konden verkopen omdat niemand het wilde hebben; er was daar helemaal geen werk meer en ze waren in een vluchtelingenkamp terechtgekomen met oude woonwagens en erg veel Tex-Mexicanen. Toen was hun woonwagen vernield door een orkaan en was haar vader omgekomen door een stuk rondvliegend ijzer. Er waren erg veel mensen verdronken, maar haar moeder en zij hadden zich vastgehouden aan een boom en waren gered door een paar mannen in een roeiboot. Dat waren dieven, vertelde Amanda, ze waren op zoek naar spullen om te jatten, maar ze zeiden dat ze Amanda en haar moeder naar een opvangcentrum op het droge zouden brengen in ruil voor iets.

‘Waarvoor dan?’

‘Gewoon, voor iets,’ zei Amanda.

Het opvangcentrum was een voetbalstadion waar tenten in waren opgezet. Daar werd heel veel gehandeld: de mensen deden alles voor twintig dollar, zei Amanda. Haar moeder werd ziek van het drinkwater, maar Amanda niet, want die had frisdrank bemachtigd. En omdat er geen medicijnen waren, stierf haar moeder. ‘Heel veel mensen scheten zich dood,’ zei Amanda. ‘Je had het daar eens moeten ruiken.’

Daarna ging Amanda op de vlucht, want er werden steeds meer mensen ziek en niemand haalde de viezigheid en de vuilnis weg of bracht eten. Ze veranderde haar naam, want ze wilde niet meer naar het voetbalstadion teruggestuurd worden. De vluchtelingen waren verplicht om zich te laten verhuren voor elk soort werk dat hun werd opgedragen. ‘Voor niets gaat de zon op,’ zeiden de mensen. Je moest overal voor betalen, hoe dan ook.

‘Hoe heette je dan eerst?’ vroeg ik.

‘O, ik had een heel ordinaire naam,’ zei Amanda. ‘Barb Jones. Dat was mijn identiteit. Maar die heb ik nu niet meer. Dus nu ben ik onzichtbaar.’ Dat was ook iets wat ik aan haar bewonderde: haar onzichtbaarheid.

Amanda vluchtte naar het noorden, samen met duizenden andere mensen. ‘Ik heb geprobeerd te liften, maar ik kreeg maar één lift, van een vent die zei dat hij kippenboer was,’ zei ze. ‘Hij duwde zijn hand tussen mijn benen; je kunt het gewoon horen aankomen als ze zoiets gaan doen, want dan gaan ze heel raar ademen. Toen heb ik mijn duimen in zijn ogen gedrukt en ben ik ervandoor gegaan.’ Ze zei het alsof het in de Exfernale Wereld de gewoonste zaak van de wereld was om je duim in iemands oog te drukken. Ik zou dat ook best willen leren, maar ik dacht niet dat ik daar het lef voor had.

‘Toen moest ik nog langs de Muur zien te komen,’ zei ze.

‘Welke muur?’

‘Volg je het nieuws niet? De Muur die ze hebben gebouwd om de Tex-vluchtelingen buiten te houden, want het hek was niet voldoende. Er staan daar kerels met sprayguns bij, die muur is van het CorpSeCorps. Maar ze kunnen natuurlijk niet elke centimeter bewaken, en de Tex-Mex-kinderen kennen alle tunnels, die hebben me geholpen.’

‘Ze hadden je wel dood kunnen schieten,’ zei ik. ‘En toen?’

‘Toen ben ik hierheen gekomen. Maar dat duurde wel een tijd, want ik moest onderweg zelf de kost verdienen.’

Als ik zoiets had meegemaakt, was ik in een greppel gaan liggen en had ik mezelf doodgehuild. Maar volgens Amanda kun je altijd iets bereiken als je het maar graag genoeg wilt. Volgens haar is de moed verliezen zonde van je tijd.

Ik vroeg me af of we gedoe zouden krijgen met de andere Hovenierskinderen, want Amanda was natuurlijk wel een plebsrat en ze hoorde bij de vijand. Bernice had natuurlijk de pest aan haar, maar dat durfde ze niet te zeggen omdat iedereen haar zo geweldig vond. Er was bijvoorbeeld geen Hovenierskind dat kon dansen, maar Amanda kende geweldige pasjes; het leek wel alsof haar heupen steeds uit de kom schoten. Als Lucerne en Zeb er niet waren, gaf ze me dansles. We dansten op de muziek uit haar paarse mobieltje, dat ze in ons matras verstopt had; als de kaart op was, jatte ze gewoon een nieuwe. Ze had ook een paar coole plebslandkleren verstopt, dus als ze iets wilde jatten, trok ze die kleren aan en ging ze naar het winkelcentrum van de Zinkput.

Ik merkte dat Shackleton en Crozier en de oudere jongens verliefd op haar waren. Ze was erg mooi, met haar gebronsde huid en haar lange hals en die grote ogen, maar ook als je mooi was riepen die jongens soms wortelzuiger of wandelende kut naar je. Ze hadden heel veel van die gestoorde scheldwoorden voor meisjes.

Maar bij Amanda deden ze dat niet, want ze hadden respect voor haar. Ze had een glasscherf met tape aan de kant waar ze de scherf vasthield, en ze zei dat die scherf haar al een paar keer het leven had gered. Ze liet ons zien hoe je een man een knietje moest geven in zijn kruis, en hem daarna onder zijn kin moest schoppen zodat hij zijn nek brak. Er waren heel veel van zulke trucjes, zei ze, die kon je in geval van nood allemaal gebruiken.

Maar op feestdagen of bij de repetitie van het Knop en Bloesemkoor was niemand zo devoot als zij. Dan leek ze zo onschuldig als een lammetje.

HET FEEST DER ARKEN

Het Feest der Arken

JAAR TIEN

Over de twee Vloeden en de twee Verbonden

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden en Medestervelingen,

Vandaag hebben de Kinderen hun Arkjes gebouwd en ze te water gelaten op de Arboretumkreek met daarin een boodschap voor de kinderen die de Arkjes misschien op het strand vinden, een boodschap over hun respect voor Gods Schepselen. Wat een liefdevolle daad is dat in deze wereld die steeds meer bedreigd wordt! Laten we niet vergeten: door eindeloos klagen wordt de hoop ten grave gedragen.

Vanavond zullen we allen tezamen een speciale feestmaaltijd nuttigen: de heerlijke linzensoep van Rebecca, symbool voor de Eerste Zondvloed, met daarbij Ark van Noach-pasteitjes gevuld met diervormen. In een van de pasteitjes zit een Noach, gemaakt van een knol, en wie die vindt krijgt een speciale prijs: dat leert ons weer om ons voedsel niet haastig op te schrokken.

De prijs is een schilderij gemaakt door Nuala, onze talentvolle Eva Negen, en het stelt de heilige Brandaan de Reiziger voor, die wordt afgebeeld met alle noodzakelijke dingen die wij moeten opslaan in onze Ararat ter voorbereiding op de Waterloze Vloed. In haar kunstwerk heeft Nuala de blikjes sojadientjes en sojanuggets de aandacht geschonken die ze verdienen. Maar laten we niet vergeten om onze Ararats regelmatig te verversen. Want we willen niet in tijden van nood zo’n blikje sojadientjes openmaken en tot de ontdekking komen dat de inhoud bedorven is.

Veena, de gewaardeerde echtgenote van Burt, ligt momenteel Braak en kan niet deelnemen aan dit Feest, maar wij hopen haar binnenkort weer in ons midden te mogen verwelkomen.

Laten we nu onze aandacht richten op het Feest der Arken.

Op deze dag treuren we, maar we verheugen ons ook. We betreuren de dood van alle Schepselen van het land die zijn omgekomen bij de Eerste Zondvloed van uitroeiing – wanneer die dan ook heeft plaatsgevonden – maar we verheugen ons dat de Vissen en Walvissen, de Koralen en Zeeschildpadden, de Dolfijnen en de Zee-egels, alsook de Haaien gespaard mochten blijven, tenzij een verandering in de temperatuur en het zoutgehalte van het zeewater, veroorzaakt door de grote toevloed van zoet water, schade heeft toegebracht aan enkele soorten die wij niet kennen.

We betreuren de slachting die is aangericht onder de Dieren. God was kennelijk bereid om afstand te doen van talloze soorten, zoals we uit fossiele resten kunnen concluderen, maar vele zijn gespaard tot in onze dagen en dat zijn de soorten die Hij opnieuw aan onze zorgen heeft toevertrouwd. Stel dat je een prachtige symfonie hebt gecomponeerd, zou je dan willen dat die werd uitgewist? De aarde en de muziek die zij voortbrengt, dat zijn Gods Scheppingswerken, waar de scheppende kracht van de mens slechts een flauwe afspiegeling van is.

Volgens het Menselijk Woord van God werd de opdracht om de uitverkoren soorten te redden aan Noach gegeven, die symbool staat voor de bewuste mens. Alleen hij werd van tevoren gewaarschuwd; in z’n eentje nam hij het rentmeesterschap van Adam op zich en bewaarde Gods geliefde soorten veilig tot het water van de Vloed verdween en zijn Ark vastliep op de berg Ararat. De geredde dieren werden toen losgelaten op de aarde, alsof het een tweede Schepping was.

Bij de eerste Schepping was alles vreugdevol, maar bij de tweede gelegenheid was de stemming gematigder, want God was niet meer zo verheugd. Hij wist dat er iets heel erg was misgegaan bij zijn laatste experiment, de Mens, maar toen was het al te laat om dat nog te herstellen. ‘Ik zal voortaan de aardbodem niet meer vervloeken om des mensen wil, want het gedichtsel van ’s mensen hart is boos van zijn jeugd aan, en Ik zal voortaan niet meer al het levende slaan, gelijk als Ik gedaan heb,’ zegt God in Zijn Mensentaal in Genesis 8:21.

Jawel, Vrienden: het vervloeken van de aardbodem zou niet opnieuw door God, maar door de mens zelf worden gedaan. Kijk naar de zuidelijke kuststreken van de Middellandse Zee: ooit vruchtbare landbouwgrond, maar nu woestijn. Kijk naar de verwoestingen in het rivierbekken van de Amazone, naar de massale slachting die in de ecosystemen is aangericht, waarvan elk een levende afspiegeling is van Gods onmetelijk oog voor detail… maar dat zijn thema’s voor een andere dag.

Dan zegt God iets gedenkwaardigs. Hij zegt: ‘En uw vrees,’ – dat is de vrees voor de mens – ‘en uw verschrikking zij over al het gedierte der aarde, en over al het gevogelte des hemels; in al wat zich op den aardbodem roert, en in alle vissen der zee; zij zijn in uw hand overgegeven.’ Genesis 9:2. Dat is niet God die de mens zegt dat hij het recht heeft om alle dieren te vernietigen, zoals sommigen beweren. Nee, het is een waarschuwing aan de Schepselen Gods: Wacht u voor de Mens, en voor zijn boze hart.

Dan sluit God een Verbond met Noach en diens zonen, ‘en met alle levende zielen’. Velen herinneren zich het Verbond met Noach, maar vergeten het Verbond met alle levende wezens. God vergeet dat niet. Hij herhaalt de woorden ‘alle vlees’ en ‘alle levende zielen’ meerdere keren om er zeker van te zijn dat ze tot ons doordringen.

Niemand kan een Verbond sluiten met een steen: om een Verbond te sluiten zijn minimaal twee levende en verantwoordelijke partijen nodig. Daarom zijn de dieren geen gevoelloos materiaal, niet zomaar stukken vlees. Nee, ze hebben een levende ziel, anders had God geen Verbond met ze kunnen sluiten. De mensentaal van God bevestigt dat: ‘En waarlijk, vraag toch de beesten,’ zegt Job 12, ‘en elkeen van die zal het u leren; en het gevogelte des hemels, dat zal het u te kennen geven… ook zullen het u de vissen der zee vertellen.’

Laten we vandaag Noach gedenken, de uitverkoren verzorger van de Soorten. Wij, Hoveniers van de Heer, zijn een meervoudige Noach: ook wij zijn geroepen, ook wij zijn gewaarschuwd. Wij bemerken de symptomen van de naderende ramp zoals een arts de pols van een zieke voelt. Wij moeten ons voorbereiden op een tijd waarin zij die het vertrouwen van de dieren hebben beschaamd – ja, die ze hebben weggevaagd van de aarde waarop God ze een plaats gegeven had – zullen worden weggevaagd door de Waterloze Vloed, die zal worden verspreid op de vleugelen van Gods duistere engelen die ’s nachts vliegen, en in vliegtuigen en helikopters en hogesnelheidstreinen, en op vrachtwagens en andere vervoermiddelen.

Maar wij Hoveniers zullen de kennis der Soorten in ons koesteren, evenals hun kostbaarheid in de ogen van God. Wij moeten die onbetaalbare kennis over het oppervlak van het Waterloze Water dragen, alsof wij zelve een Ark waren.

Vrienden, laten we onze Ararats met zorg samenstellen. Laten we ze met vooruitziende blik bevoorraden, en met ingeblikte en gedroogde goederen. Laten we ze goed camoufleren.

Moge God ons bevrijden uit de strik des vogelvangers, en ons dekken met Zijn vlerken, en onder Zijn vleugelen zullen wij betrouwen, zoals wordt gezegd in Psalm 91; en gij zult niet vrezen voor de pestilentie die in de donkerheid wandelt, noch voor het verderf dat op den middag verwoest.

Mag ik u allen herinneren aan het belang van het handenwassen, ten minste zevenmaal daags, en ook na elke ontmoeting met een vreemde. Het is nooit te laat om die essentiële voorzorgsmaatregel te nemen.

Mijd eenieder die niest.

Laten we zingen.

Mijn lichaam is mijn aardse Ark

Mijn lichaam is mijn aardse Ark,

Bestand tegen de Vloed;

In ’t hart houdt het de Schepselen,

En ’t weet dat elk is goed.

’t Is opgebouwd uit gen en cel,

Ontelbare neuronen;

Mijn Ark herbergt de vele eeuwen

Dat Adam lag te dromen.

En als de Rampspoed ooit toeslaat,

Waar zal mijn Ark heen glijden?

Al naar de berg van Ararat

Gods Licht zal mij daar leiden.

Met Schepselen in harmonie

Aan ’t eind van ’t aards bestaan,

Zingt ieder in zijn eigen stem

Des Heeren lof tezaam.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

18

TOBY

SINT-CRICK. JAAR VIJFENTWINTIG

Het dode varken ligt nog steeds in het weiland aan de noordkant. De gieren hebben eraan gezeten, maar kunnen niet door de huid heen komen; ze moeten zich beperken tot de ogen en de tong. Pas als het dier gaat rotten en openbarst, kunnen ze echt toeslaan.

Toby richt haar verrekijker omhoog en kijkt naar de kraaien, die drukte maken in de lucht. Als ze weer naar beneden kijkt, ziet ze twee leeuwammen door de wei lopen. Een mannetje en een vrouwtje; ze lopen alsof ze hier thuis zijn. Bij het varken blijven ze even staan snuffelen. Dan lopen ze door.

Toby kijkt gefascineerd naar ze: ze heeft nog nooit een leeuwam gezien, alleen op foto’s. Verbeeld ik me dat? vraagt ze zich af. Nee, die leeuwammen zijn er echt. Waarschijnlijk komen ze uit een dierentuin en zijn ze in die laatste, wanhopige dagen bevrijd door een fanatieke sekte

Ze zien er helemaal niet gevaarlijk uit, maar dat zijn ze wel. De leeuw-schaapsplice was een initiatief van de Leeuw-Jesajaïsten, die de advent van het Vredig Koninkrijk wilden afdwingen. Ze dachten dat de leeuw en het lam alleen vriendschap konden sluiten zonder dat de een de ander opvrat als ze met elkaar zouden versmelten. Maar het resultaat van die versmelting was bepaald niet vegetarisch.

Toch zien die leeuwammen er best vriendelijk uit, met hun goudbruine krullen en dat krulstaartje. Ze knabbelen aan wat bloemknoppen en kijken niet op, maar toch heeft Toby het gevoel dat ze heel goed weten dat zij hier zit. Dan doet het mannetje zijn bek open, laat zijn lange, scherpe hoektanden zien en brult. Of eigenlijk is het een vreemde combinatie van blaten en brullen. Braten, denkt Toby.

Ze krijgt kippenvel. Wat een akelig idee dat een van die schepsels haar vanuit de struiken zou bespringen. Als ze dan toch verscheurd en opgegeten moet worden, dan maar liever door een conventioneel roofdier. Maar ze zijn wel verbazingwekkend. Ze kijkt naar ze terwijl ze rare capriolen uithalen, de lucht opsnuiven en dan naar de bosrand kuieren en verdwijnen in de gevlekte schaduw.

Wat zou Pilar het leuk gevonden hebben om die dieren te zien, denkt ze. Pilar, en Rebecca, en de kleine Ren. En Adam Een. En Zeb. Die zijn nu allemaal dood.

Hou op, zegt ze tegen zichzelf. Hou daar meteen mee op.

Ze loopt voorzichtig de trap af en gebruikt de steel van de zwabber om haar evenwicht te bewaren. Ze verwacht – nog steeds – dat de liftdeur open zal gaan, de lichten zullen gaan branden, de airconditioning gaat zoemen en er iemand – maar wie? – naar buiten zal komen.

Ze loopt door de lange gang, geluidloos op het tapijt, dat steeds vochtiger wordt, langs de rij spiegels. Er is geen tekort aan spiegels in de Spa: de dames moesten er eerst in het harde licht aan herinnerd worden hoe slecht ze eruitzagen, en konden daarna in zachter licht zien hoe enorm ze zouden opknappen van de kostbare behandelingen die ze hier konden krijgen. Toen ze hier een paar weken alleen was, had ze een paar roze handdoeken over de spiegels gehangen om niet steeds te schrikken van haar spiegelbeeld dat van de ene naar de andere spiegel flitste.

‘Wie woont hier?’ zegt ze hardop. Ik niet, denkt ze. Wat ik hier doe, kun je nauwelijks wonen noemen. Het is eerder sluimeren, als een bacterie in een gletsjer. Wachten tot de tijd voorbijgaat. Meer niet.

De rest van de ochtend zit ze alleen maar in een soort lethargische roes te suffen. Ooit zou ze dat mediteren hebben genoemd, maar daar kun je nu haast niet meer van spreken. Soms wordt ze overmand door een verlammende razernij, en het is nauwelijks te voorspellen wanneer die zal toeslaan. Het begint met ongeloof en eindigt met verdriet, maar tussen die twee fases in trilt haar hele lijf van woede. Woede op wie, of op wat? Woede dat zij het er levend af heeft gebracht? Uit talloos veel miljoenen? Waarom niet iemand die jonger is, iemand met meer optimisme en jongere cellen? Ze zou erop moeten vertrouwen dat ze hier met een bepaalde reden is; om getuige te zijn, om een boodschap over te brengen, om in elk geval nog iets te redden uit het wrak. Ze zou moeten vertrouwen, maar dat kan ze niet.

Het is verkeerd om zo veel tijd te verspillen aan rouwen, zegt ze tegen zichzelf. Rouwen en piekeren. Daar bereik je niets mee.

Op het heetst van de dag doet ze een dutje. Proberen wakker te blijven in dat stoombad is verspilde energie.

Ze slaapt op een massagetafel in een van de hokjes waar de Spa-klanten biologisch-botanische behandelingen kregen. Er zijn roze lakens, roze kussens, en roze dekens – een zachte, poezelige, knuffelige kinderkleur – maar die dekens heeft ze niet nodig, niet met zulk weer.

Ze vindt het nog steeds moeilijk om wakker te worden. Ze moet vechten tegen de lethargie. Het is zo’n sterk verlangen om te gaan slapen. Slapen, slapen en nog eens slapen. Voor altijd. Ze kan niet alleen maar in het heden leven, als een plant. Maar het verleden is een gesloten deur en de toekomst kan ze niet zien. Misschien moet ze gewoon van dag tot dag leven, en van jaar tot jaar, totdat ze verwelkt, krimpt en opdroogt als een oude spin.

Of ze zou een snellere route kunnen nemen. Ze heeft altijd nog de papaver in het rode potje en de dodelijke amaniet, die kleine engelen des doods. Hoe lang nog voordat ze die zal bevrijden, en ze zich op hun witte vleugelen laat meevoeren?

Om zichzelf op te vrolijken maakt ze een pot honing open. Dat is de laatste pot van de honing die ze zo lang geleden, samen met Pilar, heeft verzameld in de Dakhof van Eden. Ze heeft de honing al die jaren bewaard, als een beschermende amulet. Honing bederft niet, zei Pilar, zolang je maar zorgt dat er geen water bij komt: daarom noemden ze het vroeger het voedsel der onsterfelijkheid.

Ze slikt een lepel geurige honing door, daarna nog een. Het was hard werken om die honing te verzamelen: de korven uitroken, de kammen zorgvuldig uithalen, het slingeren. Dat moest heel voorzichtig en tactvol gebeuren. Je moest tegen de bijen praten, je moest ze overhalen, en je moest ze tijdelijk verdrijven met rook; soms staken ze, maar ze herinnert zich het hele gebeuren als puur gelukzalig. Ze weet dat ze zichzelf daarmee voor de gek houdt, maar dat wil ze graag. Ze wil ontzettend graag geloven dat zulke pure vreugde nog steeds mogelijk is.

19

Geleidelijk aan stopte Toby met overwegen of ze bij de Hoveniers weg zou gaan. Ze geloofde niet echt in hun overtuigingen, maar het was ook niet zo dat ze er totaal niet in mee kon gaan. De seizoenen volgden elkaar op – regenachtig, stormachtig, warm en droog, koeler en droog, regenachtig en warm – en de jaren gingen steeds sneller voorbij. Ze was nog geen echte Hovenier, maar ze was ook geen plebslander meer. Ze was noch het een, noch het ander.

Ze waagde zich nu wel op straat, ook al ging ze nooit ver van de Hof vandaan en droeg ze altijd een neuskapje en een zonnehoed met brede rand. Ze had nog steeds nachtmerries over Blanco – van de slangen op zijn armen, de vrouw zonder hoofd die vastgeketend was op zijn rug, zijn blauwgeaderde handen die ogenschijnlijk geen huid hadden en die hij naar haar hals bracht. Zeg dat je van me houdt! Zeg het, teef! Op de ergste momenten met hem, als ze doodsbang was en veel pijn had, stelde ze zich voor dat die handen losraakten van de polsen. Eerst de handen, daarna andere lichaamsdelen. Dat er grijs bloed uit hem gutste. Ze stelde zich voor dat hij in een kooliekoker gestopt werd, levend. Dat waren gewelddadige gedachten en sinds ze bij de Hoveniers was, had ze echt geprobeerd om die uit haar hoofd te zetten. Maar ze kwamen steeds terug. En ze had gehoord van andere mensen die in de slaaphokjes vlak bij het hare sliepen dat ze ‘onrustige signalen’ vertoonde in haar slaap.

Adam Een wist van die signalen af. Ze had zich in de loop der jaren gerealiseerd dat ze hem niet moest onderschatten. Hoewel zijn baard inmiddels een onschuldige, donzig witte kleur had gekregen en zijn blauwe ogen zo rond en onschuldig waren als die van een baby, en hoewel hij een heel vertrouwende en kwetsbare indruk maakte, had Toby het gevoel dat niemand zo veel wilskracht had als hij. Hij zwaaide die niet als een wapen rond, maar liet zich er rustig door meevoeren. Daar kon je niets tegen beginnen: dat zou zijn alsof je je probeerde te verzetten tegen het getijde.

‘Hij zit nu in de Painball,’ zei Adam Een op een mooie Sint-Mendelsdag tegen haar. ‘Misschien komt hij er nooit meer uit. Misschien keert hij daar wel terug naar de elementen.’

Toby’s hart begon sneller te kloppen. ‘Wat heeft hij gedaan?’

‘Een vrouw vermoord,’ zei Adam Een. ‘Een verkeerde. Een Corps-echtgenote die op zoek was naar wat spanning in de plebslanden. Ik wou dat ze dat niet deden. Het CorpSe moest deze keer wel optreden.’

Toby had wel eens over de Painball gehoord. Het was een instelling voor veroordeelde criminelen, politieke en gewone: ze mochten kiezen of ze met een spraygun ter dood werden gebracht of een tijd in de Painball Arena werden opgesloten; dat was geen arena, maar een stuk omheind bos. Daar kreeg je genoeg voedsel voor twee weken en een Painball-geweer waar je verf mee kon schieten, net zoals bij gewoon paintball, maar als je die verf in je ogen kreeg werd je blind, en als je op je huid werd geraakt, kreeg je brandwonden, waardoor je weer een gemakkelijk doelwit was voor de keelafsnijders in het andere team. Want iedereen die de Arena in ging, werd in een van de twee teams geplaatst, het rode of het gouden.

Vrouwen kozen meestal niet voor de Painball, die kozen de sprayguns. Dat gold ook voor de meeste politieke gevangenen. Ze wisten dat ze daar toch geen kans maakten, dus ze wilden liever dat het zo snel mogelijk voorbij was. Dat snapte Toby wel.

Ze hadden de Painball Arena lange tijd stilgehouden, net als de hanengevechten en de Interne Detentiekampen, maar er werd gezegd dat beelden ervan nu werden uitgezonden. Er hingen camera’s in het Painball-bos, verborgen in de bomen en ingebouwd in de rotsen, maar meestal was er nauwelijks iets te zien, afgezien van een arm of een been of een vage schaduw, want de Painballers probeerden begrijpelijkerwijs zo onzichtbaar mogelijk te blijven. Maar zo nu en dan was het raak, precies binnen het bereik van de camera. Als je het een maand lang wist te overleven, was je goed; hield je het langer vol, dan was je erg goed. Er waren mensen die verslaafd raakten aan de adrenaline en er niet uit wilden als hun tijd om was. Zelfs de professionele agenten van het CorpSeCorps waren bang voor mensen die lang in de Painball Arena hadden gezeten.

Sommige teams hingen hun slachtoffers aan een boom, soms werden de lichamen van de tegenstanders verminkt. Ze werden onthoofd, het hart en de nieren werden eruit gesneden. Dat deden ze om het andere team te intimideren. Soms werden lichaamsdelen opgegeten, als er weinig eten was, of alleen maar om te laten zien tot wat voor gruwelen ze in staat waren. Na een tijdje zou je niet alleen een grens passeren, maar zelfs vergeten dat er ooit grenzen waren geweest, dacht Toby. Dan deed je gewoon wat nodig was.

Ze zag in een flits Blanco voor zich, zonder hoofd, op de kop opgehangen. Wat voelde ze daarbij? Plezier? Medelijden? Ze wist het niet.

Ze vroeg of ze een wake mocht doen en deed die op haar knieën, en probeerde haar geest te laten versmelten met een plant vol groene erwten. De ranken, de bloemen, de bladeren, de peulen. Zo groen en vertroostend. Het werkte bijna.

Op een dag vroeg de oude Pilar, Eva Zes, die een gezicht had dat zo verschrompeld was als een walnoot, aan Toby of ze iets over bijen wilde leren. Bijen en paddenstoelen, dat waren Pilars specialiteiten. Toby mocht Pilar wel, ze leek haar aardig en ze had een benijdenswaardige sereenheid. Ze zei dus ja.

‘Goed zo,’ zei Pilar. ‘Je kunt altijd met je zorgen bij de bijen terecht.’ Adam Een was dus niet de enige die Toby’s zorgen had opgemerkt.

Pilar nam haar mee naar de bijenkorven en stelde haar aan de bijen voor. ‘Ze moeten weten dat je een vriendin bent,’ zei ze. ‘Ze kunnen je ruiken. Zorg dat je langzame bewegingen maakt,’ waarschuwde ze toen de bijen als een gouden vacht op Toby’s blote arm zaten. ‘De volgende keer weten ze wie je bent. O ja, en als ze steken moet je niet gaan slaan. Veeg de angel gewoon weg. Maar ze steken alleen als ze bang zijn, want van steken gaan ze dood.’

Pilar had een schat aan bijenwijsheden. Een bij in huis duidt op bezoek van een vreemde, en als je de bij doodmaakt, wordt het geen goed bezoek. Als de bijenhouder sterft, moeten de bijen daarvan op de hoogte worden gebracht, anders zwermen ze uit en vliegen weg. Honing helpt om een open wond te genezen. Een zwerm bijen in mei maakt elke imker blij. Zwermen de bijen in juni uit, dan betekent dit een vette buit. In juli is het veel te laat, geen imker is daarbij gebaat. Wat niet goed is voor de korf, is niet goed voor de bij. ‘Dat is net als bij de Hoveniers, die geven hun leven voor de korf,’ zei Pilar. Toby wist niet of dat een grapje was of niet.

De bijen werden eerst onrustig van Toby, maar na een tijdje accepteerden ze haar. Ze lieten haar de honing uithalen en daarbij werd ze maar twee keer geprikt. ‘De bijen hebben zich vergist,’ zei Pilar. ‘Je moet toestemming vragen aan hun koningin en aan haar uitleggen dat je geen kwaad in de zin hebt.’ Ze zei dat je hardop moest praten omdat de bijen niet goed gedachten kunnen lezen, net zomin als mensen. Dus praatte Toby tegen de bijen, ook al vond ze dat heel gek. Wat zouden de mensen op straat wel denken als ze haar tegen een zwerm bijen zagen praten?

Volgens Pilar verkeerden de bijen overal ter wereld al tientallen jaren in ernstige moeilijkheden. Dat kwam door de pesticiden, of door het warme weer, of door een ziekte, of misschien wel door alles tegelijk, dat wist niemand. Maar met de bijen in de Dakhof ging het uitstekend. Ze floreerden. ‘Ze weten dat er van ze wordt gehouden,’ zei Pilar.

Dat betwijfelde Toby. Ze betwijfelde allerlei dingen. Maar ze hield haar twijfels voor zich, want twijfel was een woord dat de Hoveniers niet vaak gebruikten.

Na een tijd nam Pilar Toby mee naar de vochtige kelders onder de Buenavista-flat en liet haar zien waar de paddenstoelen werden verbouwd. Bijen en paddenstoelen gingen goed samen, zei Pilar: de bijen konden goed overweg met de ongeziene wereld, want ze waren de boodschappers van de dood. Ze noemde dat weetje tussen neus en lippen door, alsof het iets was wat iedereen wist, en Toby deed alsof ze het niet had gehoord. Paddenstoelen waren de bloemen in de tuin van die ongeziene wereld, want de eigenlijke paddenstoelenplant groeide ondergronds. Het deel dat je kon zien, wat de meeste mensen de paddenstoel noemen, was alleen een kortstondige verschijning. Een luchtbloem.

Er waren paddenstoelen om te eten, paddenstoelen voor medicinale doeleinden en paddenstoelen voor visioenen. Die laatste werden alleen gebruikt tijdens retraites of afzonderingsweken, hoewel ze soms ook een gunstig effect hadden bij bepaalde medische aandoeningen en zelfs mensen door hun periode van Braakligging heen konden helpen, als de ziel tot rust kwam om opnieuw vruchtbaar te worden. Pilar zei dat iedereen zo nu en dan een periode van Braakligging doormaakte. Maar het was gevaarlijk om te lang Braak te liggen. ‘Het is net als wanneer je de trap afdaalt,’ zei ze, ‘en nooit meer terug naar boven gaat. Maar de paddenstoelen kunnen je daarbij helpen.’

Er waren drie soorten paddenstoelen, zei Pilar: nooit giftig, voorzichtig gebruiken na advies, en oppassen. Ze moesten allemaal uit het hoofd worden geleerd. Stuifzwammen, alle soorten: nooit giftig. Zwavelkoppen: voorzichtig gebruiken na advies. Alle amanieten, vooral de knolamaniet, ook wel de doodsengel genoemd: oppassen.

‘Zijn die niet heel erg gevaarlijk?’ vroeg Toby.

Pilar knikte. ‘O ja, heel gevaarlijk.’

‘Waarom verbouw je ze dan?’

‘God zou geen giftige paddenstoelen hebben gemaakt als het niet Zijn bedoeling was dat we ze soms zouden gebruiken,’ zei Pilar.

Pilar was zo’n zachtaardige en vriendelijke vrouw dat Toby haar oren bijna niet kon geloven. ‘Je zou er toch niet iemand mee vergiftigen?’ vroeg ze.

Pilar keek haar aan. ‘Je weet maar nooit wanneer dat nodig kan zijn,’ zei ze.

Toby bracht nu al haar vrije tijd door bij Pilar: ze zorgde voor de bijenkorven van de Dakhof van Eden en voor de boekweit en lavendel die op de omliggende daken voor de bijen werden verbouwd. Ze stempelde de etiketten met het kleine bijenstempeltje dat Pilar gebruikte in plaats van letters en zette een deel van de potten in de Ararat die Pilar had gemaakt achter een van de muren in de kelder van de Buenavista. Of ze verzorgde de papaverplanten en haalde het dikke sap uit de zaadhulzen, ze scharrelde rond tussen de paddenstoelenbedden in de Buenavista-kelder, of maakte elixers, geneeskrachtige middeltjes en de honing-rozenzalf voor de verkoop op de biologische ruilbeurs de Levensboom.

Zo verstreek de tijd. Toby hield het niet meer bij. De tijd is niet iets wat voorbijgaat, zei Pilar: het is een zee waar je op drijft.

’s Nachts ademde Toby zichzelf in. Haar nieuwe ik. Haar huid rook naar honing en zout. En naar aarde.

20

Er bleven steeds weer nieuwe mensen bij de Hoveniers komen. Sommigen waren echte bekeerlingen, maar anderen bleven niet lang. Ze waren er een tijdje, droegen dezelfde wijde, verhullende kleren als de anderen, deden de vervelendste huishoudelijke karweitjes en huilden soms, als het vrouwen waren. En ze verdwenen weer. Schaduwmensen waren het, en Adam Een verplaatste ze van de ene schaduw naar de andere. Zoals hij ook met Toby had gedaan.

Dat was tenminste wat Toby veronderstelde: ze had al snel gemerkt dat de Hoveniers persoonlijke vragen niet op prijs stelden. Waar je vandaan kwam, wat je had gedaan, dat was allemaal niet van belang, leek het wel. Alleen het Nu telde. Zeg over je naaste wat je over jezelf gezegd zou willen hebben. Met andere woorden: niets.

Er waren veel dingen waar Toby nog steeds nieuwsgierig naar was. Bijvoorbeeld of Nuala ooit met iemand naar bed was geweest, en zo nee of dat de reden was waarom ze zoveel flirtte. Waar had vroedvrouw Marushka haar vak geleerd? Wat had Adam Een gedaan voordat hij bij de Hoveniers kwam? Was er ooit een Eva Een geweest, of zelfs een mevrouw Adam Een, of kindertjes Adam Een? Als ze te dicht bij een dergelijk onderwerp kwam, kreeg Toby alleen een glimlach te zien, werd er overgegaan op een ander onderwerp, en werd haar aangeraden de oerzonde te vermijden van het verlangen naar te veel kennis, of misschien te veel macht. Want die twee hadden met elkaar te maken, dat wist Toby zelf toch ook?

En dan had je Zeb nog. Adam Zeven. Toby geloofde niet dat Zeb een echte Hovenier was, net zomin als zij. Ze had in de tijd dat ze nog bij GeheimBurgers werkte veel mannen gezien met hetzelfde postuur en dezelfde behaardheid en ze wilde er iets onder verwedden dat hij een of ander spelletje speelde, want hij had een bepaalde alertheid die daarop wees. Wat deed zo’n man op de Dakhof van Eden?

Zeb was soms dagenlang weg, en als hij dan terugkwam droeg hij plebslandkleren: een nepleren zonnemotorjack, een tuiniersoverall of zwarte uitsmijterkleren. In het begin was ze bang dat hij bij Blanco hoorde en haar kwam bespioneren, maar dat was het niet. Kwade Adam noemden de kinderen hem, maar volgens haar was hij behalve een kwaaie kop ook erg slim. Zelfs een beetje te slim om bij dit stelletje lieve maar waanzinnige excentriekelingen te willen horen. En hoe zat het tussen hem en Lucerne? Lucerne was het toonbeeld van een verwende Compound-echtgenote. Ze hoefde maar een nagel te breken of ze begon al te pruilen. Geen logische partner voor een man als Zeb: een echte ijzervreter, een kogelspuwer: zo zou hij genoemd zijn toen Toby klein was, in de tijd waarin kogels nog gemeengoed waren.

Of misschien had het iets met seks te maken, dacht Toby. Een vleselijke fata morgana, een door hormonen ingegeven obsessie. Dat gebeurde met zo veel mensen. Ze kon zich de tijd herinneren dat ze zelf ook deel van zo’n verhaal had kunnen worden, met de juiste man, maar hoe langer ze bij de Hoveniers was, hoe meer die tijd naar de achtergrond verdween.

Ze had de laatste tijd geen seks gehad, maar ze miste het niet: in het Riool had ze veel te veel seks gehad, maar niet van de gewenste soort. Dat ze bevrijd was van Blanco betekende erg veel: ze had geluk gehad dat ze niet tot moes geslagen was en op een braakliggend terrein was gestort.

Er was bij de Hoveniers één incident geweest dat met seks te maken had: de oude Mugi de Spier had haar besprongen in de Ren-voor-je-lichtfitnessruimte in de voormalige feestzaal boven in het appartementengebouw Boulevard. Hij had haar van de loopband getrokken en haar op de grond gegooid; daarna was hij boven op haar gaan liggen en had zijn hand onder haar spijkerrok geduwd, hijgend als een kapotte fietspomp. Maar ze was sterk geworden van al dat sjouwen met aarde en het vele traplopen, en Mugi was niet zo fit als vroeger; ze had hem een stomp met haar elleboog gegeven, hem weggeduwd en hem naar adem happend op de vloer achtergelaten.

Ze had het tegen Pilar gezegd; ze vertelde haar alles waar ze zich over verbaasde. ‘Wat moet ik doen?’ vroeg ze.

‘We doen daar nooit moeilijk over zulke dingen,’ zei Pilar. ‘Mugi doet geen vlieg kwaad. Hij heeft dat wel met meer vrouwen geprobeerd, zelfs met mij, een aantal jaar geleden.’ Ze grinnikte even. ‘De oude Australopithecus kan in ieder van ons de kop opsteken. Vergeef het hem maar. Hij zal het echt niet nog eens proberen.’

Dat was alles, wat seks betrof. Misschien is het wel tijdelijk, dacht Toby. Misschien is het net zoiets als wanneer je arm slaapt. De neurale verbindingen voor mijn seksuele gevoelens zijn tijdelijk geblokkeerd. Maar waarom kan me dat niks schelen?

Het was de middag van Sint-Maria Sibylla Merian van de Metamorfose van Insecten, een gunstige dag, zo werd beweerd, voor het werken met bijen. Toby en Pilar waren de honing aan het uithalen. Ze hadden hun sluierhoeden op en voor de rook gebruikten ze een blaasbalg en een stuk smeulend, verrot hout.

‘Je ouders… leven die nog?’ vroeg Pilar van achter haar sluier.

Toby was verbaasd over die vraag, die zo ongewoon direct was voor een Hovenier. Maar Pilar vroeg zoiets niet zonder goede reden. Toby kon het niet opbrengen om over de dood van haar vader te vertellen, dus ze begon over de mysterieuze ziekte van haar moeder. Ze zei dat het zo vreemd was omdat haar moeder altijd zo gezond had geleefd en altijd erg veel vitaminesupplementen had geslikt.

‘Welke supplementen waren dat precies?’ vroeg Pilar.

‘Ze had een franchisezaak van HelthWyzer, dus die nam ze altijd.’

‘HelthWyzer,’ zei Pilar. ‘Ja, daar hebben we al eens eerder iets over gehoord.’

‘Wat dan?’ vroeg Toby.

‘Iets over die ziekte, in combinatie met supplementen. Geen wonder dat die lui van HelthWyzer je moeder zelf wilden behandelen.’

‘Hoe bedoel je?’ vroeg Toby. Ze kreeg het ineens koud, ook al stond er een warme middagzon.

‘Heb je er wel eens aan gedacht dat je moeder misschien een proefkonijn was?’ vroeg Pilar.

Daar had Toby nog nooit aan gedacht, maar er ging haar ineens een licht op. ‘Ik heb me wel eens iets afgevraagd…’ zei ze. ‘Niet over die pillen, maar… Ik dacht dat die projectontwikkelaar die het land van mijn vader wilde hebben er misschien achter zat. En dat ze daarom iets in ons drinkwater deden.’

‘Dan waren jullie allemaal ziek geworden,’ zei Pilar. ‘Beloof me dat je nooit een pil zult nemen die gemaakt is door een van de Corporations. Je mag ze niet kopen en ook niet van iemand aannemen, wat ze ook zeggen. Ze komen met wetenschappelijke gegevens, met onderzoekers, met artsen, maar dat stelt allemaal niets voor, ze zijn allemaal omgekocht.’

‘Toch niet allemaal!’ zei Toby, die schrok van de felheid van Pilar, die anders altijd zo kalm was.

‘Nee,’ zei Pilar. ‘Niet allemaal. Maar wel iedereen die samenwerkt met de Corporations. En wat de anderen betreft: sommigen zijn heel onverwachts overleden. Er zijn nog steeds artsen die nog een restje medische ethiek hebben…’ Ze zweeg even. ‘Zulke artsen zijn er nog wel. Maar niet bij de Corporations.’

‘Waar dan wel?’ vroeg Toby.

‘Sommigen zijn hier, bij ons,’ zei Pilar. Ze glimlachte. ‘Katuro de Tang was vroeger internist. Nu is hij loodgieter. Surya was oogarts. Stuart was oncoloog en Marushka gynaecoloog.’

‘En de andere artsen? Die niet hier zijn?’

‘Die zijn in veiligheid,’ zei Pilar. ‘Voorlopig. Maar beloof me één ding: die pillen van de Corporations zijn het voedsel van de doden. Niet ons soort doden, maar de slechte soort. De doden die nog leven. We moeten de kinderen leren om die pillen te schuwen, want ze zijn slecht. Dat is geen kwestie van geloof, maar van zekerheid.’

‘Maar hoe weet je dat zo zeker?’ vroeg Toby. ‘De Corporations… daar weet niemand toch iets vanaf? Niemand weet wat ze doen, ze zitten opgesloten in hun Compounds, er komt nooit iets naar buiten…’

‘Dat zou je nog verbazen,’ zei Pilar. ‘Er is geen boot die nooit een lek vertoont. Beloof het.’

Toby beloofde het.

‘Op een dag, als je een Eva bent, dan zul je het beter begrijpen,’ zei Pilar.

‘O, ik word vast nooit een Eva,’ zei Toby luchtig. Pilar glimlachte.

Later die middag, toen Pilar en Toby klaar waren met de honing en Pilar de korf en de koningin bedankte voor de medewerking, kwam Zeb de brandtrap op. Hij droeg een zwart, nepleren jack dat zonnemotorrijders graag dragen. Ze maakten scheuren in die jacks voor de ventilatie, maar hier zaten wel erg veel scheuren in.

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Toby. ‘Kan ik iets doen?’ Zeb hield zijn knoestige handen tegen zijn buik gedrukt en het bloed stroomde tussen zijn vingers door. Ze werd een beetje misselijk. Toch kreeg ze de aandrang om te zeggen dat hij niet op de bijen moest druppen, dus dat zei ze ook.

‘Ik ben gevallen,’ zei Zeb. ‘Ik heb me gesneden aan een stuk glas.’ Hij hijgde.

‘Dat geloof ik niet,’ zei Toby.

‘Dacht ik al.’ Hij grijnsde naar haar. ‘Hier,’ zei hij tegen Pilar. ‘Een cadeautje. GeheimBurger speciaal.’ Hij stak zijn hand in de binnenzak van zijn jack en haalde er een handvol gehakt uit. Even kreeg Toby het afgrijselijke gevoel dat dat zijn eigen vlees was, maar Pilar glimlachte.

‘Bedankt, Zeb,’ zei ze. ‘Op jou kan ik altijd rekenen! Kom, dan helpen we je even. Toby, wil jij aan Rebecca vragen of ze wat schone theedoeken wil brengen? En vraag of Katuro ook komt.’ Ze leek helemaal niet van haar stuk gebracht door al dat bloed.

Hoe oud moet ik worden voordat ik daar zo kalm onder blijf? vroeg Toby zich af. Ze had het gevoel dat ze zelf opengesneden was.

21

Pilar en Toby namen Zeb mee naar de Braakherstelhut in de noordwesthoek van de Dakhof, die werd gebruikt door Hoveniers die een wake hielden of die herstelden van een niet al te ernstige ziekte of een periode van Braakligging. Terwijl Toby en Pilar Zeb hielpen om te gaan liggen, kwam Rebecca met een stapel theedoeken uit het schuurtje dat een eindje verderop op het dak stond. ‘Wie heeft dat gedaan?’ vroeg ze. ‘Dat moet een stuk glas geweest zijn. Een flessengevecht?’

Katuro kwam binnen en trok voorzichtig het jack omhoog tot Zebs buik vrij was; hij wierp een professionele blik op de wond. ‘Op de ribben afgeketst,’ zei hij. ‘Een snijwond, geen steekwond. Gelukkig niet zo diep.’

Pilar gaf het gehakt aan Toby. ‘Dat is voor de maden,’ zei ze. ‘Zou jij dat deze keer kunnen doen?’ Het vlees was zo te ruiken al aan het bederven.

Toby wikkelde het gehakt in een stuk verband van de Wellness-kliniek, net zoals ze Pilar had zien doen, en hing het aan een touwtje aan de dakrand. Over een paar dagen, als de vliegen er eitjes in hadden gelegd en die eitjes uitkwamen, zouden ze het weer ophijsen en de maden oogsten, want in rottend vlees kwamen geheid maden. Pilar had voor noodgevallen altijd een voorraad maden bij de hand, maar Toby had nog nooit gezien dat ze die op een wond aanbracht.

Volgens Pilar was de wondbehandeling met maden al erg oud. De methode werd niet meer toegepast omdat ze, net als behandelingen met bloedzuigers en aderlatingen, ouderwets gevonden werd, maar tijdens de Eerste Wereldoorlog hadden de artsen gemerkt dat wonden veel sneller genazen als er maden op zaten. Ze aten niet alleen het afstervende vlees, maar ze doodden ook de bacteriën die in het necrotische weefsel groeiden, waardoor in veel gevallen koudvuur werd voorkomen.

De maden gaven een prettig gevoel, zei Pilar: ze knabbelden zacht, net als vissen, maar je moest ze heel goed in de gaten houden, want als het afgestorven vlees op was begonnen ze aan het levende vlees, en dat veroorzaakte pijn en bloedingen. Maar verder zorgden ze voor een schone wond die goed genas.

Pilar en Katuro sponsden Zebs wonden af met azijn en wreven er daarna honing op. Zeb bloedde niet meer, maar hij was wel bleek. Toby gaf hem wat sumak te drinken.

Katuro zei dat glasgevechten met de plebslanders altijd veel infecties veroorzaakten, en dat ze dus direct de maden moesten aanbrengen om bloedvergiftiging te voorkomen. Pilar legde met een pincet een paar maden uit haar voorraad in een stuk verband en bracht dat op de wond aan. Als de maden zich eenmaal door het verband hadden geknaagd, zou de wond waarschijnlijk al zo geïnfecteerd zijn dat ze daarop af zouden komen.

‘Er moet iemand op madewacht,’ zei Pilar. ‘Vierentwintig uur per dag. Om te voorkomen dat de maden onze lieve Zeb gaan aanvreten.’

‘Of ik de maden,’ zei Zeb. ‘Landgarnalen. Dezelfde bouw. Gebakken zijn ze heerlijk. En een goede bron van vetten.’ Hij probeerde zich goed te houden, maar hij klonk erg zwak.

Toby nam de eerste vijf uur voor haar rekening. Adam Een had over Zebs ongeluk gehoord en kwam op bezoek. ‘Voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast,’ zei hij vriendelijk.

‘Ja, het waren er gewoon te veel,’ zei Zeb. ‘Ik heb er trouwens nog drie het ziekenhuis in geholpen.’

‘Niet iets om trots op te zijn,’ zei Adam Een. Zeb fronste zijn wenkbrauwen.

‘Het voetvolk gaat te voet,’ zei hij. ‘Daarom draag ik laarzen.’

‘We hebben het er later nog wel over, als je je wat beter voelt,’ zei Adam Een.

‘Ik voel me prima,’ bromde Zeb.

Nuala kwam binnenstormen om het van Toby over te nemen. ‘Heb je al wilg voor hem gemaakt?’ vroeg ze. ‘O, wat heb ik toch een hekel aan die maden! Kom, dan zal ik je kussen even opschudden. Zullen we het windscherm omhoog doen? Dan kan het een beetje doorwaaien! Zeb, is dat wat jij onder Voorkoming Stedelijk Geweld verstaat? Wat ben jij toch ondeugend!’ Ze zat maar te kwebbelen; Toby kreeg zin om haar een schop te geven.

Daarna kwam Lucerne, die de tranen van haar wangen depte. ‘Wat verschrikkelijk! Wat is er gebeurd, wie heeft…’

‘O, hij is toch zó stout geweest,’ zei Nuala op samenzweerderige toon. ‘Ja toch, Zeb? Vechten met de plebslanders,’ voegde ze er verheerlijkt aan toe.

‘Toby,’ zei Lucerne zonder op Nuala te letten. ‘Hoe erg is het? Gaat hij… is hij…’ Ze leek wel zo’n ouderwetse televisiester die een sterfscène speelt.

‘Met mij gaat het prima,’ zei Zeb. ‘En nou wegwezen, laat me met rust!’

Hij wilde niet dat iemand zich met hem bemoeide, zei hij. Behalve Pilar. En Katuro, als het echt nodig was. En Toby, want die was tenminste stil. Lucerne ging weg, huilend en kwaad, maar daar kon Toby niets aan doen.

De dagelijkse nieuwsvoorziening van de Hoveniers ging van mond tot mond. De oudere jongens hoorden al snel over de vechtpartij van Zeb – dat was het inmiddels geworden, een vechtpartij – en de volgende middag kwamen Shackleton en Crozier bij hem op bezoek. Zeb sliep – Toby had wat papaver in zijn wilgenthee gedaan – dus ze liepen op hun tenen, fluisterden en probeerden een glimp van zijn wond op te vangen.

‘Hij heeft een keer een beer opgegeten,’ zei Shackleton. ‘Toen hij nog voor Berenhulp vloog, in de tijd dat ze de ijsberen probeerden te redden. Zijn vliegtuig stortte neer en toen is hij gaan lopen. Maanden heeft dat geduurd!’ De oudere jongens hadden wel meer van zulke heldenverhalen over Zeb. ‘Hij zei dat een gevilde beer er precies zo uitziet als een mens.’

‘Hij heeft de copiloot ook opgegeten. Maar wel nadat die was doodgegaan,’ zei Crozier.

‘Mogen we de maden zien?’

‘Begint het al te rotten?’

‘Botrotbende!’ riep de kleine Oates, die met zijn broers mee naar binnen was gelopen.

‘Hou je kop, Oatie!’

‘Au! Vleesbek!’

‘Wegwezen jullie,’ zei Toby. ‘Zeb… Adam Zeven heeft rust nodig.’

Adam Een bleef maar denken dat Shackleton en Crozier en de kleine Oates wel goed terecht zouden komen, maar dat betwijfelde Toby. Philo de Mist fungeerde zogenaamd als hun vervangende vader, maar die was geestelijk niet altijd bereikbaar.

Pilar hield ’s nachts de wacht: ze sliep toch nooit veel, zei ze. Nuala bood zich aan voor de ochtenden en Toby nam het ’s middags van haar over. Ze controleerde de maden elk uur. Zeb had geen koorts en de wond ging niet opnieuw bloeden.

Toen hij begon te genezen, werd hij rusteloos, dus Toby speelde domino met hem, daarna cribbage en tot slot schaak. Het schaakspel was van Pilar: het had zwarte mieren en witte bijen, en ze had het zelf gesneden. ‘Ze dachten vroeger dat de bijenkoningin een koning was,’ zei Pilar. ‘Want als je die doodde, hadden de andere bijen geen doel meer. Daarom doet de koning op het schaakbord bijna geen zetten; dat komt doordat de bijenkoningin altijd in de korf blijft.’ Toby betwijfelde dat: bleef de koningin echt altijd in de korf? Niet als ze ging zwermen natuurlijk, of voor haar bruidsvlucht… Ze staarde naar het schaakbord en probeerde het patroon te zien. Buiten de Braakherstelhut hoorden ze Nuala’s stem en de vrolijke stemmetjes van de kleine kinderen. ‘De vijf zintuigen waardoor de wereld tot ons komt… zien, horen, voelen, ruiken, proeven… Wat gebruiken we om te proeven? Juist… Oates, hou op met Melissa te likken. Nu allemaal je tong binnenboord en het deurtje dicht.’ Opeens zag Toby iets voor zich, nee, ze proefde iets. De huid van Zebs arm, de zoute smaak…

‘Schaakmat,’ zei Zeb. ‘De mieren hebben weer gewonnen.’ Zeb speelde altijd mieren, om Toby een voorsprong te geven.

‘O, dat zag ik niet,’ zei Toby. Ze vroeg zich af of er iets tussen Nuala en Zeb was, maar dat was een onwaardige gedachte. Nuala deed altijd erg overdreven, maar ze was ook wellustig, en merkwaardig kinderachtig. Sommige mannen vonden dat onweerstaanbaar.

Zeb veegde de stukken van het bord en begon ze opnieuw op te stellen. ‘Wil je me een plezier doen?’ vroeg hij. Hij wachtte niet op een antwoord.

Hij zei dat Lucerne veel last van hoofdpijn had. Hij zei het neutraal, maar Toby hoorde toch een zekere spanning in zijn stem, waar ze uit opmaakte dat die hoofdpijn niet echt was, of misschien was die wel echt, maar baalde hij er toch erg van.

Zou Toby misschien langs kunnen komen met haar flesjes en potjes als Lucerne weer eens last van migraine had om te proberen of ze iets kon doen? Want hij kon geen moer aan die hormonen van Lucerne veranderen, als die tenminste de oorzaak waren. ‘Ze doet erg rot tegen me,’ zei hij. ‘Omdat ik te vaak weg ben. Daar wordt ze jaloers van.’ Hij grijnsde als een haai. ‘Misschien luistert ze wel naar jou.’

Dus de lol is er een beetje af, dacht Toby. En daar is hij niet blij mee.

22

De heilige Allan Sparrow van de Schone Lucht: geen heiligendag die tot nu toe zijn naam eer aandeed. Toby baande zich een weg door de volle plebslandstraten met onder haar wijde kleren een tas met gedroogde kruiden en geneeskrachtige middeltjes. De dagelijkse onweersbui had de dampen en stofdeeltjes voor een deel weggespoeld, maar ze droeg toch een zwart neuskapje, ter ere van Sint-Sparrow. Zoals het gebruik was.

Ze voelde zich veiliger op straat sinds Blanco in de Painball zat, maar toch slenterde ze nooit, bleef nooit ergens rondhangen, maar liep ook niet te gehaast, in navolging van de instructies van Zeb. Het was het beste om een doelbewuste indruk te maken, alsof je ergens naar op weg was. Ze negeerde de blikken van de mensen, de antihoveniersopmerkingen, maar ze lette goed op als iemand een plotselinge beweging maakte of te dichtbij kwam. Een plebsratbende had een keer haar paddenstoelen afgepakt; ze mochten van geluk spreken dat daar geen dodelijke bij zaten.

Ze liep in de richting van de voormalige kaasfabriek om aan Zebs verzoek te voldoen. Dit was de derde keer dat ze naar Lucerne ging. Als haar hoofdpijn echt was en niet alleen maar een schreeuw om aandacht, dan zou een dubbele pijnstiller of slaapmiddel van HelthWyzer het probleem kunnen verhelpen, ofwel door haar te genezen of door haar om zeep te helpen. Maar de Corpspillen waren taboe voor de Hoveniers, dus ze gaf haar een extract van wilg en valeriaan met wat papaver, maar niet te veel papaver, want dat was verslavend.

‘Wat zit erin?’ vroeg Lucerne elke keer als Toby haar behandelde. ‘Het smaakt beter als Pilar het maakt.’

Toby zei maar niet dat Pilar het ook gemaakt had, en drong er bij Lucerne op aan dat ze de dosis innam. Daarna legde ze een koud kompres op haar voorhoofd, ging naast haar bed zitten en probeerde zich af te sluiten voor Lucernes gejengel.

De Hoveniers werden geacht niets te laten merken van hun persoonlijke problemen: anderen opzadelen met je geestelijke bagger werd afkeurenswaardig gevonden. In het leven zijn er twee bekers, leerde Nuala de kleine kinderen. In beide bekers zit precies hetzelfde, maar toch smaken ze heel verschillend!

De Ja-beker smaakt heerlijk, de Nee-beker vies.

Welke beker denk jij dat ik kies?

Dat was een van de basiscredo’s van de Hoveniers. Maar hoewel Lucerne zulke slogans wel uitsprak, had ze zich de boodschap niet eigen gemaakt: Toby zag heel goed dat ze simuleerde, want ze was zelf ook een simulant. Zodra Toby als haar verzorgster naast haar bed zat, kwam alles wat in Lucerne broeide naar buiten. Toby knikte dan maar wat en zweeg; ze hoopte dat ze een medelevende indruk maakte, maar in werkelijkheid probeerde ze te bedenken hoeveel druppels papaver er nodig waren om Lucerne buiten westen te krijgen, waarna ze kon toegeven aan de aanvechting om haar te wurgen.

Terwijl ze over straat liep, zette Toby zich alvast schrap voor Lucernes geklaag. Meestal ging dat over Zeb: waarom was hij er nooit als ze hem nodig had? Hoe was ze in deze onhygiënische beerput terechtgekomen bij dat stelletje dromers – ik bedoel jou niet, Toby, jij bent tenminste nog een beetje verstandig – die geen flauw benul hadden hoe de wereld echt in elkaar zat? Ze zat hier opgesloten met een egoïstisch monster, een man die alleen maar aan zijn eigen behoeftes dacht. Je kon net zo goed tegen een aardappel praten, of nee, tegen een steen. Hij hoorde je niet, hij zei nooit wat hij dacht, hij was bikkelhard.

Niet dat Lucerne niet haar best had gedaan. Ze wilde zich verantwoordelijk gedragen, ze geloofde echt dat Adam Een in heel veel dingen gelijk had en niemand hield zoveel van dieren als zij, maar er waren grenzen en ze geloofde absoluut niet dat slakken een centraal zenuwstelsel hadden, en als je ook nog beweerde dat ze een ziel hadden, dan maakte je het hele concept van een ziel belachelijk en daar stoorde ze zich aan, want niemand had meer respect voor de ziel dan zij, ze was juist heel spiritueel. En wat de wereld redden betrof: niemand wilde zo graag de wereld redden als zij, maar ook al onthielden de Hoveniers zich van echt voedsel en echte kleren en zelfs echte douches, godbetert, en voelden ze zich veel verhevener en beter dan andere mensen, dat zou allemaal niets helpen. Ze waren net als die mensen uit de Middeleeuwen die zichzelf kastijdden, die Flagranten.

‘Flagellanten,’ had Toby haar gecorrigeerd toen dit voor de eerste keer ter sprake kwam.

Daarna had Lucerne gezegd dat ze het niet echt meende, wat ze over de Hoveniers had gezegd, maar dat ze zo somber werd van de hoofdpijn. En dat het ook kwam doordat ze op haar neerkeken omdat zij van een Corps kwam en haar man had gedumpt voor Zeb. Ze vertrouwden haar niet. Ze vonden haar een slet. Achter haar rug om maakten ze schuine grappen over haar. De kinderen in elk geval wel, of niet?

‘De kinderen maken schuine grappen over iedereen,’ had Toby gezegd. ‘Ook over mij.’

‘Over jou?’ Lucerne had haar grote ogen met die donkere wimpers opengesperd. ‘Waarom zouden ze schuine grappen over jou maken?’ Aan jou is helemaal niets seksueels, bedoelde ze. Plat van voren en van achteren. Een werkbij.

Dat had ook een voordeel: in elk geval was Lucerne niet jaloers op haar. In dat opzicht stond Toby alleen tussen de andere Hoveniersvrouwen.

‘Ze kijken niet op jou neer,’ had Toby gezegd. ‘Ze vinden jou geen slet. Ontspan je nou maar. Sluit je ogen en stel je voor dat de wilg door je lichaam gaat, naar je hoofd, waar de pijn zit.’

Het was waar dat de Hoveniers niet op Lucerne neerkeken, of althans niet om de reden die zij vermoedde. Ze keurden misschien af dat ze de kantjes eraf liep en nooit leerde hoe je een wortel fijn moest hakken; het kon ook best dat ze de spot dreven met de rommel die ze om zich heen verzamelde, met haar treurige pogingen om tomaten te kweken op de vensterbank; waarschijnlijk vonden ze het raar dat ze altijd zo lang in bed lag, maar ze maakten zich niet druk om haar ontrouw, of haar overspel, of hoe ze het ook maar noemden.

Dat kwam doordat de Hoveniers zich niet druk maakten om boterbriefjes. Ze waren voorstander van de liefdestrouw zolang een paar bij elkaar was, maar er was niets bekend over een huwelijk tussen de eerste Adam en Eva, dus in de ogen van de Hoveniers hadden noch functionarissen van andere religies noch wereldlijke functionarissen de macht om mensen in de echt te verbinden. Het CorpSeCorps was alleen voorstander van het officiële huwelijk omdat het dan je irisscan, je vingerafdrukken en je DNA kreeg, waardoor het je beter kon opsporen. Dat beweerden de Hoveniers tenminste, en het was een van hun beweringen die Toby zonder meer geloofde.

Bij de Hoveniers waren bruiloften heel simpel. Beide partijen moesten in het bijzijn van getuigen verklaren dat ze van elkaar hielden. Ze wisselden groene bladeren uit als symbool van groei en vruchtbaarheid en sprongen over een vuur als symbool van de energie van de wereld; daarna verklaarden ze dat ze getrouwd waren en gingen met elkaar naar bed. Bij een scheiding deden ze het tegenovergestelde van alles: ze verklaarden in het openbaar dat ze niet meer van elkaar hielden en wilden scheiden, ze wisselden dode takjes uit en hupten snel over een berg koude as.

Een van de steevast terugkerende klachten van Lucerne, waar ze altijd over begon als Toby niet snel genoeg was met de papaver, was dat Zeb haar nooit had gevraagd om die ceremonie met de groene bladeren en het vuur met hem te doen. ‘Niet dat ik denk dat dat iets voorstelt,’ zei ze. ‘Maar hij denkt dat wel, want hij hoort bij die lui, toch? Dus door dat niet met mij te willen doen, weigert hij om zich aan mij te binden. Vind je ook niet?’

‘Ik weet nooit wat iemand denkt,’ zei Toby dan.

‘Maar zou jij niet het gevoel hebben dat hij zijn verantwoordelijkheid ontloopt?’

‘Waarom vraag je het hem niet gewoon? Vraag waarom hij geen…’ Was aanzoek doen de juiste term?

‘Dan wordt hij alleen maar boos,’ verzuchtte Lucerne dan altijd. ‘Toen ik hem pas kende was hij zo anders!’

En dan werd Toby getrakteerd op het verhaal van Lucerne en Zeb, een verhaal waar Lucerne nooit genoeg van kreeg.

23

Dat verhaal ging zo. Lucerne ontmoette Zeb in de AnooYoo Spa in het Park – kende Toby de AnooYoo? O. Nou, dat was een fantastische plek om je te ontspannen en weer een beetje tot jezelf te komen. Het gebouw was toen nog maar net af en ze waren het terrein nog aan het inrichten. De fonteinen, de gazons, de tuinen, de struiken. De glimrozen. Vond Toby die glimrozen ook zo fantastisch? Had ze die nooit gezien? O. Nou ja, wie weet, ooit…

Lucerne vond het heerlijk om bij het ochtendgloren op te staan, ze was toen nog een ochtendmens; ze vond het leuk om de zonsopgang te zien, dat kwam doordat ze altijd zo gevoelig was voor kleuren en licht, ze had ook altijd erg veel aandacht besteed aan de esthetiek in haar huizen – de huizen die ze inrichtte. Ze vond het altijd heerlijk om in elk geval één kamer in te richten in de kleuren van de zonsopgang: de zonsopgangkamer, zo noemde ze die dan in gedachten.

In die tijd was ze nog erg rusteloos. Heel erg rusteloos zelfs, want haar man was zo koud als het graf en ze vrijden nooit meer omdat hij veel te druk was met zijn carrière. En ze was zo’n sensuele vrouw, dat was ze altijd al geweest, en nu was haar sensuele kant aan het afsterven. En dat was slecht voor de gezondheid en vooral voor het immuunsysteem. Daar had ze studies over gelezen!

Wat moest ze beginnen, dacht ze als ze bij zonsopgang rondhing in haar roze kimono, een beetje huilde, en nadacht over een scheiding van haar HelthWyzer Corp-echtgenoot, of in elk geval een scheiding van tafel en bed, ook al wist ze dat dat niet zo goed zou zijn voor Ren, die toen nog heel jong was en dol was op haar vader, ook al besteedde hij aan haar ook niet veel aandacht. En toen ineens was Zeb er, in het ochtendgloren, als een… ja, als een droombeeld; hij was bezig om een glimrozenstruik te planten. Zo’n roos die gloeit in het donker en die zo’n hemelse geur heeft, en of Toby die rozen wel eens geroken had, vast niet, want de Hoveniers waren tegen alles wat nieuw was, maar die rozen waren erg mooi.

Daar zat dus een man, op de grond geknield, en het leek alsof hij een boeket gloeiende kolen in zijn handen had.

Welke rusteloze vrouw kan er nu een man weerstaan met een schep in zijn ene hand en een gloeiende rozenstruik in de andere, en een tamelijk maniakale blik in zijn ogen die voor liefde gehouden zou kunnen worden? vroeg Toby zich af. En wat Zeb betrof was er vast wel iets te zeggen voor een aantrekkelijke vrouw in een roze kimono, een losjes omgeknoopte roze kimono, op een gazon in het parelende licht van de zonsopgang, vooral als ze ook nog in tranen was. Want Lucerne was aantrekkelijk. In strikt visueel opzicht was ze zeer aantrekkelijk. Zelfs als ze zeurde, wat ze in Toby’s bijzijn vrijwel altijd deed.

Lucerne zweefde over het gazon, zich bewust van haar blote voeten op het koele, vochtige gras, van de stof die langs haar dijen streelde, het strakke gevoel om haar middel en het losse onder haar sleutelbeenderen. Deinend, als de golven. Ze bleef voor Zeb staan; hij had haar naar zich toe zien lopen als een matroos die per abuis in zee gevallen is en een zeemeermin op zich af ziet komen, of een haai. (Dat waren de beelden die Toby voor zich zag, hoewel Lucerne het over het Lot had.) Ze waren allebei zo bewust, zei ze tegen Toby; ze was zich altijd heel erg bewust van het bewustzijn van anderen, ze was net een kat, of… dat talent had ze nu eenmaal, of was het een vloek – zo kwam het dat ze het wist. Ze kon dus vanbinnen voelen wat Zeb voelde toen hij naar haar keek. En dat was overweldigend!

Het was onmogelijk om dat in woorden uit te drukken, zei ze, alsof zoiets Toby nooit zou kunnen overkomen.

In elk geval, daar stonden ze dus, ook al hadden ze al voorzien wat er ging gebeuren – wat er moest gebeuren. Door angst en lust werden ze naar elkaar toe gedreven en tegelijkertijd uit elkaar gehouden.

Lucerne noemde het geen lust. Ze noemde het verlangen.

Op dat punt verscheen voor Toby’s geestesoog het peper-en-zoutvaatje dat altijd op de keukentafel stond in haar ouderlijk huis van zo lang geleden: een kleine porseleinen kip en een porseleinen haan. De kip was voor het zout en de haan voor de peper. De zoutige Lucerne stond voor de peperige Zeb, ze keek lachend naar hem op en stelde hem een eenvoudige vraag, hoeveel rozenstruiken hij ging planten of zoiets, dat wist ze niet precies meer, want ze was totaal gehypnotiseerd door Zeb… (Op dat punt luisterde Toby niet meer, want ze wilde niets horen over de biceps, triceps en andere aantrekkelijke aspecten van Zeb. Was zij daar zelf ongevoelig voor? Nee. Was ze daarom jaloers als ze dit deel van het verhaal hoorde? Ja. We moeten ons te allen tijde bewust zijn van onze dierlijke neigingen, volgens Adam Een.)

En toen, zei Lucerne, die Toby weer in het verhaal trok, toen gebeurde er iets vreemds: ze had Zeb herkend.

‘Ik heb jou al eens eerder gezien,’ had ze tegen hem gezegd. ‘Jij zat toch bij HelthWyzer? Maar toen werkte je niet in de tuin. Toen was je…’

‘Je verwart me met iemand anders,’ had Zeb gezegd. En hij had haar gekust. Die kus was als een bom bij haar ingeslagen en ze was in zijn armen in elkaar gezakt als – als een dode vis, nee, als een petticoat, nee, als een stuk vochtige keukenrol! En toen had hij haar opgetild en op het gazon gelegd, waar iedereen het zou kunnen zien, wat ze ongelofelijk opwindend vond; hij had haar kimono uitgetrokken en de blaadjes van de rozen geplukt en die over haar lichaam gestrooid, en toen hadden ze samen… Het was alsof ze op ramkoers lagen, zei Lucerne, en ze had zich afgevraagd of ze dit wel zou overleven, want ze dacht dat ze ter plekke zou sterven! En ze wist zeker dat hij hetzelfde voelde.

Later, veel later, toen ze al samenwoonden, had hij tegen haar gezegd dat ze gelijk had gehad. Hij had inderdaad bij HelthWyzer gezeten, maar om redenen waar hij niet op in wilde gaan had hij daar overhaast moeten vertrekken, en hij vertrouwde erop dat ze tegen niemand iets zou zeggen over de plek waar hij vroeger had gewoond, tegen niemand. En dat had ze ook niet gedaan. Bijna niet. Alleen nu, tegen Toby.

Maar destijds, toen ze in de Spa vertoefde – en ze godzijdank geen behandeling had ondergaan waar ze een schilferige huid van kreeg, ze was daar alleen voor een onderhoudsbeurt – hadden ze nog verscheidene voorproefjes van elkaar genomen, in de douche van de kleedkamer van het zwembad, en daarna zat ze als een nat blaadje aan Zeb vastgeplakt. En hij aan haar, voegde ze eraan toe. Ze konden geen genoeg van elkaar krijgen.

Daarna, toen haar behandeling in de Spa voorbij was en ze weer woonde in wat door moest gaan voor haar thuis, was ze zo nu en dan met een smoes de Compound uit geglipt – meestal om een boodschap te doen, want de spullen die je in de Compound kon krijgen waren zo voorspelbaar – en hadden ze elkaar in het geheim in de plebslanden ontmoet – dat was in het begin zo spannend! – op allerlei gekke plekken, in verlopen liefdeshotelletjes en op huurkamers, die huurde je per uur, heel wat anders dan de stijve HelthWyzer Compound. En toen hij plotseling heel snel op reis moest – vanwege allerlei problemen, ze had nooit begrepen wat er precies aan de hand was, maar hij moest halsoverkop weg – toen, ja, toen kon ze het niet verdragen om niet bij hem te zijn.

En dus had ze haar zogenaamde echtgenoot verlaten, wat net goed voor hem was omdat hij zo sloom was. En ze waren van de ene naar de andere stad getrokken, van het ene caravanpark naar het andere, en Zeb had op de zwarte markt een paar dingen laten doen, voor zijn vingers, zijn DNA enzovoort; en toen alles weer veilig was, waren ze teruggekomen, hier, bij de Hoveniers. Want Zeb had haar verteld dat hij eigenlijk al heel lang een Hovenier was. Dat zei hij tenminste. In elk geval scheen hij Adam Een heel goed te kennen. Ze hadden bij elkaar op school gezeten. Of zoiets.

Dus Zeb was gedwongen, dacht Toby. Hij was een ex-Corps, op de vlucht; misschien had hij wel bedrijfseigendommen verkocht, zoals een of andere nanotechniek of een gensplice. Als je daarop werd betrapt, kon dat je het leven kosten. Lucerne had zijn gezicht en zijn vroegere naam met elkaar in verband gebracht en hij had haar afgeleid met seks; daarna had hij haar meegenomen om ervoor te zorgen dat ze hem niet zou verraden. Of anders had hij haar moeten vermoorden. Hij kon haar niet achterlaten, want dan zou ze de honden van het CorpSeCorps op hem afgestuurd hebben. Maar toch had hij een enorm risico genomen. Die vrouw was een soort amateurautobom: je wist nooit wanneer ze af zou gaan en wie ze dan met zich mee in het ongeluk zou storten. Toby vroeg zich af of Zeb wel eens had overwogen om een kurk in haar strot te douwen en haar in een kooliekoker te gooien.

Maar misschien hield hij wel van haar. Op zijn manier. Hoe moeilijk Toby zich dat ook kon voorstellen. Het kon ook zijn dat de liefde voorbij was, want hij gaf haar de laatste tijd nauwelijks nog een onderhoudsbeurt.

‘Is je man je niet gaan zoeken?’ had Toby gevraagd toen ze dit verhaal voor het eerst hoorde. ‘Die in HelthWyzer, bedoel ik?’

‘Ik beschouw hem niet meer als mijn man,’ had Lucerne beledigd gezegd.

‘Neem me niet kwalijk. Je voormalige man. Heeft het CorpSeCorps niet… heb je bericht voor hem achtergelaten?’ Als ze het spoor van Lucerne zouden volgen, kwamen ze rechtstreeks uit bij de Hoveniers: niet alleen bij Zeb, maar ook bij Toby, en haar eigen vroegere identiteit. Dat zou voor haar heel onaangenaam kunnen worden, want stel dat ze haar vader hadden opgegraven? Bij het CorpSeCorps verjaarde nooit iets.

‘Waarom zouden ze daar geld aan uitgeven?’ vroeg Lucerne. ‘Ik ben niet belangrijk voor ze. En wat mijn voormalige echtgenoot betreft’ – haar gezicht betrok – ‘die had beter met een wiskundesom kunnen trouwen. Misschien heeft hij niet eens gemerkt dat ik weg ben.’

‘En Ren?’ vroeg Toby. ‘Zo’n schattig klein meisje? Ren zal hij toch wel missen.’

‘Ja, dat is hem waarschijnlijk wel opgevallen.’

Toby wilde vragen waarom Lucerne haar niet bij haar vader had achtergelaten. Haar meenemen zonder een adres achter te laten, dat leek toch wel een erg haatdragende actie. Maar als ze dat vroeg, zou Lucerne vast heel kwaad worden, want dat leek te veel op kritiek.

Toen Toby nog twee zijstraten bij de Kaasfabriek vandaan was, kwam ze in een straatgevecht terecht: Aziatische Fusions tegen Roodzwartianen, met een paar Boerenpummels eromheen die naar ze stonden te schreeuwen. De kinderen waren maar zeven of acht jaar, maar het waren er wel heel veel en toen ze haar in de gaten kregen, begonnen ze tegen haar tekeer te gaan in plaats van tegen elkaar. Vrome vrekken, witte teef! Pak haar schoenen!

Ze draaide zich om met haar rug tegen de muur en zette zich schrap om de kinderen af te weren. Het was lastig om ze echt hard te trappen als ze nog zo jong waren: Zeb had in zijn cursus Voorkoming Stedelijk Geweld uitgelegd dat de mens een aangeboren afkeer heeft van het bezeren van kinderen, maar toch moest ze wel, omdat ze haar anders dodelijk konden verwonden. Ze zouden op haar maag mikken, haar met hun harde kleine hoofden een ram geven, haar op de grond proberen te werken. De kleinsten hadden de akelige gewoonte om onder de soepjurken van de Hoveniers te duiken en te bijten in alles wat ze daar tegenkwamen. Maar daar was ze op voorbereid: als ze dichtbij genoeg waren, zou ze hun oren omdraaien of een flinke klap in hun hals geven met de zijkant van haar hand, of anders hun koppen tegen elkaar slaan.

Maar plotseling stoven ze weg als een school vissen, ze renden weg en verdwenen in een steeg.

Toen ze omkeek, zag ze waarom. Blanco. Hij was helemaal niet in de Painball. Hij was vrijgelaten. Of ontsnapt.

De paniek greep haar bij de keel. Ze zag die rood met blauwe ontvelde handen en ze kromp in elkaar. Het was een boze droom die was uitgekomen.

Hou je hoofd koel, zei ze tegen zichzelf. Hij stond aan de overkant van de straat en zij had haar wijde overjurk aan en haar neuskapje op, dus misschien herkende hij haar niet eens. Daar liet hij in elk geval nog niets van blijken. Maar zij was alleen en hij was in staat om zomaar iemand op straat te verkrachten. Hij zou haar mee kunnen sleuren naar het steegje waar de plebsratten in verdwenen waren en het neuskapje van haar gezicht kunnen trekken om te zien wie ze was. En dan was ze er geweest, al zou het niet snel gaan. Hij zou het zo langzaam doen als hij maar kon. Hij zou eerst een levend reclamebord van haar maken, een nog maar amper levende demonstratie van zijn smerige aanpak.

Ze draaide zich snel om en liep zo vlug ze kon door, voordat hij de kans kreeg om zijn boosaardigheid op haar te botvieren. Buiten adem sloeg ze de hoek om, liep nog een stuk door en keek om. Ze zag hem niet meer.

Deze keer was ze erg blij toen ze bij het appartement van Lucerne was. Ze deed haar mondkapje af, trok de spieren van haar professionele glimlach aan en klopte op de deur.

‘Zeb?’ riep Lucerne. ‘Ben jij dat?’

SINT-EUELL VAN HET VOEDSEL DER NATUUR

Sint-Euell van het Voedsel der Natuur

JAAR TWAALF

Over de gaven van de heilige Euell

Gesproken door Adam Een

Beste Vrienden, Medeschepselen, lieve Kinderen:

Deze dag is het begin van de week van Sint-Euell, waarin we op zoek gaan naar de gaven die we in de natuur door Gods goedheid mogen vinden. Pilar, onze Eva Zes, zal ons door Heritage Park leiden op onze speurtocht naar paddenstoelen; Burt, onze Adam Dertien, zal ons helpen bij het vinden van Eetbaar Onkruid. Vergeet nooit: bij twijfel niet innemen! Als een muis ervan eet, kunnen wij dat meestal ook. Maar niet altijd.

De oudere kinderen krijgen een demonstratie van Zeb, onze gerespecteerde Adam Zeven, in het vangen van kleine dieren in geval van nijpend voedseltekort. Onthoud: niets is voor ons onrein, als we maar dankbaarheid voelen en vergiffenis vragen, en als wij bereid zijn om op onze beurt op te gaan in de grote voedselketen. Wat anders is de diepere zin van opoffering?

Burts gewaardeerde vrouw, Veena, ligt nog steeds Braak, maar we hopen haar heel snel weer in ons midden te verwelkomen. Laten we wensen dat ze gehuld wordt in het Licht.

Vandaag zijn we met onze gedachten bij Sint-Euell Gibbons, die deze aarde van 1911 tot 1975 bewandelde; lang geleden, maar nog steeds dicht bij ons in ons hart. Toen zijn vader van huis ging om werk te zoeken, wist de heilige Euell als jongen zijn familieleden al in leven te houden dankzij zijn kennis der natuur. Hij bezocht geen school behalve de Uwe, o Heer. In Uw Soorten vond hij zijn leermeesters, die vaak streng, maar altijd waarachtig waren. Daarna heeft hij zijn wijsheid met ons gedeeld.

Hij leerde ons het gebruik van Uw vele Stuifzwammen en andere heilzame Paddenstoelen; hij leerde ons het gevaar van de giftige soorten, die desalniettemin van Spirituele waarde kunnen zijn, mits in verstandige hoeveelheden toegediend.

Hij bezong de heilzame werking van de wilde Ui, de wilde Asperge, de wilde Knoflook, zij arbeiden niet en spinnen niet, noch zijn zij besproeid met pesticiden, want zij groeien ver van de oogst der agrarische industrie. Hij kende de medicijnen van het veld: de bast van de Wilg bij pijn en koorts, de wortel van de Paardenbloem als diureticum bij overtollig vocht. Hij leerde ons niets te verspillen, want zelfs de nederige Brandnetel, die zo dikwijls wordt uitgerukt en weggegooid, is een bron van vele vitaminen. Hij leerde ons improviseren, want als er geen Zuring is, vinden we misschien Lisdodde, en als er geen Bosbessen zijn, vinden wij wellicht een overvloed aan wilde Veenbessen.

Sint-Euell, mogen wij in gedachten aan uw tafel zitten, dat nederige stuk zeildoek dat is uitgespreid op de grond, en samen met u een feestmaal gebruiken van wilde Aardbeien, van jonge Varenscheuten en de peulen van de Zijdeplant, zacht gestoofd, met een beetje botersurrogaat als wij dat kunnen bemachtigen.

Help ons in het uur van onze nood om te aanvaarden wat het lot ons brengen moge; fluister in ons innerlijke en Spirituele oor de namen der Planten, het jaargetijde waarin zij groeien en de plaats waar zij gevonden kunnen worden.

Want de Waterloze Vloed komt, waarin al het kopen en verkopen zal stilvallen, waarin wij teruggeworpen zullen worden op onszelf, te midden van Gods overvloedige Hof. Die eens ook uw Hof was.

Laten we zingen.

Bezingen wij het Heilig Kruid

Bezingen wij het Heilig Kruid

Dat groeit langs ’s Heeren Wegen,

En voor de ned’rigen ontspruit,

Niet door rijken wordt verkregen.

Het kruid is niet voor geld te koop,

Het heeft heel weinig status,

Het wordt veracht want onkruid is

Voor arme mensen gratis.

De Paardenbloem in ’t voorjaar,

Voordat hij bloeien gaat;

In juni is de klis het best

Zoet als een honingraat;

De eikels rijpen in de herfst,

Walnoot in overvloed;

De scheuten van de zijdeplant,

Peulen die je koken moet.

De binnenbast van de Spar en Berk

Voor vitamine C –

Maar haal er nooit te veel vanaf,

Daar dood je bomen mee.

Sumak, Zuring, Meidoorn, Postelein

Vlier en Melganzenvoet;

Rozenbottels zijn heel gezond –

Ook Brandnetel smaakt goed.

De Kruiden zijn een overdaad

Wier schoonheid ons verblijden –

Wie twijfelt nog dat God ze maakt,

Opdat wij nooit honger lijden?

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

24

REN

JAAR VIJFENTWINTIG

Ik weet nog wat ik heb gegeten, die avond in de Plakbak: KipKnollen. Ik kon sinds ik bij de Hoveniers had gewoond niet zo goed meer tegen vlees, maar Mordis zei dat KipKnollen eigenlijk een soort groente waren omdat ze aan een stengel groeien en geen gezicht hebben. Ik at de helft op.

Daarna danste ik wat om in vorm te blijven. Ik zong mee met mijn eigen Zien/H/Oortje. Adam Een zei dat muziek door God in ons was ingebakken: we konden zingen als vogels, maar ook als engelen, want zingen was een vorm van verering die dieper ging dan gewoon praten, en God kon ons beter verstaan als we zongen. Dat moet ik onthouden.

Daarna nam ik weer een kijkje in de Slangenkuil. Er waren drie mannen binnengekomen die net uit de Painball kwamen. Dat kon je altijd precies zien, want dan waren ze gladgeschoren, ze waren pas geknipt, hadden nieuwe kleren aan en keken versuft, alsof ze heel lang in een donkere kast opgesloten hadden gezeten. En ze hadden een kleine tattoo op de muis van hun linkerhand, een cirkel, rood of felgeel, afhankelijk van het team waarin ze gezeten hadden, het rode team of het gouden team. De andere klanten hielden zich op een afstand: ze gaven ze respectvol de ruimte, alsof het websterren of sporthelden waren in plaats van Painball-criminelen. Rijke kerels vonden het geweldig om te fantaseren dat ze Painball-spelers waren. Ze sloten ook weddenschappen af op de teams: Rood tegen Goud. Daar ging heel wat geld in om.

Er waren altijd twee of drie mannen van het CorpSeCorps die de Painball-veteranen in de gaten hielden, want ze konden soms door het lint gaan en erg veel schade aanrichten. De meisjes die bij Schubben werkten mochten nooit alleen met ze zijn: de Painballers begrepen niets van fantasie en ze wisten niet wanneer ze moesten stoppen, en dan konden ze heel wat meer kapotmaken dan meubels. Je kon ze het beste snel stoned zien te krijgen, maar dat moest wel snel gebeuren, anders gingen ze helemaal over de rooie.

‘Ik zou die klootzakken er het liefst uitsmijten,’ zei Mordis. ‘Onder al die littekens zit bijna niets menselijks meer. Maar SeksMart betaalt een enorme bonus voor ze.’

We gaven ze veel drank en pillen, hele ladingen als het kon. Er was iets nieuws, daar waren ze mee begonnen toen ik net in de Plakbak zat; LusstPluss, heette dat. Seks zonder gedoe, totale bevrediging, je gaat uit je dak, plus 100 procent safe, dat werd erover gezegd. De Schubben-meisjes mochten geen drugs gebruiken onder werktijd – we werden niet betaald om plezier te hebben, zei Mordis – maar dit was iets anders, want als je dit innam, hoefde je geen biobodysuit aan en veel klanten waren bereid om daar extra voor te betalen. Schubben testte LusstPluss voor de Youth4You Corp, dus ze deelden het niet uit als snoepjes, het was alleen voor de beste klanten. Ik kon bijna niet wachten tot ik het eens kon proberen.

We kregen altijd veel fooien op Painball-avonden, ook al hadden de gewone Schubben-meisjes geen wipdienst met de nieuwe veteranen omdat wij getrainde artiesten waren en het erg duur zou zijn als wij beschadigd raakten. Voor het gewone stampwerk haalden ze tijdelijke krachten in huis, binnengesmokkeld Europlebs, Tex-Mexicanen of minderjarige Aziatische Fusions en Roodzwartianen die ze van straat hadden geplukt, want de Painball-mannen wilden huid; als ze klaar waren, werd je als besmet beschouwd totdat het tegendeel bewezen was. Schubben wilde geen geld besteden aan de Plakbak door die meisjes te testen of ze op te lappen. Ik heb nooit een van die meisjes teruggezien. Ze kwamen wel binnen, maar volgens mij gingen ze niet meer weg. In een slechte tent zouden ze gebruikt worden voor mannen die hun vampierfantasieën wilden uitleven, maar daarbij had je mond-bloedcontact, en zoals ik al zei wilde Mordis het graag hygiënisch houden.

Die avond had een van de Painball-mannen Starlite op schoot, die zich in haar pauwreigerpakje over hem heen kronkelde. Misschien zag ze er van voren fantastisch uit, maar vanaf mijn standpunt leek het wel alsof die man door een grote blauwgroene borstel werd afgestoft, een beetje zoals in een autowasstraat.

De tweede man zat Savona aan te gapen met zijn mond zo ver open en zijn hoofd zo ver naar achteren dat het bijna haaks op zijn ruggengraat stond. Als ze per ongeluk zou loslaten en vallen, kon ze zijn nek wel breken. Dan zou hij niet de eerste zijn die via de achterdeur Schubben uitgesleept werd en zonder kleren op een stortplaats werd gedumpt. Het was een oudere vent, met een kaal hoofd en een staartje, en veel tattoos op zijn armen. Hij kwam me bekend voor, misschien was hij hier al eens eerder geweest, maar ik kon hem niet erg goed zien.

De derde zat zich helemaal suf te zuipen. Misschien probeerde hij te vergeten wat hij in de Painball Arena had gedaan. Ik had de website van de Painball zelf nooit bekeken, die vond ik veel te walgelijk, maar ik had er wel eens iets over gehoord van de mannen. Het is ongelofelijk wat die allemaal tegen je zeggen, vooral als je bedekt bent met glanzende groene schubben en ze je echte gezicht niet kunnen zien. Dat moet zijn alsof je tegen een vis praat.

Er gebeurde verder niets, dus belde ik Amanda op haar mobiel. Maar ze nam niet op. Misschien sliep ze wel, lag ze daar ergens in haar slaapzak in Wisconsin. Misschien zat ze bij het kampvuur, samen met de twee Tex-Mexicanen die gitaar speelden en zongen, en zong ze mee omdat ze de taal van de Tex-Mex sprak. Misschien stond de maan aan de hemel en huilden er coyotes in de verte, net zoals in zo’n ouwe film. Ik hoopte het.

25

Er veranderde veel in mijn leven toen Amanda bij ons kwam wonen, en in de week van Sint-Euell, toen ik bijna dertien was, veranderde er nog meer. Amanda was ouder, zij had al echte tieten. Vreemd, hoe je de tijd daaraan afmeet.

In dat jaar mochten Amanda en ik – en Bernice ook – met de oudere kinderen naar de demonstratie van Zeb over roofdieren en prooien, waar we echte prooi gingen eten. Ik herinnerde me nog vaag dat ik vroeger in de Compound van HelthWyzer vlees had gegeten. Maar de Hoveniers waren daar heel erg op tegen, behalve in noodgevallen, dus ik werd al misselijk van het idee dat ik bloederige spieren en kraakbeen in mijn mond moest stoppen en doorslikken. Ik nam me heilig voor om niet te gaan overgeven, want dan zou ik me rot schamen en een slechte indruk maken op Zeb.

Over Amanda maakte ik me geen zorgen. Zij was eraan gewend om vlees te eten, dat had ze al veel vaker gedaan. Ze jatte vroeger zo vaak ze kon GeheimBurgers. Dus ze zou dat vlees met het grootste gemak gewoon kunnen fijnkauwen en doorslikken.

Op de maandag van de week van Sint-Euell trokken we schone kleren aan – of in elk geval gisteren nog schoon – en vlocht ik Amanda’s haar, waarna zij mijn haar vlocht. Een moderne vorm van vlooien, noemde Zeb dat.

We hoorden hem zingen onder de douche:

Het kan geen hond iets schelen

Het kan geen hond iets schelen

Daarom zitten we met zovelen

Zo diep in de puree!

Ik vond dat zingen van hem ’s ochtends wel rustgevend. Het betekende dat alles nog gewoon was, tenminste op dat moment.

Meestal bleef Lucerne in bed tot wij weg waren, al was het maar om Amanda te ontlopen, maar vandaag was ze al in de keuken; ze had haar donkere Hoveniersjurk aan en ze was zelfs een ontbijt aan het maken. De laatste tijd nam ze wel vaker die moeite. Ze hield onze woonruimte ook een stuk netter. Ze had zelfs een armetierige tomatenplant in een pot op de vensterbank. Volgens mij probeerde ze haar best te doen om het wat gezelliger te maken voor Zeb, maar ze maakten alleen nog maar meer ruzie. Als ze ruzie hadden, moesten wij naar buiten, maar we konden toch alles horen.

Die ruzies gingen erover waar Zeb uithing als hij niet bij Lucerne was. ‘Aan het werk,’ zei hij dan alleen maar. Of: ‘Zeur niet zo, schat.’ Of: ‘Dat hoef jij niet te weten. Het is beter als je het niet weet.’

‘Je hebt iemand anders!’ zei Lucerne dan. ‘Je ruikt naar een ander wijf!’

‘Wauw,’ fluisterde Amanda dan. ‘Wat kan jouw moeder grof zijn, zeg!’ En dan wist ik niet of ik trots moest zijn of me moest schamen.

‘Nee, nee,’ zei Zeb vermoeid. ‘Waarom zou ik iemand anders willen dan jou, schatje?’

‘Je liegt!’

‘O, godsammekrake! Laat me toch eens met rust!’

Zeb kwam uit de douche, het water droop op de vloer. Ik zag het litteken van die jaap die hij gekregen had, lang geleden toen ik tien was. De rillingen liepen over mijn rug. ‘En, hoe is ’t met mijn kleine plebsratten?’ vroeg hij, grijnzend als een trol.

Amanda glimlachte lief. ‘Grote plebsratten,’ zei ze.

Als ontbijt kregen we geprakte bruine bonen en zachtgekookte duiveneieren. ‘Lekker ontbijtje, schat,’ zei Zeb tegen Lucerne. Ik moest toegeven dat het inderdaad best lekker was, ook al had Lucerne het gemaakt.

Lucerne keek naar hem met die honingzoete lach van haar. ‘Ik wilde zeker weten dat jullie nog een goede maaltijd kregen,’ zei ze. ‘Want de rest van de week zal het wel niet veel zijn. Oude wortels en muizen of zo.’

‘Konijn van de barbecue,’ zei Zeb. ‘Ik kan wel tien van die beesten op, met een paar muizen als bijgerecht en gefrituurde slakken toe.’ Hij loerde naar Amanda en mij, want hij probeerde ons te choqueren.

‘Klinkt wel goed,’ zei Amanda.

‘Wat ben jij toch een monster,’ zei Lucerne met een zoetsappige blik.

‘Jammer dat ik er geen biertje bij kan krijgen,’ zei Zeb. ‘Ga je mee, schat? Voor de gezelligheid.’

‘Ik geloof dat ik deze keer maar oversla,’ zei Lucerne.

‘Ga je niet mee?’ vroeg ik. Meestal sjokte Lucerne in de week van Sint-Euell achter ons aan, plukte zo nu en dan een plantje, klaagde over de insecten en hield een oogje op Zeb. Ik wilde eigenlijk liever niet dat ze nu meeging, maar ik wilde ook dat alles bleef zoals anders, want ik had het gevoel dat alles zou gaan veranderen, net zoals toen ik uit de HelthWyzer Compound weggerukt was. Het was maar een gevoel, maar het stond me niet aan. Ik was gewend aan de Hoveniers, daar hoorde ik nu thuis.

‘Ik denk niet dat dat gaat,’ zei ze. ‘Ik heb last van migraine.’ Ze had de dag ervoor ook al migraine gehad. ‘Ik ga maar weer naar bed, denk ik.’

‘Ik vraag wel of Toby even langskomt,’ zei Zeb. ‘Of Pilar. Om te zorgen dat die stomme hoofdpijn weggaat.’

‘Zou je dat willen doen?’ Een smartelijke glimlach.

‘Geen probleem,’ zei Zeb. Lucerne had haar duivenei laten staan, dus dat at hij nu voor haar op. Het was maar zo groot als een pruim.

De bonen kwamen uit de Hof, maar de duiveneieren kwamen van ons eigen dak. We hadden daar zelf geen planten, want volgens Adam was de omgeving daar niet geschikt voor, maar duiven hadden we wel. Zeb lokte ze met kruimeltjes en bewoog zich heel langzaam zodat ze zich veilig voelden. Als ze dan eieren hadden gelegd, haalde hij hun nest leeg. Duiven waren geen bedreigde diersoort, dus daarom gaf het niet, volgens hem.

Adam Een zei dat eieren potentiële Schepselen waren, maar nog geen echte schepselen, net zoals een noot nog geen boom was. Hadden eieren een ziel? Nee, maar wel een potentiële ziel. Er waren dus niet veel Hoveniers die eieren aten, maar ze veroordeelden het niet. Je hoefde je niet te verontschuldigen tegenover een ei voordat je de proteïne aan jou toevoegde, maar je moest je wel verontschuldigen tegenover de moederduif en haar bedanken voor wat ze je had gegeven. Ik betwijfelde of Zeb de moeite nam om zich te verontschuldigen. Hoogstwaarschijnlijk at hij soms ook nog stiekem een moederduif op.

Amanda at één duivenei. Ik ook. Zeb at er drie, plus het ei van Lucerne. Hij had meer nodig omdat hij groter was, zei Lucerne: als we allemaal net zoveel aten als hij, werden we te dik.

‘Tot later, krijgsmaagden. Pas op dat jullie niemand doodmaken,’ zei Zeb terwijl hij naar de deur liep. Hij had gehoord dat Amanda goed was in knietjes geven en ogen uitsteken, en hij wist dat ze dat stuk glas met tape had; daar maakte hij vaak grapjes over.

26

Voor schooltijd moesten we Bernice ophalen in de Buenavista. Amanda en ik wilden dat eigenlijk liever niet meer, maar we wisten dat we er niet mee konden stoppen omdat we dan problemen met Adam Een zouden krijgen, want zoiets was niet des Hoveniers. Bernice vond Amanda nog steeds niet aardig, maar ze had ook geen hekel aan haar. Ze was op haar hoede, zoals je ook op je hoede bent voor bepaalde dieren, een vogel met een scherpe bek bijvoorbeeld. Bernice was gemeen, maar Amanda was hard, en dat is iets heel anders.

Bernice en ik waren ooit hartsvriendinnen geweest, maar dat was nu voorbij, daar was niets aan te doen. Maar het gaf me wel een ongemakkelijk gevoel als ik bij haar was, ik voelde me in zekere zin schuldig. Bernice merkte dat wel en ze probeerde mijn schuldgevoel zo te verdraaien dat het tegen Amanda werkte.

Maar oppervlakkig gezien was alles koek en ei. We liepen altijd met z’n drieën naar school en naar huis of we gingen samen op pad voor de Jonge Bioniers. Dat soort dingen. Maar Bernice kwam nooit naar de Kaasfabriek en na schooltijd gingen we niet meer met elkaar om.

Toen we die ochtend op weg gingen naar Bernice, zei Amanda: ‘Ik heb iets ontdekt.’

‘Wat dan?’ vroeg ik.

‘Ik weet waar Burt tussen vijf en zes is, twee keer per week.’

‘Burt de Knar? Wat interesseert mij dat nou!’ zei ik. We minachtten hem allebei omdat hij zo’n zielige okselgrijper was.

‘Nee. Luister nou. Hij gaat naar dezelfde plek als Nuala,’ zei Amanda.

‘Dat méén je niet! Waar dan?’ Nuala flirtte, maar ze flirtte met iedereen. Dat was gewoon haar manier van doen, zoals Toby altijd nors keek.

‘Ze gaan naar de Azijnkamer als daar helemaal niemand hoeft te zijn.’

‘O, nee!’ zei ik. ‘Echt?’ Ik wist meteen dat het iets met seks te maken had, want daar gingen onze grapjes meestal over. De Hoveniers noemden seks ‘de voortplantingsdaad’ en ze zeiden dat het geen geschikt onderwerp was om grapjes over te maken, maar dat deed Amanda toch. Je kon erom giechelen of het ergens voor ruilen; allebei kon ook, maar je kon het niet respecteren.

‘Geen wonder dat ze zo’n wiebelkont heeft,’ zei Amanda. ‘Die raakt natuurlijk versleten. Net als de bank van Veena: helemaal uitgezakt.’

‘Ik geloof je niet!’ zei ik. ‘Dat doet ze vast niet! Zeker niet met Burt!’

‘Ik zweer het!’ zei Amanda. Ze spuugde op de grond, dat kon ze goed. ‘Waarom zou ze daar anders met hem naartoe gaan?’

Wij verzonnen net als de andere Hovenierskinderen vaak grove verhalen over het seksleven van de Adammen en Eva’s. Ze leken al een stuk minder machtig als je ze naakt voorstelde, met elkaar of met zomaar iemand, of zelfs met die groene meisjes die op de foto’s bij Schubben en Spleten stonden. Maar het was erg moeilijk om je Nuala kreunend en wild bewegend voor te stellen met Burt de Knar. ‘In elk geval moeten we dat niet tegen Bernice zeggen!’ Daarna begonnen we weer te giechelen.

In de Buenavista knikten we naar het sjofele Hoveniersvrouwtje achter de balie van de lobby; ze zat te breien en keek niet op. We liepen de trap op, zorgvuldig om de gebruikte naalden en condooms heen. De Buenashitta, zo noemde Amanda dit gebouw, dus zo noemde ik het nu ook. De schimmelachtige, kruidige geur in de Buenavista was vandaag sterker dan anders.

‘Volgens mij heeft iemand hier een hennepkwekerij,’ zei Amanda. ‘Het ruikt hier naar wiet.’ Ze was een autoriteit op dat gebied, want zij had in het Exferno gewoond, en ze had zelfs drugs gebruikt. Niet veel hoor, zei ze, want als je drugs gebruikte, was je niet scherp meer, en je moest het alleen kopen van mensen die je kende, omdat er van alles in kon zitten en je bijna niemand kon vertrouwen. Ik zeurde haar soms aan haar kop omdat ik het ook graag eens wilde proberen, maar dat wilde ze niet. ‘Jij bent nog een kind,’ zei ze dan. Of ze zei dat ze niemand meer wist omdat ze nu bij de Hoveniers zat.

‘Dat bestaat niet, dat er hier ergens een hennepkwekerij is,’ zei ik. ‘Die hebben ze bij de plebsmaffia, en dit gebouw is van de Hoveniers. Het komt vast omdat hier ’s avonds wel eens kinderen wiet zitten te roken. Plebskinderen.’

‘Ja, dat weet ik ook wel,’ zei Amanda. ‘Maar ik bedoel geen rook. Dit is echt de geur van zo’n kwekerij.’

Toen we op de derde verdieping kwamen, hoorden we stemmen, twee mannenstemmen, aan de andere kant van de overloop. Ze klonken niet erg vriendelijk.

‘Meer heb ik niet,’ zei de een. ‘Morgen krijg je de rest.’

‘Klootzak!’ zei de andere man. ‘Zit me niet te belazeren!’ Er klonk een bons, alsof er iets tegen de muur gegooid werd; daarna klonk er opnieuw een bons en een schreeuw van pijn of angst.

Amanda gaf me een por. ‘Lopen,’ zei ze. ‘Vlug!’

We renden zo snel we konden de trap op. ‘Dat was heftig,’ zei Amanda toen we op de vijfde verdieping waren.

‘Hoezo?’

‘Een of andere transactie die verkeerd afliep, denk ik,’ zei Amanda. ‘Maar wij hebben het niet gehoord. We doen alsof er niets aan de hand is.’ Ze keek bang; daar schrok ik van, omdat Amanda niet snel bang was.

We klopten op dezelfde manier als altijd bij Bernice aan. ‘Klop klop,’ zei Amanda.

‘Wie is daar?’ vroeg Bernice. Ze stond achter de voordeur te wachten, alsof ze bang was dat we niet zouden komen. Dat vond ik zielig.

‘Bio,’ zei Amanda.

‘Bio wat?’

‘Biobende,’ zei Amanda. Ze had het wachtwoord van Shackie overgenomen en dat gebruikten we nu alle drie.

Toen Bernice opendeed, ving ik een glimp op van Veena de Vega. Ze zat zoals gewoonlijk op haar bruine fluwelen bank, maar ze keek alsof ze ons echt zag. ‘Opschieten, anders kom je te laat,’ zei ze tegen Bernice.

‘Ze zei iets tegen je!’ zei ik tegen Bernice toen ze op de gang stond en de voordeur achter zich had dichtgedaan. Ik probeerde het vriendelijk te zeggen, maar Bernice verstijfde. ‘Ja, nou en?’ zei ze. ‘Ze is toch ook niet debiel?’

‘Dat zei ik ook niet,’ zei ik koeltjes.

Bernice keek me boos aan. Zelfs die boze blikken van haar waren niet meer wat ze geweest waren sinds Amanda er was.

27

Toen we voor de demonstratie Roofdier en Prooi van Zeb op het braakliggende terrein achter Schubben kwamen, zat Zeb op een opvouwbaar canvas kampeerstoeltje. Aan zijn voeten lag een stoffen tas met iets erin. Ik probeerde niet naar die tas te kijken. ‘Is iedereen er? Mooi,’ zei hij. ‘Oké. Het roofdier en zijn prooi. Jagen en besluipen. Wat zijn de regels?’

‘Zien zonder gezien te worden,’ zongen we. ‘Horen zonder gehoord te worden. Ruiken zonder geroken te worden. Eten zonder gegeten te worden!’

‘Jullie vergeten er eentje,’ zei Zeb.

‘Verwonden zonder gewond te raken,’ zei een van de oudere jongens.

‘Klopt! Een jager kan zich geen ernstige wond veroorloven. Als hij niet kan jagen, sterft hij van de honger. Hij moet plotseling aanvallen en snel doden. Hij moet een prooi kiezen die zwakker is dan hij: te jong, te oud, te kreupel om weg te rennen of terug te vechten. Hoe zorgen we ervoor dat we zelf geen prooi worden?’

‘Door niet op prooi te lijken,’ riepen we.

‘Door niet op prooi van dat roofdier te lijken,’ zei Zeb. ‘Voor een haai lijkt een surfer vanuit het water op een zeehond. Probeer je voor te stellen hoe je er voor een roofdier uitziet.’

‘Geen angst tonen,’ zei Amanda.

‘Precies. Geen angst tonen. Gedraag je niet alsof je ziek bent. Maak jezelf zo groot mogelijk. Dat zal de grotere roofdieren afschrikken. Maar wij behoren zelf ook tot de grotere roofdieren, toch? Waarom zouden wij gaan jagen?’ vroeg Zeb.

‘Om te eten,’ zei Amanda. ‘Een andere goede reden is er niet.’

Zeb grijnsde naar haar alsof dat een geheim was dat alleen zij tweeën kenden. ‘Precies,’ zei hij.

Zeb tilde de stoffen tas op, knoopte hem los en stak zijn hand erin. Zijn hand leek heel lang in die tas te blijven. Toen haalde hij er een dood groen konijn uit. ‘Uit Heritage Park,’ zei hij. ‘Gevangen in een valstrik. Die kun je ook gebruiken voor wasdieren. Nu gaan we de prooi villen en schoonmaken.’

Ik word nog steeds misselijk als ik daaraan terugdenk. De oudere jongens hielpen hem met een onbewogen gezicht, ook al leken Shackie en Croze wel wat gespannen. Ze deden altijd wat Zeb zei. Ze keken naar hem op, en dat kwam niet alleen door zijn lengte. Het kwam omdat hij veel wist uit de overlevering, daar hadden ze veel respect voor.

‘En als het konijn in die valstrik niet eh… niet dood is?’ vroeg Croze.

‘Dan maak je het dood,’ zei Zeb. ‘Je geeft hem een klap op zijn kop met een steen. Of je pakt hem bij zijn achterpoten en slaat hem tegen de grond.’ Hij zei dat je een schaap niet zo moest doden, omdat schapen een harde schedel hebben: daar moest je de keel van doorsnijden. Voor alle dieren was er een efficiënte methode.

Zeb ging verder met het villen. Amanda hielp met het stuk waarbij de groene bontvacht als een handschoen binnenstebuiten gekeerd werd. Ik probeerde niet naar de aderen te kijken. Die waren te blauw. En ook niet naar die glimmende pezen.

Zeb sneed het konijn in kleine stukjes, zodat iedereen kon proeven en ook omdat hij ons geen grote stukken wilde opdringen. Toen roosterden we de stukken boven een vuur van een paar oude planken.

‘Dit moeten jullie doen als de nood aan de man komt,’ zei Zeb. Hij gaf me een stukje. Ik stopte het in mijn mond. Ik merkte dat het me lukte om te kauwen en het door te slikken als ik in mijn hoofd bleef herhalen: ‘Het is eigenlijk bonenpuree, het is eigenlijk bonenpuree…’ Ik telde tot honderd, en toen was het op.

Maar ik had de smaak van konijn in mijn mond. Het leek alsof ik een bloedneus had gegeten.

Die middag was de ruilbeurs de Levensboom, die werd gehouden op een kleine parkeerplaats aan de noordkant van Heritage Park, tegenover de boetiekjes van SolarSpace. Er was een zandbak en een schommel met een glijbaan voor kleine kinderen. Er was ook een leemhuis, gemaakt van klei, zand en stro. Het had zes ramen, ronde deuropeningen en ramen, maar geen deuren of ruiten. Adam Een zei dat het gebouwd was door de oude groenen, minstens dertig jaar geleden. De plebsratten hadden er hun tags en berichten op gespoten: I LV psjes (op de BBQ). Pp m’n pk, 100% biologisch! UR dead teringgreeniez!

De Levensboom was niet alleen voor Hoveniers. Iedereen die op het Biomarkt Net zat had daar een kraampje: het Fernside-collectief, de Industrieterreiners, de Golfbaangroenen. We keken op die andere groepen neer, want zij hadden mooiere kleren dan wij. Adam Een zei dat de producten die zij verhandelden moreel besmet waren, hoewel de synthetische slavenarbeid er niet vanaf straalde, zoals van de flitsende spullen in het winkelcentrum. De Fernside-collectievers verkochten geglazuurd keramiek en sieraden van paperclips; de Industrieterreiners gebreide dieren, de Golfbaners artistieke handtassen van opgerold papier uit vintage tijdschriften, en kolen die ze verbouwden aan de rand van hun golfterrein. Nou en, zei Bernice: het zijn gewoon een stelletje schijnheilige boontjes, want ze spuiten nog steeds gif op die golfbaan. Bernice werd de laatste tijd steeds vromer. Misschien kwam dat wel doordat ze geen echte vrienden had.

Er kwamen veel rijke trendy’s naar de Levensboom. Rijke mensen uit de SolarSpace Compound, patsers uit Fernside, zelfs mensen uit de Compounds die naar buiten kwamen voor een veilig avontuur in de plebslanden. Ze beweerden dat ze de voorkeur gaven aan onze Hoveniersgroenten boven de groenten uit de supermarkt en zelfs boven de groenten van de zogenaamde boerenmarkten, waar volgens Amanda als boeren verklede mannen spullen uit de supermarkt in etnisch verantwoorde mandjes gooiden en voor veel geld verkochten, zodat je nooit wist wat je kocht, ook al stond er biologisch op. Maar de producten van de Hoveniers waren echt, ze roken authentiek, en de Hoveniers mochten dan wel fanatiek en hilarisch bizar zijn, maar ze waren in elk geval ethisch. Dat soort dingen zeiden ze altijd terwijl ik hun aankopen verpakte in gerecycled plastic.

Het ergste aan het helpen op de Levensboom vond ik dat we onze Jonge Bionier-halsdoeken moesten dragen. Dat was vernederend, want de trendy’s namen vaak hun kinderen mee. En die kinderen hadden honkbalpetjes op met teksten erop, ze keken naar ons en naar onze halsdoeken alsof we gestoord waren terwijl ze tegen elkaar fluisterden en lachten. Ik probeerde niet op ze te letten. Bernice stampte op ze af en vroeg: ‘Heb ik wat van jullie aan?’ Amanda pakte het wat gladder aan. Ze glimlachte naar ze, haalde haar stuk glas met tape tevoorschijn, maakte een snee in haar arm en likte het bloed eraf. Dan likte ze met haar bebloede tong over haar lippen en stak haar arm uit, waarna die kinderen zich als de bliksem uit de voeten maakten. Amanda zei dat je mensen het beste bij je uit de buurt kon houden door te doen alsof je gek was.

We moesten met z’n drieën helpen bij het paddenstoelenkraampje. Meestal waren Pilar en Toby daar, maar Pilar voelde zich niet lekker, dus nu was alleen Toby er. Ze was heel streng: je moest rechtop staan en extra beleefd doen.

Ik bekeek de rijke patsers die voorbijkwamen eens goed. Sommigen droegen pastelkleurige spijkerbroeken en sandalen, maar de meesten hadden allerlei spullen van dure huiden: sandaaltjes van krokodillenleer, minirokjes van luipaard, handtassen van oryx. Ze keken heel verdedigend: Ik heb dat beest niet doodgemaakt, en waarom zou je het laten liggen? Ik vroeg me af hoe het zou zijn om zulke spullen te dragen, om het vel van een ander schepsel zo dicht tegen je aan te voelen.

Sommigen hadden het nieuwe MooiHair, in zilver, roze of blauw. Volgens Amanda waren er MooiHair-winkels in het Riool waar ze meisjes naar binnen lokten; als je dan eenmaal in de huidtransplantatieruimte was, maakten ze je weg, en als je dan wakker werd had je niet alleen ander haar, maar ook andere vingerafdrukken. Daarna werd je opgesloten in een gekkenhuis en moest je zakjes plakken, en als je wist te ontsnappen kon je nooit bewijzen wie je was omdat ze je identiteit hadden gestolen. Dat klonk allemaal erg extreem. En Amanda vertelde soms leugens. Maar we hadden gezworen dat we nooit tegen elkaar zouden liegen. Dus misschien was het wel waar.

Toen we een uur lang paddenstoelen hadden verkocht in de kraam van Toby moesten we naar de kraam van Nuala om met de azijn te helpen. We waren inmiddels erg verveeld en melig geworden, en steeds als Nuala zich vooroverboog om een fles azijn uit de doos onder de toonbank te halen, begonnen Amanda en ik met onze kont te wiebelen en zachtjes te giechelen. Bernice werd steeds roder omdat we zo’n lol hadden, maar haar buitensloten. Ik weet ook wel dat dat heel gemeen was, maar ik kon het op de een of andere manier niet laten.

Toen moest Amanda naar het violet-biolet, en Nuala zei dat ze even met Burt wilde praten, die in het kraampje naast ons in bladeren verpakte stukken zeep verkocht. Nuala was nog niet weg of Bernice pakte me bij mijn arm vast en draaide mijn vel tegelijk twee kanten op. ‘Zeg het!’ siste ze.

‘Laat me los!’ zei ik. ‘En wat moet ik zeggen?’

‘Dat weet je wel! Wat vinden Amanda en jij zo grappig?’

‘Niks!’ zei ik.

Ze draaide harder aan mijn arm. ‘Oké,’ zei ik. ‘Maar je zult het niet leuk vinden.’ Toen vertelde ik haar over Nuala en Burt en wat die in de Azijnkamer deden. Waarschijnlijk wilde ik het haar steeds al erg graag vertellen, want het kwam er in één ruk uit.

‘Dat is een gemene leugen!’ zei ze.

‘Wat is een gemene leugen?’ vroeg Amanda, die terugkwam van het violet-biolet.

‘Mijn vader wipt niet met de Natte Heks!’ zei Bernice woedend.

‘Ik kon er niks aan doen, ze verdraaide mijn arm,’ zei ik. Bernice kreeg rode, vochtige ogen; als Amanda er niet was geweest, had ze me vast geslagen.

‘Ren overdrijft een beetje,’ zei Amanda. ‘We weten het niet zeker. We vermoeden alleen maar dat jouw vader met de Natte Heks wipt. Maar het zou wel te begrijpen zijn, nu je moeder steeds Braak ligt. Hij wordt natuurlijk erg geil, daarom zit hij steeds aan de oksels van kleine meisjes.’ Ze zei dit allemaal op een zedige, Eva-achtige manier. Het was erg gemeen.

‘Nietes!’ zei Bernice. ‘Dat doet hij niet!’ Ze was bijna in tranen.

‘Maar als het wel waar is, dan is het wel iets wat jij moet weten,’ zei Amanda op kalme toon. ‘Als ik een vader had, zou ik niet willen dat hij op een ander voortplantingsorgaan zat te wippen dan dat van mijn moeder. Dat vind ik een smerige gewoonte, vreselijk onhygiënisch. Dan moet je je ook realiseren dat hij met zijn handen vol bacteriën aan jou zit. Hoewel hij natuurlijk niet…’

‘Ik háát jou!’ zei Bernice. ‘Ik wou dat je levend verbrandde!’

‘Dat is niet erg vergevingsgezind, Bernice,’ zei Amanda verwijtend.

Op dat moment kwam Nuala terug. ‘Zo, meisjes, zijn er nog klanten geweest? Bernice, waarom zijn je ogen zo rood?’

‘Ik ben ergens allergisch voor,’ zei Bernice.

‘Ja, dat is zo,’ zei Amanda plechtig. ‘Ze voelt zich niet lekker. Misschien kun je beter naar huis gaan. Of misschien is het de slechte lucht. Kun je niet beter een neuskapje op doen, Bernice?’

‘Amanda, wat een attent meisje ben jij toch,’ zei Nuala. ‘Ja, Bernice, ik denk dat je nu maar beter weg kunt gaan. En morgen zullen we een neuskapje voor je halen, in verband met die allergie. Kom, lieverd, ik loop wel een stukje met je mee.’ Ze sloeg haar arm om de schouders van Bernice en liep met haar weg.

Ik kon bijna niet geloven wat wij hadden gedaan. Ik had een raar gevoel in mijn buik, net als wanneer je iets zwaars uit je handen laat vallen en weet dat het op je voet terecht zal komen. We waren veel te ver gegaan, maar ik wist niet hoe ik dat tegen Amanda moest zeggen zonder dat ze zou vinden dat ik haar een preek gaf. We konden het trouwens toch niet meer ongedaan maken.

28

Net op dat moment kwam er een jongen die ik nog nooit eerder had gezien naar ons kraampje toe, een tiener, ouder dan wij. Hij was lang en mager, hij had donker haar, en hij droeg niet het soort kleren dat de rijken meestal droegen. Zijn kleren waren gewoon zwart.

‘Mag ik u helpen?’ vroeg Amanda. We deden soms de loonslaven van GeheimBurgers na als we in een kraampje stonden.

‘Ik ben op zoek naar Pilar,’ zei hij. Geen glimlach, helemaal niks. ‘Hier is iets mis mee.’ Hij haalde een pot Hoveniershoning uit zijn rugzak. Dat was vreemd, want wat kon er nu mis zijn met honing? Volgens Pilar bedierf honing nooit, tenzij er water bij kwam.

‘Pilar voelt zich niet zo lekker,’ zei ik. ‘Ga maar naar Toby, die staat daar, bij de paddenstoelen.’

Hij keek steeds om zich heen, alsof hij nerveus was. Hij was zo te zien alleen, niet met vrienden of met zijn ouders. ‘Nee,’ zei hij. ‘Ik moet echt Pilar zelf hebben.’

Zeb kwam aangelopen van het groentekraampje, waar hij kliswortels en melganzenvoet verkocht. ‘Is er iets?’ vroeg hij.

‘Hij zoekt Pilar,’ zei Amanda. ‘Iets over de honing.’ Zeb en de jongen keken elkaar aan, en ik meende dat de jongen heel even zijn hoofd schudde.

‘Kan ik je misschien helpen?’ vroeg Zeb aan hem.

‘Ik moet haar echt zelf spreken.’

‘Dan brengen Amanda en Ren je wel even naar haar toe,’ zei Zeb.

‘En de azijn dan?’ vroeg ik. ‘Nuala moest ook al weg.’

‘Ik hou wel een oogje in het zeil,’ zei Zeb. ‘Dit is Glenn. Zorg maar goed voor hem.’ En tegen Glenn zei hij: ‘En laat je niet door die twee opvreten.’

We liepen door de plebsstraten in de richting van de Dakhof van Eden. ‘Hoe ken jij Zeb eigenlijk?’ vroeg Amanda.

‘O, van vroeger,’ zei de jongen. Hij was niet erg spraakzaam. Hij wilde niet eens naast ons lopen: na een stukje bleef hij een beetje achter.

We kwamen bij het gebouw van de Hoveniers en liepen de brandtrap op. Philo de Mist en Katuro de Tang waren boven. We lieten het huis nooit leeg achter, voor het geval de plebsratten naar binnen probeerden te sluipen. Katuro was bezig om een tuinslang te repareren en Philo stond gewoon maar wat te grijnzen.

‘Wie is dat?’ vroeg Katuro toen hij de jongen zag.

‘Zeb vroeg of wij hem hier wilden brengen,’ zei Amanda. ‘Hij is op zoek naar Pilar.’

Katuro knikte over zijn schouder. ‘Braakherstelhut.’

Pilar lag in een tuinstoel. Naast haar stond het schaakspel, met alle stukken op hun plaats. Ze had niet gespeeld. Ze zag er helemaal niet goed uit, ze leek wel in zichzelf verzonken. Haar ogen waren gesloten, maar ze deed ze open toen ze ons binnen hoorde komen. ‘Welkom, lieve Glenn,’ zei ze, alsof ze hem al verwachtte. ‘Ik hoop dat je geen moeilijkheden hebt gehad?’

‘Nee hoor,’ zei de jongen. Hij pakte de pot honing. ‘Het is niet goed,’ zei hij.

‘Alles is goed,’ zei Pilar. ‘In het grotere geheel. Amanda, Ren, zouden jullie even een glas water voor me willen halen?’

‘Ik doe het wel,’ zei ik.

‘Jullie allebei,’ zei Pilar. ‘Alsjeblieft.’

Ze wilde ons weg hebben. We verlieten de Braakherstelhut zo langzaam als we konden. Ik wilde graag horen wat ze tegen elkaar zeiden; dat zou vast niet over honing gaan. Ik was geschrokken, want Pilar zag er slecht uit.

‘Hij is geen plebs,’ fluisterde Amanda. ‘Hij is Compound.’

Dat dacht ik zelf ook al, maar ik vroeg: ‘Hoe zie je dat?’ In de Compounds woonden de mensen van de Corps: de wetenschappers en zakenmensen die volgens Adam Een de oude soorten vernietigden, nieuwe soorten schiepen en de wereld kapotmaakten, hoewel ik niet kon geloven dat mijn echte vader in HelthWyzer dat ook deed. In elk geval vroeg ik me af waarom Pilar zou willen praten met iemand uit de Compounds.

‘Dat gevoel heb ik gewoon,’ zei Amanda.

Toen we terugkwamen met het glas water had Pilar haar ogen weer dicht. De jongen zat naast haar; hij had een paar schaakstukken verplaatst. De witte koningin was ingesloten: nog één zet en ze was geslagen.

‘Bedankt,’ zei Pilar terwijl ze het glas van Amanda aannam. ‘En bedankt dat je gekomen bent, lieve Glenn,’ zei ze tegen de jongen.

Hij ging staan. ‘Nou, dag,’ zei hij onbeholpen. Pilar glimlachte naar hem. Het was een stralende, maar zwakke lach. Ik kreeg zin om haar te omhelzen, want ze leek zo klein en broos.

Toen we teruggingen naar de Levensboom, liep Glenn met ons mee. ‘Er is iets ergs met haar,’ zei Amanda. ‘Toch?’

‘Ziektes zijn ontwerpfouten,’ zei de jongen. ‘Die kunnen hersteld worden.’ Ja, hij was beslist Compound. Alleen brainiacs uit de Compounds praatten zo: ze gaven nooit rechtstreeks antwoord op een vraag, maar zeiden iets algemeens alsof ze de wijsheid in pacht hadden. Praatte mijn echte vader ook zo? Misschien wel.

‘Dus als jij de wereld moest maken, zou je alles beter doen?’ vroeg ik. Beter dan God, bedoelde ik. Opeens voelde ik me heel vroom, net als Bernice. Net als de Hoveniers.

‘Ja,’ zei hij. ‘Inderdaad.’

29

De volgende dag gingen we zoals gewoonlijk Bernice ophalen in de Buenavista. Volgens mij schaamden we ons allebei voor wat we de vorige dag hadden gezegd, ik in elk geval wel. Maar toen we aanklopten bleef het stil.

‘Bio!’ riep Amanda. ‘De Biobende!’ Het bleef stil. Ik kon haar zwijgen bijna voelen.

‘Kom op, Bernice,’ zei ik. ‘Doe eens open. Wij zijn het.’

De deur ging open, maar het was niet Bernice die daar stond. Het was Veena. Ze keek ons aan en ze maakte helemaal geen Braakliggende indruk. ‘Ga weg,’ zei ze. Toen deed ze de deur dicht.

We keken elkaar aan. Ik had een enorm rotgevoel. Stel dat we Bernice zó erg hadden gekwetst met ons verhaal over Burt en Nuala dat we het nooit meer goed konden maken? Stel dat het niet eens waar was? Het was alleen maar een grapje geweest, in het begin tenminste. Maar nu was er opeens niets grappigs meer aan.

In de week van Sint-Euell gingen we altijd paddenstoelen zoeken in Heritage Park, samen met Pilar en Toby. Dat was heel spannend, want je wist nooit wat je daar tegen zou komen. Soms waren er gezinnen uit de plebslanden aan het picknicken en ruziemaken, dan knepen we onze neus dicht tegen de stank van het gebraden vlees; soms waren er stelletjes in de bosjes aan het rotzooien, of daklozen die onder een boom lagen te zuipen of te snurken, of krankzinnigen met verwilderde haren die in zichzelf mompelden of iets schreeuwden, of junkies die een spuit aan het zetten waren. Als we helemaal bij het strand kwamen, lagen er soms meisjes in bikini te zonnen, en dan riepen Shackie en Croze ‘huidkanker’ om hun aandacht te trekken.

Soms waren er ook mannen van het CorpSeCorps aan het patrouilleren; ze zeiden tegen de mensen dat ze afval in de bakken moesten gooien, maar volgens Amanda waren ze aan het controleren of er niet gedeald werd buiten hun maffiavriendjes om. Dan hoorde je het scherpe zipzipzip van een spraygun, gevolgd door gegil. Openbare geweldpleging, zeiden ze tegen de omstanders als ze het slachtoffer wegsleepten.

Maar ons uitstapje naar Heritage Park werd die dag afgelast omdat Pilar ziek was. In plaats daarvan kregen we wilde planten van Burt de Knar, op het braakliggende terrein achter Schubben en Spleten.

We namen onze lei en krijtjes mee, want we moesten de wilde planten altijd natekenen om ze beter te leren kennen. Daarna veegden we de tekening uit en zat de plant in ons geheugen. Als je iets tekent, leer je er pas echt goed naar kijken, zei Burt altijd.

Burt ging op het terrein op jacht, plukte iets en hield het voor ons omhoog. ‘Portulaca oleracea,’ zei hij. ‘Gewone naam: postelein. Wordt verbouwd, maar groeit ook in het wild. Houdt van verstoorde aarde. Let op de rode steel en de afwisselend geplaatste bladeren. Een goede bron van omega-3.’ Hij zweeg en keek ons met gefronste wenkbrauwen aan. ‘De ene helft kijkt niet en de andere helft tekent niet!’ zei hij. ‘Dit zou jullie het leven kunnen redden! We hebben het hier over nutriënten. Nutriënten. Wat zijn nutriënten?’

Wezenloze blikken, stilte. ‘Nutriënten,’ zei de Knar, ‘is wat het lichaam in leven houdt. Het is eten. Eten! Waar komt ons eten vandaan? Ik wil iedereen horen!’

We zeiden het met z’n allen op. ‘Al ons eten komt van de Aarde.’

‘Juist!’ zei Burt. ‘De Aarde! En de meeste mensen kopen het in de supermarkt. Wat zou er gebeuren als er opeens geen supermarkten meer zijn? Shackleton?’

‘Dan verbouwen we het op het dak,’ zei Shackie.

‘En stel dat er geen dak meer is?’ zei de Knar, die een beetje rood aan begon te lopen. ‘Waar zou je het dan vandaan moeten halen?’ Opnieuw keek iedereen hem wezenloos aan. ‘Dan zou je gaan foerageren,’ zei de Knar. ‘Crozier, wat verstaan we onder foerageren?’

‘Spullen zoeken,’ zei Croze. ‘Spullen die je niet hoeft te betalen. Een soort stelen.’ We begonnen te lachen.

De Knar ging er niet op in. ‘En waar zou je die “spullen” dan gaan zoeken? Quill?’

‘In het winkelcentrum?’ vroeg Quill. ‘Aan de achterkant of zo. Waar ze spullen weggooien, lege flessen en zo, en…’ Quill was nogal dom, maar hij hield zich ook van de domme. Dat deden de jongens wel vaker, om de Knar kwaad te krijgen.

‘Nee!’ zei de Knar met stemverheffing. ‘Dan hébben ze dus geen spullen meer om weg te gooien! Jullie zijn zeker nog nooit buiten deze plebs geweest, hè? Jullie hebben zeker nog nooit een woestijn gezien, jullie hebben nog nooit hongersnood meegemaakt! Als de Waterloze Vloed komt, en jullie krijgen het voor elkaar om die te overleven, dan gaan jullie alsnog dood! En weet je waarom? Omdat jullie niet hebben opgelet! Waarom zit ik mijn tijd aan jullie te verdoen?’ Steeds als de Knar ons les gaf, wond hij zich vreselijk op over iets onbenulligs en begon hij te schreeuwen.

‘Goed.’ Hij kwam weer tot bedaren. ‘Wat is dit voor plant? Postelein. Wat kun je ermee doen? Je kunt het eten. En nu tekenen jullie. Postelein! Let op de ovale vorm van die blaadjes! Merk op dat die blaadjes glanzen! Kijk naar de stengel. Grif dat allemaal in je hersens!’

Het kan niet waar zijn, dacht ik. Ik kon me niet voorstellen dat iemand – zelfs Nuala de Natte Heks – met Burt de Knar zou willen vrijen. Hij was zo kaal en zweterig. ‘Imbecielen,’ zei hij in zichzelf. ‘Waar maak ik me druk om?’

Opeens zweeg hij. Hij keek naar iets achter ons. We keken om: daar stond Veena, bij het gat in het hek. Daar moest ze zich doorheen geperst hebben. Ze had haar sloffen nog aan en haar gele babydekentje had ze als een sjaal om haar hoofd gewikkeld. Bernice stond naast haar.

Ze stonden daar gewoon maar. Ze bewogen zich niet. Toen kwamen er twee mannen van het CorpSeCorps door het hek. Ze waren in gevechtstenue, in die glanzende grijze pakken waarin ze net een fata morgana leken. Ze hielden hun spraygun in de aanslag. Ik voelde het bloed uit mijn hoofd wegtrekken en ik kreeg het gevoel dat ik moest overgeven.

‘Wat is er aan de hand?’ riep Burt.

‘Handen omhoog!’ zei een van de CorpSeMannen. Zijn stem klonk hard door de versterker in zijn helm. Ze kwamen naar voren.

‘Zitten blijven,’ zei Burt tegen ons. Hij keek alsof hij met een stroomstootwapen geraakt was.

‘Komt u maar mee, meneer,’ zei de eerste CorpSeMan toen ze bij ons waren.

‘Wat? Maar ik heb niks gedaan!’ zei Burt.

‘Illegale teelt van marihuana voor de verkoop op de zwarte markt,’ zei de tweede. ‘Het is beter voor u als u zich niet verzet.’

Ze liepen met Burt naar het gat in het hek. Wij liepen er stilletjes achteraan; we snapten niet wat er gebeurde.

Toen ze bij Veena en Bernice kwamen, stak Burt zijn armen uit. ‘Veena! Hoe kan dit nou?’

‘Achterlijke klootzak!’ zei ze tegen hem. ‘Hypocriet! Vuile bedrieger! Dacht je soms dat ik je niet doorhad?’

‘Waar heb je het over?’ vroeg Burt smekend.

‘Je dacht zeker dat ik zo stoned was van die giftige wiet van je dat ik niks meer in de gaten had!’ zei Veena. ‘Maar ik ben er toch achter gekomen. Wat jij met die stomme koe van een Nuala doet! En dat is nog niet eens het ergste! Gestoorde smeerlap!’

‘Nee!’ zei Burt. ‘Dat heb ik niet gedaan, ik zweer het! Ik heb alleen…’

Ik keek naar Bernice, maar ik kon niet zien wat er door haar heen ging. Haar gezicht was niet eens rood. Het was leeg, als een krijtbord. Stoffig grauw.

Adam Een stapte door het gat in het hek. Hij scheen het altijd in de gaten te hebben als er iets bijzonders aan de hand was. Volgens Amanda leek het soms wel alsof hij een telefoon had. Hij legde zijn hand op de gele babydeken van Veena. ‘Veena, lieve kind, dus je bent uit je Braakligging gekomen,’ zei hij. ‘Wat heerlijk. Daar hebben we allemaal voor gebeden. Maar vertel, wat is er aan de hand?’

‘Meneer, kunt u even opzij gaan,’ zei de eerste CorpSeMan.

‘Waarom doe je me dit aan?’ vroeg Burt jammerend aan Veena toen de agenten hem vooruit duwden.

Adam Een zuchtte diep. ‘Dit is zeer spijtig,’ zei hij. ‘Misschien is het verstandig om de menselijke zwakheden in overweging te nemen die wij allen…’

‘Sukkel!’ zei Veena tegen hem. ‘Burt heeft een grote hennepkwekerij in de Buenavista, vlak onder jullie heilige Hoveniersneuzen. En hij dealt ook, op die stomme markt van jullie. Die schattige in bladeren verpakte zeep, nou, dat is niet altijd zeep, hoor! Daar verdient hij grof geld mee!’

Adam keek treurig. ‘Geld is een vreselijke verleiding,’ zei hij. ‘Het is een ziekte.’

‘Idioot,’ zei Veena tegen hem. ‘Biologische planten, wat een lachertje!’

‘Ik zei toch dat er een hennepkwekerij in de Buenavista was,’ fluisterde Amanda tegen me. ‘De Knar zit goed in de shit.’

Adam Een zei dat we allemaal naar huis moesten gaan, dus dat deden we maar. Ik had echt een rotgevoel over Burt. Waarschijnlijk was Bernice die dag waarop wij op de Levensboom-markt zo gemeen tegen haar hadden gedaan naar huis gegaan en had ze tegen Veena gezegd dat Burt en Nuala het met elkaar deden; misschien had ze ook over dat okselgrijpen verteld, en daar was Veena zo jaloers of kwaad over geworden dat ze contact had gezocht met het CorpSeCorps en een aanklacht had ingediend. Het CorpSeCorps moedigde dat aan, om je buren en familieleden aan te geven. Daar kon je zelfs geld voor krijgen, zei Amanda.

Ik had niks kwaads in de zin gehad, in elk geval niet zoiets. Maar toch was dit het resultaat van wat wij hadden gedaan.

Ik vond dat we naar Adam Een moesten gaan om alles op te biechten, maar Amanda zei dat we daar niks meer aan hadden, dat het nu toch al te laat was en dat we alleen maar meer problemen zouden krijgen. Ze had gelijk. Maar het luchtte niet op.

‘Kop op,’ zei Amanda. ‘Zal ik iets voor je jatten? Wat wil je hebben?’

‘Een telefoon,’ zei ik. ‘Een paarse. Net als die van jou.’

‘Oké,’ zei Amanda. ‘Zorg ik voor.’

‘Dat is aardig van je,’ zei ik. Ik probeerde energiek te klinken, zodat ze kon horen dat ik er blij mee was, maar ze merkte toch wel dat ik maar deed alsof.

30

De volgende dag zei Amanda dat ze een verrassing voor me had die me zeker zou opvrolijken. Het was in het winkelcentrum van de Zinkput. Het was echt een grote verrassing, want toen we daar kwamen, hingen Shackie en Croze rond bij het hokje van de holospinner. Ik wist dat ze allebei verliefd waren op Amanda, dat waren alle jongens, maar ze ging nooit met ze om, alleen in een groep.

‘Hebben jullie het?’ vroeg ze. Ze grinnikten verlegen naar haar. Shackie was flink gegroeid de laatste tijd: hij was lang en mager geworden, en hij had donkere wenkbrauwen gekregen. Croze was niet alleen in de lengte, maar ook in de breedte gegroeid en hij had een beginnend strokleurig baardje. Ik had eigenlijk nooit zo op hun uiterlijk gelet, niet zo precies, maar nu merkte ik dat ik anders naar ze keek.

‘Hier,’ zeiden ze. Ze maakten geen angstige indruk, maar ze waren wel erg op hun hoede. Ze keken of niemand op ze lette, en toen propten we ons in het hokje waarin je je hologram in het winkelcentrum kon laten zetten. Het was bedoeld voor maar twee mensen, dus we moesten heel dicht bij elkaar staan.

Het was daarbinnen erg warm. Ik voelde de warmte van onze lijven, alsof we gloeiden van de koorts; ik rook opgedroogd zweet, oude kleren, vuil en de vettige haargeur van Shackie en Croze – die we allemaal hadden – vermengd met hun pubergeur, een mengsel van paddenstoelen en wijndroesem. Amanda rook bloemig, met een muskusachtige ondertoon en een zweem van bloed.

Ik wist niet hoe zij mij vonden ruiken. Ze zeggen wel eens dat je jezelf nooit kunt ruiken omdat je aan je eigen geur gewend bent. Ik wilde dat ik van tevoren van deze verrassing had geweten, want dan had ik me gewassen met mijn opgespaarde stukjes rozenzeep. Ik hoopte dat ik niet naar vuil ondergoed of zweetvoeten rook.

Waarom willen we graag dat andere mensen ons aardig vinden, ook al geven we zelf niet eens zoveel om hen? Ik weet niet waarom, maar het is wel zo. Terwijl ik daar stond, en dat allemaal rook, hoopte ik heel erg dat Shackie en Croze mij knap vonden.

‘Hier is het,’ zei Shackie. Hij haalde een lapje stof tevoorschijn met iets erin.

‘Wat is dat?’ vroeg ik. Ik hoorde mijn eigen stem, die heel meisjesachtig en pieperig klonk.

‘Dat is de verrassing,’ zei Amanda. ‘Ze hebben een beetje van die superwiet voor ons. Dat spul dat Burt de Knar verbouwde.’

‘Dat meen je niet!’ zei ik. ‘Hebben jullie dat gekocht? Van het CorpSeCorps?’

‘Gejat,’ zei Shackie. ‘We zijn via de achterkant naar de Buenavista gegaan, dat hebben we zo vaak gedaan. Die kerels van het CorpSe liepen de voordeur in en uit, die letten verder niet op ons.’

‘In een van de kelderraampjes zitten de tralies los, daar gingen we vaak naar binnen om te partyen in het trappenhuis,’ zei Croze.

‘Ze hebben zakken van dat spul in de kelder gezet,’ zei Shackie. ‘Volgens mij hebben ze de hele kwekerij leeggehaald. Als je daar een tijdje bent, word je vanzelf stoned.’

‘Laat zien,’ zei Amanda. Shackie vouwde het doekje open. Er zaten gedroogde blaadjes in.

Ik wist wat Amanda vond van drugs gebruiken: je raakte de controle over je hersens kwijt en dat was riskant, omdat andere mensen dan in het voordeel waren. En als je te veel gebruikte, zoals Philo de Mist, hield je bijna geen hersens meer over, dus dan maakte het ook niet uit of je de controle erover verloor of niet. En je mocht alleen roken met mensen die je vertrouwde. Vertrouwde ze Shackie en Croze?

‘Heb je dat spul al eens geprobeerd?’ fluisterde ik tegen Amanda.

‘Nog niet,’ fluisterde ze terug. Waarom fluisterden we eigenlijk? We stonden met z’n vieren zo dicht bij elkaar dat Shackie en Croze alles konden horen.

‘Dan wil ik het niet,’ zei ik.

‘Maar ik heb geruild!’ zei Amanda. Ze klonk heftig. ‘Voor heel veel!’

‘Ik heb die shit al gerookt,’ zei Shackie. Hij zei het woord shit met zijn zwaarste stem. ‘Het is echt wreed spul.’

‘Ik ook, alsof je opstijgt,’ zei Croze. ‘Shit man, alsof je een vogel bent!’ Shackie was al bezig om een joint van de blaadjes te rollen; daarna stak hij hem aan en nam een trekje.

Iemand legde zijn hand op mijn kont, ik weet niet wie. De hand kroop omhoog en probeerde in mijn Hoveniersjurk te komen. Ik wilde hou daarmee op zeggen, maar dat deed ik niet.

‘Probeer maar eens,’ zei Shackie. Hij pakte me bij mijn kin, drukte zijn mond op de mijne en blies me vol rook. Ik moest hoesten. Toen hij het nog een keer deed, werd ik duizelig. Opeens zag ik een helder, verblindend fluorescerend beeld voor me van het konijn dat we die week hadden gegeten. Het staarde me met zijn dode ogen aan, alleen waren die ogen oranje.

‘Dat is te veel,’ zei Amanda. ‘Ze is er niet aan gewend!’

Toen werd ik kotsmisselijk en moest ik overgeven. Ik spuugde ze allemaal onder. O nee, dacht ik, wat stom. Ik weet niet hoe lang het allemaal duurde, want de tijd was net rubber, hij rekte uit als een heel lang stuk elastiek of een heel groot stuk kauwgum, knapte, en verdween in een klein zwart vierkantje. Daarna viel ik flauw.

Toen ik wakker werd, zat ik tegen de kapotte fontein in het winkelcentrum. Ik was nog steeds duizelig, maar niet misselijk meer: het was meer alsof ik dreef. Alles leek ver weg en doorzichtig. Misschien kan ik mijn hand wel door het cement steken, dacht ik. Misschien is alles wel van kant, van kleine spikkeltjes, met God ertussen, zoals Adam Een zegt. Misschien ben ik wel van rook.

De etalage tegenover ons was net een doos vol vuurvliegjes, een soort zilveren lovertjes. Er werd daar een feestje gehouden, ik kon de muziek horen. Tinkelend en vreemd. Een vlinderfeest, waarschijnlijk dansten ze op hun sprietige vlinderpootjes. Als ik op mijn benen kon staan, kon ik misschien ook dansen.

Amanda had haar arm om me heen geslagen. ‘’t Is goed,’ zei ze. ‘Niks aan de hand.’ Shackie en Croze waren er nog steeds, en ze klonken behoorlijk pissig. Croze in elk geval wel, meer dan Shackie, want die was bijna net zo beroerd als ik.

‘Wanneer gaan we het doen?’ vroeg Croze.

‘Het werkte niet. Dus ik doe het ook niet,’ zei Amanda.

‘Dat was niet de deal,’ zei Croze. ‘De deal was dat wij het spul zouden meenemen. En dat hebben we gedaan. Dus nou moet jij je ook aan de deal houden.’

‘De deal was dat we Ren blij gingen maken,’ zei Amanda. ‘En dat is ze niet. Dus dan gaat het niet door.’

‘Dat had je gedacht. Het gaat wel door. Kom op.’

‘Wou je me dwingen?’ vroeg Amanda. Er klonk iets gevaarlijks door in haar stem, net zoals wanneer de plebsratten te dicht in de buurt kwamen.

‘Mij maakt het niet uit,’ zei Shackie laconiek.

‘Jij bent ons twee beurten schuldig,’ zei Croze. ‘Voor ieder een. Wij hebben een groot risico genomen, ze hadden ons wel kunnen vermoorden!’

‘Laat haar toch,’ zei Shackie. ‘Ik wil alleen even je haar aanraken,’ zei hij tegen Amanda. ‘Je ruikt naar toffees.’ Hij was nog steeds heel ver weg.

‘Donder op,’ zei Amanda. Volgens mij deden ze dat ook, want toen ik weer keek, waren ze er niet meer.

Ik begon me alweer wat gewoner te voelen. ‘Ik kan bijna niet geloven dat je met ze geruild hebt.’ Voor mij, wilde ik eraan toevoegen, maar ik was bang dat ik dan zou gaan huilen.

‘Sorry dat het niet is gelukt,’ zei ze. ‘Ik wilde graag dat je je beter zou voelen.’

‘Ik voel me ook beter,’ zei ik. ‘Lichter.’ Dat was ook zo, al was het alleen al omdat ik had overgegeven en veel gewicht aan vocht kwijt was geraakt, maar het kwam ook door Amanda. Ik wist dat ze na de orkaan in Texas, toen ze zo’n honger had, op die manier had gehandeld om aan eten te komen, maar ze had me ook verteld dat ze het nooit leuk had gevonden en dat het puur zakelijk was, en dat ze het nu nooit meer deed omdat het niet echt nodig was. Nu had ze het ook niet hoeven doen, maar ze had het toch gedaan. Ik wist niet dat ze me zo aardig vond.

‘Nu zijn ze kwaad op je,’ zei ik. ‘Ze gaan het je betaald zetten.’ Dat leek me niet eens zo belangrijk, want ik was nog steeds zo stoned als een garnaal.

‘Ik ben niet bang,’ zei Amanda. ‘Ik kan ze wel aan.’

MOLLENDAG

Mollendag

JAAR TWAALF

Over het leven onder de grond

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, lieve Medezoogdieren, lieve Medeschepselen:

Ik steek geen beschuldigende vinger uit, aangezien ik niet weet waarheen te wijzen, maar zoals we zojuist hebben gezien kunnen kwaadaardige geruchten voor veel verwarring zorgen. Een onnadenkende opmerking is als de sigarettenpeuk die argeloos in het vuilnisvat wordt geworpen; eerst smeult hij alleen, maar dan veroorzaakt hij een felle brand en kan een hele wijk in de as leggen. Wees dus in het vervolg behoedzaam met jullie uitspraken.

Het is onvermijdelijk dat bepaalde vriendschappen ongepaste opmerkingen uitlokken. Maar wij zijn geen chimpansees: onze vrouwtjes bijten hun rivalen niet. Onze mannetjes bespringen de vrouwtjes niet en slaan ze ook niet met takken. Doorgaans niet, althans. Elk koppel wordt geplaagd door spanningen en verleidingen, maar laten we die spanningen niet nog verergeren of de verleidingen verkeerd interpreteren.

Wij missen de aanwezigheid van onze voormalige Adam Dertien, Burt, en zijn vrouw Veena, en de kleine Bernice. Laten we vergeven wat vergeven dient te worden en laten we ze in ons hart omhullen met Licht.

Het leven gaat door; we hebben een verlaten automobielherstelbedrijf gevonden waar gezellige woningen in gemaakt kunnen worden, zodra ons voorgestelde rattenoverplaatsplan is uitgevoerd. Ik weet zeker dat de ratten van de Garage het in de Buenavista erg naar hun zin zullen hebben als ze eenmaal inzien wat voor kansen daar qua voedsel voor hen liggen.

Jullie zullen verheugd zijn te horen dat hoewel de paddenstoelenbedden in de Buenavista verloren zijn gegaan, Pilar het mycelium van alle soorten heeft bewaard; we zullen paddenstoelenbedden in gereedheid brengen in de Wellness-kliniek tot we een vochtiger locatie hebben gevonden.

Vandaag vieren we Mollendag, de feestdag van het Ondergrondse Leven. Mollendag is een Kinderfeest en onze Kinderen zijn enorm ijverig geweest en hebben de Dakhof van Eden prachtig versierd. De Mollen met hun kleine klauwen die gemaakt zijn van kammen, de Rondwormen die gemaakt zijn van doorzichtige plastic tassen, de Aardworm van gevulde nylonkousen en touw, de Mestkevers… Wat getuigt dat alles van de door God gegeven scheppingskracht, waardoor zelfs het meest waardeloze materiaal het waardeloze weet te ontstijgen!

Wij zijn geneigd de allerkleinsten die onder ons verblijven te negeren, maar zonder hen zouden wij niet bestaan, want ieder van ons is een Hof vol onzichtbare levensvormen. Waar zouden wij zijn zonder de Flora die ons spijsverteringskanaal bevolken, of de Bacteriën die ons beschermen tegen vijandige aanvallen? Vrienden, de talloze levensvormen krioelen onder onze voeten en, mag ik wel zeggen, onder onze teennagels.

Toegegeven, wij worden soms geplaagd door nanobiovormen die wij liever niet zouden hebben, zoals daar zijn de Wenkbrauwmijt, de Haakworm, de Schaamluis, de Draadworm en de Teek, om nog te zwijgen van vijandige Bacteriën en Virussen. Zie ze echter als de kleinste Engelen Gods, die Zijn ondoorgrondelijke werk op geheel eigen wijze verrichten, want ook die schepselen verblijven in Zijn Eeuwige Geest, schijnen in het Eeuwige Licht en vormen een deel van de polyfone symfonie der Schepping.

En denk ook eens aan Zijn werkers in de aarde! Zonder de Aardworm, de Rondworm en de Mier, en hun onvermoeibare doorploegen der aarde; zonder hen zou de grond in een keiharde massa veranderen en zou elk Leven worden vernietigd. Denk ook aan de antibiotische eigenschappen van de Made en van verscheidene Schimmelsoorten, van de honing die onze Bijen maken, en ook van het Spinnenweb, dat zo goed van pas komt bij het stelpen van de bloedstroom uit een wond. Voor elke ziekte heeft God een remedie in de grote Medicijnkast der Natuur!

Door het werk van de Aaskevers en de Rottingsbacteriën wordt onze vleselijke woonstede afgebroken en teruggegeven aan de elementen, waardoor het leven van andere Schepselen weer wordt verrijkt. Hoe misleid waren onze voorouders, die hun doden bewaarden, ze balsemden, versierden en ze opborgen in grafkelders. Welk een gruwel, om het omhulsel van de Ziel tot een verdorven afgod te maken! En hoe egoïstisch is dat uiteindelijk! Zouden wij niet liever het Leven dat wij als geschenk hebben mogen ontvangen, teruggeven door onszelf aan het Leven te schenken als de tijd daar is?

De volgende keer dat je een hand vol vochtige compost vasthoudt, zeg dan een stil woord van dank aan alle Schepselen die de Aarde vóór ons bevolkten. Stel je voor dat je ze met je vingers allemaal een liefdevolle aai geeft. Want zij zijn zeker bij ons, ze zijn altoos aanwezig in die voedzame grondmassa.

Laten we nu samen met het Knop en Bloesemkoor deelnemen aan het zingen van de traditionele kinderpsalm voor Mollendag.

Wij loven de volmaakte Mol

Wij loven de volmaakte Mol;

Onzichtbare tuinier,

De Aardworm en de Nematode,

De Kever en de Mier.

Zij leven steeds in duisternis,

Door Mensen onbespied;

De aarde is voor hen de lucht,

De dag kennen zij niet.

Ze wroeten en ze ploegen voort,

Ze laten planten bloeien;

Als zij er niet meer zouden zijn,

Zou niets nog kunnen groeien.

De kleine zwarte Aaskever

Maakt vreemde plaatsen schoon;

Hij ruimt ons aards omhulsel op

En vindt dat heel gewoon.

Voor al die Schepseltjes van God

In ’t bos en onder ’t land

Zeggen wij hartelijk dank vandaag

Zij liggen in Gods hand.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

31

TOBY

MOLLENDAG. JAAR VIJFENTWINTIG

Als de Vloed raast, tel dan de dagen, zei Adam Een. Let op het opkomen van de zon en de veranderende gestalten van de maan, want voor alles is er een tijd. Reis tijdens je meditaties niet zo ver op je innerlijke reis dat je voortijdig het Tijdloze bereikt. Daal tijdens de staat van Braakligging niet zo diep af dat een terugkeer niet meer mogelijk is, want dan valt de Nacht waarin alle uren gelijk zijn en dan zal er geen Hoop meer zijn.

Toby heeft de dagen bijgehouden op een oud notitieblok van de Anoo Yoo Spa. Boven aan elke pagina staan twee ogen met lange wimpers waarvan er één dicht is, en een lippenstiftkus. Ze vindt die ogen en lachende monden leuk, het zijn een soort metgezellen. Boven aan elk nieuw vel papier schrijft ze het Hoveniersfeest of de Heiligendag. Ze kent de hele lijst nog steeds uit haar hoofd: Sint-E.F. Schumacher, Sint-Jane Jacobs, Sint-Sigurdsdottir van Gullfoss, Sint-Wayne Grady van de Gieren, Sint-James Lovelock, de gezegende Gautama Boeddha, Sint-Bridget Stutchbury van Shade Coffee, Sint-Linnaeus van de Botanische Nomenclatuur, het Feest van de Crocodylidae, Sint-Stephen Jay Gould van de Jurassische Kleischalie, Sint-Gilberto Silva van de Vleermuizen. En de rest.

Onder elke Heiligendag maakt ze aantekeningen over de tuin: wat ze heeft geplant of geoogst, de stand van de maan, welke insecten te gast zijn.

Mollendag, schrijft ze nu. Jaar vijfentwintig. De was doen. De maan in het laatste kwartier. Mollendag hoorde bij de week van Sint-Euell. Het was niet zo’n goede feestdag.

Het goede nieuws is dat er al wat polybessen rijp moeten zijn. De kracht van de polybessengenensplice is dat die het hele jaar door bessen geven. Misschien dat ze er aan het eind van de middag wat kan gaan plukken.

Twee dagen geleden, op Sint-Orlando Garrido van de Hagedissen, schreef ze iets op dat niet over tuinieren ging. Hallucinatie? schreef ze. Ze denkt daar nu over na. Op het moment zelf leek het helemaal geen hallucinatie.

Het was na de dagelijkse onweersbui. Ze was op het dak en keek de leidingen van de regentonnen na: de enige kraan die ze beneden nog in gebruik had zat verstopt. Ze zag wat het probleem was: er zat een verdronken muis in de toevoer. Toen ze die eruit had gehaald en naar beneden wilde gaan, hoorde ze een vreemd geluid. Het leek op zingen, maar zulk zingen had ze nog nooit gehoord.

Ze speurde met haar verrekijker de omgeving af. Eerst zag ze niets, maar toen verscheen er aan de andere kant van het veld een vreemde optocht. Het leek alsof het een optocht van naakte mensen was, behalve de man die vooropliep: die droeg kleren en een soort rode hoed en – was dat echt waar? – een zonnebril. Achter hem liepen mannen, vrouwen en kinderen, in elke huidskleur die er bestond. Toen ze goed keek, zag ze dat sommige van de naakte mensen een blauwe buik hadden.

Daardoor dacht ze dat ze hallucineerde, door dat blauw. En door dat kristalheldere, buitenaardse gezang. Ze had die figuren maar heel even gezien. Ze waren er en ze verdwenen ook meteen weer, als rook. Ze waren waarschijnlijk tussen de bomen verdwenen, over het pad dat daar liep.

Haar hart sprong op van vreugde, dat kon ze niet helpen. Ze had zin om de trap af te rennen, naar buiten te gaan, achter ze aan. Maar het was te mooi om waar te zijn: andere mensen, en dan nog wel zo veel. Andere mensen die er gezond uitzagen. Ze konden onmogelijk echt zijn. Als zij zich door zo’n visuele sirene naar buiten liet lokken, naar het bos, dat vergeven was van de varkens, dan zou ze niet de eerste in de geschiedenis zijn die door overoptimistische hersenspinsels haar eigen ondergang tegemoet ging.

Volgens Adam Een kon door zo’n enorme leegte je hoofd op hol slaan. Door de eenzaamheid fantaseer je dat er anderen zijn, zoals je door dorst aan water denkt. Hoeveel zeelui zijn er niet verdronken omdat ze een eiland meenden te zien dat alleen maar een vage luchtspiegeling was?

Ze pakt een potlood en streept het vraagteken door. Hallucinatie, staat er nu. Zonder meer. Simpel. Geen twijfel mogelijk.

Ze legt haar potlood neer, pakt de steel van de zwabber, haar verrekijker en het geweer, en sjokt de trap op om haar domein te controleren. Het is rustig vanochtend. Er beweegt niets in het veld, geen grote dieren, geen naakte, blauwgekleurde zangers.

32

Hoe lang geleden zou het nu zijn, die laatste Mollendag waarop Pilar nog leefde? Dat moest in Jaar twaalf geweest zijn.

Vlak daarvoor was die rampzalige arrestatie van Burt. Toen hij was meegenomen door de CorpSeMannen, en Veena en Bernice waren weggegaan van het braakliggende terrein, had Adam Een alle Hoveniers bijeengeroepen voor een dringende bijeenkomst op de Dakhof van Eden. Hij had hun het nieuws verteld en toen het tot ze was doorgedrongen waren alle Hoveniers diep geschokt. De onthulling was zo pijnlijk, zo beschamend! Hoe kon Burt een hennepkwekerij in de Buenavista hebben zonder dat iemand dat in de gaten had?

Door vertrouwen, natuurlijk, denkt Toby. De Hoveniers wantrouwden iedereen in het Exferno, maar hun eigen mensen vertrouwden ze altijd. Nu behoorden ze tot de lange lijst gelovigen die op een dag tot de ontdekking kwamen dat de dominee er met het geld van de kerk vandoor was, met achterlating van een hele rij aangerande koorknapen. Gelukkig had Burt geen koorknapen lastiggevallen, daar was in elk geval niets over bekend. De kinderen roddelden onderling wel, ze maakten grove opmerkingen zoals kinderen dat nu eenmaal doen, maar dat ging niet over jongens. Alleen maar over meisjes, en alleen maar over betasten.

De enige Hovenier die niet verbaasd en geschokt was over de kwekerij was Philo de Mist, maar die verbaasde zich nergens over en schrok nergens meer van. ‘Ik wil die shit wel eens proberen, ik ben benieuwd of het goed spul is,’ was het enige wat hij zei.

Adam Een had gevraagd of er vrijwilligers waren die de gezinnen konden opnemen die nu zo plotseling dakloos waren geworden: ze konden niet meer terug naar de Buenavista, omdat het daar stikte van de CorpSeMannen, en ze moesten ervan uitgaan dat ze hun materiële bezittingen kwijt waren. ‘Als het gebouw in brand gevlogen was, zouden jullie ook niet naar binnen zijn gegaan om wat prullen en snuisterijen te redden,’ zei hij. ‘Dit is een beproeving van God: hij wil zien hoezeer jullie gehecht zijn aan waardeloze illusies.’ De Hoveniers mochten zich daar niet druk om maken: ze hadden hun materiële bezittingen bij elkaar gesprokkeld uit afvalbakken en vuilnisbelten, dus dat konden ze altijd opnieuw doen, was het idee. Maar toch werden er tranen gelaten over een verloren kristallen glas, of een kapot wafelijzer waar iemand aan gehecht was.

Daarna had Adam Een aan alle aanwezigen gevraagd om niets te zeggen over Burt en de Buenavista, vooral niet over het CorpSeCorps. ‘De vijand luistert misschien mee,’ zei hij. Dat zei hij de laatste tijd steeds vaker. Toby vroeg zich soms af of hij paranoïde aan het worden was.

‘Nuala, Toby,’ zei hij toen de anderen weggingen. ‘Willen jullie even wachten?’ En aan Zeb vroeg hij of hij daar even wilde gaan kijken. ‘Al is er waarschijnlijk niets wat we kunnen doen.’

‘Noppes,’ zei Zeb vrolijk. ‘Geen fuck. Maar ik ga er wel even heen.’

‘Doe je plebskleren maar aan,’ zei Adam Een.

Zeb knikte. ‘Mijn solarbikeoutfit.’ Hij liep naar de brandtrap.

‘Nuala, lieve kind,’ zei Adam Een. ‘Kun jij misschien licht op deze zaak werpen? Over wat Veena zei, over jou en Burt?’

Nuala begon te snotteren. ‘Ik heb geen idee,’ zei ze. ‘Het is gelogen! En zo respectloos! Zo kwetsend! Hoe kan zij zoiets denken, over mij en… en Adam Dertien?’

Dat is niet zo moeilijk, dacht Toby, als je ziet hoe jij je tegen elke broekspijp aandrukt. Nuala flirtte met elke man. Maar Veena lag intussen Braak terwijl dat geflirt aan de gang was, dus waarom was ze iets gaan vermoeden?

‘Niemand gelooft dat, lieve kind,’ zei Adam Een. ‘Veena heeft waarschijnlijk naar een of andere roddelaar geluisterd, misschien wel een onruststoker die door onze vijand is gestuurd om tweedracht te zaaien. Ik zal de bewakers van de Buenavista vragen of Veena de laatste tijd ongewone bezoekers heeft ontvangen. Lieve Nuala, droog je tranen en ga naar de Naaikamer. Onze dakloze congregatiegenoten hebben van alles nodig, zoals kleding en dekens, en ik weet dat jij je graag nuttig maakt.’

‘Goed,’ zei Nuala dankbaar. Ze keek hem aan met een blik alsof ze dacht dat hij de enige was die haar begreep, en ze haastte zich naar de brandtrap.

‘Toby, lieve kind. Denk je dat je zo goed zou kunnen zijn om de plichten van Burt over te nemen?’ vroeg Adam Een toen Nuala weg was. ‘Plantkunde van de Hof, eetbare wilde planten. Dan zou je uiteraard een Eva worden. Dat was ik al een tijdje van plan, maar Pilar vond het zo fijn om jou als haar assistente te hebben, en ik geloof dat jij ook heel tevreden was in die rol. Dus ik wilde je niet van haar afpakken.’

Toby dacht na. ‘Ik zou het een eer vinden,’ zei ze ten slotte. ‘Maar ik kan het niet accepteren. Als ik een echte Eva zou zijn… dat lijkt me hypocriet.’ Het gevoel van verlichting dat ze op haar eerste dag bij de Hoveniers had gekregen was nooit meer teruggekomen, ook al had ze daar zeker voor opengestaan. Ze was in retraite gegaan, ze had een isolatieweek meegemaakt, ze had waken gehouden, ze had de vereiste paddenstoelen en elixers genomen, maar ze had geen speciale openbaringen gekregen. Visioenen, dat wel, maar geen betekenisvolle. Of in elk geval geen betekenis die zij kon ontcijferen.

‘Hypocriet?’ vroeg Adam Een met gefronste wenkbrauwen. ‘Hoezo?’

Toby dacht goed na over haar formulering, want ze wilde zijn gevoelens niet kwetsen. ‘Ik weet niet zeker of ik wel overal in geloof.’ Dat was nog zacht uitgedrukt: ze geloofde bijna nergens in.

‘In sommige religies gaat het geloof vooraf aan de handeling,’ zei Adam Een. ‘Bij ons gaat de handeling vooraf aan het geloof. Lieve Toby, je hebt je gedragen alsof je geloofde. Maar bij ons is dat juist heel belangrijk. Als je op onze manier je leven leidt, dan komt het geloof vanzelf.’

‘Dat is wel erg karig,’ zei Toby. ‘Een Eva zou toch minstens…’

Adam Een zuchtte. ‘We mogen geen al te hoge verwachtingen hebben van het geloof,’ zei hij. ‘Het menselijk begrip is feilbaar, en we kijken door een ruit, een donkere ruit. Elke religie is een schaduw van God. Maar de schaduwen van God zijn God niet.’

‘Ik wil niet het verkeerde voorbeeld geven,’ zei Toby. ‘Kinderen hebben het meteen in de gaten als iemand doet alsof, ze merken het heus wel dat ik gewoon maar voor de vorm meedoe. En dat zou schadelijk zijn voor wat jullie proberen te bereiken.’

‘Jouw twijfels stellen mij juist gerust,’ zei Adam Een. ‘Ze laten zien hoe betrouwbaar je bent. Voor elk nee is er ook een ja! Zou je misschien één ding voor me willen doen?’

‘Wat dan?’ vroeg Toby voorzichtig. Ze wilde liever niet de verantwoordelijkheden van het evaschap dragen, ze wilde haar keuzevrijheid niet beperken. Ze wilde weg kunnen gaan wanneer ze wilde. Ik zit hier alleen mijn tijd uit, dacht ze. Ik maak misbruik van hun goedheid. Wat een bedrog.

‘Vraag om goede raad,’ zei Adam Een. ‘Houd een nachtelijke wake. Bid dat je de kracht krijgt om je angsten en twijfels onder ogen te zien. Ik heb er alle vertrouwen in dat je dan een positief antwoord zult krijgen. Jij bezit gaven die niet verloren mogen gaan. We zouden je heel graag als Eva in ons midden verwelkomen, dat kan ik je verzekeren.’

‘Goed,’ zei Toby. ‘Dat wil ik wel.’ Voor elk ja, dacht ze, is er ook een nee.

Pilar was beheerder van alle wakespullen en andere buitenlichamelijke reisbenodigdheden van de Hoveniers. Toby had haar al enkele dagen niet meer gesproken door haar ziekte, een maaginfectie werd gezegd. Maar in hun gesprek had Adam Een niets over die ziekte gezegd, dus misschien was Pilar alweer beter. Die virussen hielden het nooit langer dan een week vol.

Ze ging naar het kleine slaapvertrek van Pilar achter in het gebouw. Pilar lag op haar futon; naast haar op de grond stond een leeg blikje met een brandende kaars. In het kamertje was het benauwd en het rook er naar braaksel. Maar de kom naast Pilars bed was leeg en schoon.

‘Lieve Toby,’ zei Pilar. ‘Kom eens naast me zitten.’ Haar kleine gezicht leek nog meer op een walnoot dan anders, ook al was haar gezicht bleek, althans zo bleek als een bruine huid kan zijn. Grijzig en modderig.

‘Gaat het al wat beter?’ vroeg Toby, die Pilars pezige klauw in haar beide handen nam.

‘Ja hoor. Veel beter,’ zei Pilar met een lieve glimlach. Haar stem klonk zwak.

‘Wat had je eigenlijk?’

‘Ik heb iets verkeerds gegeten,’ zei Pilar. ‘Maar vertel eens, wat kan ik voor je doen?’

‘Ik wilde even zien of het wel goed met je ging,’ zei Toby, die tot de ontdekking kwam dat dat inderdaad zo was. Pilar zag er heel mat en uitgeput uit. Toby merkte dat ze zich een beetje angstig voelde: stel dat Pilar, die zo eeuwig leek, alsof ze er altijd al geweest was, of in elk geval heel lang, zoals een rotsblok of een oude boomstronk – stel dat Pilar plotseling zou verdwijnen?

‘Dat is erg aardig van je,’ zei Pilar. Ze kneep even in Toby’s hand.

‘En Adam Een heeft me gevraagd om een Eva te worden.’

‘En toen heb je vast nee gezegd,’ zei Pilar glimlachend.

‘Inderdaad.’ Pilar kon meestal raden wat ze dacht. ‘Maar hij wil dat ik een wake van een hele nacht houd. Dat ik bid om goede raad.’

‘Dat lijkt me het beste,’ zei Pilar. ‘Je weet wel waar ik die wakespullen bewaar. Het is dat bruine flesje,’ zei ze toen Toby het gordijn van elastiekjes en touw voor de voorraadplanken wegschoof. ‘Dat bruine, aan de rechterkant. Vijf druppels maar, en twee uit dat paarse flesje.’

‘Heb ik dat mengsel al eens eerder gehad?’ vroeg Toby.

‘Niet exact hetzelfde. Hiermee zul je zeker een bepaald antwoord krijgen. Dat werkt altijd. De natuur laat ons nooit in de steek. Wist je dat?’

Toby wist dat niet. Ze mat het aantal druppels af in een van Pilars beschadigde theekopjes en zette de flesjes terug. ‘Weet je zeker dat je je beter voelt?’ vroeg ze.

‘Ja, het gaat goed,’ zei Pilar. ‘Op dit moment. En dit moment is het enige waarin we ons goed kunnen voelen. Ga maar gauw, Toby, en een fijne nachtwake gewenst. De maan staat vanavond in het derde kwartier. Geniet ervan!’ Als Pilar haar middeltjes voor een geestverruimende trip uitdeelde, klonk ze soms net als de baas van een draaimolen.

Als plek voor haar wake koos Toby de tomatenafdeling van de Dakhof van Eden. Ze schreef dat op de intekenlei voor waken: dat was verplicht, omdat mensen die een wake hielden soms aan het rondzwerven sloegen, en als ze moesten worden opgespoord was het handig om te weten waar ze waren begonnen.

Adam Een was er kortgeleden toe overgegaan om portiers op elke verdieping te zetten, naast de brandtrap. Ik kan dus niet meer ongezien naar beneden via de trap van de Hof, dacht Toby. Tenzij ik van het dak val.

Ze wachtte tot het ging schemeren; toen nam ze de druppels in met een mengsel van vlierbessen en framboos om de smaak te camoufleren: de drankjes die Pilar voor een wake maakte, smaakten altijd naar rotte bladeren. Daarna ging ze in de lotushouding zitten, naast een grote tomatenplant die in het maanlicht op een verwrongen, bladerrijke danser leek, of een grotesk insect.

Al snel begon de plant te gloeien en met zijn bladeren te kronkelen, en de tomaten die eraan groeiden, begonnen als een hart te kloppen. Er zaten een paar krekels in de buurt die in tongen spraken: kwakit, kwakit, ibbit ibbit, akit akit…

Hersengymnastiek, dacht Toby. Ze sloot haar ogen.

Waarom kan ik niet geloven? vroeg ze aan het donker.

Achter haar oogleden zag ze een dier. Het had een gouden kleur, zachte groene ogen, scherpe hoektanden en krullende wol als vacht. Het opende zijn bek, maar zei niets. Het gaapte alleen.

Het dier keek haar aan. Zij keek het dier aan. ‘Jij bent het resultaat van een zorgvuldig uitgekiend mengsel van plantengif,’ zei ze. Toen viel ze in slaap.

33

De volgende ochtend kwam Adam Een kijken hoe Toby’s wake was gegaan. ‘Heb je een antwoord gekregen?’ vroeg hij aan haar.

‘Ik heb een dier gezien,’ zei Toby.

Adam Een was opgetogen. ‘Wat een succes! Welk dier? Wat zei het tegen je?’ Maar voordat Toby iets kon terugzeggen, keek hij over haar schouder. ‘We hebben een boodschapper,’ zei hij.

In de wazige toestand waarin ze nog verkeerde dacht Toby dat hij een of andere paddenstoelenengel of plantengeest bedoelde, maar het was Zeb maar, die hijgend van de inspanning de brandtrap op kwam. Hij had nog steeds zijn plebslandvermomming aan: een zwart nepleren jack, een vettige spijkerbroek en versleten solarbikelaarzen. Hij zag er nogal verkreukeld uit.

‘Ben je de hele nacht op geweest?’ vroeg Toby.

‘Jij ook, zo te zien,’ antwoordde Zeb. ‘Daar krijg ik thuis last mee, Lucerne heeft er de pest aan als ik ’s nachts moet werken.’ Maar hij maakte zich er niet al te druk over. ‘Wil je een algemene vergadering bijeenroepen of wil je het slechte nieuws eerst zelf horen?’ vroeg hij aan Adam Een.

‘Vertel eerst het slechte nieuws maar,’ zei Adam Een. ‘Misschien moeten we het voor algemene consumptie een beetje bijschaven.’ Hij knikte naar Toby. ‘Zij raakt niet zo gauw in paniek.’

‘Goed,’ zei Zeb. ‘Dit is het verhaal.’

Zijn informatiebronnen waren niet officieel, zei hij: om achter de waarheid te komen, had hij zich moeten opofferen en een avond naar de rondtollende meisjes in Schubben en Spleten moeten kijken, waar de mannen van het CorpSeCorps rondhingen als ze geen dienst hadden. Hij zei dat hij het niet prettig vond om te dicht bij de CorpSeMannen te komen; hij had een bepaalde geschiedenis en hij zou misschien herkend worden, ondanks wat er aan hem veranderd was. Maar hij kende een paar meisjes die daar werkten, dus hij had zo zijn informatiebronnen.

‘Heb je ze daarvoor betaald?’ vroeg Adam Een.

‘Voor niets gaat de zon op,’ zei Zeb. ‘Maar niet te veel.’

Burt had inderdaad een hennepkwekerij gehad in de Buenavista, zei hij. Volgens de gebruikelijke methode: een leegstaand huis, geblindeerde ramen, afgetapte elektriciteit, full-spectrum daglichtlampen, automatisch sprinklersysteem, allemaal het beste van het beste. Maar het was geen gewone cannabis, zelfs geen West Coast supercannabis; het was een stratosferische splice, met wat mescalinegenen en psilocybines, zelfs een beetje ayahuasca, maar dan alleen het goeie deel, hoewel ze het deel waardoor je je darmen eruit kotst er niet helemaal uit gekregen hadden. Veel mensen die dit eenmaal hadden geprobeerd, deden er een moord voor om nog meer te bemachtigen en er werd nog niet erg veel geproduceerd, dus het werd voor enorm veel geld verkocht.

Ook dit was natuurlijk weer een onderneming van het CorpSeCorps. De HelthWyzer-laboratoria hadden de splice ontwikkeld en de CorpSeCorpsMannen zorgden voor de verspreiding. Ze runden het zoals ze alles runden dat illegaal was: via de plebsmaffia. Ze vonden het erg grappig om een van de Adammen aan het hoofd te zetten en een kwekerij in een gebouw van de Hoveniers te hebben. Ze betaalden Burt genoeg, maar hij had geprobeerd om de boel te belazeren door zelf een deel te gaan verkopen. En dat was hem ook gelukt, zei Zeb, totdat het CorpSeCorps een anonieme tip kreeg. Die werd getraceerd naar een mobiel die in een vuilnisbak gegooid was. Zonder DNA-sporen. Maar het was de stem van een vrouw. Een ontzettend pissige vrouw.

Dat moet Veena geweest zijn, dacht Toby. Hoe zou ze aan die telefoon gekomen zijn? Er werd gezegd dat ze met Bernice naar de Westkust gegaan was, met het geld dat het CorpSeCorps haar had betaald.

‘Waar is hij nu?’ vroeg Adam Een. ‘Adam Dertien? De voormalige Adam Dertien. Leeft hij nog?’

‘Dat weet ik niet,’ zei Zeb. ‘Niets over gehoord.’

‘Laten we bidden,’ zei Adam Een. ‘Hij zal dingen over ons zeggen.’

‘Als hij er zo diep in zat, dan zou hij dat allang gedaan hebben,’ zei Zeb.

‘Wist hij van de weefselmonsters van Pilar?’ vroeg Adam Een. ‘En van ons contact bij HelthWyzer? Onze jonge koerier met de honingpot?’

‘Nee,’ zei Zeb. ‘Dat wisten alleen jij en Pilar en ik. Dat hebben we nooit in de Raad besproken.’

‘Gelukkig,’ zei Adam Een.

‘Laten we hopen dat hij een ongeluk krijgt met een mes,’ zei Zeb. En tegen Toby zei hij: ‘Dit heb je allemaal niet gehoord.’

‘Vrees niet!’ zei Adam Een. ‘Toby hoort nu echt bij ons. Ze wordt een Eva.’

‘Maar ik heb geen antwoord gekregen!’ protesteerde Toby. Een gapend dier vond ze niet zo eenduidig, voor een visioen.

Adam Een glimlachte goedgunstig. ‘Je neemt vast het goede besluit,’ zei hij.

Toby besteedde de rest van de middag aan het samenstellen van een geurmengsel dat onweerstaanbaar voor ratten was, en waarmee een spoor gemaakt kon worden van de Garage naar de Buenavista. Het was de bedoeling om de ratten van het eerste naar het tweede gebouw te lokken zonder dat er doden vielen: de Hoveniers hielden er niet van om medeschepselen over te plaatsen zonder ze een gelijkwaardige accommodatie te bieden. Ze gebruikte wat stukjes vlees waarmee Pilar maden kweekte, wat honing en pindakaas – daarvoor had ze Amanda naar een supermarkt gestuurd. Verder nog wat ranzige kaas en een restje bier voor het vocht. Toen het klaar was, liet ze Shackleton en Crozier komen en gaf de beide jongens instructies.

‘Dat is echt smerig,’ zei Shackleton vol bewondering.

‘Denk je dat jullie ertegen kunnen?’ vroeg Toby. ‘Want anders…’

‘We doen het,’ zei Crozier, en hij rechtte zijn schouders.

‘Mag ik ook mee?’ vroeg de kleine Oates, die achter hen aan was gekomen.

‘Geen duimzuigers,’ zei Crozier.

‘Wees voorzichtig,’ zei Toby. ‘We willen jullie niet doodgesprayd in een steegje terugvinden. Zonder nieren.’

‘Ik weet wel wat ik doe,’ zei Shackleton trots. ‘Zeb gaat ons helpen. We hebben plebskleren aan, kijk maar.’ Hij maakte zijn Hoveniersshirt open: daaronder had hij een zwart T-shirt aan met de tekst: DOOD: DAAR KUN JE MEE AFVALLEN! Onder de slogan stond een zilveren doodskop met beenderen.

‘Die kerels van het Corps zijn zo dom,’ zei Crozier grijnzend. Hij had ook een T-shirt aan: STRIPPERS ZIJN GEK OP MIJN PAAL. ‘We lopen zo naar binnen!’

‘Geen duimzuigers,’ zei Oates, en hij gaf Crozier een schop tegen zijn schenen. Crozier gaf hem een klap tegen de zijkant van zijn hoofd.

‘Ze letten helemaal niet op ons,’ zei Shackleton. ‘Daar zijn we te jong voor.’

‘Varkensvreter!’ zei Oates.

‘Oates, zo hebben we wel genoeg van je gehoord,’ zei Toby. ‘Kom mij maar helpen met de wormen voeren. Aan de slag jullie,’ zei ze tegen de andere twee. ‘Hier is de fles. Niet knoeien in de Garage, vooral niet op hout, anders houden een paar ongeluksvogels daar erg lang last van.’ Tegen Shackleton zei ze: ‘We rekenen op je.’ Het was altijd goed om jongens van zijn leeftijd het gevoel te geven dat ze een mannentaak verrichtten, zolang ze zich maar niet al te veel lieten meeslepen.

‘Ciao, bedplasser,’ zei Crozier.

‘Vieze stinkers,’ zei Oates.

34

De volgende ochtend gaf Toby les in de Wellness-kliniek: gevoelskruiden, voor kinderen van twaalf tot vijftien. Psychoplantjes noemden de kinderen dat, wat altijd nog beter was dan de namen die ze voor sommige andere vakken hadden verzonnen: poeptroep voor de biolet-les, drekles voor composteren.

‘Wilg,’ zei ze. ‘Analgeticum. A-N-A-L-G-E-T-I-C-U-M, schrijf dat op je lei.’ Er klonk gepiep van krijt, overdreven hard gepiep. ‘Hou daarmee op, Crozier,’ zei Toby zonder op te kijken. Crozier was een chronische pieper. Hoorde ze daar ‘Droge Heks’ fluisteren? ‘Dat heb ik gehoord, Shackleton,’ zei ze. De klas was rustelozer dan anders: dat waren naschokken van de ophef over Veena. ‘Analgeticum. Wat bedoelen we daarmee?’

‘Een pijnstiller,’ zei Amanda.

‘Juist, Amanda,’ zei Toby. Amanda, die altijd verdacht braaf was tijdens de les, was nu zelfs nog braver dan anders. Het was een geslepen meid, die Amanda. Veel te bedreven in de gebruiken van de Exfernale Wereld. Maar Adam Een geloofde dat de Hoveniers een geweldig goede invloed op haar hadden, en zou het niet kunnen dat Amanda een grote verandering doormaakte in haar leven?

Toch was het jammer dat Ren door de veel te grote aantrekkingskracht van Amanda was gegrepen. Ren was overdreven volgzaam: ze liep het risico altijd bij iemand onder de plak te zitten.

‘Welk deel van de wilg gebruiken we om het analgeticum van te maken?’ ging ze verder. ‘De bladeren?’ vroeg Ren. Een fout antwoord, maar Ren wilde te graag in de smaak vallen en ze maakte een nog nerveuzere indruk dan anders. Ze moest er haast wel last van hebben dat Bernice weg was, of misschien voelde ze zich schuldig omdat ze Bernice zo meedogenloos aan de kant had gezet zodra Amanda op het toneel was verschenen. Ze denken dat we ze niet zien, dacht Toby. Dat we niet in de gaten hebben wat ze uitspoken. Hun pretenties, hun wreedheden, hun intriges.

Nuala stak haar hoofd om de deur. ‘Lieve Toby, zou ik je even kunnen spreken?’ Ze klonk mistroostig. Toby liep de gang op.

‘Wat is er?’ vroeg ze.

‘Je moet naar Pilar,’ zei Nuala. ‘Nu meteen. Ze heeft haar tijd gekozen.’

Toby’s hart kromp ineen. Dus Pilar had tegen haar gelogen. Nee, niet gelogen: ze had niet alles verteld. Ze had wel iets verkeerds gegeten, maar dat was niet per ongeluk gebeurd. Nuala kneep in Toby’s arm om haar te laten merken hoezeer ze met haar meevoelde. Haal die vochtige handen van me af, dacht Toby, ik ben geen man.

‘Kun je mijn les overnemen?’ vroeg ze. ‘Alsjeblieft? We doen vandaag de wilg.’

‘Natuurlijk, lieve Toby,’ zei Nuala. ‘Ik zal “De treurwilg” met ze zingen.’

Dat was een mierzoet liedje dat Nuala zelf had geschreven voor kleine kinderen. Toby kon zich al helemaal voorstellen wat voor gezicht deze oudere kinderen zouden trekken. Maar omdat Nuala niet veel van plantkunde wist, was het misschien nog niet zo’n gek idee om de les mee vol te krijgen.

Toby liep haastig weg toen ze Nuala’s stem hoorde: ‘Toby is weggeroepen voor een daad van barmhartigheid, dus laten wij haar helpen met het Treurwilglied!’ Haar doordringende, iets te lage contra-alt klonk boven de matte kinderstemmen uit:

Treurwilg, treurwilg, je takken golven als de zee,

Als ik op mijn kussen lig, neem mijn pijn dan met je mee…

De hel was een eeuwigheid vol liedjes van Nuala, dacht Toby. Het was trouwens helemaal niet de treurwilg waar die pijnstiller van gemaakt werd, maar de schietwilg, de salix alba: daar werd salicylzuur uit gewonnen en dat hielp tegen de pijn.

Pilar lag in haar slaaphokje op haar bed; de kaars van bijenwas in het blikje brandde nog steeds. Ze strekte haar dunne, bruine vingers uit. ‘Mijn lieve Toby,’ zei ze. ‘Dank je dat je gekomen bent. Ik wilde je zien.’

‘Je hebt het zelf gedaan!’ zei Toby. ‘Dat heb je me niet verteld!’ Ze was zo verdrietig dat ze er kwaad van werd.

‘Ik wilde niet dat je je tijd zou verspillen door je zorgen te maken,’ zei Pilar. Haar stem was afgezwakt tot een gefluister. ‘Ik wilde dat je een fijne wake zou hebben. Kom eens naast me zitten en vertel me wat je vannacht hebt gezien.’

‘Een dier,’ zei Toby. ‘Een soort leeuw, maar dan anders.’

‘Goed zo,’ fluisterde Pilar. ‘Dat is een goed teken. Je zult kracht krijgen als je dat nodig hebt. Ik ben blij dat het geen slak was.’ Ze lachte dunnetjes, maar toen vertrok haar gezicht van de pijn.

‘Waarom?’ vroeg Toby. ‘Waarom heb je het gedaan?’

‘Ik heb de diagnose gekregen,’ zei Pilar. ‘Het is kanker. In een vergevorderd stadium. Dus ik kan het beste nu gaan, nu ik nog weet wat ik doe. Waarom zou ik langer dralen?’

‘Welke diagnose?’ vroeg Toby.

‘Ik heb een paar biopsiemonsters genomen,’ zei Pilar. ‘Of eigenlijk heeft Katuro dat voor me gedaan. We hebben ze in een pot honing verstopt en zo zijn ze het laboratorium van HelthWyzer West binnengesmokkeld, onder een andere naam, natuurlijk.’

‘Wie heeft ze daar dan binnengesmokkeld?’ vroeg Toby. ‘Zeb?’

Pilar glimlachte, alsof ze een binnenpretje had. ‘Een vriend,’ zei ze. ‘We hebben veel vrienden.’

‘We kunnen je wel naar een ziekenhuis brengen,’ zei Toby. ‘Adam Een zou dat zeker goedvinden…’

‘Nooit terugvallen, Toby van me,’ zei Pilar. ‘Je weet hoe wij over ziekenhuizen denken. Ik laat me nog liever in een beerput gooien. Er is trouwens geen remedie voor wat ik heb ingenomen. Wil je me dat glas even aanreiken, dat blauwe?’

‘Nog niet!’ zei Toby. Hoe moest ze dit zien te rekken? Hoe moest ze Pilar hier bij zich houden?

‘Dat is gewoon water, en een beetje wilg en papaver,’ fluisterde Pilar. ‘Dat verdooft de pijn zonder dat je bewusteloos raakt. Ik wil zo lang mogelijk wakker blijven. Ik hou het nog wel een tijdje vol.’

Toby keek toe terwijl Pilar uit het glas dronk. ‘Nog een kussen,’ zei Pilar.

Toby gaf haar een van de met zemelen gevulde kussens die aan het voeteneinde lagen. ‘Jij bent hier mijn familie,’ zei ze. ‘Meer dan de anderen.’ Ze had moeite met praten, maar ze weigerde om te gaan huilen.

‘En jij de mijne,’ zei Pilar alleen maar. ‘Vergeet niet om de Buenavista-Ararat bij te houden. Die moet je steeds verversen.’

Toby wilde niet zeggen dat de Buenavista Ararat verloren was gegaan door Burt. Waarom zou ze haar daarmee van streek maken? Ze legde het kussen achter Pilars rug. Ze was vreemd zwaar. ‘Wat heb je genomen?’ vroeg ze. Ze kreeg een brok in haar keel.

‘Ik heb je goed opgeleid,’ zei Pilar. Er verschenen lachrimpeltjes rond haar ogen, alsof het allemaal maar een grap was. ‘Eens kijken of je het kunt raden. Symptomen: kramp en braken. Daarna een periode waarin de patiënt lijkt op te knappen. Maar intussen wordt de lever langzaam vernield. Geen remedie.’

‘Een amaniet,’ zei Toby.

‘Slimme meid,’ fluisterde Pilar. ‘De groene knolamaniet, een redder in de nood.’

‘Maar dan ga je heel veel pijn lijden,’ zei Toby.

‘Maak je daar maar geen zorgen om,’ zei Pilar. ‘Ik kan altijd nog geconcentreerde papaver nemen. Die zit in dat rode flesje daar. Ik laat het je wel weten wanneer het zover is. Luister goed. Dit is mijn testament. Ze zeggen wel eens dat je niets kunt meenemen in je graf, dus al het aardse moet van de stervenden aan de levenden worden overgedragen, en dat geldt ook voor alle kennis. Ik wil dat jij alles krijgt wat ik hier heb verzameld, al mijn spullen. Het is een mooie verzameling, je kunt er veel macht mee uitoefenen. Bewaak het goed en maak er verstandig gebruik van. Ik vertrouw erop dat je dat zult doen. Je kent een aantal van deze flesjes al. Ik heb een lijst gemaakt van de rest: die moet je uit het hoofd leren en daarna vernietigen. De lijst zit in die groene pot daar. Beloof je het?’

‘Ja,’ zei Toby. ‘Ik beloof het.’

‘Een belofte aan een stervende is bij ons heilig,’ zei Pilar. ‘Dat weet je. Niet huilen. Kijk naar mij, ik ben ook niet verdrietig.’

Toby kende de theorie: Pilar geloofde dat ze zich uit eigen wil overgaf aan de voedingsbodem van het leven, en ook dat dat een reden voor feestvreugde was.

Maar ik dan? dacht Toby. Ik word in de steek gelaten. Het was net als toen haar moeder stierf, en daarna haar vader. Hoe vaak moest ze nog meemaken dat ze opnieuw wees werd? Niet mekkeren, zei ze streng tegen zichzelf.

‘Ik wil dat jij Eva Zes wordt,’ zei Pilar. ‘In mijn plaats. Niemand anders heeft daar het talent voor, of de kennis. Wil je dat voor me doen? Beloof je dat?’

Toby beloofde het. Wat kon ze anders zeggen?

‘Goed,’ fluisterde Pilar met een zucht. ‘Dan is het nu tijd voor de papaver. Dat rode flesje, juist, dat daar. Wens me maar een goede reis.’

‘Bedankt voor alles wat je me hebt geleerd,’ zei Toby. Ik kan dit niet verdragen, dacht ze. Ik dood haar. Nee: ik help haar te sterven. Ik vervul haar wens.

Ze keek toe terwijl Pilar dronk.

‘Bedankt dat je van me wilde leren,’ zei Pilar. ‘Nu ga ik slapen. Vergeet niet om de bijen op de hoogte te brengen.’

Toby bleef naast Pilar zitten totdat ze ophield met ademen. Toen trok ze de deken over haar rustige gezicht en drukte de kaars uit. Was het nou verbeelding, of was de vlam echt even opgeflakkerd toen Pilar stierf, alsof er een kleine tochtstroom langs gestreken was? Geest, zou Adam Een zeggen. Een energie die niet bevat of gemeten kan worden. Pilars onmeetbare Geest. Weg.

Maar als Geest onstoffelijk was, kon die toch ook geen kaarsvlam beroeren. Of wel?

Ik word al net zo halfzacht als de rest, dacht Toby. Om niet te zeggen zo rot als een ei. Straks ga ik nog tegen bloemen praten. Of tegen slakken, net als Nuala.

Toch ging ze het aan de bijen vertellen. Ze vond het krankzinnig om dat te doen, maar ze had het beloofd. Ze wist nog dat het niet voldoende was om het tegen ze te denken: je moest de woorden echt hardop uitspreken. Bijen waren de boodschappers tussen deze en de andere werelden, had Pilar gezegd. Tussen de levenden en de doden. Ze droegen het Woord dat lucht was.

Toby bedekte haar hoofd, zoals volgens Pilar de gewoonte was, en ging voor de bijenkasten van de Dakhof staan. De bijen vlogen zoals altijd rond, ze kwamen en gingen, ze brachten poten vol stuifmeel en dansten hun achtvormige seindans. Vanuit de kasten klonk het gezoem van hun vleugels terwijl ze de lucht koelden om de cellen en doorgangen te ventileren. Eén bij is de hele korf, zei Pilar soms, dus wat goed is voor de korf, is goed voor de bij.

Er vlogen een paar bijen om haar hoofd, met hun gouden vacht. Drie streken er op haar gezicht neer en proefden van haar.

‘Bijen,’ zei ze. ‘Ik heb nieuws. Dat moeten jullie aan de koningin vertellen.’

Luisterden ze? Misschien. Ze knabbelden zachtjes aan de rand van haar opgedroogde tranen. Voor het zout, zou een wetenschapper zeggen.

‘Pilar is dood,’ zei ze. ‘Ze laat jullie groeten en ze bedankt jullie voor de jarenlange vriendschap. Als het moment aanbreekt dat jullie haar zullen volgen naar waar zij heen is gegaan, zal ze daar op jullie wachten.’ Dat was de tekst die ze van Pilar had geleerd. Wat voelde ze zich een sukkel toen ze die hardop uitsprak. ‘Tot dat moment ben ik jullie nieuwe Eva Zes.’

Niemand hoorde wat ze zei, al zou het door niemand vreemd gevonden worden, tenminste niet hier, op de Dakhof. Maar beneden, op straat, zouden de mensen haar als een krankzinnig mens beschouwen dat over straat zwierf en hardop praatte tegen het niets.

Pilar bracht elke ochtend het nieuws naar de bijen. Zou Toby worden geacht hetzelfde te doen? Ja, ze dacht van wel. Het was een van de taken van de Eva Zes. Als je de bijen niet vertelde wat er allemaal gebeurde, zouden ze volgens Pilar gekwetst raken en uitzwermen, naar een andere plek. Of doodgaan.

De bijen op haar gezicht aarzelden: misschien merkten ze dat ze beefde. Maar ze konden onderscheid maken tussen verdriet en angst, want ze staken niet. Na een tijdje stegen ze op en vlogen weg, en verdwenen in de rondzwermende menigte boven de korven.

35

Toen ze weer wat tot zichzelf gekomen was, ging Toby naar Adam Een. ‘Pilar is gestorven,’ zei ze. ‘Ze heeft het zelf geregeld.’

‘Ja, lieve kind, dat weet ik,’ zei Adam Een. ‘We hebben het besproken. Heeft ze de groene knolamaniet genomen en daarna de papaver?’ Toby knikte. ‘Maar – dit is een delicate kwestie, en ik reken op je discretie – ze wilde liever niet dat de Hoveniers de hele waarheid te horen kregen. Zelf de laatste reis aanvangen is een morele optie die alleen openstaat voor de ervarenen, en, moet ik eraan toevoegen, alleen voor de terminaal zieken, zoals Pilar, maar het is geen reis die wij algemeen beschikbaar moeten stellen, zeker niet voor onze jongeren, die zo beïnvloedbaar zijn en zich graag overgeven aan morbide sombere buien en valse heroïek. Ik vertrouw erop dat jij die medicijnflesjes van Pilar onder je hoede neemt? Want we moeten geen ongelukken krijgen.’

‘Ja,’ zei Toby. Ik moet een kistje laten maken, dacht ze. Een metalen kist. Met een slot.

‘En nu ben jij Eva Zes,’ zei Adam stralend. ‘Ik ben zo blij, lieve kind!’

‘Dat heb je zeker ook met Pilar besproken,’ zei Toby. Dat hele gedoe met die wake was gewoon een zoethoudertje, dacht ze. Om mij aan het lijntje te houden totdat Pilar de zaak kon beklinken.

‘Dat was haar diepste wens,’ zei Adam Een. ‘Ze hield van je en ze had veel respect voor je.’

‘Ik hoop dat ik dat kan waarmaken,’ zei ze.

Dus samen hadden ze haar in de val gelokt. Wat kon ze ertegenin brengen? Ze deed mee aan het ritueel, maar het voelde alsof ze een paar loden schoenen aantrok.

Adam Een belegde een algemene Hoveniersvergadering en hield een leugenachtige toespraak. ‘Helaas is onze lieve Pilar – Eva Zes – eerder vandaag op tragische wijze gestorven na een determinatiefout. Ze heeft vele vlekkeloze praktijkjaren op haar naam staan, maar misschien was dit Gods manier om onze geliefde Eva Zes voor Zijn hogere doel te oogsten. Laat me jullie eraan herinneren hoe belangrijk een grondige kennis van de verschillende paddenstoelensoorten is, en beperk die kennis niet tot bekende soorten zoals de morilles, de geschubde inktzwam en de stuifzwam: die waarover geen verwarring kan ontstaan.

Toen ze nog leefde, heeft Pilar onze paddenstoelenverzameling enorm uitgebreid en heeft daar enkele wilde soorten aan toegevoegd. Sommige daarvan kunnen een hulpmiddel zijn bij de retraites, maar gebruik ze alsjeblieft niet zonder goed advies, en kijk uit voor de veelzeggende hoeden en ringen; we willen niet nog meer van zulke betreurenswaardige incidenten.’

Toby was woedend: hoe kon Adam Een zo geringschattend spreken over Pilars mycologische kennis? Pilar zou zich nooit zo hebben vergist, dat moesten de oudere Hoveniers toch weten. Maar misschien was het alleen maar bij wijze van spreken, net zoals zelfmoord ‘dood door een ongelukkig toeval’ genoemd werd.

Adam ging verder. ‘Het doet me genoegen om te vertellen dat onze gewaardeerde Toby bereid is gevonden om de positie van Eva Zes te gaan bekleden. Dat is zoals Pilar het heeft gewenst en iedereen zal het met me eens zijn dat er geen geschiktere kandidaat voor die positie is dan zij. Ikzelf vertrouw volledig op haar voor… voor vele dingen. Haar grote gave is niet alleen haar uitgebreide kennis, maar ook haar gezonde verstand, haar vastberadenheid bij tegenslagen, en haar vriendelijkheid. Vanwege dat alles heeft Pilar haar gekozen.’ Hier en daar werd ingehouden naar Toby geknikt of geglimlacht.

‘Het was de wens van onze geliefde Pilar om te worden gecomposteerd in Heritage Park,’ ging Adam Een verder. ‘Ze heeft met zorg uitgekozen wat zij graag op haar graf geplant wil hebben – een fraai exemplaar van de vlierbes – zodat wij daar over enige tijd de vruchten van kunnen plukken. Zoals jullie weten is het riskant om een officieuze compostering te doen, daar staan hoge boetes op, want in de Exfernale Wereld is men van mening dat zelfs de dood gereglementeerd moet worden, en bovenal betaald – maar wij zullen deze gebeurtenis zorgvuldig voorbereiden en discreet ten uitvoer brengen. Intussen kunnen degenen onder jullie die Pilar nog een laatste keer willen zien naar haar slaapcel gaan. Als jullie haar een bloemenhulde willen brengen, mag ik dan Oost-Indische kers voorstellen, die bloeit in deze tijd in alle overvloed. En pluk alsjeblieft niet de knoflookbloemen, want die hebben we nodig voor de vermeerdering.’

Er vloeiden wat tranen, de kinderen snikten zelfs hardop, want Pilar was erg geliefd geweest. Toen liepen de Hoveniers achter elkaar aan weg. Sommigen lachten nog even naar Toby om haar te laten weten dat ze blij waren met haar benoeming. Toby zelf bleef waar ze was, want Adam Een hield haar arm vast.

‘Vergeef me, lieve Toby,’ zei hij toen de anderen weg waren. ‘Mijn verontschuldigingen voor dat verzinsel. Ik moet soms wel dingen zeggen die niet transparant eerlijk zijn. Maar dat is allemaal voor een hoger doel.’

Toby en Zeb werden gekozen om de locatie te bepalen voor de compostering van Pilar en om alvast het gat voor te bereiden. De tijd drong, zei Adam Een: de Hoveniers deden niet aan koeling en het was warm weer, dus als ze Pilar niet snel zouden composteren, was de kans groot dat ze dat proces zelf in versneld tempo zou gaan uitvoeren.

Zeb had een paar uniformen van de tuinmannen van Heritage Park – groene overalls en shirts, met in het wit het logo van het Park erop. Ze trokken de kleren aan en reden weg, met een paar scheppen, harken, een houweel en een hooivork rammelend achter in hun pick-up. Het was nieuw voor Toby dat de Hoveniers een wagen hadden. Hij reed op luchtdruk en hij stond geparkeerd in een dierenwinkel in het Riool. Een leegstaande dierenwinkel: er was niet veel vraag naar huisdieren in het Riool, zei Zeb, want als je daar een kat hield, zat die binnen de kortste keren bij iemand in de braadpan.

Zeb vertelde dat de Hoveniers allerlei dingen op hun wagen schilderden, al naar gelang de situatie verlangde. Deze keer was dat het logo van Heritage Park, foutloos gekopieerd. ‘Er zitten nogal wat voormalig grafisch ontwerpers bij de Hoveniers,’ zei Zeb. ‘Maar natuurlijk ook allerlei andere voormalige beroepen.’

Ze reden door het Riool, toeterend om de plebsratten te verjagen en alle mensen die zich opdrongen om de ramen te wassen. ‘Heb je dit wel eens eerder gedaan?’ vroeg Toby.

‘Bedoel je ouwe vrouwtjes in het park begraven? Nee,’ zei Zeb. ‘Tot nu toe zijn er geen Eva’s doodgegaan terwijl ik dienst had. Maar één keer moet de eerste keer zijn.’

‘Is het erg gevaarlijk?’ vroeg Toby.

‘Daar zullen we straks wel achterkomen. We zouden haar natuurlijk ook op een braakliggend terrein kunnen dumpen voor de aasgieren, maar dan zou ze misschien eindigen in een GeheimBurger. Dierlijke eiwitten zijn de laatste tijd enorm duur geworden. Of misschien verkopen ze haar dan aan de mensen van de kooliekokers, die pakken alles aan. Dat moeten we haar besparen, want de oude Pilar was fel tegen olie, dat was tegen haar geloof.’

‘Niet tegen het jouwe?’ vroeg Toby.

Zeb grinnikte. ‘Ik laat de details van het geloof liever over aan Adam Een. Ik gebruik gewoon wat ik nodig heb, om te bereiken wat ik wil. Kom, dan nemen we een Happicuppa.’ Hij draaide de parkeerplaats van een winkelcentrum op.

‘Drinken wij Happicuppa?’ vroeg Toby. ‘Genetisch gemanipuleerd, verbouwd in de zon, bespoten met gif? Daar gaan vogels aan dood en het ruïneert de boeren, dat weet iedereen.’

‘We zijn in vermomming,’ zei Zeb. ‘Dus dan moet je ook echt in je rol blijven!’ Hij gaf haar een knipoog, reikte voor haar langs en deed het portier aan haar kant open. ‘Laat je eens gaan. Ik wil wedden dat jij nooit zo moeilijk deed voordat de Hoveniers je in hun greep kregen, toen was je vast een doodnormale lekkere meid.’

Vroeger, dacht Toby. Daarmee slaat hij de spijker op z’n kop. Maar toch was ze blij, ze had al in geen tijden een enigszins seksueel getint compliment gehad.

Vroeger, toen ze nog bij GeheimBurgers werkte, ging ze graag in de lunchpauze naar Happicuppa; het leek een eeuwigheid geleden dat ze dat spul had gedronken. Ze bestelde een Happicuppaccino. Ze was vergeten hoe heerlijk die waren. Ze nam er kleine slokjes van: misschien zou het jaren duren voordat ze weer de kans kreeg om er eentje te nemen.

‘Zullen we gaan?’ zei Zeb, nog voordat ze klaar was. ‘We moeten dat gat nog graven. Doe je pet op en stop je haar eronder, dat doen die parkmeiden ook.’

‘Hé, parkwijf!’ zei iemand achter haar. ‘Mogen wij je bosje zien?’ Toby durfde bijna niet om te kijken. Maar Blanco zat weer in de Painball, had Adam Een gezegd, dat werd op straat tenminste beweerd.

Zeb merkte dat ze bang was. ‘Als een kerel je lastigvalt, geef ik hem een mep met mijn houweel,’ zei hij.

Ze baanden zich met de pick-up een weg door de plebslandstraten tot ze bij de noordelijke ingang van Heritage Parkland kwamen. Zeb zwaaide met zijn vervalste pasje naar de bewakers die bij de poort stonden en reed door. Het park was officieel een voetgangersgebied, dus er waren verder geen voertuigen.

Zeb reed langzaam, langs plebslandfamilies die aan de picknicktafels zaten bij gloeiende barbecues. Groepjes luidruchtige plebsratten zaten te drinken en rotzooi te trappen. Er sloeg een steen tegen de wagen: de tuinmannen van Heritage Park waren niet bewapend, en de plebsratten wisten dat. Zeb vertelde dat ze wel eens werden bestormd en dat daarbij soms ook slachtoffers vielen. Zet een stel mensen in een bos en ze denken al dat ze alles kunnen maken. ‘Waar natuur is, zijn altijd klootzakken te vinden,’ zei hij opgewekt.

Ze vonden een goede locatie: een open plek waar de vlierbes genoeg zon zou krijgen en waar ze bij het graven niet te veel boomwortels tegen zouden komen. Zeb begon met het houweel de grond los te maken en Toby schepte. Ze hadden een bordje neergezet: AANPLANT TER BESCHIKKING GESTELD DOOR HELTHWYZER WEST. ‘Ik heb een vergunning, mocht iemand ernaar vragen,’ zei Zeb. ‘Hier in mijn zak. Heeft me niet eens zoveel gekost.’

Toen het gat diep genoeg was pakten ze hun spullen, maar lieten het bordje staan.

Die middag werd Pilar gecomposteerd. Ze reisde met de pick-uptruck naar het park in een jutezak waar Compost op stond, met naast zich de vlierbes en een jerrycan met twintig liter water. Nuala en Adam Een marcheerden met het Knop en Bloesemkoor door het park, langs de begraafplek, zodat de mensen in de buurt vooral naar hen zouden kijken en de aandacht zou worden afgeleid van Zeb en Toby en hun aanplant. Ze zongen de ‘mollendagpsalm’, zo hard ze konden. Toen ze bij het laatste couplet waren, begonnen Shackleton en Crozier, vermomd in hun plebsratshirt, ze vanaf het pad uit te jouwen. Toen Crozier met een fles gooide, begonnen de Knoppen en Bloesems te gillen, stoven uit elkaar en renden het pad af. Alle plebslanders keken geboeid naar de achtervolging in de hoop op een gewelddadig vervolg. Zeb liet Pilar, die nog in haar jutezak zat, behendig in het gat glijden en zette de vlierbesstruik boven op haar lichaam. Toby schepte de aarde in het gat, stampte goed aan en goot het water erover.

‘Niet treurig kijken,’ zei Zeb. ‘Doe alsof het een gewoon klusje is.’

Er stond nog iemand te kijken, een lange jongen met donker haar. Hij werd niet afgeleid door de voorstelling van de Knoppen en Bloesems, maar stond quasionverschillig tegen een boom geleund. Hij droeg een zwart T-shirt met de slogan: DE LEVER IS SLECHT EN MOET GESTRAFT WORDEN.

‘Ken jij die jongen?’ vroeg Toby. Het T-shirt stond hem vreemd. Als hij een echte plebsrat was, zou het beter bij hem passen.

Zeb keek naar de jongen. ‘Die? Hoezo?’

‘Hij let zo op ons.’ Zou hij CorpSeCorps zijn, vroeg ze zich af. Nee. Veel te jong.

‘Niet zo kijken,’ zei Zeb. ‘Hij kende Pilar. Ik heb hem laten weten dat we hier zouden zijn.’

36

Volgens Adam Een had de zondeval meerdere dimensies. Eerst vielen de voorouderlijke primaten uit de bomen; daarna vielen ze voor het eten van vlees in plaats van groenten en fruit, toen voor het verstand en dus techniek in plaats van instinct; daarna voor vuur en wapens in plaats van vuurloosheid, en voor onophoudelijk gewip in plaats van de seizoensgebonden paring. Tot slot vervielen ze in nerveus gepieker over het voorbije verleden en de verre toekomst in plaats van vreugdevol te genieten van het hier en nu.

De zondeval ging altijd door, maar het traject leidde steeds verder de diepte in. Als je eenmaal in de bron van kennis werd gezogen, kon je alleen maar steeds verder naar beneden duiken; je leerde dan steeds meer, maar je werd er niet gelukkiger van. Zo ging het ook met Toby toen ze eenmaal een Eva geworden was. Ze voelde dat de titel van Eva Zes in haar sijpelde, haar uitholde, de randjes wegsleet van wie ze ooit geweest was. Het was geen haren boetekleed, maar een boetekleed van brandnetels. Hoe had ze zich daarin kunnen laten vangen?

Maar ze wist nu wel meer. En zoals het met alle kennis is, begreep ze niet hoe ze het ooit niet had kunnen weten. Het was net als met goochelkunst: de truc gebeurde voor je ogen, maar als je niet weet hoe het gaat, let je op de verkeerde dingen.

Zo bleken de Adammen en Eva’s een laptop te hebben. Toby was geschokt toen ze dat ontdekte – was zo’n apparaat niet in strijd met de principes van de Hoveniers? – maar Adam Een had haar gerustgesteld: ze gingen nooit online zonder extreme voorzorgsmaatregelen, ze gebruikten het vooral voor de opslag van zeer belangrijke gegevens over de Exfernale Wereld, en ze zorgden ervoor dat zo’n gevaarlijk voorwerp goed verborgen bleef voor de gemiddelde Hovenier, vooral de kinderen. Maar ze hadden er wel een. ‘Het is net als de pornocollectie van het Vaticaan,’ zei Zeb. ‘Bij ons is het veilig.’

De laptop stond in een verborgen muurkastje in een kleine kamer achter de azijnvaten, waar ook de tweewekelijkse bijeenkomsten van de Adammen en Eva’s gehouden werd. Er was daar wel een deur, maar voordat het evaschap zich om Toby sloot, had ze te horen gekregen dat daar alleen een kast achter zat waarin flessen bewaard werden. Er was daar inderdaad een kast voor lege flessen, maar die kon opengedraaid worden waarna de echte deur naar de achterkamer zichtbaar werd. Beide deuren waren afgesloten en alleen de Adammen en Eva’s hadden een sleutel. Nu had Toby er ook een.

Ze had kunnen weten dat de Adammen en Eva’s op de een of andere manier vergaderden. Het leek alsof ze als een eenheid dachten en opereerden, terwijl ze geen telefoons of computers hadden, dus dan moesten er wel bijeenkomsten plaatsvinden. Misschien had ze zich wel voorgesteld dat ze informatie op chemische wijze uitwisselden, net als bomen. Maar zo plantaardig ging het er niet aan toe: ze zaten om de tafel, net als in elk ander conclaaf, en bepaalden als middeleeuwse monniken genadeloos hun standpunten, theologisch of anderszins. En net als bij die monniken stond ook hier steeds meer op het spel. Dat was waar Toby zich zorgen over maakte, want de Corporations duldden geen tegenstand en de houding van de Hoveniers jegens commerciële activiteiten in bredere zin zouden wel eens als subversief geïnterpreteerd kunnen worden. Toby werd dus niet in een soort zweverig, coconachtig toevluchtsoord gewikkeld, zoals ze ooit had verondersteld. In plaats daarvan kreeg ze te maken met een reële en mogelijk explosieve macht.

Want de Hoveniers leken geen kleine, plaatselijke sekte meer te zijn. Ze kregen meer invloed, die niet beperkt bleef tot de Dakhof van Eden in de Zinkput of de omliggende daken en gebouwen die ze in handen hadden, maar ze hadden ook afdelingen in andere plebslanden, zelfs in andere steden. Verder hadden ze cellen van heimelijke sympathisanten op elk niveau van de Exfernale Wereld, zelfs binnen de Corporations zelf. De informatie die deze sympathisanten aan de Hoveniers doorspeelden was volgens Adam Een onmisbaar, want daarmee konden de bedoelingen en bewegingen van hun vijanden in de gaten worden gehouden, althans voor een deel.

Die cellen werden ‘Truffels’ genoemd, omdat ze ondergronds, zeldzaam en waardevol waren, omdat je nooit kon weten waar ze waren, en omdat er varkens en honden werden gebruikt om ze op te sporen. Niet dat de Hoveniers iets tegen echte varkens en honden hadden, legde Adam Een haastig uit, maar wel tegen hun slavenarbeid voor de duistere krachten.

Hoewel ze het verborgen hielden voor de meeste Hoveniers, waren de Adammen en Eva’s erg geschrokken van de arrestatie van Burt. Sommigen beweerden dat het CorpSeCorps het aloude duivelse voorstel zou doen: informatie in ruil voor je leven. Maar het CorpSeCorps hoefde geen deal te sluiten, zei Zeb grimmig, want als je eenmaal in hun Interne Detentie zat, was je in staat om alles op te biechten. Wie wist hoeveel bakken vol bezwarende leugens er uit de arme Burt geperst zouden worden, samen met zijn bloed, zijn stront en zijn kots?

De Adammen en Eva’s vreesden dus dat er elk ogenblik een inval op de Dakhof gedaan kon worden door het CorpSeCorps. Ze haalden hun evacuatieplannen voor de dag en waarschuwden de truffelcellen, waar ze in geval van nood zouden kunnen onderduiken. Toen werd Burt gevonden op het braakliggende terrein achter Schubben en Spleten, met vrieswonden op zijn huid en zonder zijn belangrijkste organen.

‘Ze doen alsof het een afrekening van de maffia is,’ zei Zeb tijdens de Raadsvergadering achter de Azijnkamer. ‘Maar dat doen ze niet erg goed. De maffia zou er nog wat verminkingen aan toevoegen. Voor de lol.’

Nuala zei dat het respectloos was dat Zeb het woord ‘lol’ in dit verband gebruikte. Zeb zei dat hij het ironisch bedoeld had. Marushka de Vroedvrouw, die bijna nooit iets zei, bracht naar voren dat ironie overgewaardeerd werd. Zeb zei dat hij bij de Hoveniers die overwaardering niet veel tegenkwam. Rebecca – die nu een machtige nieuwe Eva was, Eva Elf van de Voedselcombinaties, zei dat iedereen zich moest beheersen en op zijn of haar tong moest bijten. Adam Een zei dat geen enkele stad of gemeenschap die innerlijk verdeeld is zal standhouden.

Daarna volgde een levendige discussie over de vraag hoe ze zich van het lichaam van Burt moesten ontdoen. Burt was een Adam geweest, zei Rebecca, dus hij verdiende het om illegaal in Heritage Park te worden gecomposteerd, net als elke andere Adam of Eva. Dat was niet meer dan eerlijk. Philo de Mist – die in de Raadskamer wat minder vaag was dan daarbuiten, zei dat dat te gevaarlijk was: stel dat het CorpSeCorps Burts lichaam daar als lokaas had neergelegd en nu zat te wachten wie hem kwam ophalen? Stuart de Schroef zei dat het CorpSeCorps allang wist dat Burt een Hovenier was, dus dat ze daar niets mee zouden opschieten. Zeb zei dat de dode Burt misschien een signaal was van het CorpSeCorps aan de plebsmaffia: dat het duidelijk wilde maken dat ze hun acties moesten aanscherpen en klaplopers en buitenbeentjes moesten uitroeien.

Nuala zei dat als ze Burt niet konden composteren, ze misschien op een nacht naar hem toe konden gaan en een symbolisch handje aarde over hem uit konden strooien: zij zou zich persoonlijk veel beter in de Geest voelen als ze dat kon doen. Mugi zei dat Burt een varkensvretende vleesbek was die hen had verraden en dat hij niet wist waarom ze het er überhaupt nog over hadden. Adam Een zei dat ze een minuut stil moesten zijn en in hun hart Burt in het Licht moesten hullen, waarop Zeb opmerkte dat ze hem al in zo veel licht hadden gehuld dat hij nu in lichterlaaie stond, als een zelfmoordterrorist in een kiprestaurant. Nuala zei dat Zeb er niet zo luchtig over moest doen. Adam Een zei dat ze die nacht moesten mediteren en dat de oplossing misschien door visuele inspiratie tot hen zou komen. Philo zei dat hij in dat geval alvast een stickie ging roken.

Maar de volgende dag lag het lichaam van Burt niet meer op het terrein: Zeb zei dat het door vroege koolierapers was meegenomen en nu waarschijnlijk brandstof was voor een busje van iemand van een Corps. Toby vroeg hoe hij dat zo zeker wist, waarop Zeb grijnsde en zei dat hij contacten had met plebsratbendes die iedereen zouden verraden zolang je ze maar betaalde.

Adam Een hield een toespraak voor alle Hoveniers waarin hij het lot van Burt schetste, hem een slachtoffer noemde van materialistische hebzucht en zei dat ze hem niet moesten veroordelen maar medelijden met hem moesten hebben; hij vroeg of iedereen extra oplettend wilde zijn en overdreven nieuwsgierige toeristen en vooral ongewone activiteiten aan hem wilde melden.

Maar er werd geen melding gemaakt van ongebruikelijke activiteiten. De maanden gingen voorbij, daarna nog meer maanden. De dagelijkse klusjes en lesuren gingen door en de heiligendagen en feesten volgden elkaar zoals altijd op. Toby ging macrameeën, in de hoop dat dat haar zou genezen van het nutteloze gedagdroom en haar vruchteloze verlangens, en dat ze zich er beter door zou kunnen concentreren. De bijen vermenigvuldigden zich en Toby bracht ze elke ochtend het nieuws. De maan rees, werd vol, en nam weer af. Er kwamen verscheidene baby’s, een plaag van glanzende groene torren, en ook een aantal Hoveniersbekeerlingen. Het zand der tijd is drijfzand, zei Adam Een. Daar kan veel in verdwijnen zonder een spoor achter te laten. En wat een geluk als het slechts zinloze zorgen zijn die daarin wegzinken.

APRILVIS

Aprilvis

JAAR VEERTIEN

Over de dwaasheid in alle religies

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, lieve Medeschepselen en Medestervelingen,

Wat hebben wij een vreugdevolle Aprilvisdag gehad, hier in onze Dakhof van Eden! De Vislantaarns van dit jaar, naar het voorbeeld van de fosforescerende Vis die de diepte der Zeeën tooit, zijn de beste die we tot nu toe gehad hebben, en de Viskoekjes zien er kostelijk uit! We bedanken Rebecca en haar speciale hulpjes, Amanda en Ren, voor deze smakelijke lekkernijen.

Onze kinderen genieten steeds weer van deze dag waarop zij de draak mogen steken met de ouderen; zolang dat maar niet uit de hand loopt verwelkomen wij ouderen dat, want het herinnert ons aan onze eigen jeugd. Het kan nooit kwaad om ons te herinneren hoe klein we ons toen voelden, en hoe afhankelijk we voor onze veiligheid waren van de kracht, de kennis en de wijsheid van de ouderen. Laten we onze kinderen tolerantie bijbrengen, en barmhartigheid, en de juiste grenzen, maar ook vreugdevolle pret. Want God is al het goede, dus Hij is ook vrolijkheid, een gave die hij deelt met andere schepselen dan wijzelf getuige de grapjes die de Kraai uithaalt, de speelsheid van de Eekhoorn, het gedartel van jonge Katjes.

Op Aprilvisdag, die zijn oorsprong vindt in Frankrijk, houden we elkaar voor de gek door een Vis van papier – of in ons geval een Vis van gerecyclede stof – op de rug van iemand vast te maken en dan te roepen: ‘Aprilvis!’ Of, zoals oorspronkelijk in het Frans: ‘Poisson d’Avril!’ In de Angelsaksische landen staat deze dag bekend als April Fool’s Day, in andere landen simpelweg als ‘Eén april’. Maar Aprilvis moet van oorsprong wel een christelijke feestdag geweest zijn, want het symbool van de Vis werd door de eerste christenen gebruikt als geheim teken van hun geloof in tijden van onderdrukking.

De Vis was een treffend symbool, want Jezus nam als zijn eerste twee Apostelen twee vissers, die natuurlijk door hem gekozen werden om de Vispopulatie in stand te houden. Er werd hun namelijk opgedragen om vissers van mensen te worden in plaats van vissers van Vis, en dus werden twee visvernietigers onschadelijk gemaakt! Dat Jezus ook oog had voor Vogels, Dieren en Planten blijkt uit zijn uitspraken over Mussen, Kippen, Lammeren en Leliën, maar hij begreep dat het grootste deel van de Hof van de Heer zich onder water bevond en dat die ook verzorging behoefde. De heilige Franciscus van Assisi preekte voor de Vissen, niet wetende dat de Vis in direct contact staat met God. De heilige bevestigde echter het respect dat hun toekomt. Hoe profetisch lijkt dit alles nu de Oceanen worden verwoest!

Anderen zijn misschien de speciesistische mening toegedaan dat wij Mensen slimmer zijn dan Vissen, en dat een Aprilvis daarom als stom en dom wordt bestempeld. Maar het leven van de Geest lijkt altijd dom voor degenen die daar niet in delen: daarom moeten we het stempel van Gods Dommerds accepteren en dragen, want in vergelijking met God zijn wij allen dom, hoe wijs wij onszelf ook vinden. Als wij een Aprilvis zijn, accepteren wij nederig onze dwaasheid en geven wij blijmoedig de absurditeit toe – vanuit een materialistisch standpunt – van elke spirituele waarheid die wij belijden.

Laten we nu stilstaan in gebed bij onze broeders en zusters de Vissen.

Lieve God, Gij die de grote en onpeilbare Zee hebt geschapen, met daarin talloze schepselen: wij bidden U dat U Uw blik laat rusten op hen die in Uw Onderwaterhof wonen waarin de oorsprong van het Leven ligt; we bidden dat geen van hen van deze aarde moge verdwijnen door toedoen van de Mens. Laat Uw liefde en hulp een steun zijn voor de Schepselen der Zee in hun strijd en het vreselijke lijden dat zij nu moeten doorstaan, en dat tot hen is gekomen door de opwarming der Zee, en door het slepen der netten en haken over de bodem daarvan, en door de afslachting van alles wat zich daarin bevindt, van de Schepselen der ondiepten tot de Wezens die in de diepte huizen, waaronder de Reuzeninktvis, en gedenk Uw Walvissen, die U op de vijfde dag hebt geschapen en in de zee hebt gezet om daarin te spelen, en help vooral de Haai, de zo dikwijls verkeerd begrepen en hevig vervolgde Soort.

Wij gedenken het Grote Dode Gebied in de Golf van Mexico; het Grote Dode Gebied in het Eriemeer, en het Grote Dode Gebied in de Zwarte Zee, en de verlaten Oevers van Newfoundland, waar ooit de Kabeljauw huisde, en het Groot Barrièrerif, dat stervende is, wit gebleekt is en uit elkaar valt.

Laten ze weer tot Leven gewekt worden, laat Liefde ze beschijnen en ze helen, en vergeef ons onze Oceanische moord en onze onnozelheid, want het is een verkeerde onnozelheid, die leidt tot arrogantie en destructie.

En help ons om in nederigheid onze verwantschap te aanvaarden met de vissen, die ons stom en dom voorkomen, want in Uw ogen zijn wij allen stom en dom.

Laat ons zingen.

U kent onze dwaasheid, Heer

U kent onze dwaasheid, Heer,

Al onze malle daden;

U ziet ons zinloze geren,

Om rijkdom te vergaren.

Wij vergeten dat U Liefde bent,

Dat de Mens die van U kreeg;

De Lucht lijkt ons een heel groot niets,

Het Universum Leeg.

Dan raken wij vertwijfeld,

Dan haten wij ons leven;

Beweren dat U niet bestaat,

Of niets om ons zou geven.

Vergeef ons dat wij somber zijn,

En het soms niet goed snappen;

Vandaag zijn wij Uw Dwazen, Heer,

Wij vieren dat met grappen.

Wij geven nu volmondig toe

Dat wij soms ijdel zijn –

Ons kinderachtig aanstellen,

Om zelf toegebrachte pijn.

Op Eén April dan zingen wij

Zo vrolijk als een kind;

Wij lachen om de ijdelheid,

Die is slechts lucht en wind.

Onmetelijk is Uw Sterrenrijk,

Wat zijn wij dan maar klein;

Wij bidden dat van al dat moois,

Ook Uw Dwazen waardevol zijn.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

37

REN

JAAR VIJFENTWINTIG

Ik moet weggedoezeld zijn – je wordt erg moe van de Plakbak – want ik droomde over Amanda. Ze liep in haar kaki outfit naar me toe door een groot veld dor gras met veel witte beenderen. Boven haar hoofd vlogen gieren. Maar ze zag dat ik haar droomde en ze lachte en zwaaide naar me, en toen werd ik wakker.

Het was te vroeg om echt te gaan slapen, dus ik ging mijn nagels doen. Starlite hield van een klauweffect, met speciale spinragversteviger, maar dat gebruikte ik nooit omdat dat volgens Mordis op een hallucinatie leek, net zoals een konijn met spikes. Ik hield het dus maar op pastelkleuren. Als je teennagels mooi glanzen, voel je je weer helemaal fris en sprankelend, en als er iemand aan je tenen wil sabbelen, moeten die natuurlijk wel de moeite waard zijn om op te sabbelen. Terwijl de nagellak droogde, ging ik naar de intercom in de kamer die ik met Starlite deelde. Ik vrolijkte er wat van op om mijn eigen spullen te zien: mijn kaptafel, mijn Robodog, mijn kostuums op hun hangertjes. Ik kon bijna niet wachten tot ik weer kon beginnen met mijn gewone leventje. Niet dat dat echt gewoon was, natuurlijk. Maar ik was eraan gewend.

Daarna surfte ik wat op het net; ik ging naar een paar horoscoopsites om te kijken wat voor week het zou worden, want als mijn testresultaten goed waren, mocht ik alweer gauw de Plakbak uit. Mijn lievelingssite was Wild Stars, vooral omdat die zo positief was.

De maan staat in jouw sterrenbeeld, Schorpioen, en dat betekent dat je deze week barst van de hormonen! Het wordt een superhete week! Geniet ervan, maar neem deze sexy uitspattingen niet al te serieus, want ze gaan ook weer voorbij.

Je bent hard bezig om van je huis een fijn paleisje te maken. Het wordt tijd om die nieuwe satijnen lakens te kopen en ertussen te kruipen! Je zorgt deze week goed voor je taurusgevoelens!

Ik hoopte dat ik romantiek en avontuur zou krijgen als ik eenmaal de Plakbak uit was. Of misschien een reis zou gaan maken, of op een spirituele zoektocht zou gaan, zulke dingen stonden er soms in. Maar mijn horoscoop was niet zo gunstig:

Als de boodschapper Mercurius in jouw sterrenbeeld staat, Vissen, wil dat zeggen dat dingen en mensen uit je verleden je in de komende weken kunnen verrassen. Wees voorbereid op enkele snelle veranderingen! Romantiek kan vreemde vormen aannemen – illusie en realiteit gaan nu hand in hand, dus wees voorzichtig!

Ik vond dat niet best klinken, dat romantiek vreemde vormen kon aannemen. Daar had ik op mijn werk al meer dan genoeg last van.

Toen ik weer overschakelde naar de Slangenkuil was het daar behoorlijk druk. Savona hing nog steeds aan de trapeze en Karmozijn was daar nu ook, in een biobodysuit met extra genitale ruches zodat ze op een enorme orchidee leek. Beneden was Starlite nog steeds haar Painball-klant aan het bewerken. Dat meisje zou een lijk nog overeind krijgen, maar deze kerel was bijna buiten westen, dus ik dacht niet dat ze een fooi van hem zou kunnen lospeuteren.

De CorpSeCorps-bewakers hingen wat rond, maar keken opeens allemaal in de richting van de hoofdingang, dus ik schakelde over naar een andere camera om zelf ook te kijken. Mordis stond daar te praten met nog een paar kerels van het CorpSeCorps. Die hadden ook een Painballer bij zich, die er nog erger aan toe leek te zijn dan de andere drie. En hij leek veel explosiever. Mordis was niet blij. Vier van die Painballers, dat was een hele opgave. En stel dat ze uit een ander team kwamen en elkaar gisteren nog de ogen uit het lijf probeerden te rukken?

Mordis begeleidde de nieuwe Painballer naar de verste hoek. Hij blafte iets in zijn mobiel en meteen schoten er drie danseressen op hem af: Vilya, Cremola en Sunset. Blokkeer z’n uitzicht, zei hij waarschijnlijk. Gebruik je tieten, waar heb je die anders voor? Daarna zag ik een warrig gewuif met veren en zes armen om hem heen. Ik kon bijna horen wat Vilya in die vent z’n oor fluisterde: Neem er maar twee, schatje, het kost bijna niks.

Na een teken van Mordis werd de muziek harder: harde muziek leidt ze af, met hun oren vol geluid slaan ze minder snel op tilt. De danseressen kronkelden zich als een stel anaconda’s over hem heen. Twee Schubben-uitsmijters stonden paraat.

Mordis had een grijns op zijn gezicht: de kwestie was opgelost. Hij ging dit exemplaar naar een van de kamers met veren op het plafond sturen, hij zou er wat alcohol in gieten en een paar meisjes op zetten, en dan werd hij wat Mordis altijd een ladderzatte hersendode uitgeknepen blije zombie noemde. En nu we de LusstPluss hadden, zou hij meerdere orgasmes en een suffig, knus gevoel krijgen, zonder kater. Bij Schubben werd er nauwelijks meer met meubels gesmeten sinds ze dat spul hadden. Ze serveerden het in polybessen gedoopt in chocola, in Sojammie-olijven, maar Starlite zei dat ze het niet moesten overdrijven omdat de pik van die kerels anders kon ontploffen.

38

In Jaar veertien vierden we net als anders Aprilvisdag. Het was de bedoeling dat je op die dag gek deed en veel lol maakte. Ik speldde een vis op Shackie en Croze speldde een vis op mij, en Shackie speldde een vis op Amanda. Veel kinderen speldden een vis op Nuala, maar niemand op Toby, want je kon niet achter haar komen zonder dat zij het merkte. Adam Een speldde zichzelf een vis op om iets duidelijk te maken over God. Die kleine dondersteen van een Oates rende rond, prikte mensen in hun rug en riep dan keihard: ‘Ze bijten! Ze bijten!’, totdat Rebecca zei dat hij daarmee op moest houden. Daar werd hij zo verdrietig van dat ik even met hem apart ging zitten en het verhaal vertelde over de Kleinste Gier. Als hij niet vervelend deed, was hij best een lief jochie.

Zeb was weer eens ergens heen, hij was de laatste tijd nog vaker weg dan anders. Lucerne bleef thuis: ze zei dat ze niets te vieren had en dat het bovendien toch een stom feest was.

Dit was mijn eerste Visdag zonder Bernice. Vroeger, toen we klein waren, voordat Amanda kwam, versierden we altijd samen de Vistaart. Dan maakten we ruzie over wat erop moest. We hadden een keer een groene taart gemaakt, met spinazie voor de kleur en plakjes wortel als ogen. Het zag er heel giftig uit. Toen ik weer aan die taart dacht, moest ik huilen. Waar was Bernice nu? Ik schaamde me omdat ik zo onaardig tegen haar had gedaan. Wat als ze dood was, net als Burt? Als dat zo was, was het voor een deel mijn schuld. Voor het grootste deel was dat mijn schuld.

Amanda en ik liepen terug naar de Kaasfabriek, en Shackie en Croze liepen met ons mee, om ons te beschermen, zeiden ze. We waren weer min of meer bevriend met ze geraakt, ook al zei Croze zo nu en dan tegen Amanda: ‘Je bent het ons nog steeds schuldig’, waar Amanda dan op antwoordde dat hij de pot op kon.

Tegen de tijd dat we terug waren in de Kaasfabriek was het donker. We dachten dat we wel problemen zouden krijgen omdat we zo laat waren – Lucerne waarschuwde ons altijd dat het zo gevaarlijk was op straat – maar Zeb bleek terug te zijn en ze hadden alweer ruzie. We bleven in de gang wachten tot ze klaar waren, want als ze ruziemaakten, hadden ze daar altijd de hele kamer voor nodig.

Ze maakten deze keer meer lawaai dan anders. Een meubelstuk viel om, of werd omvergegooid, waarschijnlijk door Lucerne, want Zeb was niet zo’n gooier.

‘Waar gaat het over?’ vroeg ik aan Amanda. Ze hield haar oor tegen de deur gedrukt. Ze was een schaamteloze afluisteraar.

‘Weet ik niet,’ zei ze. ‘Daar schreeuwt ze te hard voor. O, wacht, ze zegt dat hij het met Nuala doet.’

‘Met Nuala?’ zei ik. ‘Daar geloof ik niks van!’ Nu snapte ik hoe Bernice zich gevoeld moest hebben toen wij dat over haar vader zeiden.

‘Mannen doen het met alles en iedereen, als ze de kans krijgen,’ zei Amanda. ‘Nu zegt ze dat hij eigenlijk een pooier is. En dat hij haar veracht en behandelt als een stuk oud vuil. Volgens mij begint ze te huilen.’

‘Misschien moeten we niet meer afluisteren,’ zei ik.

‘Oké,’ zei Amanda. We gingen met onze rug tegen de muur staan en wachtten tot Lucerne begon te jammeren. Dat deed ze namelijk altijd. Dan liep Zeb stampvoetend weg, sloeg de deur achter zich dicht en bleef soms dagen weg.

Zeb kwam naar buiten. ‘Tot later, koninginnen der nacht,’ zei hij. ‘Pas goed op jezelf.’ Hij probeerde het grappig te laten klinken, net zoals anders, maar het was niet echt grappig. Hij keek nors.

Meestal ging Lucerne na zo’n ruzie huilend naar bed, maar die avond begon ze een tas in te pakken. Het was een roze rugzak die Amanda en ik vergaard hadden. Lucerne had niet veel om erin te stoppen, dus ze was al snel klaar met pakken en kwam naar onze slaapcel.

Amanda en ik deden alsof we sliepen op onze met zemelen gevulde futons, onder de dekbedden van oude spijkerbroeken. ‘Opstaan, Ren,’ zei Lucerne tegen mij. ‘We gaan weg.’

‘Waarheen?’ vroeg ik.

‘Terug,’ zei ze. ‘Naar de HelthWyzer Compound.’

‘Nu meteen?’

‘Ja. Waarom kijk je nou zo? Dat is precies wat je altijd hebt gewild.’ Het was waar dat ik had terugverlangd naar de HelthWyzer Compound. Ooit. Ik had heimwee gehad. Maar sinds Amanda bij ons was komen wonen, had ik er niet zo vaak meer aan gedacht.

‘Gaat Amanda ook mee?’ vroeg ik.

‘Amanda blijft hier.’

Ik kreeg het steenkoud. ‘Ik wil dat Amanda ook meegaat,’ zei ik.

‘Geen sprake van,’ zei Lucerne. Het leek wel alsof er iets gebeurd was: Lucerne was uit haar verlammende betovering gebroken, de betovering van Zeb. Ze had de seks van zich af laten glijden alsof het een wijde jurk was. Opeens was ze kordaat, besluitvaardig, zonder flauwekul. Was ze vroeger ook zo geweest, heel lang geleden? Ik kon het me nauwelijks voorstellen.

‘Waarom niet? Waarom kan Amanda niet mee?’

‘Omdat ze haar bij HelthWyzer niet binnenlaten. Wij kunnen onze identiteit wel terugkrijgen, maar zij heeft er geen, en ik heb al helemaal geen geld om er een voor haar te kopen. Ze zorgen hier wel voor haar,’ voegde ze eraan toe, alsof Amanda een jong poesje was dat ik in de steek moest laten.

‘Vergeet het maar,’ zei ik. ‘Als zij niet meegaat, ga ik ook niet!’

‘En waar zou jij dan moeten wonen? Hier zeker,’ zei Lucerne minachtend.

‘Wij blijven wel bij Zeb,’ zei ik.

‘Die is nooit thuis,’ zei Lucerne. ‘En je denkt toch zeker niet dat ze twee jonge meisjes aan hun lot zullen overlaten?’

‘Dan gaan we bij Adam Een wonen,’ zei ik. ‘Of bij Nuala. Of misschien bij Katuro.’

‘Of Stuart de Schroef,’ zei Amanda hoopvol. Dat was een wanhoopspoging: Stuart was een stugge vent en een einzelgänger, maar ik klampte me aan elke strohalm vast.

‘Ja, dan kunnen we hem helpen met meubels maken,’ zei ik. Ik zag het al helemaal voor me: Amanda en ik verzamelden allerlei afval voor Stuart, we zaagden en hamerden, we zongen terwijl we aan het werk waren, we zetten kruidenthee…

‘Daar zijn jullie niet welkom,’ zei Lucerne. ‘Stuart is een misantroop. Hij tolereert jullie alleen maar vanwege Zeb, en dat geldt ook voor alle anderen.’

‘Dan blijven we bij Toby,’ zei ik.

‘Toby heeft wel iets anders te doen. Hou er nu maar over op. Als Amanda niemand kan vinden om bij te wonen, dan kan ze altijd nog terug naar de plebsratten. Daar hoort ze eigenlijk toch thuis. En jij niet. Nou, schiet eens op.’

‘Ik moet even mijn kleren aantrekken,’ zei ik.

‘Goed,’ zei Lucerne. ‘Je hebt tien minuten.’ Ze ging de slaapcel uit.

‘Wat moeten we doen?’ fluisterde ik tegen Amanda terwijl ik me begon aan te kleden.

‘Dat weet ik niet,’ fluisterde Amanda terug. ‘Als je daar eenmaal in zit, laat ze je nooit meer gaan. Die Compounds zijn net kastelen, of gevangenissen. Dan mag je mij ook vast nooit meer zien. Ze haat mij.’

‘Het kan me niks schelen wat zij denkt,’ fluisterde ik. ‘Ik kom er op de een of andere manier wel uit.’

‘Mijn mobiel,’ fluisterde Amanda. ‘Neem mijn mobiel mee. Dan kun je me bellen.’

‘Ik zorg wel dat jij daar ook kunt komen,’ zei ik. Inmiddels moest ik stilletjes huilen. Ik liet haar paarse telefoon in mijn zak glijden.

‘Opschieten, Ren,’ zei Lucerne.

‘Ik zal je bellen!’ fluisterde ik. ‘Mijn vader koopt wel een identiteit voor je!’

‘Tuurlijk,’ zei Amanda zacht. ‘Laat je niet kisten, hè?’

In de woonkamer was Lucerne gehaast in de weer. Ze hield de ziekelijk uitziende tomatenplant die ze op de vensterbank had gekweekt op de kop. Onder in de pot zat een plastic zak met geld. Dat moest ze geleidelijk aan achterovergedrukt hebben, van de verkoop van zeep, azijn, macramé en beddenspreien op de Levensboom-ruilbeurs. Geld was ouderwets, maar het werd nog wel gebruikt voor kleine dingen, en de Hoveniers namen geen virtueel geld aan omdat ze geen computers mochten gebruiken. Daarom had ze geld voor haar ontsnapping verstopt. Ze was dus toch niet zo’n voetveeg als ik had gedacht.

Toen pakte ze de keukenschaar en knipte haar lange haren af, ter hoogte van haar hals. Het knippen maakte een klittenbandgeluid: krassend en droog. Ze liet de berg haar midden op de keukentafel liggen.

Daarna pakte ze me bij mijn arm en trok me uit onze kamer mee de trap af. Ze ging ’s avonds nooit naar buiten vanwege de dronkaards en junks op de straathoeken, en de plebsratten en overvallers. Maar op dat moment was ze witheet van woede en ze knetterde van de energie: de mensen op straat deinsden voor ons opzij alsof we besmettelijk waren, en zelfs de Aziatische Fusions en de Roodzwartianen lieten ons met rust.

Het duurde uren voordat we door de Zinkput en het Riool waren, en daarna door de rijke plebs. Naarmate we verder kwamen, zagen de huizen en gebouwen en hotels er nieuwer uit en werden de straten leger. In de Megastore namen we een zonnetaxi: we reden door de Golfgreens en daarna langs een groot, open stuk, helemaal tot aan de poort van de HelthWyzer Compound. Het was zo lang geleden dat ik daar was geweest dat het bijna een droom leek, een droom waarin je niets herkent, maar toch ook weer wel. Ik was een beetje misselijk, maar dat kan ook van de spanning zijn geweest.

Voordat we in de taxi stapten, had Lucerne mijn haar door de war gemaakt, modder op haar gezicht gesmeerd en haar jurk gescheurd. ‘Waarom doe je dat?’ vroeg ik. Maar daar gaf ze geen antwoord op.

Er waren twee bewakers bij de poort van HelthWyzer, die door een kleine ruit naar ons keken. ‘Identiteiten?’ vroegen ze.

‘Die hebben we niet,’ zei Lucerne. ‘Ze zijn gestolen. We zijn met geweld ontvoerd.’ Ze keek achterom, alsof ze bang was dat iemand ons volgde. ‘Alsjeblieft, laat ons binnen, vlug! Mijn man… werkt bij Nanobioform. Hij kan jullie wel vertellen wie wij zijn.’ Ze begon te huilen.

Een van de twee pakte een telefoon. ‘Frank,’ zei hij. ‘Hoofdingang. Een dame hier beweert dat ze jouw vrouw is.’

‘We moeten wel even wat wangslijm afnemen, mevrouw, vanwege besmettingen,’ zei de tweede bewaker. ‘Daarna kunnen jullie wachten in de wachtruimte, tot de bioform en de verificatie klaar is. Er komt zo iemand bij jullie.’

In de wachtruimte gingen we op een zwarte plastic bank zitten. Het was vijf uur in de ochtend. Lucerne pakte een tijdschrift. NooSkin, stond op de cover. Alleen perfect is goed genoeg. Ze bladerde het door.

‘Zijn wij met geweld ontvoerd?’ vroeg ik aan haar.

‘O, lieverd,’ zei ze. ‘Dat weet jij niet meer! Daar was je nog te jong voor! Ik wilde het je niet vertellen, ik wilde je niet bang maken! Dan hadden ze jou iets verschrikkelijks aan kunnen doen!’ Ze begon weer te huilen, nu nog harder. Toen de man van het CorpSeCorps in zijn biopak binnenkwam, was haar gezicht er helemaal rood en vlekkerig van.

39

Denk goed na over wat je wenst, zei de oude Pilar soms. Ik was weer terug in de HelthWyzer Compound en ik was herenigd met mijn vader, precies zoals ik vroeger altijd had gewild. Maar het voelde helemaal niet goed. Al dat nepmarmer, de reproducties van antieke meubels en de tapijten bij ons thuis: het leek allemaal zo onecht. Het rook ook vreemd, naar ontsmettingsmiddel. Ik miste de bladgeur bij de Hoveniers, de etensgeuren, zelfs de scherpe geur van azijn, zelfs de violet-bioletten.

Mijn vader, Frank, had mijn kamer niet veranderd. Het zag er allemaal veel te jong uit voor mij. De speelgoedbeesten waar ik vroeger zo dol op was lagen er nog, maar nu zagen hun glazen ogen er dood uit. Ik propte ze achter in mijn kast zodat ze niet door me heen konden kijken alsof ik een schaduw was.

De eerste avond liet Lucerne een bad voor me vollopen met nepbloemengeur. De grote witte badkuip en de zachte witte handdoeken gaven me het gevoel dat ik vies was en stonk. Ik stonk naar aarde, naar compost voordat die klaar is. Zo’n zurige geur.

En mijn huid was blauw: dat kwam door de verf die de Hoveniers voor hun kleren gebruikten. Dat was me eigenlijk nooit opgevallen omdat de douches van de Hoveniers zo kort duurden en er daar geen spiegels waren. Ik had ook niet gemerkt dat ik zo behaard geworden was, en daar schrok ik nog meer van dan van mijn blauwe huid. Ik boende en schrobde, maar het blauw ging er niet af. Ik bekeek mijn tenen, die uit het badwater omhoog staken. De teennagels leken wel klauwen.

‘Kom, dan doen we daar wat nagellak op,’ zei Lucerne twee dagen later, toen ik teenslippers droeg en ze mijn nagels zag. Ze deed alsof het allemaal niet gebeurd was, de Hoveniers, Amanda, en vooral Zeb. Ze droeg frisse linnen kleren en ze had haar haar laten knippen en highlighten. Haar eigen teennagels had ze al laten doen, daar had ze niet lang mee gewacht. ‘Kijk eens wat een mooie kleuren nagellak ik voor je heb gekocht! Groen, paars, glanzend oranje, en ook een paar met glitter…’ Maar ik was boos op haar, dus ik draaide me om. Wat een leugenaar was ze.

Al die jaren had ik een silhouet van mijn vader in mijn hoofd gehad, een soort krijtomtrek rond een vadervormige ruimte. Toen ik klein was, had ik die vaak ingekleurd. Maar de kleuren waren te fel en de omtrek was te groot: Frank was kleiner, grijzer, kaler, en hij zag er beduusder uit dan in mijn hoofd.

Voordat hij naar de toegangspoort van de HelthWyzer Compound was gekomen om ons te identificeren, had ik verwacht dat hij dolgelukkig zou zijn dat we niet dood waren en dat hij ons heelhuids terugzag. Maar toen hij me zag, betrok zijn gezicht. Opeens drong het tot me door dat hij me voor het laatst had gezien toen ik nog maar een klein meisje was; ik was groter dan hij had verwacht, en waarschijnlijk groter dan hij wilde. En ik was ook armoediger; ondanks de saaie Hovenierskleren zag ik er waarschijnlijk uit als zo’n plebsrat die hij wel eens in de Zinkput of het Riool had gezien. Misschien was hij bang dat ik hem zou beroven, of zijn schoenen zou stelen. Hij kwam naar me toe alsof hij bang was dat ik zou bijten, en sloeg onhandig zijn armen om me heen. Hij rook naar complexe chemicaliën, naar een middel om lijm te verwijderen. Een geur die in je longen kon branden.

Die eerste nacht sliep ik twaalf uur achter elkaar; toen ik wakker werd, ontdekte ik dat Lucerne mijn Hovenierskleren had meegenomen en ze had verbrand. Gelukkig had ik Amanda’s paarse telefoon in de buik van de speelgoedtijger in mijn kast verstopt, die ik speciaal daarvoor had opengesneden. Dus de telefoon was niet verbrand.

Ik miste de geur van mijn eigen huid, die niet meer zoutig maar naar zeep en parfum rook. Ik dacht aan wat Zeb altijd zei over muizen: als je een muis een tijdje uit het nest haalt en later weer terugzet, wordt hij door de andere muizen verscheurd. Als ik terugging naar de Hoveniers met mijn nepbloemengeur, zouden ze mij dan ook verscheuren?

Lucerne nam me mee naar de HelthWyzer-kliniek om te laten controleren of ik luizen of wormen had en of ik was geschonden. Dat hield in dat er een paar vingers in me gestoken werden, aan de voor- en aan de achterkant. ‘O jee,’ zei de dokter toen hij mijn blauwe huid zag. ‘Wat zijn dat voor blauwe plekken?’

‘Dat is verf,’ antwoordde ik.

‘O. Moest je jezelf daar dan verven?’

‘Nee, dat zit in de kleren,’ zei ik.

‘Juist.’ Hij maakte een afspraak met de psychiater van de kliniek die ervaring had met mensen die waren ontvoerd door sektes. Mijn moeder moest ook bij die sessies aanwezig zijn.

En zo kwam ik erachter wat Lucerne ze wijsmaakte. We waren ontvoerd toen we in SolarSpace aan het winkelen waren, maar ze kon niet zeggen waar we precies mee naartoe waren genomen, want dat hadden ze voor ons geheim gehouden. Ze zei dat het niet de schuld van de sekte was, maar van een van de mannelijke leden, die door haar geobsedeerd was en haar tot zijn persoonlijke seksslavin had gemaakt, en die haar schoenen had verstopt zodat ze niet weg kon. Daar bedoelde ze Zeb mee, maar ze noemde hem niet bij zijn naam. Ik was te jong geweest om te beseffen wat er aan de hand was, zei ze, maar ik werd gegijzeld; zij moest die gek ter wille zijn omdat mijn leven anders in gevaar kwam: ze moest aan elke gestoorde opwelling van hem voldoen, en die waren allemaal even walgelijk. Maar uiteindelijk had ze een van de andere sekteleden, een soort non, in vertrouwen genomen over de afschuwelijke situatie waarin ze verkeerde. Daar bedoelde ze waarschijnlijk Toby mee. Die vrouw had haar helpen ontsnappen, ze had schoenen voor haar gekocht, ze had haar geld gegeven en de gestoorde gek afgeleid zodat Lucerne op de vlucht kon slaan.

Het had geen zin om mij dingen te vragen, zei ze. De sekteleden waren aardig voor me geweest, en bovendien werden zij zelf ook bedrogen. Zij was de enige die de waarheid kende: dat was een last die ze in haar eentje moest dragen. Iedere vrouw die net zoveel van haar kind hield als zij zou in haar plaats toch precies hetzelfde gedaan hebben?

Als we naar die gesprekken met de psychiater gingen, kneep ze me van tevoren even in mijn schouder en zei: ‘Amanda zit daar nog. Vergeet dat niet.’ Ze bedoelde dat als ik tegen iemand zou zeggen dat zij alles uit haar duim had gezogen, zij zich opeens zou herinneren waar ze gevangen had gezeten, en dan zou het CorpSeCorps daar met zijn sprayguns best eens een inval kunnen doen en wie weet hoe dat zou aflopen? Er werden nogal eens omstanders gedood bij spraygunaanvallen. Daar was nu eenmaal niets aan te doen, zei het CorpSeCorps. Dat was allemaal in het belang van de openbare orde.

Lucerne hing wekenlang om me heen; ze probeerde te verhinderen dat ik zou weglopen of haar zou verraden. Maar toch kreeg ik eindelijk de kans om de paarse mobiel van Amanda tevoorschijn te halen en te bellen. Amanda had me een sms gestuurd met het nummer van de mobiel die ze had gejat, dus ik wist waar ik haar kon bereiken – Amanda dacht overal aan. Ik ging in mijn inloopkast zitten om haar te bellen. Er zat, zoals in alle inloopkasten in huis, een lamp in. De kast was net zo groot als mijn vroegere slaapcel.

Amanda nam meteen op. Daar was ze, op het schermpje, ze was nog niets veranderd. Ik kreeg meteen heimwee naar de Hoveniers.

‘Ik mis je heel erg,’ zei ik. ‘Zodra het kan, loop ik weg.’ Maar ik zei dat ik niet wist wanneer dat zou zijn, want Lucerne had mijn identiteit in een afgesloten la gestopt en zonder identiteit kwam ik niet langs de poort.

‘Kun je niet ruilen?’ zei Amanda. ‘Met de bewakers?’

‘Nee,’ zei ik. ‘Dat denk ik niet. Het is hier heel anders.’

‘O. Wat is er met je haar gebeurd?’

‘Ik moest het van Lucerne afknippen.’

‘Het staat wel leuk,’ zei Amanda. Toen zei ze: ‘Ze hebben Burt gevonden op het braakliggende terrein achter Schubben. Hij had bevroren plekken.’

‘Bevroren plekken, hoezo? Had hij in een diepvries gelegen?’

‘Wat er van hem over was. Sommige delen waren weg, zijn lever, zijn nieren, zijn hart. Volgens Zeb verkoopt de maffia de organen en bewaren ze de rest in de diepvries totdat ze een signaal willen geven.’

‘Ren! Waar zit je?’ Dat was Lucerne, ze was in mijn kamer.

‘Ik moet ophangen!’ fluisterde ik. Ik stopte de mobiel terug in de tijger. ‘Hier,’ zei ik, klappertandend. Diepvriezers zijn erg koud.

‘Wat doe jij in die kast, lieverd?’ vroeg Lucerne. ‘Kom je lunchen? Daar knap je van op!’ Haar stem klonk hoog en vrolijk: hoe gekker en gestoorder ik me gedroeg, hoe beter het voor haar was, omdat niemand me dan zou geloven als ik haar zou verraden.

Haar verhaal was dat ik was getraumatiseerd door die verknipte, gehersenspoelde sekteleden. En ik kon niet bewijzen dat dat niet waar was. Misschien was ik inderdaad wel getraumatiseerd, maar ik kon mezelf nergens mee vergelijken.

40

Toen ik eenmaal voldoende aangepast was – aangepast, noemden ze dat, alsof ik een bh-bandje was dat op maat gemaakt moest worden – zei Lucerne dat ik naar school moest omdat het slecht voor me was als ik steeds maar thuis zat te kniezen: ik moest eruit en een nieuw, eigen leven opbouwen, net zoals zij. Dat was riskant voor haar, want ik was een wandelende clusterbom die elk moment kon afgaan en de waarheid kon uitspuwen. Maar ze wist dat ik haar zwijgend veroordeelde en dat vond ze irritant, dus daarom wilde ze dat ik wegging.

Frank scheen haar verhaal te geloven, ook al scheen het hem niet veel te kunnen schelen. Ik begreep nu wel waarom Lucerne er met Zeb vandoor was gegaan: Zeb merkte haar tenminste op. En mij ook, terwijl Frank deed alsof ik een raam was: hij keek nooit naar me, hij keek dwars door me heen.

Soms droomde ik over Zeb. Dan had hij een berenpak aan waarvan het bont als een pyjamazak in het midden kon worden opengeritst; daar stapte hij dan uit. Hij rook geruststellend, in die droom: naar gras na een regenbui, en kaneel en de zoute, azijnachtige, verschroeide bladgeur van de Hoveniers.

De school heette HelthWyzer Highschool. Op mijn eerste dag trok ik een van de nieuwe outfits aan die Lucerne voor me had uitgezocht. Het was roze met citroengeel, kleuren die de Hoveniers nooit zouden toestaan omdat ze zo besmettelijk waren en je er dus zeep aan moest verspillen.

Mijn nieuwe kleren voelden als een vermomming. Ik kon er niet aan wennen dat ze zo strak zaten vergeleken met mijn oude, wijde jurken, en dat mijn blote armen uit de mouwen staken en mijn blote benen vanaf de knie onder het plooirokje uit kwamen. Maar volgens Lucerne droegen alle meisjes op HelthWyzer Highschool zulke kleren.

‘Vergeet je zonnebrand niet, Brenda,’ zei ze toen ik naar de deur liep. Ze noemde me nu Brenda, ze beweerde dat dat mijn echte naam was.

HelthWyzer had een leerling gestuurd om me naar school te brengen en me alles te laten zien. Ze heette Wakulla Price; ze was dun en haar huid glansde als een toffee. Ze had een zachtgeel topje aan dat op het mijne leek, maar daaronder droeg ze een broek. Ze keek met grote ogen naar mijn plooirokje. ‘Wat een leuke rok,’ zei ze.

‘Die heeft mijn moeder gekocht.’

‘O,’ zei ze, met medelijden in haar stem. ‘Zo een heeft mijn moeder twee jaar geleden ook voor mij gekocht.’ Ik vond haar meteen aardig.

Onderweg naar school vroeg Wakulla: Wat doet je vader, wanneer ben je hier komen wonen, enzovoort, maar ze begon niet over sektes. Ik vroeg: Hoe vind je die school, hoe zijn de leraren, en daarmee redden we het tot aan de school. De huizen waar we langskwamen, waren allemaal anders, maar ze hadden wel allemaal zonnepanelen. In de Compounds hadden ze de nieuwste technische snufjes, waar Lucerne me vaak op wees. Echt, Brenda, ze zijn hier juist veel groener dan die zogenaamd pure Hoveniers, dus je hoeft je geen zorgen te maken over de hoeveelheid warm water die je gebruikt, en moet je trouwens niet weer eens onder de douche?

Het schoolgebouw was brandschoon: geen graffiti, geen beschadigingen, geen ingegooide ruiten. Er was een donkergroen grasveld met een paar struiken eromheen die in ronde vormen waren gesnoeid, en er stond een beeld: FLORENCE NIGHTINGALE stond er op het bordje, DE VROUW MET DE LANTAARN. Maar iemand had de drie a’s veranderd in een i, een w en een o, en een pootje achter de n gezet; nu stond er: DE VROUW MET DE LINTWORM.

‘Dat heeft Jimmy gedaan,’ zei Wakulla. ‘Hij zit naast me bij biotechniek der nanosoorten, en hij doet altijd van die stomme dingen.’ Ze lachte: ze had heel witte tanden. Lucerne had al gezegd dat mijn tanden er zo slecht uitzagen en dat ik een cosmetische tandartsbehandeling moest nemen. Ze was al bezig om ons hele huis opnieuw in te richten, maar ze had voor mij ook een paar veranderingen in gedachten.

Ik had in elk geval gelukkig geen gaatjes. De Hoveniers waren tegen producten met geraffineerde suiker en ze waren erg streng met poetsen, al moest je daar wel een gerafeld takje voor gebruiken omdat ze het een vervelend idee vonden om een borstel van plastic of dierlijk haar in hun mond te stoppen.

De eerste ochtend op die school was heel vreemd. Ik had het gevoel dat de lessen in een vreemde taal gegeven werden. Alle vakken waren anders, ze gebruikten andere woorden, en dan had je nog de computers en de papieren schriften. Daar had ik een ingebakken angst voor: het leek me zo gevaarlijk, al die woorden die definitief op papier stonden en die je vijanden konden vinden, want je kon het niet zomaar uitvegen, zoals op een lei. Als ik een toetsenbord en een schrift had aangeraakt, kreeg ik de neiging om naar het toilet te rennen en mijn handen te wassen, alsof het gevaar besmettelijk was.

Lucerne zei dat onze zogenaamde persoonlijke geschiedenis – de gewelddadige ontvoering enzovoort – door de autoriteiten van de HelthWyzer Compound geheimgehouden zou worden. Maar iemand had het laten uitlekken, want alle kinderen op school wisten ervan. Gelukkig waren ze niet op de hoogte van Lucernes verhaal over de gestoorde viezerik en de seksslavin. Maar ik wist dat ik daar desnoods over zou liegen om Amanda te beschermen, en Zeb, en Adam Een, en zelfs de gewone Hoveniers. Het lot van de een lag in handen van de ander, zei Adam Een altijd. Ik begon te snappen wat dat inhield.

In de pauze kwam er een groepje kinderen om me heen staan. Geen vervelende, ze waren gewoon nieuwsgierig. Dus jij hebt bij een sekte gewoond? Bizar! Hoe gek waren ze? Ze hadden veel vragen. Intussen aten ze hun lunch; overal rook het naar vlees. Bacon. Vissticks, met 20 procent echte vis. Hamburgers, die hier WyzeBurgers genoemd werden en waren gemaakt van kweekvlees dat op elastische rekken groeide. Er waren dus geen dieren voor gedood. Maar het rook toch naar vlees. Amanda zou de bacon hebben opgegeten om te laten zien dat ze niet door de bladvreters was gehersenspoeld, maar zo ver wilde ik niet gaan. Ik haalde het broodje van mijn WyzeBurger en probeerde het op te eten, maar het stonk naar dood dier.

‘Dus eh… hoe erg was het daar?’ vroeg Wakulla.

‘Gewoon, een sekte van milieufreaks,’ zei ik.

‘Zoals de Wolf-Jesajaïsten,’ zei een van de kinderen. ‘Waren het terroristen?’ Ze kwamen allemaal wat dichterbij staan, want ze wilden graag gruwelijke verhalen horen.

‘Nee, pacifisten,’ zei ik. ‘We moesten allemaal op een soort daktuin werken.’ Ik vertelde over het overplaatsen van de slakken. Ik vond het zelf heel vreemd klinken toen ik dat vertelde.

‘In elk geval heb je ze niet opgegeten,’ zei een meisje. ‘Sommige van die sektes eten dieren op die worden aangereden in het verkeer.’

‘De Wolf-Jesajaïsten doen dat ook. Dat stond op internet.’

‘Maar je hebt dus wel in de plebs gewoond. Cool.’ Ik realiseerde me dat ik daardoor inderdaad in het voordeel was omdat zij daar nog nooit geweest waren, behalve misschien op een schoolreisje, of als ze door hun ouders meegesleept werden naar de Levensboom. Ik kon dus verzinnen wat ik maar wilde.

‘Dus jij was een kinderarbeider,’ zei een jongen. ‘Een kleine milieuslavin. Sexy!’ Iedereen begon te lachen.

‘Doe niet zo dom, Jimmy,’ zei Wakulla. ‘Let maar niet op hem,’ zei ze tegen mij, ‘zulke dingen zegt hij altijd.’

Jimmy grinnikte. ‘Moest je ook kolen aanbidden?’ ging hij verder. ‘O, Grote Kool, ik kus uw kolige koolheid!’ Hij ging op een knie zitten en greep mijn plooirok vast. ‘Mooie blaadjes, vallen die ook uit?’

‘Wat ben jij een vleesbek,’ zei ik.

‘Een wat?’ vroeg hij lachend. ‘Een vleesbek?’

Toen moest ik uitleggen dat dat onder de extreme groenen een heel gemeen scheldwoord was. Net zoals varkensvreter. Of slakkenkop. Daar moest Jimmy nog harder om lachen.

De verleiding was erg groot, dat merkte ik maar al te goed. Ik zou nog veel meer bizarre details over het sekteleven kunnen bedenken en dan net doen alsof ik al die dingen net zo gestoord vond als de HelthWyzer-kinderen. Dat zou me vast populair maken. Maar ik zag mezelf ook door de ogen van de Adammen en Eva’s: met verdriet en teleurstelling. Adam Een, Toby, Rebecca. En Pilar, ook al was die dood. Zelfs Zeb.

Het is zo gemakkelijk, verraad. Daar kom je zomaar in terecht. Maar dat wist ik al, door Bernice.

Wakulla liep met me naar huis en Jimmy ging ook mee. Hij zat heel erg te klieren, hij maakte grapjes en verwachtte dat wij erom moesten lachen; Wakulla lachte inderdaad, een beetje beleefd. Ik zag dat Jimmy smoorverliefd op haar was, ook al zei Wakulla later tegen me dat ze Jimmy alleen maar als vriend kon zien.

Wakulla sloeg halverwege af om naar huis te lopen en Jimmy zei dat hij met mij zou meelopen omdat hij toch dezelfde kant op moest. Hij was irritant als er iemand bij was: misschien vond hij het beter om zichzelf voor gek te zetten dan dat door anderen te laten gebeuren. Maar als hij zich niet zo aanstelde, was hij veel aardiger. Ik merkte dat hij eigenlijk verdrietig was, want dat was ik zelf ook. We waren in die zin een soort tweelingen, dat gevoel had ik op dat moment tenminste. Hij was de eerste jongen met wie ik vriendschap sloot.

‘Het is zeker wel vreemd om hier in een Compound te zijn, na de plebslanden,’ zei hij op een dag.

‘Ja.’

‘Werd jouw moeder echt door die gestoorde gek op het bed vastgebonden?’ Jimmy vroeg zomaar dingen die andere mensen wel dachten, maar nooit zeiden.

‘Waar heb je dat gehoord?’ vroeg ik.

‘Op de gang,’ zei Jimmy. Dus het fabeltje van Lucerne was toch uitgelekt.

Ik zuchtte eens diep. ‘Dit blijft onder ons, oké?’

‘Ik zweer het,’ zei Jimmy.

‘Nee. Ze werd niet op het bed vastgebonden.’

‘Ik dacht ook al van niet.’

‘Maar dat mag je tegen niemand zeggen. Daar reken ik echt op.’

‘Ik zal het niet doen.’ Hij vroeg niet: Waarom niet? Hij wist dat als bekend werd dat Lucerne onzin had zitten te verkopen, de mensen ook zouden snappen dat ze helemaal niet ontvoerd was, dat ze de boel echt had belazerd. Wat zij had gedaan, had ze uit liefde gedaan, of gewoon voor de seks. En nu zat ze weer in de HelthWyzer met die loser van een man van haar, omdat die andere vent haar aan de kant had gezet. Maar ze zou het liever besterven dan het toegeven. Of desnoods iemand vermoorden.

In die tijd zat ik vaak in de inloopkast op mijn kamer, dan haalde ik de paarse mobiel uit mijn tijger en belde Amanda op. We sms’ten elkaar om af te spreken wanneer we elkaar zouden bellen, en als de verbinding goed was, konden we elkaar ook op het scherm zien. Ik vroeg van alles over de Hoveniers. Amanda zei dat ze niet meer bij Zeb woonde; Adam Een had gezegd dat ze bijna volwassen was, dus dat ze in een eenpersoonscel moest slapen en dat was behoorlijk saai. ‘Wanneer kom je weer terug?’ vroeg ze. Maar ik wist niet hoe ik uit de HelthWyzer zou kunnen ontsnappen.

‘Ik ben ermee bezig,’ zei ik.

De volgende keer dat we elkaar belden zei ze: ‘Kijk eens wie hier is?’ Het was Shackie, die me een beetje schaapachtig aankeek, en ik vroeg me af of ze met elkaar naar bed waren geweest. Het voelde alsof Amanda een glinsterend stuk vuilnis had opgeraapt dat ik zelf wilde hebben, maar dat sloeg nergens op omdat ik helemaal niets voor Shackie voelde. Ik vroeg me nog wel af of het echt zijn hand was geweest die ik op mijn kont had gevoeld, die keer dat ik van mijn stokje was gegaan in de holospinner. Maar het was waarschijnlijker dat het Croze was geweest.

‘Hoe gaat het met Croze?’ vroeg ik aan Shackie. ‘En met Oates?’

‘Prima,’ mompelde Shackie. ‘Wanneer kom je terug? Croze mist je! Bio, hè?’

‘Bende,’ zei ik. ‘Biobende.’ Het verbaasde me dat hij dat oude kinderwachtwoord nog steeds gebruikte, maar misschien had Amanda hem dat ingefluisterd om mij het gevoel te geven dat ik erbij hoorde.

Toen Shackie van het scherm was verdwenen, zei Amanda dat ze maatjes waren, dat ze samen dingen gapten uit winkelcentrums. Maar het was een eerlijke ruil: zij had iemand die oplette en haar hielp met stelen en doorverkopen, en hij kreeg seks.

‘Hou je niet van hem?’ vroeg ik.

Amanda zei dat ik een romanticus was. Ze zei dat je niets aan de liefde had, dat je daar alleen maar stom van ging ruilen, je gaf te veel weg, en daar werd je dan alleen maar verbitterd en gierig van.

41

Jimmy en ik begonnen samen huiswerk te maken. Hij was zo aardig om me met dingen te helpen die ik niet snapte. Omdat we bij de Hoveniers zoveel uit ons hoofd moesten leren, kon ik naar een les kijken en vervolgens alles in mijn hoofd opslaan, als een foto. Dus hoewel het moeilijk voor me was en ik het gevoel had dat ik ver achter liep, haalde ik die achterstand snel in.

Jimmy zat nooit bij mij in de klas, want hij zat twee jaar hoger, behalve bij levensvaardigheid, waar je moest leren om structuur in je leven te brengen. Ze gooiden bij dat vak alle groepen door elkaar zodat we konden profiteren van elkaars levenservaring, en Jimmy ruilde met iemand van plaats zodat hij vlak achter me kon zitten. ‘Ik ben je bodyguard,’ fluisterde hij, wat mij een veilig gevoel gaf.

We gingen naar mijn huis om huiswerk te maken als Lucerne er niet was; anders gingen we naar Jimmy. Ik vond het bij Jimmy leuker, want hij had een wasdier. Dat was een nieuwe splice, half stinkdier, maar zonder de stank, en half wasbeer, maar niet agressief. Ze heette Killer, en ze was een van de eerste wasdieren die gemaakt waren. Toen ik haar oppakte, was ze meteen dol op me.

Jimmy’s moeder scheen mij ook wel aardig te vinden, hoewel ze me de eerste keer met haar strenge blauwe ogen doordringend aankeek en aan me vroeg hoe oud ik was. Ik vond haar ook aardig, ook al rookte ze te veel, waar ik van moest hoesten. Bij de Hoveniers rookte niemand, in elk geval geen sigaretten. Ze werkte vaak op de computer, maar ik snapte niet wat ze deed, want ze had geen werk. Haar vader was er bijna nooit, die zat in het laboratorium te bedenken hoe je menselijke stamcellen en DNA in varkens kon transplanteren om zo nieuwe stukken mens te maken. Wat voor stukken? vroeg ik aan Jimmy; hij zei nieren, maar misschien ook longen – in de toekomst kon je je eigen varken laten maken, met twee kopieën van alles. Ik wist wel wat de Hoveniers daarvan zouden vinden: die zouden denken dat dat verkeerd was, want die varkens moesten uiteindelijk gedood worden.

Jimmy had zulke varkens gezien: ze werden reuzels genoemd, omdat ze zo reusachtig groot en varkensvet waren. Op die dubbele organen rustte patent, dus ze waren extra kostbaar. ‘Ben je niet bang dat een Corps uit het buitenland je vader zal ontvoeren en dan die geheimen uit zijn hersens zal persen?’ vroeg ik. Dat gebeurde maar al te vaak: ze hielden dat uit het nieuws, maar bij HelthWyzer deden allerlei geruchten de ronde. Soms kwamen die ontvoerde wetenschappers terug, maar soms ook niet. De bewaking werd steeds strenger.

Als we ons huiswerk af hadden, hingen Jimmy en ik vaak rond in het winkelcentrum van HelthWyzer, waar we suffe computerspelletjes speelden en Happicuppaccino dronken. De eerste keer zei ik tegen hem dat Happicuppa een duivels brouwsel was en dat ik dat dus niet kon drinken, maar hij lachte me gewoon uit. De tweede keer nam ik er ook een: het smaakte heerlijk, en aan die duivelachtigheid dacht ik al snel niet meer.

Na een tijdje begon Jimmy over Wakulla Price. Hij zei dat zij het eerste meisje was op wie hij verliefd was geweest, maar toen hij haar had gevraagd of ze vaste verkering met hem wilde, had ze gezegd dat ze alleen maar vrienden wilde zijn. Ik had dat al gehoord, maar ik zei dat ik het jammer voor hem vond; Jimmy zei dat hij zich wekenlang net een plas hondenkots had gevoeld en dat hij er nog steeds niet overheen was.

Toen vroeg hij of ik in de plebs een vriendje had; ik zei ja, terwijl het niet zo was, en dat ik had besloten om hem te vergeten omdat ik toch niet meer terug kon, dat je dat het beste kon doen als je iemand wilde die je niet kon krijgen. Jimmy deed heel meelevend over dat kwijtgeraakte vriendje en hij kneep even in mijn hand. Toen voelde ik me schuldig omdat ik zo’n leugen had verteld, maar ik vond het niet erg dat hij in mijn hand geknepen had.

Ik had inmiddels net als de andere meisjes op school een dagboek, een handige retrogril, want je computer kon gehackt worden, maar een boek van papier niet. Daar schreef ik alles in. Ik vond niet eens meer dat het gevaarlijk was om dingen op te schrijven: daaraan kon je zien dat ik de Hoveniers al ontgroeid was. Ik bewaarde mijn dagboek in een speelgoedbeer in de inloopkast, want ik wilde niet dat Lucerne het zou lezen. Daar hadden de Hoveniers trouwens wel gelijk in: als je de geheime woorden van andere mensen las, kreeg je ze in hun macht.

Er kwam een nieuwe jongen op HelthWyzer High. Hij heette Glenn en meteen toen ik hem zag, wist ik dat dat dezelfde Glenn was die ik in de week van Sint-Euell op de Levensboom had gezien met die pot honing, en die ik samen met Amanda naar Pilar had gebracht. Ik meende dat hij even naar me knikte: zou hij me herkennen? Ik hoopte van niet, want ik wilde niet dat hij zou beginnen over waar hij me de vorige keer had gezien. Stel dat het CorpSeCorps de vermeende seksslavinnenhouder van Lucerne nog steeds op het spoor probeerde te komen? Stel dat ze Zeb via mij zouden vinden en hij ook zonder organen in de diepvries terecht zou komen? Wat een afschuwelijk idee.

Maar zelfs als hij mij herkende, zou Glenn waarschijnlijk niets zeggen, omdat hij vast niet wilde dat bekend zou worden dat hij bij Pilar en de Hoveniers was geweest en wat hij daar had gedaan. Ik wist zeker dat het iets illegaals was, want waarom zou Pilar Amanda en mij anders hebben weggestuurd? Dat was vast om ons te beschermen.

Glenn deed alsof hij zich voor niemand interesseerde, met die zwarte T-shirts van hem. Maar na een tijdje begon Jimmy met hem om te gaan, en toen zag ik Jimmy niet meer zo vaak.

‘Wat moet jij toch met die Glenn? Ik vind het een engerd,’ zei ik op een middag toen we op de computer in de schoolbibliotheek huiswerk zaten te maken. Jimmy zei dat ze alleen driedimensionaal schaak speelden, of online computerspelletjes bij hem thuis of bij Glenn. Ik dacht dat ze waarschijnlijk porno keken – dat deden de meeste jongens en veel meisjes ook – dus ik vroeg wat dat dan voor spelletjes waren. Barbarian Stomp, zei hij, dat was een oorlogsspel. En Blood and Roses, dat leek een beetje op Monopoly: je moest de genocide-en-wreedheidsmarkt veroveren. Extinctathon was een soort Triviant over uitgestorven dieren.

‘Misschien kan ik ook een keer meedoen,’ zei ik, maar daar ging hij niet op in. Dus waarschijnlijk keken ze toch porno.

Toen gebeurde er iets ergs: de moeder van Jimmy verdween. Er werd gezegd dat ze niet ontvoerd was, maar zelf was weggegaan. Ik hoorde Lucerne erover praten tegen Frank: Jimmy’s moeder zou er met een hoop belangrijke informatie vandoor zijn gegaan, dus het CorpSeCorps zat binnen de kortste keren bij Jimmy thuis om alles overhoop te halen. En omdat Jimmy zo’n goede vriend van mij was, zouden ze dat volgens Lucerne bij ons ook kunnen doen. Niet dat wij iets te verbergen hadden. Maar het zou wel vervelend zijn.

Ik stuurde Jimmy meteen een sms om te zeggen dat ik het erg vond van zijn moeder, en of ik iets kon doen. Hij was niet op school, maar later die week sms’te hij me en kwam naar ons huis. Hij was erg depressief. Het was al erg genoeg dat zijn moeder weg was, maar nu had het CorpSeCorps zijn vader gevraagd of hij met het onderzoek wilde helpen; ze hadden zijn vader meegenomen in een zwart zonnebusje en nu waren er twee vrouwelijke CorpSers bij hem thuis, die rondsnuffelden en hem allerlei stomme vragen stelden. Het ergste was dat Jimmy’s moeder Killer had gestolen en in het wild had losgelaten, dat had ze in het briefje gezet dat ze had achtergelaten. Maar het wild was helemaal niet goed voor Killer, want daar zou ze worden opgegeten door bobkittens.

‘O, Jimmy, wat vreselijk!’ zei ik. Ik omhelsde hem, en hij huilde een beetje. Ik begon ook te huilen en we streelden elkaar voorzichtig alsof we allebei een gebroken arm of een ziekte hadden, en daarna gleden we zachtjes mijn bed in, we bleven elkaar vasthouden alsof we verdronken en we begonnen elkaar te zoenen. Het voelde alsof ik Jimmy hielp en hij tegelijkertijd mij hielp. Het was net een feestdag bij de Hoveniers, als we alles op een speciale manier deden ter ere van het een of ander. Dat was dit ook: het was ter ere.

‘Ik wil je geen pijn doen,’ zei Jimmy.

O, Jimmy, dacht ik. Ik hul je in Licht.

42

Na die eerste keer was ik erg gelukkig, alsof ik zong. Geen zwaarmoedig lied, eerder vogelgezang. Ik vond het heerlijk om met Jimmy in bed te liggen, ik voelde me zo veilig als hij zijn armen om me heen sloeg en ik vond het verbazingwekkend hoe glad en zijdezacht huid tegen huid voelde. Het lichaam kent zijn eigen wijsheid, zei Adam Een altijd: hij bedoelde het immuunsysteem, maar het gold ook voor andere dingen. Die wijsheid was niet zomaar als zingen; het was als dansen, maar dan nog beter. Ik was verliefd op Jimmy en ik moest geloven dat Jimmy net zo verliefd was op mij.

Ik schreef Jimmy in mijn dagboek. Ik onderstreepte het en tekende een rood hart. Ik wantrouwde het papier nog wel genoeg om niet alles op te schrijven wat er gebeurde, maar steeds als we hadden gevreeën, tekende ik een hart en kleurde het in.

Ik wilde Amanda bellen en het haar vertellen, ook al had Amanda tegen me gezegd dat mensen die het over hun seksleven hadden net zo saai waren als mensen die je hun dromen vertelden. Maar toen ik naar mijn inloopkast ging en mijn pluche tijger pakte, zat de telefoon er niet meer in.

Ik werd ijskoud. Mijn dagboek zat nog wel in de beer. Maar mijn mobiel was weg.

Toen kwam Lucerne mijn kamer binnen. Ze vroeg of ik niet wist dat elke telefoon in de Compound geregistreerd moest worden, zodat mensen geen bedrijfsgeheimen konden doorbellen. Het was een misdaad om een ongeregistreerde telefoon in je bezit te hebben en die kon door het CorpSeCorps worden opgespoord. Wist ik dat niet?

Ik schudde mijn hoofd. ‘Kunnen ze zien wie ermee is gebeld?’ vroeg ik. Ze zei dat ze het nummer konden traceren, en dat dat voor de bellers aan beide kanten helemaal fout kon aflopen. Ze zei niet ‘helemaal fout kon aflopen’, ze zei ‘vervelende consequenties kon hebben’.

Toen zei ze dat ik weliswaar scheen te denken dat ze een slechte moeder was, maar dat ze wel aan mijn bestwil dacht. Dus als zij bijvoorbeeld per ongeluk een paarse mobiel vond met een nummer dat erg vaak was gebeld, dan zou ze bijvoorbeeld een sms sturen naar dat nummer waar in stond: ‘Weggooien!!’ Als die andere mobiel dan werd opgespoord, zou hij in een vuilnisbak liggen. En zij zou dan die paarse mobiel weggooien. En nu ging ze golfen en ze hoopte dat ik goed na zou denken over wat ze had gezegd.

Ik dacht inderdaad goed na. Ik dacht: Lucerne heeft haar best gedaan om Amanda te redden. Waarschijnlijk wist ze wel dat zij het was die ik zo vaak belde. Maar ze heeft de pest aan Amanda. Dus eigenlijk heeft Lucerne haar best gedaan om Zeb te redden: ondanks alles houdt ze dus nog steeds van hem.

Nu ik verliefd was op Jimmy, voelde ik meer sympathie voor Lucerne en voor de manier waarop ze zich gedroeg als Zeb in de buurt was. Ik begreep dat je iets heel extreems kon doen voor iemand van wie je hield. Adam Een zei dat als je van iemand hield, die liefde niet altijd werd beantwoord op de manier die jij graag wilde, maar dat het toch iets goeds was omdat de liefde je helemaal omhulde, als een energiegolf, en dat zelfs een schepsel dat je niet eens kende daardoor geholpen werd. Hij gebruikte het voorbeeld van iemand die door een virus werd gedood en daarna werd opgegeten door gieren. Ik vond die vergelijking niet zo leuk, maar het algemene idee klopte wel: Lucerne stuurde die sms omdat ze van Zeb hield, maar een neveneffect was dat Amanda werd gered, wat niet haar oorspronkelijke bedoeling was geweest. Adam Een had dus gelijk.

Maar intussen was ik wel het contact met Amanda kwijt. En daar was ik erg verdrietig over.

Jimmy en ik maakten nog steeds samen huiswerk. Soms deden we dat echt, als er andere mensen in de buurt waren. De rest van de tijd niet. We hadden er ongeveer een minuut voor nodig om onze kleren uit te trekken en tegen elkaar aan te kruipen; Jimmy liet zijn handen over mijn hele lichaam glijden en zei dat ik zo slank was, als een sylfe – hij hield van zulke woorden, maar ik wist niet altijd wat ze betekenden. Hij zei dat hij zich soms net een kinderaanrander voelde. Later schreef ik sommige dingen die hij zei op, alsof het profetieën waren. Jimmy is zo geweldig, hij zei dat ik een silf was. De spelling kon me niet zoveel schelen, alleen het gevoel.

Wat hield ik veel van hem. Maar toen maakte ik een fout. Ik vroeg aan hem of hij nog steeds verliefd was op Wakulla of dat hij nu in plaats van haar van mij hield. Dat had ik hem niet moeten vragen. Hij wachtte te lang met antwoord geven en toen zei hij: doet dat er dan toe? Ik wilde ja zeggen, maar in plaats daarvan zei ik nee. Toen verhuisde Wakulla Price naar de westkust; Jimmy werd chagrijnig en bracht meer tijd door met Glenn dan met mij. Dat was dus het antwoord, en ik werd daar erg ongelukkig van.

Desondanks vrijden we nog wel met elkaar, al deden we het niet meer zo vaak – de rode harten in mijn dagboek stonden steeds verder uit elkaar. Toen zag ik Jimmy toevallig in het winkelcentrum met een grofgebekt ouder meisje dat LyndaLee heette, en over wie werd gezegd dat ze alle jongens van school afwerkte, één voor één, alsof ze sojanootjes at. Jimmy had zijn hand op haar kont en zij trok zijn hoofd naar zich toe en kuste hem. Het was een lange, natte kus. Ik werd kotsmisselijk van het idee dat Jimmy het met haar deed; ik herinnerde me iets wat Amanda over ziektes had verteld en ik dacht: als LyndaLee iets heeft, heb ik het ook. Ik ging naar huis, ik kotste en huilde, en daarna nam ik een warm bad in mijn grote witte badkuip. Maar dat troostte me niet echt.

Jimmy wist niet dat ik het wist van hem en LyndaLee. Een paar dagen later vroeg hij of hij langs zou komen, zoals altijd, en ik zei ja. Ik schreef in mijn dagbek: Jimmy, nieuwsgierige snotaap, ik weet dat jij dit leest, dat háát ik, want dat ik met je geneukt heb wil nog niet zeggen dat ik je leuk vind, dus AFBLIJVEN! Twee rode strepen onder haat, drie onder afblijven. En daarna liet ik het dagboek boven op mijn ladekast liggen. Je vijanden kunnen wat je geschreven hebt tegen je gebruiken, maar jij kunt het ook tegen hen gebruiken.

Na het vrijen ging ik alleen douchen, en toen ik eruit kwam zat Jimmy mijn dagboek te lezen en vroeg waarom ik hem opeens haatte. Dus vertelde ik het hem. Ik gebruikte woorden die ik nooit eerder hardop had gezegd en Jimmy zei dat hij niet goed voor mij was, dat hij niet in staat was om zich aan me te binden vanwege Wakulla Price: zij had een emotioneel wrak van hem gemaakt, maar misschien was hij wel destructief van aard omdat hij elk meisje dat hij aanraakte de vernieling in hielp. En ik vroeg hoeveel dat er dan precies waren. Ik kon het niet uitstaan dat hij mij gewoon in een mand met meisjes stopte, alsof we perziken waren, of koolrapen. Toen zei hij dat hij me erg graag mocht als mens, en dat hij daarom eerlijk tegen mij was, en ik zei dat hij kon opzouten. Dus we maakten het uit met ruzie.

De periode daarna was heel donker. Ik vroeg me af wat ik eigenlijk op de wereld deed: niemand zou me missen als ik er niet meer was. Misschien moest ik wat Adam Een mijn bolster noemde afwerpen en transformeren tot een gier of een worm. Maar toen herinnerde ik me wat de Hoveniers altijd zeiden: Het leven is een kostbaar geschenk, Ren, en als er een geschenk is, is er ook een Gever, en als je een geschenk gekregen hebt moet je altijd dankjewel zeggen. Dus dat hielp wel een beetje.

En ik hoorde ook Amanda’s stem: Waarom ben je zo zwak? Liefde is nooit eerlijk. Dus Jimmy heeft genoeg van je, nou en, het krioelt van de jongens, net als van bacteriën, en je kunt ze plukken als een bloem en weggooien als ze verwelken. Maar je moet doen alsof je het allemaal heel spectaculair vindt en elke dag een feest is.

Wat ik daarna deed, was niet goed en ik schaam me er nog steeds voor. Ik liep naar Glenn in de kantine; daar was behoorlijk wat lef voor nodig, want Glenn was zo cool dat hij bijna bevroor. En ik vroeg hem of hij zin had om met mij te gaan. Ik had bedacht dat ik met Glenn naar bed zou gaan en dat Jimmy daar dan achter zou komen en er kapot van zou zijn. Niet dat ik seks wilde met Glenn, dat zou zijn alsof ik het met een snijplank deed. Plat en houterig.

‘Met jou?’ vroeg Glenn verbaasd. ‘Jij gaat toch al met Jimmy?’ Ik zei dat het uit was en dat het ook nooit serieus was geweest omdat Jimmy een grapjurk was. En toen flapte ik er het eerste het beste uit dat in mijn hoofd opkwam.

‘Ik heb jou bij de Hoveniers gezien, op de Levensboom. Weet je dat nog? Ik heb je toen naar Pilar gebracht. Met die honing.’ Hij keek geschrokken en vroeg of ik een Happicuppaccino wilde en even met hem wilde praten.

En dat deden we. We praatten heel veel. We hingen zo vaak in het winkelcentrum rond dat kinderen begonnen te denken dat we iets met elkaar hadden, maar dat was niet zo, we kregen nooit iets met elkaar. Wat was het dan wel? Glenn was de enige bij HelthWyzer met wie ik over de Hoveniers kon praten, en omgekeerd gold hetzelfde voor hem: ik denk dat we daarom een band hadden. Het was alsof we in een geheime club zaten. Misschien was Jimmy helemaal niet mijn zielsverwant geweest, misschien was Glenn dat. Dat was een vreemde gedachte, want het was een vreemde vogel. Hij leek meer op een cyborg, zo noemde Wakulla Price hem altijd. Waren we vrienden? Zelfs zo zou ik het niet willen noemen. Soms keek hij me aan alsof ik een amoebe was, of een opgave die hij moest oplossen bij nanobiosoorten.

Glenn wist al behoorlijk veel over de Hoveniers, maar hij wilde nog meer weten. Hoe het was om elke dag bij ze te wonen. Wat ze deden en zeiden, wat ze echt geloofden. Hij liet me de liederen zingen en hij wilde dat ik vertelde wat Adam Een had gezegd in zijn toespraken op heiligendagen en feestdagen. Glenn lachte daar nooit om, zoals Jimmy wel gedaan zou hebben als ik dat allemaal aan hem had verteld. In plaats daarvan vroeg hij dingen als: ‘Dus ze vinden dat we alleen maar gerecyclede dingen mogen gebruiken. Maar als de Corps nu eens geen nieuwe dingen meer zouden maken? Dan zouden we niets meer hebben.’ Soms stelde hij me vragen die persoonlijker waren, zoals: ‘Zou je een dier opeten als je bijna verhongerde?’ en ‘Denk je dat de Waterloze Vloed echt zal komen?’ Maar ik wist niet altijd een antwoord.

Hij praatte ook over andere dingen. Op een dag zei hij dat je in een conflictsituatie de koning moest doden, net als bij schaken. Ik zei dat er tegenwoordig geen koningen meer waren. Toen zei hij dat hij het centrum van de macht bedoelde, maar dat dat tegenwoordig niet een persoon was, maar de technologische verbindingen. Ik vroeg of hij coderen en splicen bedoelde, en toen zei hij: ‘Ja, zoiets.’

Op een dag vroeg hij me of ik dacht dat God een cluster neuronen was, en zo ja, of mensen die zo’n cluster hadden door natuurlijke selectie waren ontstaan omdat het ze een concurrentievoordeel bood, of dat het gewoon een toevallig bijproduct was, zoals rood haar, iets wat geen invloed had op je overlevingskansen. Ik had heel vaak geen flauw idee waar hij het over had, dus dan vroeg ik: ‘Wat denk je zelf?’ Daar had hij altijd een antwoord op.

Jimmy zag ons inderdaad samen in het winkelcentrum en hij leek een beetje van zijn stuk gebracht, maar dat was maar heel even, want ik zag dat hij zijn duim opstak naar Glenn, alsof hij wilde zeggen: Ga je gang, makker! Alsof ik zijn eigendom was dat hij met hem deelde.

Jimmy en Glenn deden twee jaar eerder dan ik eindexamen en gingen daarna studeren. Glenn ging naar Watson-Crick, samen met alle andere brainiacs, en Jimmy naar de Martha Graham Academy, waar iedereen naartoe ging die slecht was in exacte vakken. Ik kwam Jimmy dus niet meer steeds op school tegen en hoefde niet te zien dat hij weer eens een nieuw meisje probeerde te versieren. Maar zonder Jimmy vond ik het er bijna nog erger.

Toch wist ik het daar de volgende twee jaar uit te houden. Ik had slechte cijfers en ik dacht dat ik voor geen enkele vervolgstudie zou worden aangenomen: ik zou eindigen als een onderbetaalde gehaktdraaier bij GeheimBurgers of zoiets. Maar Lucerne had nog wel een paar kruiwagens. Ik hoorde haar praten met een van haar vriendinnen van de golfclub: ‘Ze is niet dom, maar die sekte heeft haar motivatie de nek omgedraaid, dus de Martha Graham Academy is het hoogst haalbare voor haar.’ Ik moest dus naar dezelfde school als Jimmy, en dat idee maakte me zo zenuwachtig dat ik er misselijk van werd.

De avond voordat ik met de hogesnelheidstrein zou gaan, las ik mijn oude dagboek nog eens door, en ik begreep wat de Hoveniers bedoelden toen ze zeiden: Pas op met wat je schrijft. Daar stonden mijn woorden uit de tijd dat ik zo gelukkig was, maar nu was het een kwelling om ze te lezen. Ik ging ermee de straat op en gooide het dagboek in de kooliecontainer op de hoek. Er zou olie van gemaakt worden en de rode harten die ik had getekend zouden opgaan in rook, maar dan hadden ze in elk geval nog enig nut gehad.

Heimelijk dacht ik dat ik Jimmy terug zou zien op Martha Graham en dat hij dan zou zeggen dat hij eigenlijk altijd van mij gehouden had en zou vragen of we weer samen verder zouden gaan; ik zou hem vergeven en alles zou geweldig zijn, net zoals het vroeger was geweest. Maar ik wist tegelijkertijd dat die kans bijna nul was. Adam Een zei altijd dat je tegelijkertijd twee tegengestelde dingen kunt geloven, en nu wist ik dat dat waar was.

HET FEEST VAN DE SLANGENWIJSHEID

Het Feest van de Slangenwijsheid

JAAR ACHTTIEN

Over het belang van instinctief Weten

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, Medestervelingen en Medeschepselen,

Vandaag vieren wij het feest van de Slangenwijsheid en onze kinderen hebben wederom uitmuntende versieringen gemaakt. Aan Amanda en Shackleton hebben wij de treffende muurschildering te danken van de Vosslang die een Kikker tot zich neemt – dat herinnert ons op toepasselijke wijze aan de verstrengelde aard van de Dans des Levens. Op dit feest schenken we altijd bijzondere aandacht aan de courgette, een slangvormige vrucht. We danken Rebecca, onze Eva Elf, voor haar originele dessert: een taartpunt met courgette en radijs. Daar verheugen wij ons enorm op.

Maar eerst moet ik jullie waarschuwen dat bepaalde individuen officieuze inlichtingen hebben ingewonnen over Zeb, onze multigetalenteerde Adam Zeven. In de Hof van onze Vader zijn vele Soorten, en alle soorten zijn nodig voor een ecosysteem; Zeb heeft de geweldloze optie gekozen, dus als jullie iets gevraagd wordt is ‘Dat weet ik niet’, altijd het beste antwoord.

De schriftlezing voor deze dag van de Slangenwijsheid komt uit Mattheus 10:16: ‘Wees dus scherpzinnig als een slang, maar behoud de onschuld van een duif.’ De voormalige biologen onder ons die studie hebben gedaan naar de slang of de duif, vinden die zin verwarrend. Slangen zijn uitstekende jagers, ze verlammen of wurgen en vermorzelen hun prooi, een talent waardoor ze vele muizen en ratten kunnen verslinden. Maar ondanks die aangeboren techniek, zouden wij de slang normaal gesproken niet ‘scherpzinnig’ noemen. En de duif is weliswaar onschadelijk voor ons, maar is buitensporig agressief jegens andere duiven: een mannetje zal een minder dominant mannetje aanvallen en doden als de gelegenheid zich voordoet. De Geest Gods wordt soms afgebeeld als een Duif, wat ons er eenvoudigweg op wijst dat de Geest niet altijd vredig is, maar ook een woeste kant heeft.

De Slang is overal in het Woord van God een zeer beladen symbool, al kent hij vele gedaanten. Soms wordt hij afgebeeld als de boosaardige vijand van de Mens, misschien omdat de wurgslang vroeger, toen onze voorouders de Primaten nog in bomen sliepen, tot de weinige nachtelijke roofdieren behoorde waardoor zij werden belaagd. En als die voorouders – die toen nog schoenloos waren – op een giftige slang gingen staan, betekende dat een wisse dood. Toch wordt de slang ook gelijkgesteld met de Leviathan, dat grote waterbeest dat God schiep om de mens nederig te maken en aan Job noemde als ontzagwekkend voorbeeld van Zijn inventiviteit.

Bij de Oude Grieken was de slang gewijd aan de god van de geneeskunst. In andere godsdiensten was de slang met de staart in zijn bek het symbool voor de levenscyclus, en het begin en het einde der tijden. En omdat zij hun huid afwerpen, zijn slangen ook het symbool van de Vernieuwing: de ziel die zijn oude ik afwerpt en daar schitterend uit tevoorschijn komt. Inderdaad een complex symbool. Hoe kunnen wij dan ‘scherpzinnig als een slang’ zijn? Dienen wij onze eigen staart op te eten, mensen te verleiden tot wandaden, of moeten wij ons om de vijand kronkelen en hem dooddrukken? Natuurlijk niet, want in dezelfde zin wordt ons opgedragen zo onschuldig te zijn als een duif.

Zou Slangenwijsheid dan wellicht de scherpzinnigheid zijn van het direct voelen, zoals de slang de trillingen in de aarde voelt? De Slang is scherpzinnig omdat hij op zijn intuïtie leeft, zonder behoefte aan een ingewikkeld intellectueel raamwerk dat de mens zo eindeloos voor zichzelf construeert. Wat bij ons geloof en religie is, is bij de andere Schepselen aangeboren kennis. De mens kan de Geest Gods nooit volledig kennen. De Menselijke rede is gelijk een speld die danst op het hoofd van een engel, zó klein in vergelijking tot de goddelijke onmetelijkheid die ons omringt.

Zoals het Menselijk Woord van God het uitdrukt: ‘Het geloof is het wezen der dingen waarop we hopen, het bewijs van dingen die niet gezien worden.’ Dat is waar het om gaat: níet gezien worden. Wij kunnen God niet leren kennen door ons verstand of door meten; overmatig redeneren en meten leidt juist tot twijfel. Want daardoor weten wij dat kometen en nucleaire holocausts ons mogelijke voorland zijn, om nog maar te zwijgen van de Waterloze Vloed, waarvan wij vrezen dat die steeds naderbij komt. Die angst verwatert onze zekerheid, en dan spoelt ons Geloof weg; de verleiding om ons te misdragen sijpelt onze ziel binnen, want als wij toch zullen worden weggevaagd, waarom zouden wij dan nog naar het Goede streven?

Wij mensen moeten werken aan ons geloof, wat de andere Schepselen niet hoeven. Zij wéten dat de dageraad zal komen. Ze kunnen het voelen, aan een rimpeling van de schemer, de horizon die zich roert. Niet alleen de Mus, niet alleen het Wasdier, maar ook elke Aardworm, elk Weekdier, elke Inktvis, elke MooiHair en Leeuwam: zij allen liggen in de palm van Zijn hand. In tegenstelling tot ons hebben zij geen behoefte aan Geloof.

Wat de Slang betreft: wie weet waar zijn kop eindigt en zijn romp begint? Hij ervaart God in al zijn delen, hij voelt de trillingen van de Goddelijkheid die door de Aarde gaan en hij reageert daar sneller op dan hij kan denken.

Dat is dus de Slangenwijsheid waar wij naar verlangen: die volledigheid van het Zijn. Begroeten wij met vreugde de zeldzame momenten waarop wij door Gods Genade en met hulp van onze Retraites en Waken en de steun van Gods Planten daar een blik op mogen werpen.

Laten we zingen.

God schonk aan elk en ieder Dier

God schonk aan elk en ieder Dier

Een wijsheid die de Mens ontbeert:

Wat Dieren weten door instinct,

Is wat de Mens met moeite leert.

Lesboeken hebben Dieren niet,

Want God spreekt allen rechtstreeks toe:

Het zonlicht zoemt tot elke Bij,

Het gras dat fluistert tot de Koe.

En elkeen zoekt zijn kost bij God,

De Aarde is van voedsel vol;

Maar geen betaalt en geen verkoopt,

En geen bevuilt zijn eigen hol.

De Slang, die schitterende Speer,

Voelt trillingen door de Aarde gaan;

Met zijn gepantserd glanzend vel

Glijdt hij al kronk’lend af en aan.

O, waren wij als Slangen wijs –

En voelden Alles zo subtiel,

Niet slechts met ons denkend Brein,

Maar met geheel ons Hart en Ziel.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

43

TOBY

HET FEEST VAN DE SLANGENWIJSHEID. JAAR VIJFENTWINTIG

Het Feest van de Slangenwijsheid. Oude Maan. Toby schrijft de feestdag en de maangestalte op haar roze notitiepapier met de knipoog en de zoenlippen. Oude maan is snoeiweek, zeiden de Hoveniers. Planten bij nieuwe, snoeien bij oude. Een goede tijd om jezelf met scherp gereedschap te lijf te gaan en onbelangrijke delen af te snijden die gesnoeid moeten worden. Je hoofd, bijvoorbeeld.

‘Grapje,’ zegt ze hardop. Ze kan zulke morbide gedachten beter verdringen.

Vandaag gaat ze haar vingernagels bijknippen. Haar teennagels ook, die mogen niet gaan woekeren. Ze zou een manicure moeten doen bij zichzelf: er zijn hier genoeg cosmetische voorraden, planken vol. AnooYoo Verleidelijke Nagellak. AnooYoo Volume Booster. AnooYoo Bron der Jeugd Complete Peeling: Weg met die schilferige huid! Maar waarom zou ze lakken, boosten of scrubben? En waarom ook niet? Beide keuzes zijn even zinloos.

Maak jezelf Nieuw, zong AnooYoo altijd. Bij AnooYoo! Ik zou mezelf helemaal kunnen vernieuwen, denkt Toby. Alweer een nieuwe ik, zo vers als een slang. Hoeveel zouden dat er inmiddels al zijn?

Ze sjokt de trap op naar het dak, hangt haar verrekijker om haar hals en overziet haar domein. Er beweegt iets in het verwilderde gras, vlak bij de bosrand: zouden dat de varkens zijn? Als dat zo is, houden ze zich wel gedeisd. Er zit nog steeds een groepje gieren om het dode mannetjesvarken. Daar zijn nu allerlei nanobiosoorten op aan het werk, het zal inmiddels wel aan het ontbinden zijn.

Daar is iets anders. Dichter bij het gebouw staat een groepje schapen te grazen. Het zijn er vijf: drie MooiHairs – een groene, een roze en een felpaarse – en twee andere schapen, gewone zo te zien. Het lange haar van de MooiHairs ziet er niet goed uit, er zitten klitten in, takjes en dorre bladeren. Op televisie, in de reclame, zag dat haar er glanzend uit; je zag zo’n schaap dat zijn haar liet wapperen en daarna een prachtig meisje dat een lange bos van hetzelfde haar liet wapperen. Mooier haar met MooiHair! Maar zonder de behandelingen in de trimsalon doen ze het niet zo goed.

De schapen drukken zich tegen elkaar aan en kijken op. Toby ziet waarom ze dat doen: in het hoge gras kruipen twee leeuwammen die op jacht zijn. Misschien ruiken de schapen ze, maar dat moet een verwarrende geur zijn; gedeeltelijk leeuw, gedeeltelijk lam.

De paarse MooiHair is het zenuwachtigst. Niet op een prooi lijken, denkt Toby tegen het dier. En het is inderdaad de paarse waar de leeuwammen achteraan gaan. Ze isoleren het van de groep en achtervolgen het een tijdje. Het zielige beest wordt gehinderd door zijn coiffure – het is net een paarse vogelverschrikkerspruik op pootjes – en de leeuwammen hebben het beest al snel tegen de grond gewerkt. Het duurt een tijdje voordat ze de keel hebben gevonden onder al dat haar, en de MooiHair krabbelt nog een paar keer overeind voordat de leeuwammen hem hebben afgemaakt. Dan beginnen ze hem rustig aan te vreten. De andere schapen renden eerst onbeholpen en met veel geblaat weg, maar nu staan ze weer te grazen.

Ze was van plan geweest om vandaag in de tuin te werken en wat groente te plukken, want haar voorraad ingemaakt en gedroogd voedsel neemt af, net als de maan. Maar ze besluit om dat niet te doen, vanwege de leeuwammen. Die katachtigen kunnen je allemaal in de val lokken: eentje huppelt wat op een open plek, terwijl een ander je zachtjes van achteren besluipt.

’s Middags doet ze een dutje. Een oude maan brengt het verleden terug, zei Pilar: wat er ook uit het donker tevoorschijn komt, je moet het als zegen aanvaarden. En het verleden komt inderdaad bij haar terug: het witte vakwerkhuis uit haar jeugd, de gewone bomen, het bos op de achtergrond met een blauwe zweem, alsof het heiig is. Een hert tekent zich daartegen af: het dier staat onbeweeglijk als een tuinornament, met gespitste oren. Haar vader staat te graven, verderop bij een hoop afrasteringspaaltjes, haar moeder is een glimp achter het keukenraam. Misschien is ze soep aan het maken. Alles is rustig, alsof er nooit een einde aan zou komen. Maar waar is Toby in dat beeld? Want een beeld is het. Het is plat, als een schilderij aan de muur. En zij zit er niet in.

Ze doet haar ogen open, ze heeft tranen op haar wangen. Ik was niet in dat beeld omdat ik de lijst ben, denkt ze. Dat is niet echt het verleden. Ik ben het maar, die alles bij elkaar houdt. Het is maar een handjevol vervagende neurale banen. Een luchtspiegeling, meer niet.

Ik was in die tijd toch wel een optimistisch iemand, denkt ze. Ik werd fluitend wakker. Ik wist dat er dingen verkeerd waren in de wereld, daar werd over gesproken, dat zag ik op het nieuws. Maar die verkeerde dingen waren ergens anders verkeerd.

Toen ze eenmaal ging studeren, kwam die verkeerdheid dichterbij. Ze herinnert zich nog dat beklemmende gevoel, alsof ze de hele tijd wachtte op het geluid van zware voetstappen, gevolgd door gebons op de deur. Iedereen wist het. Niemand gaf toe dat hij het wist. Als andere mensen erover begonnen, dan luisterde je niet, want wat ze zeiden was overduidelijk en ondenkbaar tegelijk.

We putten de aarde uit. Het is bijna gebeurd. Met zo’n angst kun je niet fluitend verder. Dat wachten bouwt zich in je op als een vloedgolf. Je wilt dat het voorbij is. Je merkt dat je tegen de lucht zegt: Doe het nou maar. Laat het ergste maar komen. Dan is het maar gebeurd. Ze voelde de naderende trillingen al over haar ruggengraat lopen, als ze sliep en als ze wakker was. Dat ging nooit over, zelfs niet bij de Hoveniers. Na verloop van tijd vooral niet bij de Hoveniers.

44

De zondag na het feest van de Slangenwijsheid was het de dag van de heilige Jacques Cousteau. Het was Jaar achttien, het jaar van de breuk, al wist Toby dat toen nog niet. Ze herinnert zich dat ze door de straten van de Zinkput liep op weg naar de Wellness-kliniek voor de zondagavondbijeenkomst van de Adammen en Eva’s. Ze verheugde zich er niet op: die bijeenkomsten ontaardden de laatste tijd vaak in gekibbel.

De week ervoor hadden ze het de hele tijd over theologische problemen gehad. Zoals over de tanden van Adam.

‘Zijn tanden?’ had Toby er uitgeflapt. Ze moest leren om zulke verraste opmerkingen achterwege te laten, want ze konden opgevat worden als kritiek.

Adam Een had uitgelegd dat sommige kinderen van streek waren omdat Zeb ze het verschil had uitgelegd tussen de bijt- en hoektanden van carnivoren en de knagende, kauwende tanden van herbivoren. De kinderen wilden weten waarom de tanden van de mens zulke gemengde kenmerken hadden, omdat Adam toch vast en zeker als vegetariër geschapen was.

‘Had je nooit over moeten beginnen,’ had Stuart toen gemompeld.

‘We zijn veranderd bij de Zondeval,’ had Nuala monter gezegd. ‘Toen zijn we geëvolueerd. Toen de mens eenmaal vlees ging eten, toen, ja, logisch…’

Adam Een zei dat dat het paard achter de wagen spannen was; hun doel was om de bevindingen van de wetenschap in overeenstemming te brengen met hun gewijde opvatting van het leven, maar dat konden ze niet bereiken door simpelweg de regels der wetenschap terzijde te schuiven. Hij vroeg of ze over die raadselachtige kwestie wilden nadenken en bij een volgende gelegenheid met oplossingen wilden komen.

Daarna bespraken ze het probleem van de kleren van dierenhuiden die God aan het einde van Genesis 3 aan Adam en Eva had gegeven. De problematische ‘dierenvellen’.

‘De kinderen maken zich daar erg bezorgd over,’ had Nuala gezegd. Toby begreep wel waarom ze zo ontzet waren. Had God een paar van zijn geliefde Schepselen gedood en gevild om die huiden te maken? Als dat zo was, had hij de Mens een heel slecht voorbeeld gegeven. En als het niet zo was, waar waren die huiden dan vandaan gekomen?

‘Misschien waren die dieren een natuurlijke dood gestorven.’ Dat zei Rebecca. ‘En wilde God niet dat die huiden verspild werden.’ Zij was altijd erg streng als het ging om het opmaken van restjes.

‘Misschien kleine dieren,’ reageerde Katuro. ‘Met een korte levensduur.’

‘Dat is een mogelijkheid,’ had Adam gezegd. ‘We laten het even rusten, totdat zich een plausibeler verklaring aandient.’

In het begin van haar evaschap had Toby gevraagd of het echt nodig was om zulke theologische haren te kloven, waarop Adam Een had geantwoord dat dat inderdaad nodig was. ‘De meeste mensen geven niets om de andere soorten, tenminste niet in moeilijke tijden. Dat is de werkelijkheid. Ze denken alleen maar aan hun volgende maaltijd en dat is ook heel natuurlijk, want we moeten eten, anders gaan we dood. Maar als God daar nu eens voor zorgt? Wij hebben ons zo ontwikkeld dat wij in God geloven, dus die neiging van ons om te geloven moet zijn voortgekomen uit een evolutionair voordeel. Het strikt materialistische denkbeeld dat wij een toevallig experiment zijn van een dierlijk eiwit vinden de meesten een veel te ongevoelig en eenzaam idee, dat tot nihilisme leidt. Daarom moeten wij die populaire sentimenten in een biosfeervriendelijke richting bewegen, door te wijzen op het gevaar dat we God mishagen door Zijn vertrouwen in ons rentmeesterschap te beschamen.’

‘Je bedoelt: als God in het verhaal voorkomt, volgt er een straf,’ zei Toby.

‘Ja,’ zei Adam Een. ‘Er is uiteraard ook een straf als God niet in het verhaal voorkomt. Maar de mensen zijn geneigd dat minder snel in te zien. Als er een straf is, moet er ook iemand zijn die de straf geeft. Ze houden niet van zinloze rampen.’

Waar zou het vandaag over gaan? vroeg Toby zich af. Welke vrucht Eva van de Boom van Kennis van Goed en Kwaad had gegeten? Dat kon geen appel geweest zijn, gezien de tuinbouw van die dagen. Een dadel? Een bergamot? De Raad van Adammen en Eva’s had daar lange beraadslagingen over gevoerd. Toby had een aardbei willen voorstellen, maar aardbeien groeiden niet aan de boom.

Onder het lopen was Toby zich zoals altijd bewust van de andere mensen op straat. Ze kon voor zich en naast zich kijken, ondanks haar zonnehoed. Als ze even moest wachten in een deuropening, of langs een spiegelend raam liep, keek ze achter zich. Maar ze kon nooit het gevoel kwijtraken dat iemand haar besloop, dat er een hand op haar nek gelegd zou worden, een hand met rode en blauwe aderen en een ketting van babyschedels. Blanco was al een tijd niet meer gezien in het Riool; er werd gezegd dat hij nog steeds in de Painball zat en anderen beweerden dat hij in het buitenland vocht als huurling, maar hij was als smog: er zaten altijd wel een paar moleculen van hem in de lucht.

Nu was er iemand achter haar, ze voelde het aan een tinteling tussen haar schouderbladen. Ze stapte opzij, een deuropening in, draaide zich om naar de stoep en zuchtte opgelucht: het was Zeb.

‘Hallo, meisje,’ zei hij. ‘Warm, hè?’

Hij liep naast haar verder en zong zacht in zichzelf:

Het kan geen mens verrotten

Het kan geen mens verrotten

Daarom zitten we in die krotten

Want het kan geen mens verrotten

‘Misschien kun je beter niet zingen,’ zei Toby neutraal. Het was niet zo verstandig om de aandacht te trekken als je door de plebslanden liep, zeker niet voor Hoveniers.

‘Kan d’r niks aan doen,’ zei Zeb vrolijk. ‘Foutje van God. Muziek zit ingebakken in ons wezen. Hij hoort je beter als je zingt, dus Hij luistert nu op dit moment. Ik hoop maar dat Hij het leuk vindt,’ voegde hij er in een vrome imitatie-Adam Een-stem aan toe, een stem die hij vaak gebruikte, maar niet als Adam Een in de buurt was.

Latente insubordinatie, dacht Toby, hij heeft er genoeg van om het bètamannetje te zijn.

Sinds ze een Eva was geworden, had ze veel inzicht gekregen in de status van Zeb onder de Hoveniers. Elke dakhof en elke truffelcel regelde z’n eigen zaakjes, maar ieder halfjaar stuurden ze een afvaardiging naar een centrale conventie, die vanwege veiligheidsredenen nooit twee keer in hetzelfde verlaten pakhuis gehouden werd. Zeb werd altijd afgevaardigd: hij was in staat om de ruwste plebslanden door te komen en de controleposten van het CorpSeCorps te ontwijken zonder te worden beroofd, belaagd, beschoten met een spraygun of gearresteerd. Misschien dat hij het daarom ongestraft niet zo nauw kon nemen met de regels van de Hoveniers.

Adam Een woonde die bijeenkomsten zelden bij. De reis was gevaarlijk en de indruk werd gewekt dat Zeb gemist kon worden, maar Adam Een niet. Theoretisch hadden de Hoveniers geen algemeen hoofd, maar in de praktijk was Adam Een de leider, de geëerde stichter en goeroe. Zijn stem legde op die Hoveniersbijeenkomsten veel gewicht in de schaal, en omdat hij maar zelden aanwezig was, fungeerde Zeb als zijn spreekbuis. Dat moest haast wel verleidelijk zijn: stel dat Zeb de decreten van Adam Een overboord gooide en verving door die van hemzelf? Met zulke methoden waren regimes omvergeworpen en keizers afgezet.

‘Heb je slecht nieuws gehad?’ vroeg Toby nu aan Zeb. Het zingen had hem verraden: Zeb was altijd irritant uitgelaten als er slecht nieuws was.

‘Eigenlijk wel,’ zei Zeb. ‘We hebben het contact verloren met een van onze insiders in Compoundland. Hij is op zwart gegaan.’

Toen Toby een Eva was geworden, had ze over die koerier gehoord. Hij had de biopsiemonsters van Pilar bezorgd en had haar de fatale diagnose gebracht, beide verborgen in een pot met honing. Maar dat was alles wat ze wist: er werd wel informatie verspreid onder de Adammen en Eva’s, maar niet meer dan nodig was. Het was al jaren geleden dat Pilar was gestorven en die koerier kon inmiddels nauwelijks een jongen meer zijn.

‘Op zwart gegaan?’ vroeg ze. ‘Hoe bedoel je?’ Zou hij een pigmentbehandeling gehad hebben? Dat zou toch niet?

‘Hij zat altijd bij HelthWyzer, maar hij heeft zijn diploma gehaald en zit nu op het Watson-Crick Institute. Hij is van ons scherm verdwenen. Voor zover we een scherm hadden dan.’

Toby wachtte af. Bij Zeb had het nooit veel zin om aan te dringen of te gaan zitten vissen. ‘Onder vier ogen, hè?’ zei hij na een tijdje.

‘Natuurlijk,’ zei Toby. Ik ben alleen maar een oor, dacht ze. Een hondstrouwe metgezel. Een bron van stilte. Meer niet. Nadat Lucerne vier jaar geleden de groep was ontvlucht, had ze zich heel even afgevraagd of er misschien iets tussen haar en Zeb zou kunnen ontstaan. Maar die hunkering was op niets uitgelopen. Ik heb de verkeerde lichaamsbouw, dacht ze. Ik ben te gespierd. Hij houdt vast meer van mollig.

‘De Raad weet hier niets van, oké?’ zei Zeb. ‘Ze worden alleen maar zenuwachtig als ze horen dat hij op zwart is gegaan.’

‘Het gaat bij mij het ene oor in, het andere uit,’ zei Toby.

‘Zijn vader was een vriend van Pilar, zij zat vroeger bij Botanische Splicing van HelthWyzer. Ik kende ze in die tijd allebei. Maar hij was daar niet meer zo gelukkig toen hij ontdekte dat ze mensen ziek maakten via hun voedingssupplementen, ze vervolgens als proefkonijnen gebruikten en een slaatje sloegen uit de behandeling van die ziektes. Het was een gewiekste zwendel: ze verdienden grof geld aan problemen die ze zelf veroorzaakten. Hij kreeg last van zijn geweten. Dus die vader speelde allerlei interessante gegevens aan ons door. En toen kreeg hij een ongeluk.’

‘Een ongeluk?’

‘Hij reed tijdens de spits van een viaduct. Er was alleen nog een bloederige brij van hem over.’

‘Dat is wel erg plastisch,’ zei Toby. ‘Voor een vegetariër.’

‘Sorry. Er werd beweerd dat het suïcide was.’

‘En dat was het zeker niet?’

‘Wij noemen dat Corpicide. Als je Corp bent en je doet iets wat zij niet leuk vinden, dan ben je er geweest. Dan doe je jezelf de das om.’

‘O.’

‘Nou ja, om terug te komen op onze jonge vriend. Zijn moeder werkte bij HelthWyzer op Diagnostiek en hij had haar toegangscode van het lab gehackt zodat hij zelf voor ons gegevens kon invoeren in het systeem. Geniaal, hoe hij dat deed. Zijn moeder trouwde met een topcorpman van het HelthWyzer Hoofdkwartier en haar zoon ging mee.’

‘Waar Lucerne ook zit,’ zei Toby.

Zeb negeerde dat. ‘Hij ging dwars door hun firewalls, hij verzon een paar onscreen identiteiten en nam weer contact met ons op. Maar na een tijdje hoorden we opeens niets meer.’

‘Misschien heeft hij geen zin meer,’ zei Toby. ‘Of misschien hebben ze hem betrapt.’

‘Misschien,’ zei Zeb. ‘Maar hij is een driedimensionaal schaker, hij houdt wel van een beetje uitdaging. Hij is handig. En hij is niet bang.’

‘Hoeveel hebben we er daar eigenlijk van?’ vroeg Toby. ‘In de Compounds?’

‘Niet één die zo goed kan hacken,’ zei Zeb. ‘Zoals die jongen is er maar één.’

45

Ze bereikten de Wellness-kliniek en liepen de Azijnkamer in. Toby liep achter de drie grote vaten langs, deed de flessenkast van het slot en draaide hem open zodat de binnendeur geopend kon worden. Ze hoorde dat Zeb zijn adem inhield en zijn buik introk om achter de vaten langs te komen: hij was niet dik, maar wel fors.

De binnenkamer werd bijna geheel in beslag genomen door een tafel die gemaakt was van oude vloerplanken, met daaromheen een samenraapsel van stoelen. Aan een van de muren hing een recente aquarel: de heilige E.O. Wilson van de Vliesvleugeligen, geschilderd door Nuala in een van haar te frequente artistieke buien. De heilige was afgebeeld met de zon in de rug, waardoor hij een halo-effect kreeg. Hij had een extatische glimlach op zijn gezicht en hij had een verzamelpot in zijn hand waar verscheidene zwarte puntjes in zaten. Dat waren zeker bijen, dacht Toby, of misschien mieren. Zoals wel vaker op de schilderijen van Nuala was een van de armen langer dan de andere.

Er werd zacht aangeklopt en Adam Een glipte naar binnen. De anderen volgden.

Adam Een was achter de schermen een ander persoon. Niet totaal anders, niet minder oprecht, maar veel praktischer. En tactischer. ‘Laten we in stilte bidden voor het succes van onze beraadslagingen,’ begon hij. De bijeenkomsten begonnen altijd zo. Toby vond het moeilijk om in de benauwde beslotenheid van deze binnenkamer te bidden: ze was zich veel te bewust van maaggerommel, van een vlaag van clandestiene geuren, van het knarsen en bewegen van lichamen. Met bidden had ze toch al veel moeite.

Het stiltegebed scheen een ingebouwde timer te hebben. Toen de hoofden zich weer oprichtten en de ogen weer werden geopend, keek Adam Een de kamer rond. ‘Is dat een nieuw schilderij?’ vroeg hij. ‘Daar aan de muur?’

Nuala straalde. ‘Dat is de heilige E.O.,’ zei ze. ‘Wilson. Van de Vliesvleugeligen.’

‘Wat lijkt het goed, lieve kind,’ zei Adam Een. ‘Vooral de… Je bent gezegend met zo veel talent.’ Hij kuchte. ‘En dan nu een dringende praktische kwestie. We hebben zojuist een zeer speciale gast ontvangen, oorspronkelijk uit het HelthWyzer Hoofdkwartier, maar ze heeft een tijdje… gereisd, zullen we maar zeggen. Ondanks allerlei obstakels heeft zij gencodes voor ons meegenomen, in ruil waarvoor wij haar niet alleen tijdelijk asiel bieden, maar een veilige Exfernale plaats.

‘Ze zoeken haar,’ zei Zeb. ‘Ze had niet naar dit land terug moeten keren. We moeten haar hier zo snel mogelijk weg zien te krijgen. Via de Garage naar de DroomStraat, zoals gewoonlijk?’

‘Als die route veilig is,’ zei Adam Een. ‘We mogen geen onnodig risico lopen. We kunnen haar altijd een tijdje in dit vergaderzaaltje verborgen houden, als het moet.’

Er vluchtten ongeveer drie keer zoveel vrouwen als mannen uit de Corporations. Volgens Nuala kwam dat doordat vrouwen ethischer waren, en volgens Zeb doordat ze teergevoeliger waren, wat volgens Pilo op hetzelfde neerkwam. Zulke vluchtelingen namen vaak gesmokkelde informatie mee. Formules. Lange codes. Testgeheimen, gedeponeerde leugens. Wat deden de Hoveniers daar allemaal mee? vroeg Toby zich af. Ze zouden ze vast niet verkopen als industrieel spionagemateriaal, ook al zouden ze er bakken met geld voor kunnen krijgen van buitenlandse concurrenten. Voor zover zij wist, deden ze er niets mee, hoewel het ook mogelijk was dat Adam Een ervan droomde om alle verloren soorten via hun bewaarde DNA-codes weer tot leven te brengen als er eenmaal een toekomst was aangebroken die ethischer en technisch ontwikkelder was dan de deprimerende tegenwoordige tijd. Ze hadden de mammoet gekloond, dus waarom al die andere soorten niet? Was dat zijn visioen van de ultieme Ark?

‘Onze nieuwe gast wil een bericht naar haar zoon sturen,’ zei Adam Een. ‘Ze is bezorgd omdat ze hem alleen heeft gelaten op wat misschien het belangrijkste moment van zijn leven is. Jimmy, heet die knul. Ik geloof dat hij nu op de Martha Graham Academy zit.’

‘Een kaart,’ zei Zeb. ‘Dan zeggen we dat die van tante Monica is. Geef me het adres maar, dan stuur ik hem via Engeland, daar gaat een van onze mensen van de truffelcel volgende week naartoe. Die lui van het CorpSeCorps lezen hem natuurlijk ook, die lezen alle kaarten.’

‘Ze wil dat we doorgeven dat zijn wasdier is vrijgelaten in Heritage Park, waar het dier een vrij en vrolijk leventje leidt. Hij heet eh… Killer.’

‘Godsammekrake,’ zei Zeb.

‘Het is niet nodig om zulke taal uit te slaan,’ zei Nuala.

‘Sorry. Maar ze maken het ook zo ingewikkeld,’ zei Zeb. ‘Dat is al de derde keer deze maand dat ik iets over zo’n wasdier hoor. Straks beginnen ze nog met woestijnratten en muizen.’

‘Ik vind het wel aandoenlijk,’ zei Nuala.

‘Sommige mensen brengen hun denkbeelden tenminste in de praktijk,’ zei Rebecca.

Toby werd aangewezen als begeleidster van de nieuwe vluchtelinge. Haar codenaam was Breekijzer, want toen ze uit HelthWyzer was gevlucht, had ze de computer van haar man met grof geweld gedemonteerd zodat niet achterhaald kon worden hoeveel informatie ze had gestolen. Ze was mager en ze had blauwe ogen, en ze was verre van kalm. Net als alle overlopers van de Corps dacht ze dat ze de enige was die deze gewichtige en afvallige stap had genomen en het had gewaagd zich te verzetten tegen een Corp, en net als alle anderen wilde ze vreselijk graag horen wat een goed mens zij was.

Toby was haar ter wille. Ze zei dat Breekijzer heel dapper was geweest, wat ook zo was, dat het slim van haar was geweest om een ingewikkeld dwaalspoor achter te laten, en hoe blij ze waren met de informatie die ze had meegenomen. In feite had ze niets verteld wat de Hoveniers niet al wisten – het ging gewoon om de zoveelste neocortextransplantatie van een mens in een varken – maar het zou niet aardig zijn geweest om dat te zeggen. We moeten een groot net uitgooien, had Adam Een gezegd, hoewel sommige visjes maar klein zijn. Bovendien moeten we een baken van hoop zijn, want als je tegen de mensen zegt dat ze niets kunnen doen, dan doen ze iets wat erger is dan niets.

Toby kleedde Breekijzer in een donkerblauw Hoveniersgewaad en gaf haar een neuskapje om haar gezicht te verbergen. Maar de vrouw was nerveus en druk en vroeg steeds om een sigaret. Toby zei dat de Hoveniers niet rookten, geen tabak in elk geval, dus dat ze zich zou verraden als ze dat wel deed. Bovendien waren er geen sigaretten in de Dakhof.

Breekijzer ijsbeerde door de kamer en knaagde op haar nagels tot Toby zin kreeg om haar een klap te geven. We hebben je niet gevraagd om hier te komen en ons allemaal in gevaar te brengen, wilde ze zeggen, en dat allemaal voor een snippertje oud nieuws. Maar in plaats daarvan gaf ze haar wat kamillethee met een beetje papaver, alleen maar om haar tot bedaren te brengen.

46

De volgende dag was het de dag van de heilige Aleksander Zawadzki van Galicië. Een onbelangrijke heilige, maar wel een van Toby’s favoriete. Hij leefde in een turbulente periode – welke periode in Polen was dat nou niet? – maar hij was zijn eigen, enigszins getikte gang gegaan; hij had de bloemen van Galicië gecatalogiseerd en had alle torren die daar voorkwamen een naam gegeven. Rebecca mocht hem graag: ze had haar schort met de geappliqueerde vlinders voorgedaan en torrenkoekjes gebakken en versierd met een A en een Z, als lekkernij voor de kleine kinderen. De kinderen hadden zelf een liedje over hem gemaakt: Aleksander, wees niet boos, vang de tor en zet hem op een roos.

Het was halverwege de ochtend. Breekijzer was nog steeds niet wakker door de papaver van de vorige dag: Toby had haar een beetje te veel gegeven, maar daar voelde ze zich niet al te schuldig over, en bovendien had ze nu tijd voor haar dagelijkse karweitjes. Ze had haar bijenkap opgezet en de beroker aangestoken: zoals ze de bijen had verteld, was ze van plan om volle honingraten te oogsten. Maar voordat ze begon, kwam Zeb eraan.

‘Klotenieuws,’ zei hij. ‘Je vriendje is weer uit de Painball.’ Net zoals alle Hoveniers wist ook Zeb dat Toby door Adam Een en het Knop en Bloesemkoor uit de klauwen van Blanco was gered: dat verhaal behoorde inmiddels tot de orale geschiedenis. Maar hij merkte ook dat ze bang was. Hoewel ze het er nooit over hadden gehad.

Het was alsof er een ijspegel door haar heen schoot. Ze tilde de kap op. ‘Echt?’

‘Hij is ouder en nog gemener geworden,’ zei Zeb. ‘Die gestoorde gek hadden ze allang voor de gieren moeten gooien. Maar hij zal wel vriendjes op hoge posten hebben, want hij is weer manager bij GeheimBurgers, in het Riool.’

‘Zolang hij daar maar blijft,’ zei Toby. Ze probeerde zo sterk mogelijk te klinken.

‘Die bijen kunnen wel wachten,’ zei Zeb. Hij pakte haar bij haar arm. ‘Ga jij maar even zitten. Ik zal mijn licht eens gaan opsteken. Misschien is hij jou allang vergeten.’

Hij nam Toby mee naar de keuken. ‘Wat zie jij er verslagen uit, lieverd,’ zei Rebecca. ‘Wat is er gebeurd?’ Toby vertelde het. ‘O, shit,’ zei Rebecca. ‘Ik zal wat reddingsthee voor je zetten, volgens mij kun je dat wel gebruiken. En maak je maar geen zorgen, die man heeft zo’n slecht karma, dat doet hem op een dag nog eens de das om.’ Maar ‘op een dag’ was misschien al te laat, dacht Toby.

Het was middag. Veel gewone Hoveniers zaten op het dak. Sommigen waren de tomaten en klimcourgettes aan het opbinden die waren plat gewaaid door de storm, die heviger was geweest dan anders. Anderen zaten in de schaduw te breien, te stoppen of te verstellen. De Adammen en Eva’s waren rusteloos, zoals altijd als ze een vluchteling hadden opgenomen: stel dat Breekijzer was gevolgd? Adam Een had wachters op de uitkijk gezet, en zelf stond hij bij de rand van het dak in de eenbenige meditatiehouding en hield een oogje op de straat in de diepte.

Breekijzer was wakker geworden en Toby had haar aan het werk gezet door haar de slakken van de sla te laten halen; ze had tegen de gewone Hoveniers gezegd dat deze nieuwe bekeerling nogal verlegen was. Ze hadden al zo veel nieuwe bekeerlingen zien komen en gaan.

‘Als we bezoek krijgen van iemand en het lijkt ook maar enigszins op een inspectie, dan doe je je zonnehoed op en ga je verder met de slakken,’ had Toby tegen Breekijzer gezegd. ‘Hou je op de achtergrond.’ Ze was zelf de bijen aan het uitroken omdat ze dacht dat ze het beste met haar dagelijkse bezigheden door kon gaan.

Toen kwamen Shackleton en Crozier met de kleine Oates de brandtrap op gestormd, gevolgd door Amanda en daarna door Zeb. Ze liepen rechtstreeks naar Adam Een toe. Hij wenkte Toby met zijn kin: kom erbij.

‘Er is een knokpartij geweest in het Riool,’ zei Zeb toen iedereen om Adam Een stond.

‘Een knokpartij?’ vroeg Adam Een.

‘We stonden alleen maar te kijken,’ zei Shackleton. ‘Maar hij heeft ons gezien.’

‘Hij noemde ons vuile vleesjatters,’ zei Crozier. ‘Hij was dronken.’

‘Niet dronken: stoned,’ zei Amanda met kennis van zaken. ‘Hij probeerde mij te slaan, maar toen deed ik een satsuma.’ Toby glimlachte flauwtjes: je moest Amanda niet onderschatten. Ze was inmiddels een lange, pezige Amazone en ze had lessen Voorkoming Stedelijk Geweld gevolgd van Zeb. Net als haar twee toegewijde handlangers. Drie, als je Oates meerekende, hoewel die vooral last had van een hopeloze verliefdheid.

‘Wie is “hij”?’ vroeg Adam Een. ‘En waar was dat?’

‘Bij GeheimBurgers,’ zei Zeb. ‘We waren net aan het kijken, want we hadden gehoord dat Blanco weer vrij was.’

‘Zeb deed een unagi bij hem,’ zei Shackleton. ‘Die was echt cool.’

‘Moest je daar nou echt naartoe?’ vroeg Adam Een knorrig. ‘Er is toch wel een andere manier om…’

‘En toen werd hij bestormd door de Aziatische Fusions!’ zei Oates opgewonden. ‘En die hadden flessen!’

‘Hij trok een jachtmes,’ zei Croze. ‘En toen heeft hij er een paar neergestoken.’

‘Ik hoop dat er geen blijvend letsel is,’ zei Adam Een. ‘Hoezeer wij het bestaan van GeheimBurgers ook betreuren, en de rooftochten van die – dat ongelukkig individu; wij willen geen geweld.’

‘We hebben de zaak op de kop gezet, wat vlees rondgesmeten. Hij heeft alleen een paar steekwonden en blauwe plekken,’ zei Zeb.

‘Dat is betreurenswaardig,’ zei Adam Een. ‘Het is waar dat wij ons soms dienen te verdedigen en dat wij eerder al problemen hebben gehad met die… met hem. Maar ik krijg de indruk dat wij bij deze gelegenheid de aanval zijn begonnen?’ Hij keek Zeb fronsend aan. ‘Of een aanval hebben uitgelokt? Is dat juist?’

‘Die klootzak heeft het verdiend,’ zei Zeb. ‘Wij verdienen een medaille.’

‘Wij volgen de weg van de vrede,’ zei Adam Een, die nog meer begon te fronsen.

‘Met vrede kom je niet zo ver,’ zei Zeb. ‘Sinds vorige maand zijn er minstens honderd nieuwe uitgestorven diersoorten. Die zijn verdomme gewoon opgevreten! We kunnen niet zomaar toekijken terwijl overal het licht uitgaat. We moeten toch ergens beginnen. Vandaag GeheimBurgers, morgen doen we die culinaire kloterestaurantketen. De Witte Tijger. Die moet weg.’

‘Onze rol met betrekking tot de Schepselen is dat wij moeten getuigen,’ zei Adam Een. ‘En de herinneringen en de genen bewaren van de overledenen. Je kunt geweld niet met geweld bestrijden. Ik dacht dat we het daarover eens waren.’

Er viel een stilte. Shackleton, Crozier, Oates en Amanda keken naar Zeb. Zeb en Adam Een keken naar elkaar.

‘Het is nu trouwens toch al te laat,’ zei Zeb. ‘Blanco is woest.’

‘Denk je dat hij over de grens van de plebslanden zal gaan?’ vroeg Toby. ‘Dat hij ons hier in de Zinkput gaat bestormen?’

‘Zeker weten, vooral nu hij zo razend is,’ zei Zeb. ‘Van gewone maffiajongens wordt hij niet bang meer. Hij heeft er al meerdere sessies in de Painball opzitten.’

Zeb waarschuwde de verzamelde Hoveniers, zette een rij bewakers op het dak en de sterkste bewakers onder aan de brandtrappen. Adam Een protesteerde, hij zei dat je je verlaagde tot het niveau van de vijand als je je op dezelfde manier gedroeg. Zeb zei dat als Adam Een de verdediging op een andere manier wilde organiseren hij dat vooral moest doen, maar dat hij zich er anders niet mee moest bemoeien.

‘Ik zie iets,’ zei Rebecca, die op de uitkijk stond. ‘Er komen er drie aan, zo te zien.’

‘Wat je ook doet, ga er in elk geval niet opeens vandoor,’ zei Toby tegen Breekijzer. ‘Je moet niets doen wat de aandacht trekt.’ Ze liep naar de rand van het dak om naar beneden te kijken.

Er liepen drie kleerkasten over de stoep. Ze hadden honkbalknuppels bij zich. Geen sprayguns. Het waren dus geen CorpSeCorps, maar gewoon plebstuig: een vergelding voor de knokpartij bij GeheimBurgers. Een van de drie was Blanco, die herkende ze uit duizenden. Wat was hij van plan? Haar ter plekke doodslaan, of haar meenemen om het ergens anders langzamer te doen?

‘Wat is er, lieve kind?’ vroeg Adam Een.

‘Daar is-ie,’ zei Toby. ‘Als hij me ziet, maakt hij me af.’

‘Wees blijmoedig,’ zei hij. ‘Er zal je niets ergs overkomen.’ Maar omdat Adam Een dacht dat zelfs de verschrikkelijkste dingen uiteindelijk een uitstekende – zij het ondoorgrondelijke – reden hadden, vond Toby dat niet erg geruststellend.

Zeb zei tegen haar dat ze voor de zekerheid beter even met hun speciale gast uit het zicht kon gaan, dus ze nam Breekijzer mee naar haar eigen slaapcel en gaf haar iets kalmerends te drinken, met veel kamille en een beetje papaver. Breekijzer sukkelde in slaap; Toby zat naar haar te kijken en hoopte dat ze niet met z’n tweeën ingesloten zouden worden. Ze keek om zich heen naar iets wat ze als wapen zou kunnen gebruiken. Ik zou ze met de fles papaver kunnen slaan, dacht ze. Al is die niet heel groot.

Ze liep terug naar de Dakhof. Ze had haar bijenoutfit nog aan. Ze deed haar zware handschoenen goed, pakte de beroker en liet het gaas voor haar bijenkap zakken. ‘Blijf bij me,’ zei ze tegen de bijen. ‘Wees mijn boodschappers.’ Alsof ze haar konden verstaan.

De vechtpartij duurde niet lang. Later hoorde Toby het complete gevechtsverslag dat Shackleton, Crozier en Oates als een verhaal uit de orale geschiedenis opdisten voor de jongere kinderen die door Nuala haastig waren meegenomen. Volgens hen was het een heldhaftige strijd geweest.

‘Zeb was geweldig,’ zei Shackleton. ‘Hij had alles gepland! Ze dachten zeker dat wij heel pacifistisch waren en zo, dus dat ze gewoon… Maar het was een soort hinderlaag, wij liepen de brandtrap op en zij kwamen achter ons aan.’

‘En toen…’ zei Oates.

‘En toen, bovenaan, liet Zeb de eerste vent naar hem uithalen, maar toen pakte hij het uiteinde van zijn honkbalknuppel vast en trok hem omver, die kerel knalde bijna tegen Rebecca aan, die een hooivork had, en daarna vloog hij gillend over de dakrand.’

‘Zo!’ deed Oates met wild zwaaiende armen voor.

‘Toen spoot Stuart de volgende met de tuinslang,’ zei Crozier. ‘Want hij zei dat dat bij katten ook werkt.’

‘En Amanda deed iets met hem. Toch, Amanda?’ vroeg Shackleton teder. ‘Een soort truc van Voorkoming Stedelijk Geweld, een hamachi of zo… Ik weet het niet precies, maar hij ging ook de dakrand over. Gaf je hem soms een trap tegen zijn ballen of zo?’

‘Ik heb hem overgeplaatst,’ zei Amanda bedaard. ‘Net als die slakken.’

‘Daarna rende de derde weg,’ zei Oates. ‘De grootste. Met een hele zwerm bijen achter zich aan. Dat had Toby gedaan, dat was echt cool. Adam Een vond het niet goed dat we achter hem aan gingen.’

‘Zeb zei dat we er nog wel meer van zullen horen,’ zei Amanda.

Toby had haar eigen versie, waarin alles zowel heel snel als heel langzaam gebeurde. Ze was achter de bijenkasten gaan staan en ineens waren ze er alle drie, ze doken op uit het trapgat. Een man met een bleek gezicht en een donkere kin en een honkbalpetje, een Roodzwartiaanse vent met littekens, en Blanco. Blanco had haar meteen in de gaten. ‘Ik zie je wel, magere teef!’ brulde hij. ‘Jij bent er geweest!’ Het bijengaas was dus geen goede vermomming. Hij pakte zijn mes en grijnsde.

De eerste man kreeg het aan de stok met Rebecca en verdween toen over de dakrand; onderweg naar beneden schreeuwde hij nog iets naar de tweede man, maar die was er al. Amanda, die een beetje aan de kant stond en een etherische en ongevaarlijke indruk wekte, stak haar arm uit. Toby had een lichtflits gezien: was dat een stuk glas? Maar Blanco was al bijna bij haar: alleen de bijenkasten scheidden hem nog van haar.

Ze duwde de kasten om, drie waren het er. Zij had een kap op, en Blanco niet. De bijen stroomden naar buiten, jankend van woede, en schoten als pijlen uit de boog op hem af. Hij vluchtte brullend de brandtrap af, maaiend met zijn armen, met een hele zwerm bijen in zijn kielzog.

Het duurde een tijdje voordat Toby de kasten weer recht had gezet. De bijen waren razend, en verscheidene Hoveniers waren gestoken. Toby maakte haar verontschuldigingen, en zij en Katuro behandelden de slachtoffers met kalamijn en kamille; maar tegenover de bijen putte ze zich veel meer uit in verontschuldigingen, nadat ze ze met genoeg rook slaperig had gemaakt: ze hadden vele soortgenoten opgeofferd in de strijd.

47

De bijeenkomst die de Adammen en Eva’s achter de azijnvaten belegden was erg gespannen. ‘Die zak zou ons nooit zonder toestemming durven aanvallen,’ zei Zeb. ‘Het CorpSeCorps zit erachter, het weet dat wij bepaalde mensen hebben geholpen, dus nu probeert het ons af te schilderen als fanatieke terroristen, zoiets als de Wolf-Jesajaïsten.’

‘Nee hoor, het is persoonlijk,’ zei Rebecca. ‘Die man is zo vals als een slang, zonder slangen te beledigen, en hij zat achter Toby aan, dat is alles. Als hij zijn paal eenmaal in een gat gedouwd heeft, denkt hij dat het zijn eigendom is.’ Als Rebecca eenmaal op dreef was, verviel ze in haar oude vocabulaire en kreeg daar vervolgens spijt van. ‘Dat bedoel ik niet vervelend, Toby,’ zei ze.

‘De directe aanleiding zal wel bij ons liggen,’ zei Adam Een. ‘De jongeren hebben hem geprovoceerd. En Zeb ook. We hadden geen slapende honden wakker mogen maken.’

‘Honden, dat zijn het, ja,’ zei Rebecca. ‘Zonder honden te willen beledigen.’

‘Twee lijken op de stoep doet onze reputatie van vredelievende pacifisten natuurlijk ook geen goed,’ zei Nuala.

‘Een ongeluk. Ze zijn van het dak gevallen,’ zei Zeb.

‘En die ene heeft onderweg naar beneden zijn keel doorgesneden en de ander heeft zijn eigen oog uitgestoken,’ zei Adam Een. ‘Zoals uit elk forensisch onderzoek zal blijken.’

‘Gevaarlijk hoor, die bakstenen muren,’ zei Katuro. ‘Daar blijven dingen achter haken. Nagels. Stukken glas. Scherpe voorwerpen.’

‘Misschien had je liever een paar dode Hoveniers gehad?’ vroeg Zeb.

‘Als je veronderstelling juist is en dit een complot van het CorpSeCorps was, is het dan in jullie hoofd opgekomen dat het die drie mannen juist heeft gestuurd om zo’n incident uit te lokken? Om ons de wet te laten overtreden, zodat ze een excuus hebben voor vergeldingsmaatregelen?’

‘Maar we hadden toch geen keus?’ zei Zeb. ‘Of hadden we ons soms als een stel insecten moeten laten dooddrukken? Niet dat wij ooit insecten dooddrukken,’ voegde hij eraan toe.

‘Hij komt vast terug,’ zei Toby. ‘Of het Corps er nu achter zit of niet. Zolang ik hier ben, ben ik een doelwit.’

‘Volgens mij zou het dan voor jouw veiligheid het beste zijn, lieve Toby, en ook voor de veiligheid van de Hof, als we je overplaatsen naar een van de truffelcellen in de Exfernale Wereld,’ zei Adam Een. ‘Daar kun je ook heel nuttig voor ons zijn. We kunnen een van onze contacten bij de plebsratten vragen om het nieuws te verspreiden dat je niet langer onder ons bent. Misschien dat jouw belager dan zijn motivatie verliest en wij gespeend zullen blijven van agressie uit die hoek, althans voorlopig. Hoe snel kunnen we haar verhuizen?’ vroeg hij aan Zeb.

‘Binnen de kortste keren,’ zei Zeb.

Toby ging naar haar slaapcel en pakte haar belangrijkste spullen in: de flesjes met extracten, de gedroogde kruiden en de paddenstoelen. En de honing van Pilar, de laatste drie potten. Ze liet van alles iets achter voor degene die haar lege Eva Zes-plaats zou innemen.

Ze wist nog goed hoe ze er vroeger naar had verlangd om de Hof te verlaten, uit verveling en claustrofobie, en hoe ze had verlangd naar een eigen leven, maar nu ze echt wegging voelde het meer als een verbanning. Nee: als een ontwrichting, een scheuring, een huid die werd afgepeld. Ze verzette zich tegen de aandrang om wat papaver te nemen en de scherpe pijn te verzachten. Ze moest op haar hoede blijven.

Wat haar ook pijn deed, was dat ze Pilar moest teleurstellen. Zou ze wel tijd hebben om afscheid te nemen van de bijen, en zo niet, zouden de bijenvolken dan sterven? Wie zou de nieuwe imker worden? Wie had daar de vaardigheden voor? Ze bedekte haar hoofd met een sjaal en liep haastig naar de kasten.

‘Bijen,’ zei ze hardop. ‘Ik heb nieuws.’ Bleven de bijen in de lucht hangen, luisterden ze naar haar? Er kwamen er een paar naar haar toe om haar te inspecteren: ze streken neer op haar gezicht, ze peilden haar emoties door de stoffen op haar huid. Ze hoopte dat ze het haar hadden vergeven dat ze de kasten omver had gegooid. ‘Vertel jullie koningin dat ik moet vertrekken,’ zei ze. ‘Dat heeft niets met jullie te maken, jullie hebben je werk goed gedaan. Ik ben door mijn vijand gedwongen om weg te gaan. Het spijt me. Ik hoop dat we elkaar ooit terug zullen zien, onder gelukkiger omstandigheden.’ Ze merkte dat ze altijd heel formeel tegen de bijen sprak.

De bijen zoemden en sisten; het leek alsof ze het over haar hadden. Ze wilde dat ze ze mee kon nemen, als een groot, gouden, bontachtig huisdier. ‘Ik zal jullie missen, bijen,’ zei ze. Alsof hij antwoord wilde geven kroop een van de bijen in haar neus. Met kracht snoot ze hem eruit. Misschien moet je daarom wel een kap op bij deze gesprekken, dacht ze, omdat ze anders het ene oor in en het andere oor uit gaan.

Ze liep terug naar haar slaapcel, waar Adam Een en Zeb een uur later bij haar kwamen. ‘Misschien wel goed om dit aan te doen, lieve Toby,’ zei Adam Een. Hij had een pluchierpak meegenomen: een pluizige roze eend met rode rubberen flappoten en een lachende gele plastic snavel. ‘Er zit een ingebouwd neuskapje in. Het pak is gemaakt van het nieuwste materiaal. MooiHair NeoBiobont, dat ademt voor jou. Dat staat tenminste op het labeltje.’

Ze stonden met z’n tweeën aan de andere kant van het gordijn van haar slaapcel te wachten terwijl Toby haar sombere Hoveniersjurk uittrok en het pluchierpak aandeed. NeoBiobont of niet: het was erg warm in het pak. En donker. Ze wist dat ze door twee ronde witte ogen met grote zwarte pupillen keek, maar het voelde alsof ze door een sleutelgat tuurde.

‘Fladder eens met je vleugels,’ zei Zeb.

Toby bewoog haar armen op en neer en het eendenpak kwaakte. Het klonk als een oude man die zijn neus snoot.

‘Als je met de staart wilt zwaaien, moet je met je linkervoet op de grond stampen.’

‘Hoe moet ik praten?’ vroeg Toby. Ze moest het nog eens herhalen, harder.

‘Door het rechteroor,’ zei Adam Een.

Nou, geweldig, dacht Toby. Kwaken met je voet, praten door je oor. Ik zal maar niet naar de andere lichaamsfuncties vragen.

Ze trok haar jurk weer aan en Zeb deed het pluchierpak in een plunjezak. ‘Ik breng je met de vrachtwagen,’ zei hij. ‘Die staat beneden al klaar.’

‘We nemen snel contact met je op, lieve kind,’ zei Adam Een. ‘Het spijt… het is jammer dat… Hou het Licht om je heen…’

‘Ik zal het proberen,’ zei Toby.

De persluchtwagen van de Hoveniers had nu een logo met de tekst PARTY TIME. Toby zat voorin naast Zeb. Breekijzer zat achterin, vermomd als een doos ballonnen: Zeb zei dat hij twee vliegen in één klap sloeg.

‘Sorry,’ voegde hij eraan toe. ‘Vind je het erg?’

‘Dat ik wegga?’ vroeg Toby. Haar hart ging iets sneller kloppen toen ze zich afvroeg of hij het zelf erg vond dat ze wegging.

‘Nee, van die twee vliegen doodslaan. Niet zo fijn uitgedrukt.’

‘O, dat.’

‘We sturen Breekijzer ergens anders heen,’ zei Zeb. ‘We hebben connecties met de sjouwers van de hogesnelheidstrein; ze kan mee als vracht, we zetten gewoon BREEKBAAR op de doos. In Oregon hebben we een truffelcel, daar kunnen ze haar wel verbergen.

‘En ik?’ vroeg Toby.

‘Adam Een wil dat jij dichter bij de Hof blijft,’ zei Zeb. ‘Voor het geval Blanco weer in de Painball terechtkomt en jij terug kunt komen. We hebben een plek voor je in het Exferno, maar het duurt een paar dagen om dat voor te bereiden. Intussen moet je je maar redden in je pak. In de DroomStraat, waar ze met maatgenen leuren, stikt het van de pluchiers, daar val je helemaal niet op. Nu kun je beter even wegduiken, want we komen in het Riool.’

Zeb leverde Toby af bij de Garage, waar de Hoveniers die daar woonden haar snel uit de vrachtwagen hielpen en haar in de vroegere hydraulische smeerkuil verborgen, die ze met een valluik hadden bedekt. Daar snoof ze de damp van oude motorolie op en at een karig maal van klamme stukjes soja en geprakte koolraap, dat ze wegspoelde met wat sumak. Ze sliep op een oude futon en gebruikte haar bontpak als kussen. Er was daar geen biolet, alleen een roestige Happicuppa-koffiekan. Roeien met de riemen die je hebt, was een geliefd motto van de Hoveniers.

Niet alle leden van de rattenkolonie uit de Garage waren met succes overgeplaatst naar het Buenavista Appartementencomplex, ontdekte ze. Maar de overgebleven exemplaren waren niet openlijk vijandig.

De volgende ochtend begon ze met het baantje dat ze als dekmantel had gekregen: ze waggelde over de DroomStraat in het pak van nepbont, kwaakte zo nu en dan en zwaaide met haar staart; ze droeg een sandwichbord en deelde folders uit. Op de voorkant van het sandwichbord stond: LELIJKE EENDJES WORDEN MOOIE ZWANEN IN DE ANOOYOO SPA-IN-HET-PARK! GEEF JE ZELFVERTROUWEN VLEUGELS! En op de achterkant ANOOYOO! JE BENT HET WAARD! Op de folders stond: Huidverbetering! Nu nog goedkoper! Voorkom genfouten! Volledig omkeerbaar! AnooYoo verkocht geen gentherapie, geen radicale of permanente behandelingen. Ze hadden alleen oppervlakkige kuren. Kruidenelixers, lichaamsreinigers, huidtonusverbetering, plantaardige nanocelinjecties, huidresurfacingcleansers op basis van melkzuur, extra sterke gezichtscrème, hydraterende balsem. Teintverbeteraars op leguaanbasis, antimicrobische puistjesverwijdering, citroenpeeling voor platte wratten.

Ze deelde heel wat folders uit, maar ze werd ook lastiggevallen door een paar eigenaren van de gentherapiezaken, want in de DroomStraat was het dromen of gedroomd worden. Er waren nog meer pluchiers aan het werk in de Straat: een leeuw, een MooiHair-schaap, twee beren en nog drie eenden. Toby vroeg zich af hoeveel van hen waren wat ze beweerden te zijn: zij hield zich op deze manier in het openbaar verborgen, dus anderen die onzichtbaar wilden zijn hadden misschien dezelfde oplossing gevonden.

Als ze voor een echt pluchierbedrijf werkte, zoals ze al eens eerder had gedaan, had ze aan het eind van de dag haar uren genoteerd, was ze uit haar pak gekropen en had ze het bonnetje gehaald voor haar e-betaling. Maar in plaats daarvan haalde Zeb haar op met de vrachtwagen. Daar stond nu een nieuw logo op: ONS PLUCHIERPAK, KUN JIJ HET AAN? Ze rolde met pak en al achterin en Zeb bracht haar naar een andere Hoveniersenclave, een verlaten bank in het Riool. Meerdere bankierscorps hadden de lokale plebsmaffia ooit protectiegeld betaald, maar hun specialisten in het stelen van Tex-Mex-identiteiten liepen daar als muizen ongehinderd in en uit. Uiteindelijk hadden de banken het opgegeven en hun biezen gepakt, want de bankemployees stelden zich bij een welbestede werkdag iets anders voor dan op de grond liggen met een afgeplakte mond terwijl een identiteitsjatter zich met hun afgesneden duim toegang verschafte tot de computersystemen.

De ouderwetse bankkluis was een veel betere plek om de nacht door te brengen dan de hydraulische smeerkuil. Het was er koel en er waren geen ratten of dampen, alleen een vage oxidatiegeur van het papiergeld van weleer. Maar toen begon Toby zich af te vragen wat er zou gebeuren als iemand per ongeluk de kluisdeur dichtdeed en haar daarna vergat, en door die gedachte kon ze niet zo rustig slapen.

De volgende dag stond ze weer op de DroomStraat. In het eendenpak was het met die hitte bijna niet uit te houden, een van de rubberpoten zat los en de filter in het neuskapje deed het niet. Stel dat de Hoveniers haar in de steek zouden laten en zij moest blijven ronddolen in dit Dromenland, getransformeerd tot een niet-bestaand vogeldier, uitdrogend tot ze stierf, en op een dag gevonden werd in een berg klamme nepveren die de afvoer verstopten?

Eindelijk kwam Zeb haar halen. Hij bracht haar naar een kliniek achter een franchiseoutlet van MooiHair. ‘We gaan je haar en je huid doen,’ zei hij. ‘Je wordt donker. Verder je vingerafdrukken en je stempatroon. En nog iets aan je lijn.’ De biotechniek waarmee het irispigment kon worden veranderd was riskant, volgens Zeb had dat soms ongewenste uitpuilingen tot gevolg, dus ze moest contactlenzen dragen. Groene, hij had de kleur zelf uitgekozen.

‘Wil je een hogere of een lagere stem?’ vroeg hij.

‘Lager,’ zei Toby, al hoopte ze geen bariton te zullen krijgen.

‘Goeie keus,’ zei Zeb.

De dokter was een Chinees, en erg gladjes. Er zou nog een anesthesist komen en ze kon na de ingreep in de verkoeverkamer bijkomen – allemaal topkwaliteit volgens Zeb – en toen Toby eenmaal binnen was, zag ze dat alles er inderdaad erg schoon uitzag. Het snijden en hechten duurde niet lang. Na de operatie was ze het gevoel in haar vingertoppen kwijt, maar volgens Zeb zou dat wel weer terugkomen; haar keel deed pijn van de stembandoperatie en haar hoofd jeukte erg doordat de MooiHair-transplantatie nog moest aangroeien. De pigmentatie was eerst nog wat ongelijkmatig, maar Zeb zei tegen haar dat het over zes weken helemaal goed zou zijn: tot die tijd moest ze uit de zon blijven.

Die zes weken van afzondering bleef ze in de truffelcel in SolarSpace. Haar contact, een vrouw die Muffy heette, haalde Toby in een heel dure elektrische coupé op uit de kliniek. ‘Als iemand iets vraagt, zeg je gewoon dat je de nieuwe hulp bent,’ zei Muffy. ‘Het spijt me erg, maar we moeten bij ons thuis vlees eten, dat hoort bij onze dekmantel. We vinden het vreselijk, maar iedereen in SolarSpace is carnivoor en ze zijn gek op barbecues – wel biologisch uiteraard en voor een deel kweekvlees, je weet wel, van dat spierweefsel dat ze op elastische rekken kweken, geen brein geen pijn – en het zou erg verdacht zijn als we daar onderuit probeerden te komen. Maar ik zal proberen om je de braadlucht te besparen.’

Die waarschuwing kwam te laat: Toby had al iets geroken dat leek op de soep die haar moeder vaak maakte, van zelfgetrokken bouillon. Ze schaamde zich ervoor, maar ze kreeg er honger van. Honger, en verdriet. Misschien was verdriet wel een soort honger, dacht ze. Misschien gingen die twee wel samen.

In haar kleine dienstbodekamer las Toby e-tijdschriften, oefende met het indoen van haar nieuwe contactlenzen en luisterde naar muziek op een Zien/H/Oortje. Het was een surrealistisch intermezzo. ‘Beschouw jezelf maar als een insectenpop,’ had Zeb tegen haar gezegd voordat ze aan de metamorfose begon. Ze was daaraan begonnen als Toby en kwam eruit tevoorschijn als Tobiatha. Minder angla, meer latino. En meer alto.

Ze bekeek zichzelf: haar nieuwe huid, haar nieuwe, weelderige haar, haar prominentere jukbeenderen. Haar nieuwe, amandelvormige groene ogen. Ze moest niet vergeten om elke dag haar lenzen in te doen.

Ze was door die veranderingen niet verblindend mooi geworden, maar dat was ook niet het doel. Het doel was dat ze onzichtbaarder werd. Schoonhuid is maar oppervlakkig, dacht ze. Waarom zeiden ze daar altijd ‘maar’ bij?

Toch zag ze er nu helemaal niet zo slecht uit. Dat haar was een hele verbetering, ook al hadden de katten van de familie nogal veel belangstelling voor haar haar, waarschijnlijk door de vage lamsgeur. Toen ze op een ochtend wakker werd, zat er eentje op haar hoofdkussen spinnend aan haar hoofd te likken.

48

Toen haar scalp eenmaal stevig op haar hoofd was vastgegroeid en de teint van haar huid in orde was, kon Toby haar nieuwe identiteit aannemen. Muffy legde uit hoe die eruitzag.

‘We dachten aan de AnooYoo Spa-in-het-Park,’ zei ze. ‘Daar gebruiken ze erg veel planten, dus daar zou je heel goed passen, met al die paddenstoelen en drankjes en zalfjes en zo, daar heeft Zeb me over verteld – je zou heel vlug op de hoogte zijn van hun producten. En ze hebben een biologische tuin waarin ze groenten en fruit verbouwen voor hun café, daar zijn ze heel trots op, met een composthoop en zo; verder doen ze ook splice-experimenten met planten, dat vind je misschien wel interessant. Verder is het precies zoals overal: product komt binnen, toegevoegde waarde, product gaat de deur uit. Supervisie van de boekhouding en de voorraad, personeelsmanagement, volgens Zeb kun je heel goed met mensen omgaan. De procedures liggen al vast, die hoef je alleen maar uit te voeren.’

‘En die producten zijn dus de klanten?’ vroeg Toby.

‘Klopt.’

‘En de toegevoegde waarde?’

‘Die is niet meetbaar,’ zei Muffy. ‘Ze hebben het gevoel dat ze er naderhand beter uitzien. En daar hebben mensen een hoop geld voor over.’

‘Zou je me willen vertellen hoe je aan die baan voor mij komt?’ vroeg Toby.

‘Mijn man zit in het bestuur van AnooYoo,’ zei Muffy. ‘Maar maak je geen zorgen, ik heb niet tegen hem gelogen. Hij is een van ons.’

Toen Toby eenmaal geïnstalleerd was in de AnooYoo Spa, groeide ze in haar rol van Tobiatha: licht Tex-Mex, maar een discrete en efficiënte manager. De dagen verliepen rustig en de nachten waren kalm. Goed, om het hele terrein stond een hek dat onder stroom stond en er waren vier bewaakte toegangspoorten, maar de identiteitscontroles waren soepel en de bewakers vielen Toby nooit lastig. Het was geen zwaarbeveiligde instelling. In de Spa waren geen belangrijke geheimen die bewaard moesten worden, dus de bewakers deden niet veel meer dan de dames in de gaten houden die hier kwamen, geschrokken van de eerste rimpels en verzakkingen, en daarna weer vertrokken, gladgestreken, strakgetrokken en gepeeld, bestraald en ontpuist.

Maar nog steeds bang, want wanneer zou dat probleem – dat hele gedoe – opnieuw de kop opsteken? Dat tekenen-van-verouderinggedoe. Dat hele gedoe-gedoe. Niemand vindt het leuk, dacht Toby, om een lijf te zijn, een ding. Niemand wil daardoor worden beperkt. We zouden liever vleugels hebben. Zelfs het woord ‘vel’ klinkt al zo bedorven.

We verkopen niet alleen schoonheid, stond er in de personeelsinstructies van AnooYoo. Wij verkopen ook hoop.

Sommige klanten waren erg veeleisend. Ze snapten niet waarom ze er zelfs na de meest geavanceerde AnooYoo-behandelingen niet meer uitzagen als eenentwintig. ‘In onze laboratoria wordt hard gewerkt aan leeftijdsomkering,’ vertelde Toby ze op geruststellende toon, ‘maar nu is dat nog niet zover. Over een paar jaar…’

Als jullie echt voor eeuwig en altijd deze leeftijd willen houden, spring dan maar eens van het dak, dacht ze soms: de dood is een prima methode om de tijd stil te laten staan.

Toby deed haar best om een overtuigende manager te zijn. Ze leidde de Spa efficiënt, ze luisterde aandachtig naar het personeel en de klanten, ze bemiddelde zo nodig bij onenigheid en ze ontwikkelde efficiëntie en tact. Het kwam goed van pas dat ze een Eva Zes geweest was: door die ervaring had ze ontdekt dat ze heel goed kon kijken alsof ze heel erg geïnteresseerd was, en er verder het zwijgen toe kon doen. ‘Onthoud dat elke klant zich een prinses wil voelen,’ zei ze, ‘en prinsessen zijn egoïstisch en arrogant.’ Gewoon niet in hun soep spugen, wilde ze zeggen, maar dat zou niet passen bij haar rol van Tobiatha.

Op de vervelendste dagen amuseerde ze zich door te doen alsof de Spa een roddelblad was: LIJK BEKENDE COMPOUNDER GEVONDEN OP GAZON: VERMOEDELIJKE OORZAAK GIFTIGE GEZICHTSCRÈME. GROENE KNOLAMANIET VEROORZAAKT SCRUBDODEN. WEER TRAGEDIE BIJ ZWEMBAD. Maar waarom had ze het op de dames gemunt? Die wilden zich alleen maar lekker voelen en gelukkig zijn, net als iedereen op aarde. Waarom misgunde ze hun die obsessieve aandacht voor spataderen en buikvet? ‘Think pink,’ zei ze tegen haar meisjes, zoals de AnooYoo Corp-instructies voorschreven, en dat zei ze ook tegen zichzelf. Waarom ook niet? Het was een leukere kleur dan ziekelijk geel.

Ze wachtte voor de zekerheid een tijdje en begon toen wat voorraden aan te leggen; ze bouwde haar eigen Ararat. Ze wist eigenlijk niet of ze in de Waterloze Vloed geloofde – naarmate de tijd verstreek leken de Hoveniers en hun theorieën steeds verder weg, steeds vreemder, aparter, in één woord gestoorder – maar ze geloofde het wel genoeg om basale voorzorgsmaatregelen te nemen. Ze was verantwoordelijk voor de inventaris van de Spa, dus het was niet moeilijk om te hamsteren. Ze haalde gewoon lege bakken uit de recyclebak, een paar per keer – vooral de bakken van de AnooYoo Spijsverteringskuur waren erg handig, omdat die groot waren en een deksel hadden dat je op de bak kon klemmen – en vulde die met sojanuggets, gedroogd zeewier, melkpoeder of blikjes sojadientjes. Ze deed de deksel er weer op en zette de bakken helemaal achterin op de voorraadplanken. Een paar andere personeelsleden hadden ook de deurcode van de voorraadkamer, maar ze dacht niet dat iemand er met haar opnieuw gevulde bakken vandoor zou gaan.

Ze had een eigen kantoor, en in dat kantoor stond een computer. Ze wist dat ongeoorloofd gebruik gevaarlijk kon zijn, want een functionaris van de AnooYoo Corp zou haar navigatiegeschiedenis en haar mailtjes kunnen achterhalen, want er werd altijd gecontroleerd of het personeel geen pornosites bezocht onder werktijd, dus meestal bezocht ze alleen algemene sites in de hoop toch iets over de Hoveniers te weten te komen.

Maar veel was dat niet. Zo nu en dan een bericht over subversieve acties door groepen milieufanatiekelingen, maar van zulke groepen waren er inmiddels al erg veel. Ze herkende een paar gezichten bij de ‘Boston Coffee Party’, toen er koffiebonen van Happicuppa in de haven werden gegooid, maar daar kon ze zich ook in vergissen. Verscheidene mensen droegen een T-shirt met G IS G erop, dat stond voor GOD IS GROEN, maar dat bewees niets, want de Hoveniers hadden zulke T-shirts nooit gedragen, vroeger tenminste niet.

Het CorpSeCorps zou de Happicuppa-rellen de kop hebben kunnen indrukken. Ze hadden iedereen kunnen neersprayen, inclusief de televisieploegen die daar in de buurt waren. Niet dat je een verslag van zulke gebeurtenissen volledig kon voorkomen, want mensen konden het altijd filmen met hun mobiele telefoon. Waarom maakte het CorpSeCorps niet gewoon in alle openbaarheid een einde aan de demonstratie, waarom voerden ze geen snelle, openlijke actie tegen hun tegenstanders en lieten ze niet hun totalitaire macht gelden, want zij waren immers de enigen die bewapend waren? Ze hadden zelfs de macht over het leger, sinds dat was geprivatiseerd.

Ze had die vraag ooit aan Zeb gesteld. Hij had geantwoord dat ze officieel een particulier Corporation Security Corps waren, in dienst van de Corporations, en dat die Corporations nog steeds beschouwd wilden worden als eerlijk en betrouwbaar, zo lief als madeliefjes, zo argeloos als konijntjes. Ze konden het zich niet veroorloven om door de gemiddelde klant te worden gezien als leugenachtige, harteloze, tirannieke slagers.

‘De Corps moeten verkopen, maar ze kunnen de mensen niet dwingen om te kopen,’ had hij gezegd. ‘Nog niet. Een zuiver imago vinden ze dus nog steeds van essentieel belang.’

Kortom: de mensen wilden niet dat hun Happicuppa naar bloed smaakte.

Muffy, haar begeleidster van de truffelcel, hield contact met Toby door zo nu en dan een behandeling te nemen in de AnooYoo Spa. Soms had ze nieuws: met Adam Een ging het goed, ze moest de groeten overbrengen van Nuala, de Hoveniers kregen steeds meer invloed, maar de situatie was onzeker. Af en toe nam ze een vluchtelinge mee die een tijdelijke schuilplaats zocht. Die vrouw kreeg dan dezelfde kleren als zij: rijke SolarSpace-dameskleuren – pastelblauw, roomwit – en werd ingeschreven voor een behandeling. ‘Smeer haar maar in met modder en wikkel er een paar handdoeken omheen, dan merkt niemand iets,’ zei ze dan, en dat was nog waar ook.

Een van die noodgevallen was Breekijzer. Toby herkende haar aan haar onrustige handen en die felblauwe martelaarsogen, maar zij herkende Toby niet. Ze leidde nu dus toch geen rustig leven in Oregon, dacht Toby: ze is nog steeds in de buurt, ze neemt risico’s en is nog steeds op de vlucht. Waarschijnlijk was ze bij de groene stadsguerrilla terechtgekomen: in dat geval waren haar dagen geteld, want er werd gezegd dat het CorpSeCorps zulke activisten allemaal probeerde te elimineren. Ze hadden natuurlijk een kopie van haar oude HelthWyzer-identiteit en als je eenmaal in hun systeem zat, kwam je daar nooit meer uit, tenzij je ergens opdook als lijk met de gebitskenmerken en het DNA dat overeenkwam met hun dossier.

Toby bestelde de Totale Aromatica voor Breekijzer, met een extra Diepe Poriënrelaxer. Ze zag eruit alsof ze dat wel nodig had.

Er was maar één serieus gevaar in de AnooYoo: Lucerne was daar vaste klant. Ze kwam elke maand, in een outfit die paste bij de echtgenote van een senior Compounder. Ze nam altijd de Verleidelijke Lakbehandeling, de PerzikhuidBooster, en de Totale VerjongingsMakeover. Ze zag er stijlvoller uit dan bij de Hoveniers – wat niet zo moeilijk was, dacht Toby, want in een plastic zak zag je er nog stijlvoller uit dan bij de Hoveniers – maar ook ouder en verschrompelder. Haar onderlip, die vroeger zo zinnelijk was, begon een beetje naar beneden te zakken, ondanks de collageen en de plantenextracten waarvan Toby wist dat ze erin gespoten waren, en haar oogleden waren zo rimpelig als de bloemblaadjes van een klaproos. Het deed Toby goed om die tekenen van veroudering te zien, ook al vond ze het vervelend dat ze zulke kinderachtige, jaloerse gevoelens had. Schei daarmee uit, zei ze tegen zichzelf. Dat Lucerne eruitziet als een uitgebloeide paardenbloem, betekent nog niet dat jij zo’n frisse jonge blom bent.

Het zou natuurlijk een ramp zijn als Lucerne opeens zou opduiken, van achter een struik of een douchegordijn bijvoorbeeld, en Toby’s echte naam zou roepen. En dus verzon Toby een ontwijkingstactiek. Ze keek altijd in het afsprakenboek zodat ze ruim van tevoren wist wanneer Lucerne zou komen. Ze liet Lucerne behandelen door de krachtigste medewerksters: Melody met haar brede schouders, Symphony met haar sterke handen, en ze bleef zelf uit het zicht van Lucerne. Omdat Lucerne meestal languit lag en bedekt was met bruine kledder en watjes op haar ogen had, was de kans dat ze Toby zou zien toch al heel klein, en zelfs als ze haar zag, zou ze vast dwars door haar heen kijken. Voor vrouwen als Lucerne waren vrouwen als Tobiatha gezichtsloos.

Stel dat ik haar tijdens de Totale VerjongingsMakeover zou besluipen en de lasers zou afvuren? Of kortsluiting zou maken met de warmtelamp? Dan zou ze smelten als een marshmallow. Een lekker hapje voor de wormen. De Aarde zou haar juichend verwelkomen.

Lieve Eva Zes, zei de stem van Adam Een. Zulke fantasieën zijn jou onwaardig. Wat zou Pilar daar wel niet van zeggen?

Op een middag werd er op de deur van Toby’s kantoor geklopt. ‘Binnen,’ zei ze. Er kwam een grote man in een groene tuiniersoverall binnen. Hij floot: was dat deuntje niet bekend?

‘Ik kom de glimrozen snoeien,’ zei hij. Toby keek op en hapte naar adem. Ze zei niets, ze wist wel beter, want in haar kantoor zou het kunnen barsten van de microfoontjes.

Zeb keek over zijn schouder de gang in en deed de deur achter zich dicht. Hij ging achter haar computer zitten, pakte een pen en schreef op haar blocnote: Kijk naar wat ik doe.

De Hoveniers? schreef Toby. Adam Een?

Schisma, schreef Zeb. Nu eigen groep. ‘Hebt u problemen met de beplanting?’ vroeg hij hardop.

Shackleton en Crozier? schreef Toby. Bij jou?

Min of meer, antwoordde Zeb. Oates. Katuro, Rebecca. Ook nieuwen.

Amanda?

Is weg. Vervolgopleiding. Kunst. Knap.

Hij opende een site: Extinctathon. Gemodereerd door KwaAddam. Adam gaf de levende dieren een naam, KwaAddam de dode. Speel je mee?

KwaAddam? schreef Toby op haar blocnote. Jouw groep? Zijn er dan meer? Ze was opgetogen: Zeb was hier, naast haar, in levenden lijve. Terwijl ze zo lang had gedacht dat ze hem nooit meer terug zou zien.

In mij zijn velen, schreef Zeb. Kies een codenaam. Levend wezen, uitgestorven.

Dodo, schreef Toby.

Van de afgelopen vijftig jaar, schreef Zeb. Niet veel tijd. Snoeiploeg wacht. Vraag naar bladluis.

‘Er zit bladluis op de glimrozen,’ zei Toby. Ze ging in gedachten de oude Hovenierslijsten af; dieren, vissen, vogels, bloemen, schelpdieren, hagedissen, en dan nog niet lang uitgestorven. Inaccessible Eilandral, schreef ze op. Die vogel was tien jaar geleden uitgestorven. Kunnen ze deze site hacken?

‘Daar zorgen we voor,’ zei Zeb. ‘Er zou trouwens een ingebouwde insecticide in moeten zitten… Ik zal een paar monsters nemen. Dan maken we die beesten wel een kopje kleiner.’ Nee, schreef hij. Hebben eigen privénetwerk gemaakt. Viervoudig versleuteld. Excuus voor dat kopje kleiner maken. Hier is ons nummer.

Hij schreef haar nieuwe codenaam en een wachtwoord op de blocnote. Daarna typte hij zijn eigen code en wachtwoord in het invoervak. Welkom, Kermode. Wil je een algemeen spel spelen of wil je een Grootmeester? stond er op het scherm.

Zeb klikte op Grootmeester. Goed zo. Zoek een speelruimte. KwaAddam ziet je daar.

Kijk, schreef hij op haar blocnote. Hij opende een site voor MooiHair-transplantaties, klikte op een gateway in het oog van het roodharige schaap, ging via de blauwe borrelende maag in een reclame voor maagzuurremmers van HelthWyzer naar een smakkende klant van GeheimBurgers. Daarna opende zich een weids groen landschap, met bomen in de verte, een meer op de voorgrond, een neushoorn en drie drinkende leeuwen. Een beeld van vroeger.

Daaroverheen verscheen een tekst: Welkom in de speelkamer van KwaAddam, Kermode. Er is een bericht voor je.

Zeb klikte op Bericht openen.

De lever is slecht en moet gestraft worden.

Begrepen, Roodnek Crake, typte Zeb. Alles in orde.

Toen sloot hij de site af en stond op. ‘Belt u maar als u weer bladluis ziet,’ zei hij. ‘Het is het beste als u zo nu en dan ons werk controleert en mij op de hoogte houdt.’ Op haar blocnote schreef hij: Fantastisch haar, meid! Mooi, die schuine ogen. Toen was hij weg.

Toby verzamelde alle blaadjes van haar blocnote. Gelukkig had ze wat lucifers om ze te verbranden; ze verzamelde lucifers voor haar Ararat en bewaarde die in een bak waar Citroenschuimscrub op stond.

Na het bezoek van Zeb voelde ze zich eenzaam. Ze logde op onregelmatige momenten in op Extinctathon en volgde het pad naar de chatroom van Grootmeester KwaAddam. Codenamen en berichten flitsten over het scherm: Zwarte Neushoorn aan Kermode: nieuwelingen in aantocht. Ivoorsnavel aan Snelle Vos: Vreest met Grote Mezen. Witte Zegge en Blauwe Lotus: muissplice op tien. Roodnek Crake aan KwaAddam: Marshmallow snelweg cool! Ze had geen idee wat de meeste berichten betekenden, maar in elk geval gaven ze haar het gevoel dat ze erbij hoorde.

Soms waren er e-berichten die op geheime informatie van het CorpSeCorps leken. Veel daarvan gingen over vreemde uitbraken van nieuwe ziektes, of merkwaardige plagen: stekel-beversplices die ventilatorriemen van auto’s aanvielen, bonenkevers die de koffieplantages van Happicuppa decimeerden, asfaltvretende bacteriën die snelwegen deden wegsmelten.

Toen werd restaurantketen De Witte Tijger door een aantal dodelijke bomaanslagen weggevaagd. Ze keek naar het gewone nieuws, waarin die gebeurtenissen werden toegeschreven aan niet nader genoemde ecoterroristen, maar ze las ook een gedetailleerde analyse op KwaAddam. Ze zeiden dat de Wolf-Jesajaïsten verantwoordelijk waren voor de bomaanslagen, omdat De Witte Tijger een nieuw menuonderdeel had geïntroduceerd: de leeuwam, die voor de Wolf-Jesajaïsten heilig was. KwaAddam had er nog een PS onder geschreven: Waarschuwing aan alle Hoveniers van de Heer: dit gaan ze jullie in de schoenen schuiven. Duik onder.

Kort daarna kwam Muffy onverwachts naar de Spa. Ze was even elegant als anders en haar manier van doen verraadde niets. ‘Zullen we een stukje over het gras lopen?’ stelde ze voor. Toen ze op het open stuk waren, weg van eventuele verborgen microfoons, fluisterde ze: ‘Ik ben hier niet voor een behandeling. Ik kom je zeggen dat we weggaan, ik kan niet zeggen waarheen. Maak je geen zorgen. Het is alleen bij ons intern urgent.’

‘Komt het wel goed met je?’ vroeg Toby.

‘De tijd zal het leren,’ zei Muffy. ‘Het allerbeste, lieve Toby. Lieve Tobiatha. Hul me in Licht.’

Een week later stonden zij en haar man op de lijst van slachtoffers die waren omgekomen bij een vliegramp. Het CorpSeCorps was heel goed in het organiseren van eersteklas ongelukken van hooggeplaatste verdachten, had Zeb haar verteld: mensen die niet zomaar spoorloos konden verdwijnen, omdat dat veel onrust zou veroorzaken onder de hooggeplaatsten in de Corporations.

Hierna kwam Toby maandenlang niet meer in de KwaAddam-chatroom. Ze wachtte tot er op de deur geklopt werd, tot er een ruit werd verbrijzeld, tot het zipzip van een spraygun klonk. Maar er gebeurde niets. Toen ze eindelijk genoeg moed had verzameld om weer op KwaAddam te gaan, was er een bericht voor haar:

Inaccessible Eilandral van Kermode: De Hof is vernield. Adammen en Eva’s op zwart. Let op en wacht af.

BESTUIVINGSDAG

Bestuivingsdag

JAAR EENENTWINTIG

Over de bomen en over de vruchten en hun oogsttijd

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden en Medezoogdieren,

Vandaag is het een Feestdag, maar helaas is er geen feest. Onze vlucht was overhaast, onze ontsnapping nipt. Onze vijanden hebben gedaan wat in hun aard ligt: ze hebben onze Dakhof verwoest. Maar voorwaar: wij zullen op een dag terugkeren naar onze Dakhof van Eden en dat paradijselijk oord in ere herstellen. Het CorpSeCorps mag dan wel onze Hof vernield hebben, maar ze hebben onze Geest niet kapot gekregen. Ooit zullen wij weer planten.

Waarom heeft het Corps toegeslagen? Helaas, zij vonden dat wij te machtig werden. Vele daken bloeiden als Rozen, vele harten en zielen waren toegewijd aan een Aarde waarop het evenwicht weer zou worden hersteld. Maar in dat succes lag het zaad der ondergang, want zij die aan de macht zijn, konden ons niet langer afdoen als ongevaarlijke gekken: ze waren bang voor ons, voor de profeten van het tijdperk dat komen zal. Kort gezegd: wij vormden een bedreiging van hun winstmarges.

Bovendien brachten ze ons in verband met de bioaanvallen die op hun infrastructuren zijn gepleegd door de ketterse afscheidingsbeweging die zich KwaAddam noemt. De bomaanslagen van vorige week op restaurantketen De Witte Tijger – die alleen door de Wolf-Jesajaïsten werden gepleegd – was voor hen het excuus om een strafexpeditie uit te voeren tegen iedereen die de kant heeft gekozen van Gods Schepping.

Mogen zij even blind blijken te zijn in fysieke zin als ze lange tijd in spiritueel opzicht geweest zijn! Want hoewel de dagen voorbij zijn dat wij Carnivoren in de plebslanden openlijk konden oproepen tot spijtbetuiging, zijn de lessen over de Camouflage der Dieren niet aan ons verloren gegaan. Wij zijn zo vermomd dat wij opgaan in onze omgeving en kunnen derhalve gedijen onder de neus van onze vijand. Wij hebben onze alledaagse gewaden afgeworpen en ons gehuld in aankopen uit de winkelcentra. Het golfshirt met monogram, het limoengroene haltershirt, het gestreepte pastelkleurige wollen mantelpakje dat zo dapper door Nuala wordt gedragen: dat is ons beschermende gevechtstenue.

Sommigen van jullie hebben ervoor gekozen om elke achterdocht te sussen door het vlees van onze Medeschepselen te eten, maar het is niet nodig om prestaties te leveren die jullie krachten te boven gaan, lieve Vrienden. Als jullie een hap nemen van een GeheimBurger en er daarna bijna in stikken, zal dat ongewenste aandacht trekken. Dus beperk je bij twijfel liever tot een Sojammie-ijsje. Dergelijk quasivoedsel kan zonder veel inspanningen worden doorgeslikt.

Laten we dankzeggen aan de Fernside-truffelcel, die de vluchtweg van de DroomStraat voor ons toegankelijk heeft gemaakt. Op het bordje op onze deur staat GROENE GENEN, een bedrijf dat plantensplices ontwerpt. Het andere bordje, GESLOTEN WEGENS VERBOUWING, is onze bescherming. Als iemand ernaar vraagt, zeg dan dat we problemen hebben met de aannemer. Dat is altijd een aannemelijke verklaring.

Vandaag is het Bestuivingsdag, waarop wij de bijdragen gedenken aan het behoud van de bossen door de heilige Suryamani Bhagat uit India, de heilige Stephen King van het Pureorabos in Nieuw-Zeeland en de heilige Odigha van Nigeria, om enkelen van de velen te noemen. Deze feestdag is gewijd aan de mysteriën van de voortplanting, vooral die van de wonderbaarlijke bomen, de Bedektzadigen, met speciale aandacht voor de steenvrucht en de appelvrucht.

Uit de Antieke tijd kennen wij de legendes van die Vruchten: de Gouden Appels van de Hesperiden, de al even gouden Twistappel. Sommigen beweren dat de Vrucht van de Boom van Kennis van Goed en Kwaad een vijg was, anderen geven de voorkeur aan een dadel, nog weer anderen aan een granaatappel. Het zou zinvol zijn geweest als dat voedsel werkelijk duivels geweest was, een stuk vlees, een biefstuk bijvoorbeeld. Waarom dan een Vrucht? Ongetwijfeld omdat onze Voorouders Vruchtivoren waren en ze alleen door een Vrucht in verleiding konden worden gebracht.

De Vrucht blijft een betekenisvol symbool voor ons omdat het de belichaming is van een gezonde oogst, van een rijke overvloed en een nieuw begin, want in elke vrucht ligt het zaad besloten, en de mogelijkheid van nieuw leven. De vrucht wordt rijp, valt en keert terug naar de aarde, maar het zaad schiet wortel, groeit en brengt nieuw leven voort. Zoals het Menselijk Woord van God zegt: ‘Aan hun vruchten zult gij hen kennen.’ Laten we bidden dat onze Vruchten de Vruchten van het Goed zullen zijn, niet de Vruchten van het Kwaad.

Maar nu een waarschuwing: wij eren de Bestuivende Insecten, vooral de Bijen, maar wij hebben vernomen dat de Corps een hybride bij hebben ontwikkeld, naast de virusresistente lijn die werd ontwikkeld na de recente bijensterfte. Dat is geen recombinant, vrienden! Nee, het is een grotere gruwel! De bijen worden gevangen wanneer ze nog een larve zijn en dan worden ze ingespoten met een micromechanisch middel. Daaromheen groeit weefsel en als de volwassen bij of ‘imago’ uitkomt, is ze een bionische bijspion die wordt bestuurd door iemand van het CorpSeCorps, die kan zenden en dus kan verraden.

De ethische vragen die dit oproept zijn verontrustend: moeten wij toegang hebben tot insecticiden? Is een dergelijke mechanische slaaf werkelijk lévend? En zo ja, is het dan een Schepsel Gods of iets geheel anders? Wij moeten nadenken over de diepere implicaties, lieve Vrienden, en bidden om goede raad.

Laten we zingen.

De perzik en de pruim

De Perzik en de Pruim die bloeit

Met wonderschone pracht,

De Vogels, Bijen, Vleermuizen,

Putten uit hun nectar kracht.

Daarna vindt de bestuiving plaats:

Van Noot en Vrucht en Zaad,

Een gouden deeltje, eind’loos klein,

Dat wortelschieten gaat.

Dan wordt de vrucht heel langzaam rijp,

En zwelt al aan de steel –

Voor ieder Schepsel, ook de Mens

Is ’t overvloedig veel.

En in elk Zaadje, Vrucht of Noot

schuilt al een zilv’ren Boom

die groeien zal in vruchtb’re grond,

en bloeien tot de kroon.

Als je een gouden Perzik eet

Bekijk dan goed de pit,

Zie hoe die glanst van Levensgloed –

Weet dat God ook daarin zit.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

49

REN

JAAR VIJFENTWINTIG

Adam Een zei altijd: Als je de golven niet kunt stoppen, ga dan zeilen. Of: Wat je niet kunt genezen, kun je wel verzorgen. Of: Zonder licht geen kans, zonder duister geen dans. Dat betekende dat zelfs slechte dingen iets goeds kunnen opleveren omdat ze een uitdaging zijn en omdat je niet altijd weet wat voor goede gevolgen ze kunnen hebben. Niet dat er bij de Hoveniers ooit werd gedanst.

Ik besloot dus een Meditatie te doen, juist omdat er niets te doen was in de PlakBak. Als niets het probleem is, werk dan met niets, zei Philo de Mist altijd. Zet dat geratel in je hoofd uit. Open je innerlijke ogen, je innerlijke oren. Zie wat je kunt zien. Hoor wat je kunt horen. Bij de Hoveniers zag ik dan altijd de staartjes van het meisje dat voor me zat en hoorde ik het gesnurk van Philo, want die viel altijd in slaap als hij de meditatie leidde.

Nu ging het al niet veel beter. Uit de Slangenkuil klonk het zware gedreun van de muziek, ik hoorde het gezoem van de minikoelkast, ik zag het licht dat vanaf de straat door de glazen bakstenen scheen en vage patronen wierp, maar niets van dat alles was spiritueel verheffend. Daarom hield ik op met mediteren en zette ik het nieuws aan.

Er was weer eens een kleine epidemie uitgebroken, zeiden ze, maar er was geen reden tot bezorgdheid. Virussen en bacteriën muteerden voortdurend, maar ik wist dat de Corporations ook steeds weer nieuwe virusremmers ontwikkelden; bovendien kon ik die ziekteverwekker in elk geval niet hebben omdat ik geïsoleerd was en werd beschermd door een dubbele virusbarrière. Ik zat op de veiligste plek die er bestond.

Ik schakelde weer over naar de Slangenkuil. Er was een knokpartij aan de gang. Waarschijnlijk kwam dat door de Painballers, de drie die het eerst binnen waren gekomen en de anderen.

Terwijl ik keek, grepen de bewakers van het CorpSeCorps in. Ze werkten een van de Painballers tegen de grond en gebruikten hun tasers tegen hem. De uitsmijters waren nu ook aan het vechten; eentje wankelde naar achteren en greep naar zijn oog, een ander werd tegen de bar gegooid. Het duurde meestal niet lang voordat ze de situatie weer in de hand hadden. Savona en Karmozijn probeerden nog gewoon door te gaan aan de trapezes, maar de paaldanseressen gingen haastig het podium af. Daarna renden ze er weer op: waarschijnlijk omdat de achteruitgang geblokkeerd was. O nee, dacht ik. Toen vloog er een fles tegen de camera en ging het beeld op zwart.

Ik schakelde over naar een andere camera, maar mijn handen beefden en ik vergat de code; tegen de tijd dat ik die weer wist en de camera weer had ingeschakeld, was het een stuk leger in de Slangenkuil. De lichten waren nog aan en de muziek speelde nog, maar in de kamer was het een puinhoop. De klanten waren kennelijk allemaal op de vlucht geslagen. Savona lag op de bar, dat zag ik aan haar flonkerende pak, ook al was de helft eraf gescheurd. Haar hoofd lag in een vreemde hoek en haar gezicht zat onder het bloed. Karmozijn hing aan de trapeze, een van de touwen zat om haar hals en tussen haar benen glinsterde het glas van een fles; iemand moest die tussen haar benen geduwd hebben. Haar plooien en ruches waren in flarden gescheurd. Ze zag eruit als een slaphangend boeket.

Waar was Mordis?

Er vloog een donkere, maaiende gedaante over het scherm, als een silhouetdans of een kinky ballet. Toen klonk het bam! van een deur die werd dichtgeslagen en iets wat op toeteren leek. Daarna sirenes, in de verte. Rennende voetstappen.

In de gang bij de deur van de Plakbak klonk geschreeuw en op het videoscherm verscheen het beeld van de camera die voor mijn deur hing; daar was Mordis, vlakbij, hij keek me met één oog aan. Het andere was dicht. Zijn gezicht zag er gemangeld uit.

‘Je naam,’ fluisterde hij.

Toen werd hij van achteren bij de keel gegrepen en naar achteren getrokken. Dat was een van de Painballers. Ik zag zijn hand, waarmee hij een kapotte fles vasthield, met rode en blauwe aderen. ‘Doe die deur open, klootzak,’ zei hij. ‘Een loopse teef. Die moet je delen.’

Mordis brulde. Ze wilden de code van de deur van hem weten. ‘De cijfers, de cijfers,’ riepen ze.

Ik zag Mordis nog heel even. Er klonk een gorgelend geluid, en toen was hij weg. In plaats daarvan verscheen het gezicht van een Painballer, vol littekens.

‘Als je opendoet, laten we je vriendje in leven,’ zei hij. ‘We zullen je niks doen.’ Maar hij loog, want Mordis was al dood.

Toen klonk er nog meer geschreeuw en daarna werd hij waarschijnlijk door de CorpSeMannen getaserd, want nu begon ook hij te brullen en verdween van het scherm, waarna een dof gebons klonk alsof er iemand tegen een zak schopte.

Ik ging weer naar de camera in de Slangenkuil: daar waren nog meer CorpSeMannen, een hele zwerm, in gevechtstenue. Ze duwden en trokken de Painballers de deur uit; een was dood en drie leefden nog. Dat werd opnieuw de Painball voor ze, waar ze nooit uit losgelaten hadden mogen worden.

Opeens drong tot me door wat er zou gebeuren. De Plakbak was een fort. Niemand kon daar binnenkomen zonder de code van de deur, en niemand behalve Mordis kende die code. Dat zei hij altijd. En hij had hem aan niemand verteld, waardoor hij mijn leven had gered.

Maar nu was ik binnen opgesloten en was er niemand meer die mij eruit kon laten. Alsjeblieft, dacht ik. Ik wil niet dood.

50

Ik zei tegen mezelf dat ik niet in paniek moest raken. SeksMart zou wel een schoonmaakploeg sturen, ze zouden in de gaten krijgen dat ik hier zat en dan haalden ze er natuurlijk iemand bij om die deur open te krijgen. Ze zouden me heus niet hier laten zitten tot ik was verhongerd en uitgedroogd als een mummie: als Schubben weer openging, hadden ze me nodig. Zonder Mordis zou het niet hetzelfde zijn, ik miste hem nu al, maar in ieder geval zou ik weer aan het werk kunnen. Ik was niet zomaar een wegwerpkracht, ik was een talent. Dat zei Mordis altijd.

Het was dus gewoon een kwestie van afwachten.

Ik nam een douche; ik voelde me vies, alsof die Painballers echt naar binnen waren gekomen, alsof ik onder het bloed van Mordis zat.

Toen ging ik weer mediteren, deze keer echt. Hul Mordis in het Licht, bad ik. Laat hem opgaan in het Al. Moge zijn Geest in vrede gaan. Ik stelde me voor dat hij uit zijn vernielde lichaam omhoogfladderde in de vorm van een klein, bruin vogeltje met kraaloogjes.

De volgende dag gebeurden er twee nare dingen. Het eerste hoorde ik toen ik het nieuws aanzette. De kleine epidemie waar ze het eerder over hadden gehad, gedroeg zich niet op de gebruikelijke manier: het was geen lokale uitbraak die in de hand gehouden en uitgeroeid kon worden. Het was een noodtoestand. Ze lieten een wereldkaart zien waarop de getroffen plekken in rood werden aangegeven – Brazilië, Taiwan, Saudi-Arabië, Bombay, Parijs, Berlijn – het was alsof de hele aarde voor je ogen met een spraygun bewerkt werd. Ze zeiden dat het een explosieve epidemie was die zich razendsnel verspreidde, of nee, hij verspreidde zich niet, maar brak tegelijkertijd uit in steden die heel ver uit elkaar lagen, en dat was geen normaal patroon. Normaal gesproken zou het Corps leugens en dekmantels hebben bedacht en zouden we het echte verhaal alleen via geruchten te horen krijgen, dus uit het feit dat dit zomaar op het nieuws was, bleek wel dat het Corps niet meer in staat was om het geheim te houden.

De presentatoren probeerden kalm te blijven. De deskundigen wisten niet wat dit voor supervirus was, maar het was in elk geval een pandemie en er gingen in snel tempo erg veel mensen dood – ze smolten gewoon weg. Toen ze zeiden: ‘Er is geen enkele reden tot ongerustheid’, op zo’n griezelig kalme toon en met zo’n opgeplakte glimlach, wist ik meteen dat het echt ernstig was.

Het tweede nare was dat er een paar mannen in biopakken de Slangenkuil binnenkwamen en alle dode mensen in lijkenzakken stopten en meenamen. Maar op de eerste verdieping keken ze niet, hoe hard ik ook schreeuwde. Ik denk dat ze me niet konden horen omdat de muren van de Plakbak zo dik zijn en er in de Slangenkuil nog steeds muziek aan stond. Achteraf was het maar goed ook dat ze me niet vonden, want als ik toen de Plakbak uitgegaan was, had ik hetzelfde gekregen als iedereen. Dus zo erg was het niet, al leek het op dat moment wel zo.

De volgende dag was het nieuws nog erger. De ziekte verspreidde zich, er waren rellen, plunderingen en moordpartijen, en het CorpSeCorps was min of meer verdwenen, waarschijnlijk waren ze zelf ook stervende.

Een paar dagen later was er helemaal geen nieuws meer.

Nu was ik echt bang. Maar ik hield mezelf voor dat ik weliswaar niet naar buiten kon, maar dat er ook niemand naar binnen kon komen, en dat mij niets kon gebeuren zolang de zonnecollector het niet begaf. Het stromend water, de koelkast, de diepvries, de luchtfilters: die werkten allemaal op zonne-energie. Die luchtfilters waren prettig, want het zou buiten mijn kamer vast ontzettend gaan stinken. Ik moest maar proberen om bij de dag te leven en af te wachten wat er zou gaan gebeuren.

Ik wist dat ik praktisch moest zijn, omdat ik anders de moed zou verliezen en in een staat van Braakligging zou raken waar ik misschien nooit meer uit zou komen. Dus ik keek in de koelkast en telde de inhoud: alle Kickrepen en energiedrankjes en snacks, de ingevroren Kipknollen en de imitatievis. Als ik maar een derde at van elke maaltijd in plaats van de helft, en de rest bewaarde in plaats van alles door de afvalkoker te gooien, had ik genoeg voor zeker zes weken.

Ik had geprobeerd om Amanda te bellen, maar die nam niet op. Ik kon weinig meer doen dan een berichtje voor haar achterlaten: GA NR SCHBBN. Ik hoopte dat ze die berichtjes zou ontvangen en dat ze zich zou realiseren dat er iets aan de hand was; dan zou ze naar Schubben gaan en uitzoeken hoe ze de deur moest open krijgen. Ik had de hele tijd mijn mobiel aan laten staan voor het geval ze belde, maar als ik nu probeerde te bellen of een sms te versturen kreeg ik geen verbinding. Ik kreeg één keer een kort berichtje – MET MIJ ALLES OK – maar de kanalen zaten waarschijnlijk propvol berichten van mensen die wanhopig probeerden hun familieleden te bereiken, want daarna hoorde ik niets meer.

Daarna werd er denk ik minder gebeld omdat er zo veel mensen stierven, en toen kon ik er wel doorheen komen. Geen beeld, ik hoorde alleen haar stem. ‘Waar ben je?’ vroeg ik, en zij antwoordde: ‘Ik heb een zonneauto gejat. In Ohio.’

‘Ga niet naar een stad,’ zei ik. ‘Zorg dat niemand je aanraakt.’ Ik wilde haar nog vertellen wat ik op het nieuws had gehoord, maar de verbinding werd zwakker. Daarna had ik helemaal geen ontvangst meer. De zendmasten hadden het zeker begeven.

Je creëert je eigen werkelijkheid, stond er altijd in de horoscopen, en dat zeiden de Hoveniers ook. En dus creëerde ik een werkelijke Amanda. Ik zag haar voor me in haar woestijnoutfit. Ze bleef staan om een slokje water te nemen. Ze groef een wortel op om op te eten. Ze liep weer verder. Ze kwam elk uur dichter bij mij. Zij zou die ziekte niet krijgen, niemand zou haar doden, daar was ze te sterk en te slim voor. Ze lachte. Ze was aan het zingen. Maar ik wist dat ik dat allemaal zelf verzon.

51

Ik had Amanda heel lang niet meer gezien, al niet meer sinds ik bij Schubben ging werken. Daarvoor had ik een tijd niet eens geweten waar ze was. Ik had het contact met haar verloren toen Lucerne in de HelthWyzer Compound mijn paarse mobiel had weggegooid. Ik dacht toen dat ik Amanda nooit meer zou terugzien, dat ze voor altijd uit mijn leven was verdwenen.

Dat dacht ik nog steeds toen ik in de hogesnelheidstrein op weg was naar de Martha Graham Academy. Ik voelde me eenzaam en ik had erg met mezelf te doen. Ik was niet alleen Amanda kwijt, maar alles in mijn leven wat ik belangrijk vond. De Adammen en Eva’s, of sommigen tenminste, zoals Toby en Zeb. Amanda. Maar vooral Jimmy. Ik was over het ergste verdriet heen dat hij me had aangedaan, maar er bleef een doffe pijn over. Hij was achter mij aan gegaan, hij was zo lief voor me geweest, en daarna had hij me buitengesloten alsof ik niet bestond. Dat was een kil en akelig gevoel. Ik voelde me zo depressief dat ik zelfs het idee had opgegeven dat Jimmy en ik ooit weer samen zouden komen op Martha Graham: dat leek nu een vergezochte dagdroom.

Toen ik eenmaal in die trein zat, was het al lang geleden dat ik verliefd was geweest op Jimmy. Nee: het was lang geleden dat Jimmy verliefd was geweest op mij: als ik eerlijk was, en niet alleen maar boos en verdrietig, dan moest ik toegeven dat ik nog steeds verliefd op hem was. Ik was met andere jongens naar bed geweest, maar dat was alleen plichtmatig. Ik ging voor een deel naar Martha Graham om te ontsnappen aan Lucerne, en bovendien moest ik toch iets gaan doen, dus kon ik net zo goed een opleiding gaan volgen. Zo werd erover gepraat, alsof een opleiding iets was wat je even kon doen, zoals een nieuwe jurk gaan kopen. Maar verder kon het me niet schelen wat er met me gebeurde, ik voelde me alleen maar somber.

Dat was helemaal niet de manier waarop de Hoveniers dachten. De Hoveniers zeiden dat de enige echte opleiding de ontwikkeling van de Geest was. Maar ik was vergeten wat dat betekende.

Martha Graham was een artistieke school die was genoemd naar een beroemde danseres van vroeger, dus er was veel aandacht voor de danslessen. Omdat ik toch iets moest doen, schreef ik me in voor danscalisthenics en dramatische expressie, daar had je geen vooropleiding of wiskunde voor nodig. Ik dacht dat ik er wel een baan mee kon krijgen, bijvoorbeeld als leidster van de fitnessprogramma’s die ze in de betere Corporations hadden. Bewegen op muziek, yoga voor het middenmanagement, zoiets.

De Martha Graham-campus deed me denken aan het Buenavista Appartementencomplex: het was er ooit chic geweest, maar het stond op instorten, de schimmel stond op de muren en de plafonds lekten. Ik kon het eten in de kantine niet door mijn keel krijgen omdat ik wist wat erin zat: ik had nog steeds veel moeite met dierlijke eiwitten, vooral als er organen en neuzen in konden zitten. Maar ik voelde me daar beter op mijn gemak dan in de HelthWyzer Compound, want op Martha Graham was het in elk geval niet zo glimmend en nep en het rook er ook niet naar chemische schoonmaakmiddelen. Of naar wat voor schoonmaakmiddelen dan ook.

Elke eerstejaars die op Martha Graham kwam moest een tweepersoonswooneenheid met badkamer delen. Mijn kamergenoot heette Buddy de Derde, maar hij was er bijna nooit. Hij zat bij football, maar het team van Martha Graham werd altijd verslagen en als gevolg daarvan was Buddy de Derde nogal vaak dronken of stoned. Ik deed de deur aan mijn kant van de gedeelde badkamer altijd op slot, want de jongens van het footballteam waren beruchte date rapers en ik was bang dat Buddy het verkrachten niet zou beperken tot een date. Desondanks kon ik hem ’s ochtends door die dichte deur heen horen kotsen.

Op de campus was een Happicuppa, waar ik ’s ochtends vaak ging ontbijten omdat ze veganistische muffins hadden en ik dan bovendien niet naar de kotsgeluiden van Buddy hoefde te luisteren en daar naar het toilet kon gaan, waar het minder stonk dan bij mij. Op een dag, toen ik naar de Happicuppa liep, zag ik Bernice. Ik herkende haar meteen. Ik schrok enorm toen ik haar zag. Het schuldgevoel van vroeger dat ik min of meer vergeten was, kwam weer helemaal terug.

Ze droeg een groen T-shirt met een grote G erop en ze hield een protestbord vast waar op stond: EEN HAPPICUPPA IS EEN NEPPICUPPA. Er waren nog twee mensen met een protestbord, maar daar stond een andere tekst op: DUIVELSDRANK, DRINK GEEN DOOD. Ik kon aan hun kleren en gezicht zien dat het fanatieke milieuextremisten waren. Er waren dat jaar veel Happicuppa-rellen geweest, dat had ik op tv gezien.

Bernice was er niet mooier op geworden. Ze was wel gedrongener en ze keek veel norser. Ze zag mij niet, dus ik kon haar voorbijlopen en de Happicuppa binnengaan alsof ik haar niet had gezien, of me omdraaien en wegglippen. Maar toen ik haar zag, raakte ik meteen weer in een Hoveniersstemming; ik herinnerde me weer al die preken: dat je je verantwoordelijkheid moest nemen, dat je de gevolgen van je daden moest accepteren, dat je nooit zonder noodzaak mocht doden. Maar in zekere zin had ik Burt gedood. Dat gevoel had ik in elk geval wel.

En dus probeerde ik er niet onderuit te komen. Ik liep naar haar toe en zei: ‘Bernice! Ik ben het, Ren!’

Ze schrok alsof ik haar een klap in het gezicht had gegeven. ‘Ja, dat zie ik,’ zei ze op een verbitterde toon.

‘Heb je zin in koffie?’ vroeg ik. Ik moet wel erg zenuwachtig geweest zijn om dat te vragen, want waarom zou Bernice koffie gaan drinken in een zaak waar ze tegen stond te demonstreren?

Ze dacht waarschijnlijk dat ik haar voor de gek hield, want ze zei: ‘Donder op.’

‘Sorry,’ zei ik. ‘Zo bedoelde ik het niet. Een flesje water dan? Zullen we daar even gaan zitten, bij het beeld?’ Het was een standbeeld van Martha Graham in de rol van Judith die het hoofd van haar vijand Holofernes droeg; de studenten hadden de hals van het hoofd rood geverfd en staalwol in Martha’s oksels gestopt. Onder het hoofd van Holofernes was een plat vlak waar je op kon zitten.

Ze keek me met een chagrijnige frons aan. ‘Doe niet zo achterlijk,’ zei ze. ‘Water uit flesjes is slecht. Jij weet ook niks.’

Ik had haar voor kreng kunnen uitmaken en weg kunnen lopen. Maar dit was mijn kans om iets goed te maken, al was het maar met mezelf. ‘Bernice,’ begon ik. ‘Ik wil je mijn excuses aanbieden. Dus zeg maar wat je wel wilt drinken, dan haal ik het en dan kunnen we ergens naartoe om het op te drinken.’

Ze was nog steeds chagrijnig – niemand kon zo rancuneus zijn als Bernice – maar toen ik zei dat we het met Licht moesten omhullen, sprak ik daarmee waarschijnlijk haar betere Hoveniers-ik aan, want ze zei dat ze wel een biologische mix wilde uit het winkeltje op de campus, die werd verkocht in recyclebaar karton dat werd gemaakt van kudzubladeren; ze moest nog wel even door met demonstreren, maar tegen de tijd dat ik terug was kon ze wel even pauzeren. We gingen onder het hoofd van Holofernes zitten met de twee doosjes vloeibare compost die ik had gekocht; door de smaak was ik weer helemaal terug in mijn begintijd bij de Hoveniers – ik had me toen heel ongelukkig gevoeld, en Bernice was erg voor me opgekomen. ‘Dus je bent niet naar de westkust gegaan?’ vroeg ik. ‘Na al dat…’

‘Jawel,’ zei ze. ‘Maar nu ben ik weer terug.’ Ze vertelde dat Veena van haar geloof was gevallen en zich had aangesloten bij een totaal andere religie, de Gekende Vruchten, die beweerden dat rijkdom een teken van Gods Genade was, immers: Aan hun vruchten zult gij hen kennen, en vruchten waren bankrekeningen. Veena was een franchisewinkel in vitaminesupplementen van HelthWyzer begonnen die erg goed liep en die ze al snel had uitgebreid met vijf filialen. Volgens Bernice was de westkust perfect voor zoiets, want hoewel ze er aan yoga deden en ze dat als iets spiritueels beschouwden, waren het daar gewoon een stelletje verknipte viskauwende materialistische lichaamsaanbidders, met facelifts en borstimplantaten en gen-geknutsel en compleet bizarre normen en waarden.

Veena wilde dat Bernice bedrijfskunde ging studeren, maar Bernice was in haar overtuigingen een Hovenier gebleven, dus daar hadden ze ruzie over gekregen; Martha Graham was een compromis omdat je daar een studie winstgevendheid van holistische geneeswijzen kon volgen. En dat studeerde Bernice nu.

Ik zag niet voor me dat Bernice ook maar iets zou genezen, want ik kon me niet voorstellen dat ze dat zou willen. Zout in de wonden wrijven, dat was meer haar stijl. Maar ik zei dat het erg interessant was.

Ik vertelde haar wat ik studeerde, maar ik kon zien dat het haar niet interesseerde. Daarom vertelde ik haar over mijn kamergenoot, Buddy de Derde, waarop zij zei dat de hele Martha Graham Academy barstte van zulke mensen: Exfernalen die hun tijd op aarde verprutsten zonder één serieuze gedachte, het enige wat ze deden was zuipen en neuken. Zij had eerst ook zo’n kamergenoot gehad, en dat was ook nog een dierenmoordenaar want hij had leren sandalen. Ook al was het nepleer. Maar het zag er wel uit als echt leer, dus die had ze verbrand. En godzijdank hoefde ze daarna niet meer een badkamer met hem te delen, want ze kon hem elke nacht seksdingen horen doen met meisjes, als een of andere gedegenereerde-bonobo-konijnsplice.

‘Jimmy,’ zei ze. ‘Wat een vleesbek.’

Toen ik de naam Jimmy hoorde, dacht ik dat dat toch niet dezelfde Jimmy kon zijn, maar meteen daarna dacht ik dat dat juist heel goed zou kunnen. Terwijl dat door mijn hoofd ging, vroeg Bernice of ik zin had om in de kamer naast die van haar in te trekken, want die stond leeg sinds Jimmy was vertrokken.

Ik wilde het wel goedmaken met haar, maar ook weer niet zo goed. Dus ik begon over wat ik van plan was te zeggen. ‘Ik vind het heel rot van Burt,’ zei ik. ‘Je vader. Dat hij op die manier is doodgegaan. Ik voel me echt verantwoordelijk.’

Ze keek me aan alsof ik gek was. ‘Waar heb je het over?’

‘Die keer dat ik jou vertelde dat hij het met Nuala deed, en jij het tegen Veena vertelde, en zij over de rooie ging en het CorpSeCorps waarschuwde. Nou, volgens mij was dat helemaal niet waar. Amanda en ik… hebben het min of meer verzonnen, we waren in een gemene bui. Ik heb er een ontzettend rotgevoel over en het spijt me heel erg. Volgens mij heeft hij nooit iets ergers gedaan dan aan meisjesoksels zitten.’

‘Nuala was in elk geval nog een volwassene,’ zei Bernice. ‘Maar hij hield het niet bij oksels, hoor. Bij de meisjes. Hij was een viezerik, mijn moeder had gelijk. Hij zei altijd tegen mij dat ik zijn lievelingetje was, maar zelfs dat was niet waar. Dus toen heb ik het tegen Veena gezegd. Daarom heeft ze hem verraden. Dus je hoeft jouw rol niet zo te overdrijven.’ Ze keek me weer met haar oude, boze blik aan, maar nu waren haar ogen rood en nat. ‘Je hebt gewoon mazzel gehad dat hij het nooit met jou heeft geprobeerd.’

‘O, wat vreselijk, Bernice,’ zei ik.

‘Ik wil het er niet meer over hebben. Ik besteed mijn tijd liever aan nuttige dingen.’ Ze vroeg of ik met haar mee wilde om demonstratieborden tegen Happicuppa te sjabloneren. Ik antwoordde dat ik al een les had gemist die dag, maar dat ik een andere keer misschien wel kon. Ze keek me met half toegeknepen ogen aan, alsof ze vermoedde dat ik eronderuit probeerde te komen. Toen vroeg ik hoe haar oude kamergenoot Jimmy eruitzag, maar ze zei dat dat mijn zaken niet waren.

Ze was weer net zo bazig als vroeger en ik wist dat als ik nog langer met haar om zou gaan, ik me weer negen jaar oud zou voelen en dat zij me weer net zo in haar macht zou krijgen als toen, maar dan nog erger, want hoe erg iets ook was in mijn leven, in het hare was er altijd wel iets ergers en daarmee hield ze me in de houdgreep. Ik zei dat ik moest opschieten. ‘Ja, zal wel,’ zei ze, en ze voegde eraan toe dat ik helemaal niets was veranderd, en dat ik nog net zo’n simpele nitwit was als vroeger.

Jaren later, toen ik al bij Schubben en Spleten werkte, zag ik op het scherm dat Bernice was neergesprayd bij de bestorming van een onderduikadres van de Hoveniers. Dat was nadat de Hoveniers verboden waren. Al maakte het Bernice natuurlijk helemaal niets uit dat ze verboden waren: zij was iemand die niet bang was om haar overtuigingen uit te dragen. Daar bewonderde ik haar om, om haar overtuigingen en ook om haar moed, want ik had altijd het gevoel gehad dat ik geen van beide bezat.

Er was een close-up van haar dode gezicht, dat er zachter en vrediger uitzag dan ik het ooit had gezien toen ze nog leefde. Misschien was dat wel de echte Bernice, dacht ik: aardig en onschuldig. Misschien was dat hoe ze vanbinnen was, en waren al dat geruzie van ons en al haar harde en onplezierige kantjes een manier om zich uit de harde buitenkant te bevrijden die ze als het schild van een kever had gekweekt. Maar hoe ze ook om zich heen sloeg en tierde, ze was daar altijd in vast blijven zitten. Door dat idee kreeg ik zo met haar te doen dat ik moest huilen.

52

Voor dat gesprek met Bernice, toen ze over haar vroegere kamergenoot vertelde, had ik half en half verwacht dat ik Jimmy wel een keer zou tegenkomen, in een lokaal, of bij de Happicuppa, of gewoon ergens op straat. Maar nu had ik het gevoel dat hij heel dichtbij moest zijn. Hij kon elk moment de hoek om komen, hij stond aan de andere kant van een ruit of als ik op een ochtend wakker werd zou hij naast me liggen, mijn hand vastpakken en me aankijken zoals hij deed toen we net bij elkaar waren. Het was alsof hij me achtervolgde.

Misschien was het bij Jimmy wel een soort inprenting, dacht ik. Net als een eendenkuiken dat uit het ei kruipt en dan als eerste een wezel ziet; daar loopt het dan de rest van zijn leven achteraan. De rest van zijn hoogstwaarschijnlijk zeer korte leven. Waarom moest Jimmy de eerste zijn op wie ik verliefd werd? Waarom was het niet iemand met een beter karakter? Of in elk geval iemand die minder wispelturig was. Een serieuzer iemand, die niet steeds de clown speelde.

Het ergste was dat ik geen belangstelling meer voor iemand anders kon voelen. Er zat een gat in mijn hart dat alleen Jimmy kon opvullen. Ik weet dat dat een country-and-westerncliché is, ik had inmiddels genoeg van dat soort muziek gehoord op mijn Zien/H/Oortje, maar ik kan het niet anders uitleggen. En het was ook niet dat ik de fouten van Jimmy niet zag, want die zag ik wel.

Uiteindelijk kwam ik Jimmy natuurlijk toch tegen. De campus was niet zo groot, dus het zou vroeg of laat een keer moeten gebeuren. Ik zag hem in de verte en hij zag mij, maar hij kwam niet op me afgesneld. Hij bleef op afstand. Hij wuifde niet eens, hij keek alsof hij me niet had gezien. Dus als ik nog steeds wachtte op een antwoord op de vraag die ik me zo vaak stelde – Houdt Jimmy nog van mij? – dan had ik dat nu.

Toen ontmoette ik een meisje bij danscalisthenics, ene Shayluba, die een tijdje iets met Jimmy had gehad. Ze zei dat het in het begin geweldig was, maar dat hij er na een tijdje over begon dat hij niet goed voor haar was, hij kon zich niet binden vanwege een vriendinnetje dat hij op de middelbare school had gehad. Ze waren toen te jong, het was verkeerd afgelopen, en hij was sindsdien een emotioneel wrak, maar misschien had hij wel een destructieve aard, want hij verprutste het met alle meisjes met wie hij sindsdien omging.

‘Heette zij soms Wakulla Price?’ vroeg ik.

‘Nee,’ zei Shayluba. ‘Jij was het. Hij had het over jou.’

Wat een oplichter en een kloterige leugenaar ben jij, Jimmy, dacht ik. Maar stel dat het waar was? Stel dat ik Jimmy’s leven net zo verprutst heb als hij het mijne?

Ik probeerde hem te vergeten. Maar dat lukte me niet. Mezelf pijnigen over Jimmy was een slechte gewoonte van me geworden, zoiets als nagelbijten. Zo nu en dan zag ik hem op een afstand voorbijkomen en dat was net zoiets als af en toe een sigaret roken terwijl je probeert te stoppen: dan begint alles weer van voren af aan. Niet dat ik ooit gerookt had, trouwens.

Ik zat al bijna twee jaar op Martha Graham toen ik vreselijk nieuws kreeg. Lucerne belde me op en zei dat mijn biologische vader, Frank, was ontvoerd door een concurrerende Corporation ergens in Oost-Europa. De Corporations daar probeerden altijd onze Corporation binnen te dringen; hun undercoverknokploegen waren nog veel moorddadiger dan de onze, en ze waren in het voordeel doordat ze beter waren in talen en konden doen alsof ze immigranten waren. Wij konden dat niet, want wie wilde daar nou naartoe emigreren?

Ze hadden Frank midden in de Compound te pakken genomen, in het toilet van zijn laboratorium, vertelde Lucerne – en ze hadden hem in een bestelbusje van ZizzyFruit meegenomen; daarna hadden ze hem in een oorlogsschip de Atlantische Oceaan overgevaren met zijn gezicht in het verband, vermomd als patiënt die herstelde van een facelift. Nog erger was dat ze een dvd hadden gestuurd waarop hij gedrogeerd leek en opbiechtte dat HelthWyzer een langzaam werkende, maar ongeneeslijke genetisch gemanipuleerde ziektekiem in zijn supplementen stopte zodat het veel geld kon verdienen aan de behandeling daarvan. Het was ordinaire chantage, zei Lucerne: ze wilden Frank ruilen voor een paar formules die ze wilden hebben, vooral die van de langzame ziektes, en dan zouden ze die dvd niet openbaar maken. Als hun eisen niet werden ingewilligd, zou het hoofd van Frank afscheid moeten nemen van zijn lichaam, hadden ze gezegd.

HelthWyzer had een kosten-batenanalyse gedaan, vertelde Lucerne, en had besloten dat de ziektekiemen en de formules meer waard waren dan Frank. Wat de slechte publiciteit betrof: die konden ze wel in de kiem smoren, want de mediacorporations bepaalden wat nieuws was en wat niet. En internet was zo’n vergaarbak van verzonnen en ware feitjes dat niemand daar nog iets van geloofde. Of mensen geloofden alles, wat op hetzelfde neerkwam. HelthWyzer ging dus niet betalen. Ze zeiden tegen Lucerne dat ze het erg naar voor haar vonden, maar dat het nu eenmaal niet hun beleid was om toe te geven aan chantage, omdat dat nog meer ontvoeringen zou uitlokken.

Zodoende was Lucerne haar positie als topechtgenote bij HelthWyzer kwijtgeraakt, plus het huis dat daarbij hoorde, en door die omstandigheden had ze besloten om te verhuizen naar de CryoGenius Compound en daar de huishouding te gaan doen van een erg leuke man die ze had ontmoet via de golfclub en die Todd heette. Ze hoopte dat ik niet helemaal van de kaart zou zijn door het verdriet om Frank, zoals ik me volgens haar altijd door allerlei emoties van de kaart liet brengen.

CryoGenius. Wat een stelletje oplichters waren dat. Je moest betalen om na je dood je hoofd te laten invriezen voor het geval iemand in de toekomst een manier ontdekte om weer een lichaam aan je hoofd te laten groeien, maar de kinderen bij HelthWyzer zeiden voor de grap dat ze daar alleen de buitenkant invroren omdat ze de neuronen er al uit hadden geschept en in varkens hadden getransplanteerd. Ze maakten allerlei van zulke gruwelijke grapjes op HelthWyzer High, ook al wist je nooit zeker of het grapjes waren of niet.

Waar het op neerkwam, zei Lucerne, was dat ze nogal krap zaten. Todd was geen senior vicepresident, hij was een gewone accountmanager en hij had zelf drie jonge kinderen die hij moest onderhouden en die hij belangrijker vond dan mij, dus ze kon hem moeilijk vragen of hij ook nog voor mij wilde betalen. Ik moest stoppen met freewheelen op school, ik moest van Martha Graham af en mezelf gaan bedruipen.

Met één schop lag ik uit het nest. Niet dat ik ooit in een echt nest had gezeten: bij Lucerne had ik altijd meer op het randje gebalanceerd.

Wat een ironie, dacht ik. Daar hadden we het bij dansdrama pas over gehad. Lucerne had eerst een kolossale leugen verteld over haar zogenaamde ontvoering en nu was Frank, mijn biologische vader, echt ontvoerd en waarschijnlijk ook al vermoord. Het was duidelijk dat Lucerne daar niet veel last van had. En zelf wist ik niet goed wat ik moest voelen.

Voorafgaand aan de examens in de lente zetten de Corporations altijd een paar sollicitatiehokjes in de grote hal. Niet de echte Corporations, de wetenschappelijke, want die namen niet de moeite om te rekruteren op Martha Graham, die wilden alleen bètamensen – maar de minder serieuze. Ik kwam niet voor die sollicitatiegesprekken in aanmerking omdat ik dat jaar niet afstudeerde, maar ik besloot om toch een kansje te wagen. Ik zou geen baan kunnen krijgen die ze daar aanboden, maar misschien konden ze me aannemen als vloerenschrobber. Ik had bij de Hoveniers ook aardig wat vloeren geschrobd, maar dat kon ik natuurlijk niet vertellen, want dan zouden ze me bestempelen als een fanatieke milieugek.

Mijn leraar danscalisthenics zei dat ik eens bij Schubben en Spleten moest gaan praten. Ik kon goed genoeg dansen en Schubben hoorde nu bij SeksMart, dat was een erkende Corporatie met een zorgverzekering en een aanvullende tandartsverzekering, dus je was daar niet zomaar een of andere prostituee. Er gingen veel meisjes naartoe, sommige ontmoetten er een leuke man en kregen daarna een heel goed leven. Ik wilde het dus wel eens proberen. Zonder diploma kon ik waarschijnlijk toch niets beters krijgen. Zelfs een diploma van Martha Graham was een stuk beter dan niets. En ik wilde niet eindigen achter de balie van GeheimBurgers.

Die dag wist ik afspraken te maken voor vijf interviews. Ik had vlinders in mijn buik, maar ik zette me schrap, glimlachte en kletste me erin, ook al stond ik niet eens op de lijst van afgestudeerden. Ik had zelfs zes afspraken kunnen maken: bij CryoGenius zochten ze een troostmeisje om de nabestaanden op te vrolijken die het hoofd van hun geliefden en soms ook de kop van hun huisdieren lieten invriezen, maar ik kon daar niet gaan werken vanwege Lucerne. Ik wilde haar nooit meer zien, niet alleen om wat ze me had aangedaan, maar ook vanwege de manier waarop ze het had gedaan. Alsof ze de werkster ontsloeg.

Ik praatte met de personeelsmanagers van Happicuppa, Kipknollen en ZizzyFruit, met iemand van Schubben en Spleten, en tot slot van AnooYoo. De eerste drie wilden mij niet hebben, maar ik kreeg wel een aanbod van Schubben en Spleten. Elke Corporation had een team dat de gesprekken voerde en Mordis zat in het team van Schubben; er waren ook een paar hogere managers van SeksMart, maar hij was de man van de werkvloer, dus in feite had hij het voor het zeggen. Ik deed een nummer van danscalisthenics, en Mordis zei dat ik precies was wat hij zocht, dat ik echt talent had; hij zei dat hij zou zorgen dat ik geen spijt kreeg als ik bij Schubben kwam werken. ‘Je kunt worden wie je maar wilt,’ zei hij. ‘Je hoeft het alleen maar te spelen!’ Dus zette ik bijna mijn handtekening.

Maar naast Schubben zat het AnooYoo-hokje, en in dat team zat een vrouw die me erg deed denken aan Toby van de Hoveniers, hoewel ze donkerder was, een andere kleur haar en ogen had, en een hesere stem. Ze nam me even apart en vroeg of ik in moeilijkheden zat; voordat ik het wist vertelde ik haar dat ik vanwege familieomstandigheden met mijn studie moest stoppen. Ik zei dat ik elk baantje wel wilde aannemen en dat ik graag iets wilde leren. Toen ze me vroeg wat dat dan voor familieomstandigheden waren, flapte ik eruit dat mijn vader was ontvoerd en mijn moeder geen geld meer had. Ik hoorde dat mijn stem begon te trillen, het was niet allemaal gespeeld.

Ze vroeg me hoe mijn moeder heette. Toen ik het vertelde, knikte ze; ze wilde me wel als leerling aannemen voor de AnooYoo Spa, ik mocht daar ook wonen en ze zouden me een opleiding geven. Ik zou alleen werken met vrouwen, niet met mannen die dronken en agressief waren, zoals bij Schubben. Er was geen aanvullende tandartsverzekering, maar ik hoefde geen biobodysuit aan en ik hoefde me niet te laten aanraken door vreemde mannen. Ik zou werken in een sfeer van genezing waarin ik mensen kon helpen.

Die vrouw leek echt erg op Toby en vreemd genoeg stond er Tobiatha op haar naambordje. Dat beschouwde ik als een voorteken: ik zou daar echt veilig zijn, ik was er welkom, ze wilden me daar graag. Dus zei ik ja.

Mordis gaf me toch zijn kaartje en zei dat ik altijd bij Schubben terechtkon als ik van gedachten veranderde, wanneer ik maar wilde, zonder dat me iets zou worden gevraagd.

53

De AnooYoo Spa stond midden in Heritage Park. Ik had er al veel over gehoord omdat Adam Een er zo tegen was; hij zei dat er veel schepselen en bomen waren gedood voor dat paviljoen der ijdelheid. Soms hield hij er op Bestuivingsdag een hele preek over. Desondanks voelde ik me er gelukkig. Ze hadden rozen die gloeiden in het donker, overdag waren er grote roze vlinders en ’s avonds prachtige kudzunachtvlinders, er was een zwembad, al mocht het personeel daar niet in, fonteinen en een biologische groentetuin. De lucht was er beter dan midden in de stad, dus je hoefde niet zo vaak een neuskapje voor. Het was net een vertroostende droom. Ze zetten me aan het werk in de waskamer, waar ik lakens en handdoeken moest opvouwen, wat ik prettig vond omdat het er zo vredig was: alles was roze.

Op mijn derde dag, toen ik met een stapel schone handdoeken naar een van de kamers liep, kwam Tobiatha naar me toe en zei dat ze me graag even wilde spreken. Ik dacht dat ik misschien iets verkeerd had gedaan. We liepen het gazon op, waar ze tegen me zei dat ik op gedempte toon moest praten. Toen zei ze dat ze had gemerkt dat ik haar voor een deel had herkend, en dat zij mij zeker had herkend. Ze had me aangenomen omdat ik een Hovenier geweest was, en ze zei dat we de plicht hadden voor elkaar te zorgen nu we verboden waren en de Hof was vernietigd. Ze had gezien dat ik in de problemen zat en dat ik geen geld had. Wat was er aan de hand?

Ik begon te huilen, want ik wist dat helemaal niet, van de Hof. Het was een schok voor me: ik moet in mijn achterhoofd het idee hebben gehad dat ik daar altijd nog naartoe kon gaan als het echt verkeerd ging. Ze ging met me bij een van de fonteinen zitten – als er richtmicrofoons werden gebruikt, zou het ruisende water ons gesprek overstemmen, zei ze – en ik vertelde haar over HelthWyzer; ik zei dat ik via Amanda contact had gehad met de Hoveniers voordat ik mijn truffelcel moest verlaten, maar dat ik sindsdien niets meer over de Hoveniers had gehoord. Ik vertelde niet dat ik verliefd was op Jimmy en dat hij mijn hart had gebroken, maar wel over Martha Graham en over Lucerne die op zo’n plotselinge manier mijn toelage had stopgezet nadat mijn vader was ontvoerd.

Daarna vertelde ik dat ik me zo stuurloos voelde in mijn leven, zo verdoofd vanbinnen, zo verweesd. Ze zei dat dat vast erg naar voor me was; ze vertelde dat ze ook een moeilijke periode had doorgemaakt toen ze zo oud was als ik; er was haar iets soortgelijks overkomen, iets met haar vader.

Deze nieuwe versie van Toby was heel wat minder hard dan toen ze nog Eva Zes was. Ze was milder. Of misschien kwam het doordat ik ouder was.

Ze keek om zich heen en ging nog zachter praten. Ze vertelde dat ze de Dakhof van Eden overhaast had moeten verlaten en een paar dingen aan zichzelf had moeten laten veranderen omdat ze daar in gevaar had verkeerd, en dat ik er dus goed om moest denken dat ik aan niemand vertelde wie zij was. Ze had een risico genomen met mij en ze hoopte dat ze mij kon vertrouwen; ik zei dat ze dat zeker kon. Toen waarschuwde ze me, ze zei dat Lucerne soms in de Spa kwam, en dat ik daarop bedacht moest zijn en haar moest ontwijken.

Tot slot zei ze dat als er iets gebeurde, een crisissituatie, en zij niet in de buurt was, ik moest weten dat ze een Hoveniersachtige Ararat van gedroogde etenswaren had aangelegd in de voorraadkamer van de AnooYoo Spa; ze vertelde me de toegangscode van de deur zodat ik die in geval van nood kon openen. Al hoopte ze dat dat nooit noodzakelijk zou zijn.

Ik bedankte haar en vroeg toen of ze wist waar Amanda was. Ik zei dat ik haar graag nog eens terug wilde zien. Ze was eigenlijk de enige echte vriendin die ik had. Toby antwoordde dat ze daar misschien wel achter kon komen.

Daarna praatten we niet vaak meer – Toby zei dat dat verdacht zou zijn, ook al wist ze niet wie daarop zou letten, maar we wisselden soms een paar woorden of knikten naar elkaar. Ik had het gevoel dat ze over me waakte, dat ze me beschermde met een soort buitenaards krachtenveld. Maar dat verzon ik natuurlijk maar.

Op een dag, toen ik daar bijna een jaar was, zei Toby dat ze Amanda had gevonden via gemeenschappelijke kennissen op internet. Wat ze me vertelde, verraste me, maar toen ik erover nadacht, vond ik het ook weer niet zó verrassend. Amanda was biokunstenaar geworden: ze maakte kunst met Schepselen of delen van Schepselen in de openlucht op een reusachtige schaal. Ze woonde in de buurt van de westelijke ingang van Heritage Park, en als ik haar wilde zien kon Toby wel een pasje voor me regelen en me er in zo’n roze minibusje van AnooYoo naartoe laten brengen.

Ik sloeg mijn armen om Toby heen en omhelsde haar, maar ze zei dat ik daarmee op moest passen, een meisje van de wasserij omhelst een manager niet. Ze zei ook dat ik niet te veel met Amanda om moest gaan: Amanda had de neiging om te ver te gaan en ze kende de grenzen van haar eigen kracht niet. Ik wilde vragen wat ze daarmee bedoelde, maar ze liep al weg.

Op de dag van het bezoek vertelde Toby me dat Amanda op de hoogte was gebracht van mijn komst, maar dat we moesten wachten tot ik binnen was voordat we elkaar omhelsden of gilden of iets anders lieten merken. Ze gaf me een mand met AnooYoo-producten die ik moest afleveren, als excuus voor als iemand het busje zou aanhouden en zou vragen wat we gingen doen. De chauffeur zou op me wachten en ik kon maar een uur blijven, want het zou vreemd lijken als een meisje van AnooYoo langer in het Exferno zou blijven.

Ik vroeg of ik niet beter in vermomming kon gaan, maar ze zei van niet, want dan zouden de bewakers vragen gaan stellen. Ik trok dus mijn roze AnooYoo top-tot-teen over mijn werkschort en katoenen broek aan en ging met mijn roze mandje op stap, als een soort Rozekapje.

Het minibusje van AnooYoo zette me zoals afgesproken af bij het vervallen appartement van Amanda. Ik dacht aan wat Toby had gezegd. Ik wachtte tot ik binnen was, waar Amanda al op me wachtte, we riepen allebei: ‘Ongelofelijk!’ en omhelsden elkaar. Maar niet zo lang, want Amanda was niet zo knuffelig.

Ze was langer dan toen ik haar voor het laatst in levenden lijve had gezien. Ondanks de zonnebrandcrème en de hoeden was ze bruin geworden, dat kwam doordat ze zoveel buiten werkte, vertelde ze. We gingen naar haar keuken, waar veel van haar ontwerpen aan de muur hingen en hier en daar wat botten lagen, en namen ieder een biertje. Ik hield niet zo erg van alcohol, maar dit was een speciale gelegenheid.

We hadden het over de Hoveniers, over Adam Een, Nuala, Mugi de Spier, Philo de Kikker, Katuro en Rebecca. En Zeb. Amanda vertelde me waarom Toby bij de Hoveniers weg had gemoeten: Blanco uit het Riool zat achter haar aan. Blanco had de reputatie dat hij iedereen die hem ergerde van kant maakte, vooral vrouwen.

‘Waarom Toby?’ vroeg ik. Amanda zei dat ze had gehoord dat dat iets met seks te maken had, wat ze vreemd vond omdat seks en Toby niet bij elkaar pasten; dat was waarschijnlijk de reden dat wij haar als kind Droge Heks hadden genoemd. Ik zei dat Toby misschien natter was geweest dan wij dachten, waarop Amanda begon te lachen en zei dat ik blijkbaar nog steeds in wonderen geloofde. Maar nu wist ik wel waarom Toby zich onder een andere naam verborgen hield.

‘Weet je nog dat wachtwoord dat we vroeger hadden, wij en Bernice?’ Het bier begon me naar het hoofd te stijgen.

‘Bio,’ zei Amanda. ‘Bio wie?’

‘Biobende!’ zei ik, en we proestten het uit van het lachen, waardoor ik wat bier in mijn neus kreeg. Daarna vertelde ik haar over Bernice, en dat die nog net zo zuur was als vroeger. Daar lachten we ook om. Maar over de dode Burt hadden we het niet.

‘Weet je nog die keer dat je mij op superwiet wilde trakteren met Shackie en Croze en dat we met z’n allen in de holospinner gingen en dat ik toen moest kotsen?’ Daar moesten we weer om lachen.

Ze vertelde me dat ze twee huisgenoten had, allebei ook kunstenaars, en dat ze voor het eerst in haar leven samenwoonde met een vriendje. Ik vroeg aan haar of ze verliefd op hem was, waarop ze antwoordde: ‘Je moet alles een keer geprobeerd hebben.’

Ik vroeg aan haar hoe hij was, ze zei dat hij erg lief was, maar soms wel humeurig, omdat hij nog steeds niet over een kalverliefde heen was. Toen ik vroeg hoe hij heette, zei ze: ‘Jimmy, misschien ken je hem nog wel van HelthWyzer High, daar zat hij ongeveer tegelijk met jou.’

Ik werd helemaal koud vanbinnen. ‘Dat is hem, op de koelkast, tweede foto van boven, aan de rechterkant.’ Dat was inderdaad Jimmy, hij had zijn arm om Amanda heen geslagen en grijnsde als een geëlektrocuteerde kikker. Het was alsof ze een spijker door mijn hart sloeg. Maar het had geen zin om het voor Amanda te verpesten door het aan haar te vertellen. Ze had het niet met opzet gedaan.

‘Hij ziet er leuk uit,’ zei ik. ‘Ik moet nu trouwens gaan, want de chauffeur moet terug.’ Ze vroeg of er iets was, maar ik zei van niet. Ze gaf me haar mobiele nummer en zei dat ze de volgende keer als ik op bezoek kwam zou zorgen dat Jimmy er ook was, dan konden we samen spaghetti eten.

Het zou leuk zijn als de liefde eerlijk verdeeld werd, zodat iedereen iets kreeg. Maar zo zou het voor mij niet gaan.

Toen ik terugging naar de AnooYoo Spa voelde ik me uitgekotst en leeg. Kort nadat ik terug was gekomen en ik met een vracht handdoeken langs de kamers ging, liep ik bijna Lucerne tegen het lijf, die weer eens een facelift kwam doen. Toby had me elke keer dat ze kwam gewaarschuwd zodat ik me gedeisd kon houden en haar kon ontwijken, maar door Amanda en Jimmy was me dat helemaal door het hoofd geschoten.

Ik glimlachte naar haar op de neutrale manier die ons was geleerd. Volgens mij herkende ze me wel, maar ze negeerde me alsof ik een stofje was. Hoewel ik nooit de behoefte had gehad om haar nog eens te zien of met haar te praten, was het toch een rotgevoel dat zij mij ook niet wilde zien of spreken. Mijn eigen moeder deed alsof ik nooit geboren was, dat was alsof ik van de wereld geschrapt werd.

Op dat moment drong het tot me door dat ik niet in de AnooYoo kon blijven. Ik moest op mezelf zijn, weg van Amanda, weg van Jimmy, weg van Lucerne, zelfs weg van Toby. Ik wilde compleet iemand anders worden, ik wilde niemand iets verschuldigd zijn en ik wilde ook niet dat iemand mij iets verschuldigd was. Ik wilde geen banden, geen verleden, geen vragen. Ik was het vragen stellen beu.

Ik zocht het kaartje op dat Mordis me gegeven had en ik schreef Toby een briefje waarin ik haar bedankte voor alles en zei dat ik vanwege persoonlijke redenen niet meer in de Spa kon blijven. Ik had het dagpasje nog dat ik had gebruikt toen ik naar Amanda ging, dus ik vertrok meteen. Alles was verpest en vernield en er was geen veilige plek voor me; als ik dan toch op een onveilige plek moest zijn, dan kon ik net zo goed ergens naartoe gaan waar ik in elk geval werd gewaardeerd.

Toen ik bij Schubben kwam, moest ik de uitsmijters ompraten, want die geloofden niet dat ik daar echt een baantje zocht. Uiteindelijk belden ze Mordis, die zei dat hij me zich zeker kon herinneren, ik was toch dat danseresje, heette ik niet Brenda? Ik zei dat dat zo was en dat hij me wel Ren mocht noemen, want ik voelde me meteen erg bij hem op mijn gemak. Hij vroeg of ik serieus een baan zocht en toen ik dat beaamde, vroeg hij of ik dan wel een contract wilde tekenen om dat vast te leggen, want ze gaven hun training niet zomaar voor de lol.

Ik vroeg of ik niet te verdrietig was voor die baan en of ze geen meisjes wilden die wat vrolijker keken. Maar Mordis keek me met die glimmende kraaloogjes lachend aan en zei troostend: ‘Iedereen is overal te verdrietig voor, Ren.’

54

En dus ging ik toch bij Schubben werken. In sommige opzichten was het een opluchting. Ik vond het prettig dat Mordis mijn baas was, want het was in elk geval duidelijk waar hij blij van werd. Hij gaf me een veilig gevoel, misschien omdat hij van iedereen nog het meest een vaderfiguur voor me was: Zeb was verdwenen, mijn echte vader had niet zo veel belangstelling voor me gehad en was bovendien dood.

Maar Mordis zei dat ik echt iets bijzonders was, ik was het antwoord op elke droom, inclusief de natte. Het was erg stimulerend om iets te doen waar ik goed in was. Sommige onderdelen van mijn werk vond ik niet zo leuk, maar het trapezedansen wel, want dan kon niemand je aanraken. Je vloog door de lucht, als een vlinder. Ik fantaseerde er vaak over dat Jimmy naar me keek en dat hij eigenlijk altijd van mij gehouden had, niet van Wakulla Price of LyndaLee of een van die anderen, zelfs niet van Amanda, en dat ik alleen voor hem danste.

Ik weet zelf ook wel hoe zinloos dat was.

Nadat ik naar Schubben was gegaan, had ik alleen nog telefonisch contact met Amanda. Ze was vaak weg, druk bezig met haar kunstprojecten, maar afgezien daarvan wilde ik haar ook niet meer zien. Ik zou me niet op mijn gemak voelen vanwege Jimmy, en dat zou ze vast merken en ernaar vragen; dan zou ik of liegen, of het haar vertellen. Als ik het haar vertelde zou ze boos worden of alleen maar nieuwsgierig, of ze zou me stom vinden. Amanda had een erg harde kant.

Jaloezie is een zeer destructieve emotie, zei Adam Een altijd. Het is een deel van de koppige Australopithecus-erfenis waar we mee opgescheept zitten. Het vreet aan je en helpt je spirituele leven om zeep, maar het zaait ook haat en zorgt dat je anderen kwaad doet. En Amanda was wel de laatste die ik kwaad wilde doen.

Ik probeerde mijn jaloezie te visualiseren als een geelbruine wolk die in mijn binnenste woedde, als rook die door mijn neus naar buiten ging, in een steen veranderde en op de grond viel. Dat hielp een beetje. Maar in mijn visualisatie groeide er ook altijd een plant met giftige bessen uit die steen, of ik wilde of niet.

Toen maakte Amanda het uit met Jimmy. Ze vertelde me dat via een omweg. Ze had me al verteld over een serie landschapsinstallaties, Het Levende Woord; ze schreef woorden in reusachtig grote letters en gebruikte biovormen om de woorden te laten verschijnen en verdwijnen, net zoals vroeger, toen ze woorden maakte met mieren en siroop. ‘Ik ben bij de vierletterwoorden,’ zei ze nu. Ik vroeg: ‘Je bedoelt krachttermen, zoals shit?’ Ze begon te lachen en zei: ‘Wel wat ergere woorden.’ Ik vroeg: ‘Bedoel je een woord met een F?’ Toen zei ze: ‘Nee. Ik bedoel love.’

‘O. Is het uit met Jimmy?’ vroeg ik. Ze antwoordde: ‘Jimmy kan niet serieus worden.’ Toen wist ik dat hij haar had bedrogen of zoiets.

‘Wat naar voor je,’ zei ik. ‘Ben je kwaad op hem?’ Ik probeerde niet blij te klinken. Nu kan ik het haar vergeven, dacht ik. Maar er was niets te vergeven, want ze had me niet met opzet gekwetst.

‘Kwaad?’ vroeg ze. ‘Je kunt niet kwaad worden op Jimmy.’ Ik vroeg me af wat ze daarmee bedoelde, want ik was wel kwaad op Jimmy. Ook al hield ik nog steeds van hem.

Misschien is dat wel liefde, dacht ik: dat je kwaad kunt zijn.

Na een tijdje kwam Glenn naar Schubben, niet elke avond, maar vaak genoeg om korting te krijgen. Ik had hem niet meer gezien sinds HelthWyzer – hij hoorde bij de brainiacs en was natuurwetenschappen gaan studeren op het Watson-Crick Instituut, maar nu had hij een topfunctie bij Youth4You Corp. Hij schaamde zich er niet voor om daarover op te scheppen, al klonk het bij Glenn heel feitelijk, zoals hij ook zou kunnen zeggen: ‘Het regent.’ Wat ik opving van zijn gesprekken met de andere hoge pieten en zijn investeerders was dat hij de leiding had van een erg belangrijk initiatief dat het Paradice Project heette. Ze hadden daar een speciale koepel voor gebouwd met een eigen luchtvoorziening en viervoudige beveiliging. Hij had een team om zich heen verzameld van de knapste koppen en die werkten er dag en nacht aan.

Waar ze dan precies aan werkten, hield Glenn nogal vaag. ‘Onsterfelijkheid’ was het woord dat hij gebruikte, daar was Youth4You al tientallen jaren in geïnteresseerd; het was iets met het veranderen van je cellen zodat die nooit afstierven, hij zei dat de mensen een fortuin zouden betalen voor onsterfelijkheid. Om de paar maanden beweerde hij dat ze een doorbraak hadden gemaakt, en hoe meer doorbraken hij maakte, hoe meer geld hij voor het Paradice Project kon ophalen.

Soms vertelde hij dat hij werkte aan de oplossing van het grootste probleem van alles, namelijk de mens: aan zijn wreedheid en lijden, zijn oorlogen en honger, zijn angst voor de dood. ‘Wat zouden jullie willen betalen voor een blauwdruk van de perfecte mens?’ vroeg hij dan. En hij suggereerde dat het Paradice Project daaraan werkte, waarna ze hem nog een zak met geld gaven.

Voor het slotstuk op zulke bijeenkomsten huurde hij de kamer met het veren plafond en liet daar drank, drugs en meisjes komen: niet voor zichzelf, maar voor zijn gasten. Soms waren dat top-CorpSeMannen. Wat waren dat een stelletje enge kerels. Ik hoefde nooit de Painballers te doen, maar wel de CorpSeMannen, en dat waren mijn minst populaire klanten. Het was alsof ze machineonderdelen in hun ogen hadden.

Zo nu en dan huurde Glenn twee of drie Schubbenmeisjes voor een hele avond, niet voor seks, maar voor hele vreemde dingen. Hij wilde een keer dat wij sponnen als een kat, en dan deed hij een meting op onze stembanden. Een andere keer wilde hij dat we vogelgeluiden nadeden, die nam hij dan op. Starlite klaagde bij Mordis dat we daar niet voor betaald werden, maar Mordis zei alleen: ‘Oké, hij is niet goed snik, nou en? Daar heb je er wel meer van gehad. Maar hij is ook erg rijk, dus zorg maar dat hij het naar z’n zin heeft.’

Op een avond zat ik in een triootje bij hem toen hij ons een hele vragenlijst voorlegde. Waar werden wij gelukkig van? Leek geluk meer op opwinding of op tevredenheid? Zat geluk aan de binnenkant of aan de buitenkant? Had het te maken met bomen of niet? Was er een stromend beekje in de buurt? Ging het vervelen als er te veel was? Starlite en Karmozijn probeerden erachter te komen wat hij wilde horen, zodat ze hem de juiste leugens konden vertellen. ‘Nee,’ zei ik. Ik wist hoe Glenn was. ‘Het is een sukkel. Hij wil weten wat wij echt vinden.’ Daar snapten ze niks van.

Maar hij vroeg nooit iets over verdriet. Misschien vond hij dat hij daar al genoeg over wist.

Op een dag nam hij een vrouw mee, een Aziatische Fusion met een buitenlands accent. Hij zei dat ze Schubben wilde leren kennen omdat Youth4You ons had uitgekozen als een van hun belangrijkste testlocaties en dat zij ons zou vertellen over een nieuw product, de LusstPluss-pil, die elk bekend probleem op het gebied van seks zou oplossen. Wij hadden de eer om de pil bij onze klanten te introduceren. Die vrouw had een managementtitel van Youth4You – senior vicepresident tevredenheidsbevordering – maar haar echte functie was hoofdneukster van Glenn.

Ik merkte dat ze een van ons was geweest: een meisje dat je kon huren, waarvoor dan ook. Als je wist waar je op moest letten, was het heel duidelijk. Ze speelde de hele tijd een rol en liet niets van zichzelf zien. Ik keek vaak naar ze via het beeldscherm: ik was benieuwd of Glenn echt zo’n kouwe kikker was, maar hij was in staat tot seks, net als een mens. Dat meisje kende ongelofelijke bewegingen, ze leek wel een octopus, en haar neukwerk was verbijsterend. Glenn deed alsof zij het eerste, het laatste en het enige meisje op aarde was. Mordis keek ook vaak naar ze en hij zei dat Schubben dat meisje een topsalaris zou betalen. Maar ik zei dat hij zich haar niet kon veroorloven, dat ze ver boven zijn budget lag.

Ze hadden koosnaampjes voor elkaar. Zij noemde hem Crake en hij noemde haar Oryx. De andere meisjes vonden dat raar, dat ze zo klef en lievig deden, want dat paste helemaal niet bij Glenn. Maar ik vond het eigenlijk wel leuk.

‘Is dat Russisch of zo?’ vroeg Karmozijn aan me. ‘Oryx en Crake?’

‘Dat kan best,’ zei ik. Het waren namen van uitgestorven dieren – de Hoveniers moesten daar hele lijsten van in hun kop stampen – maar als ik dat zei, zouden de meisjes zich afvragen hoe ik dat wist.

De eerste keer dat Glenn in Schubben kwam, herkende ik hem meteen, maar hij herkende mij natuurlijk niet in mijn biobodysuit en met de groene lovertjes op mijn gezicht, en ik liet niets merken. Mordis had tegen ons gezegd dat we geen persoonlijke band met onze klanten mochten krijgen, want als ze een relatie wilden, zouden ze wel ergens anders naartoe gaan. Hij zei dat de klanten van Schubben zich niet interesseerden voor je levensverhaal, ze wilden alleen een lijf en fantasie. Ze wilden meegenomen worden naar Never-Never Land, waar ze zondige fantasieën konden uitleven, wat ze thuis never nooit zouden kunnen doen. Draakdames die zich om hen heen draaiden, slangenmeisjes die over hen heen kronkelden. We moesten onze privé-emoties maar spuien bij mensen die echt om ons gaven, zoals de andere meisjes.

Op een avond organiseerde Glenn een extra bijzondere behandeling voor een extra bijzondere gast, zei hij. Hij reserveerde de verenkamer met het groene bed en de krachtigste martini’s die we bij Schubben en Spleten hadden, plus twee meisjes, Karmozijn en ik. Mordis koos ons uit, want Glenn had gezegd dat die extra-speciale gast van een tengere lichaamsbouw hield.

‘Wil hij het schoolmeisjespakje of het matrozenpakje?’ vroeg ik, want soms bedoelden ze dat als het over ‘tengere lichaamsbouw’ ging. ‘Moet ik mijn springtouw meenemen?’ In dat geval moest ik me gaan verkleden, want ik was in vol glitterend ornaat.

‘Die vent is al zo strontlazarus dat hij niet weet wat hij wil,’ zei Mordis. ‘Geef hem maar alles wat je in huis hebt, konijntje van me. We willen een flinke fooi, met veel nullen, dus zorg maar dat die uit z’n oren komen.’

Toen we de kamer binnenkwamen, lag die man op de groene satijnen sprei alsof hij uit een vliegtuig gegooid was, maar hij was blij, want hij grijnsde over z’n hele lijf.

Het was Jimmy. Lieve, gevaarlijke Jimmy. Jimmy, die mijn leven had verpest.

Mijn hart sloeg een slag over. O shit, dacht ik. Dit kan ik niet. Ik kan me niet goed houden, straks ga ik nog huilen. Ik wist wel dat hij niet zou merken dat ik het was: ik zat onder de glittertjes en hij was zo high dat hij zo ongeveer blind was. Ik begon dus maar dezelfde act op te voeren als altijd en begon met zijn knopen en zijn klittenband. ‘Garnalen pellen’ noemen we dat bij Schubben. ‘O, wat een mooie buikspieren,’ fluisterde ik. ‘Ga maar lekker liggen, schatje.’

Vond ik dit afschuwelijk of heerlijk? Waarom moest ik tussen die twee kiezen? Zoals Vilya altijd over haar tieten zegt: Twee voor de prijs van een.

Hij probeerde de schubben van mijn gezicht te halen, dus ik moest steeds zijn handen vastpakken en die ergens anders leggen. ‘Ben jij een vis?’ vroeg hij. Hij scheen het dus niet te weten.

O, Jimmy, dacht ik. Wat is er van jou geworden?

DE HEILIGE MARTELARES DIAN

De heilige martelares Dian

JAAR VIERENTWINTIG

Over vervolging

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, lieve trouwe Metgezellen,

Onze Dakhof van Eden bloeit nu slechts nog in onze herinnering. Op deze aardse vlakte is het nu een woestenij, die afhankelijk van de neerslag een moeras of een droge vlakte is. Hoe anders is het nu dan in onze frisgroene jaren! Wat zijn wij in aantal geslonken en verschrompeld! Wij worden van de ene naar de andere schuilplaats gedreven, we worden opgejaagd en vervolgd. Sommige voormalige vrienden hebben ons geloof afgezworen, anderen leggen valse getuigenissen aan ons af. Weer anderen hebben hun toevlucht gezocht tot extremisme en geweld en zijn op moordzuchtige wijze neergesprayd bij razzia’s die werden uitgevoerd om hen op te sporen. Wij herinneren ons in dat verband ons lieve vroegere kind Bernice. Laten we haar hullen in Licht.

Sommigen zijn verminkt en op verlaten terreinen achtergelaten om paniek te zaaien onder ons. Weer anderen zijn verdwenen, weggerukt uit hun schuilplaats, zoekgeraakt in de gevangenissen van de Exfernale Machten, zonder proces, zonder zelfs de naam van hun aanklagers te mogen kennen. Hun geest is wellicht al vernield door drugs en martelingen, hun lichamen zijn tot koolie gekookt. Door onrechtvaardige wetten kunnen wij de verblijfplaats van onze mede-Hoveniers niet achterhalen. We kunnen slechts hopen dat hun geloof in het uur van hun dood niet zal wankelen.

Vandaag is het de dag van de heilige Dian, een dag die is gewijd aan de intersoortelijke empathie. Op deze dag gedenken we de heilige Jerome van de Leeuwen, en de heilige Robert Burns van de Muizen en de heilige Christopher Smart van de Katten; verder de heilige Farley Mowat van de Wolven en de Ikhwan al-Safa en hun Boek der Dieren. Maar we gedenken vooral de heilige Dian Fossey, die haar leven heeft gegeven terwijl ze haar Gorilla’s beschermde tegen meedogenloze uitbuiting. Zij streed voor een vredig koninkrijk, waarin elk leven gerespecteerd zou worden, maar kwaadwillende krachten spanden samen om haar en haar vriendelijke Primatenvrienden te vernietigen. De moord op haar was afschuwelijk, en al even afschuwelijk waren de boosaardige geruchten die over haar verspreid werden, zowel tijdens haar leven als daarna. Want de Exfernale Krachten doden zowel in woorden als in daden.

De heilige Dian belichaamt een ideaal dat wij hoog houden: liefdevolle zorg voor alle andere Schepselen. Zij geloofde dat ze dezelfde vriendelijkheid verdienen waarmee wij geliefde vrienden en familieleden benaderen, en daarin is zij voor ons een voorbeeld. Ze is begraven bij haar Gorillavrienden op de berg die zij probeerde te beschermen.

Zoals vele martelaren heeft de heilige Dian het resultaat van haar werk niet meer mogen meemaken. Het uitsterven van de diersoort waarvoor zij haar leven heeft gegeven is haar gelukkig bespaard gebleven. Net zoals zo vele andere soorten zijn ook zij van Gods Aarde weggevaagd.

Wat is het toch met onze Soort dat wij zo ontvankelijk zijn voor de neiging tot geweld? Waarom zijn we zo verslaafd aan bloedvergieten? Steeds wanneer wij neigen tot verwaandheid en in de verleiding komen onszelf als superieur aan alle andere dieren te beschouwen, dienen wij onze eigen wrede geschiedenis te overdenken.

Put troost uit de gedachte dat die geschiedenis al snel zal worden weggevaagd door de Waterloze Vloed. Niets zal overblijven van de Exfernale Wereld, alleen rottend hout en roestende metalen werktuigen; daaroverheen zullen de kudzu en andere planten klimmen, en vogels en dieren zullen er hun nest in bouwen, zoals ons is verteld in het Menselijk Woord van God: ‘Zij zullen tezamen gelaten worden den roofvogelen der bergen, en den dieren der aarde; en de roofvogelen zullen op hen overzomeren, en alle dieren der aarde zullen daarop overwinteren.’ Want alle werken der mensen zullen zijn als woorden geschreven in water.

Terwijl wij hier bijeengekropen zitten in deze duistere kelder, en zacht spreken achter verduisterde ramen, ons zorgen maken of wij niet geïnfiltreerd zijn, bezorgd of wij niet worden afgeluisterd door afluisterapparatuur of cyborg-insecten, en of de wraakzuchtige functionarissen van het CorpSeCorps zich terzelfder tijd naar ons spoeden, hebben wij onze vastberadenheid meer dan ooit nodig. Wij bidden dat de geest van de heilige Dian ons moge inspireren, ook als het ergste zal gebeuren, want wij vinden beschutting onder de vleugelen van een nog grotere Geest.

Een uur voor de dageraad aanbreekt moeten wij uit deze schuilplaats vertrekken, alleen en in groepjes van twee of drie. Wees dan stil, vrienden, wees onzichtbaar, ga op in uw eigen schaduw. Door Gods Genade zullen wij zegevieren.

Wij kunnen niet zingen, voor het geval dat wordt gehoord, maar:

Laten we fluisteren.

Vandaag loven wij Sint Dian

Vandaag loven wij Sint Dian,

die voor de Dieren het leven liet –

Hoewel zij streed met haar Geloof:

De Apen redden kon zij niet.

Ze spoorde de Gorilla’s op

In het groene, mistige heuvelland,

Die leerden op haar te vertrouwen,

En pakten trouw haar hand.

De verlegen reuzen, groot en sterk,

Omhelsde zij met dappere arm;

Beschermde ze tegen alle kwaad,

Haar liefde voor hen was warm.

Voor haar waren zij trouwe vrienden,

Met wie ze vrolijk vrede sloot –

Toch kwamen wrede moordenaars,

Zo vond Dian de Dood.

Geweld is er helaas te veel!

Maar te weinig mensen zoals jij –

Als er weer een Soort op Aarde sterft,

Dan sterven – voor een deel – ook wij.

In de groene heuvels in de mist,

Zijn gorilla’s nu verleden tijd,

Maar jouw goede geest waart daar nog rond,

Blijft waakzaam, voor altijd.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

55

REN

JAAR VIJFENTWINTIG

Je creëert je eigen wereld door je innerlijke houding, zeiden de Hoveniers altijd. En ik wilde de wereld daarbuiten niet creëren: de wereld van de doden en de stervenden. Daarom zong ik een paar oude Hovenierspsalmen, vooral vrolijke. Of ik danste. Of ik speelde liedjes op mijn Zien/H/Oortje, hoewel ik steeds moest denken dat er nu geen nieuwe muziek meer zou komen.

Noem de namen, zou Adam Een tegen ons zeggen. En dan zouden we de namen van de Schepselen zingen: Diplodocus, Pterosaurus, Octopus en Brontosaurus; Trilobiet, Nautilus, Ichthyosaurus, Platypus, Mastodont, Dodo, Grote Auk, Komodo. Ik zag alle namen voor me, alsof ze gedrukt stonden. Adam Een zei dat het noemen van de namen een manier was om die dieren levend te houden. En dus noemde ik ze.

Ik zei ook andere namen. Adam Een, Nuala, Zeb. Shackie, Croze en Oates. En Glenn – ik kon me niet voorstellen dat iemand die zo slim was nu dood zou zijn.

En Jimmy, ondanks wat hij had gedaan.

En Amanda.

Ik zei die namen steeds opnieuw, om ze levend te houden.

Toen dacht ik aan wat Mordis had gefluisterd, op het eind. Je naam, had hij gezegd. Die moet dus belangrijk zijn geweest.

Ik telde het eten dat ik nog had. Voor vier weken, drie weken, twee. Ik streepte de dagen af met mijn oogpotlood. Als ik minder at, kon ik er langer mee toe. Maar als Amanda niet snel kwam, zou ik doodgaan. En dat kon ik me echt niet voorstellen

Glenn zei een keer dat je jezelf niet dood kon voorstellen omdat je het woord ‘ik’ gebruikte zodra je zei: ‘Ik ga dood’, en je dus tijdens die zin nog leefde. En zo kregen mensen het idee dat de ziel onsterfelijk is, dat was een gevolg van grammatica. En dat gold ook voor God, want zodra er een verleden tijd is, moet er ook een tijd vóór die verleden tijd zijn, en zo kun je steeds teruggaan in de tijd totdat je uitkomt bij Ik weet het niet, en dat is God. Het is wat je niet weet, het donkere, het verborgene, de onderkant van het zichtbare, en dat allemaal omdat we grammatica hebben, en grammatica niet mogelijk zou zijn zonder het FoxP2-gen; dus God is een hersenmutatie en dat gen is hetzelfde gen dat vogels nodig hebben om te zingen. Muziek is dus ingebouwd, zei Glenn, het is in ons ingebakken. Het zou erg moeilijk te amputeren zijn, omdat het een essentieel onderdeel van ons is, net als water.

Ik vroeg of God dan ook in ons ingebakken was. Hij zei misschien wel, maar dat had ons niet veel goeds opgeleverd.

Zijn verklaring van God was heel anders dan die van de Hoveniers. Hij zei dat ‘God is een Geest’ niets betekende, omdat je een geest niet kon meten. En hij zei: ‘Gebruik je vleescomputer’ als hij bedoelde: ‘Gebruik je hersens’. Ik vond het een weerzinwekkende gedachte dat mijn hoofd vol vlees zat.

Ik bleef het idee houden dat ik mensen in het gebouw hoorde rondlopen, maar toen ik de kamers scande zag ik niemand bewegen. De zonnecollector deed het in elk geval nog.

Ik telde het eten weer. Nog vijf dagen, als ik tenminste zuinig was.

56

Ik zag Amanda eerst als een schaduw op het videoscherm. Ze kwam heel voorzichtig de Slangenkuil in, tegen de muur gedrukt: het licht brandde nog, dus ze hoefde niet in het duister te tasten. De muziek bonkte en blèrde nog; toen ze goed om zich heen had gekeken om er zeker van te zijn dat er niemand was, liep ze naar het podium en zette de muziek uit.

‘Ren?’ hoorde ik haar zeggen.

Toen verdween ze van het scherm. Na een tijdje ving de microfoon van de videocamera in de gang haar zachte voetstappen op en daarna kon ik haar zien. En ze kon mij zien. Ik moest van opluchting zo huilen dat ik niet kon praten.

‘Hallo,’ zei ze. ‘Er ligt een dode man voor de deur. Heel smerig. Ik kom straks terug.’ Ze bedoelde Mordis, die lag daar nog steeds. Later vertelde ze me dat ze hem op een douchegordijn had gelegd, hem door de gang had gezeuld en hem in een lift had gestopt, althans wat er van hem over was. De ratten hadden een feestmaal gehad, zei ze, niet alleen aan hem, maar overal in de stad. Ze had de handschoenen aangetrokken van iemands biobodysuit voordat ze hem aanraakte; Amanda durfde veel, maar ze was niet zo dom dat ze risico’s nam.

Na een tijdje was ze weer terug op mijn scherm. ‘Nou,’ zei ze. ‘Hier ben ik weer. Hou eens op met huilen, Ren.’

‘Ik dacht dat je nooit zou komen,’ wist ik uit te brengen.

‘Dat dacht ik ook. Eens kijken. Hoe gaat die deur open?’

‘Ik heb de code niet,’ zei ik. Ik vertelde haar dat Mordis de enige was die de code van de Plakbak kende.

‘En die heeft hij niet aan jou verteld?’

‘Hij zei dat wij die codes niet nodig hadden. Hij veranderde ze toch elke dag, want hij wilde niet dat iemand ze te weten kwam, voor het geval er een gek binnen zou komen. Hij wilde ons alleen maar beschermen.’ Ik deed mijn best om niet in paniek te raken: Amanda was er eindelijk, aan de andere kant van de deur, maar stel dat ze niets kon beginnen?

‘Heb je geen idee?’ vroeg ze.

‘Hij had het wel over mijn naam,’ zei ik. ‘Vlak voordat hij… voordat ze… Misschien bedoelde hij de code?’

Amanda probeerde het. ‘Nee,’ zei ze. ‘Eens kijken, misschien je verjaardag? De maand en de dag? Het jaar?’

Ik hoorde dat ze cijfers intikte en zachtjes vloekte. Na een hele tijd hoorde ik een klik in het slot. De deur zwaaide open en daar stond ze, vlak voor me.

‘O, Amanda,’ zei ik. Ze was bruinverbrand en ze zag er haveloos en vies uit, maar ze was het echt. Ik stak mijn armen naar haar uit, maar ze deed een stap naar achteren.

‘Het was een simpele code, A is nul, enzovoort. Brenda, maar dan achterstevoren. Raak me niet aan, het kan zijn dat ik besmet ben. Ik moet eerst douchen.’

Terwijl Amanda een douche nam in de badkamer van mijn Plakbak zette ik een stoel tussen de deur zodat die niet kon dichtvallen, want dan zaten we allebei opgesloten. De lucht buiten mijn kamer rook afschuwelijk vergeleken met de gefilterde lucht die ik de hele tijd had ingeademd: het rook naar rottend vlees, rook en verbrande chemicaliën, want overal was brand uitgebroken en er was niemand om de branden te blussen. Het was een geluk dat Schubben niet in brand was gevlogen, want dan was ik levend verbrand.

Toen Amanda had gedoucht, nam ik ook een douche, zodat ik even schoon was als zij. Daarna trokken we de groene jurken van Schubben aan die Mordis voor zijn beste meisjes reserveerde en gingen we eten: Kickrepen uit de minikoelkast en Kipknollen die we eerst in de magnetron hadden opgewarmd; we dronken er een paar biertjes bij die we beneden hadden gevonden en vertelden elkaar hoe het was gekomen dat wij nog steeds leefden.

57

TOBY. SINT-KAREN SILKWOOD

JAAR VIJFENTWINTIG

Toby wordt plotseling wakker en het bloed ruist door haar hoofd: katoesj, katoesj, katoesj. Ze weet meteen dat er iets in haar omgeving is veranderd. Iemand gebruikt haar zuurstof.

Ademen, zegt ze tegen zichzelf. Doe alsof je zwemt. Zorg dat je niet naar angst ruikt.

Ze tilt zo langzaam als ze kan het roze laken van haar vochtige lichaam, gaat rechtop zitten en kijkt speurend om zich heen. Er is niet iets groots, niet in deze slaapcel, daar is geen plaats voor. Dan ziet ze het. Een bij. Een honingbij die over de vensterbank loopt.

Een bij in huis voorspelt bezoek, zei Pilar, en als een bij doodgaat, wordt dat geen goed bezoek. Ik mag hem niet doodmaken, denkt Toby. Ze vouwt het diertje voorzichtig in een roze washandje. ‘Stuur een boodschap,’ zegt ze tegen de bij. ‘Ga in de Geestenwereld vragen of ze alsjeblieft snel hulp willen sturen.’

Het is bijgeloof, dat weet ze wel; toch voelt ze zich vreemd genoeg wel bemoedigd. Hoewel de bij misschien zo’n transgeen is die ze hebben losgelaten nadat het virus de gewone bijen heeft uitgeroeid. Misschien is het zelfs wel een cyborgspion die rondzwerft terwijl er niemand meer is die nog toezicht op hem kan houden. In dat geval is het geen goede boodschapper.

Ze doet het washandje in de zak van haar top-tot-teen om het diertje boven op het dak vrij te laten en het na te kijken als het de boodschap naar de doden gaat overbrengen. Maar als ze boven is en het washandje opendoet, ziet de bij er niet meer zo levend uit. Waarschijnlijk heeft ze hem geplet toen ze het geweer over haar schouder hing. Ze schudt het washandje uit over de balustrade in de hoop dat hij toch nog zal wegvliegen: het diertje zweeft door de lucht, maar meer als een zaadje dan als een insect. Het zal geen goed bezoek worden.

Ze loopt naar de tuinkant van het dak en kijkt naar beneden. Het slechte bezoek is er al: de varkens zijn terug. Ze hebben een gat onder het hek door gegraven en zijn op strooptocht geweest. Dat moet niet zozeer een hongertocht zijn geweest als wel een bewuste wraakactie. De aarde is omgeploegd en vertrapt, en wat ze niet hebben opgegeten, hebben ze vernield.

Als ze een huilebalk was, zou ze nu gaan huilen. Ze houdt de verrekijker voor haar ogen en speurt het weiland af. Eerst ziet ze niets, maar dan krijgt ze twee grijsroze koppen in het vizier – nee, drie – nee, vijf – die boven de wilde bloemen uitsteken. Kraaloogjes, een per varken: ze kijken haar van opzij aan. Ze zaten al op de uitkijk, alsof ze getuige wilden zijn van haar wanhoop. En ze zijn ook buiten schootsafstand, dus als ze op ze schiet, verspilt ze daar alleen maar kogels mee. Ze ziet ze ervoor aan dat ze dat met opzet hebben gedaan.

‘Klotenvarkens!’ schreeuwt ze naar ze. ‘Pestvarkens! Varkenskoppen!’ Maar voor hen zijn die scheldwoorden natuurlijk niet beledigend.

Wat nu? Ze heeft nog maar een kleine voorraad gedroogde groenten, de gojibessen en het chiazaad zijn bijna op, daarna heeft ze geen plantaardige eiwitten meer. Daarvoor rekende ze op haar tuin. Het ergste is dat ze ook zonder vetten zit: ze heeft de laatste shea-avocadobodycrème opgegeten. Er zit ook vet in de Kickrepen, ze heeft er nog een paar, maar daar komt ze niet ver mee. Zonder lipide gaat je lichaam zijn eigen vet opeten en daarna de spieren; hersenen zijn puur vet en het hart is een spier. Je komt in een vicieuze cirkel terecht en dan stort je in.

Ze moet dus op zoek naar eten. Het weiland in, naar het bos: eiwitten en vetten zoeken. Het mannetjesvarken zal inmiddels wel vergaan zijn, daar kan ze niet meer van eten. Misschien kan ze een groen konijn schieten, maar nee, dat is een medezoogdier en zo’n afslachting zou ze niet kunnen verdragen. Mierenlarven en eieren, allerlei soorten wormen en rupsen, daar moet ze maar mee beginnen.

Is dat wat die zwijnen van haar willen? Dat ze uit haar fort treedt, de open ruimte in, zodat ze haar kunnen bespringen, haar op de grond kunnen werpen en verscheuren? Willen ze een zwijnfestijn? Ze heeft wel enig idee hoe dat eruit zou zien. De Hoveniers waren niet kinderachtig in hun beschrijvingen van de eetgewoonten van de Schepselen Gods: het zou hypocriet zijn om daarvoor terug te schrikken. Niemand wordt geboren met een mes en een vork en een koekenpan, was een van de lievelingsuitspraken van Zeb. Of een servet. En als wij varkens eten, waarom zouden varkens ons dan niet eten? Als ze ons ergens zien liggen.

Het heeft geen zin om te proberen de tuin te herstellen. De varkens zouden gewoon wachten tot er weer iets was wat de moeite van het vernielen waard was, en dan zouden ze dat doen. Misschien moet ze een daktuin maken, net als de Hoveniers vroeger deden, want dan zou ze nooit meer het hoofdgebouw uit hoeven. Maar dan zou ze wel emmers met aarde al die trappen op moeten sjouwen. In de droogteperioden zou ze moeten water geven en in de natte tijd draineren: zonder de ingewikkelde systemen van de Hoveniers is dat onmogelijk.

Daar heb je de varkens, ze turen naar haar vanuit de madeliefjes. Ze hebben iets vrolijks. Zitten ze nu spottend te snuiven? Ze hoort in elk geval wel geknor, en schril geschreeuw van de jongere beesten, hetzelfde geluid dat je ’s avonds op straat kon horen als de toplessbars in het Riool gesloten werden.

‘Klootzakken!’ schreeuwt ze naar ze. Het lucht op om te schreeuwen. In elk geval praat ze nu tegen iemand anders in plaats van tegen zichzelf.

58

REN

JAAR VIJFENTWINTIG

Het ergste waren de onweersbuien, zei Amanda: ze had een paar keer gedacht dat ze er geweest was, want dan kwam de bliksem heel erg dichtbij. Maar toen had ze een rubbermat gepikt uit een gereedschapswinkel om tijdens het onweer op te hurken, en daar voelde ze zich veiliger door.

Ze had andere mensen zoveel mogelijk ontlopen. De zonneauto had ze ten noorden van New York City laten staan omdat de snelweg vol met autowrakken lag. Er waren heel wat spectaculaire ongelukken geweest, waarschijnlijk doordat de bestuurders achter het stuur al begonnen te ontbinden. ‘Handcrème van bloed,’ zei ze. Er waren honderdduizenden gieren. Sommige mensen zouden daar doodsbang voor zijn, maar Amanda niet, die had kunstprojecten met gieren gedaan. ‘De snelweg was de grootste installatie met gieren die je je maar kunt voorstellen,’ zei ze. Ze vond het jammer dat ze geen camera bij zich had.

Toen ze de zonneauto aan de kant had gezet, had ze een stuk gelopen en daarna had ze een zonnemotor gepikt, want daarmee kon ze gemakkelijker tussen de wrakstukken door rijden. Als ze twijfelde, bleef ze dicht bij de stadsranden, of anders in de bossen. Het was een paar keer maar net goed gegaan, want andere mensen waren blijkbaar op hetzelfde idee gekomen – ze was bijna over een paar lijken gestruikeld. Het was maar goed dat ze ze niet echt had aangeraakt.

Ze had een paar levende mensen gezien. Een paar van hen hadden haar ook gezien, maar inmiddels wist iedereen waarschijnlijk wel dat de ziekte extreem besmettelijk was, dus ze waren ver bij haar uit de buurt gebleven. Sommigen verkeerden in het laatste stadium en doolden rond als zombies, of ze waren al op de grond gezakt, in elkaar geschrompeld als een lap stof.

Ze sliep zoveel mogelijk boven op garages, of in verlaten gebouwen, maar nooit op de begane grond. Of ze klom in een boom, eentje met forse takken. Comfortabel was dat niet, maar je wende eraan, en het was veel veiliger om niet op de grond te blijven want er liepen vreemde dieren rond. Enorme varkens, de leeuwlamsplices, troepen wilde honden op strooptocht – een zo’n troep had haar bijna in het nauw gedreven. Je had in een boom trouwens ook geen last van de zombies, want het zou niet prettig zijn als er in het donker zo’n klont op benen boven op je viel.

Wat ze vertelde was gruwelijk, maar we hebben die avond toch ontzettend gelachen. Eigenlijk hadden we natuurlijk moeten treuren en jammeren, maar dat had ik al zoveel gedaan, en wat zou het trouwens helpen? Adam Een zei altijd dat je alles van de zonnige kant moest bekijken, en de zonnige kant was dat wij nog leefden.

Over de mensen die we kenden hadden we het niet.

Ik wilde niet in de Plakbak slapen omdat ik daar zo lang had gezeten, en we konden mijn oude kamer ook niet gebruiken omdat de resten van Starlite daar nog steeds lagen. Uiteindelijk namen we een kamer voor de klanten, die met het enorme bed en de groene satijnen beddensprei en het veren plafond. Die kamer zag er heel smaakvol uit, als je niet te veel dacht aan waar hij voor was gebruikt.

In die kamer had ik Jimmy voor het laatst gezien. Maar Amanda was net een gum: ze vlakte de herinnering daaraan uit. Daardoor voelde ik me veiliger.

De volgende ochtend sliepen we uit. Toen stonden we op, trokken onze groene jurken aan en liepen naar de keuken, waar de snacks altijd werden gemaakt. We deden wat sojabrood uit de diepvries in de magnetron en namen er een instant-Happicuppa bij.

‘Dacht je niet dat ik wel dood zou zijn?’ vroeg ik aan Amanda. ‘En dat je dus niet de moeite hoefde te nemen om hiernaartoe te komen?’

‘Ik wist dat je niet dood was,’ zei Amanda. ‘Als iemand dood is, voel je dat. Iemand die je goed kent, tenminste. Heb jij dat ook?’

Dat wist ik niet precies. Dus zei ik: ‘In elk geval bedankt.’ Altijd als je Amanda ergens voor bedankte, deed ze alsof ze je niet hoorde, of ze zei bijvoorbeeld: ‘Je kunt nog wel een keer iets voor me terugdoen.’ Dat zei ze nu ook. Ze zag alles als een ruilhandel, want iets voor niets geven was veel te soft.

‘Wat moeten we nu doen?’ vroeg ik.

‘Hier blijven,’ zei Amanda. ‘Tot het eten op is. Of tot de zonnecollector kapotgaat en het eten in de diepvries gaat rotten. Dat zou niet best zijn.’

‘Wat dan?’ vroeg ik.

‘Dan moeten we ergens anders naartoe.’

‘Waarheen dan?’

‘Daar hoeven we ons nu nog niet druk om te maken,’ zei Amanda.

De tijd werd van elastiek. We sliepen uit zolang we wilden, dan stonden we op en namen een douche – we hadden nog steeds water dankzij de zonnecollector – en aten iets uit de diepvries. Daarna kletsten we over wat we vroeger bij de Hoveniers hadden gedaan, dingen van vroeger. Als het te warm werd, gingen we nog even slapen. Later gingen we naar de kamers in de Plakbak, zetten de airco aan en keken naar een dvd van een oude film. We hadden nooit zin om naar buiten te gaan.

’s Avonds dronken we wat – achter de bar stonden nog steeds flessen die niet stuk waren – en plunderden de dure blikjes eten die Mordis bewaarde voor de chique klanten en voor zijn beste meisjes. Loyaltyhapjes, noemde hij die; hij deelde ze uit als je het extra goed had gedaan, al wist je van tevoren nooit wanneer dat zou zijn. Zo proefde ik voor het eerst kaviaar. Het waren net zoute belletjes.

Maar er was geen kaviaar meer over voor Amanda en mij.

59

TOBY. SINT-ANIL AGARWAL

JAAR VIJFENTWINTIG

Nu komt de hongersnood, denkt Toby. Sint Euell, bid voor mij en voor allen die verhongeren te midden van de overvloed. Help mij om die overvloed te vinden. Stuur vlug dierlijk eiwit.

In de wei is het dode mannetjesvarken al aan zijn leven na de dood begonnen. Gassen stijgen eruit op, vocht sijpelt weg. De gieren hebben eraan gezeten, de kraaien hangen rond als een stel onderkruipsels en pakken wat ze te pakken kunnen krijgen. En de maden doen zoals altijd mee.

Adam Een zei altijd dat je in een extreme noodsituatie onderaan de voedselketen moest beginnen. Schepsels zonder centraal zenuwstelsel zullen zeker minder lijden.

Toby pakt de noodzakelijke voorwerpen: haar roze top-tot-teen, haar zonnehoed, haar zonnebril, een waterfles, een paar operatiehandschoenen. De verrekijker, het geweer. De stok van de zwabber, om haar evenwicht te bewaren. Ze gaat op zoek naar een plastic bak, prikt een paar gaten in de deksel, doet er een lepel in en stopt alles in een plastic geschenkzak met het knipooglogo van de AnooYoo Spa. Een rugzak was beter geweest, want dan zou ze haar handen vrij hebben. Er waren hier altijd wel rugzakjes, de dames namen die mee als ze een wandelingetje gingen maken en deden er dan sandwiches in, maar ze kan zich niet herinneren waar ze die gelaten heeft.

Er is nog wat All-Natural SolarNix over. Het is over de datum en het ruikt ranzig, maar ze smeert het toch op haar gezicht; daarna spuit ze haar enkels en polsen in met SuperD tegen de muggen. Ze neemt een flinke teug water en gaat naar het violet-biolet: als ze dan in paniek raakt, kan ze zichzelf in elk geval niet onderpissen. Er is niets ergers dan hard wegrennen in een natte top-tot-teen. Ze hangt de verrekijker om haar hals en gaat naar het dak voor een laatste inspectie. Ze ziet geen oren in de wei, geen snuiten. Geen pluizige gouden staarten.

Hou op met dat getreuzel, zegt ze tegen zichzelf. Ze moet nu meteen gaan, dan is ze voor de onweersbui van vanmiddag terug. Het zou stom zijn om door de bliksem getroffen te worden. Elke dood is stom als je die bekijkt vanuit het slachtoffer, zei Adam Een vroeger, want hoe goed je ook gewaarschuwd bent: de Dood komt altijd onaangekondigd. Waarom nu? wordt dan gevraagd. Waarom zo snel? Dat is wat een kind zegt dat naar huis geroepen wordt als het donker wordt, dat is het universele protest tegen de Tijd. Onthoud, lieve vrienden: Waar leef ik voor en waar sterf ik voor is één en dezelfde vraag.

Een vraag – zegt Toby vastberaden tegen zichzelf – die ik me op dit moment niet ga stellen.

Ze trekt de operatiehandschoenen aan, slaat de AnooYoo-tas over haar schouder en gaat naar buiten. Ze loopt naar de geruïneerde tuin, waar ze een ui en twee radijsjes redt, en een lepel vochtige aarde in de afsluitbare plastic bak schept. Dan loopt ze naar de parkeerplaats, langs de stille fonteinen.

Het is lang geleden dat ze zich zo ver van de gebouwen van de Spa heeft gewaagd. Nu is ze in de wei, in die grote ruimte. Het licht is verblindend, ook al heeft ze haar hoed met de brede rand en een zonnebril op.

Niet in paniek raken, zegt ze tegen zichzelf. Zo voelen muizen zich ook als ze zich op de vloer wagen, maar jij bent geen muis. Het onkruid kleeft aan haar top-tot-teen en grijpt naar haar voeten, alsof het haar wil tegenhouden en haar hier wil laten blijven. Er zitten kleine doorns in, kleine klauwtjes en lussen. Het is alsof ze zich een weg baant door een reusachtig breiwerk: een breiwerk van prikkeldraad.

Wat is dit? Een schoen.

Niet aan schoenen denken. Of aan de beschimmelde handtas die ze net vlakbij zag liggen. Een hippe. Van rood nepleer. Een flard van het verleden dat nog niet helemaal door de aarde is opgenomen. Ze wil niet op zulke overblijfselen stappen, maar het is lastig om goed te zien waar ze haar voeten neerzet in de wirwar van verstrikkend onkruid.

Ze loopt verder. Haar benen tintelen, zoals huid tintelt die weet dat hij bijna wordt aangeraakt. Denkt ze echt dat er een hand uit de klaver en de melkdistel omhoog zal komen om haar bij de enkel vast te grijpen?

‘Nee,’ zegt ze hardop. Ze blijft staan om haar hart tot bedaren te brengen en de omgeving te verkennen. De brede rand van haar hoed beperkt het zicht, dus ze draait haar hoofd als een uil naar links, naar rechts, naar achteren en dan weer terug. Overal geurt het zoet: de klaver bloeit, de wilde peren, de lavendel, majoraan, citroenmelisse, allemaal vanzelf uitgezaaid. Het veld zoemt van alle bestuivers: hommels, glanzende bijen, kleurige torren. Het is een slaapverwekkend geluid. Blijf hier. Ga liggen. Ga slapen.

Wij kunnen de volle kracht van de natuur niet verdragen, zei Adam Een altijd. Het is een machtig hallucinogeen, een slaapmiddel voor de ongeoefende Ziel. Wij zijn daar niet langer in thuis. We moeten die kracht verdunnen, we kunnen hem puur niet verdragen. Met God is dat net zo. Van te veel God krijg je een overdosis. God moet worden gefilterd.

Verderop is de rij donkere bomen aan de rand van het bos. Ze voelt dat die haar aantrekken, haar lokken, zoals ook de diepte van de zee en de hoge bergen mensen naar zich toe lokken, steeds hoger of steeds dieper, tot ze in een vervoering geraken die niet menselijk is.

Zie jezelf zoals het roofdier jou ziet, heeft Zeb haar eens geleerd. Ze stelt zich voor dat ze achter die bomen staat en door het filigraan van takken en bladeren kijkt. Daar is een uitgestrekte wilde savanne met in het midden een klein, zacht, roze figuurtje, een embryo of een buitenaards wezen, met grote donkere ogen, alleen, onbeschermd en kwetsbaar. Achter dat figuurtje is een schuilplaats, een bizar bouwsel van stro dat er alleen maar uitziet als van baksteen. En dat je zo omver kunt blazen.

Ze ruikt de geur van angst, die van haarzelf komt.

Ze houdt de verrekijker voor haar gezicht. De bladeren bewegen een beetje, maar dat is alleen de bries. Loop langzaam verder, zegt ze tegen zichzelf. Denk aan wat je kwam doen.

Na wat een eeuwigheid lijkt, bereikt ze het dode varken. Een zwerm glanzend groene en bronzen vliegen hangt er aarzelend boven. Als ze dichterbij komt, kijken de gieren met hun rode, veerloze kop op en draaien hun nek, die er gekookt uitziet, haar kant op. Ze zwaait naar ze met de zwabbersteel en dan scharrelen ze weg, verontwaardigd sissend. Sommige vliegen cirkelend omhoog en houden hun ogen op haar gericht; andere flapperen naar de bomen, trekken hun rafelige veren in en wachten af.

Er liggen overal varens: op het karkas van het varken en daarnaast. Varenbladeren. Zulke varens groeien niet in de wei. Sommige zijn oud, verdroogd en bruin, sommige heel vers. En bloemen. Zijn dat rozenblaadjes, van de rozen langs de oprit? Ze heeft zoiets wel eens gehoord, of nee, gelezen, als kind, in een kinderboek over olifanten. De olifanten stonden om een dode olifant heen, somber, alsof ze mediteerden. En daarna gooiden ze takken en aarde over hun dode soortgenoot.

Maar varkens? Meestal eten die een dood varken gewoon op, net zoals ze alles opvreten. Maar deze hebben ze niet opgegeten.

Zouden ze een soort begrafenis hebben gehouden? Zouden ze bloemen hebben neergelegd op het graf? Dat vindt ze een ontzettend beangstigende gedachte.

Maar waarom niet? klinkt de vriendelijke stem van Adam Een. Wij geloven dat dieren een ziel hebben. Waarom zouden ze dan geen begrafenis houden?

‘Je bent gek,’ zegt ze hardop.

Het rottende vlees stinkt afschuwelijk en het kost haar moeite om niet te gaan kokhalzen. Ze tilt een plooi van haar top-tot-teen op en drukt de stof tegen haar neus. Met haar andere hand port ze met de stok tegen de dode beer: de maden puilen uit het karkas. Het zijn net grote rijstkorrels.

Je moet ze gewoon zien als landgarnalen, klinkt de stem van Zeb. Ze hebben hetzelfde soort lijf. ‘Je kunt dit best,’ zegt ze tegen zichzelf. Ze moet het geweer en de zwabbersteel neerleggen om het volgende deel van het plan uit te voeren. Ze schept de krioelende maden op met de lepel en doet ze in de plastic bak. Ze laat er een paar vallen, want haar handen trillen. In haar hoofd klinkt gezoem, of zijn dat gewoon de vliegen? Ze dwingt zichzelf om wat rustiger te doen.

In de verte klinkt onweer.

Ze keert het bos de rug toe en loopt terug door de wei. Ze rent niet.

Het lijkt echt of de bomen dichterbij zijn gekomen.

60

REN

JAAR VIJFENTWINTIG

Op een dag waren we champagne aan het drinken en zei ik: ‘Zullen we onze nagels doen, die zien er niet uit.’ Ik dacht dat we daar misschien van zouden opvrolijken. Amanda begon te lachen en zei: ‘Niks zo slecht voor je nagels als een dodelijke pandemie,’ maar we gingen het toch doen. Amanda nam een oranjeroze kleur die Satsumaparfait heette en ik nam Frambozenglitter. We waren net een paar kinderen die met vingerverf in de weer waren. Ik vond de nagellak heerlijk ruiken. Ik weet dat het giftig is, maar het ruikt zo schoon. Zo fris, net als gesteven linnen. We voelden ons er een stuk beter door.

Daarna namen we nog wat champagne; ik kreeg een idee voor iets anders feestelijks en ik liep naar boven. Er was maar één kamer waar iemand in was: Starlite, in onze oude slaapkamer. Ik vond het vreselijk voor haar, maar ik had lakens in de deurspleten gepropt zodat er geen stank meer doorheen kon, en ik hoopte dat de microben flink zouden doorwerken, zodat ze snel tot iets anders zou worden getransformeerd. Ik pakte de biobodysuits en de kostuums uit de lege kamer van Savona en Karmozijn en nam de hele stapel mee naar beneden, waar we ze gingen aanpassen.

De bodysuits moesten worden ingespoten met water en vochtinbrengende huidcrème, zo uitgedroogd waren ze, maar toen we dat hadden gedaan, gleden ze net zoals anders heel gemakkelijk om ons lijf; we kregen een prettig, zuigend gevoel toen de lagen van levende cellen zich aan de huid hechtten, en daarna het warme, kietelige gevoel toen ze begonnen te ademen. Alleen zuurstof erin, alleen natuurlijke afvalstoffen eruit, stond er op de labels. Het gezichtsgedeelte ging zelfs tot in de neusgaten. Er waren veel Schubben-klanten die liever huid en haar hadden gewild als dat compleet veilig was, maar met de biobodysuits konden ze zich tenminste ontspannen, want ze wisten zeker dat ze geen etterbuil aan het neuken waren.

‘Wat een heerlijk gevoel is dit,’ zei Amanda. ‘Alsof je een massage krijgt.’

‘Wordt aanbevolen voor een fraaie teint,’ zei ik, en we begonnen weer te lachen. Toen trok Amanda een flamingopak met roze veren aan en ik een pauwreigerpak; we zetten de muziek en de gekleurde spots aan en gingen op het podium dansen. Amanda kon nog steeds prachtig dansen, ze schudde fantastisch met haar veren. Maar ik was inmiddels beter dan zij doordat ik getrainder was, en dat merkte ze. En dat vond ik leuk.

Dat hele dansgedoe was nogal stom van ons: we zetten de muziek behoorlijk hard en het was door de open deur tot buiten te horen. Als er mensen in de buurt waren, zouden ze het zeker horen. Maar daar dacht ik niet aan. ‘Ren, je bent niet de enige persoon op aarde,’ zei Toby vroeger toen ik klein was. Ze bedoelde dat we rekening met anderen moesten houden. Maar nu dacht ik echt dat ik de enige mens op aarde was. Samen met Amanda. Dus daar stonden we in onze flamencoroze en pauwreigerblauwe kostuums en met onze verse nagellak te dansen op het podium met de muziek keihard, wam wam babadedam, bam bam kabam, en te zingen alsof we ons nergens zorgen over hoefden te maken.

Toen was het nummer afgelopen en hoorden we iemand klappen. We bleven als aan de grond genageld staan. Er schoot een ijskoude rilling door mijn lijf: ik zag ineens Karmozijn voor me, aan de trapeze, met een fles tussen haar benen, en ik kon even geen adem meer krijgen.

Er waren drie mannen binnengekomen – ze moesten heel voorzichtig naar binnen geslopen zijn. ‘Niet weglopen,’ zei Amanda zacht tegen me. Toen zei ze: ‘Zijn jullie levend of dood?’ Ze glimlachte. ‘Want als jullie levend zijn, willen jullie misschien wel iets drinken?’

‘Mooi gedanst,’ zei de langste. ‘Hoe kan het dat jullie die ziekte niet hebben?’

‘Misschien hebben we die wel. Misschien zijn we wel besmettelijk, maar weten we dat nog niet. Ik doe even de spots uit, zodat we jullie kunnen zien.’

‘Is hier verder nog iemand?’ vroeg de langste. ‘Mannen, bijvoorbeeld?’

‘Niet dat ik weet,’ zei Amanda. Ze draaide de dimmer lager. ‘Doe je gezicht af,’ zei ze tegen me. Ze bedoelde de groene lovertjes, de biosuit. Ze liep het trapje van het podium af. ‘Er is nog wat whisky, of misschien willen jullie koffie?’ Ze was bezig om het hoofdgedeelte van haar eigen biosuit los te trekken. Ik wist waarom ze dat deed: maak oogcontact, dat had Zeb ons geleerd. Niet omdraaien, want dan heb je kans dat ze je van achteren bespringen. En hoe minder we op glinsterende vogels leken, hoe minder kans we liepen om verscheurd te worden.

Nu kon ik ze beter zien. Een lange, een kleinere en nog een lange. Ze hadden camouflagepakken aan, heel vieze, en ze zagen eruit alsof ze te lang in de zon waren geweest. De zon, de regen en de wind.

Opeens wist ik het. ‘Shackie?’ vroeg ik. ‘Shackie! Amanda, dat zijn Shackie en Croze!’

De lange keek me aan. ‘Verdomme, wie ben jij dan?’ vroeg hij. Niet boos, alleen verbijsterd.

‘Ik ben het, Ren,’ zei ik. ‘Is dat de kleine Oates?’ Ik begon te huilen.

We liepen alle vijf naar elkaar toe als in de slow-motionherhaling van een voetbalwedstrijd en toen omhelsden we elkaar. We bleven elkaar maar omhelzen en vasthouden.

Er lag nog oranjekleurig sap in de vriezer, waar Amanda met de rest van de champagne mimosa’s van maakte. We maakten een pakje gezouten sojanootjes open, stopten een pak nepvis in de magnetron en gingen met z’n vijven aan de bar eten. De drie jongens – ik beschouwde ze nog steeds als jongens – hapten het eten weg alsof het lucht was. Amanda zei dat ze wat water moesten drinken, maar niet te snel. Ze waren niet uitgehongerd, want ze hadden ingebroken in supermarkten en zelfs in huizen, en hadden geleefd op wat ze bij elkaar konden sprokkelen; ze hadden zelfs een paar konijnen gestrikt en de bouten gekookt, net zoals we bij de Hoveniers deden in de week van Sint-Euell. Maar toch waren ze erg mager.

Daarna vertelden we elkaar over waar we waren toen de Waterloze Vloed toesloeg. Ik vertelde over de Plakbak en Amanda over de koeienbotten in Wisconsin. We hadden allebei puur mazzel gehad dat we niet bij de andere mensen waren toen het begon. Hoewel Adam Een dat niet alleen maar mazzel zou noemen, maar een wonder.

Shackie, Croze en Oates hadden het bijna niet gered. Ze zaten opgesloten in de Painball Arena. Het rode team, zei Oates, en hij liet me de tattoo op zijn duim zien; hij was er zo te zien nogal trots op. ‘Daar hadden ze ons in gestopt na wat we hadden gedaan,’ zei Shackie. ‘Met KwaAddam.’

‘KwaAddam?’ vroeg ik. ‘Bedoel je Zeb, van de Hoveniers?’

‘Niet alleen Zeb. Wij waren met een heel stel, hij en wij, en nog een paar anderen,’ zei Shackie. ‘Topwetenschappers, gensplicers die met de Corporations waren gekapt en waren ondergedoken omdat ze het vreselijk vonden wat de Corporations deden. Rebecca en Katuro zaten er ook bij, zij hebben geholpen bij de distributie van het spul.’

‘We hadden een website,’ zei Croze. ‘Daardoor konden we informatie uitwisselen, in de geheime chatroom.’

‘Spul?’ vroeg Amanda. ‘Waren jullie superwiet aan het dealen? Cool!’ Ze begon te lachen.

‘Helemaal niet. We pleegden verzet met biosoorten,’ zei Croze gewichtig. ‘De splicers zetten de biosoorten in elkaar en Shackie en ik, en Croze en Rebecca en Katuro, hadden een dekmantel – verzekeringen, onroerend goed, dat soort dingen waar je goed mee kon reizen. Dus dan namen we de biosoorten mee naar de locaties en lieten ze daar los.’

‘We plaatsten ze,’ zei Oates. ‘Je weet wel, net als een tijdbom.’

‘Daar zaten klotedingen bij die supercool waren,’ zei Shackie. ‘Microben die asfalt aten, of muizen die auto’s aanvielen.’

‘Zeb had bedacht dat als je de infrastructuur kon vernietigen, de aarde zichzelf kon herstellen,’ zei Croze. ‘Voordat het te laat was en alles uitstierf.’

‘Dus die epidemie was iets van KwaAddam?’ vroeg Amanda.

‘Nee joh,’ zei Shackie. ‘Zeb zou nooit mensen doden, niet als doel op zich. Hij wilde alleen dat ze ophielden met alles te verpesten en te verkloten.’

‘Hij wilde ze aan het denken zetten,’ zei Oates. ‘Maar sommige van die muizen waren niet meer in de hand te houden. Ze raakten in de war. Ze vielen schoenen aan. Mensen raakten gewond aan hun voeten.’

‘Waar is hij nu?’ vroeg ik. Wat zou het een troost zijn als Zeb er was: hij zou wel weten wat we moesten doen.

‘We hebben hem alleen online gesproken. Hij opereerde in z’n eentje,’ zei Shackie.

‘Het CorpSeCorps heeft wel onze KwaAddam-splicers gepikt,’ zei Croze. ‘En ons opgespoord. Een of andere engerd in onze chatroom zal wel een mol geweest zijn.’

‘Hebben ze ze doodgeschoten?’ vroeg Amanda. ‘De wetenschappers?’

‘Dat weet ik niet,’ zei Shackie, ‘maar ze zijn niet bij ons in de Painball terechtgekomen.’

‘Daar hebben we maar een paar dagen gezeten, in de Painball,’ zei Oates.

‘Wij met z’n drieën tegen drie van hen. Het gouden team – ze waren ongelofelijk wreed. Een van die drie was Blanco, uit het Riool, weet je nog? Die jouw kop eraf wilde trekken en opeten? Hij was een stuk magerder geworden, maar het was hem wel,’ zei Croze.

‘Dat meen je niet,’ zei Amanda. Ze keek niet echt bang, maar wel bezorgd.

‘Hij zat daar omdat hij Schubben kort en klein had geslagen, en ook een paar mensen had vermoord, daar was hij zo te horen nogal trots op. Hij zei dat Painball zijn tweede thuis was, omdat hij daar zo vaak gezeten had.’

‘Wist hij wie jij was?’ vroeg Amanda.

‘Zeker weten,’ zei Shackie. ‘Hij begon tegen ons tekeer te gaan. Dat hij wraak zou nemen voor die knokpartij op de Dakhof van Eden, dat hij ons als een vis open zou rijten.’

‘Wat voor knokpartij op de Dakhof van Eden?’ vroeg ik.

‘Toen was je al weg,’ zei Amanda. ‘Hoe zijn jullie eruit gekomen?’

‘We zijn weggelopen,’ zei Shackie. ‘We probeerden te bedenken hoe we het andere team konden doden voordat ze dat met ons deden – je kreeg drie dagen om een plan te verzinnen voordat ze de startgong luidden – maar opeens waren er geen bewakers meer. Die waren allemaal weg.’

‘Ik ben zo moe,’ zei Oates. ‘Ik moet even slapen.’ Hij liet zijn hoofd op de bar zakken.

‘Later bleek dat de bewakers er nog wel waren,’ zei Shackie. ‘Ze zaten in het poorthuis. Maar ze waren een soort van gesmolten.’

‘Toen zijn we online gegaan,’ ging Croze verder. ‘Er was nog steeds nieuws, het ging de hele tijd over de ramp, dus het leek ons het beste om niet naar buiten te gaan en onder de mensen te komen. We hebben onszelf opgesloten in een van de poorthuizen – daar hadden ze nog wat eten.’

‘Het probleem was alleen dat het gouden team in het poorthuis aan de andere kant van het hek zat. Dus we waren bang dat ze ons te pakken zouden nemen als we sliepen.’

‘We hielden om beurten de wacht, maar uiteindelijk ging dat op onze zenuwen werken. Dus toen hebben we ze gedwongen om eruit te komen,’ zei Croze. ‘Shackie is op een avond door een raam geklommen en heeft hun waterleiding kapotgesneden.’

‘Fuck!’ zei Amanda bewonderend. ‘Echt waar?’

‘Dus toen moesten ze wel weg,’ zei Oates. ‘Want ze hadden geen water.’

‘Maar een tijd later raakte ons eten op, dus toen moesten wij ook vertrekken,’ zei Shackie. ‘We dachten dat ze ons misschien ergens stonden op te wachten, maar dat was niet zo.’ Hij haalde zijn schouders op. ‘Einde verhaal.’

‘Waarom zijn jullie hierheen gedaan? Naar Schubben?’ vroeg ik.

Shackie grinnikte. ‘Deze zaak had nogal een reputatie,’ zei hij.

‘Het was een legende,’ zei Croze. ‘We hadden niet verwacht dat er nog meisjes zouden zijn, maar we wilden het in elk geval een keer vanbinnen gezien hebben.’

‘Iets wat je nog wilt voordat je doodgaat,’ zei Oates. Hij gaapte.

‘Kom maar, Oatie,’ zei Amanda. ‘Dan stoppen we jou in bed.’

We namen ze mee naar boven en lieten ze alle drie een douche nemen in de Plakbak, waar ze een stuk schoner onder vandaan kwamen dan ze erin gegaan waren. We gaven ze een handdoek, ze droogden zich af en toen stopten we ze in bed, ieder op een eigen kamer.

Ik was degene die Oates hielp: ik gaf hem een handdoek en zeep en ik bracht hem naar het bed waarin hij kon slapen. Ik had hem al heel lang niet meer gezien. Toen ik bij de Hoveniers wegging, was hij nog maar een kleine jongen. Een herrieschopper, een joch dat altijd in de problemen zat. Zo herinnerde ik me hem. Maar wel een leuk joch, toen ook al.

‘Wat ben je groot geworden,’ zei ik. Hij was bijna net zo groot als Shackie. Zijn blonde haar was vochtig, als een hond die heeft gezwommen.

‘Ik vond jou altijd geweldig,’ zei hij. ‘Ik was smoorverliefd op je toen ik acht was.’

‘Dat wist ik niet,’ zei ik.

‘Mag ik je een kus geven?’ vroeg hij. ‘Ik bedoel een niet-erotische.’

‘Oké,’ zei ik. En dat deed hij, hij gaf me een ontzettend lief kusje, naast mijn neus.

‘Wat ben je mooi,’ zei hij. ‘Wil je alsjeblieft dat vogelpak aanhouden?’ Hij raakte mijn veren aan, die op mijn achterste. Toen lachte hij verlegen naar me. Het deed me aan Jimmy denken, aan hoe hij in het begin was, en ik voelde een steek in mijn hart. Maar ik liep op mijn tenen de kamer uit.

‘We zouden ze kunnen opsluiten,’ fluisterde ik op de gang tegen Amanda.

‘Waarom zouden we?’

‘Ze hebben wel in de Painball gezeten.’

‘Nou en?’

‘Nou, alle kerels uit de Painball zijn compleet losgeslagen. Je weet nooit wat ze gaan doen, ze draaien helemaal door. Bovendien kunnen ze die ziektekiemen bij zich hebben. Van de epidemie.’

‘We hebben ze omhelsd,’ zei Amanda. ‘Als zij ziektekiemen hebben, hebben wij die nu ook. Bovendien zijn het oude Hoveniers.’

‘Dus?’

‘Dus zijn het onze vrienden.’

‘Ze waren toen ook niet echt onze vrienden, tenminste niet altijd.’

‘Relax,’ zei Amanda. ‘Ik heb met die jongens heel wat beleefd. Waarom zouden ze ons iets doen?’

‘Ik heb geen zin om een wandelende kut te zijn die ze met elkaar kunnen delen zoals het ze uitkomt,’ zei ik.

‘Zo, wat grof, zeg,’ zei Amanda. ‘Je moet niet bang voor die drie zijn, maar voor de drie Painballers die bij ze hebben gezeten. Blanco is bepaald geen mietje. En ze lopen nog steeds ergens rond. Ik ga mijn gewone kleren weer aantrekken.’ Ze was al bezig om haar flamingopak uit te trekken en trok haar kakibroek aan.

‘We moeten de voordeur op slot doen,’ zei ik.

‘Het slot is kapot.’

Toen hoorden we stemmen op straat. Ze zongen en schreeuwden, zoals de mannen altijd deden in Schubben als ze stomdronken waren. Straalbezopen, ladderzat. We hoorden glasgerinkel.

We renden naar de slaapkamers en maakten de jongens wakker. Ze trokken bliksemsnel hun kleren aan en we renden met ze naar het raam op de eerste verdieping dat uitkeek op straat. Shackie luisterde en tuurde toen voorzichtig naar buiten. ‘O, shit,’ zei hij.

‘Is er nog een andere deur?’ fluisterde Croze. Zijn gezicht was bleek, ondanks de gebruinde kleur. ‘We moeten weg. Nu meteen.’

We liepen via de achtertrap naar beneden en glipten de achterdeur uit, het plaatsje op waar de koolievaten en de glasbakken stonden. We hoorden het gouden team tekeergaan in Schubben en kapotslaan wat ze de vorige keer nog niet vernield hadden. Er klonk een vreselijke klap: waarschijnlijk hadden ze de planken achter de bar van de muur getrokken.

We persten ons door het gat in de schutting en renden over het braakliggende terrein naar de steeg daarachter. Ze konden ons onmogelijk zien, maar toch had ik het gevoel dat ze dat wel konden, alsof hun ogen door stenen heen konden boren, net als mutanten op tv.

Een paar straten verder gingen we langzamer lopen. ‘Misschien merken ze het niet,’ zei ik. ‘Dat wij daar geweest zijn.’

‘Tuurlijk wel,’ zei Amanda. ‘Die vuile borden. Natte handdoeken. De bedden. Je ziet zo of er in een bed geslapen is.’

‘Ze komen achter ons aan,’ zei Croze. ‘Daar kun je vergif op innemen.’

61

We sloegen een paar hoeken om en liepen door allerlei steegjes om een dwaalspoor achter te laten. Onze sporen waren duidelijk te zien in de laag asachtige modder, maar Shackie zei dat de regen onze voetsporen wel zou wegspoelen en dat die kerels van het gouden team geen honden waren, dus dat ze ons niet konden ruiken.

Ze moesten het wel zijn: de drie Painballers die Schubben kort en klein hadden geslagen, op de eerste avond van de Vloed. Degenen die Mordis hadden gedood. Ze hadden mij via de intercom gezien. Daarom waren ze teruggekomen naar Schubben: om de Plakbak open te breken als een oester en mij te pakken te krijgen. Daar zouden ze vast wel gereedschap voor hebben gevonden. Het zou een tijd geduurd hebben, maar uiteindelijk zou het ze zijn gelukt.

Bij dat idee werd ik ijskoud, maar ik zei er niets over tegen de anderen. Die hadden al genoeg om zich druk over te maken.

Er lag erg veel troep op straat: verbrande dingen, kapotte spullen. Niet alleen auto’s en vrachtauto’s. Glas, erg veel glas. Shackie zei dat we niet zomaar een gebouw moesten binnengaan, want ze hadden een keer vlak bij een gebouw gestaan toen dat zomaar instortte. We moesten vooral uit de buurt van hoge flats blijven, want als daar brand in had gewoed en er een ruit naar beneden viel, kon je dag zeggen tegen je hoofd. Het zou nu veiliger zijn in een bos dan in de stad. Terwijl de meeste mensen dat andersom hadden verwacht.

De kleine, normale dingen vond ik het ergst om te zien. Een dagboek met woorden die van de bladzijden vloeiden. Een hoed. Schoenen, die waren nog erger dan hoeden, vooral als het er twee dezelfde waren. Kinderspeelgoed. Buggy’s zonder baby.

Het leek alsof er een poppenhuis op de kop was gezet en vertrapt. Uit een winkel liep een spoor van felgekleurde T-shirts, een soort voetafdrukken van stof, een heel eind over het trottoir. Iemand had kennelijk de ruit ingegooid en de winkel beroofd, maar wat had je nou aan een stapel T-shirts? Een meubelzaak braakte stoelpoten en armleuningen en leren kussens uit over de stoep, er was een brillenzaak met dure monturen van goud en zilver, maar niemand had de moeite genomen om die mee te nemen. Een apotheek was compleet vernield, waarschijnlijk doorzocht op partydrugs. Er waren veel lege doosjes LusstPluss. Ik dacht dat dat nog in de experimentele fase verkeerde, maar hier verkochten ze het waarschijnlijk al illegaal.

Er lagen hoopjes stof en botten. ‘Ex-mensen,’ zei Croze. Ze waren uitgedroogd en schoon gepikt, maar vooral de oogkassen vond ik vreselijk. En de tanden: een mond ziet er veel akeliger uit zonder lippen. Het haar was heel sprietig en lag er in losse plukken bij. Het duurt jaren voordat haar vergaat, dat hadden we bij de Hoveniers geleerd, bij composteren.

We hadden geen tijd meer gehad om eten mee te nemen uit Schubben, dus we liepen een supermarkt in. Er lag overal troep op de grond, maar we vonden een paar ZizzyFruits en Kickrepen, en ergens anders was een diepvries op zonne-energie die het nog deed. Er zaten sojabonen en bessen in – die aten we meteen op – en diepvries-GeheimBurgers, zes burgers per pak.

‘Hoe moeten we die bakken?’ vroeg Oates.

‘Met aanstekers,’ zei Shackie. ‘Kijk!’ Op de toonbank stond een rek met aanstekers in de vorm van een kikker. Shackie probeerde er een: de kikker kwaakte en er schoot een vlam uit zijn bek.

‘Neem er maar een stel mee,’ zei Amanda.

We waren inmiddels in de buurt van de Zinkput, dus we gingen op weg naar de oude Wellness-kliniek, omdat dat een plek was die we kenden. Ik hoopte dat er nog een paar Hoveniers in zaten, maar er was niemand. We picknickten in ons oude klaslokaal, waar we een vuurtje stookten van kapotte bureaus, een klein vuurtje, want we wilden geen rooksignaal geven aan de Gouden Painballers, maar we moesten wel de ramen openzetten omdat we anders erg moesten hoesten. We bakten de GeheimBurgers en aten de helft van de sojabonen – we namen niet de moeite om die op te warmen – en dronken de ZizzyFruits. Oates liet de aansteker steeds kwaken totdat Amanda zei dat hij daarmee op moest houden omdat hij brandstof verspilde.

De adrenaline van het wegrennen was inmiddels afgezwakt. Het was verdrietig om terug te zijn op de plek waar we kinderen waren geweest: we hadden het toen niet altijd leuk gevonden, maar nu had ik ontzettend heimwee naar die tijd.

Zo zal de rest van mijn leven er wel uitzien, dacht ik. Weglopen, restjes opscharrelen, gehurkt op de vloer zitten, steeds smeriger worden. Had ik maar echte kleren, want ik had nog steeds mijn pauwreigeroutfit aan. Ik wilde terug naar de T-shirtwinkel om te zien of daar nog iets lag wat niet vochtig en beschimmeld was, maar volgens Shackie was dat te gevaarlijk.

Ik dacht dat we misschien konden gaan vrijen, dat leek me wel lief en aardig. Maar iedereen was te moe en we waren bovendien verlegen met elkaar. Dat kwam door de omgeving – de Hoveniers waren dan wel niet fysiek aanwezig, maar hun geest waarde er nog rond, en het was moeilijk om iets te doen wat ze niet zouden hebben goedgekeurd toen wij nog maar tien waren.

We gingen op een grote berg liggen slapen, op elkaar gestapeld als puppy’s.

Toen we de volgende ochtend wakker werden, stond er een groot varken in de deuropening naar ons te kijken en te snuffelen met zijn natte slakkenneus. Hij moest door de deur naar binnen zijn gegaan en helemaal door de gang hierheen zijn gelopen. Toen hij zag dat wij naar hem keken, draaide hij zich om en liep weg. Misschien had hij geroken dat we die hamburgers aan het bakken waren, zei Shackie. Hij zei dat dat varken een verbeterde splice was – KwaAddam wist daar veel over – en dat hij menselijk hersenweefsel had.

‘Ja ja,’ zei Amanda. ‘En hij studeert hogere wiskunde. Je lult uit je nek.’

‘Het is echt waar,’ zei Shackie pruilend.

‘Jammer dat we geen spraygun hebben,’ zei Croze. ‘Ik heb lang geen bacon meer gehad.’

‘Let op je woorden,’ zei ik met een Toby-stem, en toen moesten we allemaal lachen.

Voordat we de Wellness-kliniek verlieten, gingen we nog even naar de Azijnkamer om daar voor het laatst te kijken. De grote vaten waren er nog steeds, al had iemand er een bijl in gezet. Het rook naar azijn en ook naar wc’s: de hoek van de kamer was als wc gebruikt, en dat was nog niet zo lang geleden. De kleine kastdeur waar de azijnflessen bewaard werden, stond open. Er stonden geen flessen meer en de kastplanken hingen op een vreemde manier scheef. Amanda liep erheen, pakte een plank vast en trok; de kast draaide naar voren.

‘Moet je kijken!’ zei ze. ‘Er is hier nog een hele kamer achter!’

We liepen naar binnen. Er stond een tafel die het grootste deel van de kamer in beslag nam, met daaromheen een paar stoelen. Maar het interessantste was een futon, net zo een als we vroeger bij de Hoveniers hadden, en een paar lege blikjes: sojadientjes, kiperwten en gedroogde gojibessen. In de hoek stond een laptop die uit was.

‘Iemand anders heeft het dus ook overleefd,’ zei Shackie.

‘Geen Hovenier,’ zei ik. ‘Met die laptop.’

‘Zeb had ook een laptop,’ zei Croze. ‘Maar hij is uit de Hoveniers gestapt.’

We verlieten de Wellness-kliniek zonder duidelijk plan. Ik zei dat we naar de AnooYoo Spa moesten gaan, omdat er misschien nog iets te eten lag in de Ararat die Toby in de voorraadkamer had aangelegd, en ik wist de code van de deur. Bovendien was daar een tuin waar misschien nog iets in groeide. Ik vroeg me zelfs af of Toby daar nog zou zijn, maar ik wilde geen valse hoop wekken, dus dat zei ik maar niet.

We dachten dat we heel erg voorzichtig waren. We zagen nergens iemand. We liepen naar Heritage Park in de richting van de westelijke toegangspoort van de Spa; we bleven op het bospad, onder de bomen – daar voelden we ons minder zichtbaar.

We liepen in ganzenpas. Shackie liep voorop, daarna Croze, dan Amanda en dan ik; Oates liep helemaal achteraan. Opeens kreeg ik een koud gevoel en keek ik achterom: Oates was weg. ‘Shackie!’ zei ik.

En toen schoot Amanda met een ruk opzij, van het pad af.

Daarna volgde een donker stuk, alsof ik dwars door de braamstruiken ging; het was erg pijnlijk en verward. Er lagen mensen op de grond, ik was er ook bij, en waarschijnlijk werd ik toen geraakt.

Toen ik weer wakker werd, waren Shackie en Croze en Oates er niet. Maar Amanda wel.

Ik wil niet denken aan wat er daarna gebeurde.

Voor Amanda was het erger dan voor mij.

DE DAG VAN DE ROOFDIEREN

De Dag van de Roofdieren

JAAR VIJFENTWINTIG

Over God als het Alfa-roofdier

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, lieve Medeschepselen, lieve Medestervelingen,

Lang geleden vierden wij de Dag van de Roofdieren op onze heerlijke Dakhof van Eden. Dan deden onze kinderen hun oren en staarten van nepbont aan, en bij zonsondergang staken we de kaarsen aan in de Leeuwen en Tijgers en Beren die we van geperforeerde blikjes hadden gemaakt, en de gloeiende ogen van die roofdierbeelden schitterden op onze feestdag van de Roofdieren.

Maar vandaag dient ons festival beperkt te blijven tot de innerlijke Hof van onze Geest. We prijzen ons gelukkig dat we die nog hebben, want de Waterloze Vloed heeft onze stad reeds bereikt en verspreidt zich over de gehele aarde. De meesten werden erdoor verrast, maar wij vertrouwden op onze Spirituele leidraad. Of, om het materialistischer uit te drukken: toen de wereldwijde pandemie uitbrak, wisten wij wel hoe laat het was.

Laten we dankzeggen voor deze Ararat waarin wij de afgelopen maanden onze toevlucht hebben gezocht. Misschien is het niet de Ararat die wij zelf gekozen zouden hebben, aangezien het hier in de kelders van het Buenavista-appartementencomplex zelfs in de tijd van de paddenstoelenbedden van Pilar reeds klam was en het nu zelfs nog vochtiger is dan destijds. Maar we verkeren in de gezegende omstandigheid dat zovelen van onze verwanten uit de familie der Ratten ons hun proteïne hebben geschonken en ons daarmede in staat stellen op deze Aardse Planeet te blijven. Het is ook een geluk dat Pilar juist in deze kelder een Ararat heeft aangelegd, verborgen achter een betonblok dat is gemarkeerd met een klein bijtje. Wij danken de Voorzienigheid dat zo’n groot deel van haar voorraad zijn versheid heeft behouden. Helaas geldt dat niet voor alles.

Maar die voorraden zijn nu uitgeput en wij moeten verder trekken of sterven. Laten we bidden dat de buitenwereld geen Exferno meer is, dat de Waterloze Vloed niet alleen heeft vernietigd, maar ook gereinigd, en dat de hele wereld nu een nieuw Eden is geworden. Of, als het nog geen nieuw Eden is, dat het binnen afzienbare tijd een nieuw Eden mag worden. Daar vertrouwen wij op.

De Dag van de Roofdieren is niet opgedragen aan God de liefhebbende en zachtaardige Vader en Moeder, maar God de Tijger. Of God de Leeuw. Of God de Beer. Of God het Everzwijn. Of God de Wolf. Of zelfs God de Haai. Welk symbool we ook kiezen: de Dag van de Roofdieren is opgedragen aan de verschrikkelijke verschijning en overweldigende kracht, die wij soms zelf begeren en dus ook des Gods is, aangezien al het goede Hem toebehoort.

Als Schepper heeft hij iets van Zichzelf in elk van zijn Schepselen gestopt – hoe kan het ook anders? – en daarom zijn de Tijger, de Leeuw, de Wolf, de Beer, het Everzwijn en de Haai – en op kleine schaal de Waterspitsmuis en de Bidsprinkhaan – op hun eigen wijze een afspiegeling van het Goddelijke. Dat heeft de mens in de loop der eeuwen altijd geweten. Op hun vlaggen en wapenrusting hebben zij niet alleen dieren zoals Konijnen en Muizen afgebeeld, maar ook dieren die in staat zijn tot het toebrengen van dodelijk letsel, en toen zij God aanriepen als hun verdediger, waren het dan niet juist die kenmerken waarop zij een beroep deden?

Op de Dag van de Roofdieren mediteren wij dus over de Alfa-Roofdieraspecten van God. De abruptheid en de hevigheid waarmee de vrees voor het goddelijke zich aan ons kan openbaren; onze nietigheid en onze bevreesdheid – onze Muizigheid zou ik willen zeggen – in het aangezicht van zulk een Kracht; ons gevoel van vernietiging in dat felle, schitterende Licht. God wandelt in de tere Ochtendhof des Geestes, maar hij is ook op rooftocht in diens Nachtelijke Bossen. Hij is geen tam Wezen, lieve Vrienden: hij is een wild Wezen en kan niet onder de duim worden gehouden en worden gecommandeerd als een Hond.

De Mens heeft dan wel de laatste Tijger en de laatste Leeuw gedood, maar hun Namen worden door ons in ere gehouden, en als wij die Namen uitspreken, horen we daarin de geweldige Stem van God op het moment van hun Schepping. God moet tegen ze hebben gezegd: Mijn Carnivoren, Ik gebied u om de uw toegewezen taak uit te voeren van het kiezen van een soort Prooi, zodat die zich niet in te grote hoeveelheden vermenigvuldigen, hun voedselvoorraden uitputten, ziek worden en uitsterven. Dus gaat heen! Spring! Ren! Brul! Loer! Jaag! Want uw ontzagwekkend hart is mij een welbehagen, evenals de gouden en groene juwelen van uw ogen, uw welgevormde pezen, uw messcherpe tanden en uw klauwen gelijk kromzwaarden, want dat alles heb Ik u zelf geschonken. En Ik geef u mijn zegen en verkondig dat u Goed zijt.

Want brullend vragen zij God om voedsel, zoals Psalm 104 het zo blijmoedig stelt.

Als wij ons voorbereiden op een vertrek uit de beschutting van deze Ararat stellen wij ons deze vraag: Is het zegenrijker te eten of gegeten te worden? Te vluchten of te jagen? Te geven of te ontvangen? Want dat is in de kern dezelfde vraag. Een vraag die aanstonds wellicht niet louter theoretisch meer zal zijn: wij weten niet welk Alfa-roofdier daarbuiten op de loer ligt.

Laten we bidden dat als wij onze eiwitten dienen op te offeren opdat zij onder onze medesoorten kunnen worden verspreid, wij de heilige aard van die transactie zullen beseffen. Wij zouden geen mensen zijn als wij niet liever verslinden dan te worden verslonden, maar beide zijn een zegening. Zo uw leven van u wordt geëist, weest dan gerust dat dit vereist is voor het Leven.

Laten we zingen.

De spitsmuis die zijn prooi verscheurt

De Spitsmuis die zijn Prooi verscheurt

Denkt – voor hij die bespringt –

Niet na over wat hij zal gaan doen,

Hij volgt slechts zijn Instinct.

De Luipaard die ’s nachts moorden gaat

De Poes die zoet gaat slapen –

Ze jagen en ze doden graag,

God heeft ze zo geschapen.

En wie weet of Vreugd en Angst

Elkaars verlengde zijn?

Is Vreugde door de Dreiging groot

Of daardoor juist heel klein?

Maar wij zijn niet als Dieren –

En maken ze niet dood;

Wij eten dus niet van hun vlees

Alleen bij hongersnood.

En als de tijd ooit komen gaat

En komt die honger hier

Vergeef ons, Heer, dat wij dit doen

En zegen dan het Dier!

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

62

TOBY. SINT-NGANEKO MINHINNICK VAN MANUKAU

JAAR VIJFENTWINTIG

Een rode zonsopgang, dat voorspelt later op de dag regen. Maar het regent altijd later op de dag.

Er komt mist opzetten.

Oedel-oedel-oe. Oedel-oedel-oe. Tjirrup twariep. Aw aw aw. Ey ey ey. Hoem hoem baroem.

Ochtendduif, roodborstje, kraai, blauwe gaai, brulkikker. Toby noemt hun naam, maar die namen zeggen ze niets. Straks is haar eigen taal uit haar hoofd verdwenen en is dit alles wat er nog rest. Oedel-oedel-oe, hoem hoem. De niet-aflatende herhaling, het lied zonder begin en zonder einde. Geen vragen, geen antwoorden, niet met zo veel woorden. Helemaal niet met woorden. Of is alles één groot Woord?

Waar komt dat idee vandaan, uit het niets en in haar hoofd?

Tobieie!

Dat klinkt zo alsof iemand haar roept. Maar het is maar een vogelkreet.

Ze is op het dak en bakt in de koele ochtend haar dagelijkse portie landgarnalen. Versmaad niet de nederige tafel van de heilige Euell, klinkt de stem van Adam Een. Rijk aan vetten, een goede bron van eiwitten. Hoe denk je anders dat beren zo vet worden?

Buiten koken is het beste, vanwege de rook en de hitte. Ze doet dat op het door Sint-Euell geïnspireerde zwerversfornuisje, dat gemaakt is van een bulkblik bodycrème: een gat in de bodem voor droge stokjes en de luchttoevoer, en een gat aan de zijkant voor de rook. Maximale hitte uit een minimale hoeveelheid brandstof. De landgarnalen liggen erbovenop te sissen.

Opeens hoort ze kabaal van kraaien, die zijn ergens opgewonden over. Geen gealarmeerde kreten, dus het is geen uil. Eerder verbijstering: Aw Aw! Kijk! Kijk daar!

Toby schraapt de knapperige landgarnalen van de bovenkant van het blik op haar bord – voedsel verspillen is leven verspillen, heeft Adam Een gezegd – daarna dooft ze het vuur met haar bak regenwater en gaat op het dak liggen, plat op haar buik. Ze kijkt door de verrekijker. De kraaien vliegen boven de boomtoppen, een hele groep. Zes of zeven. Aw! Aw! Kijk! Kijk! Kijk!

Er komen twee mannen tussen de bomen vandaan. Ze zingen niet en ze zijn niet naakt en blauw: ze hebben kleren aan.

Maar het zijn wel mensen, denkt Toby. Levende. Misschien is een van hen Zeb wel, die haar is komen zoeken; hij moet hebben geraden dat ze hier nog steeds is, dat ze zich hier verborgen houdt en het al die tijd heeft volgehouden. Ze knippert: zijn dat tranen? Ze wil naar beneden rennen, het veld op, haar armen verwelkomend spreiden, lachen van geluk. Maar de voorzichtigheid weerhoudt haar daarvan en ze hurkt achter de pijp van de airconditioning en tuurt tussen de spijlen van de balustrade door.

Het kan een zinsbegoocheling zijn. Verbeeldt ze zich weer dingen?

De mannen dragen camouflagepakken. De eerste heeft een of ander wapen, misschien een spraygun. Dat kan Zeb niet zijn, die heeft een heel andere lichaamsbouw. Ze zijn het geen van beiden. Er is nog iemand bij ze, is dat een man of een vrouw? Een lang iemand, in een kakipak. Het hoofd gebogen, lastig om te zien wat het is. De handen voor zich, als in een gebed. Een van de mannen houdt die persoon vast bij de arm of de elleboog. Duwt of trekt.

Dan komt er een andere man uit de schaduw. Hij heeft een grote vogel bij zich aan een riem, nee, aan een touw; een vogel met blauwgroene iriserende pluimen als een pauwreiger. Maar de vogel heeft het hoofd van een vrouw.

Dit moet wéér een hallucinatie zijn, denkt Toby. Want die gensplicers kunnen veel, maar dit niet. De mannen en de vogelvrouw zien er heel echt en stevig uit, maar dat is altijd zo bij hallucinaties.

Een van hen draagt een last over zijn schouder. Eerst denkt ze dat het een zak is, maar nee, het lijkt wel een bout. Met een vacht. Een gouden vacht. Is dat een leeuwam? Ze rilt van afschuw: heiligschennis! Ze hebben een Dier gedood van de lijst van het Vredig Koninkrijk!

Denk na, draagt Toby zichzelf op. Ten eerste: sinds wanneer ben jij een fanatieke Vredig Koninkrijk-Jesajaïst? Ten tweede: als die mannen echt zijn, en niet het product van een verwarde geest, dan zijn ze dus aan het moorden. Ze moorden en slachten grote Schepselen, dus ze hebben dodelijke wapens en zijn bovenaan de voedselketen begonnen. Ze zijn een bedreiging, ze deinzen nergens voor terug, en ik zou ze moeten neerschieten voordat ze bij mij komen. Dan kan ik die grote vogel of wat het ook maar is bevrijden, voordat ze die ook doodmaken.

Trouwens, als ze niet echt zijn, is het niet erg als ik op ze schiet. Dan gaan ze gewoon in rook op.

Dan kijkt de man die de vogelvrouw meevoert omhoog. Hij moet Toby gezien hebben, want hij begint te schreeuwen en zwaait met zijn vrije hand. Het licht glinstert op een mes. De andere twee mannen kijken ook en dan beginnen ze op een drafje naar de Spa te lopen. Het vogelwezen moet ze bijhouden door dat touw; Toby ziet nu dat die veren een soort kostuum zijn. Het is een vrouw. Zonder vleugels. En met een strop om haar hals.

Geen hallucinatie dus. Het is echt. Echt kwaad.

Ze richt haar vizier op de messenman en schiet op hem. Hij wankelt naar achteren, schreeuwt en valt. Maar ze is niet snel genoeg: ze schiet nog een paar keer, maar mist de andere twee.

Nu staat de gewonde man weer op, hij hinkt, en ze rennen allemaal terug naar de bomen. De vogelvrouw rent mee. Ze heeft weinig keus. Dan valt ze en verdwijnt in het onkruid.

De groene boombladeren gaan open, sluiten zich achter de anderen en verzwelgen ze. Weg zijn ze. Allemaal. Ze kan de plek niet meer vinden waar de vrouw is gevallen, het gras is te hoog. Moet ze naar buiten gaan om te zoeken? Nee. Het zou een afleidingsmanoeuvre kunnen zijn. Dan zou het drie tegen een zijn.

Ze blijft een hele tijd kijken. De kraaien moeten ze gevolgd zijn, de mannen, en die ene in kaki kleren. Aw aw aw aw. Een spoor van geluid dat verdwijnt in de verte.

Zouden ze terugkomen? Dat doen ze vast, denkt Toby. Ze weten dat ik hier ben, ze snappen natuurlijk wel dat ik hier eten heb omdat ik het anders nooit zo lang had uitgehouden. En ik heb een van hen neergeschoten: ze willen vast wraak, dat is niet meer dan menselijk. Ze zullen wraakzuchtig zijn, net als die varkens. Maar ze zullen niet snel komen, want ze weten dat ik een geweer heb. Ze moeten een plan maken.

63

TOBY. DE DAG VAN DE HEILIGE WEN BO

JAAR VIJFENTWINTIG

Geen mannen. Ook geen varkens. Geen leeuwammen.

Geen vogelvrouw.

Misschien heb ik mijn verstand verloren, denkt Toby. Of niet verloren, maar ben ik het tijdelijk kwijt.

Badtijd, op het dak. Ze giet regenwater uit haar verzameling kleinere kommen en pannen in de grootste kom, zeept zich in, alleen haar handen en haar gezicht, want als ze zich helemaal wast, is ze veel te kwetsbaar, en je weet maar nooit wie er naar haar gluurt. Ze is net het zeepsop aan het afsponzen als ze de kraaien een vreselijk kabaal hoort maken, vlak bij haar. Aw aw aw! Deze keer klinkt het als lachen.

Toby! Toby! Help me!

Was dat mijn naam? denkt Toby. Ze kijkt over de balustrade, maar ziet niets. Dan klinkt de stem weer, vlak bij het gebouw.

Is dat een val? Een vrouw die haar roept, dan een man die zijn arm om haar hals slaat en een mes op haar keel zet?

Toby! Ik ben het! Alsjeblieft!

Ze droogt zich snel af met een handdoek, trekt haar top-tot-teen aan, hangt het geweer over haar schouder en loopt de trap af. Als ze de deur opendoet, ziet ze niemand. Maar dan die stem weer, heel dichtbij. O, toe nou!

Linkerhoek: niemand. Rechterhoek: ook niemand. Ze is net buiten het tuinhek als er een vrouw de hoek om komt. Ze strompelt, ze is mager en afgeleefd, haar lange haar hangt voor haar gezicht en zit onder de modder en opgedroogd bloed. Ze heeft een met lovertjes versierde bodysuit aan met vochtige, beschadigde blauwe veren.

De vogelvrouw. Een of andere freak uit een sekscircus. Grote kans dat ze geïnfecteerd is, een wandelende ziektebron. Als ze me aanraakt, ben ik er geweest, denkt Toby.

‘Blijf uit de buurt!’ schreeuwt ze. Ze loopt achteruit tot aan het tuinhek. ‘Sodemieter op, wegwezen hier!’

De vrouw staat te zwaaien op haar benen. Ze heeft een wond in haar been, haar blote armen bloeden en zitten onder de schrammen, waarschijnlijk is ze dwars door de braamstruiken gelopen. Toby kan alleen maar aan dat verse bloed denken, dat natuurlijk stikt van de microben en virussen.

‘Donder op! Wegwezen!’

‘Ik ben niet ziek,’ zegt de vrouw. De tranen stromen over haar gezicht. Maar dat zeiden ze in hun wanhoop allemaal. Ze zeiden het smekend, ze staken hun handen uit om hulp en troost, en dan veranderden ze in roze pap. Toby had dat vanaf het dak gezien.

Ze zullen verdrinken. Zorg dat ze je niet vastpakken. Zorg dat jij niet hun laatste strohalm bent, mijn Vrienden, heeft Adam Een gezegd.

Het geweer. Ze prutst aan de riem, die is vastgeraakt in haar top-tot-teen. Hoe moet ze zich dat zwerende broeinest van het lijf houden? Zonder wapen heeft schreeuwen geen zin. Misschien kan ze haar met een steen op het hoofd slaan, denkt Toby. Alleen heeft ze geen steen. Een flinke trap tegen haar solar plexus, denkt ze, en daarna goed mijn voeten wassen.

Je bent een onbarmhartig mens, klinkt de stem van Nuala. Je veracht Gods Schepselen, want zijn Mensen niet ook Schepselen Gods?

Onder het geklitte haar smeekt de vrouw: ‘Toby! Ik ben het!’ Ze zakt in elkaar, valt op haar knieën. Dan ziet Toby dat het Ren is. Onder al die modder en de verfrommelde glitter is het gewoon de kleine Ren.

64

Toby sleept Ren mee het gebouw van de Spa in, laat haar op de grond zakken en doet snel de deur op slot. Ren is nog steeds hysterisch aan het huilen, met grote, snikkende uithalen.

‘Stil nou maar,’ zegt Toby. Ze pakt Ren onder haar armen en hijst haar overeind, dan strompelen ze door de gang naar een van de behandelkamertjes. Ren houdt zich slap en is moeilijk mee te krijgen, maar gelukkig is ze niet erg zwaar en lukt het Toby om haar op de massagetafel te hijsen. Ze ruikt naar zweet en aarde, ook naar bloed en naar nog iets anders, iets verrots.

‘Blijf hier,’ zegt Toby ten overvloede, want Ren gaat vast niet weg. Ze ligt op het roze kussen en heeft haar ogen dicht. Een van die ogen is bont en blauw. AnooYoo kalmerende oogpads met aloë, denkt Toby. Met extra arnica. Ze maakt een pak open en legt ze op Rens ogen, dan legt ze een roze laken over haar heen en stopt dat aan de zijkanten in zodat Ren niet van de tafel kan vallen. Er zit een snee op Rens voorhoofd, ook een op haar wang: niks ernstigs, daar kan ze later wel naar kijken.

Ze loopt naar de keuken en kookt wat water in de Kelly-ketel. Ren is hoogstwaarschijnlijk uitgedroogd. Ze giet het hete water in een beker, doet er wat van haar kostbare honing bij en een beetje zout. En wat gedroogde groene uien uit haar snel slinkende voorraad. Ze neemt de beker mee naar Rens behandelkamertje, haalt de oogpads weg en laat haar rechtop zitten.

Rens ogen zijn groot in haar magere gezicht met de blauwe plekken. ‘Ik ben niet ziek,’ zegt ze, wat niet waar is, want ze gloeit van de koorts. Maar er is meer dan één soort ziekte. Toby controleert de symptomen: er komt geen bloed uit haar poriën, geen schuim. Toch zou Ren een drager van de ziekte kunnen zijn, een broedstoof, maar in dat geval is Toby toch al besmet.

‘Probeer wat te drinken,’ zegt Toby.

‘Dat kan ik niet.’ Maar het lukt haar toch om wat van het water naar binnen te krijgen. ‘Waar is Amanda? Ik moet me aankleden.’

‘Alles is in orde,’ zegt Toby. ‘Amanda is in de buurt. Probeer maar wat te slapen.’ Ze helpt Ren weer om te gaan liggen. Dus Amanda komt ook ergens in dit verhaal voor, denkt ze. Met dat meisje waren er altijd problemen.

‘Ik zie niks,’ zegt Ren. Ze trilt over haar hele lichaam.

In de keuken giet Toby de rest van het gekookte water in een kom; ze moet die verfomfaaide veren en lovertjes van haar af wassen. Met de kom, een schaar, een stuk zeep en een stapel roze washandjes loopt ze naar Rens behandelkamertje, slaat het laken terug en knipt de vieze outfit open. Onder die veren zit geen stof, maar een andere substantie. Rekbaar. Bijna zoals huid. Ze weekt de stukken los zodat ze die er gemakkelijker af kan trekken. Het kruis is opengescheurd. Jemig, wat een troep. Straks zal ze een kompres maken.

Ze heeft schaafwonden in haar hals en nek, dat komt natuurlijk door dat touw. De jaap op haar linkerbeen is gaan zweren. Toby doet zo voorzichtig mogelijk, maar Ren krimpt ineen en gilt. ‘Verdomme, dat doet zeer!’ Dan kotst ze het water met suiker en zout weer uit.

Als ze de viezigheid heeft weggeveegd, begint Toby die beenwond te wassen. ‘Hoe kom je hieraan?’ vraagt ze.

‘Weet ik niet.’ Ren fluistert. ‘Ik ben gevallen.’

Toby wast de wond en doet er wat honing op. Daar zitten antibiotica in, zei Pilar altijd. Er moet hier nog ergens een verbanddoos zijn. ‘Blijf zo liggen. We moeten oppassen dat je geen koudvuur krijgt.’

Ren grinnikt. ‘Botrot,’ zegt ze. ‘Rotbende. Biobende.’

De vieze laag is er helemaal af en Ren is schoongewassen. ‘Ik zal je wat wilg en kamille geven,’ zegt Toby. En papaver, denkt ze. ‘Je moet slapen.’ Ren ligt op de grond veiliger dan op de behandeltafel, dus ze maakt een bed van roze handdoeken, helpt haar erop en legt nog wat extra handdoeken onder haar, omdat ze te zwak is om ’s nachts naar de wc te gaan. Ze gloeit van de koorts.

Dan maakt Toby het wilgendrankje en doet het in een klein glas. Ren slikt, haar keel beweegt als die van een vogeltje. Er komt niets terug.

Het heeft geen zin om nu al met de maden te beginnen. Daar moet ze eerst helemaal wakker voor zijn, omdat ze anders geen instructies kan opvolgen, zoals niet krabben. En eerst moet die koorts omlaag.

Terwijl Ren slaapt, doorzoekt Toby haar voorraad gedroogde paddenstoelen. Ze kiest een paar immuunversterkende soorten: reishi, maitake, shiitake, berkenzwam, zhu ling, leeuwenmanen, coryceps, echte tonderzwam. Ze laat ze in gekookt water wellen. ’s Middags bereidt ze een paddenstoelelixer – zachtjes koken, afgieten, afkoelen – en geeft Ren daar dertig druppels van.

Het stinkt in het behandelkamertje. Toby rolt Ren op haar zij, trekt de vuile handdoeken weg en veegt haar schoon. Ze heeft rubberhandschoenen aangetrokken, want als er dysenterie heerst heeft ze geen zin om dat te krijgen. Ze legt schone handdoeken neer en rolt Ren weer terug. Haar armen vallen slap neer, haar hoofd draait opzij en ze mompelt iets.

Dit zal een hoop werk worden, denkt Toby. En als Ren beter wordt – als dat gebeurt – dan zijn er twee monden te voeden in plaats van een. Dus dan zal de voedselvoorraad twee keer zo snel op raken. Wat er nog van over is dan, en dat is al niet veel.

Misschien zal de koorts Ren te machtig worden. Misschien zal ze in haar slaap sterven.

Toby denkt aan het poeder van de groene knolamaniet. Veel zou ze niet nodig hebben. Nu Ren al zo verzwakt is, zou een klein beetje genoeg zijn. Om haar uit haar lijden te verlossen. Om haar op witte vleugels te laten wegvliegen. Misschien zou dat milder zijn. Een zegen.

Ik ben onwaardig, denkt Toby. Alleen al door zoiets te denken. Je kent dat meisje al sinds ze klein was, ze is naar je toe gekomen om hulp, ze heeft elk recht om jou te vertrouwen. Adam Een zou zeggen dat Ren een kostbaar geschenk is dat aan Toby gegeven is, dat ze daarmee de kans krijgt haar onbaatzuchtigheid te tonen, haar vermogen om te delen, en al die andere hogere eigenschappen die de Hoveniers zo belangrijk vonden. Toby kan het niet zo zien, niet op dit moment. Maar ze moet het blijven proberen.

Ren zucht en kreunt, ze beweegt wild met haar armen. Ze heeft een nachtmerrie.

Als het donker wordt, steekt Toby een kaars aan, ze gaat naast haar zitten en luistert naar haar ademhaling. In, uit, in, uit. Pauze. In. Weer uit. Schurend. Zo nu en dan voelt ze aan Rens voorhoofd. Wordt het koeler? Er moet ergens in het gebouw een thermometer zijn, daar moet ze morgenochtend maar naar op zoek. Ze neemt haar polsslag op, die is snel en onregelmatig.

Dan doezelt ze weg in haar stoel. Als ze wakker wordt, is het donker en ruikt ze een schroeilucht. De kaars is omgevallen en een punt van Rens laken smeult. Het is een geluk dat het vochtig is.

Dat was uiterst dom, zegt Toby tegen zichzelf. Geen kaarsen meer tot ik helemaal wakker ben.

65

TOBY. DE DAG VAN DE HEILIGE MAHATMA GANDHI

JAAR VIJFENTWINTIG

’s Ochtends voelt Ren koeler. Haar pols is krachtiger en ze kan zelf met twee bibberige handen een kopje warm water vasthouden. Toby heeft daar vanochtend behalve honing en zout ook wat mint in gedaan.

Als Ren weer is gaan slapen, sjouwt Toby de vuile lakens en handdoeken naar het dak om ze te wassen. Ze heeft haar verrekijker meegenomen en speurt het terrein af terwijl de lakens en handdoeken in de week staan.

In de verte, in de zuidwesthoek van de wei, staan varkens. Twee MooiHairs, een blauwe en een zilveren, staan rustig samen te grazen. Geen leeuwammen. Ergens blaffen een paar honden. Bij de begraafplaats van het varken fladderen wat gieren rond.

‘Ga daar weg, stelletje archeologen,’ zegt Toby. Ze voelt zich licht in het hoofd, duizelig bijna, en in de stemming om grapjes te maken. Drie grote roze vlinders fladderen om haar hoofd en gaan op de vochtige lakens zitten. Misschien denken ze dat ze de grootste roze vlinder ter wereld hebben gevonden. Misschien is het wel een romance. Ze rollen hun dunne tong uit en likken. Geen liefde dus, maar zout.

Sommigen beweren dat Liefde alleen maar iets chemisch is, lieve Vrienden, zei Adam Een. Natuurlijk is het iets chemisch, waar zouden we blijven zonder chemie? Maar de natuurwetenschap is maar één manier om de wereld te beschrijven. De andere manier is om ons af te vragen waar we zouden zijn zonder liefde?

Lieve Adam Een, denkt Toby. Hij zal wel dood zijn. En Zeb ook, ondanks de wens die in haar hoofd een andere gedachte zaait. Maar misschien ook niet, want als ik leef, of liever gezegd als Ren leeft, dan kan iedereen nog in leven zijn.

Ze is maanden geleden opgehouden met naar de opwindradio te luisteren, omdat ze de stilte zo ontmoedigend vond. Maar dat ze niemand heeft gehoord, betekent nog niet dat er niemand is. Dat was een van Adam Eens hypothetische bewijzen van het bestaan van God.

Toby wast Rens ontstoken been en doet er nog wat honing op. Ren eet een beetje en drinkt nog wat. Meer paddenstoelenelixer en meer wilg. Na veel gezoek vindt Toby een verbanddoos van de Spa; er zit een tube antibiotische crème in, maar die is over de datum. Geen thermometer. Wie heeft deze rommel besteld? denkt ze. O ja, dat was ikzelf.

Maden zijn trouwens veel beter.

’s Middags haalt ze de maden uit de plastic bak en spoelt ze af in lauw water. Dan doet ze ze op een stuk verbandgaas uit de verbanddoos, legt er nog een stuk gaas overheen en plakt het met maden gevulde verband op de wond. Het zal niet lang duren voordat de maden door het verbandgaas heen gegeten hebben: ze weten wel wat ze graag lusten.

‘Dit kietelt wel een beetje,’ zegt ze tegen Ren. ‘Maar ze maken je beter. Probeer om je been niet te bewegen.’

‘Wie zijn zij?’ vraagt Ren.

‘Je vrienden. Maar je hoeft niet te kijken.’

Haar moordneigingen van de vorige dag zijn verdwenen: ze gaat geen dode Ren naar het weiland sjorren als voer voor de varkens en de gieren. Nu wil ze haar genezen, haar koesteren, want is het niet fantastisch dat Ren hier is? Dat ze de Waterloze Vloed heeft doorstaan met maar zo weinig kleerscheuren? Of redelijk weinig. Alleen al doordat er iemand anders is, ook al is ze zwak, ook al is ze ziek en slaapt ze bijna de hele tijd, lijkt de Spa een gezellig, huiselijk oord in plaats van een spookhuis.

Waarin ik het spook was, denkt Toby.

66

TOBY. DE DAG VAN DE HEILIGE HENRI FABRE, DE HEILIGE ANNA ATKINS, DE HEILIGE TIM FLANNERY, DE HEILIGE ICHIDA-SAN, DE HEILIGE DAVID SUZUKI, DE HEILIGE PETER MATTHIESSEN

JAAR VIJFENTWINTIG

De maden doen er drie dagen over om de wond schoon te maken. Toby let goed op wanneer ze door het dode weefsel heen zijn en aan het levende vlees beginnen.

De tweede ochtend heeft Ren geen koorts meer, maar Toby blijft voor de zekerheid nog wel doorgaan met de paddenstoeldruppels. Ren begint wat meer te eten. Toby helpt haar de trap op naar het dak en zet haar op de imitatiehouten bank in het vroege zonlicht. De maden zijn lichtschuw: door het licht worden ze het diepste deel van de wond in gedreven, en dat is waar ze moeten zijn.

In het weiland beweegt niets. Er klinken geen geluiden uit het bos.

Toby probeert Ren te vragen waar ze geweest is sinds de Vloed uitbrak, hoe ze hier is gekomen en waarom ze dat blauwe verenpak aanhad, maar ze probeert het maar één keer omdat Ren meteen begint te huilen. Het enige wat ze zegt is: ‘Ik ben Amanda kwijtgeraakt!’

‘Dat hindert niet,’ zegt Toby. ‘We vinden haar wel.’

Op de vierde ochtend haalt Toby de madepleister eraf: de wond is schoon en geneest goed. ‘Nu moet je zorgen dat je spieren weer sterk worden,’ zegt ze tegen Ren.

Ren begint te lopen, de trap op en af, door de gangen. Ze is een beetje aangekomen: Toby heeft haar de laatste potten AnooYoo Citroenmeringuegezichtscrème gevoerd, waar een hoop suiker in zit en geen giftige stoffen, voor zover Toby weet. Daarna laat ze Ren een paar oefeningen doen die ze van Zeb heeft geleerd in de cursus Voorkoming Stedelijk Geweld: de satsuma en de unagi. Gecentreerd als een vrucht, pezig als een paling. Ze kan de oefening zelf ook goed gebruiken, ze heeft ze lang niet gedaan.

Na een paar dagen vertelt Ren haar verhaal, of een stukje van haar verhaal. Het komt naar buiten in korte klonten van woorden die worden afgewisseld met lange perioden waarin ze zwijgend in de verte staart. Ze vertelt dat ze opgesloten heeft gezeten in Schubben en dat Amanda helemaal uit de woestijn van Wisconsin naar haar toe is gekomen en heeft geraden wat de code van de deur was. Toen waren Shackie en Croze en Oates uit het niets opgedoken, als bij toverslag, en daar was ze zo blij mee geweest. Ze hadden het gered doordat ze in de Painball zaten toen de epidemie uitbrak. Maar toen waren er drie afschuwelijke mannen van het gouden team uit de Painball naar Schubben gekomen en waren Amanda en zij met de jongens gevlucht. Zij had gezegd dat ze naar AnooYoo moesten gaan omdat Toby daar misschien nog zat; ze hadden het bijna gehaald, ze liepen tussen de bomen, maar vanaf dat punt wist ze niets meer. Dan kan ze niet meer verder vertellen.

‘Hoe zagen ze eruit?’ vraagt Toby. ‘Hadden ze…’ Ze wil vragen of ze ‘opvallende kenmerken’ hadden, maar Ren schudt haar hoofd, want ze wil er niet meer over praten. ‘Ik moet Amanda gaan zoeken,’ zegt ze terwijl ze haar tranen droogt. ‘Dat moet echt. Anders vermoorden ze haar.’

‘Hier, snuit je neus maar even,’ zegt Toby. Ze geeft haar een roze washandje. ‘Amanda is heel slim.’ Ze kan het beste doen alsof Amanda nog steeds leeft. ‘En heel vindingrijk. Het komt echt wel goed met haar.’ Ze wil bijna zeggen dat er te weinig vrouwen zijn en dat Amanda daarom zeker wordt gespaard en gerantsoeneerd, maar dat doet ze maar niet.

‘Je snapt het niet,’ zegt Ren, die nog harder gaat huilen. ‘Ze zijn met z’n drieën, het zijn Painballers, dat zijn geen mensen meer! Ik moet haar vinden.’

‘We zullen wel gaan kijken,’ zegt Toby om haar gerust te stellen. ‘We weten alleen niet waar ze naartoe zijn… waar ze naartoe is gegaan.’

‘Waar zou jij heen gaan?’ vraagt Ren. ‘Als je hen was?’

‘Misschien naar het oosten, naar zee. Daar kunnen ze vissen.’

‘Dan gaan wij daar ook naartoe.’

‘Als je sterk genoeg bent,’ zegt Toby. Ze moeten trouwens toch weg, want de voedselvoorraad raakt in snel tempo op.

‘Ik ben al sterk genoeg,’ zegt Ren.

Toby kamt de tuin uit en graaft nog een eenzame ui op. Dan haalt ze vlak bij de rand van de wei drie klissen uit de grond en een wilde peen, van die sprietige, witte protopeenwortels. ‘Denk je dat je een konijn zou kunnen eten?’ vraagt ze aan Ren. ‘Als ik het vlees heel klein snijd en er soep van kook?’

‘Ik denk het wel. Ik zal het proberen.’

Toby is al bijna klaar voor de omschakeling tot volledige carnivoor. Het geluid van het geweerschot is wel iets wat haar zorgen baart, maar als er nog steeds Painballers in het bos op de loer liggen, weten die toch al dat zij een geweer heeft. Het kan geen kwaad om ze daar nog eens aan te herinneren.

Er zitten vaak groene konijnen bij het zwembad. Toby schiet op een daarvan vanaf het dak, maar ze kan het beest niet raken. Zou haar geweten haar arm opzij duwen? Misschien heeft ze een groter doel nodig, een ree, of een hond. De laatste tijd heeft ze geen varkens meer gezien, ook geen schapen. Net nu ze zover is dat ze bereid is om ze op te eten, zijn ze weg.

Ze vindt de rugzakken op een plank in de waskamer. Ze zijn daar niet meer af geweest sinds de pompen kapot zijn gegaan en de lucht is bedompt van de schimmel. Gelukkig zijn ze niet van katoen, maar van ondoordringbare kunststof. Ze neemt ze mee naar het dak, sponst ze af en laat ze drogen in de warme zon.

Ze legt de voorraden die ze nog heeft in de keuken op het aanrecht. Niet zo veel gewicht meedragen dat je meer calorieën verbruikt dan je kunt eten, klinkt de stem van Zeb. Gereedschap is belangrijker dan voedsel. Je hoofd is je beste gereedschap.

Het geweer, natuurlijk. Munitie. Een schepje, om wortels uit te graven. Lucifers. Een barbecueaansteker, die zal het niet lang meer doen, maar ze kunnen hem net zo goed opmaken. Een zakmes met een schaartje en een pincet. Touw. Twee stukken plastic, handig als het regent. Opwindbare zaklamp. Verbandgaas. Tape. Afsluitbare plastic bakjes. Stoffen zakken voor eetbare planten. Een pan. De Kelly-ketel. Toiletpapier, een luxe, maar dat kan ze niet laten. Twee middelgrote ZizzyFruits uit een minibar van de Spa, met frambozensmaak: geen gezond voedsel, maar het is wel voedsel, want er zitten calorieën in. De flessen kunnen later voor water worden gebruikt.

Lepels, metaal, twee: bekers, plastic, twee. De rest van de zonnebrand. De laatste SuperD insectenspray. De verrekijker, zwaar, maar onmisbaar. De zwabbersteel. Suiker. Zout. De laatste honing. De laatste Kickrepen. De laatste sojanuggets.

De papaversiroop. De gedroogde paddenstoelen. De groene knolamaniet.

De dag voordat ze vertrekken knipt ze haar haar kort. Het ziet er kaal uit, een beetje zoals Jeanne d’Arc die haar dag niet heeft, maar ze wil geen handvat op haar hoofd hebben waar ze haar aan vast kunnen grijpen om haar de keel door te snijden. Ze knipt Rens haar ook kort. Zo krijgen ze het minder snel warm, zegt ze tegen haar.

‘We moeten het begraven,’ zegt Ren. Ze wil het om de een of andere reden die Toby niet kan doorgronden niet zomaar laten liggen.

‘Zullen we het op het dak leggen?’ vraagt Toby. ‘Dan kunnen de vogels er nesten mee bouwen.’ Ze wil geen calorieën verspillen door een haargraf te graven.

‘O. Oké,’ zegt Ren. Dat idee schijnt haar wel aan te staan.

67

TOBY. DE HEILIGE CHICO MENDES, MARTELAAR

JAAR VIJFENTWINTIG

Ze vertrekken vlak voor het ochtendgloren uit de Spa. Ze hebben roze katoenen joggingpakken aan, wijde broeken en T-shirts met het logo van de kusmond en de knipoog erop. Roze canvas sportschoenen, van die schoenen die de vrouwen droegen als ze gingen touwtjespringen of gewichtheffen. Roze hoeden met een brede rand. Ze ruiken naar SuperD en ranzige SolarNix. In hun rugzakken zit hun roze top-tot-teen, voor als de zon hoger aan de hemel staat. Was alles maar niet zo roze, denkt Toby, zo roze als babykleertjes of verjaardagsfeestjes van kleine meisjes. Geen avontuurlijke kleur. Een vreselijk slechte camouflagekleur.

Ze weet dat de situatie ernstig is, zoals ze op het nieuws plachten te zeggen: natuurlijk is die ernstig. Desondanks voelt ze zich vrolijk, bijna giechelig. Alsof ze een beetje aangeschoten is. Alsof ze gewoon gaan picknicken. Dat zal wel een adrenalinestoot zijn.

Het wordt lichter in het oosten en de mist stijgt op tussen de bomen. De dauw schittert op de glimrozen en weerspiegelt het vage, spookachtige licht van de bloemen. De zoete geur van de vochtige wei hangt om hen heen. De vogels beginnen zich te roeren en te tjirpen, de gieren op de kale takken spreiden hun vleugels om ze te drogen. Een pauwreiger vliegt hen vanuit het zuiden tegemoet, zeilt over de wei en duikt naar beneden om te landen aan de rand van het met een groene laag troep bedekte zwembad.

De gedachte komt in Toby op dat ze dit alles misschien nooit meer zal terugzien. Het is verbazingwekkend dat het hart zich hecht aan wat maar vertrouwd is, en jammert: Van mij! Van mij! Heeft ze genoten van haar gedwongen verblijf in de AnooYoo Spa? Nee. Maar het is nu haar thuis, ze heeft er overal huidschilfers achtergelaten. Een muis zou dat wel begrijpen: het is haar nest. Vaarwel is het lied van de Tijd, zei Adam Een vroeger vaak.

Ergens blaffen een paar honden. Ze heeft ze de afgelopen maanden zo nu en dan gehoord, maar nu klinken ze dichterbij. Dat staat haar helemaal niet aan. Nu er niemand meer is die ze voert, zijn ze vrijwel zeker verwilderd.

Ze gaat nog een keer het dak op voordat ze vertrekken en speurt de velden af. Geen varkens, geen MooiHairs, geen leeuwammen. Of in elk geval niet in het zicht. Wat kon ik eigenlijk maar weinig zien, denkt ze. De wei, de oprit, het zwembad, de tuin. De rand van het bos. Ze zou daar het liefste niet naartoe gaan, niet tussen die bomen lopen. De natuur kan soms zo dom zijn als een zak vol hamers, zei Zeb altijd, maar is altijd nog slimmer dan jij.

Kijk, ze denkt aan het bos, met z’n verborgen varkens en leeuwammen. En Painballers, wie weet. Pas maar op. Ik ben dan wel roze, maar ik heb een geweer. En kogels. Ik heb een groter bereik dan zo’n spraygun. Dus blijf uit de buurt, klootzakken.

Het terrein van de Spa en het omliggende bos worden afgescheiden van Heritage Park door een hek van gaas met bovenop prikkeldraad dat onder stroom staat, al doet de stroom het nu waarschijnlijk niet meer. Er zijn vier poorten in het oosten, westen, noorden en zuiden, verbonden door een slingerende weg. Toby is van plan om de nacht door te brengen in het poortwachtershuis aan de noordkant. Dat is niet te ver lopen voor Ren, die nog niet sterk genoeg is voor een heldhaftige trektocht. De volgende ochtend kunnen ze dan geleidelijk aan in de richting van de zee gaan.

Ren gelooft nog steeds dat ze Amanda zullen vinden. Ze zullen haar vinden, en dan zal Toby de Gouden Painballers doodschieten met haar geweer, en daarna zullen Shackleton en Crozier en Oates opduiken uit hun schuilplaats. Ren is haar ziekte nog niet te boven. Ze wil dat Toby alles regelt en oplost, alsof ze nog een kind is, en alsof Toby nog steeds Eva Zes is, met de magische krachten van de volwassene.

Ze komen langs het gecrashte roze busje, en om de bocht van de weg staan nog twee voertuigen, een zonneauto en een kooliezuiper die zo groot is als een jeep. Aan de zwarte wrakken te zien zijn ze allebei in brand gevlogen. Er hangt een roestige zoete geur die vermengd is met de brandlucht.

‘Niet naar binnen kijken,’ zegt Toby tegen Ren als ze voorbij komen.

‘Laat maar,’ zegt Ren. ‘Ik heb dat soort dingen meer dan genoeg gezien in de plebs, toen we vanuit Schubben hierheen gingen.’

Verderop zien ze een hond, een spaniël, die nog niet zo lang dood is. Hij is opengescheurd, de ingewanden liggen er half uit en de vliegen zoemen erboven rond, maar er zijn nog geen gieren. Wie of wat de hond heeft gedood zal zeker terugkomen, want roofdieren houden niet van verspillen. Toby kijkt naar de bosjes langs de weg: de takken groeien bijna hoorbaar en belemmeren het zicht. Wat veel kudzu. ‘We moeten sneller lopen,’ zegt ze.

Maar Ren kan niet sneller. Ze is moe, haar rugzak is te zwaar. ‘Volgens mij krijg ik een blaar,’ zegt ze. Ze blijven onder een boom staan en drinken wat ZizzyFruit. Toby kan het gevoel niet van zich afschudden dat iemand hen vanuit de bomen beloert en ze elk moment kan bespringen. Kunnen leeuwammen klimmen? Ze dwingt zichzelf om langzamer te lopen, om diep adem te halen, om rustig de tijd te nemen.

‘Laat je blaar eens zien,’ zegt ze tegen Ren. Het is nog geen blaar. Ze scheurt een reepje van haar top-tot-teen en wikkelt het om Rens voet. De zon staat op tien uur. Ze trekken hun top-tot-teen aan, Toby smeert hun gezicht in met SolarNix en spuit daarna nog wat SuperD op.

Voordat ze bij de volgende bocht zijn, begint Ren al te strompelen.

‘We kunnen wel door het weiland,’ zegt Toby. ‘Dan snijden we een stuk af.’

SINT-RACHEL EN ALLE VOGELS

Sint-Rachel en Alle Vogels

JAAR VIJFENTWINTIG

Over de gaven van de heilige Rachel; en over de vrijheid van de Geest

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, lieve Medeschepselen en Medestervelingen,

Wat een reden tot vreugde is deze opnieuw geordende wereld waarin wij zijn terechtgekomen! Natuurlijk, er is een zekere… laten we het geen teleurstelling noemen. Het afval dat is achtergebleven na de Waterloze Vloed is niet aantrekkelijk, maar dat is bij geen enkele terugtrekkende vloed het geval. Het zal tijd kosten voordat ons langverbeide Eden zal verschijnen, lieve Vrienden.

Maar wat zijn wij bevoorrecht dat we getuige mogen zijn van de eerste kostbare momenten van de Wedergeboorte! De lucht is zoveel schoner nu die vervuiling door de mens is gestopt! Deze frisse, reine lucht is voor onze longen wat de lucht hoog in de wolken voor de longen der Vogelen is. Hoe licht, hoe etherisch moeten zij zich voelen als ze boven de boomtoppen zeilen! Sinds jaar en dag worden vogels geassocieerd met de vrijheid der Geest, in tegenstelling tot de zware last van de Materie. Staat de duif niet symbool voor de Goedertierenheid, voor alles vergeven, alles aanvaarden?

In de geest van die Geest van genade verwelkomen wij drie sterfelijke metgezellen op onze reis: Melinda, Darren en Quill. Zij zijn op wonderbaarlijke wijze aan de Waterloze Vloed ontkomen doordat zij het geluk hadden in afzondering te verkeren: Melinda in een yoga-en-gewichtsbeheersingsinstituut op een berg, Darren op de isolatieafdeling van een ziekenhuis, en Quill in een instelling voor eenzame opsluiting. Wij verheugen ons dat deze drie niet aan virale besmetting lijken te zijn blootgesteld. Hoewel zij niet ons Geloof aanhangen – of niet meer, in het geval van Quill en Melinda – zijn het onze Medeschepselen en wij zijn blij dat wij ze kunnen bijstaan in deze tijd waarin wij allen op de proef worden gesteld.

We zijn ook dankbaar voor dit tijdelijke verblijf; hoewel het een voormalige franchise van Happicuppa is, heeft het ons beschut tegen de blakerende zon en de geselende stormwind. Dankzij de vaardigheden van Stuart – met name zijn vaardigheid met beitels – hebben wij onszelf toegang verschaft tot de voorraadkamer en zijn vele voorraden van Happicuppa binnen handbereik gekomen: de gedroogde melkvervanger, de siroop met vanillearoma, de moccaccinomelange en de suikerzakjes, zowel de ruwe als de geraffineerde. Jullie weten allemaal hoe ik denk over producten met geraffineerde witte suiker, maar er zijn momenten waarop men soepel met de regels moet omgaan. Onze dank gaat uit naar Nuala, onze onverzettelijke Eva Negen, die met vaardige hand een voedzaam brouwsel voor ons heeft opgeklopt.

Wij gedenken op deze dag dat de Happicuppa Corporation in strijd handelde met de geest van de heilige Rachel Carson. De in de zon verbouwde, met pesticiden besproeide regenwoudvernielende koffieproducten van deze Corporation vormden in onze tijd de grootste bedreiging van Gods gevleugelde schepselen, zoals DDT hun grootste bedreiging was in de tijd van de heilige Rachel Carson. In de geest van de heilige Rachel hebben enkele van onze radicale voormalige leden zich aangesloten bij de militante campagne tegen Happicuppa. Andere groepen protesteerden tegen de manier waarop dit bedrijf omging met de inheemse werknemers, maar de ex-Hoveniers protesteerden tegen hun antivogelbeleid. Hoewel wij niet konden instemmen met de gewelddadige methoden, onderschreven wij hun goede bedoelingen.

De heilige Rachel heeft haar leven gewijd aan onze Gevederde Vrienden, en daarmee aan het welzijn van de gehele Aarde; want toen de Vogels ziek werden en uitstierven, wees dat immers op de verergerende ziekte van het Leven zelf. Stel je eens voor hoeveel verdriet het God moet hebben gedaan toen Hij de pijn zag van Zijn verfijnde en welluidende gevederde Schepselen.

De heilige Rachel werd aangevallen door de machtige chemische corporations uit haar dagen, zij werd veracht en aan de schandpaal genageld omdat zij de waarheid zei, maar haar strijd wierp uiteindelijk vruchten af. Helaas heeft de strijd tegen Happicuppa geen vergelijkbaar succes gehad, maar dat probleem is inmiddels door een Hogere Macht opgelost: Happicuppa heeft de Waterloze Vloed niet overleefd. Zoals het Menselijk Woord van God het uitdrukt in Jesaja 34: ‘Van geslacht tot geslacht zal het woest zijn… Maar de roerdomp en de nachtuil zullen het erfelijk bezitten… Daar zal de wilde meerle nestelen en leggen, en haar jongen uitbikken, en onder haar schaduw vergaderen; ook zullen aldaar de gieren met elkaar verzameld worden.’

En zo is het geschied. Zelfs nu is het regenwoud reeds aan het herstellen!

Laten we zingen.

Als God zijn stralende vleugels spreidt

Als God Zijn stralende vleugels spreidt,

En neerdaalt uit het blauw,

Verschijnt Hij ’t eerste als een Duif

En daarna als een Kauw.

De kleurenpracht, het stemmig zwart;

Daarmee wil Hij ons tonen

Dat al Zijn Vogelen prachtig zijn,

Bijzondere en gewone.

Hij zeilt met Zwanen, zweeft met de Valk

Met Uil en Papegaai,

Hij zingt in ’t koor der dageraad,

Maar krast ook met de Kraai.

En dan verschijnt Hij als een Gier

Die vroeger Heilig was,

Omdat hij de ontbinding at,

En ons van de dood genas.

Onder Zijn vleug’len schuilen wij:

Tegen ’t net der vogelaar;

Zijn Ogen zien de val der Mus

En ’t graf van de Adelaar.

Want hij die vogelbloed vergiet

Door zinloze vogeljacht;

Vermoordt des Heren heil’ge rust,

Die zegent de Zevende Dag.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

68

REN. DE HEILIGE CHICO MENDES, MARTELAAR

JAAR VIJFENTWINTIG

We lopen door de zinderende wei. We horen een gezoem als van duizend kleine vibrators; overal vliegen grote, roze vlinders. De klavergeur is heel sterk. Toby prikt onder het lopen voor zich uit met de steel van de zwabber. Ik probeer goed te kijken waar ik mijn voeten neerzet, maar de grond is ongelijk en ik struikel over iets; als ik naar beneden kijk, zie ik dat het een schoen is. Er scharrelen een paar kevers uit.

Verderop staan een paar dieren. Die waren er net nog niet. Ik vraag me af of ze daar eerst lagen en nu zijn gaan staan. Ik blijf een beetje achter, maar Toby zegt: ‘Niks aan de hand, dat zijn gewoon MooiHairs.’

Ik heb nog nooit een levende MooiHair gezien, alleen op internet. Ze staan naar ons te kijken en hun kaken bewegen zijdelings. ‘Zouden ze het goedvinden als ik ze aai?’ vraag ik. Ze zijn blauw, roze, zilver en paars; ze zien eruit als snoepjes, of mooiweerwolken. Zo vrolijk en vredig.

‘Dat betwijfel ik,’ zegt Toby. ‘We moeten vlugger lopen.’

‘Ze zijn niet bang voor ons,’ zeg ik.

‘Dat zouden ze wel moeten zijn. Kom, we gaan.’

De MooiHairs kijken naar ons. Als we dichterbij zijn, draaien ze zich om en lopen langzaam weg.

Eerst zegt Toby dat we naar het oostelijke poortwachtershuis gaan. Dan, als we een tijdje op de verharde weg hebben gelopen, zegt ze dat het verder is dan ze dacht. Ik begin duizelig te worden door de hitte, mijn top-tot-teen is erg warm, dus Toby zegt dat we eerst naar de bomen aan de andere kant van de wei zullen lopen omdat het daar koeler is. Die bomen staan mij niet aan, ik vind het daar te donker, maar ik weet dat we niet op het veld kunnen blijven.

Onder de bomen is het schaduwrijker, maar niet koeler. Het is vochtig en er staat geen bries; het is drukkend, alsof hier meer lucht in gepompt is dan elders. Maar we zijn in elk geval niet in de zon, dus we doen onze top-tot-teen uit en lopen over het pad verder. Er hangt hier een rijke, diepe geur van rottend hout, de paddenstoelengeur die ik me herinner van de Hoveniers als we op Sint-Euell naar het Park gingen. Er groeien takken over het grind, en veel daarvan zijn afgebroken of platgetrapt; Toby zegt dat iemand anders hier heeft gelopen, maar niet vandaag, omdat de blaadjes al zijn verlept.

Verderop vliegen wat kraaien, die een hoop kabaal maken.

We komen bij een beek, met een bruggetje erover. Het water golft over stenen en ik zie een paar witvissen. Aan de overkant zijn graafsporen. Toby blijft staan en draait haar hoofd opzij om te luisteren. Dan steekt ze de brug over en bekijkt het gat dat daar is gegraven.

‘Hoveniers,’ zegt ze. ‘Of iemand die slim is.’

De Hoveniers leerden ons dat je nooit rechtstreeks uit open water mocht drinken, vooral niet in de buurt van een stad: je moest er een gat naast graven, zodat het water in elk geval een beetje gefilterd was. Toby vult de fles die we al hebben leeggedronken in het gat; ze laat alleen het bovenste laagje water in de fles stromen zodat er geen verdronken wormen in komen.

Verderop, bij een kleine open plek, staan een paar paddenstoelen. Toby zegt dat het de gele stekelzwam is, de hydnum repandum, en dat die vroeger alleen in de herfst groeide, toen de herfst nog bestond. We plukken ze en Toby doet ze in een van de stoffen zakken die ze heeft meegenomen en hangt de zak aan haar rugzak zodat de paddenstoelen niet geplet worden. Dan lopen we door.

We ruiken het voordat we het zien. ‘Niet gaan gillen,’ zegt Toby.

Dit is waar de kraaien al die herrie om maakten. ‘O nee,’ fluister ik.

Het is Oates. Hij hangt aan een boom en zwaait zachtjes heen en weer. Het touw gaat onder zijn armen door en is vastgeknoopt achter zijn rug. Hij heeft geen kleren aan, alleen zijn sokken en schoenen. Dat maakt het nog erger, want daardoor lijkt hij minder op een standbeeld. Zijn hoofd hangt naar achteren, te ver, want zijn keel is doorgesneden; de kraaien fladderen om zijn hoofd en proberen krabbelend steun te zoeken. Zijn blonde haar is helemaal samengeklit. Er zit een gapende wond in zijn rug, net zoals in de lichamen die vroeger op braakliggende terreinen werden gegooid na een nierdiefstal. Maar deze nieren zijn er niet voor een transplantatie uitgehaald.

‘Iemand met een heel scherp mes,’ zegt Toby.

Ik moet huilen. ‘Ze hebben die kleine Oatie doodgemaakt,’ zeg ik. ‘Ik ben misselijk.’ Ik laat me op de grond zakken. Op dit moment zou het me niks kunnen schelen als ik hier doodging: ik wil niet leven in een wereld waarin ze zoiets met Oates doen. Het is ontzettend oneerlijk. Ik hap naar adem, ik moet zo hard huilen dat ik nauwelijks meer iets zie.

Toby pakt me bij mijn schouders vast, hijst me omhoog en schudt me door elkaar. ‘Hou op,’ zegt ze. ‘Daar hebben we geen tijd voor. Kom mee.’ Ze duwt me voor zich uit over het pad.

‘Kunnen we hem niet in elk geval lossnijden?’ weet ik uit te brengen. ‘En hem begraven?’

‘Dat doen we later wel,’ zegt Toby. ‘Maar hij is toch al niet meer in dat lichaam. Hij is nu in de Geest. Stil maar, niet huilen.’ Ze blijft staan, slaat haar armen om me heen en wiegt me heen en weer; dan duwt ze me zachtjes verder. We moeten voor de onweersbui van vanmiddag in het poortwachtershuis zijn, zegt ze, en de wolken komen snel opzetten vanuit het zuiden en het westen.

69

TOBY. DE HEILIGE CHICO MENDES, MARTELAAR

JAAR VIJFENTWINTIG

Toby voelt zich kapot en verslagen door de wrede, schokkende gebeurtenis, maar ze kan Ren niet laten merken wat ze voelt. De Hoveniers zouden een beperkte rouw als onderdeel van het verwerkingsproces hebben aangemoedigd, maar daar is nu geen ruimte voor. De onweerswolken zijn geelgroen en er is hevige bliksem: misschien komt er wel een wervelwind. ‘Schiet op,’ zegt ze tegen Ren. ‘Je wilt toch niet weggeblazen worden.’ De laatste vijftig meter rennen ze hand in hand met gebogen hoofd tegen de stormwind in.

Het poortwachtershuis is in retro-Tex-Mex-stijl, met afgeronde lijnen en roze, baksteenvormige zonnepanelen; het enige wat eraan ontbreekt is een kerktorentje en een paar klokken. De kudzu klimt nu al langs de muren omhoog. Het smeedijzeren hek staat open. In de siertuin binnen de cirkel witgeverfde stenen – WELKOM OP ANOOYOO staat er in petunia’s, die nu overwoekerd worden door postelein en akkermelkdistel – is gewroet. De varkens, waarschijnlijk.

‘Daar liggen een paar benen,’ zegt Ren. ‘Daar, bij het hek.’ Ze is aan het klappertanden, ze heeft nog steeds een shock.

‘Benen?’ vraagt Toby. Ze voelt zich tot het uiterste getart: met hoeveel lichaamsdelen wordt ze op één dag geconfronteerd? Ze gaat naar het hek om te kijken. Dat zijn geen benen, het zijn poten van een MooiHair, een compleet stel van vier, alleen de onderbenen, de dunne delen. Er zit nog een klein beetje haar op, lavendelkleurig. Er ligt ook een kop, maar niet van een MooiHair: het is de kop van een leeuwam, met een smerige vacht en lege, korstige oogkassen. De tong is ook weg. Leeuwamtong, dat was ooit een dure delicatesse bij De Witte Tijger.

Toby loopt terug naar Ren, die met haar handen tegen haar mond gedrukt staat te trillen.

‘Ze zijn van een MooiHair,’ zegt ze. ‘Ik kan er wel soep van koken. Met die lekkere paddenstoelen die we hebben.’

‘O, ik kan echt geen hap door mijn keel krijgen,’ zegt Ren verdrietig. ‘Hij was nog maar een… nog maar een jongen. Vroeger droeg ik hem overal naartoe.’ De tranen rolden over haar wangen. ‘Waarom hebben ze dat nou gedaan?’

‘Je moet iets eten,’ zegt Toby. ‘Dat ben je verplicht.’ Verplicht aan wie? vraagt ze zich af. Je lichaam is een geschenk van God en je moet dat geschenk in ere houden,’ zei Adam Een vroeger. Maar op dit moment voelt ze die overtuiging niet.

De deur van het poorthuis staat open. Ze kijkt door het raam de ontvangstruimte in, daar is niemand, en duwt Ren naar binnen, want de onweersbui nadert snel. Ze probeert een lichtknopje, maar er is geen stroom. Er zit zoals altijd een kogelvrije ruit voor de incheckbalie en er zijn camera’s voor de vinger- en irisscans. Als je hier stond, wist je dat er vijf aan de muur bevestigde sprayguns op je gericht waren, die konden worden bediend vanuit de binnenkamer waar de bewakers rondhingen.

Ze schijnt met haar zaklamp door de ruit en kijkt naar binnen. Ze ziet bureaus, dossierkasten en rommel. In een hoek een vorm, groot genoeg om iemand te zijn die dood is of ligt te slapen, of, erger nog: iemand die hen heeft horen aankomen en doet alsof hij een vuilniszak is. Om later, als ze zich net op hun gemak voelen, toe te slaan, hoektanden te ontbloten, te steken en te hakken.

De deur naar de binnenkamer staat op een kier. Ze snuift de lucht op. Schimmel, uiteraard. Wat nog meer? Uitwerpselen. Rottend vlees. Nog wat kwalijke ondertonen. Had ze maar de neus van een hond, zodat ze de ene geur exact van de andere kon onderscheiden.

Ze trekt de deur dicht. Dan gaat ze naar buiten, ondanks de regen en de storm, en sjouwt de grootste siersteen uit de bloemenborder. Niet groot genoeg om een sterk iemand tegen te houden, maar wel om een zwakkeling of een zieke even te vertragen. Ze wil niet van achteren besprongen worden door een vleesetende berg vodden.

‘Waarom doe je dat?’ vraagt Ren.

‘Gewoon voor de zekerheid,’ zegt Toby. Ze gaat er verder niet op in. Ren is al bijna aan het eind van haar Latijn: nog een verschrikking erbij en ze stort in.

De onweersbui barst nu in alle hevigheid los. Een nog zwaardere duisternis brult om het gebouw en de bliksem steekt door de lucht. Rens gezicht verschijnt en verdwijnt door het licht van de bliksem; haar ogen zijn gesloten, haar mond is een angstige O. Ze houdt zich vast aan Toby’s arm alsof ze bijna van een klif valt.

Na wat een ontzettend lange tijd lijkt, zakt het onweer af. Toby gaat naar buiten en inspecteert de poten van de MooiHair. Haar huid prikt: die poten zijn daar niet vanzelf naartoe gelopen en ze zijn nog vrij vers. Er is geen spoor van een vuur: degene die het dier heeft gedood heeft de rest niet hier ergens gebraden. Ze ziet diepe steekwonden: meneer Scherp Mes is hier langsgekomen. Hoe dichtbij kan hij zijn?

Ze speurt de weg, die nu bezaaid is met afgewaaide bladeren, in beide richtingen af. Geen beweging. De zon is weer terug. Damp stijgt op. In de verte krassen de kraaien.

Ze schraapt met haar mes het meeste van de harige huid van de poten van de MooiHair af. Met een bijl zou ze een poot in stukken kunnen hakken die in haar pan passen. Als ze klaar is met schrapen, legt ze de poot met het ene uiteinde op de tree die naar het poorthuis leidt en met het andere op de stoep en slaat het bot met een grote steen zo hard ze kan doormidden. Nu nog het probleem van een vuur. Als ze in het bos op zoek gaat naar droge takken, is ze daar misschien een tijd mee bezig en komt ze misschien nog met lege handen terug. ‘Ik moet door die deur,’ zegt ze tegen Ren.

‘Waarom?’ vraagt Ren zwak. Ze zit ineengedoken in de receptie.

‘Daar liggen dingen die we kunnen verbranden,’ zegt Toby. ‘Om een vuur te stoken. Luister. Het kan zijn dat daar iemand is.’

‘Iemand die dood is?’

‘Dat weet ik niet,’ zegt Toby.

‘Ik wil geen dode mensen meer zien,’ zegt Ren jammerend. Dat heb je misschien niet voor het kiezen, denkt Toby.

‘Hier is het geweer,’ zegt ze. ‘Dat is de trekker. Ik wil dat jij hier gaat staan. Als er iemand anders uit de deur komt, schiet je. En niet per ongeluk op mij. Oké?’ Als ze daar in die kamer wordt aangevallen, heeft Ren in elk geval een wapen.

‘Oké,’ zegt Ren. Ze neemt het geweer een beetje onhandig van haar aan. ‘Maar ik vind het maar niks.’

Dit is idioot, denkt Toby. Ze is zo nerveus dat ze me al in mijn rug schiet als ik alleen maar nies. Maar als ik die kamer niet doorzoek, doe ik vannacht geen oog dicht of heb ik morgenochtend een doorgesneden keel. En hebben we nu niks om een vuur mee te maken.

Ze gaat naar binnen met haar zaklantaarn en de steel van de zwabber. De grond is bezaaid met papieren en kapotte lampen. Er ligt kapot glas, dat knarst onder haar voeten. De stank is hier erger. Er zijn vliegen. De haren op haar armen gaan recht overeind staan en het bloed bonst in haar hoofd.

De gedaante op de grond is inderdaad een mens, iemand met een soort walgelijke deken over zich heen. Ze ziet een kaal hoofd en wat haar. Ze port met de steel tegen de deken en houdt de zaklamp op de gedaante gericht. Een kreun. Ze port nog eens, harder, waarna er een beetje beweging in de stof komt. Nu twee spleetjes van ogen, een mond, lippen met korsten en blaren.

‘Godverdomme,’ zegt de mond. ‘Wie ben jij?’

‘Ben je ziek?’ vraagt Toby.

‘Neergeschoten door een klootzak,’ zegt de man. Zijn ogen knipperen in het licht van de zaklamp. ‘Doe dat kloteding uit.’ Ze ziet geen bloed uit zijn neus, mond of ogen: met een beetje geluk heeft hij de ziekte niet.

‘Waar heeft hij je geraakt?’ vraagt Toby. Dat moet haar kogel wel zijn, van die keer in de wei. Er komt een hand tevoorschijn, met rode en blauwe aderen. De man is verschrompeld en smerig en hij heeft holle ogen van de koorts, maar dit moet Blanco zijn, dat kan niet anders. Zij kan het weten, want zij heeft hem van dichtbij gezien.

‘Been,’ zegt hij. ‘Gaat helemaal fout. Die klootzakken hebben me hier gedumpt.’

‘Twee?’ vraagt Toby. ‘Hadden ze een vrouw bij zich?’ Ze probeert haar stem neutraal te laten klinken.

‘Geef ’s wat water,’ zegt Blanco. In de hoek staat een lege fles, vlak bij zijn hoofd. Twee flessen, drie. Afgeknaagde ribben: de paarse MooiHair? ‘Wie is daar nog meer?’ vraagt hij raspend. Zijn adem klinkt zwaar. ‘Nog meer wijven. Ik hoorde er meer.’

‘Laat je been eens kijken,’ zegt Toby. ‘Misschien kan ik je helpen.’ Hij zou niet de eerste zijn met een zogenaamde verwonding.

‘Ik ga verdomme dood,’ zegt Blanco. ‘Doe die lamp uit!’ Toby ziet verschillende mogelijkheden over zijn fronsende voorhoofd glijden. Weet hij wie zij is? Zal hij haar proberen aan te vallen?

‘Doe die deken af,’ zegt Toby, ‘dan haal ik water voor je.’

‘Doe het zelf maar,’ zegt Blanco schor.

‘Nee. Als je geen hulp wilt, sluit ik je hier op.’

‘Het slot is stuk,’ zegt hij. ‘Mager klotewijf! Geef me wat water!’

Toby weet nu waar die andere stank vandaan komt: wat er verder ook met hem is, hij is aan het wegrotten. ‘Ik heb een ZizzyFruit,’ zegt ze. ‘Dat vind je vast lekkerder.’ Ze loopt achteruit de deur door en doet die achter zich dicht, maar niet voordat Ren naar binnen heeft gekeken.

‘Dat is hem,’ fluistert ze. ‘De derde, de ergste!’

‘Rustig blijven ademen,’ zegt Toby. ‘Je bent hier veilig. Jij hebt het geweer, hij niet. Hou het op de deur gericht.’

Ze graaft in haar rugzak, haalt de overgebleven ZizzyFruit eruit, drinkt een kwart van de zoete, bruisende vloeistof op. Niets verspillen. Dan vult ze het flesje met papaver en doet er nog een flinke hoeveelheid gedroogde knolamaniet bij. De witte engel des doods, die duistere wensen inwilligt. Als er twee kwaden zijn, kies dan de minste, zou Zeb zeggen.

Ze duwt de deur met de steel van de zwabber open en schijnt met de zaklamp naar binnen. En inderdaad, Blanco schuift over de grond met een grimas op zijn gezicht van de inspanning. In zijn ene hand heeft hij een mes; waarschijnlijk probeerde hij dichtbij genoeg te komen om haar bij haar enkels vast te grijpen als ze weer binnenkwam. Om haar vervolgens te doden, of haar te gebruiken als gijzelaar om Ren te pakken te krijgen.

Een kat in het nauw maakt rare sprongen. Dat is bekend.

‘Kijk,’ zegt ze. Ze rolt het flesje naar hem toe. Zijn mes klettert op de grond als hij het flesje grijpt, het met trillende handen opendraait en de inhoud wegklokt. Toby wacht tot hij het helemaal leeg heeft gedronken. ‘Daar knap je wel van op,’ zegt ze vriendelijk. Ze doet de deur dicht.

‘Straks komt hij eruit!’ zegt Ren. Haar gezicht is lijkbleek.

‘Als hij eruit komt, schieten we hem neer,’ zegt Toby. ‘Ik heb hem een pijnstiller gegeven om hem rustig te krijgen.’ In stilte zegt ze de woorden van verontschuldiging en verlossing, net zoals ze voor een kever zou doen.

Ze wacht tot de papaver gaat werken en gaat dan weer naar binnen. Blanco ligt zwaar te snurken: als de papaver hem niet de das omdoet, dan doet de groene knolamaniet dat wel. Ze kijkt onder de deken: zijn linkerdij ligt in puin: het is één broeinest van rottend vlees en afgestorven vel. Ze moet haar uiterste best doen om niet over te geven.

Dan gaat ze op zoek naar brandbaar materiaal; ze verzamelt wat ze kan: papier, resten van een kapot gesmeten stoel, een stapel cd’s. Er is nog een bovenverdieping, maar Blanco ligt voor de deur naar waar de trap moet zijn en ze wil nog niet zo dicht bij hem in de buurt komen. Ze gaat onder de bomen op zoek naar dode takken: met de barbecueaansteker, het papier en de cd’s zullen die uiteindelijk wel willen branden. Daarna maakt ze soep van de botten van de MooiHair, doet er de paddenstoelen en wat postelein uit de bloemborder bij; ze eten de soep terwijl ze in de rook van het vuur zitten, vanwege de muggen.

Ze slapen op het platte dak, waar ze via een boom op klimmen. Toby sleept de rugzakken en de drie overgebleven MooiHair-poten ook naar boven, zodat ze ’s nachts niet kunnen worden bestolen. Er liggen keitjes op het dak en het is er ook nat, dus ze slapen op de twee stukken plastic. De sterren zijn feller dan ooit, want er is geen maan. Vlak voordat ze in slaap vallen, fluistert Ren: ‘Stel dat hij wakker wordt?’

‘Hij wordt nooit meer wakker,’ zegt Toby.

‘O,’ zegt Ren met een dun stemmetje. Is dat uit bewondering voor Toby of alleen uit ontzag in het aangezicht van de dood? Hij zou toch niet in leven zijn gebleven, zegt Toby tegen zichzelf, met dat been. En als ze had geprobeerd het te genezen, zou dat een verspilling van de maden zijn geweest. Maar toch heeft ze zojuist een moord gepleegd. Of een daad van barmhartigheid: hij is in elk geval niet van de dorst omgekomen.

Hou jezelf niet voor de gek, schat, klinkt de stem van Zeb in haar hoofd. Het was wraak.

‘Moge zijn ziel rusten in vrede,’ zegt ze hardop. Maar het is en blijft een vuil varken.

70

TOBY. DE HEILIGE RACHEL EN ALLE VOGELS

JAAR VIJFENTWINTIG

Toby wordt vlak voor de dageraad wakker. In de verte is een leeuwam, ze hoort dat vreemde, klagende gebrul. En blaffende honden. Ze beweegt haar armen en daarna haar benen: ze is zo stijf als een plank. De vochtige mist trekt meteen in haar beenmerg.

Daar is de zon, een hete roos die zich uit de perzikkleurige wolken verheft. De bladeren op de overhangende bomen zijn bedekt met kleine druppeltjes die glinsteren in het aanzwellende roze licht. Wat ziet alles er fris uit, alsof het pas gemaakt is: de stenen op het dak, de bomen, de spinnenwebben tussen de takken. De slapende Ren lijkt wel lichtgevend te zijn, alsof ze helemaal verzilverd is. Met de roze top-tot-teen om haar ovalen gezicht en de mist die druppeltjes aan haar lange wimpers heeft gehangen is ze teer en bovenaards, alsof ze van sneeuw is gemaakt.

Het licht bereikt Ren en haar ogen gaan open. ‘O shit, o shit,’ zegt ze. ‘Ik kom te laat! Hoe laat is het?’

‘Je komt nergens te laat voor,’ zegt Toby, en om de een of andere reden moeten ze allebei lachen.

Toby kijkt rond met de verrekijker. In het oosten, waar ze naartoe zullen gaan, is geen beweging te zien, maar in het westen zijn een paar varkens, de grootste groep die ze ooit samen heeft gezien: zes volwassenen en twee jongen. Ze lopen op regelmatige afstand van elkaar langs de weg, als ronde vleesparels aan een halsketting; ze houden hun snuit tegen de grond gedrukt en snuffelen onder het lopen alsof ze iets zoeken.

Ze sporen ons op, denkt Toby. Misschien zijn het wel dezelfde varkens, de wrokkoesterende, begrafenishoudende varkens. Ze gaat staan en zwaait met het geweer door de lucht en schreeuwt tegen ze: ‘Ga weg! Pleur op!’ Eerst staan ze alleen maar te kijken, maar als ze het geweer tegen haar schouder zet en op ze richt, zwalken ze weg, naar de bomen.

‘Het lijkt wel alsof ze weten wat een geweer is,’ zegt Ren. Ze is vanochtend een stuk stabieler. Sterker.

‘Nou en of ze dat weten,’ zegt Toby.

Ze klimmen via de boom naar beneden en Toby steekt de Kelly-ketel aan. Hoewel niets erop wijst dat er iemand in de buurt is, wil ze geen risico nemen door een groter vuur te maken. Ze maakt zich zorgen om de rook: zou niemand die ruiken? Een van de regels van Zeb was dat dieren vuur mijden, maar dat mensen er juist toe worden aangetrokken.

Als het water heeft gekookt, zet ze thee. Dan stooft ze nog wat postelein. Daar warmen ze wel genoeg van op voor het eerste stuk. Later kunnen ze nog wat MooiHair-soep nemen, van de drie overgebleven poten.

Voordat ze vertrekken, kijkt Toby in de kamer in het poorthuis. Blanco is koud en hij stinkt nog erger, voor zover het nog erger kan. Ze rolt hem op de deken en trekt hem naar de omgewoelde aarde van het bloembed. Dan gaat ze zijn mes halen, dat hij op de grond heeft laten vallen. Het is zo scherp als een scheermes. Ze snijdt zijn smerige hemd aan de voorkant open. Een harige vissenbuik. Als ze grondig was, zou ze hem opensnijden – daar zouden de gieren haar dankbaar voor zijn – maar ze weet nog maar al te goed hoe smerig de ingewanden van dat dode mannetjesvarken roken. De varkens doen de rest wel. Misschien zullen ze Blanco als een verzoeningsoffer beschouwen en zullen ze het haar vergeven dat zij hun medevarken heeft doodgeschoten. Ze laat het mes tussen de bloemen liggen. Goed gereedschap, maar slecht karma.

Ze sjort het zware smeedijzeren hek achter zich dicht; het elektronische slot doet het niet, dus gebruikt ze een stukje van haar touw om het dicht te maken. Als de varkens besluiten om achter haar aan te komen zal dat hek ze niet lang tegenhouden, want ze kunnen eronderdoor graven, maar het geeft hun wel een voorsprong.

Nu lopen Ren en zij buiten het terrein van AnooYoo, over de weg die door Heritage Park leidt. Het onkruid langs de kant van de weg staat hoog. Ze komen langs een paar open plekken met picknicktafels; de kudzu kruipt over de vuilnisbakken, de barbecues, de tafels en de banken. In de zon, die met de minuut heter wordt, zweven en fladderen vlinders.

Toby probeert hun positie te bepalen. In het zuidwesten ligt het Arboretum, met de beek waar de kinderen vroeger hun miniatuurarkjes te water lieten. De weg die naar de ingang van SolarSpace leidt, moet hier ergens op deze weg uitkomen. Iets verderop is de plek waar ze Pilar hebben begraven, dat weet ze zeker. Daar staat haar vlierbessenstruik, die nu mooi groot is en bloeit. Er zoemen wat bijen omheen.

Lieve Pilar, denkt Toby. Als je er nog was, zou je vast een wijze raad voor ons hebben. Welke zou dat zijn?

Een eind verderop horen ze geblaat en krabbelen vijf, nee, negen, nee, veertien MooiHairs vanaf de oever de weg op. Zilver, blauw, paars, zwart, een rode met vlechtjes in zijn haar – en dan komt er een man. Een man in een wit laken dat hij om zijn middel heeft vastgebonden. Het lijkt wel een bijbels gewaad: hij heeft zelfs een lange staf, ongetwijfeld om die schapen mee voort te porren. Als hij ze ziet, blijft hij staan, draait zich om en staat zwijgend te kijken. Hij heeft een zonnebril op en hij draagt een spraygun. Die houdt hij nonchalant langs zijn zij, maar hij zorgt wel dat ze hem zien. De zon staat achter hem.

Toby blijft staan, haar hoofdhuid en haar armen prikken. Is dat een van de Painballers? Hij kan haar doorzeven voordat ze ook maar de kans heeft om te mikken: de zon werkt in zijn voordeel.

‘Dat is Croze!’ roept Ren uit. Ze rent met uitgestrekte armen op hem af, en Toby hoopt vurig dat ze gelijk heeft. Maar dat moet wel, want de man laat zich door haar omhelzen. Hij laat het spraygeweer en zijn staf op de grond vallen en houdt Ren stevig vast, terwijl de MooiHairs op hun gemak aan de bloemen staan te knabbelen.

71

REN. DE HEILIGE RACHEL EN ALLE VOGELS

JAAR VIJFENTWINTIG

‘Croze!’ zeg ik. ‘Ongelofelijk! Ik dacht dat je dood was!’ Ik praat tegen zijn laken, want we houden elkaar zo stevig vast dat ik helemaal tegen hem aan gedrukt wordt. Hij zegt niets, misschien huilt hij wel, dus ik zeg: ‘Jij dacht zeker ook dat ik dood was’, en dan voel ik dat hij knikt.

Ik laat hem los en we kijken elkaar aan. Hij probeert te grinniken. ‘Hoe kom je aan dat laken?’ vraag ik.

‘Er zijn overal bedden,’ zegt hij. ‘Die dingen zijn beter dan een broek, je krijgt het er niet zo warm in. Heb je Oates gezien?’ Hij klinkt bezorgd.

Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ik wil dit moment niet verpesten door hem iets verdrietigs te vertellen. Die arme Oates, die aan een boom hangt met een doorgesneden keel en zonder nieren. Maar als ik Croze aankijk, zie ik dat ik hem verkeerd begrepen heb: hij weet het al van Oates, hij vraagt het alleen omdat hij bezorgd is om mij. Hij en Shackie liepen voor ons over het pad. Ze moeten mij hebben horen schreeuwen en toen hebben ze zich natuurlijk verstopt. En toen moeten ze het geschreeuw gehoord hebben, allerlei soorten geschreeuw. Daarna, later, omdat ze natuurlijk zijn teruggegaan om te kijken, moeten ze de kraaien hebben gehoord.

Als ik nee zeg, zal hij waarschijnlijk doen alsof Oates nog leeft, om mij niet van streek te maken. ‘Ja,’ zeg ik. ‘We hebben hem inderdaad gezien. Vreselijk.’

Hij kijkt naar de grond. Ik vraag me af hoe ik van onderwerp kan veranderen. De MooiHairs lopen vlak om ons heen te grazen, want ze willen bij Croze in de buurt blijven, dus ik vraag: ‘Zijn dat jouw schapen?’

‘We zijn een kudde begonnen,’ zegt hij. ‘We hebben ze min of meer tam gekregen. Maar ze ontsnappen steeds.’ Wie zijn ‘wij’, wil ik vragen, maar dan komt Toby eraan, dus ik zeg: ‘Dit is Toby, weet je nog?’ en Croze zegt: ‘Dat méén je niet! Van de Hoveniers?’

Toby geeft hem een droog knikje en zegt: ‘Crozier. Wat ben jij gegroeid.’ Alsof het een reünie van school is. Ze is moeilijk van haar stuk te brengen. Ze steekt haar hand uit en Croze schudt die. Het is heel vreemd: Croze in dat laken, hij lijkt een beetje op Jezus, ook al heeft hij bepaald geen volle baard, en dan Toby en ik in onze roze kleding met die knipogende ogen en de lippenstiftmond, en Toby met drie paarse MooiHair-poten die uit haar rugzak steken.

‘Waar is Amanda?’ vraagt hij.

‘Die is niet dood,’ zeg ik iets te snel. ‘Dat weet ik zeker.’ Hij en Toby wisselen een blik, alsof ze mij nog niet willen vertellen dat mijn konijn onder een auto is gekomen. ‘En Shackleton?’ vraag ik. ‘Met hem is alles goed,’ zegt Croze. ‘Laten we teruggaan naar het huis.’

‘Welk huis?’ vraagt Toby.

‘Het leemhuis. Waar we altijd de Levensboom-ruilbeurs hadden, weet je nog?’ En tegen mij zegt hij: ‘Het is niet zo ver.’

De schapen lopen al, ze lijken te snappen waar we heen gaan. We lopen achter ze aan.

De zon is inmiddels zo heet dat we in onze top-tot-teen levend gekookt worden. Croze heeft een stuk van zijn laken over zijn hoofd gedrapeerd; hij ziet er een stuk koeler uit dan ik.

Rond het middaguur komen we op de parkeerplaats van de Levensboom. De plastic schommels zijn weg, maar het leemhuis is niet veranderd, zelfs de plebsslogans staan nog op de muren. Er staat een hek van palen, planken en draad en veel tape. Croze doet het hek open en de schapen lopen naar een omheining op het erf.

‘Ik heb de schapen,’ roept Croze. Een man met een spraygun komt naar buiten, gevolgd door nog twee mannen. Daarna vier vrouwen, twee jongere, een iets oudere en een oudere, ongeveer van dezelfde leeftijd als Toby. Ze hebben geen Hovenierskleding, maar hun kleren zijn niet nieuw en niet mooi. Twee mannen dragen een laken, de derde een broek met afgeknipte pijpen en een hemd. De vrouwen een lange jurk, een soort top-tot-teen.

Ze bekijken ons. Niet vriendelijk, maar angstig. Croze noemt onze namen. ‘Weet je zeker dat ze niet besmet zijn?’ zegt de voorste man, die de spraygun vasthoudt.

‘Onmogelijk,’ zegt Croze. ‘Ze hebben de hele tijd geïsoleerd gezeten.’ Hij kijkt vragend naar ons en Toby knikt. ‘Het zijn vrienden van Zeb,’ voegt Croze eraan toe. ‘Toby en Ren.’ Dan zegt hij tegen ons: ‘Dit is KwaAddam.’

‘Of wat er van ons over is,’ zegt de kleinste man. Hij stelt iedereen voor: hij heet Beluga, en de drie anderen heten Ivoorsnavel, Manatee en Zunzuncito. De vrouwen heten Blauwe Lotus, Snelle Vos, Witte Zegge en Tamaroe. We geven elkaar geen hand, ze zijn nog steeds bang voor ons en onze bacillen.

‘KwaAddam,’ zegt Toby. ‘Wat fijn om jullie te ontmoeten. Ik heb jullie werk online gevolgd.’

‘Hoe ben je binnengekomen?’ vraagt Ivoorsnavel aan Toby. ‘Via de speelkamer?’ Hij kijkt naar haar antieke geweer alsof het van goud is.

‘Ik was Inaccessible Eilandral,’ zegt Toby.

Ze kijken elkaar aan. ‘Jij!’ zegt Blauwe Lotus. ‘Dus jij was Inaccessible! De geheime dame!’ Ze begint te lachen. ‘Zeb wilde ons nooit vertellen wie jij was. We dachten dat je een of andere spannende vriendin van hem was.’ Toby lacht flauwtjes.

‘Maar hij zei wel dat je te vertrouwen was,’ zegt Tamaroe. ‘Daar legde hij veel nadruk op.’

‘Zeb?’ vraagt Toby, alsof ze in zichzelf praat. Ik weet dat ze wil vragen of hij nog leeft, maar dat niet durft.

‘KwaAddam was een geweldige grapjas,’ zegt Beluga. ‘Totdat we gepakt werden.’

‘Zogenaamd opgeroepen door die klote-Youth4You,’ zegt Witte Zegge, de jongere vouw. ‘Crake, die klootzak.’ Ze heeft een bruine huid, maar een Engels accent, dus het klinkt een beetje bekakt. Ze zijn een stuk vriendelijker nu Toby ze heeft verteld wie ze eigenlijk is. Ik kan het allemaal niet volgen. Ik kijk naar Croze, en hij zegt: ‘Om wat we deden, dat bioverzet. Daarom hebben ons in de Painball gestopt. Dit zijn de wetenschappers die ze hebben opgepakt. Weet je nog dat ik je dat vertelde? Bij Schubben?’

‘O ja,’ zeg ik. Maar ik snap het nog steeds niet helemaal. Waarom heeft Youth4You ze opgepakt? Was het een brainkidnap, net als met mijn vader?

‘We hebben bezoek gehad,’ zegt Ivoorsnavel tegen Croze. ‘Nadat jij achter de schapen aanging. Twee kerels, met een vrouw en een spraygun en een dood wasdier.’

‘Goh,’ zegt Croze. ‘Dat is niet niks.’

‘Ze zeiden dat ze Painball waren, alsof we daar respect voor moesten hebben,’ zegt Beluga. ‘Ze wilden die vrouw ruilen voor spraygunpatronen en MooiHair-vlees – de vrouw en dat dooie wasdier.’

‘Dan waren zij het zeker die onze paarse MooiHair gepakt hebben,’ zegt Croze. ‘Toby heeft de poten gevonden.’

‘Een wasdier? Waarom zouden we daar iets tegen ruilen?’ zegt Witte Zegge verontwaardigd. ‘We komen nog niet om van de honger.’

‘Wat had ze aan?’ vraag ik, maar ze negeren mij.

‘We hebben gezegd dat we het niet wilden,’ zegt Manatee. ‘Pech voor dat meisje. Maar ze willen ontzettend graag patronen hebben, die hebben ze blijkbaar bijna niet meer. Dus ik reken later wel met ze af.’

‘Dat is Amanda,’ zeg ik. Ze hadden haar dus kunnen redden. Ik neem het ze niet kwalijk dat ze niet met ze hebben geruild, want je kunt moeilijk spraypatronen geven aan mensen die van plan zijn om je daarmee te vermoorden. ‘Wat moeten we doen, moeten we haar niet gaan redden?’

‘Ja, we moeten iedereen bij elkaar zien te krijgen nu de Vloed voorbij is,’ zegt Croze. ‘Dat waren we al van plan.’ Hij staat achter me.

‘Dan kunnen we dus de menselijke soort opnieuw opbouwen,’ zeg ik. Ik weet dat het stom klinkt, maar ik kan niets anders bedenken. ‘Amanda zou ons daar heel goed bij kunnen helpen, die is overal zo goed in.’ Maar ze glimlachen alleen een beetje treurig, alsof ze al weten dat het een verloren zaak is.

Croze pakt mijn hand en loopt met me bij de anderen vandaan. ‘Meen je dat?’ vraagt hij. ‘Over de menselijke soort?’ Hij glimlacht. ‘Dan moet jij dus kinderen krijgen.’

‘Misschien nu nog niet,’ zeg ik.

‘Kom mee,’ zegt hij. ‘Dan laat ik je de tuin zien.’

Ze hebben een kookhuis en een paar violet-bioletten in een hoek, en ze zijn bezig om een zonnecollector aan de praat te krijgen. In de plebslanden heb je genoeg onderdelen voor wat je maar wilt, je moet alleen wel uitkijken voor instortende gebouwen.

Achterin is hun groentetuin, maar daar hebben ze nog niet veel geplant. ‘We hebben last van de varkens,’ zegt Croze. ‘Ze graven onder het hek door. We hebben er eentje doodgeschoten, dus misschien hebben de anderen de boodschap begrepen. Volgens Zeb zijn het supervarkens omdat ze zijn gespliced met menselijke hersencellen.’

‘Zeb?’ vraag ik. ‘Leeft hij nog?’ Ik word plotseling duizelig. Al die dode mensen die weer tot leven komen, het overweldigt me.

‘Tuurlijk,’ zegt Croze. ‘Gaat het?’ Hij slaat zijn arm om me heen om te voorkomen dat ik val.

72

TOBY. DE HEILIGE RACHEL EN ALLE VOGELS

JAAR VIJFENTWINTIG

Ren en Crozier zijn verdwenen achter het leemhuis. Niks aan de hand, denkt Toby. Prille liefde, waarschijnlijk. Ze vertelt Ivoorsnavel over de derde man, de dode. Blanco. Hij luistert aandachtig. ‘Besmet?’ vraagt hij. Een geïnfecteerde schotwond, zegt ze. Ze zegt niets over de papaver en de groene amaniet.

Terwijl ze praten, komt een andere vrouw achter het huis vandaan. ‘Hé, Toby,’ zegt ze. Het is Rebecca. Ze is ouder, minder mollig, maar duidelijk herkenbaar. Stevig. Ze pakt Toby bij haar schouders. ‘Je bent te mager, lieverd,’ zegt ze. ‘Geen probleem, we hebben bacon. Daar krijgen we je wel dikker mee.’

Bacon is niet iets waar Toby op dit moment belangstelling voor heeft. ‘Rebecca,’ zegt ze. ‘Waarom ben je nog in leven?’ wil ze eraan toevoegen, maar dat begint steeds meer een onzinnige vraag te worden. Waarom is iedereen nog in leven? En dus zegt ze alleen maar: ‘Geweldig.’

‘Zeb zei dat je het wel zou halen. Dat heeft hij steeds gezegd. Hé! Lach eens naar me!’

Die verleden tijd staat Toby niet aan. Het klinkt naar de dood. ‘Wanneer heeft hij dat gezegd?’ vraagt ze.

‘O, dat zegt hij bijna elke dag. Maar kom eerst maar eens mee naar de keuken om iets te eten. En vertel eens, waar heb jij gezeten?’

Dus Zeb leeft nog, denkt Toby. Nu dat zo is, heeft ze het gevoel dat ze het altijd al geweten heeft. Maar tegelijk twijfelt ze, het is pas waar als ze hem ziet. En hem aanraakt.

Ze drinken koffie – gebrande paardenbloemwortels, zegt Rebecca trots – en eten wat gebakken kliswortel met kruiden en een plak… zou dat varkensvlees zijn? ‘Die varkens zijn zo vervelend,’ zegt Rebecca. ‘Ze zijn veel te slim.’ Ze kijkt Toby uitdagend aan. ‘Nood breekt wet,’ zegt ze. ‘In elk geval weten we wat daarin zit – in tegenstelling tot GeheimBurgers.’

‘Het is heerlijk,’ zegt Toby welgemeend.

Daarna haalt Toby de drie overgebleven MooiHair-poten tevoorschijn, die niet meer zo vers zijn, maar volgens Rebecca kan er nog wel bouillon van getrokken worden. En dan duiken ze het verleden in. Toby vertelt over haar tijd bij de AnooYoo Spa en ze vertelt over Ren; Rebecca vertelt dat ze onder een valse identiteit levensverzekeringen verkocht in de bewaakte buurten in het westen, en ondertussen de geïnfecteerde biovormen van KwaAddam verspreidde; dat ze uiteindelijk met de hogesnelheidstrein naar het oosten is gegaan, wat wel een risico was omdat er veel hoestende mensen in zaten, maar ze droeg een neuskapje en handschoenen. Daarna heeft ze zich verschanst in de Wellness-kliniek, samen met Zeb en Katuro. ‘In onze oude vergaderkamer, weet je nog?’ zegt ze. ‘Onze Ararat-voorraden waren daar nog steeds.’

‘En hoe is het met Katuro?’ vraagt Toby.

‘Uitstekend. Hij heeft een of ander virus gehad, maar niet het erge, en hij is er alweer overheen. Hij is nu op pad met Zeb en Shackleton, en Zwarte Neushoorn. Ze zijn op zoek naar Adam Een en de anderen. Als iemand het kan overleven, dan zijn zij het wel, volgens Zeb.

‘Echt waar? Is daar nog kans op?’ vraagt Toby. Is hij mij ook gaan zoeken? wil ze vragen. Waarschijnlijk niet. Hij zal gedacht hebben dat zij het in haar eentje wel zou redden. En dat was inderdaad zo.

‘We hebben naar de opwindradio geluisterd, vierentwintig uur per dag, en we hebben ook radioberichten verzonden. Een paar dagen geleden hebben we eindelijk antwoord gekregen,’ zegt Rebecca.

‘Van hem?’ Toby is geneigd om nu alles te geloven. ‘Van Adam Een?’

‘We hoorden alleen een stem. En die zei alleen maar: ‘Ik ben hier, ik ben hier.’

‘Laten we het hopen,’ zegt Toby. En ze hoopt het, dat probeert ze in elk geval.

Buiten klinkt hondengeblaf en verward geschreeuw. ‘Shit. De honden vallen aan,’ zegt Rebecca. ‘Neem dat geweer mee.’

De KwaAddams staan al met hun sprayguns bij het hek. Een stuk of vijftien honden, grote en kleine, komen kwispelend op hen afgerend. De mannen met de sprayguns beginnen te schieten. Voordat Toby kan vuren, zijn zeven honden dood en is de rest weggerend.

‘Watson-Crick-splices,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Het zijn geen echte honden, zo zien ze er alleen maar uit. Ze bijten je zo de strot af. Ze zijn gebruikt in gevangeniskampen en ze zijn niet te hacken. Ze zijn ontsnapt tijdens de Vloed.’

‘Planten ze zich voort?’ vraagt Toby. Zouden ze horde na horde van die niet-honden moeten verslaan, of zijn het er maar een paar?

‘God mag het weten,’ zegt Ivoorsnavel.

Blauwe Lotus en Witte Zegge gaan naar buiten om te controleren of de honden wel echt dood zijn. Daarna voegen Tamaroe, Snelle Vos, Rebecca en Toby zich bij hen en gaan ze ze stropen en slachten, terwijl de spraygunners de wacht houden voor het geval de andere honden terugkomen. Toby’s handen weten nog van vroeger hoe dat moet. Het ruikt ook nog zoals vroeger. Een geur uit haar kindertijd.

De hondenhuiden worden apart gelegd en het vlees wordt in stukken gesneden en in de pan gedaan. Toby is een beetje misselijk. Maar ze heeft ook honger.

73

REN. DE HEILIGE RACHEL EN ALLE VOGELS

JAAR VIJFENTWINTIG

Ik vraag Croze of ik zal helpen met het villen van de honden, maar Croze zegt dat daar al genoeg mensen voor zijn en dat ik er moe uitzie, dus dat ik misschien beter even op zijn bed kan gaan liggen, in het leemhuis. De kamer is koel en ruikt naar het leemhuis van vroeger, wat me een veilig gevoel geeft. Het bed van Croze is niet meer dan een plateau, maar er ligt een zilveren MooiHair-fleece op met een laken; Croze wenst me welterusten en gaat weg. Ik trek mijn AnooYoo-topje en broek uit, want het wordt te warm. De MooiHair is zijdezacht en ik val in slaap.

Als ik wakker word van de onweersbui van die middag ligt Croze ineengedoken achter me; ik voel dat hij zich zorgen maakt en verdrietig is, dus ik draai me om, we omhelzen elkaar, en dan wil hij vrijen. Maar ineens wil ik niet meer vrijen zonder dat ik van de ander hou, en ik heb sinds Jimmy nooit meer zoveel van iemand gehouden, zeker niet in Schubben, waar het gewoon toneelspel was met het kinky script van iemand anders.

Bovendien heb ik een donkere plek in mijn binnenste, alsof er inkt in mijn hoofd is geknoeid – aan seks moet ik nu niet denken, niet daar. Er zitten doornstruiken op die plaats, en er is ook iets met Amanda, en ik wil daar niet zijn. Dus ik zeg: ‘Nu nog niet.’ Hoewel Croze altijd nogal ruw was, lijkt hij het te begrijpen; we houden elkaar alleen maar vast en we praten wat.

Hij zit vol plannen. Ze gaan dit bouwen, ze gaan dat bouwen, ze zorgen dat ze die varkens kwijtraken of anders tam maken. Als de twee Painballers dood zijn – daar gaat hij persoonlijk voor zorgen – dan gaat hij met mij, en ook met Amanda en Shackie, naar het strand om te vissen. En wat de KwaAddam-groep betreft, Bill en Sedge en Tamaroe en Rhino, die zijn allemaal heel slim, dus die hebben de communicatie binnen de kortste keren weer aan de praat.

‘Met wie moeten we dan communiceren?’ vraag ik, en Croze zegt dat er ergens toch nog meer mensen moeten zijn. Daarna vertelt hij me iets over de KwaAddams, dat die samenwerkten met Zeb, maar dat het CorpSeCorps ze opspoorde via een KwaAddam die als codenaam Crake had, en dat ze als hersenslaven zijn geëindigd in iets wat de Paradice Project-koepel heette. Het was of dat, of gespraygund worden, dus ze namen het werk aan. Maar toen de Vloed kwam en de bewakers verdwenen, schakelden ze de bewakingssystemen uit en liepen naar buiten, dat was vrij gemakkelijk omdat ze allemaal brainiacs zijn.

Een paar van die dingen had hij me al eerder verteld, maar hij had het niet gehad over het Paradice Project of over Crake. ‘Wacht eens,’ zeg ik. ‘Hielden ze zich bezig met onsterfelijkheid? In de koepel?’

Ja, zegt Croze: ze hielpen Crake met zijn grote experiment, een of andere perfect mooie menselijke gensplice die voor altijd in leven kon blijven. Dat waren dezelfde mensen die zo hard hadden gewerkt aan de LusstPluss-pil, die ze zelf niet mochten innemen. Niet dat ze in de verleiding kwamen: je kreeg er de allerbeste seks mee, maar het had ernstige bijwerkingen. De dood, om maar iets te noemen.

‘Zo is die pandemische ziekte begonnen,’ zegt Croze. ‘Ze zeggen dat Crake hun had opgedragen om het in die supersekspil te stoppen.’ Ik had dus dubbel geluk dat ik toen in de Plakbak zat, want anders had ik vast stiekem die LusstPluss genomen, ook al mochten wij van Mordis geen drugs gebruiken. Het klonk zo fantastisch, iets uit een heel andere wereld.

‘Wie doet er nou zoiets?’ vraag ik. ‘Een giftige sekspil?’ Dat moet Glenn geweest zijn. Dat soort dingen zei hij ook tegen die hoge piet van Youth4You, in Schubben. Niet over dat vergif, natuurlijk. Ik herinnerde me die bijnamen nog: Oryx en Crake. Ik dacht dat dat gewoon over seks ging, Glenn en zijn belangrijkste neukmaatje. Er waren wel meer mensen die elkaar dierennamen gaven. Panter en Tijger, Weerwolf, Poesje en Hondje. Het waren dus geen seksnamen, maar codenamen. Of misschien allebei.

Ik overweeg heel even om dat allemaal aan Croze te vertellen; dat ik uit een vorig leven al heel veel over die Crake weet. Maar dan moet ik ook vertellen wat ik vroeger bij Scales deed, niet alleen trapezedansen, of spinnen en vogelgeluiden maken voor Glenn, maar ook de andere dingen, die we in de kamer met het veren plafond deden. Daar wil Croze vast niets over horen: mannen vinden het vreselijk om zich voor te stellen dat andere mannen seksdingen met je doen die ze zelf willen doen.

In plaats daarvan vraag ik: ‘En die splicemensen? Die perfecte mensen? Hebben ze die echt gemaakt?’ Glenn wilde altijd al alles nog perfecter maken.

‘Ja, dat hebben ze gedaan,’ zegt Croze, alsof het de normaalste zaak van de wereld is om mensen te maken.

‘Die zijn zeker ook allemaal dood, net als de anderen?’

‘Nee hoor,’ zegt Croze. ‘Die zitten bij de kust. Ze hoeven geen kleren te dragen, ze eten bladeren en ze spinnen als katten. Niet mijn idee van perfectie.’ Hij lacht. ‘Dat is meer iemand zoals jij.’

Daar ga ik niet op in. ‘Dat verzin je.’

‘Nee, ik zweer het,’ zegt Croze. ‘Ze krijgen een ontzettend grote – hun pik wordt blauw. En dan doen ze groepsseks met de vrouwen, die hebben een blauw kontje. Het is echt heftig.’

‘Dat is zeker een grapje?’ vraag ik.

‘Ik heb ze zelf gezien,’ zegt Croze. ‘We mogen niet bij ze in de buurt komen omdat we ze anders van streek maken. Maar volgens Zeb kunnen we ze wel vanaf een afstand bekijken, zoals in de dierentuin. Hij zegt dat ze niet gevaarlijk zijn, maar dat wij gevaarlijk zijn voor hen.’

‘Wanneer kan ik ze zien?’

‘Als we hebben afgerekend met die Painballers,’ zegt Croze. ‘Ik moet dan wel met je meegaan. Er is daar nog iemand, een kerel; hij slaapt in een boom, praat in zichzelf, hij is zo gek als een deur. We bemoeien ons niet met hem, want misschien is hij besmet. Ik wil niet dat hij je lastigvalt.’

‘Bedankt,’ zeg ik. ‘Die Crake, in de Paradice Project-koepel. Hoe zag hij eruit?’

‘Ik heb hem nog nooit gezien,’ zegt Croze. ‘Niemand heeft hem ooit gezien.’

‘Had hij een vriend?’ vraag ik. ‘In die koepel?’ Toen Glenn die keer met Jimmy naar Schubben kwam, waren ze beslist samen iets van plan.

‘Volgens Neushoorn was hij niet echt iemand voor vriendschappen. Maar hij had daar inderdaad wel een kameraad, en zijn vriendin natuurlijk; ik geloof dat die twee samen de marketing op touw moest zetten. Neushoorn zei dat het een waardeloze vent was. Hij vertelde stomme moppen en hij dronk te veel.’

Dat moest Jimmy wel zijn. ‘Heeft hij kunnen ontsnappen?’ vraag ik. ‘Uit de koepel? Met die blauwe mensen?’

‘Hoe moet ik dat weten? Wat interesseert mij dat trouwens,’ zegt Croze. Mij interesseert het wel. Ik wil niet dat Jimmy dood is. ‘Wat hard van je,’ zeg ik.

‘Hé, kom op, zeg.’ Croze slaat zijn arm om me heen en laat zogenaamd per ongeluk zijn hand op mijn borst vallen. Ik duw hem weg. ‘Oké,’ zegt hij teleurgesteld. Hij geeft een kusje op mijn oor.

Later maakt Croze me wakker. ‘Ze zijn terug,’ zegt hij. Hij loopt snel naar buiten; ik trek mijn kleren aan en als ik buiten kom staat Zeb daar, Toby omhelst hem. Katuro is er ook, en een man, die Zwarte Neushoorn wordt genoemd en zelfs een beetje zwart is. Shackie staat naar me te grijnzen. Hij heeft het nog niet gehoord over Amanda en de twee Painballers. Croze moet hem dat maar vertellen. Als ik dat doe, zal hij me allerlei vragen gaan stellen, en ik heb alleen maar nare antwoorden.

Ik loop langzaam naar Zeb toe – een beetje verlegen – en dan laat Toby hem los. Ze lacht, niet met zo’n flauw lachje, maar echt; ze kan soms nog steeds mooi zijn, denk ik. ‘Kleine Ren. Wat ben je groot geworden,’ zegt Zeb. Hij is grijzer dan de laatste keer dat ik hem zag. Hij lacht en knijpt even in mijn schouder. Ik weet nog dat hij altijd zong onder de douche, vroeger, bij de Hoveniers, ik herinner me nog dat hij aardig voor me was. Ik wil dat hij trots op me is omdat ik het heb gehaald, ook al was dat meer geluk dan wijsheid. Ik wil dat hij verbaasder en blijer is om mij levend terug te zien. Maar hij heeft zeker erg veel aan zijn hoofd.

Zeb, Shackie en Zwarte Neushoorn hebben sprayguns bij zich, en rugzakken, waar ze nu van alles uit halen. Blikjes sojadientjes, een paar flessen – drank zo te zien – en een paar Kickrepen. En drie patronen voor de sprayguns.

‘Van de Compounds,’ zegt Katuro. ‘De meeste poorten staan gewoon open. Er zijn al veel plunderaars geweest.’

‘CryoGenius zat potdicht,’ zegt Zeb. ‘Daar dachten ze waarschijnlijk dat ze het binnen wel konden uithouden.’

‘Met al die bevroren hoofden die ze daar hebben,’ zegt Shackie.

‘Ik denk niet dat daar nog iemand uit heeft kunnen ontsnappen,’ zegt Zwarte Neushoorn. Dat vind ik rot om te horen, want Lucerne zat waarschijnlijk ook in die Compound; hoe ze zich later ook gedragen heeft, ze was ooit mijn moeder en vroeger hield ik van haar. Ik kijk naar Zeb, want misschien geldt voor hem hetzelfde.

‘Heb je Adam Een gevonden?’ vraagt Ivoorsnavel.

Zeb schudt zijn hoofd. ‘We hebben in de Buenavista gekeken,’ zegt hij. ‘Daar moeten ze een tijd gezeten hebben, want aan de sporen te zien is daar in elk geval iemand geweest. Daarna hebben we nog een paar Ararats geprobeerd, maar we hebben niets gevonden. Waarschijnlijk zijn ze al weg.’

‘Heb je tegen hem gezegd dat er iemand in de Wellness-kliniek heeft gezeten?’ vraag ik aan Croze. ‘In dat kleine kamertje achter de azijnvaten? Met een laptop?’

‘Ja,’ zegt Croze. ‘Dat was hij. Met Rebecca en Katuro.’

‘We hebben wel een rare gek gezien, iemand die hinkt en in zichzelf praat,’ zegt Shackie. ‘Hij slaapt in een boom, vlak bij de kust. Maar hij heeft ons niet gezien.’

‘Heb je hem niet neergeschoten?’ vraagt Ivoorsnavel. ‘Voor het geval hij besmet is?’

‘Zonde van de patronen,’ zegt Zwarte Neushoorn. ‘Hij houdt het toch niet lang vol.’

Als de zon laag aan de hemel staat, maken we buiten een kampvuur en eten brandnetelsoep met stukken vlees – ik weet niet wat voor vlees – met klis en wat kaas van MooiHair-melk. Ik had verwacht dat ze de maaltijd zouden beginnen met: ‘Lieve Vrienden, wij zijn de enige mensen die nog op Aarde zijn, laten we dankzeggen’, of zo’n soort Hoveniersachtig gebed, maar dat doen ze niet, we beginnen gewoon te eten.

Als we klaar zijn, bespreken ze wat er nu moet gebeuren. Zeb zegt dat ze verder moeten zoeken naar Adam Een en de Hoveniers voordat iemand anders ze vindt. Morgen gaat hij naar de Zinkput om op de Dakhof van Eden en in de truffelschuilplekken te kijken, en nog een paar andere plaatsen waar ze misschien naartoe zijn gegaan. Shackie zegt dat hij met ze mee zal gaan, en Zwarte Neushoorn en Katuro zeggen hetzelfde. De anderen blijven hier om het leemhuis te verdedigen tegen aanvallen van varkens en honden, en de twee Painballers voor het geval die terugkomen.

Dan vertelt Ivoorsnavel over Toby, en dat Blanco dood is; Zeb kijkt Toby aan en zegt: ‘Goed gedaan, meid.’ Het is nogal een schok dat iemand Toby een meid noemt: alsof je God een lekker ding noemt.

Ik verzamel moed en zeg dat we Amanda moeten gaan zoeken en haar uit handen van de Painballers moeten zien te krijgen. Shackie zegt dat hij voor is, en volgens mij meent hij dat. Zeb zegt dat hij het heel vervelend vindt, maar dat het een kwestie is van het een of het ander. Amanda is maar alleen, en Adam Een en de Hoveniers zijn met velen, en als het aan Amanda had gelegen, had ze dezelfde keuze gemaakt. ‘Oké, dan ga ik wel alleen,’ zeg ik, en Zeb zegt: ‘Doe niet zo gek,’ alsof ik nog steeds elf ben.

Dan zegt Croze dat hij wel met mij mee wil; ik knijp even in zijn hand om hem te bedanken. Maar Zeb zegt dat hij in het leemhuis moet blijven, dat ze hem daar niet kunnen missen. Als ik wacht tot Shackie, Neushoorn, Katuro en hij terug zijn, dan zal hij drie mannen met ons mee laten gaan, met sprayguns, hij zegt dat we dan veel meer kans maken.

Maar ik zeg dat we daar geen tijd voor hebben, want als die Painballers Amanda willen ruilen, dan zijn ze haar blijkbaar beu en kunnen ze haar elk moment vermoorden. ‘Ik weet precies hoe dat gaat,’ zeg ik. Het is net als bij Schubben met de tijdelijke krachten – ze is een wegwerpartikel – dus ik moet haar echt zo snel mogelijk vinden, ik zeg dat ik weet dat het gevaarlijk is, maar dat mij dat niks kan schelen. Dan moet ik huilen.

Niemand zegt iets. Totdat Toby zegt dat ze met mij mee zal gaan. Ze neemt haar eigen geweer mee, ze zegt dat ze goed kan schieten. Misschien dat de Painballers hun laatste spraygunpatroon op hebben gemaakt, dan zouden we meer kans hebben.

‘Dat is niet zo’n goed idee,’ zegt Zeb. Toby zwijgt even, maar zegt dan dat ze geen beter idee kan bedenken en dat ze mij niet in mijn eentje door de bossen kan laten zwerven, dat dat zou neerkomen op moord. Zeb knikt en zegt: ‘Wees voorzichtig.’ Het is dus geregeld.

De KwaAddams hangen in de grootste kamer een paar hangmatten van tape op voor Toby en mij. Toby is nog steeds met Zeb en de rest aan het praten, dus ik ga het eerst slapen. Met een deken van MooiHair is de hangmat best comfortabel, en hoewel ik me nog steeds veel zorgen maak hoe ik Amanda moet vinden en wat er daarna zal gaan gebeuren, lukt het me uiteindelijk toch om in slaap te komen.

Als ik de volgende ochtend opsta, zijn Zeb, Shackie, Katuro en Zwarte Neushoorn al weg, maar Rebecca zegt tegen Toby dat Zeb een kaart voor haar heeft getekend in het zand van de oude zandbak; daar heeft hij het leemhuis en de kust op getekend, zodat ze zich een beetje kan oriënteren. Toby bestudeert de kaart heel lang met een vreemde uitdrukking op haar gezicht, een soort verdrietige glimlach. Maar misschien is ze gewoon die kaart in haar geheugen aan het prenten. Dan veegt ze de kaart weg.

Na het ontbijt geeft Rebecca ons wat gedroogd vlees en haalt Ivoorsnavel twee lichte hangmatten voor ons, want het is niet veilig om op de grond te slapen; we vullen onze waterflessen in de put die ze gegraven hebben. Toby laat veel spullen achter: haar flesjes met papaver, haar paddenstoelen, het busje met maden, en allerlei medische spullen, maar ze neemt haar pan en zakmes mee en wat touwen en lucifers, want we weten niet hoe lang we weg zullen blijven. Rebecca omhelst haar en zegt: ‘Kijk goed uit, lieverd.’ Dan gaan we op pad.

We lopen een heel eind en tegen het middaguur houden we halt om wat te eten. Toby is voortdurend aan het luisteren naar vogelgeluiden die niet veel goeds voorspellen, van kraaien bijvoorbeeld, of naar vogels die zich plotseling stil houden; ze legt uit dat ook dat niet veel goeds voorspelt. Maar we horen alleen maar getjilp en gefluit op de achtergrond. ‘Vogelbehang,’ zegt Toby.

We lopen door, we eten nog iets en lopen weer verder. Er zijn erg veel bladeren, die stelen de lucht. Ik word er ook zenuwachtig van, want de laatste keer dat we in een bos liepen, vonden we Oates, opgehangen aan een boom.

Als het donker wordt, zoeken we een paar bomen die stevig genoeg zijn, we binden de hangmatten eraan vast en klimmen erin. Maar ik kan moeilijk in slaap komen. Dan hoor ik gezang. Het is prachtig, maar het is geen gewoon gezang: het is helder, als glas, maar dan met verschillende lagen. Als klokken.

Het gezang vervaagt, misschien heb ik het me alleen maar verbeeld. Dan denk ik dat het misschien de blauwe mensen zijn die zo zingen. Ik stel me voor dat Amanda daar ook bij zit, dat ze haar te eten geven, voor haar zorgen, dat ze spinnen om haar te genezen en haar te troosten.

Dat is alleen maar een fantasie. Een wensdroom. Ik weet dat ik dat niet moet doen, ik moet de realiteit onder ogen zien. Maar de realiteit is te donker. Te vol met kraaien.

De Adammen en Eva’s zeiden altijd: Je bent wat je eet, maar ik zeg liever: Je bent wat je wenst. Want als je niet kunt wensen, wat moet je dan nog?

DE HEILIGE TERRY EN ALLE REIZIGERS

De heilige Terry en Alle Reizigers

JAAR VIJFENTWINTIG

Over het rondzwerven

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, lieve Medeschepselen, lieve Gasten op deze gevaarlijke weg die nu ons pad door het leven is.

Hoe lang is het geleden sinds onze vorige Sint-Terry op onze geliefde Dakhof van Eden? Destijds beseften wij niet hoeveel beter we het toen hadden in vergelijking met de donkere tijden die wij nu meemaken. Wij genoten van onze vredige Hof, en hoewel wij te maken kregen met achterbuurten en misdaad hadden wij ons eigen oord van vernieuwing, van herstel, een bloeiende tuin vol onschuldige planten en nijvere bijen. Wij verhieven onze stem in gezang, ervan overtuigd dat wij zouden zegevieren, want ons doel was nobel en onze wegen zonder kwaad. Dat geloofden wij, in onze onschuld. Vele smartelijke dingen zijn sindsdien voorgevallen, maar de Geest die ons toen bewoog, is nog steeds aanwezig.

De Dag van de heilige Terry is gewijd aan alle Reizigers, allereerst de heilige Terry Fox, die zo hard kon rennen met een sterfelijk been en een been van metaal, die een schitterend voorbeeld heeft gegeven van moed in zeer moeilijke omstandigheden, die heeft laten zien wat het menselijk lichaam vermag bij het voortbewegen zonder fossiele brandstof, die een race heeft gelopen tegen de Sterfelijkheid en uiteindelijk zijn eigen Dood tegemoet is gelopen en die nu voortleeft in onze gedachten.

Op deze dag gedenken wij ook de heilige Sojourner Truth, de gids van de ontsnapte slaven van twee eeuwen geleden, die zo vele mijlen heeft gelopen met alleen de sterren om haar de weg te wijzen; en de heiligen Shackleton en Crozier, van Antarctische en Arctische roem; en de heilige Laurence ‘Titus’ Oates van de expeditie van Scott, die een weg is gegaan die nimmer door mensen werd betreden en die zichzelf tijdens een sneeuwstorm heeft opgeofferd voor zijn reisgenoten. Moge zijn laatste woorden een inspiratie zijn op onze reis: ‘Ik ga even naar buiten, misschien blijf ik een tijdje weg.’

De heiligen van vandaag zijn allen Reizigers. Zij weten dat het beter is te reizen dan aan te komen, zolang wij reizen in vertrouwen en met een belangeloos doel. Laten we die gedachte vasthouden, Vrienden en Medereizigers.

Laten wij hen gedenken die we tot nu toe op onze reis moesten verliezen. Darren en Quill zijn ten prooi gevallen aan een ziekte waarvan de eerste symptomen reden tot grote bezorgdheid zijn. Op hun eigen verzoek hebben we ze achtergelaten. Wij danken ze beiden voor hun lovenswaardige zorg voor degenen onder ons die nog in goede gezondheid verkeren.

Philo is in staat van Braakligging en heeft rust gevonden op het dak van een parkeergarage, een plek die hem wellicht doet denken aan onze eigen geliefde Dakhof.

Wij hadden niet mogen toestaan dat Melissa zo’n grote achterstand opliep. Via een troep wilde honden heeft zij de ultieme gift aan haar medeschepselen geschonken en is deel geworden van Gods grote dans der eiwitten.

Hul haar in uw hart in Licht.

Laten we zingen.

De laatste meters

De laatste meters zijn ’t zwaarst –

Dan ontbreekt de kracht;

We worden zwak, verliezen hoop,

Op ’t Baken in de nacht.

Keren we om op ’t duist’re pad,

Met blaren, vermoeid,

Als wanhoop ons geloof wegneemt,

en niets ons nog boeit?

Verruilen wij het smalle pad,

Moeizame omweg –

Voor snel vervoer en vals genot:

Verwoestingssnelweg?

Gaan vijanden ons leven nemen,

Onze boodschap begraven?

Doven zij door oorlog en strijd

De Toorts die wij dragen?

Houdt moed, o stoffige reiziger:

Zelfs al is ’t zwaar,

Zelfs als u valt, of wordt geveld,

U bereikt het Altaar.

Als ’t zicht vervaagt en ’t koor verstomt,

Loop door, reiziger, loop door;

God geeft ons ’t groene applaus der natuur –

Zet ons weer op ’t spoor.

Want in de poging ligt het doel,

Zo worden wij bewogen:

Hij kent onze pelgrimsziel –

Zo worden wij gewogen.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

74

REN. DE HEILIGE TERRY EN ALLE REIZIGERS

JAAR VIJFENTWINTIG

Als ik wakker word, zit Toby al rechtop in haar hangmat armspieroefeningen te doen. Ze lacht naar me, ze lacht de laatste tijd meer dan anders. Misschien doet ze dat nu wel om mij te bemoedigen. ‘Wat voor dag is het vandaag?’ vraagt ze.

Ik denk even na. ‘Sint-Terry, Sint-Sojourner,’ zeg ik. ‘Alle Reizigers.’

Toby knikt. ‘Laten we een korte meditatie doen,’ zegt ze. ‘Het pad dat we vandaag met onze voeten zullen betreden zal gevaarlijk zijn; we hebben innerlijke rust nodig.’

Als een Adam of Eva zegt dat je een meditatie moet doen, dan zeg je geen nee. Toby klimt uit haar hangmat en ik kijk verbaasd toe terwijl zij de lotushouding aanneemt: ze is heel lenig voor iemand van haar leeftijd. Maar de meditatie wil bij mij niet goed lukken, ook al kan ik mezelf als een stuk rubber in de juiste houding buigen. De eerste drie gedeelten, de verontschuldiging, de dankbaarheid en de vergeving, lukken me niet, vooral het vergeven niet, omdat ik niet weet wie ik moet vergeven. Adam Een zou zeggen dat ik te angstig en te boos ben.

Ik denk aan Amanda, aan alles wat ze voor mij heeft gedaan en dat ik nooit iets voor haar heb gedaan. In plaats daarvan was ik jaloers op haar vanwege Jimmy, ook al was dat niet haar schuld. En dat was niet eerlijk. Ik moet haar gaan zoeken, ik moet haar bevrijden van wat haar nu misschien overkomt. Ook al hangt ze nu misschien al in een boom met haar ingewanden eruit, net als Oates.

Maar daar wil ik niet aan denken, dus in plaats daarvan stel ik me voor dat ik naar haar toe loop, want dat is wat ik zal moeten doen.

Adam Een zei altijd dat het niet alleen het lichaam is dat reist, maar ook de ziel. Dat het einde van de ene reis het begin van een andere is.

‘Ik ben klaar om te vertrekken,’ zeg ik tegen Toby.

We eten een paar stukjes gedroogd MooiHair-vlees en drinken wat water; dan verstoppen we de hangmatten onder een struik zodat we ze niet mee hoeven te nemen. Toby zegt dat we de rugzakken maar beter wel mee kunnen nemen, met het eten en onze spullen. We kijken goed om ons heen om ons ervan te verzekeren dat we geen zichtbare sporen hebben achtergelaten. Toby controleert het geweer. ‘Ik heb maar twee kogels nodig,’ zegt ze.

‘Als je niet mist,’ zeg ik. Een voor elke Painballer: ik stel me voor dat de kogels door de lucht vliegen, recht in… wat? Een oog? Een hart? De rillingen lopen over mijn rug.

‘Dat kan ik me niet veroorloven,’ zegt ze. ‘Ze hebben een spraygun.’

We lopen weer terug naar het pad en gaan dan verder in de richting van de zee, naar waar ik vannacht stemmen vandaan hoorde komen.

Na een tijdje horen we die stemmen weer, maar ze zingen niet, ze praten alleen maar. Ik ruik rook, een houtvuur, lachende kinderen. Dat zijn de mensen die Glenn gemaakt heeft. Dat moet wel.

‘Langzaam lopen,’ zegt ze zacht. ‘Dezelfde regels als met dieren. Blijf kalm. Als we weg moeten, loop dan achteruit. Niet omdraaien en wegrennen.’

Ik weet niet wat ik had verwacht, maar het klopt in elk geval niet met wat ik zie. Op een open plek is een kampvuur met mensen eromheen, een stuk of dertig. Ze hebben allemaal een andere kleur, zwart, bruin, geel en wit, maar geen van hen is oud. En geen van hen draagt kleren.

Een nudistenkamp, denk ik voor de grap. Ze zijn veel te mooi voor nudisten, veel te perfect. Het lijken wel mensen uit een reclamespotje voor AnooYoo. Met borstimplantaten en helemaal gewaxt, ze hebben nergens haar. Helemaal vernieuwd. Geretoucheerd.

Soms geloof je iets pas als je het echt ziet, en zo is het met die mensen ook. Ik kon niet echt geloven dat Glenn dat echt had gedaan; ik geloofde niet wat Croze me had verteld, ook al had hij deze mensen echt gezien. Maar nu zie ik ze, vlak voor mijn neus. Het is alsof je eenhoorns ziet. Ik wil ze horen spinnen.

Als ze ons in de gaten krijgen – eerst ziet een van de kinderen ons, dan een vrouw, dan iedereen – houden ze op met wat ze aan het doen zijn, ze draaien zich naar ons toe en kijken naar ons, allemaal tegelijk. Ze lijken niet bang of dreigend: eerder geïnteresseerd en onbewogen. Het is alsof je wordt aangestaard door een MooiHair, en ze kauwen ook als MooiHairs. Ze eten iets groens: een paar kinderen zijn zo verbaasd dat hun mond open zakt.

‘Hallo,’ zegt Toby. Tegen mij zegt ze: ‘Blijf hier.’ Ze doet een stap naar voren. Een van de mannen gaat staan – hij zat eerst gehurkt bij het vuur – en gaat voor de anderen staan.

‘Gegroet,’ zegt hij. ‘Ben jij een vriend van Sneeuwman?’

Ik kan Toby horen nadenken over haar mogelijke antwoord: wie is Sneeuwman? Als ze ja zegt, zullen ze dan denken dat ze een vijand is? En wat als ze nee zegt?

‘Is Sneeuwman goed?’ vraagt Toby.

‘Ja,’ zegt de man. Hij is langer dan de anderen, kennelijk is hij hun woordvoerder. ‘Sneeuwman is heel goed. Hij is onze vriend.’ De anderen knikken, al kauwend.

‘Dan zijn wij ook zijn vrienden,’ zegt Toby. ‘En we zijn ook jullie vrienden.’

‘Jullie lijken op hem,’ zegt de man. ‘Jullie hebben ook een extra huid, net als hij. Maar geen veren. Wonen jullie in een boom?’

‘Veren?’ vraagt Toby. ‘Op zijn extra huid?’

‘Nee, op zijn gezicht,’ zegt de man. ‘Er is er nog een gekomen, net zo een als Sneeuwman. Met veren. Hij had iemand bij zich met korte veren. En een vrouw die blauw rook maar niet blauw deed. Is de vrouw die bij jou is ook zo?’

Toby knikt, alsof ze dat allemaal kan volgen. Misschien is dat wel zo. Ik weet nooit precies wat ze wel en niet begrijpt.

‘Ze ruikt blauw,’ zegt een andere man. ‘Die vrouw die bij jou is.’ Alle mannen snuffelen in mijn richting, alsof ik een bloem ben, of een stuk kaas. Een paar hebben een enorme blauwe erectie gekregen. Croze had me daar al voor gewaarschuwd, maar ik heb nog nooit zoiets gezien, zelfs niet in Schubben, waar sommige klanten hun lijf verfden en penisverlengers gebruikten. Een paar van die mannen maken een vreemd, zoemend geluid, zo’n geluid dat je krijgt als je met je vinger over de rand van een kristallen glas wrijft.

‘Maar die andere vrouw die hier was, werd bang toen we voor haar zongen en haar bloemen brachten en haar signalen gaven met onze penis,’ zegt de grootste.

‘Ja. Die twee mannen waren ook bang. Ze renden weg.’

‘Hoe groot was ze?’ vraagt Toby. ‘Die vrouw? Groter dan zij?’ Ze wijst naar mij.

‘Ja. Groter. Ze was niet in orde. En ook verdrietig. We hadden voor haar kunnen spinnen om haar beter te maken. En dan hadden we met haar kunnen paren.’

Dat moet Amanda zijn, denk ik. Ze leeft dus nog, ze hebben haar dus nog niet vermoord. Schiet op! wil ik roepen. Maar Toby komt niet in beweging.

‘We wilden dat zij de vier mannen van ons uitkoos met wie ze wilde copuleren,’ zegt de woordvoerder. ‘Misschien wil de vrouw die jij bij je hebt wel kiezen. Ze ruikt heel blauw!’ Hierop lachen alle mannen – ze hebben blinkend witte tanden – en hun penis wijst naar me en zwaait van de ene naar de andere kant, als de staart van een vrolijke hond.

Vier? Tegelijk? Ik wil niet dat Toby die mannen neerschiet; ze lijken zo vriendelijk en ze zijn ook ontzettend knap, maar ik wil die felblauwe penissen niet bij me in de buurt hebben.

‘Mijn vriendin is niet echt blauw,’ zegt Toby. ‘Dat is gewoon haar extra huid. Die heeft ze gekregen van een blauw iemand. Daarom ruikt ze blauw. Waar zijn ze naartoe gegaan? Die twee mannen en die vrouw?’

‘Verder langs de kust,’ zegt de belangrijkste man. ‘En vanochtend is Sneeuwman ze gaan zoeken.’

‘We kunnen misschien onder haar extra huid kijken om te zien hoe blauw ze is.’

‘Sneeuwman heeft een zere voet. We hebben erop gespind, maar er moet nog meer op gespind worden.’

‘Als Sneeuwman hier was, zou hij wel weten hoe het met dat blauw zat. Hij zou tegen ons zeggen wat we moesten doen.’

‘Blauw mag niet verspild worden. Dat is een geschenk van Crake.’

‘We wilden met hem mee. Maar hij zei dat we hier moesten blijven.’

‘Sneeuwman weet alles het beste,’ zegt een van de vrouwen. Tot nu toe doen de vrouwen niet mee aan het gesprek, maar nu knikken en lachen ze allemaal.

‘We moeten Sneeuwman gaan helpen,’ zegt Toby. ‘Hij is onze vriend.’

‘Wij gaan met je mee,’ zegt een andere man, een kleinere, met een gele huidskleur en groene ogen. ‘Wij willen Sneeuwman ook helpen.’ Het valt me ineens op dat ze allemaal groene ogen hebben. Ze ruiken naar citrusvruchten.

‘Sneeuwman heeft vaak onze hulp nodig,’ zegt de lange man. ‘Zijn reukvermogen is niet goed. Te zwak. En nu is hij ziek. Ziek in zijn voet. Hij hinkt.’

‘Als Sneeuwman heeft gezegd dat jullie hier moeten blijven, dan moeten jullie dat ook doen,’ zegt Toby. Ze kijken elkaar aan: ze maken zich ergens zorgen over.

‘Dan blijven we hier,’ zegt de lange man. ‘Maar jullie moeten wel vlug terugkomen.’

‘En neem Sneeuwman mee,’ zegt een van de vrouwen. ‘Zodat we hem kunnen helpen. Dan kan hij weer in zijn boom gaan wonen.’

‘En geef hem een vis. Hij wordt blij van een vis.’

‘Die eet hij op,’ zegt een van de kinderen met een vies gezicht. ‘Hij kauwt erop en slikt hem door. Crake heeft gezegd dat hij dat moet.’

‘Crake woont in de lucht. Hij houdt van ons,’ zegt een kleine vrouw. Ze schijnen te denken dat Crake God is. Glenn als God, in een zwart T-shirt, dat is tamelijk grappig als je weet hoe hij echt was. Maar ik lach niet.

‘We kunnen jullie ook best een vis geven,’ zegt de vrouw. ‘Willen jullie een vis?’

‘Ja. Als jullie Sneeuwman halen, dan vangen wij twee vissen,’ zegt de lange man. ‘Drie. Een voor jou, een voor Sneeuwman en een voor de vrouw die blauw ruikt.’

‘We zullen ons best doen,’ zegt Toby.

Dat lijken ze niet te snappen. ‘Wat is “best”?’ vraagt de man.

We komen onder de bomen vandaan, we lopen de open ruimte en het zonlicht in, naar het geluid van de golven, over het zachte, droge zand naar de harde, natte strook aan de rand van het water. Het water glijdt omhoog en valt terug met een zacht gesis, als de adem van een grote slang. Op het strand ligt felgekleurd afval: stukken plastic, lege blikjes, glas.

‘Ik was even bang dat ze me zouden bespringen,’ zeg ik.

‘Ze roken je,’ zegt Toby. ‘Ze roken het oestrogeen. Ze dachten dat je loops was. Ze paren alleen als ze blauw worden. Zoiets als bij de bavianen.’

‘Hoe weet jij dat allemaal?’ vraag ik. Croze heeft me wel over de blauwe penissen verteld, maar niet over het oestrogeen.

‘Van Ivoorsnavel,’ zeg Toby. ‘De KwaAddams hebben geholpen bij het ontwerpen van die eigenschap. Het was de bedoeling dat het leven er een stuk simpeler van zou worden. Dat de partnerkeuze gemakkelijker werd. En liefdesverdriet geëlimineerd. Nu moeten we ons heel stil houden.’

Liefdesverdriet, denk ik. Ik vraag me af wat Toby daarvan weet.

Een eind uit de kust staan verlaten wolkenkrabbers: die herinner ik me nog van onze Hoveniersuitjes naar het strand van Heritage Park. Het was hier droog voordat de zeespiegel ging stijgen en we al die orkanen kregen, dat hebben we op school geleerd. Er zeilen een paar meeuwen door de lucht, ze strijken neer op de platte daken.

Daar kunnen we misschien eieren vinden, denk ik. En vis. Met een lichtbak, dat heeft Zeb ons geleerd. Als je licht maakt, zwemmen de vissen daarnaartoe. In het zand zitten een paar kleine gaten van krabben. Verderop op het strand groeien brandnetels. Zeewier is ook eetbaar. Al die dingen van de heilige Euell.

Ik ben weer aan het fantaseren; ik denk aan eten, terwijl ik in mijn achterhoofd alleen maar heel erg bang ben. We redden dit nooit. We kunnen Amanda nooit meer terughalen. Ze maken ons dood.

Toby heeft sporen gevonden in het natte zand, sporen van meerdere mensen met schoenen of laarzen; ze hebben hun schoenen uitgetrokken, misschien om hun voeten te wassen, hebben ze weer aangetrokken en zijn vervolgens weer naar de bomen gelopen.

Misschien zitten ze daar nu wel, tussen de bomen, op de uitkijk. Misschien kijken ze nu wel naar ons. Misschien nemen ze ons onder vuur.

Over die voetsporen heen loopt een ander spoor. Van blote voeten. ‘Iemand die hinkt,’ fluistert Toby; dat moet Sneeuwman zijn, denk ik. De krankzinnige man die in een boom woont.

We doen onze rugzakken af en laten die achter op de plek waar het zand ophoudt en het gras en de begroeiing beginnen, onder de eerste bomen. Toby zegt dat we daar nu niet meer door gehinderd moeten worden, dat we onze armen vrij moeten hebben.

75

TOBY. DE HEILIGE TERRY EN ALLE REIZIGERS

JAAR VIJFENTWINTIG

Nou, God, denkt Toby. Wat vindt U ervan? Aangenomen dat U bestaat. Zeg het me nu, alstublieft, want dit zou wel eens het einde kunnen zijn: als wij het aan de stok krijgen met de Painballers maken we volgens mij geen schijn van kans.

Zijn die nieuwe mensen Uw beeld van een verbeterd model? Had de eerste Adam eigenlijk zo moeten zijn? Zullen zij ons gaan vervangen? Of bent u van plan uw schouders op te halen en door te gaan met het huidige menselijke ras? In dat geval hebt U wel een paar rare snuiters gekozen: een samengeraapt stel voormalige wetenschappers, een handvol afvallige Hoveniers, twee ontsnapte psychopaten die er met een halfdode vrouw vandoor zijn gegaan. Een vreemde natuurlijke selectie, al geldt dat niet voor Zeb, maar zelfs Zeb is moe.

En dan Ren. Had U niet iemand kunnen kiezen die wat minder fragiel is? Wat minder onschuldig? Iets stoerder? Als zij een dier was, wat zou ze dan zijn? Een muis? Een lijster? Een hertje in het licht van de koplampen? Ze zal het op het cruciale moment vast begeven; ik had haar achter moeten laten op het strand. Maar dat zou alleen maar uitstel van executie zijn, want als ik sneuvel, sneuvelt zij ook. Zelfs als ze op de vlucht slaat, want het is veel te ver naar het leemhuis, dat haalt ze nooit, en als ze een voorsprong weet te behouden op haar achtervolgers, zal ze verdwalen. En wie zal haar beschermen tegen de honden en de varkens in de bossen? Niet de blauwe mensen. Zeker niet als de Painballers een spraygun hebben die het nog doet. Als ze niet meteen sterft, is het veel erger voor haar.

Het Menselijke morele klavier is beperkt, zei Adam Een altijd: je kunt er niets op spelen dat nog niet eerder is gespeeld. En het kent ook lagere noten, al spijt het me dit te moeten zeggen, lieve Vrienden.

Ze blijft staan, controleert het geweer. Ontgrendelt het.

Linkervoet, rechtervoet, zachtjes vooruit. Het vage geluid van haar voetstappen op de afgevallen bladeren klinkt in haar oren als gebrul. Ik ben zo zichtbaar, zo hoorbaar, denkt ze. Alles in het bos kijkt toe. Ze wachten op haar bloed, ze ruiken het, ze horen het door haar aderen stromen, katoesj. Boven haar hoofd, in de toppen van de bomen, zitten groepjes kraaien haar te verraden: Kauwkauwkauw! Ze willen haar ogen, die kraaien.

Toch schijnt elke bloem, elk twijgje en elke kiezel alsof die van binnenuit verlicht wordt, net zoals vroeger, op haar eerste dag in de Hof. Dat komt door de stress, door de adrenaline, het is een chemische reactie, dat weet ze maar al te goed. Maar waarom is die ingebakken? denkt ze. Waarom zijn wij zo gemaakt dat we de wereld het summum van schoonheid vinden juist op het moment dat we bijna worden afgemaakt? Voelt een konijn hetzelfde als de vos zijn tanden in zijn nek zet? Is dat genade?

Ze blijft staan, draait zich om, lacht naar Ren. Zie ik er geruststellend uit? vraagt ze zich af. Kalm, alles onder controle? Zie ik eruit alsof ik precies weet wat ik doe? Ik kan dit niet aan. Ik ben niet snel genoeg, ik ben te oud, te stram, ik heb geen snelle reflexen, ik word vertraagd door scrupules. Vergeef me, Ren, ik leid je naar de ondergang. Als ik mis, bid ik dat we allebei snel zullen sterven. Deze keer zijn er geen bijen om ons te redden.

Welke heilige kan ik aanroepen? Welke heilige is vastberaden en vaardig genoeg? Gewetenloos? Oordeelkundig? Nauwkeurig?

Lieve Luipaard, lieve Wolf, lieve Leeuwam, laat Uw Geest over mij komen.

76

REN. DE HEILIGE TERRY EN ALLE REIZIGERS

JAAR VIJFENTWINTIG

Zodra we stemmen horen, lopen we muisstil door. Eerst je hak op de grond en dan voorzichtig de rest van je voet naar beneden, heeft Toby gezegd. Dan kan er geen droge tak knappen.

Het zijn mannenstemmen. We ruiken de geur van hun vuur, en nog een geur: geroosterd vlees. Ik merk ineens hoe uitgehongerd ik ben: ik begin te kwijlen. Ik probeer me op mijn honger te concentreren in plaats van op mijn angst.

We turen door de bladeren. Het zijn ze inderdaad, die ene met de lange, donkere baard, en de andere met stoppels en een kaalgeschoren hoofd waar alweer haar op begint te groeien. Alles komt weer boven over die twee, ik moet er bijna van kotsen. De haat en de angst grijpen me bij mijn maag en sturen hun tentakels door mijn hele lichaam.

Maar dan zie ik Amanda en word ik ineens heel licht. Alsof ik kan vliegen. Ze heeft haar handen vrij, maar een touw om haar nek, waarvan het andere uiteinde is vastgebonden aan een been van de man met de donkere baard. Ze heeft nog steeds haar kaki woestijnoutfit aan, die smeriger is dan ooit. Haar gezicht zit onder het vuil, haar haar is dof en zit vol klitten. Ze heeft een paarse bloeduitstorting onder haar ene oog en blauwe plekken op haar blote armen. Er zitten nog steeds resten van de oranje nagellak van Schubben op haar nagels. Als ik dat zie, moet ik bijna huilen.

Ze is vel over been. Maar de andere twee zien er ook niet zo weldoorvoed uit.

Ik merk dat ik hijg. Toby pakt me bij mijn arm vast en knijpt er even in. Hou je kalm, betekent dat. Ze draait haar bruine gezicht naar mij toe en lacht een beetje benepen; de randen van haar tanden glinsteren tussen haar lippen, haar kaakspieren spannen zich, en dan ineens heb ik met die twee mannen te doen. Ze laat mijn arm los en tilt heel langzaam het geweer omhoog.

De twee mannen zitten in kleermakerszit en roosteren stukken vlees aan een stok boven de houtskool. Wasdiervlees. De zwart-wit gestreepte staart ligt op de grond, een eindje bij hem vandaan. Er ligt ook een spraygun op de grond. Dat moet Toby gezien hebben. Ik kan haar horen denken: als ik een van beiden neerschiet, heb ik dan nog wel tijd om de andere neer te schieten voordat hij mij neerschiet?

‘Misschien is dat wel normaal bij die wilden,’ zegt de man met de donkere baard. ‘Die blauwe verf.’

‘Nee, dat waren tatoeages,’ zegt de man met de stekeltjes.

‘Wie laat er nou zijn pik tatoeëren?’ zegt de man met de baard.

‘Die wilden tatoeëren alles,’ zegt de ander. ‘Heeft iets met kannibalisme te maken.’

‘Jij hebt te veel shitfilms gezien.’

‘Wedden dat ze haar binnen twee minuten zouden offeren?’ zegt de man met de donkere baard. ‘Nadat ze met haar geneukt hadden.’ Ze kijken naar Amanda, maar die staart naar de grond. De man met de baard geeft een ruk aan het touw. ‘We hebben het tegen jou, teef.’ Amanda kijkt op.

‘Een seksspeeltje dat je op kunt eten,’ zegt de stekeltjeskop, en dan beginnen ze allebei te lachen. ‘Heb je trouwens de borstvergrotingen van die wijven gezien?’

‘Die waren echt hoor. Snij ze maar open, dan zie je het zelf. Die neppe, daar zit een of andere gel in. Misschien kunnen we wel teruggaan en met ze ruilen,’ zegt de man met de baard. ‘Met die wilden. Dan krijgen zij deze, want dat wouden ze zo graag, kunnen ze hun blauwe pik erin stoppen, en dan krijgen wij een paar van die geile wijven van hun. Superdeal!’

Ik zie Amanda zoals zij haar zien: gebruikt, uitgewoond. Waardeloos.

‘Waarom zouden we ruilen?’ vraagt de man met de stekeltjes. ‘Waarom gaan we niet terug en schieten we die klootzakken gewoon neer?’

‘Er zit niet genoeg spul meer in dit ding om ze allemaal neer te schieten. Het patroon is bijna leeg. Als ze daarachter komen, zullen ze ons zeker bespringen. Dan scheuren ze ons in stukken en eten ons op.’

‘We moeten maken dat we wegkomen,’ zegt de andere man geschrokken. ‘Zij zijn met dertig, wij met z’n tweeën. Stel dat ze ons in het donker besluipen?’

Er valt een stilte terwijl ze daarover nadenken. Ik krijg kippenvel, zo erg haat ik ze. Ik vraag me af waar Toby nog op wacht. Waarom schiet ze ze niet gewoon dood? Dan weet ik het: ze heeft bij de Hoveniers gezeten, ze kan het niet, niet in koelen bloede. Dat is tegen haar geloof.

‘Dit is niet slecht,’ zegt de man met de baard terwijl hij een stok met vlees van de houtskool haalt. ‘We kunnen morgen wel weer zo’n beest vangen.’

‘Geven we haar ook wat?’ vraagt de man met het korte haar. Hij likt zijn vingers af.

‘Geef haar maar wat van jou,’ zegt de man met de baard. ‘We hebben niks meer aan haar als ze dood is.’

‘Ook niet als ik dood ben,’ zegt de stekelkop. ‘Jij bent zo’n viezerik, jij zou nog met een lijk neuken.’

‘Nu we het er toch over hebben, jij bent eerst. Kan je de boel smeren. Ik heb er de pest aan als ze zo droog zijn.’

‘Ik was gisteren ook al eerst.’

‘Zullen we armdrukken?’

Opeens verschijnt er een vierde persoon op de open plek, een naakte man, maar niet een van de mooie mannen met de groene ogen. Deze is uitgemergeld en schurftig. Hij heeft een lange, wilde baard en hij ziet er krankzinnig uit. Maar ik ken hem. Dat idee heb ik tenminste. Is dat niet Jimmy?

Hij heeft een spraygun en dat houdt hij op de twee mannen gericht. Hij gaat op ze schieten. Hij heeft een maniakale blik in zijn ogen.

Maar dan zal hij Amanda ook raken, want de man met de donkere baard ziet hem, krabbelt overeind, trekt Amanda naar zich toe en houdt haar voor zich, met zijn arm om haar hals. De man met het korte haar duikt achter hem weg. Jimmy aarzelt, maar hij laat de spraygun niet zakken.

‘Jimmy!’ schreeuw ik vanuit de struiken. ‘Niet doen! Dat is Amanda!’

Hij denkt zeker dat de struiken tegen hem praten. Hij kijkt opzij. Ik kom uit de struiken tevoorschijn.

‘Cool, daar is dat andere wijf,’ zegt de man met de baard. ‘Nu hebben we er elk een!’ Hij grijnst. De man met het korte haar kruipt naar voren en strekt zijn hand uit naar hun spraygun.

Dan loopt Toby naar de open plek. Ze heeft het geweer in de aanslag. ‘Afblijven,’ zegt ze. Haar stem klinkt krachtig en helder, maar zeer neutraal. Waarschijnlijk klinkt ze nogal angstaanjagend voor hem en zo ziet ze er ook uit: mager, haveloos, met ontblote tanden. Een heks, een wandelend skelet, iemand die niets te verliezen heeft.

De stekelkop verstijft. De man die Amanda vasthoudt weet niet meer wat hij moet doen: Jimmy staat voor hem, maar Toby aan zijn zij. ‘Achteruit, anders breek ik haar nek,’ roept hij tegen iedereen. Hij roept het hard, dat betekent dat hij bang is.

‘Dat kan mij wel iets schelen, maar hem niet,’ zegt Toby. Ze heeft het over Jimmy. En tegen mij zegt ze: ‘Pak die spraygun. Zorg dat hij jou niet grijpt.’ Tegen de stekelkop zegt ze: ‘Liggen jij.’ Tegen mij: ‘Kijk uit voor je enkels.’ Tegen de man met de baard: ‘Laat haar los.’

Het gaat allemaal heel snel en tegelijkertijd vertraagt de tijd. De stemmen klinken van ver, de zon is zo fel dat het pijn doet aan mijn ogen; het licht knettert op ons gezicht, we gloeien en schitteren alsof er elektriciteit als water over ons heen stroomt. Ik kan bijna in de lichamen kijken, in ieders lichaam. De aderen, de pezen, het bloed dat stroomt. Ik hoor hun harten, als naderende donder.

Ik denk dat ik ga flauwvallen. Maar dat mag ik niet, ik moet Toby helpen. Ik weet niet hoe ik het doe, maar ik ren naar ze toe. Ik ben zo dicht bij ze dat ik ze kan ruiken. Ranzig zweet, vet haar. Ik gris hun spraygun weg.

‘Ga achter hem staan,’ zegt Toby tegen me. En tegen de Painballer: ‘Handen achter je hoofd.’ Tegen mij: ‘Schiet hem in zijn rug als je niet snel die handen ziet.’ Ze doet alsof ik weet hoe dat ding werkt. Tegen Jimmy zegt ze: ‘Rustig maar,’ alsof hij een groot, angstig dier is.

Amanda heeft zich de hele tijd doodstil gehouden, maar als de man met de donkere baard haar laat gaan, komt ze als een slang in beweging. Ze trekt de strop over haar hoofd en slaat de man daarmee in zijn gezicht. Daarna schopt ze hem tegen zijn ballen. Ik kan merken dat ze bijna niet meer kan, maar ze gebruikt alle kracht die ze nog over heeft; als hij dubbelklapt en op de grond valt, schopt ze de andere. Dan pakt ze een steen en slaat ze daarmee tegen hun hoofd, tot bloedens toe. Ze laat de steen vallen en strompelt naar mij toe. Ze huilt, hevig snikkend, en dan weet ik dat het afschuwelijk geweest moet zijn, die dagen dat ik hier niet was, want er is behoorlijk veel voor nodig om Amanda aan het huilen te krijgen.

‘O, Amanda,’ zeg ik tegen haar. ‘Ik vind het zo erg.’

Jimmy staat te zwaaien op zijn benen. ‘Ben jij het echt?’ vraagt hij aan Toby. Hij kijkt stomverbaasd en wrijft zijn ogen uit.

‘Ik ben het echt, net als jij,’ zegt Toby. ‘Ga ze maar vastbinden,’ zegt hij tegen mij. ‘En doe het goed. Als ze zich los kunnen krijgen, zullen ze erg boos zijn.’

Amanda veegt haar gezicht af aan haar mouw. Dan beginnen we de twee mannen vast te binden, met hun handen achter hun rug en een strop om hun nek. We hebben eigenlijk meer touw nodig, maar voorlopig gaat het wel.

‘Ben jij het?’ vraagt Jimmy. ‘Volgens mij heb ik jou eerder gezien.’

Ik loop naar hem toe, langzaam en voorzichtig, want hij heeft nog steeds een spraygun. ‘Jimmy,’ zeg ik. ‘Ik ben het, Ren, weet je nog? Je kunt dat nu wel wegdoen, alles is weer goed.’ Zo praat je tegen een kind.

Hij laat de spraygun zakken, dan sla ik mijn armen om hem heen en omhels hem langdurig. Hij rilt, maar zijn huid brandt.

‘Ren?’ vraagt hij. ‘Ben jij dood?’

‘Nee, Jimmy, ik leef, en jij ook.’ Ik strijk zijn haar naar achteren.

‘Ik ben zo in de war,’ zegt hij. ‘Soms denk ik dat iedereen dood is.’

SINT-JULIAN EN ALLERZIELEN

Sint-Julian en Allerzielen

JAAR VIJFENTWINTIG

Over de broosheid van de Wereld

Gesproken door Adam Een

Lieve Vrienden, de enkelen die nog over zijn:

Ons rest nog maar weinig tijd. Wij hebben een deel van die tijd benut door hierheen te gaan, de plek waar onze Dakhof van Eden ooit bloeide en waar wij in een hoopvollere tijd zo veel gelukkige dagen hebben doorgebracht.

Laten we van deze gelegenheid gebruikmaken om een laatste keer stil te staan bij het Licht.

Want een nieuwe maan komt op, en dat is het begin van de heilige Julian van Norwich en Allerzielen. Allerzielen is niet voorbehouden aan de Menselijke Ziel, maar biedt plaats aan de Zielen van alle levende wezens die door het leven zijn gevaren, die de Grote Transformatie hebben ondergaan, en die de staat hebben bereikt die soms de Dood wordt genoemd, maar die beter wordt omschreven als het Hernieuwde Leven. Want in deze wereld die de onze is, en in de ogen van God, zal geen atoom dat ooit heeft bestaan werkelijk verloren gaan.

Geliefde Diplodocus, geliefde Pterosaurus, geliefde Trilobiet, geliefde Mastodont, geliefde Dodo, geliefde Grote Alk, geliefde Trekduif, geliefde Panda, geliefde Trompetkraanvogel, en al die andere, zonder tal, die in onze gezamenlijke Hof hebben gespeeld: wees ons in dit uur van onze beproeving nabij en sterk onze moed. Gelijk Gij hebben wij genoten van de lucht en de zon en het maanlicht op het water; gelijk Gij hebben wij de roep der seizoenen gehoord en die beantwoord. Gelijk gij hebben wij de aarde bevolkt. En gelijk Gij moeten wij nu getuige zijn van het einde onzer Soort, en moeten wij dit Aardse bestaan verlaten.

Zoals altijd op deze dag gedenken wij de woorden van de heilige Julian van Norwich, de barmhartige veertiende-eeuwse heilige, die ons herinnert aan de broosheid van ons Heelal: een broosheid die werd bevestigd door de natuurkundigen van de twintigste eeuw, toen de Wetenschap de immense leegten ontdekte: niet alleen binnen de atomen, maar ook tussen de sterren. Want is ons heelal niet gelijk een sneeuwvlok? Gelijk een teer stuk kant? Zoals de heilige Julian van Norwich het zo prachtig heeft gezegd, in liefdevolle woorden die na honderden jaren nog tot ons spreken:

…Hij liet me iets kleins zien, zo groot als een hazelnoot, het lag in de palm van mijn hand… zo rond als een bal. Ik keek ernaar en dacht: wat zou dat zijn, en dit was het antwoord dat ik kreeg: Dat is al dat is gemaakt. Ik verwonderde me erover hoe het kon voortbestaan. Want ik dacht dat het zomaar uiteen kon vallen, om het minste of geringste, en ik kreeg antwoord en begreep: Het bestaat en blijft altijd bestaan, omdat God het liefheeft. En zo dankt alles zijn bestaan aan de liefde van God.

Verdienen wij die Liefde waardoor God ons Heelal bewaart? Verdient de Menselijke Soort dat? Wij hebben de Wereld die aan ons gegeven is en de Schepselen daarin achteloos vernietigd. Andere religies hebben ons geleerd dat deze Wereld als een perkamentrol opgerold moet worden en verbrand tot er niets overblijft, en dat er dan een nieuwe Hemel en een nieuwe Aarde zullen verschijnen. Maar waarom zou God ons een nieuwe Aarde geven nu wij deze zo hebben mishandeld?

Nee, mijn Vrienden. Het is niet deze Aarde die wij moeten vernietigen, het is de Menselijke Soort. Misschien zal God dan een andere soort scheppen, een barmhartiger ras dat onze plaats zal innemen.

Want de Waterloze Vloed is over ons gekomen, geen reusachtige orkaan, geen spervuur van kometen, geen wolk van giftige gassen. Nee: zoals wij al zo lang vrezen, is het een plaag – een plaag die geen Soort treft dan ons, en die alle andere schepselen ongemoeid laat. Onze steden worden gehuld in duisternis, onze communicatiemogelijkheden bestaan niet meer. De verwoesting en het verderf van onze Hof worden nu weerspiegeld in de verwoesting en het verderf die de straten onder ons leeg hebben gemaakt. Wij hoeven niet meer te vrezen dat we ontdekt worden: onze oude vijanden kunnen ons niet meer vervolgen, zij worden te zeer in beslag genomen door de afgrijselijke martelingen van hun lichamelijk verval, voor zover ze nog niet dood zijn.

Wij mogen, nee, wij kunnen ons daar niet in verheugen. Want gisteren heeft de plaag drie van ons getroffen. En ik voel reeds de veranderingen die ik in uw ogen weerspiegeld zie. Wij weten maar al te goed wat ons voorland is.

Maar laat ons verscheiden dapper en blijmoedig zijn! Laten wij eindigen met een gebed voor Alle Zielen. Daaronder zijn ook de Zielen van hen die ons hebben vervolgd, die de Schepselen Gods hebben vermoord, die Zijn Soorten hebben uitgeroeid; die ons hebben gemarteld in Naam der Wet, die niets hebben aanbeden dan rijkdom en die, teneinde rijkdom en wereldlijke macht te vergaren, dood en verderf hebben gezaaid.

Laten wij de moordenaars van de Olifant vergeven, de uitroeiers van de Tijger, hen die de Beer hebben afgeslacht voor zijn galblaas, de Haai voor zijn kraakbeen, de Neushoorn voor zijn hoorn. Mogen wij het hun vergeven, zoals ook wij vergiffenis hopen te ontvangen van God, die ons broze Heelal in de palm van zijn hand houdt, en het bewaart door zijn eindeloze Liefde.

Die vergiffenis is de moeilijkste taak waar wij ooit voor gesteld zullen worden. Geef ons de kracht.

Laten wij elkaar nu allemaal de hand geven.

Laat ons zingen.

De aarde schenkt vergiffenis

De Aarde schenkt vergiffenis

Aan wie hem schendt met dynamiet;

Na eeuwen keren bomen terug,

Zwemmen weer vissen tussen ’t riet.

Het Hert vergeeft de woeste Wolf

Die hem verscheurt, zijn keel doorbijt;

Zijn botten voeden bomen die

Weer vruchten dragen mettertijd.

En komt het eind van zijn bestaan

Dan rust de Wolf in ’t groene dal;

En na zijn dood voedt hij ’t gras,

Waar dan het Hert weer grazen zal.

De Schepselen weten dat ze ooit

Ten prooi gaan vallen aan de dood;

Die vroeg of laat veranderen zal,

Hun bloed in wijn, hun vlees in brood.

Alleen de Mens, die zint op Wraak

En schrijft een wet als Stenen Woord;

Uit naam van ’t eigen valse recht

Martelt hij en vermoordt.

Is dat het beeld van onze god?

Van oog om oog en tand om tand?

Wat zou het donker zijn als de Zon

Uit Wraak en niet uit Liefde brandt.

Ons leven is een zandkorrel

Wij hangen aan een zijden draad;

De kosmos is een kleine bol

Door God in de palm van zijn hand bewaard.

Vergeet de boosheid en de wraak,

Vindt vreugde in elkaar vergeven,

Wees als het Hert, en als de Boom;

Pas dan kunt gij in vrijheid leven.

Uit Het orale psalmboek van de Hoveniers van de Heer

77

REN. SINT-JULIAN EN ALLERZIELEN

JAAR VIJFENTWINTIG

De nieuwe maan komt op boven zee: Sint-Julian van Norwich en Allerzielen is begonnen.

Toen ik klein was, was ik dol op Sint-Julian. Alle kinderen maakten dan zelf een wereldbol van allerlei spullen die we vergaard hadden. We plakten er glitters op en hingen onze wereldbol aan een touwtje. ’s Avonds hadden we een feestmaal van ronde dingen, zoals radijsjes en pompoenen, en de hele Hof was versierd met onze glinsterende werelden. We maakten een keer alle wereldbollen van ijzerdraad en zetten daar kaarsen in, dat was heel mooi. Een andere keer probeerden we Goddelijke Handen te maken waar we de wereldbollen in konden leggen, maar de gele huishoudhandschoenen die we daarvoor gebruikten zagen er heel vreemd uit, als een soort zombiehanden. Je stelt je God ook niet voor als iemand met handschoenen aan.

We zitten om het vuur, Toby, Amanda en ik. En Jimmy. En de twee Painballers van het gouden team. Die moet ik ook noemen. Het licht flakkert op ons allemaal en maakt ons zachter en mooier dan wij eigenlijk zijn. Maar soms maakt het ons ook donkerder en griezeliger, als er schaduwen over de gezichten vallen en je de ogen niet kunt zien, alleen de oogkassen. Diepe poelen van duisternis wellen op uit onze hoofden.

Mijn hele lichaam doet pijn, maar tegelijk ben ik zo blij. We hebben geluk gehad, denk ik. Dat we hier zijn. Wij allemaal, zelfs de Painballers.

Na het heetst van de dag en de onweersbui ging ik terug naar het strand om onze rugzakken te halen en naar de open plek te brengen, met de wilde mosterdplanten die ik onderweg vond. Toby haalde haar pan tevoorschijn, de bekers, haar mes en haar grote lepel. Ze maakte soep van de rest van het wasdier en de rest van het vlees dat Rebecca ons had meegegeven en wat gedroogde planten. Toen ze de botten van het wasdier in het water deed, sprak ze de woorden van verontschuldiging en vroeg om vergiffenis.

‘Maar jij hebt hem toch niet gedood?’ vroeg ik.

‘Dat weet ik wel,’ zei ze. ‘Maar het voelt toch niet goed als niemand dat doet.’

De Painballers zijn vastgebonden aan een boom in de buurt met het touw en gevlochten repen stof van de top-tot-teen van Toby. Ik heb die repen gevlochten: als ik iets heb geleerd bij de Hoveniers, dan is het wel hoe je materialen kunt hergebruiken.

De Painballers zeggen niet veel. Ze zullen zich wel niet zo lekker voelen, zeker niet na de afranseling die ze van Amanda hebben gehad. Ze zullen zichzelf ook wel erg stom vinden. Ik zou mezelf wel erg stom vinden, als ik hun was, om zich zo te laten besluipen. Zo stom als een rund, zonder runderen te willen beledigen, zou Zeb zeggen.

Volgens mij heeft Amanda nog steeds een shock. Zo nu en dan huilt ze zacht en draait de plukken haar rond haar vingers. Toen de Painballers eenmaal veilig vastgebonden waren, gaf Toby haar meteen een beker warm water met honing tegen het uitdrogen en wat gemalen melganzenvoet.

‘Niet in een keer opdrinken,’ zei ze. ‘Kleine slokjes nemen.’ Als haar elektrolyten eenmaal weer op niveau waren, kon ze Amanda verder behandelen, zei Toby. Allereerst haar snijwonden en kneuzingen.

Jimmy is er slecht aan toe. Hij heeft hoge koorts en een ontstoken plek op zijn voet. Toby zegt dat ze hem kan behandelen met maden als we hem in het leemhuis kunnen krijgen, dat hij daar na een tijd misschien beter zal worden. Maar misschien heeft Jimmy geen tijd meer.

Een poosje geleden heeft ze wat honing op zijn voet gedaan en hem er ook een lepel van gegeven. Ze kan hem geen wilg of papaver geven, want die heeft ze in het leemhuis achtergelaten. We hebben de top-tot-teen van Toby om hem heen geslagen, maar die trekt hij steeds van zich af. ‘We moeten een laken of zoiets voor hem hebben,’ zegt Toby. ‘Voor morgen. En dat moeten we om hem heen zien te houden, anders verbrandt hij levend in de zon.’

Jimmy herkent me helemaal niet meer, hij herkent Amanda ook niet meer. Hij praat steeds tegen een andere vrouw die bij het vuur lijkt te staan. ‘Uilmuziek. Niet wegvliegen,’ zegt hij tegen haar. Hij zegt dat met zo veel verlangen, ik word er jaloers van, maar hoe kan ik nou jaloers zijn op een vrouw die er niet eens is?

‘Tegen wie praat je?’ vraag ik aan hem.

‘Daar zit een uil,’ zegt hij. ‘Die roept. Kijk, daar.’ Maar ik hoor geen uil.

‘Kijk me eens aan, Jimmy,’ zeg ik.

‘De muziek is ingebakken,’ zegt hij. ‘Wat er ook gebeurt.’ Hij kijkt omhoog naar de bomen.

O Jimmy, denk ik. Waar ben je gebleven?

De maan reist naar het westen. Toby zegt dat de bouillon lang genoeg getrokken heeft. Ze doet er de mosterdplanten bij die ik heb gevonden, wacht nog even en schept op. We hebben maar twee bekers, dus we moeten om beurten eten, zegt ze.

‘Zij niet,’ zegt Amanda. Ze wil niet naar de Painballers kijken.

‘Jawel,’ zegt Toby. ‘Zij ook. Het is Sint-Julian en Allerzielen.’

‘Wat doen we met ze?’ vraagt Amanda. ‘Morgen?’ In elk geval toont ze weer ergens belangstelling voor.

‘We kunnen ze niet zomaar vrijlaten,’ zeg ik. ‘Dan vermoorden ze ons. Ze hebben Oates ook vermoord. En je weet wat ze met Amanda hebben gedaan!’

‘Ik zal erover denken,’ zegt Toby. ‘Later. Vanavond is het feest.’ Als ze heeft opgeschept, kijkt ze naar de anderen die om het vuur zitten. ‘En wat voor feest,’ zegt ze met haar droge heksenstem. Ze lacht even. ‘Maar we zijn er nog! Of niet?’ Dat laatste zegt ze tegen Amanda.

‘Kaputt,’ zegt Amanda. Wat klinkt haar stem zwak.

‘Denk er nou maar niet aan,’ zeg ik, maar ze begint weer te huilen, zacht, ze verkeert in Braakligging. Ik omhels haar. ‘Ik ben bij je, je bent nu hier, stil maar,’ fluister ik.

‘Wat heeft het nog voor zin?’ zegt Amanda, niet tegen mij maar tegen Toby.

‘Dit is niet het moment om over de uiteindelijke zin te praten,’ zegt Toby met haar oude Eva-stem. ‘Ik zou graag willen dat iedereen het verleden vergeet, de ergste dingen. Laten we dankbaar zijn voor dit voedsel dat ons gegeven is. Amanda. Ren. Jimmy. Jullie ook, als dat lukt.’ Dat laatste was gericht aan de twee Painballers.

Een van beiden mompelt zoiets als ‘Fuck’, maar hij zegt het niet heel hard. Hij wil ook graag wat soep.

Toby doet alsof ze het niet heeft gehoord. ‘En ik wil graag dat we denken aan hen die er niet meer zijn, overal ter wereld, maar vooral aan onze afwezige vrienden. Geliefde Adammen, geliefde Eva’s, geliefde Medezoogdieren en Medeschepselen, allen die nu in de Geest zijn – verlies ons niet uit het oog en geef ons kracht, want die zullen we zeker nodig hebben.’

Dan neemt ze een slokje uit de beker en geeft hem door aan Amanda. De andere beker geeft ze aan Jimmy, maar die kan hem niet goed vasthouden en hij morst de helft van de soep in het zand. Ik hurk naast hem en help hem met drinken. Misschien is hij wel stervende, denk ik. Misschien is hij morgenochtend wel dood.

‘Ik wist dat je terug zou komen,’ zegt hij, deze keer tegen mij. ‘Ik wist het. Verander niet in een uil.’

‘Ik ben geen uil,’ zeg ik. ‘Je bent in de war. Ik ben Ren, weet je nog? Je hebt mijn hart gebroken, wist je dat, maar ik ben toch blij dat je nog leeft.’ Nu ik dat heb gezegd, valt er iets zwaars en verstikkends van me af en dan voel ik me werkelijk gelukkig.

Hij lacht naar me, of naar wie hij denkt dat ik ben. Een vage glimlach op die korstige lippen. ‘Daar gaan we weer,’ zegt hij tegen zijn zieke voet. ‘Luister naar de muziek.’ Hij houdt zijn hoofd scheef, hij kijkt verrukt. ‘Je kunt de muziek niet doodmaken,’ zegt hij. ‘Dat kan gewoon niet.’

‘Welke muziek?’ vraag ik, want ik hoor niets.

‘Stil,’ zegt Toby.

We luisteren. Jimmy heeft gelijk, er klinkt muziek. Vaag, en ver weg, maar het komt naderbij. Het geluid van vele zingende mensen. Dan zien we hun flakkerende toortsen waarmee ze in het donker tussen de bomen door naar ons toe komen.

Woord van dank

Het Jaar van de Vloed is fictie, maar de strekking en veel details liggen angstig dicht bij de realiteit. De sekte van de Hoveniers van de Heer komt ook al voor in de roman Oryx en Crake, evenals Amanda Payne, Brenda (Ren), Bernice, Jimmy de Sneeuwman, Glenn (alias Crake) en de KwaAddam-groep. De Hoveniers zijn niet gebaseerd op een nog bestaande religie, maar een deel van hun theologie en rituelen is niet zonder precedent. Hun heiligen zijn gekozen omdat ze een bijdrage hebben geleverd aan de aspecten van het leven die de Hoveniers na aan het hart liggen; ze hebben nog veel meer heiligen, maar die komen niet in dit boek voor. De psalmteksten zijn het sterkst beïnvloed door William Blake, met wat hulp van John Bunyan en het Psalmboek van de Anglicaanse Kerk van Canada en de United Church van Canada. Net als alle psalmen zijn ook de psalmen van de Hoveniers van de Heer voor niet-gelovigen niet altijd volledig te doorgronden.

De muziek van de psalmen is door een gelukkige samenloop van omstandigheden tot stand gekomen. Zanger en musicus Orville Stoeber uit Venice in Californië componeerde als experiment muziek bij een paar psalmen, en werd daar vervolgens helemaal door gegrepen. Het bijzondere resultaat is te horen op de cd Hymns of the God’s Gardeners (Psalmen van de Hoveniers van de Heer). Ieder die een of meer van deze psalmen wil gebruiken voor amateurdevotie of milieudoeleinden, wordt daartoe van harte uitgenodigd. Ze zijn te beluisteren op www.yearoftheflood.com, www.yearoftheflood.co.uk of www.yearoftheflood.ca.

De naam Amanda Payne was oorspronkelijk de naam van een personage in Oryx en Crake, met dank aan een veiling voor de Medische Stichting voor de zorg voor slachtoffers van marteling (Verenigd Koninkrijk). Sint Allan Sparrow van de Schone Lucht werd gesponsord door een veiling van CAIR (CommunityAIR, Toronto). De naam Rebecca Eckler staat in het boek dankzij een liefdadigheidsveiling voor het tijdschrift The Walrus (Canada). Alle naamdonoren bedank ik hartelijk.

Mijn dank gaat ook uit naar mijn enthousiaste en loyale maar overbezette redacteuren, Ellen Seligman van McClelland & Stewart (Canada), Nan Talese van Doubleday (VS) en Alexandra Pringle en Liz Calder van Bloomsbury (VK), evenals Louise Dennys van Vintage/Knopf Canada, LuAnn Walter van Anchor (VS), Lennie Goodings van Virago (VK) en Maya Mavjee van Doubleday Canada. Verder mijn agenten, Phoebe Larmore (Noord-Amerika) en Vivienne Schuster en Betsy Robbins van Curtis Brown (VK); en Ron Bernstein, en al mijn andere agenten en uitgevers in het buitenland. Ook dank aan Heather Sangster voor haar heroïsche werk als copy editor en mijn buitengewone kantoormedewerkers, Sarah Webster, Anne Joldersma, Laura Stenberg en Penny Kavanaugh; verder dank aan Shannon Shields, die mij ook heeft geholpen. Mijn dank gaat ook uit naar Joel Rubinovitch en Sheldon Shoib, en Michael Bradley en Sarah Cooper. Verder bedank ik Coleen Quinn en Xiaolan Zhang, die mijn schrijfarm aan de praat hebben gehouden.

Speciale dank aan de onverschrokken eerste lezers van dit boek: Jess Atwood Gibson, Eleanor en Ramsay Cook, Rosalie Abella, Valerie Martin, John Cullen en Xandra Bingley. Jullie worden zeer gewaardeerd.

En tot slot mijn speciale dank aan Graeme Gibson, met wie ik vele malen het feest van Aprilvis, Slangenwijsheid en Alle Reizigers heb gevierd. Het was een mooie, lange reis.

MaddAddam

EI

HET VERHAAL OVER HET EI, OVER ORYX EN CRAKE, HOE ZIJ MENS EN DIER HEBBEN GEMAAKT, OVER DE CHAOS, OVER SNEEUWMAN-DE-JIMMY, EN OVER HET STINKBOT EN DE KOMST VAN DE TWEE SLECHTE MANNEN

In het begin woonden jullie in het Ei. Daar heeft Crake jullie gemaakt.

Ja, die goede, lieve Crake. Hou alsjeblieft op met zingen, anders kan ik mijn verhaal niet vertellen.

Het Ei was groot, rond en wit, een soort halve bol, en er stonden bomen in met bladeren en gras en besjes. Alles wat jullie lekker vinden.

Ja, het regende in het Ei.

Nee, er was geen onweer.

Omdat Crake geen onweer wilde in het Ei.

En overal buiten het Ei was chaos, met héél veel mensen die niet waren zoals jullie.

Omdat ze een extra huid hadden. Die huid heet kleren. Ja, net als de mijne.

Daar waren veel slechte mensen bij die wrede, gemene dingen met elkaar deden en ook met de dieren. Zoals… Maar daar hoeven we het nu niet over te hebben.

En Oryx was daar heel verdrietig om, want de dieren waren haar kinderen. En Crake was verdrietig omdat Oryx verdrietig was.

En de chaos was overal buiten het Ei. Maar ín het Ei was er geen chaos. Daar was het vredig.

En Oryx kwam jullie elke dag lesgeven. Ze leerde jullie wat jullie moesten eten, hoe jullie vuur moesten maken, ze leerde jullie alles over de dieren, haar Kinderen. Ze leerde jullie om op iemand te spinnen als hij pijn heeft. En Crake paste op jullie.

Ja, die lieve, goede Crake. Hou alsjeblieft op met zingen. Jullie hoeven echt niet steeds te zingen. Ik weet zeker dat Crake dat heel leuk vindt, maar hij vindt dit verhaal ook leuk en hij wil graag de rest horen.

Op een dag zorgde Crake dat de chaos en de wrede mensen verdwenen, want hij wilde Oryx een plezier doen en een veilige plek maken waar jullie konden wonen.

Ja, daardoor ging het wel een tijdje heel erg stinken.

En toen ging Crake naar zijn eigen plek, hoog in de lucht, en Oryx ging met hem mee.

Ik weet niet waarom ze daarheen zijn gegaan. Er was vast een goede reden voor. En ze hebben Sneeuwman-de-Jimmy achtergelaten om voor jullie te zorgen, en hij heeft jullie naar de kust gebracht. En op Visdagen vingen jullie een vis voor hem en die at hij op.

Ik weet dat jullie nooit vis eten, maar Sneeuwman-de-Jimmy is anders.

Omdat hij een vis moet eten, anders wordt hij heel ziek.

Omdat hij nu eenmaal zo is gemaakt.

Toen ging Sneeuwman-de-Jimmy op een dag naar Crake toe. En toen hij terugkwam, had hij een wond aan zijn voet. Jullie gingen erop spinnen, maar het werd toch niet beter.

En toen kwamen de twee slechte mannen. Die waren nog over van de chaos.

Ik weet niet waarom Crake die niet had geruimd. Misschien zaten ze verstopt onder een struik en had hij ze niet gezien. Maar ze pakten Amanda en ze deden wrede en gemene dingen met haar.

Daar hoeven we het nu niet over te hebben.

En Sneeuwman-de-Jimmy probeerde ze tegen te houden. En toen kwam ik, en Ren, en toen hebben we de twee slechte mannen gevangen en ze met een touw aan een boom vastgebonden. Daarna gingen we om het vuur zitten en aten we soep. Sneeuwman-de-Jimmy at soep, en Ren, en Amanda. Zelfs de twee slechteriken aten soep.

Ja, er zat een bot in de soep. Ja, dat was een stinkbot.

Ik weet dat jullie geen stinkbot eten. Maar veel kinderen van Oryx vinden dat wel lekker. Bobkittens eten het, en wasdieren, en reuzels, en leeuwammen. Die eten graag stinkbotten. En beren ook.

Ik vertel jullie later wel wat een beer is.

Nu hoeven we het niet meer over stinkbotten te hebben.

En terwijl ze allemaal soep zaten te eten, kwamen jullie met de fakkels, want jullie wilden Sneeuwman-de-Jimmy helpen omdat zijn voet pijn deed. En toen jullie zagen dat daar vrouwen zaten die blauw waren, wilden jullie met ze paren.

Jullie snapten niet dat die mannen slecht waren en waarom ze een touw om zich heen hadden. Het is niet jullie schuld dat ze zijn weggelopen in het bos. Niet huilen.

Ja, Crake is vast heel boos op die slechte mannen. Misschien stuurt hij wel de bliksem op ze af.

Ja, lieve, goede Crake.

Hou nou alsjeblieft op met zingen.

TOUW

Touw

Over de gebeurtenissen van die avond – de gebeurtenissen die de menselijke kwaadaardigheid weer in de wereld brachten – vertelde Toby achteraf twee verhalen. Het eerste verhaal vertelde ze hardop, aan de Kinderen van Crake; het was een verhaal met een goede afloop, althans zo goed als ze kon bedenken. Het tweede verhaal, dat ze voor zich hield, was minder vrolijk. Het ging gedeeltelijk over haar eigen stommiteit, haar onoplettendheid, maar het ging ook over snelheid. Alles was zo razendsnel gegaan.

Ze was moe geweest, natuurlijk, ze had waarschijnlijk een adrenalinehypo gehad. Ze had twee dagen achter de rug met veel stress en weinig eten.

De dag ervoor hadden Ren en zij de veilige enclave van het leemhuis van MaddAddam verlaten, waar nog een paar overlevenden zaten van de pandemie die de mensheid had weggevaagd. Ze gingen op zoek naar Rens beste vriendin, Amanda, en vonden haar nog net op tijd, want de twee Painballers die haar misbruikten, hadden haar bijna vermoord. Toby kende de methoden van zulke mannen: ze was ooit bijna zelf door een van hen vermoord voordat ze bij de Hoveniers van de Heer kwam. Van iedereen die de Painball meer dan één keer had overleefd, was weinig meer over dan een reptielenbrein. Seks tot ze erbij neervielen en hun slachtoffers totaal verwoest waren, dat was hun gebruikelijke activiteit. En daarna volgde een slachtpartij. De Painballers waren vooral gek op nieren.

Toby en Ren zaten in het struikgewas verstopt terwijl de Painballers ruziemaakten over het wasdier dat ze aan het verorberen waren, over de vraag of ze de Crakers moesten aanvallen, en wat ze verder precies met Amanda zouden doen. Ren was doodsbang; Toby hoopte dat het meisje niet zou flauwvallen, maar ze had geen tijd om zich daar druk om te maken, want ze probeerde moed te verzamelen om te schieten. Wie zou ze eerst proberen te raken, die met de baard of die met dat korte haar? En zou de ander tijd hebben om de spraygun te pakken? Amanda was niet in staat om te helpen of zelfs maar weg te rennen: ze hadden een touw om haar nek gebonden en het andere uiteinde zat om de voet van de man met de baard. Eén verkeerde beweging van Toby en Amanda was er geweest.

Precies op dat moment kwam er een vreemde man uit de struiken; hij was zonverbrand en naakt en had een spraygun. Hij stond op het punt om iedereen neer te maaien, inclusief Amanda. Ren kwam gillend de open plek op gerend, wat voor genoeg afleiding zorgde. Toby kwam tevoorschijn met het geweer in de aanslag; Amanda wist zich los te rukken en de Painballers werden uitgeschakeld met een steen en enkele goedgemikte trappen in het kruis. Daarna werden ze vastgebonden met hun eigen touw en met repen stof van de roze top-tot-teen van AnooYoo die Toby droeg.

Ren bekommerde zich om Amanda, die mogelijk een shock had, en ook om de schurftige naakte man, die ze Jimmy noemde. Ze wikkelde hem in de rest van de top-tot-teen en praatte zacht tegen hem. Het bleek dat hij lang geleden haar vriendje was geweest.

Nu alles wat opgeruimder was, dacht Toby dat ze zich wel even kon ontspannen. Ze hervond haar evenwicht dankzij een ademhalingsoefening van de Hoveniers en timede die op het ritme van de golfslag op het strand – Wisj-woesj, wisj-woesj – tot haar hartslag weer bijna normaal was. Daarna ging ze soep koken.

En toen kwam de maan op.

De opkomende maan luidde de feestdag in die de Hoveniers van de Heer hadden gewijd aan de heilige Juliana en Allerzielen: het feest van Gods mildheid en barmhartigheid voor alle schepselen. De wereld ligt in de palm van Zijn hand, zoals Juliana van Norwich ons zo lang geleden in haar mystieke visioen heeft geleerd. Vergiffenis dient te worden geschonken, liefdevolle goedertierenheid te worden beoefend, cirkels moeten ononderbroken blijven. Alle schepselen betekent allemaal, wat ze ook hebben gedaan. In elk geval van maansopkomst tot maansondergang.

Als de Adammen en Eva’s je eenmaal iets leerden, dan beklijfde dat. Het zou voor Toby vrijwel onmogelijk zijn geweest om de twee Painballers die avond in koelen bloede te doden, af te slachten, omdat ze toen al stevig aan een boom waren vastgebonden.

Amanda en Ren hadden dat gedaan en die waren experts in vastbinden. Toen ze klaar waren, leken die mannen wel gemacrameed.

Dus op die gezegende avond van de heilige Juliana legde Toby de wapens aan de kant – haar eigen vooroorlogse geweer en de spraygun van de Painballers, en ook de spraygun van Jimmy. Daarna speelde ze de goede fee, schepte de soep op en verdeelde de voedingsstoffen onder alle aanwezigen.

Waarschijnlijk was ze gebiologeerd door haar eigen edelmoedigheid en goedgunstige daden. Ze ging er zo in op dat ze iedereen om het gezellige kampvuur neerzette om met elkaar soep te eten – zelfs Amanda, zó getraumatiseerd dat ze bijna catatonisch was, zelfs Jimmy, die rilde van de koorts en tegen een dode vrouw praatte die hij in de vlammen zag. Zelfs de twee Painballers: dacht ze nu werkelijk dat die tot inkeer zouden komen en konijntjes zouden gaan knuffelen? Het was een wonder dat ze geen preek gaf terwijl ze die bottensoep uitdeelde. Voor jou, en voor jou, en voor jou. Laten we de haat en de wreedheid met elkaar delen! Kom in onze kring van licht!

Maar haat en wreedheid zijn verslavend. Daar kun je high van worden. Als je er eenmaal van hebt geproefd, heb je er steeds meer van nodig, anders ga je trillen.

Terwijl ze soep aten, hoorden ze stemmen naderen tussen de bomen langs de kust. Het waren de Kinderen van Crake, de Crakers: de vreemde gesplicete mensen die aan zee woonden. Ze kwamen aanlopen met hun toortsen van grenenhout en hun onaardse, kristalheldere gezang.

Toby had deze mensen maar heel even gezien, en bij daglicht. Nu waren ze nog mooier: ze glansden in het maanlicht en het schijnsel van de toortsen. Ze waren bruin, geel, zwart of wit en hadden verschillende lengtes, maar elk was volmaakt. De vrouwen lachten sereen en de mannen waren duidelijk op vrijersvoeten, ze hadden allemaal een bosje bloemen bij zich. Hun naakte lichamen deden met hun glanzende, goed ontwikkelde spierbundels denken aan tekeningen van perfecte lichamen in een stripboek voor veertienjarigen. Hun felblauwe en onnatuurlijk grote penis kwispelde als de staart van een vriendelijke hond.

Achteraf kon Toby zich niet meer herinneren hoe de gebeurtenissen elkaar hadden opgevolgd, voor zover er sprake was geweest van een volgorde. Het leek meer op een chaotische, luidruchtige knokpartij van de plebsratten, met snelle acties, verstrengelde lichamen en een kakofonie van stemmen.

Waar is het blauw? Wij ruiken het blauw! Kijk, daar heb je Sneeuwman! Wat is-ie mager! Hij is ziek!

Ren: O, shit, daar heb je de Crakers. Als ze maar niet… Zie je hun eh… Shit!

De Crakervrouwen zien Jimmy: We moeten Sneeuwman helpen! We moeten op hem gaan spinnen!

De Crakermannen ruiken Amanda: Daar is de blauwe! Ze ruikt blauw! Ze wil met ons paren! Geef haar bloemen! Dat vindt ze leuk!

Amanda roept angstig: Ga weg! Ik wil niet… Ren, help me! Vier grote, mooie, van bloemen voorziene naakte mannen komen op haar af. Toby! Hou ze bij me weg! Schiet ze neer!

De Crakervrouwen: Ze is ziek. Eerst moeten we op haar spinnen. Dan wordt ze beter. Zullen we haar een vis geven?

De Crakermannen: Ze is blauw! Ze is blauw! Wij zijn blij! Zing voor haar!

Die andere is ook blauw.

Die vis is voor Sneeuwman. We moeten die vis bewaren.

Ren: Amanda, misschien moeten we alleen even die bloemen aannemen, anders worden ze misschien boos of zo…

Toby zegt met een iel, machteloos stemmetje: Toe, niet dichterbij komen, jullie maken ons bang…

Wat is dat? Is dat een bot? Een paar Crakervrouwen kijken in de pan. Gaan jullie dat opeten? Het stinkt.

Wij eten geen botten. Sneeuwman ook niet, die eet vis. Waarom eten jullie een stinkbot?

Dat is de voet van Sneeuwman die zo ruikt. Als een bot dat door de gieren is achtergelaten. O Sneeuwman, we moeten op je voet spinnen!

Jimmy ijlt: Wie ben jij? Oryx? Maar je bent toch dood? Iedereen is dood, iedereen op de hele wereld, allemaal dood… Hij begint te huilen.

Niet verdrietig zijn, O Sneeuwman. Wij komen je helpen.

Toby: Daar kunnen jullie misschien beter niet aan komen… het is ontstoken… hij moet…

Jimmy: Au! Fuck!

O, Sneeuwman, niet schoppen. Dan doet je voet zeer. Er beginnen er een paar te spinnen, het klinkt een beetje als een mixer.

Ren roept om hulp: Toby! Toby! Hé, laat haar eens los!

Toby kijkt over het kampvuur heen: Amanda is verdwenen onder een wiebelende berg naakte mannenlichamen. Ren stort zich op de wanordelijke berg ledematen, maar gaat al snel ten onder.

Toby: Wacht! Niet doen! Hou daar onmiddellijk mee op! Wat kan ze doen? Dit is een groot cultureel misverstand. Had ze maar een emmer koud water!

Gesmoorde kreten. Toby haast zich ernaartoe, maar dan:

Een van de Painballers: Hé, jullie daar! Kom eens hier!

Deze stinken heel erg. Ze stinken naar vuil bloed. Waar is het bloed?

Wat is dit? Een touw! Waarom zijn ze vastgebonden met een touw?

Sneeuwman heeft ons een keer een touw laten zien, toen hij in een boom woonde. Zijn huis is gemaakt van touw. O Sneeuwman, waarom is het touw aan die mannen vastgebonden?

Dat touw doet hun pijn. We moeten het afdoen.

Een Painballer: Ja, goed zo! Wij hebben heel erg pijn. Hij kreunt.

Toby: Niet aan komen, dan gaan ze…

De andere Painballer: Schiet op, Blauwbal, voordat dat ouwe wijf…

Toby: Nee! Niet losmaken! Dan gaan die mannen…

Maar het was al te laat. Wie had gedacht dat de Crakers zo snel een knoop konden loskrijgen?

Processie

De twee mannen verdwenen in het donker en lieten een stuk touw en wat nasmeulende houtskool achter. Sukkel, dacht Toby. Je had geen genade moeten hebben. Je had hun de hersens in moeten slaan met een steen, hun de keel moeten doorsnijden met je mes, zodat je niet eens een kogel aan ze hoefde te verspillen. Wat ben jij een domkop geweest, het is je reinste criminele nalatigheid.

Het was bijna te donker, want het vuur was vrijwel uitgedoofd, maar ze maakte snel de inventaris op: haar geweer was er gelukkig nog, maar de spraygun van de Painballers was verdwenen. Uilskuiken, zei ze tegen zichzelf. Daar sta je dan met je goeie gedrag en je Juliaanse vergevingsgezindheid.

Amanda en Ren omarmden elkaar en huilden, en werden getroost door een paar mooie Crakervrouwen. Jimmy was omgetuimeld en praatte tegen de gloeiende houtskool. Hoe eerder ze terug in het leemhuis van MaddAddam waren, hoe beter: hier in het donker waren ze een gemakkelijk doelwit. De Painballers zouden wel eens een snelle overval kunnen plegen om de rest van de wapens te pakken te krijgen en als dat gebeurde, hoefden ze van de Crakers geen hulp te verwachten. Waarom sla je mij? Dat zal Crake niet leuk vinden! Straks laat hij het onweren! En zelfs als ze een van die Painballers zou neerhalen, zouden de Crakers tussen haar en het geweer gaan staan zodat ze het niet kon afmaken. O, Toby, jij hebt van boem gedaan, er is iemand op de grond gevallen, er zit een gat in hem en daar komt bloed uit! Hij is gewond, we moeten hem helpen!

Maar zelfs als de Painballers zich koest hielden, waren er nog allerlei andere gevaren in het bos. De bobkittens, de hondswolven, de leeuwammen, en erger nog: de gigantische dodelijke varkens. En hoe lang zou het duren voordat de beren uit het noorden hierheen kwamen nu de mensen waren verdwenen uit de steden en van de wegen?

‘We moeten nu gaan,’ zei ze tegen de Crakers. Een paar hoofden werden omgedraaid en de groene ogen staarden haar aan. ‘Sneeuwman moet met ons mee!’

De Crakers begonnen allemaal door elkaar heen te praten. ‘Sneeuwman moet bij ons blijven! We moeten Sneeuwman terugzetten in zijn boom.’ ‘Dat vindt hij fijn, hij houdt van de boom!’ ‘Ja, want alleen Sneeuwman kan met Crake praten!’ ‘Alleen hij kan de woorden van Crake vertellen, over het Ei.’ ‘Over de chaos.’ ‘Over Oryx, die de dieren heeft gemaakt.’ ‘En dat Crake de chaos heeft weggemaakt.’ ‘Lieve, goede Crake.’ Ze begonnen te zingen.

‘We moeten medicijnen hebben,’ zei Toby radeloos. ‘Want anders gaat Jimmy… anders gaat Sneeuwman misschien dood.’ Wezenloze blikken. Wisten ze wel wat doodgaan was?

‘Wat is een Jimmy?’ Verbaasde blikken.

Ze had een stomme fout gemaakt: de verkeerde naam. ‘Jimmy is een andere naam van Sneeuwman.’

‘Waarom?’ ‘Wat is een andere naam?’ ‘Wat betekent een “Jimmy”?’ Dit leken ze allemaal veel interessanter te vinden dan doodgaan. ‘Is dat het roze vel op Sneeuwman?’ ‘Ik wil ook een Jimmy!’ Dat laatste werd gezegd door een klein jongetje.

Hoe moest ze dat uitleggen? ‘Jimmy is een naam. Sneeuwman heeft twee namen.’

‘Heet hij Sneeuwman-de-Jimmy?’

‘Ja,’ zei Toby, want zo heette hij nu.

‘Sneeuwman-de-Jimmy, Sneeuwman-de-Jimmy,’ zeiden ze tegen elkaar.

‘Waarom zijn er twee?’ vroeg er een, maar de anderen hadden hun aandacht alweer op het volgende verbazingwekkende woord gericht. ‘Wat is medicijn?’

‘Medicijn is iets waar Sneeuwman-de-Jimmy beter van kan worden,’ probeerde ze. Dat vonden ze leuk: ze lachten.

‘Dan gaan wij ook mee,’ zei een van de Crakers, de lange, lichtbruine man met een Romeinse neus die de leiding scheen te hebben. ‘Dan zullen wij Sneeuwman-de-Jimmy dragen.’

Twee van de Crakers tilden Jimmy met gemak op. Toby schrok van zijn ogen, van de dunne witte spleetjes tussen zijn oogleden. ‘Vliegen,’ zei hij toen de Crakers hem optilden.

Toby raapte Jimmy’s spraygun op en gaf het wapen aan Ren te dragen nadat ze het eerst had vergrendeld, want dat meisje had vast geen idee hoe ze zo’n ding moest gebruiken, hoe zou ze dat ook moeten weten? Maar het wapen zou later vast nog goed van pas komen.

Ze nam aan dat alleen de twee Crakers die Jimmy droegen mee zouden gaan naar het leemhuis, maar de hele club liep achter ze aan, inclusief de kinderen. Ze wilden allemaal bij Sneeuwman in de buurt blijven. De mannen droegen hem om beurten en de anderen hielden hun toorts omhoog en zongen zo nu en dan met hun griezelige ijle stemmen.

Vier Crakervrouwen liepen met Ren en Amanda mee, gaven ze bemoedigende schouderklopjes of pakten hun arm of hand vast. ‘Oryx zal wel voor je zorgen,’ zeiden ze tegen Amanda.

‘Zorgen jullie maar dat die blauwe lullen godverdomme van haar afblijven,’ zei Ren woedend.

‘Wat is een blauwe lullen?’ vroegen ze verward. ‘Wat is godverdomme afblijven?’

‘Zorg er maar voor,’ zei Ren. ‘Anders is er goed stront aan de knikker.’

‘Oryx maakt haar weer blij,’ zeiden de vrouwen een beetje onzeker. ‘Wat is een knikker?’

‘Het gaat wel,’ zei Amanda zwakjes tegen Ren. ‘Hebben ze jou ook te pakken gehad?’

‘Het gaat godsamme helemaal niet! We moeten snel terug naar de MaddAddamieten,’ zei Ren. ‘Die hebben bedden, en een waterpomp en alles. Daar kunnen we je schoonmaken, en Jimmy ook.’

‘Jimmy?’ vroeg Amanda. ‘Is dat Jimmy? Ik dacht dat die dood was, net als iedereen.’

‘Ja, ik ook. Maar er zijn er heel wat die niet dood zijn. Nou ja, een paar. Zeb niet, en Rebecca niet, en wij tweeën niet, en Toby en…’

‘Waar zijn die twee kerels gebleven?’ vroeg Amanda. ‘De Painballers. Ik had ze de hersens in moeten slaan.’ Ze lachte een beetje, lachte de pijn weg zoals ze als plebsrat gewend was. ‘Hoe ver is het?’ vroeg ze.

‘Ze kunnen je wel dragen,’ zei Ren.

‘Ik red me wel.’

Motten fladderden om de toortsen en de bladeren ritselden in de nachtbries. Hoe lang hadden ze gelopen? Urenlang, meende Toby, maar tijd is vaag in het licht van de maan. Ze trokken naar het westen, door Heritage Park; achter hen vervaagde het geluid van de branding. Ze volgden een pad, ze wist zelf de weg niet, maar de Crakers schenen precies te weten hoe ze moesten lopen.

Ze luisterde naar geluiden – een voetstap, een krakende tak, een grom – en bleef achteraan in de stoet met haar oude geweer in de aanslag. Er klonk gekwaak, één of twee keer getjilp: een amfibie, een nachtvogel die zich roerde. Ze voelde het donker in haar rug prikken, haar lange schaduw vermengde zich met de diepere schaduwen achter haar.

Klaproos

Eindelijk bereikten ze de enclave van het leemhuis. Op het erf brandde een enkele lamp en achter het hek om het leemhuis stonden Crozier, Lamantijn en Tamaroe op wacht met hun sprayguns. Om hun hoofd droegen ze fietslampen op batterijen die ze uit een fietsenwinkel hadden gehaald.

Ren haastte zich naar hen toe. ‘Wij zijn het!’ riep ze. ‘Het is gelukt! We hebben Amanda gevonden!’

Croziers hoofdlamp deinde op en neer toen hij het hek openmaakte. ‘Geweldig!’ riep hij.

‘Ja, fantastisch, ik ga het meteen aan de anderen vertellen!’ zei Tamaroe. Ze rende naar het grootste gebouw.

‘Croze!’ zei Ren. ‘Het is ons gelukt!’ Ze legde de spraygun op de grond en sloeg haar armen om Crozier heen; hij tilde haar van de grond, draaide haar in het rond en kuste haar. Toen zette hij haar weer neer.

‘Hé, hoe komen jullie aan die spraygun?’ vroeg hij. Ren barstte in tranen uit.

‘O, Croze, ik dacht dat ze ons zouden vermoorden!’ zei ze. ‘Die… die twee… Maar je had Toby eens moeten zien! Ze was echt retegoed. Met dat geweer hield ze die twee op afstand en toen bekogelden we ze met stenen en bonden ze vast, maar toen…’

‘Wow,’ zei Lamantijn met een blik op de Crakers, die nu ook door het geopende hek dromden en met elkaar praatten. ‘De menagerie uit de Paradice-koepel!’

‘Dus dat zijn ze nou?’ vroeg Crozier. ‘Die naakte griezels die Crake heeft gemaakt? Die aan de kust wonen?’

‘Je kunt ze misschien beter geen griezels noemen,’ zei Ren. ‘Ze kunnen je namelijk verstaan.’

‘Crake heeft ze trouwens niet in z’n eentje gemaakt,’ zei Lamantijn. ‘We hebben allemaal meegewerkt in het Paradice-project. Snelle Vos, Ivoorsnavel, ik…’

‘Waarom zijn ze met jullie meegekomen?’ vroeg Crozier. ‘Wat willen ze?’

‘Ze proberen ons alleen maar te helpen,’ zei Toby. Ze was opeens doodmoe. Ze wilde alleen nog maar naar haar hokje om eens goed te slapen. ‘Is hier verder nog iemand geweest?’ Zeb was tegelijk met haar uit het leemhuis getrokken om Adam te gaan zoeken. En eventuele andere Hoveniers die nog in leven waren. Ze wilde graag weten of hij al terug was, maar wilde dat nu ook weer niet duidelijk laten blijken: smachten en treuren is klagen en zeuren, zoals ze bij de Hoveniers plachten te zeggen, en ze was er de vrouw niet naar om met haar gevoelens te koop te lopen.

‘Alleen die varkens weer,’ zei Lamantijn. ‘Ze probeerden onder het tuinhek door te graven. Toen we ze met de lampen beschenen, gingen ze ervandoor. Volgens mij weten ze nu wel wat een spraygun is.’

‘Ja, sinds we er een paar in plakjes bacon hebben veranderd,’ zei Lamantijn. ‘Frankenbacon, want het zijn natuurlijk splices. Ik vind het nog steeds een beetje gek om ze op te eten. Ze hebben menselijk hersenweefsel.’

‘Ik hoop niet dat die Frankensteiners van Crake bij ons komen wonen,’ zei een blonde vrouw die samen met Tamaroe uit het grootste leemhuis kwam. Toby herkende haar uit de korte tijd dat ze in het leemhuis had gezeten voordat ze op zoek ging naar Amanda. Het was Snelle Vos. Ze was de dertig al gepasseerd, maar droeg een soort nachtpon met ruches, zo te zien van een meisje van twaalf. Waar had ze die nu weer vandaan? Uit een of andere leeggeroofde Girlieclothes of Honderd Dollar Store zeker.

‘Je zult wel bekaf zijn,’ zei Tamaroe tegen Toby.

‘Ik snap niet waarom je ze hebt meegenomen,’ zei Snelle Vos. ‘Ze zijn met veel te veel, daar hebben we niet genoeg eten voor.’

‘Hoeft ook niet,’ zei Lamantijn. ‘Ze eten blaadjes, weet je nog?’

‘O ja,’ zei Snelle Vos. ‘Die module heb jij nog gedaan. Ik heb hun brein ontworpen, de frontale cortex, de zintuiglijke modificaties. Ik heb nog geprobeerd om ze wat minder saai te maken, maar Crake wilde geen agressie, zelfs geen humor. Wandelende sukkels zijn het.’

‘Ze zijn heel aardig,’ zei Ren. ‘Nou ja, de vrouwelijke tenminste.’

‘De mannetjes wilden zeker wel met je paren, daar zijn ze namelijk heel makkelijk in. Als ik maar niet met ze hoef te práten,’ zei Snelle Vos. ‘Ik ga weer naar bed. Welterusten allemaal, veel plezier met de groente.’ Ze gaapte, rekte zich uit en liep langzaam weg.

‘Waarom doet ze zo chagrijnig?’ vroeg Lamantijn. ‘Zo doet ze al de hele dag.’

‘Hormonen, als je het mij vraagt,’ zei Crozier. ‘Zag je dat nachthemd?’

‘Veel te klein,’ zei Lamantijn.

‘Ha, dus je zag het,’ zei Crozier.

‘Misschien is er wel een andere reden dat ze zo chagrijnig doet,’ zei Ren. ‘Dat kan hoor, ook al is het een vrouw.’

‘Sorry,’ zei Crozier. Hij sloeg een arm om haar heen.

Vier van de Crakermannen maakten zich los van de groep en liepen met zwaaiende blauwe penissen achter Snelle Vos aan. Ze hadden ergens wat bloemen geplukt en begonnen te zingen.

‘Nee!’ zei Toby scherp, alsof ze het tegen een hond had. ‘Hier blijven jullie. Blijf bij Sneeuwman-de-Jimmy.’ Hoe moest ze hun duidelijk maken dat ze zich ondanks die bloemen, de serenade en het peniszwaaien niet zomaar op een niet-Crakervrouw konden storten die ze beschikbaar vonden ruiken? Maar ze waren al om de hoek van het leemhuis verdwenen.

De twee mannen die Jimmy droegen zetten hem neer. Hij zakte slap op de grond. ‘Waar moet Sneeuwman-de-Jimmy naartoe?’ vroegen ze. ‘Waar kunnen we op hem spinnen?’

‘Hij moet in een eigen kamer,’ zei Toby. ‘We zullen een bed voor hem zoeken en dan ga ik dat medicijn halen.’

‘Wij gaan met jullie mee,’ zeiden ze. ‘Dan gaan we op hem spinnen.’ Ze maakten een stoel voor Jimmy van hun armen en tilden hem erin. De anderen kwamen om hen heen staan.

‘Niet jullie allemaal,’ zei Toby. ‘Hij moet rust hebben.’

‘Hij kan wel in de kamer van Croze,’ zei Ren. ‘Ja toch, Croze?’

‘Wie is dat?’ vroeg Crozier. Hij keek naar Jimmy, wiens hoofd naar één kant zakte en die in zijn baard kwijlde, zich met een smerige hand driftig krabde door de roze stof heen en heel erg stonk. ‘Waar hebben jullie díe vandaan? En waarom heeft hij roze kleren aan? Het lijkt godsamme wel een ballerina.’

‘Dat is Jimmy,’ zei Ren. ‘Mijn vroegere vriendje. Weet je nog dat ik je over hem heb verteld?’

‘Die jou heeft verneukt? Op de middelbare school? Die kinderverkrachter?’

‘Doe niet zo raar,’ zei Ren. ‘Ik was geen kind meer. Hij heeft koorts.’

‘Niet weggaan, niet weggaan!’ zei Jimmy. ‘Kom terug naar de boom!’

‘Dus nu kom je voor hem op? Nadat hij jou heeft gedumpt?’

‘Ja ja, oké, maar hij is nu een soort van held,’ zei Ren. ‘Hij heeft geholpen om Amanda te redden. Hij is bijna omgekomen.’

‘Amanda,’ zei Croze. ‘Die zie ik niet. Waar is ze?’

‘Daar.’ Ren wees naar het groepje Crakervrouwen die om Amanda heen stonden en haar nog steeds onder zacht gespin streelden. Ze gingen opzij om Ren in hun kring te laten.

‘Is dát Amanda?’ vroeg Crozier. ‘Godschristus. Ze lijkt wel…’

‘Niks zeggen,’ zei Ren. Ze liep naar Amanda toe en omhelsde haar. ‘Morgen ziet ze er een stuk beter uit. Of in elk geval volgende week.’ Amanda begon te huilen.

‘Ze is weg,’ zei Jimmy. ‘Zomaar weggevlogen. Reuzels.’

‘Tjeezus,’ zei Crozier. ‘Fuck man, dit is echt raar.’

‘Croze, álles is raar,’ zei Ren.

‘Oké. Sorry. Ik moet zo wachtlopen. Zullen we…’

‘Ik denk dat ik Toby moet helpen,’ zei Ren. ‘Voorlopig.’

‘Nu moet ik zeker op de grond slapen, nu die debiel mijn bed heeft ingepikt,’ zei Croze tegen Lamantijn.

‘Doe eens een beetje volwassen, jij,’ zei Ren.

Dat kon er ook nog wel bij, dacht Toby. Kibbelende geliefden.

Ze droegen Jimmy naar het hokje van Croze en legden hem op het bed. Toby vroeg aan twee Crakervrouwen en Ren om de zaklampen vast te houden die ze uit de keuken had gehaald. Ze pakte haar genezende spullen van de plank waar ze die had achtergelaten toen ze waren vertrokken om Amanda te gaan zoeken.

Ze deed wat ze kon voor Jimmy: ze sponsde hem af om het ergste vuil af te wassen, smeerde honing op de oppervlakkige wonden en paddenstoelelixer tegen de infectie. Daarna gaf ze hem papaver en wilg tegen de pijn en voor een goede nachtrust. Ze zette de kleine grijze maden voorzichtig op de voetwond om het geïnfecteerde vlees af te knabbelen. Aan de geur te oordelen waren de maden net op tijd.

‘Wat zijn dat?’ vroeg een van de twee Crakervrouwen, de langste. ‘Waarom zet je die diertjes op Sneeuwman-de-Jimmy? Gaan die hem opeten?’

‘Dat kietelt,’ zei Jimmy. Hij had zijn ogen halfdicht, de papaver werkte al.

‘Die heeft Oryx gestuurd,’ zei Toby. Dat leek een afdoende antwoord te zijn, want ze lachten. ‘Ze heten maden,’ vervolgde ze. ‘Ze eten de pijn op.’

‘Hoe smaakt pijn, O Toby?’

‘Zullen wij ook pijn eten?’

‘Als wij de pijn opeten, helpen we Sneeuwman.’

‘De pijn stinkt enorm. Smaakt hij wel lekker?’

Ze moest maar geen metaforen meer gebruiken. ‘Alleen de maden vinden de pijn lekker,’ zei ze. ‘Nee, jullie moeten geen pijn eten.’

‘Wordt hij weer beter?’ vroeg Ren bezorgd. ‘Heeft hij gangreen?’

‘Ik hoop het niet,’ zei Toby. De twee Crakervrouwen legden hun handen op Jimmy en begonnen te spinnen.

‘Ze valt,’ zei Jimmy. ‘Vlinder. Ze is dood.’

Ren boog zich over hem heen en streek zijn haar van zijn voorhoofd naar achteren. ‘Ga maar slapen, Jimmy,’ zei ze. ‘We houden van je.’

Het leemhuis

HET LEEMHUIS

Ochtend

Toby droomt dat ze thuis in haar smalle eenpersoonsbed ligt. Haar knuffelleeuw ligt naast haar op het kussen, en haar grote, pluizige beer die een wijsje kan spelen. Op haar bureau staat haar antieke spaarvarken en liggen haar schrijfblok waar ze huiswerk op maakt, haar stiften en haar mobiel in het hoesje met madeliefjes. In de keuken hoort ze haar moeder roepen, haar vader antwoordt. Ze ruikt de geur van gebakken eieren.

In deze droom ligt ze over dieren te dromen. Een varken, maar dan met zes poten; een katachtig beest met facetogen als een vlieg. Er is ook een beer, maar dan met hoeven. Die dieren zijn vijandig noch vriendelijk. Nu staat de stad buiten in brand, ze ruikt het, rook vult de lucht. Weg, weg, zegt een stem, een stem als een noodklok. De dieren komen één voor één naar haar toe en beginnen haar met warme, ruwe tongen te likken.

Op de grens van waken probeert ze de vervliedende droom vast te houden: de brandende stad, de boodschappers die haar zijn komen waarschuwen. Dat de wereld helemaal is veranderd, dat alles wat ooit vertrouwd was weg is, dat alles waarvan ze hield is verdwenen.

Zoals Adam Een vroeger vaak zei: het lot van Sodom nadert. Verdring verdriet. Vermijd de zoutpilaar. Kijk niet om.

Ze wordt wakker en ziet een MooiHair die aan haar been likt: een rode, met lang mensenhaar in staartjes met strikjes erom: het werk van een sentimentele MaddAddamiet. De MooiHair moet zijn ontsnapt uit de omheining waar ze ze in houden.

‘Weg jij,’ zegt ze, en ze duwt hem voorzichtig weg met haar voet. Het dier kijkt haar verward en verwijtend aan – niet de slimsten, die MooiHairs – en kleppert de deuropening uit. Een deur zou geen overbodige luxe zijn, denkt ze.

Het ochtendlicht valt gefilterd naar binnen door een doek die ze hebben opgehangen in een zinloze poging om de muggen buiten te houden. Konden ze maar een hor vinden! Maar dan moeten ze eerst kozijnen maken. Het leemhuis is niet gebouwd om in te wonen, maar als speelhuis en toneeldecor voor beurzen en feesten, en ze zijn erin getrokken omdat het er veilig is. Weg van de rotzooi in de stad – de verlaten straten, de oplaaiende branden en de ondergrondse rivieren die opwellen nu de pompen niet meer werken. Hier kunnen geen gebouwen instorten, en omdat het leemhuis geen verdieping heeft, zal het zelf ook niet instorten.

Ze maakt zich los uit het vochtige ochtendlaken en rekt zich uit, voelt of ze spierpijn of kramp heeft. Ze is bijna te moe om op te staan. Te moe, te ontmoedigd, te boos op zichzelf. Hoe heeft ze dat kunnen laten gebeuren, dat fiasco bij het kampvuur de vorige avond? Wat moet ze in godsnaam tegen Zeb zeggen als hij terugkomt? Als hij tenminste terugkomt. Zeb is vindingrijk, maar niet onkwetsbaar.

Ze kan alleen maar hopen dat hij meer succes heeft dan zij. Er is een kans dat sommige Hoveniers van de Heer het hebben overleefd, want als er mensen zijn die de pandemie kunnen uitzingen waarbij vrijwel iedereen is omgekomen, dan zijn het de Hoveniers wel. In al die jaren dat ze bij hen heeft gewoond, eerst als hun gast, later als leerling en ten slotte als hooggeplaatste Eva, hebben ze zich op een catastrofe voorbereid. Ze hebben geheime schuilplaatsen gebouwd en die volgestouwd met voorraden: honing, gedroogde sojabonen en paddenstoelen, rozenbottels, vlierbessencompote, allerlei ingemaakte etenswaren. Zaden om te zaaien in de nieuwe, schone wereld die volgens hen zou komen. Misschien hebben ze de pandemie overleefd in een van die schuilplaatsen, een van hun Ararats, waar ze veilig hoopten te zijn tijdens wat zij de Waterloze Vloed noemden. God had na het incident met Noach beloofd dat hij nooit meer de watermethode zou gebruiken, maar gezien de verdorvenheid van de wereld moest hij wel íets doen. Zo redeneerden zij. Maar waar moet Zeb ze zoeken, daar, in de ruïnes van de stad? Waar moet hij beginnen?

Visualiseer je diepste verlangen, zeiden de Hoveniers altijd, want dan zal het vervuld worden. Dat werkte niet altijd, althans niet op de beoogde manier. Haar diepste verlangen is dat Zeb veilig terugkomt, maar als dat gebeurt, moet ze weer onder ogen zien dat zij wat hem betreft neutraal terrein is. Geen emotie, geen seks, geen kouwe drukte. Een betrouwbare kameraad en soldaat, dat is hoe hij Toby ziet. Betrouwbaar en bekwaam. Daar blijft het bij.

Ze zal ook moeten toegeven dat ze heeft gefaald. Ik ben een stomkop geweest. Het was de dag van de heilige Juliana. Ik kon ze niet doden. Ze zijn ontsnapt. Ze hebben een spraygun meegenomen. Ze gaat niet jammeren, niet huilen, geen uitvluchten verzinnen. Hij zal niet veel zeggen, maar wel in haar teleurgesteld zijn.

Wees niet te hard voor jezelf, zei de geduldige blauwogige Adam Een altijd. Iedereen maakt fouten. Dat is waar, zou ze nu willen antwoorden, maar sommige fouten zijn dodelijker dan andere. Als Zeb door dat tuig wordt vermoord, is dat haar schuld. Stom, stom, stom. Ze heeft zin om haar kop tegen de wand van het leemhuis te slaan.

Ze kan alleen maar hopen dat de Painballers zó bang zijn geworden dat ze heel ver weg zijn gevlucht. Maar zouden ze ook ver weg blijven? Ze hebben eten nodig. Misschien dat ze nog een soort van eten bij elkaar kunnen scharrelen in verlaten huizen en winkels, spullen die nog niet zijn beschimmeld of opgegeten door de ratten of maanden geleden al geroofd. Misschien dat ze zelfs een paar dieren kunnen schieten – een wasdier, een groen konijn, een leeuwam – maar als hun kogels op zijn, moeten ze nieuwe hebben.

En ze weten dat die er in het leemhuis van de MaddAddamieten waarschijnlijk wel zijn. Vroeg of laat zullen ze de zwakste schakel aanvallen. Ze zullen een Crakerkind gijzelen, zoals ze ook Amanda gegijzeld hebben. Maar deze keer is het sprayguns en munitie tegen kinderen, en misschien nog één of twee meisjes erbij. Ren bijvoorbeeld, of Blauwe Lotus of Witte Zegge of Snelle Vos – Amanda niet, die hebben ze al gehad. Of een loopse Crakervrouw, waarom ook niet? Dat is iets nieuws voor ze, een vrouw met een felblauwe buik. Niet de beste gesprekspartner, maar dat kan ze vast niets schelen. En Toby’s oude geweer willen ze vast ook.

De Crakers zouden het als een simpele ruil beschouwen. Willen ze dat stokding? Worden ze dan blij? Waarom geef je het ze dan niet, O Toby? Hoe moest je ze uitleggen dat je twee moordenaars geen moordwapen kunt geven? De Crakers zouden nooit geloven dat zoiets kan gebeuren, zo goed van vertrouwen zijn ze. Ze zouden zich nooit kunnen voorstellen dat iemand ze zou verkrachten – Wat is verkrachten? Of hun de keel zou doorsnijden – O Toby, waarom? Of hun buik zou openrijten en hun nieren zou opvreten – Maar dat zou Oryx nooit goedvinden!

Stel dat de Crakers die touwen niet hadden losgemaakt. Wat had ze dan eigenlijk willen doen? Zou ze de Painballers mee terug naar het leemhuis hebben genomen, ze hebben vastgehouden tot Zeb terug was en deed wat er moest gebeuren?

Hij zou dan voor de vorm een discussie hebben gevoerd. En ze daarna allebei hebben ophangen. Of misschien zou hij dergelijke inleidende formaliteiten hebben overgeslagen en ze met een spade op hun kop hebben gemept omdat hij geen touw aan ze wilde verspillen. Het eindresultaat zou hetzelfde zijn als wanneer zij ze meteen ter plekke bij het kampvuur een kopje kleiner had gemaakt.

Maar ze moet eens ophouden met dat starre gepieker. Het is ochtend. Ze moet eens ophouden met die dagdromen waarin Zeb als flinke leider allerlei dingen doet die ze zelf had moeten doen. Ze moet opstaan, naar buiten gaan, zich bij de anderen voegen. Herstellen wat niet hersteld kan worden, maken wat niet gemaakt kan worden, schieten wat geschoten moet worden. Het fort bewaken.

Ontbijt

Ze zwaait haar benen over de rand van het bed, zet haar voeten op de grond en gaat staan. Haar spieren doen pijn, haar huid voelt als schuurpapier, maar als je eenmaal op bent, valt het wel mee.

Ze kiest een laken – lavendel met blauwe stipjes – uit de stapel op haar plank. In elk hokje ligt een stapel lakens, zoals er vroeger handdoeken lagen in de hotels. Haar roze top-tot-teen van de AnooYoo Spa is helemaal gerafeld en zou besmet kunnen zijn met wat Jimmy heeft. Ze moet het ding maar verbranden. Als ze tijd heeft, kan ze een paar lakens aan elkaar naaien, met mouwen en een capuchon, maar voor nu knoopt ze het laken als een soort toga om haar lichaam.

Aan lakens is geen gebrek. De MaddAddamieten hebben er genoeg verzameld in de verlaten gebouwen van de stad om een poos vooruit te kunnen. Ze hebben ook een voorraad broeken en T-shirts voor het zware werk. Maar de lakens zijn koeler en passen iedereen, dus dat is de standaardoutfit van de MaddAddamieten. Als de lakens op zijn, moeten ze iets anders verzinnen, maar dat kan nog jaren duren. Tientallen jaren. Als ze dan nog in leven zijn.

Een spiegel heeft ze wel nodig. Lastig om zonder spiegel te zien hoe gesloopt ze eruitziet. Misschien kan ze er een op de volgende inzamellijst zien te krijgen. Een spiegel en tandenborstels.

Ze hangt haar knapzak met haar medische spullen over haar schouder – maden, honing, paddenstoelelixer, wilg, papaver. Ze zal eerst Jimmy verzorgen, als hij tenminste nog leeft. Maar niet voordat ze heeft ontbeten: op een lege maag kan ze de dag al niet aan, laat staan Jimmy’s rottende voet. Ze pakt haar geweer en loopt de felle ochtendzon in.

Hoewel het nog erg vroeg is, staat de zon al witheet te branden. Ze trekt een stuk van het laken ter bescherming over haar hoofd en kijkt de tuin van het leemhuis in. De rode MooiHair is nog steeds op strooptocht en loert door het hek van de moestuin naar de groenten terwijl hij intussen op een tak kudzu kauwt. Zijn vrienden in de MooiHair-wei blaten tegen hun loslopende makker: zilveren MooiHairs, blauwe, groene en roze, brunettes en blondines. Alle kleuren die er zijn. Vandaag Haar, Morgen MooiHair luidde de slogan toen de schepsels werden geïntroduceerd.

Het haar dat Toby nu heeft is een MooiHair-transplantaat: vroeger had ze niet zulk ravenzwart haar. Misschien dat die MooiHair daarom wel haar slaaphokje binnen kwam om aan haar been te likken. Niet vanwege het zout, maar om de vage geur van lanoline. Het beest dacht dat ze familie was.

Zolang ik maar niet door een van de rammen word besprongen, denkt ze. Ze moet maar goed opletten dat ze geen schaapachtig gedrag vertoont. Rebecca is inmiddels waarschijnlijk al wel op en in de kookhut met het ontbijt bezig. Misschien heeft zij in haar voorraadkamer nog wat geurige bloemenshampoo.

Vlak bij de tuin zijn Ren en Blauwe Lotus in de schaduw diep met elkaar in gesprek verwikkeld. Amanda zit bij hen en staart in de verte. Braakligging, noemden de Hoveniers dat. Die diagnose gebruikten ze voor allerlei aandoeningen, zoals depressies en posttraumatische stoornissen, of voor mensen die gewoon permanent stoned waren. De theorie was dat je tijdens zo’n braakligging krachten verzamelde, mediteerde, jezelf voedde door onzichtbare wortels die je de wereld in stuurde. Toby hoopt maar dat dat bij Amanda inderdaad het geval is. Ze was zo’n levendig kind in Toby’s klas bij de Hoveniers, vroeger, op de Daktuin van Eden. Wanneer was dat? Tien, vijftien jaar geleden? Ongelofelijk hoe snel het verleden verandert in een idylle.

Ivoorsnavel, Lamantijn en Tamaroe zijn bezig om hun omheining te verstevigen. Bij daglicht ziet die er fragiel en kwetsbaar uit. Op het frame van het oude siersmeedwerk hebben ze allerlei materialen bevestigd: stukken hekwerk waar tape overheen geplakt is, allerlei palen, een paar puntige stokken die in de grond gestoken zijn met de punten naar voren. Lamantijn is met nog meer stokken in de weer, Ivoorsnavel en Tamaroe zijn aan de andere kant van het hek bezig met spaden. Het lijkt alsof ze een gat aan het dichtscheppen zijn.

‘Môgge,’ zegt Toby.

‘Moet je dit zien,’ zegt Lamantijn. ‘Iets of iemand heeft geprobeerd hier onderdoor te graven. Gisteravond. De schildwachten hebben het niet gezien, die waren die varkens aan de voorkant aan het verjagen.’

‘Zijn er sporen?’ vraagt Toby.

‘Wij denken dat het nog meer van die varkens waren,’ zegt Tamaroe. ‘Slim, eerst zorgen ze voor afleiding en daarna gaan ze stiekem graven. Maar het is ze niet gelukt.’

Buiten het hek staan een paar Crakermannen in een halve cirkel op gelijkmatige afstanden van elkaar met het gezicht naar buiten gericht unisono te plassen. Een man met een gestreept laken om die op Crozier lijkt – het is hem zelfs – staat bij hen en doet mee aan de groepsplas.

Wat is dit? Gaat Crozier er inheemse gewoonten op na houden? Gaat hij zijn kleren afdoen, meedoen met dat a-capellagezang, krijgt hij een grote pik die blauw kleurt als hij bronstig is? Als de eerste twee de prijs waren die hij voor het derde moest betalen, zou hij geen moment twijfelen. Binnenkort zullen alle MaddAddamieten zo’n exemplaar begeren. En zou het dan nog lang duren voordat er wedijver en oorlog uitbreekt, met sokken en stenen, en daarna…

Beheers jezelf, Toby, zegt ze tegen zichzelf. Zoek geen problemen die er niet zijn. Je bent écht toe aan een kop koffie. Wat voor soort dan ook. Desnoods paardenbloemkoffie. Happicuppa. Zwarte modder, als er verder niets is.

En als er drank was, zou ze daar ook wel wat van lusten.

Naast de kookhut is een lange eettafel neergezet. Erboven hangt een schaduwdoek, ergens uit een achtertuin gehaald. Alle patio’s zullen inmiddels wel vervallen zijn, de zwembaden zijn gebarsten en leeg, of staan vol onkruid, en door kapotte keukenruiten dringen groene ranken naar binnen. In de huizen zitten nesten, gemaakt van kapotgekauwde vloerkleden, met wriemelende en piepende, kale pasgeboren ratjes. Termieten graven zich door de balken. Vleermuizen jagen in het trappenhuis op motten.

‘Als er eenmaal een boom wortelschiet,’ zei Adam Een graag tegen een kleine kring van Hoveniers, ‘als de boomwortels eenmaal goed houvast krijgen, dan is er geen enkel door mensenhand gemaakt bouwwerk dat nog standhoudt. De wortels maken een geasfalteerde weg binnen een jaar kapot. Ze verstoppen duikers, en als de pompen het begeven worden de funderingen weggevreten en is er met al dat water geen houden meer aan. En als de elektriciteitscentrales in brand vliegen of als er kortsluiting komt, om nog maar te zwijgen van een nucleaire…’

‘Zeg dan maar dag met je handje tegen je geroosterde boterhammetje,’ had Zeb een keer na zo’n litanie verzucht. Hij was toen net komen binnenvallen na een van zijn mysterieuze koerierstochten, hij zag er gehavend uit en zijn zwarte nepleren jack was gescheurd. Voorkomen Stedelijk Geweld was een van de dingen die hij de kinderen van de Hoveniers leerde, maar hij bracht zijn technieken zelf niet altijd in praktijk. ‘Ja ja, ik weet het wel, we zijn gedoemd. Is er trouwens nog vlierbessentaart? Ik sterf van de honger.’ Nee, Zeb was niet altijd even respectvol tegen Adam Een.

Allerlei speculaties over hoe de wereld eruit zou zien als de mens er geen controle meer over had waren – een korte periode lang geleden – een misselijkmakende vorm van entertainment geweest. Er waren zelfs online televisieprogramma’s over gemaakt, met computeranimaties van herten die op Times Square graasden, mensen met opgeheven dat-is-ons-verdiende-loon-vingers, serieuze experts die ons uitlegden welke verkeerde keuzes de mensheid had gemaakt.

Maar de kijkers konden daar niet veel van verdragen als je af mocht gaan op de kijkcijfers, die eerst piekten maar daarna kelderden toen de kijkers het programma over het einde der tijden wegzapten ten faveure van hotdogeetwedstrijden als ze van nostalgie hielden, comedy’s over vlotte hartsvriendinnen als ze van knuffeldieren hielden, Crimineel Zware Vechtsporten als ze graag afgebeten oren zagen, Welterusten livestreamzelfdodingshows, HottKids pornoshows of KopjeKleiner live-executies als ze echt alles al hadden gezien. Dat was allemaal veel verteerbaarder dan de waarheid.

‘Je weet best dat ik altijd op zoek ben geweest naar de waarheid,’ zei Adam Een bij die gelegenheid op de gekrenkte toon die hij soms tegen Zeb aansloeg. Die toon gebruikte hij verder tegen niemand.

‘Ja, klopt, weet ik,’ zei Zeb. ‘Zoekt en gij zult vinden, uiteindelijk. En je hebt gevonden. Je hebt gelijk, daar twijfel ik ook niet aan. Sorry. Dat ik met een vol hoofd eet. Dat er van alles uit mijn mond valt.’ Met die toon zei hij: Zo ben ik nu eenmaal. Dat weet je wel. Moet je maar accepteren.

Was Zeb er maar, denkt Toby. Even ziet ze voor zich dat hij verdwijnt onder een waterval van glassplinters en stukken cement van het zoveelste ingestorte flatgebouw, of het uitschreeuwt als zich plotseling een gapende afgrond aan zijn voeten opent en hij in een ondergrondse kolkende stroom valt die niet meer door pompen en riolen wordt beheerst, of zorgeloos neuriet terwijl achter hem een arm, een hand, een gezicht, een steen, een mes opdoemt…

Maar het is te vroeg in de ochtend om aan zulke dingen te denken. En het heeft bovendien geen zin. Dus probeert ze het uit haar hoofd te zetten.

Rond de tafel staat een willekeurige verzameling stoelen: keukenstoelen, plastic tuinstoelen, beklede stoelen, draaistoelen. Op het tafelkleed – met een motiefje van rozenknopjes en vogeltjes – staan borden, glazen, kopjes en bestek, sommige al gebruikt. Het lijkt wel een surrealistisch schilderij uit de twintigste eeuw: elk object is ultramassief, helder, hard, maar geen ervan hoort hier te zijn.

Maar waarom niet? denkt Toby. Waarom zouden ze hier niet horen? Toen de mensheid uitstierf, is de materiële wereld gewoon blijven voortbestaan. Ooit waren er te veel mensen en niet genoeg spullen, nu is het andersom. Maar de voorwerpen hebben hun ketenen afgeworpen – van mij, van jou, van hem, van haar – en zijn een eigen leven gaan leiden. Het is net als de nasleep van de rellen waarover je soms iets ziet in documentaires over de eenentwintigste eeuw, toen jongeren meededen aan telefoonmobs en ruiten ingooiden, winkels beroofden, pakten wat ze te pakken konden krijgen en zoveel meenamen als ze konden dragen.

Zo is het nu ook, denkt ze. Iemand heeft beslag gelegd op deze stoelen, bekers en glazen. En ze mee hiernaartoe gesjouwd. We leiden een luxe leventje, nu de geschiedenis afgelopen is. Althans voor wat betreft have en goed.

Die borden lijken wel antiek, zien er in elk geval duur uit. Maar ze zou ze allemaal kapot kunnen gooien zonder dat het ook maar enige ophef veroorzaakt, behalve in haar eigen hoofd.

Rebecca komt met een schaal uit de kookhut.

‘Hé, lieverd!’ zegt ze. ‘Je hebt het gehaald! En ik heb gehoord dat je Amanda hebt gevonden! Vijf sterren!’

‘Ze is er niet best aan toe,’ zegt Toby. ‘Die Painballers hebben haar bijna vermoord, en daarna… gisteravond… Volgens mij heeft ze een shock. Braakligging.’ Rebecca was een oude Hovenier, die wist wel wat Braakligging was.

‘Het is een taaie, ze komt er wel bovenop,’ zegt Rebecca.

‘Misschien,’ zegt Toby. ‘Laten we hopen dat ze geen ziekte heeft, en geen inwendige verwondingen. Je hebt zeker wel gehoord dat die twee Painballers zijn ontkomen. Ze hebben een spraygun meegenomen. Ik heb dat goed verkloot.’

‘Dat is gewoon pech,’ zegt Rebecca. ‘Maar ik ben zo ontzettend blij dat je niet dood bent. Ik dacht dat die twee klootzakken je zonder pardon zouden vermoorden, en Ren ook. Ik was doodongerust. Maar gelukkig ben je er weer, al moet ik zeggen dat je er beroerd uitziet.’

‘Dank je,’ zegt Toby. ‘Mooi servies trouwens.’

‘Tast toe, lieverd. We hebben drie soorten varken: spek, ham en karbonade.’ Het heeft niet lang geduurd voordat ze zijn teruggekomen van de Vegelofte van de Hoveniers, denkt Toby. Zelfs Jelack Rebecca heeft geen problemen met het varkensvlees. ‘Er is kliswortel, paardenbloemblad, en als bijgerecht hondenribbetjes. Als dat zo doorgaat met dat dierlijke eiwit word ik nog dikker dan ik al ben.’

‘Jij bent helemaal niet dik,’ zegt Toby. Hoewel Rebecca altijd wel stevig is geweest, zelfs toen ze nog samen bij GeheimBurgers werkten voordat ze bij de Hoveniers kwamen.

‘Ik hou ook van jou,’ zegt Rebecca. ‘Oké, ik ben niet dik. Die glazen zijn van echt kristal. Ik vind ze prachtig, die waren vroeger peperduur. Weet je nog hoe dat vroeger bij de Hoveniers was? IJdelheid doet je de das om, zei Adam Een altijd, dus het was aardewerk of de pijp uit. Ik zie trouwens ook nog wel gebeuren dat servies ons uiteindelijk gestolen kan worden en we gewoon met onze handen gaan eten.’

‘Zelfs in het puurste en meest toegewijde leven is ruimte voor eenvoudige verfijning,’ zegt Toby. ‘Zoals Adam Een placht te zeggen.’

‘Ja, maar die ruimte is soms de vuilnisbak,’ zegt Rebecca. ‘Ik heb een hele stapel linnen tafelservetten, maar die kan ik niet strijken omdat er geen strijkijzer is, en dat vind ik toch zó irritant!’ Ze gaat zitten en legt een stuk vlees op haar bord.

‘Ik ben blij dat jij niet ook dood bent,’ zegt Toby. ‘Is er koffie?’

‘Ja, als je tegen verbrande takjes en worteltroep kan. Er zit geen cafeïne in, maar ik reken op het placebo-effect. Ik zag dat je gisteren een hele menigte hebt meegenomen. Die… hoe noem je ze eigenlijk?’

‘Het zijn mensen,’ zegt Toby. Volgens mij tenminste, denkt ze bij zichzelf. ‘Crakers. Zo noemen de MaddAddamieten ze, en die kunnen het weten.’

‘Ze zijn beslist anders dan wij,’ zegt Rebecca. ‘Totaal anders. Die kleine broekenpisser van een Crake. Over de boel verkloten gesproken.’

‘Ze willen bij Jimmy in de buurt blijven,’ zegt Toby. ‘Ze hebben hem hiernaartoe gedragen.’

‘Ja, dat heb ik gehoord,’ zegt Rebecca. ‘Tamaroe heeft me erover verteld. Laten ze nu maar weer teruggaan, waar ze ook vandaan komen.’

‘Ze zeggen dat ze op hem moeten spinnen,’ zegt Toby. ‘Op Jimmy.’

‘Pardon? Wat willen ze op hem doen?’ vraagt Rebecca met een spottend lachje. ‘Is dat weer een van die rare seksacties van ze?’

Toby zucht. ‘Het is nogal lastig uit te leggen,’ zegt ze. ‘Je moet het eigenlijk zien.’

Hangmat

Na het ontbijt gaat Toby bij Jimmy kijken. Hij ligt in een provisorische hangmat van touw en duct tape die tussen twee bomen gespannen is. Over zijn benen ligt een kinderdekentje met een patroon van katten die viool spelen, lachende hondjes, borden met gezichten erop, hand in hand met grijnzende lepels, en koeien met koebellen om de nek die over manen springen die verlekkerd naar hun uiers gluren. Precies waar je op zit te wachten als je toch al aan het hallucineren bent, denkt Toby.

Drie Crakers, twee vrouwen en een man, zitten naast Jimmy’s hangmat op stoelen die ooit misschien bij de eettafel hebben gehoord: ze zijn van donker hout, hebben een retrorugleuning met een lier, en geel met bruin gestreepte satijnen bekleding. De Crakers zien er op die stoelen misplaatst uit, maar ook tevreden, alsof ze stiekem iets heel avontuurlijks aan het doen zijn. Hun lichamen glanzen als goed doorstikt spandex en enorme roze kudzumotten fladderen als levende halo’s om hun hoofd.

Ze zijn onnatuurlijk mooi, denkt Toby. In tegenstelling tot ons. Wij moeten er in hun ogen wel uitzien als minderwaardige mensen, met onze loshangende extra huid, onze verouderende gezichten, onze kromme lichamen die te dun, te dik, te harig of te knokig zijn. Volmaaktheid kent een prijs, maar het zijn de onvolmaakten die die prijs betalen.

Elk van de Crakers heeft een hand op Jimmy gelegd. Ze spinnen, en als Toby dichterbij komt, klinkt het gespin luider.

‘Gegroet, O Toby,’ zegt de langste van de twee vrouwen. Hoe weten ze hoe zij heet? Dan hebben ze de vorige avond kennelijk beter opgelet dan ze dacht. Wat moet ze terugzeggen? Hoe heten ze, en is het misschien onbeleefd om dat te vragen?

‘Gegroet,’ zegt ze. ‘Hoe gaat het vandaag met Sneeuwman-de-Jimmy?’

‘Hij sterkt al aan, O Toby,’ zegt de kleinste vrouw. De anderen glimlachen.

Jimmy ziet er inderdaad wat beter uit. Hij heeft weer wat meer kleur, voelt koeler aan en is diep in slaap. Ze hebben hem een beetje opgekalefaterd, zijn haar gekamd en zijn baard schoongemaakt. Hij heeft een versleten rode honkbalpet op zijn hoofd en om zijn pols zit een horloge met een lege wijzerplaat. Een zonnebril waar één glas uit ontbreekt staat scheef op zijn neus.

‘Misschien voelt hij zich prettiger zonder die dingen,’ zegt Toby, en ze wijst op de pet en de bril.

‘Die dingen heeft hij nodig,’ zegt de man. ‘Ze horen bij Sneeuwman-de-Jimmy.’

‘Hij heeft ze nodig,’ zegt de kleinste vrouw. ‘Crake zegt dat hij ze moet hebben. Kijk, hiermee kun je horen wat Crake zegt.’ Ze tilt de arm met het polshorloge op.

‘En hiermee kan hij Crake zien,’ zegt de man, en hij wijst naar de zonnebril. ‘Alleen hij kan dat.’ Toby wil vragen waar de pet voor is, maar dat doet ze maar niet.

‘Waarom hebben jullie hem buiten gelegd?’

‘Hij vond het daar in het donker niet fijn,’ zegt de man. ‘Daarbinnen.’ Hij knikt naar het leemhuis.

‘Sneeuwman-de-Jimmy kan hier buiten beter reizen,’ zegt de langste vrouw.

‘Reizen?’ vraagt Toby. ‘Terwijl hij slaapt?’ Bedoelen ze misschien een of andere droom die Jimmy volgens hen heeft?

‘Ja,’ zegt de man. ‘Hij reist hiernaartoe.’

‘Hij rent, soms hard en soms langzaam. Soms loopt hij, want hij is moe. Soms achtervolgen de Varkensbeesten hem omdat die hem niet begrijpen. Soms klimt hij in een boom,’ zegt de kleinste vrouw.

‘Als hij hier is, zal hij wakker worden,’ zegt de man.

‘Waar was hij toen hij aan die reis begon?’ vraagt Toby voorzichtig. Ze wil niets van haar ongeloof laten blijken.

‘In het Ei,’ zegt de langste vrouw. ‘Waar we allemaal waren in het begin. Hij was bij Crake, en bij Oryx. Ze kwamen uit de lucht naar hem toe in het Ei om hem nog meer verhalen te vertellen, zodat hij die aan ons kan vertellen.’

‘Daar komen de verhalen vandaan,’ zegt de man. ‘Maar in het Ei is het nu donker. Crake en Oryx kunnen daar wel zijn, maar Sneeuwman-de-Jimmy niet meer.’ Alle drie lachen ze warm naar Toby, alsof ze zeker weten dat die alles begrijpt wat ze zeggen.

‘Mag ik naar Sneeuwman-de-Jimmy’s zere voet kijken?’ vraagt ze beleefd. Daar hebben ze niets op tegen, maar ze blijven hem vasthouden en gaan door met hun gespin.

Toby kijkt naar de maden onder de doek die ze de vorige avond om Jimmy’s voet heeft gewikkeld. Ze zijn druk aan het werk om het afgestorven vlees op te ruimen; de voet is nog opgezwollen en er komt pus uit, maar wel minder dan eerst. Deze portie maden is bijna volgroeid: ze moet morgen ergens wat rottend vlees zien te bemachtigen, in de zon laten liggen om er vliegen mee te lokken en nieuwe maden oogsten.

‘Sneeuwman-de-Jimmy komt al dichterbij,’ zegt de kleinste vrouw. ‘Dan zal hij ons de verhalen van Crake vertellen zoals hij ook altijd deed toen hij nog in zijn boom woonde. Maar vandaag moet jij ze ons vertellen.’

‘Ik?’ vraagt Toby. ‘Maar ik ken de verhalen van Crake helemaal niet!’

‘Die leer je nog wel,’ zegt de man. ‘Dat gaat vanzelf. Want Sneeuwman-de-Jimmy is de helper van Crake, en jij bent de helper van Sneeuwman. Zodoende.’

‘Je moet dat rode ding opzetten,’ zegt de kleinste vrouw. ‘Dat heet een pet.’

‘Ja, een pet,’ zegt de lange vrouw. ‘’s Avonds, als het tijd voor de motten is. Dan doe je die pet van Sneeuwman op je hoofd en luister je naar dat glimmende ding dat je om je arm doet.’

‘Ja,’ knikt de andere vrouw. ‘En dan komen de woorden van Crake vanzelf uit je mond. Zo doet Sneeuwman-de-Jimmy dat ook altijd.’

‘Zie je dat?’ zegt de man. Hij wijst naar de letters op de pet: Red Sox. ‘Dat heeft Crake gemaakt. Crake zal je wel helpen. Oryx zal je ook helpen, als er een dier in het verhaal voorkomt.’

‘We zullen een vis meenemen, als het donker wordt. Sneeuwman-de-Jimmy eet altijd een vis, want Crake zegt dat hij dat moet. Dan zet je de pet op en luister je naar dat Crake-ding en dan vertel je de verhalen van Crake.’

‘Ja, dat Crake ons in het Ei heeft gemaakt en de chaos van de slechte mensen heeft opgeruimd. Dat we uit het Ei zijn gegaan en hierheen zijn gelopen met Sneeuwman-de-Jimmy omdat we hier meer bladeren kunnen eten.’

‘Dan eet jij de vis en je vertelt de verhalen van Crake, net zoals Sneeuwman-de-Jimmy altijd deed,’ zegt de kleinste vrouw. Ze kijken haar aan met hun griezelige groene ogen en glimlachen geruststellend. Ze lijken volkomen overtuigd van haar capaciteiten.

Wat kan ik doen, denkt Toby. Ik kan niet weigeren. Dan worden ze misschien boos, of teleurgesteld en gaan ze weg, terug naar het strand, waar de Painballers ze kunnen pakken. Ze zijn een gemakkelijke prooi, vooral de kinderen. Dat kan ik toch niet zomaar laten gebeuren?

‘Goed dan,’ zegt ze. ‘Ik kom vanavond. Dan zet ik de pet van Jimmy op, van Sneeuwman-de-Jimmy bedoel ik, en dan vertel ik jullie de verhalen van Crake.’

‘En dan luister je naar het glimmende ding,’ zegt de man. ‘En je eet de vis.’

‘Ja, dat allemaal,’ zegt Toby. Het is blijkbaar een soort ritueel.

Shit, denkt ze. Ik hoop wel dat ze die vis eerst bakken.

Verhaal

Toen Rebecca de ontbijtspullen opruimde, meende ze even een wreed gezicht onder de bomen naar haar te zien kijken. Maar dat blijkt vals alarm, denkt Toby: er komen geen Painballers opdagen, en beter nog, Rebecca krijgt geen spraygungaten in haar lijf en er wordt geen Crakerkind gillend de struiken in gesleurd. Toch is iedereen gespannen.

Toby vraagt aan de Crakermoeders om dichter bij het leemhuis te blijven. Als ze verbaasd kijken, zegt ze dat dat een boodschap van Oryx is.

De dag vordert zonder incidenten. Er komen geen reizigers terug: geen spoor nog van Shackleton, van Zwarte Neushoorn of Katuro. Geen Zeb. Toby brengt de rest van de ochtend door in de tuin, waar ze spit en wiedt, een bezigheid waar ze niet bij na hoeft te denken en die de tijd doodt. Gelukkig beginnen de kiperwten al te ontkiemen en de spinazieblaadjes schieten omhoog, net als de geveerde blaadjes van de worteltjes. Haar geweer staat vlakbij klaar.

Crozier en Mellisuga leiden de MooiHairs uit hun omheining zodat ze kunnen grazen. De mannen dragen een spraygun: als ze zich tegen de Painballers moeten verweren, zijn ze in het voordeel – twee wapens tegen één – tenzij ze een verrassingsaanval te verduren krijgen. Toby hoopt dat ze niet vergeten om omhoog te kijken als ze in de buurt van de bomen komen; zo hebben de Painballers Amanda en Ren waarschijnlijk te pakken genomen, door ze van bovenaf te bespringen.

Waarom lijkt oorlog eigenlijk zo op een practical joke? denkt ze. Je achter de struiken verstoppen en tevoorschijn springen: er is niet veel verschil tussen Boe! en Béng!, afgezien van het bloed. De verliezer stort met een kreet ter aarde, trekt een idioot gezicht, mond wijd open, ogen weggedraaid. Die oude koningen uit de Bijbel zetten hun voet op de overwonnen nek, knoopten rivaliserende koningen op aan een boom en jubelden over de stapels afgehakte hoofden – al die vrolijkheid had eigenlijk iets kinderachtigs.

Misschien is dat wel wat Crake voor ogen had, denkt Toby. Misschien wilde hij daar een eind aan maken. Wilde hij dat stuk uit ons wegsnijden, dat verknipte, basale kwaad. Wilde hij ons puur maken.

Ze luncht vroeg, en alleen, want tijdens de lunch van de anderen moet ze wachtlopen met haar geweer. Ze eet koud varkensvlees en kliswortel, met een Oreo-koekje uit een pakje dat in een drogisterij is gevonden, een zeldzame traktatie die zorgvuldig wordt gerantsoeneerd. Ze draait haar koekje open en likt aan de zoete vulling voordat ze de twee chocoladehelften opeet: een schandalige luxe.

Voordat de onweersbuien van die middag losbarsten dragen vijf Crakers Jimmy het leemhuis in, samen met zijn Hey-Diddle-Diddle-deken. Toby blijft tijdens de regenbui bij hem zitten, controleert zijn wond, krijgt het zelfs voor elkaar om hem wat van het paddenstoelenelixer te laten drinken, ook al slaapt hij eigenlijk nog. Haar voorraad slinkt snel, maar ze weet niet waar ze paddenstoelen kan vinden om een nieuw brouwsel te maken.

Er blijft één Craker bij ze achter in de kamer om te spinnen, de anderen gaan weg. Ze houden niet van huizen: ze worden liever nat dan dat ze opgesloten zitten. Als het ophoudt met regenen, komen er vier andere Crakers, die Jimmy weer naar buiten dragen.

De wolken verdwijnen en de zon komt tevoorschijn. Crozier en Mellisuga komen terug met de kudde MooiHairs. Er is niets gebeurd, zeggen ze, althans niets waar je je vinger op kunt leggen. De MooiHairs waren onrustig en het was moeilijk om ze bij elkaar te houden. De kraaien maakten veel herrie, maar of dat nu iets te betekenen heeft? Kraaien maken altijd veel herrie.

‘Onrustig? In welk opzicht?’ vraagt Toby. ‘Wat voor herrie?’ Maar ze kunnen het niet nader omschrijven.

Tamaroe heeft een spijkershirt over haar schouders gelegd en een zonnehoedje opgezet; ze probeert de enige MooiHair te melken die melk geeft. Dat gaat niet zo gemakkelijk: het dier trapt en blaat, de emmer valt om en de melk klotst op de grond.

Crozier laat de Crakers zien hoe je de handpomp moest bedienen: ooit een decoratief retro-object, maar nu de bron van hun drinkwater. God mag weten wat er allemaal in zit, denkt Toby: het is grondwater en er kunnen giftige stoffen uit de wijde omtrek in gelekt zijn. Ze moet erop aandringen dat ze regenwater gaan gebruiken, in elk geval om te drinken, hoewel God ook mag weten wat dáár allemaal in terechtgekomen is door branden en misschien nucleaire meltdowns ver weg.

De Crakers vinden de pomp fantastisch: de kinderen rennen eropaf en willen allemaal onder de waterstraal. Daarna laat Crozier ze het ene zonnepaneel zien dat de MaddAddamieten tot nu toe hebben weten aan te sluiten. Er branden een paar lampen op, een in de kookhut en een op het erf. Hij probeert uit te leggen hoe het kan dat die lampen aangaan, maar daar snappen ze niks van: ze denken dat de lampen een soort glimrozen zijn, of lichtgevende groene konijnen, dat ze licht geven omdat Oryx ze zo heeft gemaakt.

Het avondeten wordt opgediend aan de lange tafel. Witte Zegge en Rebecca scheppen op. Witte Zegge heeft een schort voor waar vogeltjes met blauwe kopjes op staan, sialia’s, en Rebecca heeft een lichtpaarse badhanddoek om haar middel gebonden met een geelsatijnen lint. Ren en Blauwe Lotus zitten aan de verste kant van de tafel en proberen Amanda aan te sporen iets te eten. De MaddAddamieten die geen wacht moeten lopen, stoppen met hun klusjes en gaan aan tafel.

‘Gegroet, Inaccessible Eilandral,’ zegt Ivoorsnavel. Hij vindt het leuk om Toby aan te spreken met haar oude codenaam van MaddAddam. Hij heeft een laken met tulpmotief om zijn magere gestalte geknoopt en een rare tulband gemaakt van het bijpassende sloop. Zijn haakneus steekt als een snavel uit zijn leerachtige gezicht naar voren. Heel merkwaardig, denkt Toby, dat de MaddAddamieten codenamen voor zichzelf kozen die iets zeiden over een deel van henzelf.

‘Hoe gaat het met hem?’ vraagt Lamantijn. Hij heeft een strohoed met brede rand op zijn hoofd waarmee hij een beetje op een plantage-eigenaar lijkt. ‘Onze beroemde patiënt.’

‘Hij leeft nog,’ zegt Toby. ‘Maar hij is niet wat je noemt bij kennis.’

‘Voor zover hij dat ooit geweest is,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Vroeger noemden we hem domkop. Dat was zijn MaddAddam-naam, lang geleden.’

‘Hij was Crakes handlanger in het Paradice-project,’ zegt Tamaroe. ‘Als hij wakker wordt, heeft hij heel wat uit te leggen. Voordat ik hem de nek omdraai.’ Ze snuift om te laten zien dat ze dat niet meent.

‘Hij heette niet voor niets Domkop,’ zegt Lamantijn. ‘Volgens mij had hij geen flauw benul van wat hij deed. Hij was gewoon een pion.’

‘Eerlijk gezegd zouden we toch al geen hoge pet van hem op hebben gehad,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Hij zat uit eigen vrije wil bij het Project. In tegenstelling tot ons.’ Hij prikt zijn vork in een stuk vlees. ‘Lieve dame,’ zegt hij tegen Witte Zegge, ‘zou jij wellicht deze substantie voor mij kunnen identificeren?’

‘Helaes,’ zegt Witte Zegge met een bekakt accent, ‘dat beheurt niet tot de mogelijkheden.’

‘Wij waren de denkslaven,’ zegt Lamantijn terwijl hij nog een karbonaadje aan zijn vork prikt. ‘De gevangengenomen brainiacs die voor Crake de evolutiemachines moesten bedienen. Hij dacht dat hij de mens volmaakt kon maken, de machtswellusteling. Niet dat hij niet briljant was.’

‘Hij was niet de enige,’ zegt de slanke Mellisuga. ‘Het was big business, en het werd gefinancierd door de BioCorps. De mensen betaalden grof geld voor al die gensplices. Daarmee konden ze hun kinderen op maat maken, ze bestelden het DNA alsof het pizzabeleg was.’ Hij draagt een bifocale bril. Als we dergelijke optische hulpmiddelen niet meer hebben, denkt Toby, dan zitten we weer in het Stenen Tijdperk.

‘Maar Crake was er al veel beter in,’ zegt Lamantijn. ‘Hij voegde er dingen aan toe waar verder niemand ooit aan gedacht had. Die ingebouwde insectenverdelger, geniaal.’

‘En een vrouw die geen nee kan zeggen. Die hormonale kleurcode, daar kun je alleen maar bewondering voor hebben,’ zegt Mellisuga.

‘Het was een bijzonder intrigerende uitdaging, die problemen die we moesten oplossen,’ zegt Ivoorsnavel, die zijn aandacht op Toby richt. Hij praat alsof hij college geeft terwijl hij intussen zijn groente in kleine, gelijke vierkantjes snijdt. ‘De konijnenborst en de baviaan bijvoorbeeld waren een voorbeeld van bepaalde chromatische kenmerken van de voortplanting…’

‘Dat is als ze blauw kleuren,’ zegt Mellisuga.

‘Ik hield me bezig met de chemische compositie van de urine,’ zegt Tamaroe. ‘De afschrikking van carnivoren. Beetje moeilijk te testen, daar in dat Paradice-project, want daar hadden we geen carnivoren.’

‘Ik werkte aan de stemmodule, die was pas ingewikkeld,’ zegt Lamantijn.

‘Jammer dat je er geen muteknop op hebt gemaakt voor dat zingen,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Daar krijg ik de zenuwen van.’

‘Dat zingen was niet mijn idee,’ zegt Lamantijn nukkig. ‘Maar daar kwamen we gewoon niet meer van af, anders werden het courgettes.’

‘Mag ik iets vragen?’ Iedereen kijkt naar Toby alsof ze verbaasd zijn dat die iets zegt.

‘Welzeker, lieve vrouwe,’ zegt Ivoorsnavel.

‘Ze willen dat ik ze een verhaal vertel,’ zegt Toby. ‘Over Crake die ze heeft geschapen. Wat voor beeld hebben ze eigenlijk van Crake en hoe denken ze dat hij hen gemaakt heeft? Wat hebben ze daar destijds in de Paradice-koepel over te horen gekregen?’

‘Ze denken dat Crake een soort god is,’ zegt Crozier. ‘Maar ze hebben hem nooit gezien.’

‘Hoe weet je dat?’ vraagt Ivoorsnavel. ‘Jij was toch niet bij ons in het Paradice?’

‘Omdat ze me dat zelf hebben verteld,’ zegt Crozier. ‘Ik ben nu hun vriend. Ik mag zelfs samen met ze pissen. En dat schijnt nogal een eer te wezen.’

‘Is maar goed ook, dat ze Crake nooit meer tegen kunnen komen,’ zegt Tamaroe.

‘Dat kun je wel zeggen,’ zegt Snelle Vos, die zich bij hen heeft gevoegd. ‘Als ze één blik op die gek van een schepper zouden werpen, zouden ze meteen van een wolkenkrabber springen. Als er tenminste nog wolkenkrabbers waren,’ voegt ze er somber aan toe. Ze gaapt en rekt zich demonstratief uit, met haar armen in de lucht en haar borst vooruit. Ze heeft haar stroblonde haar met een kobaltblauw haarelastiek in een hoge paardenstaart gedaan. Ze draagt die dag een laken met een sierlijke rand van madeliefjes en vlindertjes en ze heeft een brede rode ceintuur om haar middel. Dat is een schokkend contrast: een engelachtige wolk met de hakbijl van een slager.

‘Het heeft geen zin om te klagen, schone dame,’ zegt Ivoorsnavel, die van Toby naar Snelle Vos kijkt. Hij zal er nog een stuk pompeuzer uitzien als de baard die hij laat staan wat langer wordt, denkt Toby. ‘Carpe diem. Neem alles zoals het komt. Pluk de dag.’ Hij glimlacht verlekkerd en zijn ogen glijden af naar die rode ceintuur. Snelle Vos kijkt hem uitdrukkingsloos aan.

‘Vertel ze maar een vrolijk verhaaltje,’ zegt Lamantijn. ‘En wees een beetje vaag over de details. Dat deed Crakes vriendinnetje, Oryx, ook altijd in Paradice, ze worden er rustig van. Ik hoop alleen niet dat die fucker van een Crake vanuit zijn graf nog allerlei wonderen gaat verrichten.’

‘Zoals alles in één grote diarree veranderen,’ zegt Snelle Vos. ‘O nee, dat heeft hij al gedaan. Is er nog koffie?’

‘Helaas,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Daar zijn we van verstoken, lieve vrouwe.’

‘Rebecca zegt dat ze een of andere wortel gaat branden om koffie van te zetten,’ zegt Lamantijn.

‘Maar als dat lukt, hebben we weer geen echte room,’ zegt Snelle Vos. ‘Alleen schapendrab. Dat is zo smerig dat je zin krijgt om een ijspick in je eigen slaap te slaan.’

Het wordt schemerig, de motten fladderen rond, schemerig roze, schemerig grijs, schemerig blauw. De Crakers hebben zich rond de hangmat van Jimmy verzameld. Ze willen dat Toby hun daar het verhaal vertelt over Crake en hoe ze uit het Ei gekomen zijn.

Sneeuwman-de-Jimmy wil ook naar het verhaal luisteren, zeggen ze. Maakt niet uit dat hij bewusteloos is: ze zijn ervan overtuigd dat hij het kan horen.

Ze kennen het verhaal natuurlijk al: het schijnt er vooral om te gaan dat Toby het moet vertellen. Ze moet met veel bombarie de vis opeten die ze voor haar hebben meegebracht, verpakt in bladeren en verkoold aan de buitenkant. Ze moet Jimmy’s viezige honkbalpet opzetten en zijn horloge zonder wijzerplaat omdoen en het tegen haar oor houden. Ze moet bij het begin beginnen, ze moet aan die wieg staan van hun schepping en ze moet het laten regenen. Ze moet de chaos opruimen, ze uit het Ei leiden en ze naar de kust begeleiden.

Na afloop willen ze over de twee slechte mannen horen, over het kampvuur in het bos en de soep met het stinkbot erin: ze zijn geobsedeerd door dat bot. Daarna moet ze vertellen dat zij eigenhandig die twee slechte mannen hebben losgemaakt en dat die toen het bos in zijn gerend en dat ze elk moment terug kunnen komen en dan misschien nog meer slechte dingen zullen doen. Van dat stukje worden ze erg verdrietig, maar ze willen het toch horen.

Als Toby het hele verhaal heeft afgewerkt, willen ze per se dat ze het nog eens vertelt, en daarna nog een keer. Ze zeggen voor, ze onderbreken haar, ze vullen de stukjes aan die ze heeft overgeslagen. Wat ze van haar willen is een naadloze voorstelling en ook meer informatie dan ze heeft of kan verzinnen. Ze is een armzalige vervangster van Sneeuwman-de-Jimmy, maar de Crakers doen wat ze kunnen om haar verhaal wat op te vijzelen.

Ze is net voor de derde keer bij het stuk waarin Crake de chaos opruimt als ze allemaal tegelijk omkijken. Ze snuiven de lucht op. ‘Er komen mannen aan, O Toby,’ zeggen ze.

‘Mannen?’ vraagt ze. ‘Die twee mannen die zijn weggelopen? Waar?’

‘Nee, niet die twee, niet die naar bloed stinken.’

‘Andere mannen. Meer dan twee. We moeten ze begroeten.’ Ze gaan allemaal staan.

Toby kijkt in de richting waarin zij kijken. Ze ziet vier silhouetten die naderbij komen over de met rommel bezaaide straat die grenst aan het terrein van het leemhuis. Ze hebben hoofdlampen aan. Vier donkere gestaltes, elk met een lichtbundel vanaf het hoofd.

Toby voelt dat haar lichaam zich ontspant en dat er met een lange, geluidloze ademteug lucht in haar longen stroomt. Kan een hart opspringen? Kan iemand duizelig zijn van opluchting?

‘O Toby, huil je?’

Thuiskomst

Het is Zeb. Haar droom is uitgekomen. Hij is groter en ruiger dan ze zich herinnert, en – hoewel ze hem nog maar een paar dagen geleden voor het laatst heeft gezien – ook ouder. Gebogener. Wat is er gebeurd?

Neushoorn, Shackleton en Katuro zijn bij hem. Als ze dichterbij komen, ziet ze hoe vermoeid ze zijn. Ze zetten hun rugzakken neer en iedereen komt naar hen toe: Rebecca, Ivoorsnavel, Snelle Vos en Lamantijn. De anderen, Crozier, Ren, Blauwe Lotus en zelfs Amanda, blijven aarzelend op afstand.

Iedereen praat, althans alle mensen. De Crakers blijven in een groepje bij elkaar staan en kijken met grote ogen toe. Ren huilt en omhelst Zeb; dat is oké, hij is tenslotte haar stiefvader. Toen ze bij de Hoveniers waren, woonde Zeb een tijdje samen met Rens verleidelijke moeder, Lucerne, die hem niet erg waardeerde, denkt Toby.

‘Stil maar,’ zegt Zeb tegen Ren. ‘Hé, jullie hebben Amanda terug!’ Hij steekt zijn arm uit en Amanda laat zich omhelzen.

‘Dat is dankzij Toby,’ zegt Ren. ‘Met haar geweer.’

Toby wacht af, komt dan een stap naar voren. ‘Goed gedaan, scherpschutter,’ zegt Zeb tegen haar, ook al heeft ze op niemand geschoten.

‘Heb je ze niet gevonden?’ vraagt Toby. ‘Adam Een en…?’

Zeb kijkt haar met een sombere blik aan. ‘Adam Een niet,’ zegt hij, ‘maar Philo wel.’

De anderen spitsen hun oren. ‘Philo?’ vraagt Snelle Vos.

‘Een oude Hovenier,’ zegt Rebecca. ‘Hij rookte nogal veel eh… hij hield van visioentochten. Hij is bij Adam Een gebleven toen de Hoveniers uit elkaar gingen. Waar heb je hem gevonden?’ Ze hebben allemaal aan Zebs gezicht gezien dat Philo niet meer leefde.

‘Er zaten een stel gieren op het dak van een parkeergarage, dus daar zijn we toen maar een kijkje gaan nemen,’ zegt Shackleton. ‘In de buurt van de oude Wellnesskliniek.’

‘Waar wij vroeger naar school gingen?’ vraagt Ren.

‘Was nog redelijk vers,’ zegt Neushoorn. Dat betekent volgens Toby dat in elk geval een aantal Hoveniers de eerste golf van de epidemie heeft overleefd.

‘En de anderen?’ vraagt ze. ‘Verder niemand? Was het de… was hij ziek?’

‘Geen spoor van ze gevonden,’ zegt Zeb. ‘Maar volgens mij moeten ze daar nog ergens zijn. Adam ook. Is er iets te eten? Ik zou wel een beer op kunnen.’ Waarmee hij wil zeggen dat hij er niet over wil praten.

‘Hij eet beer!’ zeggen de Crakers tegen elkaar. ‘Ja! Precies wat Crozier tegen ons heeft gezegd!’ ‘Zeb eet beer!’

Zeb knikt naar de Crakers, die hem onzeker aankijken. ‘Ik zie dat we bezoek hebben.’

‘Dit is Zeb,’ zegt Toby tegen de Crakers. ‘Hij is onze vriend.’

‘Wij zijn verheugd, O Zeb. Gegroet.’

‘Dat is hem, dat is hem! Crozier zei het al.’ ‘Hij eet beer!’ ‘Ja. We zijn verheugd.’ Voorzichtige glimlachjes. ‘Wat is beer, O Zeb, die beer die jij eet?’ ‘Is dat een vis?’ ‘Zit er een stinkbot in?’

‘Ze zijn met ons meegekomen,’ zegt Toby. ‘Vanaf het strand. We konden ze niet tegenhouden, ze wilden bij Jimmy zijn. Bij Sneeuwman. Zo noemen ze Jimmy.’

‘Die vriend van Crake?’ vraagt Zeb. ‘Van het Paradice-project?’

‘Dat is een lang verhaal,’ zegt Toby. ‘Ga eerst maar eens eten.’

Er is nog wat stoofschotel over, Lamantijn gaat het halen. De Crakers trekken zich terug op een veilige afstand, want ze willen niet in de stank van een carnivorengerecht zitten. Shackleton werkt zijn stoofschotel naar binnen en gaat bij Ren, Amanda, Crozier en Blauwe Lotus zitten. Neushoorn schept twee keer op en gaat daarna douchen. Katuro zegt dat hij Rebecca zal helpen met het uitpakken van de rugzakken; ze hebben nog meer sojadientjes en wat rollen tape bemachtigd, een paar pakjes gevriesdroogde kipknollen, een paar Kick-repen en nog een pakje Oreo-koekjes, wat volgens Rebecca echt een wonder is omdat je bijna geen pakjes vindt die niet door knaagdieren zijn aangevreten.

‘Zullen we even in de tuin gaan kijken?’ stelt Zeb aan Toby voor. Toby schrikt: zou er slecht nieuws zijn dat hij haar onder vier ogen wil vertellen?

De vuurvliegjes zijn er. De lavendel en de tijm staan in bloei en geven hun geuren af aan de lucht. Langs het hek staan een paar verwilderde glimrozen te gloeien; een paar groene konijnen knabbelen aan de onderste blaadjes. Gigantische grijze motten dwarrelen als asvlokken door de lucht.

‘Philo is niet gestorven door de epidemie,’ zegt Zeb. ‘Iemand heeft hem de keel doorgesneden.’

‘O…’ zegt Toby. ‘Ik begrijp het.’

‘Toen zagen we de Painballers,’ zegt Zeb. ‘Dat moeten wel dezelfde zijn geweest die Amanda te pakken hebben genomen. Ze waren een van die enorme varkens aan het slachten. We hebben een paar keer op ze geschoten, maar ze gingen ervandoor. Toen hebben we niet verder gezocht naar Adam, maar zijn we zo snel mogelijk weer hiernaartoe gegaan, want ze zouden hier inmiddels hebben kunnen zijn.’

‘Het spijt me,’ zegt Toby.

‘Wat?’

‘We hadden ze eergisteravond gevangen,’ zegt ze. ‘We hadden ze aan een boom vastgebonden. Maar ik heb ze niet doodgeschoten. Het was Sint-Juliana, ik kón het gewoon niet. Toen zijn ze ontsnapt en ze hebben een spraygun meegenomen.’

Ze begint te huilen. Wat een zielige vertoning, wat een blind, piepend babymuisje voelt ze zich nu. Niks voor haar. Maar toch kan ze het niet laten.

‘Hé,’ zegt Zeb. ‘Het komt wel goed.’

‘Nee,’ zegt Toby. ‘Het komt niet goed.’ Ze draait zich om en wil weglopen; als ze dan zo nodig een potje moet snotteren, wil ze dat in haar eentje doen. Ze voelt zich toch alleen, en dat zal ze altijd zijn. Je bent eraan gewend, zegt ze tegen zichzelf, dus accepteer het nou maar.

Dan wordt ze omhelsd.

Ze heeft hier zo lang op gewacht dat ze het al had opgegeven. Ze heeft ernaar verlangd, maar het niet voor mogelijk gehouden. Maar wat is dit nu opeens gemakkelijk, zo gemakkelijk als thuiskomen ooit moet zijn geweest voor degenen die een thuis hadden. Alsof je door een deur iets bekends binnentreedt, een plek die jou kent, die zich voor je opent, je binnenlaat. En je de verhalen vertelt die je wilde horen. Verhalen die met de mond, maar ook met handen worden verteld.

Ik heb je gemist. Wie zei dat?

Een vorm tekent zich af tegen het nachtelijk venster, een glinstering in een oog. Donkere hartslag.

Ja. Eindelijk. Jij bent het.

Berenhulp

BERENHULP

Het verhaal over Zeb die verdwaald was in de bergen en de beer opat

En dus maakte Crake een einde aan de chaos en schiep een veilige plek waar jullie konden wonen. En toen…

We kennen het verhaal van Crake al. Dat hebben we heel vaak gehoord. Vertel nu het verhaal over Zeb, O Toby.

Het verhaal over Zeb die een beer at!

Ja! Een beer at! Een beer! Wat is een beer?

Wij willen het verhaal over Zeb horen. En de beer. De beer die hij opat.

Goed dan. Laat me eerst luisteren naar het glimmende ding van Sneeuwman-de-Jimmy. Dan kan ik de woorden horen.

Ik probeer te luisteren. En dat lukt niet goed als jullie zingen.

Goed. Dit is het verhaal over Zeb en de beer. In het begin komt alleen Zeb erin voor. Hij is helemaal alleen. De beer komt later pas. Misschien komt de beer morgen. Want je moet altijd veel geduld hebben voordat er een beer komt.

Zeb was verdwaald. Hij ging onder een boom zitten. De boom stond in een grote, open ruimte, heel weids en vlak, net als het strand, alleen was er geen zand en geen zee, alleen maar wat koude poelen en veel mos. Overal om hem heen maar heel ver weg waren bergen.

Hoe hij daar terechtkwam? Hij vloog erheen in een… laat maar. Dat is weer een ander verhaal. Nee, hij kan niet vliegen als een vogel. Nu niet meer.

Bergen? Bergen zijn heel grote en hoge rotsen. Nee, dat zijn geen bergen, dat zijn gebouwen. Gebouwen kunnen instorten, dat maakt veel kabaal. Bergen kunnen ook instorten, maar dat gaat heel langzaam. Nee, er is geen berg op Zeb gevallen.

Dus Zeb keek naar die bergen die overal om hem heen stonden maar dan heel ver weg en hij dacht: hoe kan ik over die bergen heen komen? Ze zijn zo hoog en groot.

Hij moet namelijk over die bergen heen omdat de mensen aan de andere kant zijn. En hij wil graag bij de mensen zijn. Hij wil niet alleen zijn. Niemand wil helemaal alleen zijn, toch?

Nee, het waren geen mensen zoals jullie. Ze hadden kleren aan. Heel veel kleren, want het was daar koud. Ja, het was nog in de tijd van de chaos, voordat Crake die wegmaakte.

Dus Zeb keek naar de bergen en de poelen en het mos en hij dacht: wat zal ik eens eten? En hij dacht: in die bergen wonen vast een hoop beren.

Een beer is een heel groot dier met een bontvacht en scherpe klauwen en veel scherpe tanden. Groter dan een bobkitten. Groter dan een hondswolf. Groter dan een reuzel. Zó groot.

Hij praat grommend. En heeft soms erg veel honger. Hij scheurt dingen kapot.

Ja, beren zijn de kinderen van Oryx. Ik weet niet waarom zij ze zo groot heeft gemaakt, met heel scherpe tanden.

Ja, we moeten aardig voor ze zijn. De beste manier om aardig tegen beren te zijn is door niet te dicht bij ze in de buurt te komen.

Ik geloof niet dat er nu beren dicht in de buurt zijn.

En Zeb dacht: misschien heeft een beer mij geroken en misschien komt hij nu op me af omdat hij uitgehongerd is en mij op wil eten. En dan moet ik met de beer vechten, maar ik heb alleen een klein mes en een stok waar ik gaten mee kan prikken. En dan moet ik het gevecht winnen en de beer doodmaken en opeten.

De beer komt later in het verhaal voor.

Ja, Zeb zal het gevecht winnen. Zeb wint altijd. Want zo gaat het gewoon.

Ja, hij wist dat Oryx verdrietig zou zijn. Zeb had medelijden met de beer. Hij wilde hem geen pijn doen. Maar hij wilde ook niet door de beer worden opgegeten. Jullie willen toch ook niet opgegeten worden door een beer? Ik ook niet.

Omdat beren niet alleen maar blaadjes kunnen eten. Dan worden ze ziek.

Trouwens, als Zeb de beer niet had opgegeten, zou hij zijn doodgegaan, en dan zou hij nu niet hier bij ons zijn. En dat zou heel verdrietig zijn, toch?

Als jullie nu niet ophouden met huilen, kan ik niet verder vertellen.

De Bonthandel

Je hebt het verhaal en je hebt het echte verhaal, en je hebt het verhaal over hoe het kwam dat het verhaal werd verteld. Dan heb je nog wat je weglaat uit het verhaal. Dat hoort ook bij het verhaal.

In het verhaal over Zeb en de beer liet Toby de dode man weg, die Chuck heette. Hij was ook verdwaald tussen de poelen, het mos, de bergen en de beren. Hij wist de weg ook niet. Het is een beetje oneerlijk om hem niet te noemen, om hem uit de tijd te schrappen, maar als Toby hem in het verhaal opneemt, zorgt dat voor veel meer verwarring en verwikkelingen dan waar ze nu zin in heeft. Ze weet bijvoorbeeld niet eens hoe die dode man het verhaal in geslopen is.

‘Jammer dat die fucker is doodgegaan,’ zegt Zeb. ‘Ik zou het wel uit hem geperst hebben.’

‘Wat?’

‘Wie hem had ingehuurd. Wat ze wilden. Waar hij me naartoe gebracht zou hebben.’

‘Doodgegaan is wel een beetje eufemistisch uitgedrukt, neem ik aan? Hij is vast niet gestorven aan een hartaanval,’ zegt Toby.

‘Niet zo hardvochtig. Je weet wel wat ik bedoel.’

Zeb was de weg kwijt. Hij ging onder een boom zitten.

Maar hij was niet helemaal de weg kwijt. Hij had wel een vaag idee van waar hij was: ergens in de Mackenzie Mountain Barrens, honderden kilometers van de dichtstbijzijnde snackbar. Hij zat ook niet echt ónder een boom, meer ernaast, en het was ook geen echte boom, meer een struik, al was die niet zo dicht maar meer sprietig. Een sprietig soort spar. Hij bekeek de stam eens goed, de kleine takjes aan de onderkant, het grijze korstmos dat daarop groeide, frullerig, ingewikkeld en doorzichtig, als hoerig ondergoed.

‘Wat weet jij van hoerig ondergoed?’ vraagt Toby.

‘Meer dan jij leuk vindt,’ antwoordt Zeb. ‘Dus. Als je op zulke details let – van heel dichtbij bekijkt, echt heel dichtbij, totaal zinloos – dan weet je zeker dat je een shock hebt.’

De legerhelikopter lag nog na te smeulen. Godzijdank was hij eruit gekropen voordat het ding explodeerde, of voordat de blimp explodeerde, en godsallejezus veel dank dat de digitale sluiting van de veiligheidsgordels het nog deed, anders was hij nu dood geweest.

Chuck lag op zijn buik op de toendra, met zijn hoofd in een akelige hoek, hij keek in een hoek van honderdtachtig graden over zijn eigen schouder, als een uil. Maar hij keek niet naar Zeb. Hij keek naar de lucht. Waar geen engelen verschenen, er was er tenminste nog niet één komen opdagen.

Er kwam bloed ergens uit Zebs hoofd, hij voelde een warme stroom naar beneden druppelen. Een hoofdwond. Niet gevaarlijk, maar altijd erg bloederig. Het hoofd is het oppervlakkigste deel van je lichaam, zei die psychopaat van een vader van hem altijd. Behalve je hersenen. En je ziel, als je er met een gezegend bent, wat ik betwijfel. Dominee was een groot voorstander van zielen, en hij dacht bovendien dat hij er de baas over was.

Nu vroeg Zeb zich af of Chuck een ziel had en of die als een soort vage geur ergens boven zijn lichaam zweefde. ‘Fuck, stomme Chuck,’ zei Zeb hardop. Als hij van de breinschrapers de opdracht had gekregen om zichzelf te ontvoeren, dan zou hij het er beter af hebben gebracht dan Chuck, die domme sukkel.

Eigenlijk wel jammer dat Chuck dood was – hij moest toch zijn goede kanten hebben gehad, misschien hield hij wel van jonge hondjes – maar nu was er wel één klootzak minder op aarde, was dat geen pluspunt? Een vinkje voor de goeien. Of voor de slechteriken, afhankelijk van wie de dubbele morele boekhouding deed.

Toch was Chuck geen doorsnee klootzak geweest: niet humeurig, niet agressief, niet zoals Zeb als hij in de rotzakstand stond. Juist het tegenovergestelde. Te vriendelijk, te gretig om de waarheid te verkondigen, het idee dat de mens overbodig is, dat we onszelf tot uitsterven hebben veroordeeld, dat het evenwicht van de natuur moet worden hersteld bla bla bla. Hij overdreef het zó dat het belachelijk werd, en daar was heel wat voor nodig bij een organisatie als Berenhulp, waar het stikte van de groene bontknuffelaars.

Niet dat het allemaal bontknuffelaars waren, sommigen beweerden dat ze het alleen maar voor de spanning en sensatie deden. Avontuurlijk, onafhankelijk, geen gezeik, vol tatoeages, met een paardenstaartje zoals motorrijders in oude films die hadden, bodybuilders die de grenzen opzochten en die het soms wat te heet onder de voeten werd. Dat was zoals Zeb zich afficheerde: propvol natuurlijke steroïden, doen wat er moest gebeuren, koelbloedig, getatoeëerde vleugels op zijn enkels, deed het voor het geld, hield van de duistere rafelranden waar de autoriteiten hun lange vingers niet in je achterzak konden steken waarin zich het tegoed bevond van andermans gehackte bankrekening.

De officiële bontknuffelaars haalden hun groene econeus op voor Zeb en zijn bedenkelijke soort, maar ze voerden die mijn-stront-stinkt-niethouding niet te ver door. Ze hadden de mankracht nodig, want niet iedereen was warm te krijgen voor het dumpen van aero/orno/helithopterladingen ranzig bioafval in het verre noorden, waar een stel schurftige Ursidae dat gratis naar binnen konden werken.

‘Dat was zeker voordat het olietekort echt nijpend werd,’ zei Toby. ‘En voordat de kooliebusiness goed ging lopen. Anders zouden ze jullie nooit zo veel waardevolle brandstof hebben laten verspillen voor een paar beren.’

‘Veel eerder,’ zei Zeb. ‘Hoewel de olieprijzen toen al torenhoog waren.’

Berenhulp had vier ouderwetse thopters die ze op de grijze markt hadden aangeschaft. De Vliegende Kogelvis noemden ze die. Thopters waren ontworpen volgens een biodesign: ze hadden een met helium/waterstof gevulde blimp met een huid die moleculen in- of uitademde als de zwemblaas van een vis die samentrok of uitzette, waardoor ze zware ladingen konden vervoeren. Bovendien hadden ze stabiliserende buikvinnen, een paar heliwieken om te blijven zweven en vier vleugels die als vogelvleugels konden fladderen en waarmee ze bij trage snelheid goed konden manoeuvreren. Het voordeel was dat ze weinig brandstof gebruikten, zware vrachten konden vervoeren en heel laag konden vliegen, maar het nadeel was dat een thoptervlucht eindeloos lang duurde, dat de software het nogal eens begaf en dat er maar weinig mensen waren die wisten hoe ze die ondingen moesten repareren. Dan moesten er weer dubieuze digimonteurs bij worden gehaald, of liever gezegd worden binnengesmokkeld vanuit Brazilië, waar de digitale zwarte markt floreerde.

Daar werd je binnen de kortste keren gehackt. De handel in informatie uit medische dossiers van politici of over dubieuze affaires of plastische chirurgische ingrepen van beroemdheden was nog kinderspel vergeleken met de Corporations die elkaar hackten. Een machtige Corp hacken was iets waar je dik mee in de shit kon komen, zelfs als je op de zwarte loonlijst van een andere machtige Corp stond die je beschermde.

‘Dus ik neem aan dat je dat hebt gedaan?’ vraagt Toby. ‘Dat met die dikke shit?’

‘Ja, klopt, gewoon om brood op de plank te krijgen,’ zegt Zeb. ‘Dat was precies de reden dat ik ertussenuit ben geknepen naar Berenhulp: dat was megaver van Brazilië.’

Berenhulp was zwendel, althans voor een deel. Je hoefde geen groot licht te zijn om dat te kunnen snappen. In tegenstelling tot de meeste zwendelpraktijken was het wel goedbedoeld, maar het was en bleef oplichterij. Het kon bestaan bij de gratie van de welwillendheid van stadslui met wegwerpemoties die graag iets wilden redden: een of ander vod uit een oeroud authentiek voorouderlijk verleden, een snippertje van hun collectieve ziel verkleed in een geinig berenpak. Het idee was simpel: de ijsbeer sterft uit omdat het ijs bijna is verdwenen en de beren geen zeehonden meer kunnen vangen, dus we gaan ze onze restjes voeren totdat ze hebben geleerd hoe ze zich moeten aanpassen. ‘Aanpassen was het codewoord uit die tijd, weet je dat nog? Nee, daar ben je nog niet oud genoeg voor, in die tijd liep jij nog in je speelpakje en leerde je hoe je met je kontje moest draaien.’

‘Hou op met dat geflirt,’ zei Toby.

‘Waarom? Je vindt het toch leuk?’

‘Ik kan me dat aanpassen echt nog wel herinneren,’ zei Toby. ‘Dat was synoniem voor pech gehad. Je zei het tegen mensen die je niet ging helpen.’

‘Precies,’ zei Zeb. ‘Trouwens, afval aan de beren voeren hielp niet echt om ze te laten aanpassen aan de omstandigheden, het leerde ze vooral dat het eten uit de lucht komt vallen. Als ze een thopter hoorden naderen, begonnen ze al te kwijlen. Ze ontwikkelden hun eigen cargocult.

Maar nu komt de grootste zwendel. Het ijs was inderdaad grotendeels gesmolten, er waren ijsberen gestorven, maar de rest trok naar het zuiden, waar ze gingen paren met de grizzly’s, waar ze zich nog maar tweeduizend jaar daarvoor van hadden afgesplitst. Toen kreeg je beren die wit met bruine vlekken hadden, of bruin met witte vlekken, of helemaal bruin of helemaal wit, maar de buitenkant had geen enkele voorspellende waarde voor hun karakter: de ijsly’s probeerden meestal uit je buurt te blijven, terwijl de grizzberen meestal in de aanval gingen, net als ijsberen. Je kon nooit weten wat zo’n beest zou gaan doen. Je kon alleen heel zeker weten dat je niet in hun territorium met je thopter uit de lucht moest komen vallen.’

Wat Zeb dus was overkomen.

‘Stomme klootzak die je bent,’ zei hij weer tegen Chuck. ‘En degene die jou heeft aangenomen is een driedubbelovergehaalde klootzak,’ voegde hij eraan toe, alsof ze dat konden horen. Wat – bedacht hij opeens met een akelig gevoel – misschien best eens zo zou kunnen zijn.

Crash

Bij Berenhulp ging alles prima totdat Chuck kwam. Op dat moment zat Zeb nogal in de puree, moest hij bekennen…

‘Ja, wanneer ook eens niet,’ zegt Toby.

‘Zit je me uit te lachen? Het slachtoffer van een ingewikkelde jeugd en ouderlijk misbruik? Plus een te snelle groei?’

‘Ik zou niet durven.’

‘Echt wel,’ zegt Zeb. ‘Een hart als schalie. Wat jij nodig hebt is een flinke fraccingbeurt.’

Zeb zat in die tijd inderdaad nogal in de puree, dat was waar, maar bij Berenhulp scheen niemand dat te interesseren of te weten: de helft van die lui had zelf problemen, dus er werd nergens naar gevraagd en nergens over gesproken.

De klussen waren heel simpel: eetbaar afval inladen in Whitehorse of Yellowknife, of soms zelfs in Tuk, waar de tankers die op de offshore olieplatforms varen hun afval dumpten, voor zover ze dat nog niet illegaal in zee gekieperd hadden. Op de olieplatforms hadden ze in die tijd nog erg veel echt dierlijk proteïneafval, want het personeel van de tankers kreeg het beste van het beste. Varken – ze aten erg veel bijproducten van varkens – en kip, of iets wat daarop leek. Als het labvlees was, was dat van de bovenste plank, en gecamoufleerd in worst of gehakt zodat je het verschil niet proefde.

Je laadde de resten dus in de thopter, dronk een biertje en vloog naar de voederplekken van Berenhulp, dumpte het afval en vloog terug. Doodsimpel en doodsaai, tenzij het slecht weer was of als je motorpech kreeg. In dat geval moest je de thopter aan de grond zetten, waarbij je moest zorgen dat je niet tegen een berg vloog; vervolgens wachtte je op beter weer of tot er een monteur kwam opdagen. En daarna alles weer van voren af aan. Routineklussen. Het ergste was het geneuzel van die groene bontknuffelaars in de kroeg van Berenhulp dat je moest aanhoren terwijl je jezelf klem zoop aan de drank die daar in eindeloze hoeveelheden werd geschonken.

En voor de rest was het eten, slapen, en als je geluk had een potje rollebollen met een van de vrouwelijke personeelsleden, hoewel Zeb daarmee moest uitkijken, want daar zaten nogal wat krengen tussen en sommigen waren bovendien al bezet, en hij probeerde niet bij ruzies betrokken te raken omdat hij er geen heil in zag om op de vuist te moeten met een woedende randdebiel die jaloers was op die kuiltjes in zijn wangen en zijn uitzonderlijke pik en die wel eens een mes tevoorschijn kon halen. Een pistool was minder waarschijnlijk, want die waren in die tijd al geconfisqueerd door het CorpSeCorps onder het mom van de veiligheid van de burger, waardoor ze het monopolie hadden gekregen op het doden op afstand. Er waren mannen die hun Glock en andere wapens hadden verstopt, ze onder een steen hadden begraven voor als de nood aan de man kwam, maar dat maakte de kans dat ze een vuurwapen op zak hadden nog steeds bijzonder klein. Toch werd lang niet elke wet in de wildernis gerespecteerd of nageleefd. In het noorden was alles altijd wat vaag, wat de wet betrof. Dus je kon maar nooit weten.

Maar goed, de meiden. Als er met koeienletters ‘Afblijven’ geschreven stond op hun kleine, grote of middelgrote billen, dan bleef hij altijd van ze af. Maar als er iemand in het donker bij hem in bed kroop, hoorde je hem niet klagen. Hij hoorde al sinds zijn kindertijd dat hij het geweten van een pissebed had en hij voldeed graag aan de verwachtingen die men van hem had, en bovendien zou het wel eens erg slecht voor het zelfvertrouwen van die meisjes kunnen zijn als hij niet op hun avances inging. Sommigen zouden het daglicht uitstekend kunnen verdragen, maar er was er ook een bij die een onvoorstelbaar slappe kont had, een ander had tieten die precies twee bowlingballen in een netje leken, en…

‘Te veel informatie,’ zegt Toby.

‘Niet jaloers zijn,’ zegt Zeb. ‘Ze zijn allang dood. Je kunt moeilijk jaloers zijn op een stelletje dooie vrouwen.’

Toby zwijgt. Het weelderige lichaam van Zebs vroegere minnares, Lucerne, zweeft tussen hen in, onzichtbaar, ongenoemd, en wat Toby betreft onbegraven.

‘Levend is altijd beter dan dood,’ zegt Zeb.

‘Dus dat win ik altijd,’ zegt Toby. ‘Maar bij nader inzien: dat kun je natuurlijk pas weten als je het een keer hebt geprobeerd.’

Zeb lacht. ‘Jij hebt ook een onvoorstelbare kont,’ zegt hij. ‘Maar niet slap. Compact.’

‘Vertel maar verder over Chuck,’ zegt Toby.

Chuck kwam het hoofdkantoor van Berenhulp binnen alsof hij op z’n tenen een verboden kamer binnenliep en deed alsof hij het volste recht had om daar te komen. Heimelijk maar assertief. Zeb vond de kleren van Chuck te nieuw. Alsof hij rechtstreeks van een coole kledingwinkel kwam, met al die ritsen en flappen en dat klittenband, hij leek wel een of andere kinky puzzelgame. Haal de man uit elkaar, vind de kabouter, win een prijs. Een man met nieuwe kleren was niet te vertrouwen.

‘Maar soms heb je toch gewoon nieuwe kleren nodig,’ zegt Toby. ‘Vroeger, tenminste, toen je die nog kon krijgen. Ze kwamen toch niet oud de naaiateliers uit?’

‘Een echte kerel kan binnen de kortste keren zijn nieuwe kleren vies maken,’ zegt Zeb. ‘Gewoon even door de modder gaan. En bovendien waren zijn tanden te groot en te wit. Als ik dat soort tanden zie, krijg ik altijd zin om er met een fles een tikkie tegenaan te geven. Kijken of ze vals zijn, of ze uit elkaar spatten. Mijn vader, Dominee, had ook zulke tanden. Die bleekte hij altijd. Met die tanden en zijn gebruinde huid leek hij precies een duivelse lichtgevende diepzeevis. Of een dooie paardenkop in de woestijn. Vooral als hij lachte, dan was het nog erger.’

‘Hou maar op over je jeugd,’ zegt Toby. ‘Dan word je maar weemoedig.’

‘Weemoedig? Of wees moedig, zeg nee tegen wee? Niet preken, schat.’

‘Bij mij helpt dat wel. Verdriet van je af zetten.’

‘Weet je dat wel zeker?’

‘Goed. Chuck.’

‘Goed. Er was iets met zijn ogen. Van Chuck. Alsof er een laagje overheen zat. Een hard en glanzend laagje. Een soort transparant ooglid.’

De eerste keer dat Chuck met zijn blad naar het tafeltje in de kantine kwam en vroeg: ‘Mag ik hier komen zitten?’ bekeek hij Zeb van top tot teen met die ogen. Alsof hij een barcode scande.

Zeb keek op. Hij zei geen ja en hij zei geen nee. Hij bromde iets wat voor meerdere uitleg vatbaar was en nam een hap van zijn rubberachtige raadselworstje. Je zou verwachten dat Chuck allerlei persoonlijke vragen ging stellen – waar kom je vandaan, hoe ben je hier terechtgekomen, enzovoort – maar dat deed hij niet. Zijn openingszet was Berenhulp. Hij zei dat het zo’n geweldige organisatie was, maar toen dat geen instemmend geknik en gebrom van Zeb opleverde, vertrouwde hij hem toe dat hij hier alleen maar was omdat hij een slechte periode van zijn leven doormaakte en zich zeg maar een beetje gedeisd hield tot alles weer was overgewaaid.

‘Wat heb je dan gedaan, uit je neus zitten vreten?’ vroeg Zeb, waarop Chuck zijn dooiepaardengebit bloot lachte. Hij zei dat hij dacht dat Berenhulp iets was voor mannen die zeg maar het Vreemdelingenlegioen ook wel leuk zouden vinden, waarop Zeb vroeg: Vreemdelingenwát, en dat was het einde van het gesprek.

Niet dat hij die vent kon afschudden door onbeschoft te doen. Chuck liet hem wel met rust, maar bleef toch altijd bij hem in de buurt rondhangen. Als Zeb aan de bar zat te werken aan de kater van de volgende ochtend, kwam Chuck ook opeens opdagen, begon met hem te slijmen en bood hem een rondje aan. Als hij naar de plee ging om te pissen, dook Chuck daar plotseling als een ectoplasma op en ging twee pisbakken verderop staan. Of als hij in een dubieuze buurt in Whitehorse een hoek om kwam, dan was daar warempel Chuck weer. En als Zeb er niet was, doorzocht Chuck hoogstwaarschijnlijk Zebs spullen in zijn bezemkast van een kamer.

‘Van mij mocht-ie,’ zegt Zeb. ‘In mijn vuile was zat niks anders dan vuile was, want de échte vuile was zat in mijn kop.’

Maar welk spelletje speelde hij? Want er zat overduidelijk iets achter. Eerst dacht Zeb nog dat Chuck homo was en achter zijn kont aan zat, maar dat was het niet.

In de weken daarna deden Chuck en Zeb een paar vluchten samen. In een Kogelvis vloog je altijd met z’n tweeën en sliep je om beurten. Zeb probeerde niet bij Chuck te worden ingedeeld, want hij kreeg inmiddels de kriebels van die vent, maar de eerste keer moest de collega met wie hij eigenlijk zou gaan vliegen naar de begrafenis van zijn tante en had Chuck zich opgedrongen als zijn vervanger. De tweede keer kreeg Zebs partner voedselvergiftiging. Zeb vroeg zich af of Chuck die twee collega’s had omgekocht. Of dat hij die tante had gewurgd en E. coli in de pizza had gedaan, zodat het overtuigend was.

Hij wachtte tot Chuck tijdens de vlucht zou zeggen wat hij van hem wilde. Misschien was hij wel op de hoogte van de eerdere streken die Zeb had uitgehaald en wilde hij hem namens een paar anonieme duistere machten ronselen om een serieuze hackactie op touw te zetten. Of misschien ging het om afpersing van een of andere plutocraat, of een huurling die connecties had met IP-dieven die een Corpsbrainiac wilden ontvoeren en hem een professioneel dwaalspoor wilden laten uitzetten.

Of misschien was het wel een valstrik – Chuck zou een of andere uiterst illegale activiteit voorstellen, vastleggen dat Zeb ermee instemde om die uit te voeren, waarna de gigantische kreeftenklauwen van wat door moest gaan voor het rechtssysteem zich om hem heen zouden sluiten. En anders was het misschien een achterlijke poging tot chantage, alsof je stront uit een steen kon persen.

Maar tijdens die twee vluchten gebeurde er niets opmerkelijks. Waarschijnlijk waren het zoethoudertjes om Zeb op zijn gemak te stellen. Zodat hij zou denken dat er in Chuck geen kwaad school. Was die sukkeligheid van hem een dekmantel?

Het werkte bijna. Zeb kreeg het idee dat hij paranoïde was. Dat hij schrok van zijn eigen schaduw. Zich zorgen maakte om een onbenullige gladjakker als Chuck.

Die ochtend – de ochtend van de crash – begon zoals elke andere ochtend. Ontbijt, een of ander anoniem broodje met mysterieuze ingrediënten, een paar bekers surrogaatkoffie en een plak geroosterd zaagsel. Berenhulp kocht goedkoop in: hun doel werd als zó nobel en eervol beschouwd dat je geacht werd bescheiden te zijn, surrogaatvoedsel te eten, en het goede voedsel voor de beren te bewaren.

Daarna het slachtafval in bioafbreekbare zakken inladen in de buik van de Kogelvis. De partner met wie Zeb volgens schema zou vliegen was van de lijst geschrapt – had zijn voet gesneden toen hij in een van de lokale bordelen wilde laten zien hoe stoer hij wel niet was door over glasscherven te lopen terwijl hij knetterstoned was van een of andere achterlijke drug, dat werd tenminste gezegd – en Zeb moest nu vliegen met een man die Roger heette en die wel oké was. Maar toen hij aankwam stond Chuck daar, uitgedost in zijn pak met ritsen en klittenband. Hij grijnsde met die enorme witte paardentanden, maar niet met zijn gelamineerde ogen.

‘Heeft Roger een telefoontje gekregen?’ vroeg Zeb. ‘Is z’n oma dood?’

‘Nee, zijn vader,’ zei Chuck. ‘Mooi weer, trouwens. Hé, ik heb een biertje voor je meegenomen.’ Hij had er ook een voor zichzelf, om te laten zien dat hij een echte kerel was.

Zeb bromde wat, nam het biertje aan en draaide de dop eraf. ‘Effe pissen,’ zei hij. Op de plee gooide hij het flesje bier leeg. Het leek onaangebroken, maar zoiets kon je faken, zoals je eigenlijk alles kon faken. Hij wilde niets eten of drinken wat Chuck in zijn vingers had gehad.

Het was altijd een beetje een gedoe om een Kogelvis van de grond te krijgen: de helikopterwieken en de helium/waterstofblimp gaven genoeg opwaartse kracht, maar de kunst was om hoog genoeg te komen voordat je de vleugels liet uitslaan en om de heliwieken op exact het goede moment te laten draaien omdat het hele geval anders kon omkiepen en in een spiraal naar beneden storten.

Maar die dag verliep alles vlekkeloos. Het was een standaardvlucht, door de valleien en om het Pellygebergte heen, hier en daar hielden ze stil om de berenhapjes af te werpen en daarna vlogen ze hoog over de Barrens met om hen heen de schilderachtig besneeuwde Mackenzies, waar ze nog een paar ladingen afwierpen; toen staken ze de restanten van de Old Canon Trail over, met hier en daar nog een telefoonpaal uit de Tweede Wereldoorlog.

De thopter reageerde uitstekend. Boven de dumpplekken stopten de vleugels met fladderen en ging hij keurig zweven, het luik ging netjes open en het bioafval werd afgeworpen. Bij de laatste voerplek kwamen er al twee beren – de een voornamelijk bruin en de ander voornamelijk wit – naar hun privévuilnisbelt gehobbeld; Zeb zag hun vacht golven als een hoogpolig tapijt dat werd uitgeklopt. Het was altijd spannend om zó dichtbij te zijn.

Zeb draaide de thopter en vloog naar het zuidwesten, terug naar Whitehorse. Hij gaf het commando over aan Chuck, omdat hij op de klok zag dat het tijd was om een tukje te doen. Hij leunde achterover, blies het kussen op en deed zijn ogen dicht, maar zorgde dat hij niet in slaap viel omdat het hem was opgevallen dat Chuck tijdens de hele vlucht veel te alert was geweest. En dat was niet gebruikelijk bij zo’n routineklus.

Ze waren op ongeveer twee derde van de eerste smalle bergvallei toen Chuck toesloeg. Zeb zag door zijn wimpers dat hij stiekem zijn hand in de richting van zijn dijbeen bewoog, en in die hand zag hij iets glinsteren. Hij schoot overeind en sloeg Chuck tegen zijn luchtpijp. Niet hard genoeg, want hoewel Chuck naar adem hapte – happen is niet het juiste woord, moeilijk om een woord te vinden voor wat hij deed – en losliet wat hij in zijn hand had, wist hij Zeb met zijn beide handen bij de keel te grijpen. Zeb gaf hem nog een mep, maar omdat niemand de stuurknuppel vasthield en er met al dat geworstel een voet of een elleboog tegen de instrumenten kwam, werden twee vleugels van de thopter ingetrokken, kantelde de machine opzij en stortte neer.

En toen zat Zeb onder een boom naar de stam te kijken. Ongelofelijk hoe scherp hij die frullerige randen van het korstmos zag, lichtgrijs met een zweem van groen, aan de uiterste rand nog iets donkerder…

Sta op, beval hij zichzelf. Je moet in beweging komen. Maar zijn lichaam luisterde niet.

Voorraden

Lange tijd daarna – zo voelde het, als een heel lange tijd, alsof hij door een transparante brij waadde – rolde Zeb op zijn zij, zette zijn handen op de grond en kwam tussen de sprietige sparren overeind. Hij moest braken. Hij had helemaal niet gemerkt dat hij misselijk of beroerd was, maar moest zomaar opeens braken.

‘Veel dieren doen dat ook,’ zegt hij. ‘In stresssituaties. Dan hoeft het lichaam geen energie te verspillen aan het verteren van voedsel. En ben je een stuk lichter.’

‘Had je het koud?’ vraagt Toby.

Zeb bibberde en klapperde met zijn tanden. Hij pakte de bodywarmer van Chuck en trok hem over zijn eigen jas aan. Hij was maar een klein beetje gescheurd. Hij voelde in de zakken, vond Chucks telefoon, en sloeg die met een steen kapot om de gps- en een eventuele afluisterfunctie te vernietigen. Vlak voordat hij dat deed, ging hij nog een keer over; Zeb moest zich beheersen om niet op te nemen en te doen alsof hij Chuck was. Misschien had hij dat moeten doen, had hij moeten zeggen dat Zeb dood was. Misschien was hij dan wel iets aan de weet gekomen. Een paar minuten later ging zijn eigen telefoon ook. Hij wachtte tot hij ophield en daarna sloeg hij die ook kapot.

Chuck had nog een paar spulletjes, maar niets wat Zeb zelf niet ook had. Een zakmes, berenspray, insectenwerend middel, een opgevouwen foliedeken uit het ruimtevaarttijdperk, dat soort dingen. De berengun die ze altijd mee hadden voor het geval ze pech kregen en werden aangevallen door een beer, was wonder boven wonder samen met Chuck uit het toestel geslingerd. Berenguns vielen niet onder het nieuwe wapenverbod, omdat zelfs die bureaucratische eikels van het CorpSeCorps wel snapten dat je hier echt een wapen nodig had. De Corporations waren niet erg dol op Berenhulp, maar ze deden ook geen pogingen om het op te heffen, hoewel ze dat in een handomdraai zouden kunnen doen. Berenhulp vervulde een functie: het klonk hoopvol en leidde de mensen af van wat de Corporations werkelijk deden, namelijk de aarde verwoesten en alles inpikken wat van waarde was. Ze maakten geen bezwaar tegen de standaardreclame van Berenhulp, met een grijnzende groene bontknuffelaar die de wereld ervan op de hoogte bracht wat een fantastisch werk Berenhulp wel niet deed en of je alsjeblieft donateur wilde worden omdat je je anders schuldig maakte aan beerocide. Misschien dat de Corporations er zelf ook wel wat geld in stopten. ‘Dat was in de tijd waarin ze nog aan een imago van betrouwbaarheid werkten,’ zegt Zeb. ‘Toen ze de macht eenmaal stevig in handen hadden, namen ze die moeite niet meer.’

Toen Zeb het geweer zag, hield hij bijna op met bibberen. Hij kon het ding wel omhelzen: nu maakte hij misschien een kans. Het spuitje dat Chuck in hem had willen prikken vond hij echter niet; jammer, want hij had graag willen weten wat daarin zat. Waarschijnlijk iets om hem buiten westen te krijgen. Zodat hij hem vervolgens naar een of andere plek kon brengen waar een stelletje breinschrapers zijn neurale data zouden oogsten, en alle informatie uit hem zouden zuigen over wat hij had gehackt en voor wie; daarna zouden ze hem als een leeggezogen, verschrompeld omhulsel met door hen toegebracht geheugenverlies laten rondstrompelen in een verafgelegen moerasgebied tot de plaatselijke bewoners zijn broek van hem afpakten en zijn organen recycleden in de orgaanhandel.

Maar zelfs als hij die naald te pakken zou hebben gekregen, wat had hij dan kunnen doen? Op zichzelf uitproberen? In een lemming prikken? ‘Ik had hem in elk geval kunnen bewaren, voor noodgevallen,’ zegt Zeb.

‘Noodgevallen?’ vraagt Toby. Ze lacht in het donker. ‘Was dit dan geen noodgeval?’

‘Nee, niet echt,’ zegt Zeb. ‘Maar als ik daar iemand anders was tegengekomen, bijvoorbeeld. Dat zou wel een noodgeval zijn geweest. Want dat zou gegarandeerd een gek zijn geweest.’

‘Had hij touw bij zich?’ vraagt Toby. ‘In een van die zakken van hem? Een touwtje komt altijd van pas.’

‘Touw. Ja, nu je het zegt. En een rolletje vislijn, met een paar haakjes, die hadden we altijd bij ons. Verder nog een aansteker, een miniverrekijker en een kompas. Dat soort verkennersspullen kregen we altijd van Berenhulp. Een basissurvivalpakket. Ik heb Chucks kompas niet meegenomen, want ik had er zelf al een. Je hebt geen twee kompassen nodig.’

‘En repen?’ vraagt Toby. ‘Een energierantsoen?’

‘Ja, een paar lullige kleine Kick-repen, met surrogaatnoten. En een pakje hoestpastilles. Die heb ik ook meegenomen. En verder…’ Hij zwijgt.

‘Ja, en verder?’ vraagt Toby. ‘Ga door.’

‘Oké, hou je vast, want dit is goor. Een stukje Chuck. Afgehakt met het zakmes, soort van afgezaagd. Chuck had een waterdichte jas, dus daar heb ik het in verpakt. In de Wildernis is weinig eetbaars, dat weet iedereen, we hebben daar van Berenhulp een cursus over gehad. Er zitten wel konijnen, grondeekhoorns, paddenstoelen, maar ik had geen tijd om daarop te jagen. Bovendien kun je doodgaan als je alleen maar konijn eet. Konijnverhongering noemen ze dat. Die beesten hebben totaal geen vet. Net als dat dieet, hoe heet dat ook alweer. Proteïnedieet. Dan eet je je eigen spieren op en wordt je hart superklein.’

‘Welk stukje heb je van Chuck afgesneden?’ vraagt Toby. Ze verbaast zich erover dat ze dit niet walgelijk vindt; vroeger, toen walgelijk nog een optie was, zou ze absoluut kotsmisselijk zijn geworden.

‘Het vetste stuk,’ zegt Zeb. ‘Zonder botten. Dat jij er ook zou hebben afgesneden. En iedereen met een beetje gezond verstand.’

‘Had je er een rotgevoel over?’ vraagt Toby. ‘Zit niet steeds op mijn billen te tikken.’

‘Hoezo? Nee hoor, geen rotgevoel. Hij zou precies hetzelfde hebben gedaan. Wil je liever dat ik ze streel, zo bijvoorbeeld?’

‘Ik ben te mager,’ zegt Toby.

‘Ja, je kunt wel wat opvulling gebruiken. Ik zal een doos bonbons voor je meenemen, als ik die kan vinden. Kun je een beetje opvetten.’

‘Doe er ook een bosje bloemen bij,’ zegt Toby. ‘Dan heb je meteen het hele vrijersritueel. Heb je vast nog nooit van je leven gedaan.’

‘Dat zou je nog verbazen,’ zegt Zeb. ‘Ik heb in mijn tijd behoorlijk wat boeketjes bloemen gegeven. Soort van.’

‘Ga door,’ zegt Toby, die niet wil denken aan wat voor soort van bloemen Zeb dan wel heeft gegeven en al helemaal niet aan wie. ‘Dus daar stond je dan. In de verte bergen, Chuck lag gedeeltelijk op de grond en de rest zat in je zak. Hoe laat was het?’

‘Een uur of drie ’s middags, of misschien vijf uur. In elk geval was het nog licht. Ik was het een beetje kwijt. Het was half juli, had ik dat al gezegd? Dan gaat de zon daar nauwelijks onder. Zakt alleen even weg onder de horizon, dan zie je zo’n mooie rode rand. Na een paar uur komt hij weer op. Het is niet boven de poolcirkel, maar wel noordelijk, je hebt daar alleen maar toendra. Tweehonderd jaar oude wilgen groeien er als horizontale klimplanten en alle wilde bloemen bloeien er tegelijk omdat de zomer daar maar een paar weken duurt. Niet dat ik daar toen bloemen heb gezien, trouwens.’

Hij dacht dat hij Chuck misschien beter kon verbergen. Hij trok hem zijn broek weer aan en sleepte hem tot onder de wieken van de thopter. Hij ruilde zijn schoenen met hem – die van Chuck waren beter en ze pasten hem min of meer – en liet één voet naar buiten steken, zodat iemand die het vanaf een afstand zag zou denken dat het Zeb was. Hij had de indruk dat het veiliger was als hij dood was, althans op korte termijn.

Als het hoofdkwartier van Berenhulp zou merken dat ze geen contact meer konden krijgen, zouden ze vast iemand op onderzoek uit sturen. Hoogstwaarschijnlijk een monteur. En als die zou zien dat er niets meer te repareren viel, en dat er niemand meer was die vuurpijlen afstak of met een witte zakdoek stond te zwaaien, dan zou hij weer weggaan. Zo was het principe nu eenmaal: geen brandstof verspillen aan lijken. Die moest de natuur maar recyclen. De beren wisten er wel raad mee, of de wolven, de veelvraten, de raven, enzovoort.

Maar de mensen van Berenhulp waren misschien niet de enigen die een kijkje zouden komen nemen. Het was wel duidelijk dat Chuck dat hersenroofplannetje van hem niet samen met mensen van Berenhulp had beraamd: als dat wel zo was geweest, zou hij niet hebben geaarzeld om op de basis iets te proberen, en dan zou hij daar ook hulp hebben gehad. Dan was Zeb allang een gelobotomiseerde lege huls in een of andere zombiestad waar ooit naar olie werd geboord of iets anders werd gedolven, met een vals paspoort en zonder vingerafdrukken. Hoewel ze misschien niet eens al die moeite zouden doen, want wie zou hem nu missen?

De opdrachtgevers van Chuck zaten dus waarschijnlijk ergens anders: die zaten op de plek waarvandaan ze hadden gebeld. Maar hoe ver kon dat zijn? Norman Wells, Whitehorse? In elk geval een plek met een landingsbaan. Zeb moest zo snel mogelijk weg zien te komen bij de gecrashte thopter en een schuilplaats zien te vinden. Wat niet zo gemakkelijk was op de kale toendra.

Hoewel ijsly’s en grizzberen dat ook konden, en die waren groter. Maar die hadden ook meer ervaring.

Barak

Zeb ging op pad. De thopter was aan de westkant van een helling neergestort en hij liep in westelijke richting. Hij had een globale kaart van het gebied in zijn hoofd. Jammer dat hij geen echte kaart had; ze hadden er in de thopter altijd eentje opengevouwen op schoot liggen voor het geval de digitale versie niet werkte.

Het liep niet gemakkelijk in de toendra. De grond was sponzig, volgezogen met water, er waren verborgen poelen, glibberig mos en verraderlijke pollen beemdgras. Hier en daar staken onderdelen van oude vliegtuigen uit de turfgrond omhoog; hier een stijl, daar een schoep; brokstukken van onbesuisde bushpiloten uit de twintigste eeuw die waren overvallen door mist of plotselinge stormen, lang geleden. Hij zag een paddenstoel, maar liet hem staan: hij wist weinig over paddenstoelen, maar wel dat sommige hallucinogeen waren. Hij zat niet te wachten op een ontmoeting met een paddenstoelgodheid of groene en paarse teddybeertjes die op hem af zeilden en rozig grinnikten. De dag was al surrealistisch genoeg.

Het berengeweer was geladen en hij hield de berenspray bij de hand. Als je een beer verraste, viel hij meteen aan. Aan de spray had je alleen iets als je het rood van de ogen kon zien, dus je had weinig tijd: sprayen en dan schieten. Zo zou het tenminste bij een ijsly gaan. Grizzberen besloop je van achteren.

Op een vochtig stuk zand zag hij een pootafdruk van een linkervoorpoot en iets verderop verse stront. Waarschijnlijk hadden ze hem nu al in de gaten. Ze wisten dat hij een pak met bloederig vlees bij zich had; dat konden ze ruiken, hoe goed hij het ook had verpakt. En ze konden zijn angst ruiken.

Zijn voeten waren doorweekt, ondanks Chucks schoenen van topkwaliteit. Die schoenen pasten hem niet zo goed als hij had verwacht. Hij zag voor zich dat zijn voeten in die natte sokken veranderden in bleke deegklompen met blaren. Om daar niet aan te denken – en ook niet aan de beren of aan de dode Chuck, aan niets eigenlijk – en om lawaai te maken en de ijsly’s op afstand te houden zodat zij en hij zich niet zouden laten verrassen, zong hij een lied. Die gewoonte had hij sinds zijn zogenaamde jeugd, toen hij altijd liedjes floot als hij opgesloten zat in het donker, wat voor donker dan ook. In het donker, of in het donker terwijl het licht was.

Je pa is een sadist, je moeder is een kreng

Doe nu je oogjes toe, dan is het minder eng.

Nee, niet gaan slapen, hoe moe hij ook was. Hij moest doorlopen. Marcheren.

Idioot, idioot, idioot, idioot,

Misschien ben ik een afschuw’lijke afschuw’lijke psychoot.

Onder aan de heuvel was een groene strook die duidde op een beekje. Hij liep erheen, over de pollen beemdgras, het mos en de kale plekken waar tijdens de ijskoude winters keitjes naar boven waren gekomen. Die dag was het niet erg koud, in de zon was het zelfs warm, maar toch bibberde hij als een zieke hond. Hij trok Chucks bodywarmer dichter om zich heen, over de zijne.

Toen hij bijna bij de beek was – of eigenlijk was het meer een rivier met een snelle stroming – dacht hij: stel dat er een microfoontje in zit? In die bodywarmer? Of stel dat er een piepklein zendertje in genaaid zit? Dan denken ze dat Chuck leeft en ergens naartoe loopt, maar vreemd genoeg zijn telefoon niet opneemt. Dan zullen ze iemand sturen om hem op te halen.

Hij deed de bodywarmer uit, waadde door het riviertje naar waar de stroming het sterkst was, en hield hem onder water. Het ding zat vol lucht en wilde niet zinken. Hij zou stenen in de zakken kunnen stoppen, of hij kon – wat nog beter was – de bodywarmer gewoon loslaten zodat hij met de stroming werd meegevoerd. Hij keek de bodywarmer na, die als een rare, opgeblazen kwal wegdobberde, en dacht: dat was misschien toch niet zo erg slim. Ik moet me beter concentreren.

Hij schepte wat koud water in zijn mond – niet te veel drinken, dan krijg je een watervergiftiging – en vroeg zich meteen af of hij nu niet een pispot vol met beverparasieten naar binnen had gekregen. Maar er zaten hier vast geen bevers. Wat kon je van wolven krijgen? Hondsdolheid, maar niet via het water. Opgeloste elandstront, zouden daar minuscule wormpjes in zitten die zich door je lichaam boren? En je lever kapotmaken?

Waarom sta je hardop in het water te praten? vroeg hij zich af. In het volle zicht. Loop door het dal van de kreek, droeg hij zichzelf op. Loop langs de struiken, uit het zicht. Hij probeerde na te gaan hoeveel tijd ze nodig zouden hebben vanaf het moment waarop Chuck zijn telefoon niet had opgenomen. Misschien twee uur, als je de eerste paniek over wat er was misgegaan meerekende, de vergadering die ze zouden beleggen – al dan niet op afstand – de tijd die werd verlummeld, het afschuiven van de verantwoordelijkheid en de verholen wederzijdse beschuldigingen. Dat soort flauwekul.

Er waren hier schouderhoge wilgen, beschermd tegen de wind, en struiken en grassen. Vliegen, horzels, muskieten. De kariboes schenen daar knettergek van te worden. Dan zag je ze op hun brede sneeuwschoenpoten in het wilde weg door het moeras rennen. Hij gebruikte een beetje insectenverdelger, maar niet te veel, hij moest er zuinig mee zijn. Hij liep door in westelijke richting, waar volgens hem – als hij het zich goed herinnerde – het restant van de Canol Road moest zijn. Er was nu niet veel meer van die weg over, maar hij herinnerde zich van de vluchten die hij over dit gebied had gemaakt dat daar een paar gebouwen stonden. Een oude barak, een paar schuren.

Hij liep in de richting van een schuingezakte telegraafpaal, een heel oude, van hout. Er lag een wirwar van draad naast en het skelet van een kariboe, met het gewei verstrikt in het draad. Verderop een olievat, daarna nog twee olievaten en een rode vrachtwagen, vrijwel ongeschonden, maar zonder banden. Waarschijnlijk waren die meegenomen door jagers uit de buurt die ze in de laadbak van hun terreinwagens hadden geladen, lang geleden, toen ze nog de brandstof konden betalen om helemaal hierheen te rijden voor de jacht. Zulke banden konden ze goed gebruiken. De vrachtwagen had een ouderwets rond silhouet, gestroomlijnd, uit de jaren 1940, toen deze weg werd aangelegd. Dat was volgens een of ander bureaucratisch plan uit de Tweede Wereldoorlog om olie via een pijplijn naar het binnenland te pompen zodat de olievoorraden niet door onderzeeboten voor de kust konden worden opgeblazen. Ze hadden een hele troep soldaten uit het zuiden gehaald om alles aan te leggen, veel zwarten zaten daarbij. Die hadden nog nooit temperaturen onder nul en sneeuwstormen van vijf dagen meegemaakt waarbij het de hele dag donker bleef, dus die dachten waarschijnlijk dat ze in de hel waren beland. Er werd gezegd dat één op de drie gek was geworden. Dat kon hij zich wel indenken nu hij hier was, zelfs zonder die sneeuwstormen.

Een van zijn voeten deed zeer, dat zou wel een blaar zijn, maar hij had geen tijd om te kijken. Hij hinkte langs de afgebrokkelde weg, langs de hogere struiken die hier stonden, en hield een oogje op de lucht. Daar was de barak. Een lang, laag gebouw van hout, zonder deur, maar nog wel met een dak.

Snel, in de schaduw. Daarna wachtte hij. Het was heel stil.

Platen roestig metaal, stukken hout, verroest ijzerdraad. Iets verderop moesten de bedden hebben gestaan. Een leunstoel waarvan de stof kapotgescheurd was. De kast van wat ooit een radio geweest moest zijn, met de afgeronde hoeken uit die tijd en de knop er nog op. Een lepel. De restanten van een fornuis. De geur van teer. Zonlicht dat door een spleet in het plafond door de stoffige lucht scheen. Sliertjes troosteloze verlatenheid van vroeger weggebleekt verdriet.

Wachten was erger dan lopen. Zijn voeten en zijn hart bonkten en zijn ademhaling raspte.

Toen vroeg hij zich af of hij misschien zelf een zendertje bij zich droeg, of Chuck voor de zekerheid een minizendertje in zijn kontzak had gestopt toen hij even niet oplette. In dat geval was het feest, dan konden ze hem op dit moment horen ademen. Dan hadden ze hem zelfs horen zingen. Ze zouden hem opsporen, een raketje op hem afvuren, en poef.

Niks aan te doen.

Na ongeveer een uur zag hij de ornodrone laag aan komen vliegen. Inderdaad vanuit het noordoosten: Norman Wells. Hij vloog direct naar de crash, vloog er een paar keer overheen, waarschijnlijk om er beelden van door te zenden. Degene die op de basis achter de knoppen zat, nam een snel besluit. De drone schoot op de kapotte vleugel waar Chuck onder lag: Zeb hoorde een paar plofjes. Daarna werd de rest van de thopter opgeblazen. Het was alsof Zeb ze kon horen overleggen: Geen overlevenden. Weet je het zeker? Geen van beiden? Kan niet anders. Nu in elk geval niet meer, alles platgebrand.

Hij hield zijn adem in, maar de drone ging niet achter de drijvende bodywarmer aan en negeerde de vervallen barak; hij keerde en vloog terug naar waar hij vandaan kwam. Ze hadden een snelle actie willen uitvoeren om als eerste ter plaatse te zijn, voordat er een monteur van Berenhulp kwam.

Wat ook gebeurde, zoals gebruikelijk op z’n elfendertigst. Schiet eens op, dacht Zeb, ik heb honger. Het toestel met de monteur bleef boven het wrak hangen, ongetwijfeld werden er wat geschokte kreten geslaakt als o mijn god, arme man, geen schijn van kans. Daarna vloog ook dit toestel weg, terug naar Whitehorse.

Toen de avondzon de lucht rood kleurde, de mist kwam opzetten en het kouder werd, maakte Zeb een vuurtje, op een metalen plaat zodat hij de boel niet in de fik zou steken, en binnen, zodat de rook onder het dak zou blijven hangen en zich zou verspreiden. Geen rookpluim die hem zou verraden. Bovendien werd hij zo wat warmer. Hij maakte iets te eten. En hij at.

‘Zomaar?’ vraagt Toby. ‘Was dat niet een beetje abrupt?’

‘Wat?’

‘Nou ja, het was toch… ik bedoel…’

‘Je bedoelt dat het vlees was? Ga je nou de vegetariër uithangen?’

‘Niet zo hatelijk.’

‘Had je gewild dat ik een gebed zei? Lieve God, bedankt dat U Chuck zo dom hebt gemaakt en dat U hem in mijn behoeften laat voorzien op zo’n onzelfzuchtige maar ook waarlijk onbedoeld sukkelige manier?’

‘Maak er maar een grapje over.’

‘Doe dan ook niet zo ouwe-Hoveniersachtig.’

‘Nou zeg! Je bent zelf ook een Hovenier van de Heer geweest! Jij was nog wel de rechterhand van Adam Een, je was de steunpilaar van…’

‘Ja, toen. Nou nou nou, wat was ik een steunpilaar. Maar dat is een heel ander verhaal.’

Bigfoot

Zo gemakkelijk was het natuurlijk helemaal niet geweest. Zeb sneed kleine stukjes af, prikte die aan een stuk verroest ijzerdraad en sprak zichzelf ernstig toe: Dit is Voedsel, hoofdletter V! Je dacht toch niet dat je hier kon overleven zonder Voedsel? Desalniettemin kostte het doorslikken hem enige moeite. Gelukkig was hij erin geoefend zich te distantiëren van dingen die hij in zijn mond stopte, zoals de bagger die hij bij Berenhulp te eten kreeg. En waar, net zoals in echte bagger, hoogstwaarschijnlijk nogal wat wormen in zaten, in gedroogde en gemalen vorm een populaire bron van eiwit.

Maar de eerste keer dat hij wat doorslikken betreft op de proef werd gesteld was veel eerder, toen Dominee hem bij wijze van opvoedkundige straf leerde dat kinderen die smerige taal uitslaan en woorden als poep of stront in de mond durven nemen, dat moeten afleren door voornoemde zaken ook letterlijk in de mond te nemen en op te eten. Niet ruiken, niet proeven, niet denken: het was een beetje zoals de blinde, dove en stomme aapjes op het miniatuur olievaatje op de kaptafel van zijn moeder. Die hielden hun pootjes voor de lichaamsopeningen van hun hoofd en vormden daardoor een rolmodel voor haar dat ze met liefde volgde. Heb je overgegeven? Wat is dat op je kin? Hij zei dat ik een hond was en dat ik mijn eigen braaksel moest opeten. Hij duwde mijn hoofd in de… Nou nou, Zebulon, niet van die rare praatjes verzinnen. Je weet heel goed dat jouw vader zoiets nooit zou doen. Hij houdt van je!

Diep wegstoppen, luik dicht, steen ervoor. Hij kon beter proberen te bedenken hoe hij warm moest blijven. Er lag wat half vergaan teerpapier in de hoek van de barak waar hij misschien iets aan had. Hij spreidde het uit op de vloer in de hoop dat het het optrekkend vocht zou tegenhouden en zijn lichaamswarmte zou vasthouden. Droge sokken zouden prettig zijn geweest. Hij maakte een tipi van stokken vlak bij het nasmeulende vuurtje en drapeerde de sokken erover. Hopelijk zouden ze niet verschroeien. Daarna legde hij een paar middelgrote stenen in de houtskool. Hij wikkelde zijn donzen bodywarmer om zijn koude voeten, vouwde de twee reflecterende foliedekens open – die van hem en die van Chuck – kroop erin en legde de warme stenen tegen zich aan. Hou de romp warm, dat was Les Een. Zorg dat je voeten er niet afvriezen, handig als je nog verder moet. En denk erom dat je niet veel hebt aan handen zonder vingers, vooral bij fijnmotorische vaardigheden zoals veters strikken.

Hoorde hij in de ochtendschemering gegrom bij de bunker, en wat was dat voor gekrabbel? Er was geen deur, dus alles kon naar binnen komen. Veelvraten, wolven, beren. Misschien werden ze afgeschrikt door de rook. Had hij geslapen? Dat moest haast wel. Het was in elk geval snel licht geworden.

Hij werd zingend wakker.

Ik kijk eens hier, ik kijk eens daar,

Mijn liefje zit onder het haar,

Haar poesje is dus onvindbaar…

Een dom, achterlijk bokkenfuifgebral. Maar het gaf hem wel weer een stoot energie. Neanderthalers onder mekaar. ‘Hou je kop, of wil je soms doodgaan terwijl je lollige versjes zingt?’ zei hij tegen zichzelf. ‘Maakt niet uit, er is toch niemand die het hoort,’ antwoordde hij.

Zijn sokken waren nog niet droog, maar wel droger dan eerst. Wat stom was hij geweest dat hij niet Chucks sokken had meegenomen, en die van zijn witte visbuikvoeten had getrokken. Hij trok zijn sokken weer aan, vouwde de survivaldekens op en propte ze in zijn zakken – als je zulke rotdingen uit hun verpakking had gehaald, kreeg je ze er nooit meer in – en pakte als een verstandige Bob de Bouwer zijn spulletjes en de rest van de picknick bij elkaar en keek voorzichtig naar buiten.

Het was erg mistig. Zo grijs als een emfyseemfluim. Dat was maar goed ook, want daardoor was er weinig zicht voor vliegtuigen, wat nieuwsgierige luchtspionnen zou afschrikken. Voor Zeb was het echter minder fijn, want nu kon hij niet goed zien waar hij naartoe liep. Maar goed, het was vast net als de goudgele klinkerweg uit de Tovenaar van Oz, maar dan zonder klinkers en zonder Smaragdgroene Stad aan het eind.

Hij kon in feite maar twee kanten op: naar Norman Wells in het noordoosten, over een ruw terrein vol zwerfkeien die hier door de gletsjers waren achtergelaten, of naar Whitehorse in het zuidwesten, door de kille, mistige bergvalleien. Beide bestemmingen waren heel ver hiervandaan, en als hij moest wedden, zou hij niet op zichzelf inzetten. Maar als hij naar Whitehorse ging, kwam hij aan de kant van Yukon uit bij een echte weg, een weg waar motorvoertuigen overheen konden rijden. Daar had hij meer kans om een lift te krijgen. Of zoiets. Dergelijks.

Hij ging door de mist op weg en liep over de restanten van het grindpad. Als dit een film was, zou hij langzaam vervagen en verdwijnen in het wit en zou de aftiteling over het scherm rollen. Maar niet zo snel, jongens, hij leefde nog. ‘Geniet van het moment,’ droeg hij zichzelf op.

Ik hou zo van een wandeltocht al over ’s Hoeren billen,

Daar zing ik graag een liedje bij al zou ’k liever iets anders willen.

Van je fuckerie fuckeraa fuckerfuck tralala, fuckerie fuckeraa

fuckerfuck tralala…

‘Jij neemt dit helemaal niet serieus,’ mopperde hij. ‘O, schei toch uit,’ antwoordde hij. ‘Dat heb ik al zo vaak gehoord.’ Dat hij tegen zichzelf praatte was geen goed teken. En dan nog wel hardop. Maar een delirium had hij nog niet, hoewel hij dat niet zeker kon weten.

De mist was rond een uur of elf verdampt, de lucht werd blauw en de wind stak op. Twee raven achtervolgden hem, hoog in de lucht. Ze vlogen omlaag om naar hem te loeren en maakten grove opmerkingen tegen elkaar over hem. Ze wachtten af tot hij zou worden verscheurd en opgegeten zodat ze ook even mee konden snacken; raven waren niet zo goed in de eerste incisie, dus ze gingen altijd met jagers op jacht. Hij at een Kick-reep en kwam bij een ingestorte brug over een rivier. Hij moest kiezen: natte schoenen of kreupel worden door een wond aan zijn voeten. Hij koos voor de natte schoenen, maar trok wel eerst zijn sokken uit. Het water was koud, koud met een grote K. ‘Bevriezen is kut,’ zei hij, en dat was het ook.

Toen moest hij kiezen tussen de sokken weer aantrekken waardoor ze nat zouden worden, of het twijfelachtige genoegen om zonder sokken door te lopen, waarbij de nadruk sterk zou komen te liggen op de blaar die hij had. De schoenen zelf zouden al snel vrijwel onbruikbaar zijn.

‘Zo was het ongeveer,’ zegt hij. ‘Het ging maar door. De hele dag, terwijl de wind maar blies en de zon maar scheen.’

‘Hoe ver ben je gekomen?’ vraagt Toby.

‘Hoe had ik dat moeten meten? In die omgeving hebben kilometers geen betekenis. In elk geval niet ver genoeg,’ zegt hij. ‘En mijn tankje raakte leeg.’

Hij sliep ’s nachts tussen twee zwerfkeien, bibberend als een rietje, ondanks de twee kreukelige survivaldekens van folie en het vuurtje dat hij had gestookt van dode wilg en miniberkjes die langs de waterkant groeiden.

Bij de volgende roze zonsondergang had hij geen eten meer. Hij maakte zich inmiddels geen zorgen meer om de beren; hij zou er juist graag eentje tegenkomen, een dikke vette beer waar hij eens goed zijn tanden in kon zetten. Hij droomde over kleine bolletjes vet die als sneeuwvlokken door de lucht zweefden, of eigenlijk als sneeuwballetjes; hij droomde dat die zich in alle hoekjes en plooien van zijn lijf nestelden en hem deden opbollen. De hersenen bestaan voor honderd procent uit cholesterol, dus hij had een opkikker nodig, hongerde ernaar. Hij zag de binnenkant van zijn lichaam voor zich, de ribben met daarin een holte, een holte met aan de bovenrand een rij tanden. Als hij zijn tong uitstak in die vetbui, zou de lucht naar kippensoep smaken.

In de avondschemering zag hij een kariboe. Het dier keek naar hem en hij keek naar het dier. Het was te ver weg om neer te schieten en te snel om achterna te rennen. Zulke beesten konden over een moeras rennen alsof ze sneeuwschoenen aan hun poten hadden.

De volgende dag was het helder en bijna warm; in de verte zag hij dingen schemeren zoals in een luchtspiegeling. Had hij nog wel honger? Moeilijk te zeggen. Hij merkte dat er woorden uit hem opstegen en wegschroeiden in de zon. Binnenkort zou hij woordeloos zijn, maar zou hij dan nog wel kunnen nadenken? Nee en ja, ja en nee. Dan zou hij zijn blootgesteld aan alles wat zich in de ruimte bevond waar hij zich doorheen bewoog, zonder de glazen wand van de taal tussen hem en niet-hem. Niet-hem sijpelde door zijn afweer heen, door zijn randen, vrat zich een weg door zijn vorm, stuurde wortels zijn kop in als omgekeerde haren. Binnenkort zou hij overwoekerd zijn, één worden met het mos. Hij moest in beweging blijven, zijn omtrek bewaren, zichzelf definiëren tegen zijn eigen schokgolf, het kielzog dat hij door de lucht trok. Alert blijven, gespitst op de… de wat? Op wat op hem af kon komen en hem tot staan kon brengen.

Bij de volgende weggespoelde brug maakte zich een beer los uit de lage struiken naast de rivier. Hij was er eerst niet en toen opeens wel; hij richtte zich op, geschrokken, bood zich aan. Was er gegrom, gebrul, stank?

Ongetwijfeld, maar Zeb kan zich dat niet herinneren. Hij moet in zijn ogen hebben gespoten met de berenspray en hem van dichtbij hebben neergeschoten, maar daar is geen foto van als bewijs.

Het volgende moment dat hij zich kan herinneren was hij hem al aan het slachten, hakte hij op hem in met zijn mes, dat daarvoor totaal ongeschikt was. Hij zat tot zijn polsen in het bloed en toen: de jackpot: het vlees, de vacht. Twee raven stonden op een afstandje te kijken, maakten schorre geluiden en wachtten op hun beurt; hij at hompen vlees, zij pikten naar kleine stukjes.

‘Niet te veel,’ zei hij met volle mond tegen zichzelf. Hij wist hoe gevaarlijk het was om jezelf vol te proppen als je een lege maag had, vooral met zulk rijk, supervet voedsel. ‘Kleine hapjes nemen.’ Zijn stem klonk gesmoord, alsof hij zichzelf opbelde vanuit een ondergrondse ruimte. Hoe het smaakte? Wat maakte dat uit? Zou hij, nu hij het hart had opgegeten, de taal der beren kunnen spreken?

Stel je hem de volgende dag voor, of de dag erna of wanneer dan ook, halverwege, waar dan ook, ook al blijft hij geloven dat het echt ergens is. Hij heeft nieuw schoeisel, lappen huid met het bont aan de binnenkant, kriskras vastgebonden met repen. Het lijken wel hippe schoenen uit een stripverhaal over holbewoners. Hij heeft een bontcape en een muts van bont, en hij slaapt ook in deze zware, stinkende spullen. Hij sjouwt een vracht vlees en een homp vet met zich mee. Als hij tijd had gehad, zou hij het vet hebben gesmolten en zichzelf ermee hebben ingesmeerd, maar nu stopt hij er stukjes van in zijn mond, alsof het hapklare brandstof is. Dat is het ook, want hij verbrandt het, hij voelt de warmte ervan door zijn aderen stromen.

‘Hupfalderee!’ zingt hij. De raven blijven bij hem in de buurt, ze schaduwen hem. Nu zijn het er al vier, hij is de rattenvanger van de raven. ‘There’s a bluebird on my windowsill,’ zingt hij voor ze. Zijn moeder hield van dat soort vrolijke retrotroep. En van opgewekte psalmen.

Opeens komt er heel in de verte over het relatief gladde stuk weg voor hem een fietser aan. Een of andere ruige avonturier van een mountainbiker, doorgedraaid van de endorfine. Zo nu en dan rijden zulke lui door Whitehorse, vullen hun uitrusting aan in de sportwinkels en koersen naar de bergen om hun uithoudingsvermogen te testen op het Old Canol Trail. Ze peddelen helemaal tot de barak, dat is het traject dat ze gewoonlijk volgen. Daarna fietsen ze weer helemaal terug, magerder, peziger en gekker. Sommigen zeggen dat ze door buitenaardse wezens zijn ontvoerd, vertellen over vossen die kunnen praten, over mensenstemmen die ze ’s nachts op de toendra hebben gehoord. Of mensachtige stemmen. Die hen probeerden te lokken.

Nee, het zijn twee fietsers. Eentje ligt een stukje voor op de andere. Twee kibbelende geliefden, waarschijnlijk. Normaal blijf je bij elkaar.

Handige dingen, die mountainbikes. Met die fietstassen en alles wat daarin zou kunnen zitten.

Zeb verbergt zich in het struikgewas naast de beek en wacht tot de eerste fietser voorbijkomt. Het is een vrouw, blond, met de dijen van een roestvrijstalen notenkrakergodin in dat glimmende strakke fietsbroekje. Onder de gestroomlijnde helm tuurt ze voor zich uit met de wind in haar gezicht, ze fronst moordzuchtig met die dunne wenkbrauwen boven haar trendy zonnebrilletje. Daar gaat ze, hobbeldehobbel, haar kont zo strak als een borstimplantaat. Daar komt de man, hij houdt afstand, knorrig, zijn mondhoeken naar beneden. Hij heeft haar geërgerd en nu krijgt hij het te verduren. Maar Zeb kan hem van zijn ellendige gevoel bevrijden.

‘Arrgh,’ roept Zeb, of iets van die strekking.

‘Arrgh?’ herhaalt Toby lachend.

‘Je snapt wel wat ik bedoel,’ zegt Zeb.

In een notendop: hij springt grommend vanuit de bosjes in zijn berenoutfit op die vent af. Zijn doelwit slaakt een gesmoorde kreet en er klinkt een metalig gekletter. Hij hoeft die arme sukkel niet eens een mep te verkopen, want hij ligt toch al voor pampus. Hij kan zomaar zijn fiets met die twee fietstassen pakken en ervandoor gaan.

Als hij achteromkijkt, ziet hij dat het meisje is blijven staan. Hij ziet dat haar zojuist nog opeengeklemde kaken nu openstaan en dat haar mond een open O vormt. Nu zal ze er wel spijt van hebben dat ze die arme sukkel ervanlangs heeft gegeven. Ze zal subiet met die denderende dijbenen naar hem toe fietsen, knielen en wiegen, helpen en huilen, zijn wondjes verzorgen. Dan komt die knul bij kennis en kijkt in haar brilloze ogen, de stumper, en alles is vergeven en vergeten, wat er ook tussen hen is gepasseerd. En ze zullen met haar mobieltje bellen om hulp.

Wat zullen ze dan zeggen? Hij kan zich er wel iets bij voorstellen.

Als hij uit het zicht is, een heuvel af en een bocht om, stapt hij af om de fietstassen te inspecteren. Wat een kostbare schatten: een handvol Kick-repen, een of ander nepkaasproduct, een extra windjack, een minibrander met een brandstofcilinder, droge sokken, extra schoenen met dikke zolen die hem te klein zijn, maar waar hij de tenen wel uit kan knippen. Een mobiel. En het allermooiste: een identiteit. Daar kan hij wel het een en ander van gebruiken. Hij trapt de mobiel kapot en verbergt de restanten onder een steen. Dan rijdt hij dwars over de toendra, skwisj, skwisj, skwisj, met fiets en al.

Gelukkig is er een ontdooid heuveltje dat is opengescheurd, ongetwijfeld door een razende grizzbeer op zoek naar weggevluchte grondeekhoorns. Zeb begraaft zichzelf en de fiets onder de vochtige zwarte aarde en laat tussen de kluiten een gat open om doorheen te kijken en te ademen. Na een lange, klamme wachttijd komt de thopter. Hij zweeft boven de plek waar de twee jonge fietsers elkaar bibberig omhelzen en hun geluk niet op kunnen; dan gaat er een touwladder omlaag, de geliefden gaan omhoog en de thopter verdwijnt, flipperdeflap, blimperdeblimp. Wat een verhaal hebben die twee te vertellen.

En dat doen ze. Als hij weer in Whitehorse is, zijn berenkleren heeft afgedaan en in een poel heeft afgezonken, de kleren heeft aangetrokken die het lot hem zo goedgunstig in de schoot heeft geworpen, een lift heeft gekregen, zich behoorlijk heeft opgefrist en zijn kapsel heeft veranderd, enkele kenmerken van de identiteit van de fietser heeft gehackt en wat geld heeft doorgesluisd via een achterdeurtje dat hij nog uit zijn hoofd kende en daarmee zijn eigen cashflow aanzienlijk heeft aangevuld, leest hij er alles over.

Bigfoots bestaan dus echt en ze zijn naar de Mackenzie Mountain Barrens getrokken. Nee, het kan geen beer zijn geweest, want beren kunnen niet fietsen. Bovendien was deze twee meter lang met ogen die op mensenogen leken, hij stonk verschrikkelijk en wekte de indruk bijna zo intelligent als een mens te zijn. Ze hebben zelfs een foto die het meisje met haar mobiel heeft genomen: daarop staat een bruine vlek die met rood is omcirkeld zodat je kunt zien om welke bruine vlek het gaat.

Binnen een week hebben Bigfoot-believers uit alle hoeken en gaten van de wereld een klopjacht georganiseerd en kammen ze het hele gebied uit naar voetafdrukken, plukjes vacht en bergen stront. Hun leider verwacht binnenkort een DNA-monster te kunnen nemen en dan zullen hun sceptici worden ontmaskerd als een stelletje corrupte, achterlijke, bejaarde waarheidsontkenners.

Heel binnenkort.

Het verhaal over Zeb en Bedankt en Welterusten

Bedankt dat jullie mij deze vis hebben gebracht.

Bedankt betekent… Bedankt betekent dat jullie iets goeds voor mij hebben gedaan. Of iets waarvan jullie dachten dat het goed was. En dat goede was dat jullie mij een vis hebben gegeven. Daar ben ik dus blij mee, maar waar ik vooral blij mee ben is dat jullie mij blij wilden maken. Dat is wat bedankt betekent.

Nee, jullie hoeven me niet nog een vis te geven. Voorlopig ben ik blij genoeg.

Willen jullie het verhaal over Zeb niet horen?

Luister maar.

Nadat Zeb terug was uit de hoge bergen met sneeuw op de toppen, en nadat hij de huid van de beer had gehaald en om zichzelf heen had geslagen, zei hij bedankt tegen de beer. Tegen de geest van de beer.

Omdat de beer hem niet had opgegeten, maar zich door hem had laten opeten, en omdat hij zijn huid had gegeven zodat Zeb die kon aandoen.

Een geest is dat deel van je dat niet doodgaat als je lichaam doodgaat.

Doodgaan is… wat vissen doen als ze worden gevangen en gebakken.

Nee, niet alleen vissen gaan dood. Mensen ook.

Ja. Iedereen.

Ja, jullie ook. Ooit. Nu nog niet. Nog lang niet.

Ik weet niet waarom. Dat heeft Crake zo geregeld.

Omdat…

Omdat als er nooit iemand dood zou gaan, en iedereen steeds meer baby’s zou krijgen, de wereld veel te vol zou worden en er niet genoeg plaats zou zijn.

Nee, als jullie doodgaan, worden jullie niet boven het vuur geroosterd.

Omdat jullie geen vissen zijn.

Nee, de beer was ook geen vis. En hij is doodgegaan op een berenmanier, niet op een vissenmanier. Daarom werd hij niet boven het vuur geroosterd.

Ja, misschien heeft Zeb ook wel bedankt gezegd tegen Oryx. En tegen de beer.

Want Oryx liet Zeb een van haar Kinderen eten. Oryx weet dat sommige kinderen van haar andere kinderen opeten, zo zijn ze nu eenmaal geschapen. Die met de scherpe tanden. Ze wist dus dat Zeb ook een van haar kinderen zou kunnen opeten omdat hij heel erge honger had.

Ik weet niet of Zeb bedankt heeft gezegd tegen Crake. Misschien kunnen jullie dat een keer aan hem vragen als jullie hem weer zien. In elk geval gaat Crake niet over de beren. Oryx gaat over de beren.

Zeb deed de berenhuid om zodat hij warm bleef.

Omdat hij het heel erg koud had. Omdat het daar kouder was. Door al die bergen met sneeuw bovenop.

Sneeuw is water dat in kleine deeltjes bevroren is. Bevroren is als water zo hard wordt als steen.

Nee, sneeuwvlokken hebben niets te maken met Sneeuwman-de-Jimmy. Ik weet niet waarom een deel van zijn naam bijna hetzelfde is als sneeuwvlok.

Dat ik mijn handen tegen mijn hoofd druk, komt omdat ik hoofdpijn heb. Hoofdpijn is dat je pijn in je hoofd hebt.

Ja, volgens mij heeft Amanda ook hoofdpijn. Of een ander soort pijn. Misschien kunnen jullie wel wat voor haar spinnen.

Ik vind dat ik voor vanavond wel genoeg heb verteld over Zeb. Kijk, de maan komt op. Het is jullie bedtijd.

Ik weet wel dat jullie geen bedden hebben. Maar ik heb wel een bed. Dus nu is het mijn bedtijd. Welterusten.

Welterusten betekent dat ik hoop dat jullie goed zullen slapen en morgen gezond weer wakker worden en dat jullie niets naars zal overkomen.

Nou, zoals… ik weet eigenlijk niet wat voor nare dingen er met jullie zouden kunnen gebeuren.

Welterusten.

LITTEKENS

Littekens

Ze heeft geprobeerd discreet te zijn, stiekem weg te sluipen als ze de Crakers ’s avonds hun verhaal heeft verteld, en, als ze eenmaal uit het zicht is, naar Zeb te gaan. Maar niemand trapt erin, althans niemand van de mensen.

Natuurlijk vinden ze het grappig. De jongeren in elk geval wel – Snelle Vos, Blauwe Lotus, Croze en Shackie, Mellisuga. Zelfs Ren, waarschijnlijk. Zelfs Amanda. Romantiek tussen mensen met een chronologische beperking is voer voor hilariteit. Jongeren vinden verliefd en gerimpeld niet bij elkaar passen, althans niet zonder dat het koddig wordt. Er komt een dag waarop weelderig en zacht verandert in versleten en verweerd, de vruchtbare zee in dor land, en ze vinden kennelijk dat die dag voor haar allang is gepasseerd. Kruiden brouwen, paddenstoelen verzamelen, maden aanbrengen, bijen verzorgen, wratten verwijderen – dat zijn haar echte taken.

Zeb vinden ze waarschijnlijk eerder raadselachtig dan koddig. Volgens hun socio-biofilosofie zou hij moeten doen wat alfamannetjes het best kunnen, namelijk de smachtende huwbare vrouwen bespringen waar hij recht op heeft, ze met jong schoppen, zijn genen doorgeven via vrouwtjes die zich in tegenstelling tot Toby nog kunnen voortplanten. Waarom verspilt hij zijn kostbare sperma, vragen ze zich vast af. In plaats van het verstandig te investeren in de eileiders die Snelle Vos in de aanbieding heeft. Wat beslist het geval is, als je kijkt naar haar lichaamstaal: hoe ze met haar wimpers knippert, haar borsten naar voren duwt, haar haar naar achteren strijkt, haar oksels toont. Ze zou evengoed een blauwe kont kunnen laten zien, net als de Crakers. Bavianen op dreef.

Hou op, Toby, zegt ze tegen zichzelf. Zo begint het altijd in de kleine kring van verworpenen, van schipbreukelingen, van belegerden: jaloezie, onenigheid, een bres in de muur van het groepsdenken. Dan komt de vijand, de moordenaar, de schaduw die door de deur glipt die we vergeten zijn op slot te doen omdat we waren afgeleid door onze duistere kant: we cultiveerden onze kleine ressentimenten, zwolgen in een kinderachtige wrok, gingen tegen elkaar tekeer, gooiden met het servies.

Belegerde groepen lopen de kans ten prooi te vallen aan dergelijke etterende zweren, aan achterklap en onderling gekrakeel. Bij de Hoveniers werden Mindfulnessbijeenkomsten georganiseerd rond dit thema.

Sinds ze elkaars geliefden zijn, droomt Toby dat Zeb weg is. In werkelijkheid is hij weg terwijl zij droomt, want er is niet genoeg plaats voor hen beiden in Toby’s eenpersoonsbed in haar bezemkast van een kamer. Daarom sluipt Zeb midden in de nacht weg, als in een klucht in een oud Engels landhuis, en gaat hij op de tast terug naar zijn eigen hokje.

Maar in haar dromen is hij echt weg, heel ver, niemand weet waarheen, en staat zij bij het hek van het leemhuis op de uitkijk. De weg is nu overwoekerd met kudzu en ligt vol brokstukken van huizen en kapotte voertuigen. Er klinkt een zacht geblaat, of is dat gehuil? ‘Hij komt niet terug,’ zegt een stem in pastelkleuren. ‘Hij komt nooit meer terug.’

Het is een vrouwenstem: is dat Ren, of Amanda, of Toby zelf? Het scenario is zoetig en emotioneel, als een ansichtkaart in pasteltinten. Als ze wakker was, zou ze zich eraan ergeren, maar in dromen is geen plaats voor ironie. Ze huilt zó erg dat haar kleren nat van de tranen worden, lichtgevende tranen zijn het die oplichten als blauwgroene gasvlammen in het duister dat nu valt, of bevindt ze zich in een grot? Maar dan komt een groot, katachtig dier haar troosten. Hij schurkt zich tegen haar aan en maakt een spinnend geluid als de wind.

Als ze wakker wordt, is er een kleine Crakerjongen bij haar. Hij heeft de rand van haar vochtige laken opgetild en streelt zacht haar been. Hij ruikt naar sinaasappels en naar iets anders. Luchtverfrisser met citroengeur. Zo ruiken ze allemaal, vooral de jongeren.

‘Wat doe je?’ vraagt ze zo kalm als ze kan opbrengen. Wat zijn mijn teennagels vies, denkt ze. Vies en afgebrokkeld. Een nagelschaartje: dat moet op de boodschappenlijst. Haar huid lijkt ruw vergeleken met de smetteloze hand van de jongen. Gloeit hij nu vanbinnen of is zijn huid zo zuiver dat hij het licht weerkaatst?

‘O Toby, jij hebt vanonder ook benen,’ zegt het jongetje. ‘Net als wij.’

‘Ja,’ zegt ze. ‘Inderdaad.’

‘Heb jij ook borsten, O Toby?’

‘Ja, die heb ik ook,’ antwoordt ze lachend.

‘Heb je er twee? Twee borsten?’

‘Ja,’ zegt ze, en ze onderdrukt de neiging om er ‘tot nu toe’ aan toe te voegen. Verwacht hij dat ze maar één borst heeft, of drie, of misschien vier of zes, als een hond? Heeft hij wel eens een hond van dichtbij gezien?

‘En zal er ook een baby tussen jouw benen vandaan komen, O Toby? Nadat je blauw bent geweest?’

Bedoelt hij nu of niet-Crakers zoals zij ook kinderen kunnen baren of dat zij er zelf een zal krijgen? ‘Als ik jonger zou zijn, zou er nog wel een baby uit mij kunnen komen,’ zegt ze. ‘Maar nu niet meer.’ Maar haar leeftijd is niet de belangrijkste factor. Als haar hele leven anders was gelopen. Als ze het geld niet nodig had gehad. Als ze in een andere wereld had geleefd.

‘O Toby,’ zegt de jongen, ‘welke ziekte heb je? Heb je pijn?’ Hij slaat zijn prachtige armen om haar heen. Zijn dat tranen in die vreemde groene ogen?

‘Niks aan de hand,’ zegt ze. ‘Ik heb geen pijn meer.’ Ze heeft ooit eicellen verkocht om de huur te kunnen betalen, vroeger, in de plebslanden, voordat de Hoveniers van de Heer haar onder hun hoede namen. Daardoor kreeg ze een infectie en was het uitgesloten dat ze ooit kinderen zou krijgen. Het verdriet daarover was ze toch al jaren geleden te boven gekomen? En zo niet, dan werd dat nu wel eens tijd. In het licht van de huidige situatie van wat ooit als de mensheid werd beschouwd, behoor je dergelijke gevoelens als betekenisloos terzijde te schuiven.

Ze wil er bijna aan toevoegen dat ze vanbinnen littekens heeft, maar zegt het niet. Wat is een litteken, O Toby? zou de volgende vraag zijn. En dan moest ze dat gaan uitleggen. Een litteken is iets wat op je lichaam geschreven lijkt. Het zegt iets over wat er vroeger met je is gebeurd, bijvoorbeeld een snee waar bloed uit kwam. Wat is geschreven, O Toby? Als je iets schrijft maak je tekens op papier, of op een steen, in elk geval op een vlakke ondergrond, zoals het strand. Elk teken staat voor een geluid, en die geluiden samen vormen een woord, en die woorden samen betekenen… Hoe maak je dat schrijven, O Toby? Dat maak je met een toetsenbord, of nee, met een pen of een potlood, een potlood is een… Of met een stok. O Toby, ik begrijp het niet. Je maakt een teken met een stok op je huid, je snijdt de huid open en dan is het een litteken, en dat litteken verandert in een stem? Zegt die stem dan iets, praat hij met ons? O Toby, kunnen we horen wat die stem zegt? Laat eens zien hoe je littekens maakt die kunnen praten!

Nee, over littekens kan ze maar beter niet beginnen. Straks brengt ze de Crakers nog op het idee om zichzelf open te snijden om te zien of die stemmen tevoorschijn komen.

‘Hoe heet je?’ vraagt ze aan de kleine jongen.

‘Ik heet Zwartbaard,’ zegt het kind ernstig. Zwartbaard, die beruchte moordzuchtige piraat? Deze lieve jongen? Een kind dat later nooit een baard zal krijgen omdat Crake bij zijn nieuwe soort de haargroei heeft geëlimineerd? Veel Crakers hebben van die vreemde namen. Volgens Zeb heeft Crake ze die namen gegeven, Crake met zijn geschifte gevoel voor humor. Maar waarom zouden die namen ook eigenlijk niet vreemd zijn, ze passen goed bij hun algehele vreemdheid.

‘Erg prettig kennis te maken, O Zwartbaard,’ zegt ze.

‘Eet jij ook je ontlasting op, O Toby?’ vraagt Zwartbaard. ‘Net als wij? Om de blaadjes beter te verteren?’

Ontlasting? Eetbare poep? Daar heeft niemand haar voor gewaarschuwd! ‘Volgens mij wordt het tijd om weer naar je moeder te gaan, O Zwartbaard,’ zegt Toby. ‘Ze is vast bezorgd.’

‘Nee hoor, O Toby. Ze weet dat ik bij jou ben. Ze zegt dat jij goed en aardig bent.’ Hij lacht zijn perfecte tandjes bloot. Bekoorlijk. Wat zijn ze allemaal aantrekkelijk, het lijken wel gefotoshopte modellen. ‘Net zo goed als Crake. En zo aardig als Oryx. Heb je ook vleugels, O Toby?’ Hij probeert reikhalzend over haar heen te kijken. Misschien was die omhelzing van daarnet alleen maar een slinkse poging om te voelen of er geveerde stompjes uit haar rug komen.

‘Nee,’ zegt Toby, ‘die heb ik niet.’

‘Als ik groter ben, zal ik met je paren,’ zegt Zwartbaard. Dit brengt hij heldhaftig naar voren. ‘Zelfs als je… als je maar een klein beetje blauw bent. Dan krijg je een baby! Die groeit in je bottengrot! En dan ben je blij!’

Alleen maar een klein beetje blauw. Dat betekent dat hij haar leeftijd ziet, ook al hebben de Crakers geen woord voor ‘oud’. ‘Dank je, O Zwartbaard. Maar ga nu maar gauw. Ik moet mijn ontbijt gaan eten. En ik moet op bezoek bij Jimmy – Sneeuwman-de-Jimmy – om te kijken of het beter met hem gaat.’ Ze komt overeind en zet haar voeten op de grond ten teken dat de jongen moet weggaan.

Maar dat begrijpt hij niet. ‘Wat is ontbijt, O Toby?’ vraagt hij. Ze was vergeten dat die mensen geen echte maaltijden eten. Ze grazen de hele dag door, het zijn herbivoren.

Hij kijkt naar haar verrekijker, duwt tegen haar stapel lakens. Nu streelt hij haar geweer, dat in de hoek tegen de muur staat. Hij doet wat een gewoon mensenkind ook zou doen: overal aan zitten, nieuwsgierig bekijken. ‘Is dit jouw ontbijt?’

‘Niet aankomen,’ zegt ze op enigszins scherpe toon. ‘Dat is geen ontbijt, dat is een speciaal ding om… Ontbijt is wat wij ’s ochtends eten, mensen zoals ik, die een extra huid hebben.’

‘Is het een vis?’ vraagt de jongen. ‘Dat ontbijt?’

‘Soms,’ zegt Toby. ‘Maar vandaag eet ik een stuk van een dier. Een dier met een vacht. Misschien eet ik zijn been wel op. En daar zit een stinkbot in. En jij wilt vast niet zo’n stinkbot zien, hè?’ Zo zal ze hopelijk wel van hem afkomen.

‘Nee,’ zegt het kind weifelend. Hij trekt zijn neus op. Toch lijkt hij geïntrigeerd: wie zou er nu ook niet om een hoekje willen gluren als de trollen een walgelijk feestmaal aanrichten?

‘Dan moet je nu dus weggaan,’ zegt Toby.

Hij blijft nog steeds dralen. ‘Sneeuwman-de-Jimmy zegt dat slechte mensen in de chaos de Kinderen van Oryx opaten,’ zegt hij. ‘Eerst maakten ze ze dood en daarna aten ze ze op. Dat deden ze heel vaak.’

‘Ja, dat klopt,’ zegt Toby, ‘maar ze aten ze op de verkeerde manier.’

‘Aten die twee slechte mannen ze ook op de verkeerde manier? Die mannen die zijn weggelopen?’

‘Ja,’ zegt Toby. ‘Inderdaad.’

‘Hoe eet jij ze dan, O Toby? Die benen van de Kinderen?’ Hij houdt zijn enorme ogen op haar gericht alsof hij bang is dat ze opeens slagtanden zal krijgen en zich op hem zal storten.

‘Op de goede manier,’ zegt ze, in de hoop dat hij niet zal vragen wat dat dan wel is.

‘Ik heb een stinkbot gezien. Het lag achter de keuken. Is dat ontbijt? Eten de slechte mannen zulke botten ook?’ vraagt Zwartbaard.

‘Ja,’ zegt Toby. ‘Maar die doen ook andere slechte dingen. Heel veel slechte dingen. Veel ergere. We moeten allemaal heel voorzichtig zijn en niet alleen het bos in gaan. Als je die slechte mannen ziet of iemand die op hen lijkt, moet je me dat direct komen vertellen. Of zeg het tegen Crozier, of Rebecca, of Ren, of Ivoorsnavel. Een van ons.’ Ze heeft dit al verscheidene keren benadrukt, ook tegen de volwassen Crakers, maar ze weet niet of het wel doordringt. Ze staren haar aan en knikken, ze kauwen wat en kijken nadenkend, maar bang lijken ze niet. Heel zorgelijk, dat gebrek aan angst.

‘Niet Sneeuwman-de-Jimmy of Amanda,’ zegt de jongen. ‘Tegen hen kunnen we het niet zeggen. Want zij zijn ziek.’ Dat heeft hij dus in elk geval wel meegekregen. Hij zwijgt en lijkt na te denken. ‘Maar Zeb zal ervoor zorgen dat de slechte mannen weggaan. En dan is alles weer veilig.’

‘Ja,’ zegt Toby. ‘Dan is alles weer veilig.’ De Crakers hebben nu al een rotsvast geloof in Zeb. Straks is hij nog almachtig en in staat tot het verdrijven van alle kwaad. Dat kon wel eens een probleem worden, want dat kan hij natuurlijk niet. Zelfs niet voor mij, denkt Toby.

Maar de naam Zeb stelt Zwartbaard gerust. Hij lacht weer, steekt zijn hand op, wuift ermee als een president van vroeger, als een koningin in een optocht, als een filmster. Waar kent hij dat gebaar van? Nu loopt hij zijwaarts naar de deur. Hij houdt zijn ogen op Toby gericht tot hij de hoek om is.

Heb ik hem bang gemaakt? vraagt ze zich af. Gaat hij nu terug naar de anderen om ze walgelijke griezelverhalen te vertellen zoals echte kinderen – zoals kinderen doen?

Violet-biolet

Buiten het hoofdgebouw breekt de dageraad aan. De anderen hebben vast al ontbeten, hoewel Snelle Vos en Ivoorsnavel nog aan tafel zitten en ongetwijfeld verwikkeld zijn in een of ander geheimzinnig geflirt: zij om te oefenen en hij aandoenlijk serieus.

Toby kijkt of ze Zeb ergens ziet, maar hij is nergens, misschien is hij aan het douchen. Crozier gaat net op pad met de MooiHairkudde; Mellisuga is bij hem en beschermt hem met een spraygun. Jimmy’s hangmat hangt aan de boom en hij wordt bewaakt door een trio Crakers.

Blauwe Lotus en Ren zijn bezig met een aanbouw aan het leemhuis. De MaddAddamieten hebben democratisch besloten om het aantal slaaphokjes uit te breiden; de nieuwe worden wat groter, meer zoals in een echt huis. De basisstructuur is ontworpen als voorbeeld van hoe er in het verre verleden werd gebouwd: nepantiek, als een dinosaurus van cement. Vroeger werd hier de ruilbeurs de Levensboom gehouden. Toby herinnert zich nog dat ze hier met de Hoveniers van de Heer kwam om hun gerecyclede zeep, azijn, honing, paddenstoelen en daktuingroente te verhandelen. Dat was toen er nog werd gekocht en verkocht, en toen er nog mensen waren die kochten en aan wie verkocht kon worden.

Ik zou eens op zoek moeten gaan naar bijen, denkt ze. Er moeten nog ontsnapte bijen zijn die ergens in de bomen wonen. Wat zou het rustgevend en bovendien nuttig zijn om voor een paar bijenkasten te zorgen.

De aanbouw aan het leemhuis moet in fases gebeuren. Vanochtend zijn Ren en Blauwe Lotus modder, stro en zand aan het mengen in een plastic zwembadje met Mickey Mouse-decoratie. Het houten frame is al gemaakt en daar worden elke dag lagen leem op gesmeerd. Het drogen is een beetje een probleem door de onweersbuien die elke middag losbarsten, maar gelukkig hebben ze wat lappen plastic bemachtigd waarmee ze de constructie droog kunnen houden.

Amanda zit vlak bij hen, met haar handen in haar schoot. Ze doet niets. Ze doet heel vaak niets. Misschien is het een gevalletje slow-healing, denkt Toby; net zoiets als slow-cooking. Misschien wordt het eindresultaat er beter van. Ze is tenminste wel een beetje aangekomen. En de laatste dagen doet ze wat pogingen om mee te werken: ze trekt soms wat sprietjes onkruid uit en verzamelt één of twee slakken. Vroeger, bij de Hoveniers van de Heer, werden die Mede-Planteneters overgeplaatst door ze van de daken te gooien – slakken hadden óók het recht om te leven, was het adagium, maar niet op onhandige plekken zoals in een salade, waar ze door kauwen konden worden beschadigd. Maar tegenwoordig waren ze overweldigend talrijk; het leek wel of elke plant spontaan slakken voortbracht, en daarom was de stilzwijgende afspraak dat ze in zout water moesten worden overgeplaatst.

Amanda lijkt dat best leuk te vinden, in weerwil van het gewriemel en het slijmerige schuim. Maar werken aan het leemhuis is te veel voor haar. Vroeger was ze heel sterk en voor niets of niemand bang. Ze was een stoere plebsrat, ze scharrelde zelf haar kostje bij elkaar en kon alles aan. Van hen tweeën was Ren de zwakkere, de verlegenste. Wat Amanda is overkomen – wat de Painballers haar hebben aangedaan – moet wel heel extreem zijn geweest.

Een paar Crakerkinderen kijken naar het moddermengen. Ze stellen ongetwijfeld allerlei vragen. Waarom doen jullie dat? Maken jullie een chaos? Wat zijn dat, die dingen met die ronde zwarte dingetjes op hun kop? Wat is een mickeymouse? Maar ze lijken helemaal niet op muizen, wij hebben wel eens een muis gezien en die had niet van die grote witte handen. Enzovoort. Ze verwonderen zich over alle nieuwe dingen die ze ontdekken bij de MaddAddamieten. Gisteren heeft Crozier tijdens zijn herderswandelingetje een pakje sigaretten weten te bemachtigen en daar raken de Crakers niet over uitgepraat. Hij heeft een wit stokje in brand gestoken! Hij stopte het in zijn mond! Toen ademde hij de rook in! Waarom deed je dat, O Crozier? Rook is niet om in te ademen, rook is om een vis te bereiden, enzovoort.

‘Zeg maar dat Crake het heeft bedacht,’ zei Toby, dus dat deed Crozier. Die truc werkt altijd.

Enkele Crakers, een paar vrouwen en kleinere kinderen, staan in de voormalige speeltuin buiten de omheining van het leemhuis en kauwen op de kudzubladeren die langs de schommelpalen groeien. Kudzu is een van hun lievelingsplanten, een bewijs van Crakes vooruitziende blik, want aan kudzu is voorlopig geen tekort. Ze hebben de rode, plastic glijbaan al bijna kaalgegeten en de kinderen strelen die alsof het een levend wezen is. Wie weet nog dat daar vroeger zo’n schommelset stond?

Toby loopt naar het violet-biolet, niet alleen omdat ze moet, maar ook omdat ze niet aan de ontbijttafel wil verschijnen zolang Snelle Vos daar nog zit. Ze probeert het woord slet uit haar hoofd te zetten: geen woord dat een vrouw over een andere vrouw mag bezigen, vooral niet zonder directe aanleiding.

Maar is die er echt niet? vraagt haar innerlijke slet-zeggende stem. Je hebt toch gezien hoe ze naar Zeb kijkt. Met haar wimpers knippert alsof het venusvliegenvangers zijn, en dan die wellustige zijdelingse blik, ze lijkt wel een reclamespot voor zo’n ouderwetse goedkope prostibot: Bacteriewerende Vezels, 100% Vloeistofbestendig, Levensecht Kreunen, Greepmeter voor Optimale Bevrediging!

Ze zucht en denkt aan de meditatielessen van de Hoveniers. Ze visualiseert dat ze haar woede als de voelhoorns van een slak door haar huid duwt en de kleine bolletjes razernij afwerpt en laat verschrompelen. Ze glimlacht in de richting van Snelle Vos en denkt: jij wilt alleen een snelle wip, je wilt hem gewoon afpakken om te laten zien dat je dat kunt. Zodat je hem aan je verzameling trofeeën kunt toevoegen. Je weet niets van hem, je kunt hem niet echt op waarde schatten, hij is niet van jou, jij weet niet hoe lang ik op hem gewacht…

Maar dat telt niet. Dat kan niemand iets schelen. Eerlijkheid bestaat niet, eigendom evenmin. Ze heeft geen rechten. Als Zeb haar bespringt, of zelfs als hij op zijn tenen naar haar toe loopt, zelfs als hij haar besluipt, heeft ze niet het recht om er ook maar iets van te zeggen. Voor hetzelfde geld bedriegt hij haar nu al, gaat hij na hun liefdevolle samenzijn – dat misschien iets té kameraadschappelijk is, want zijn ze niet net iets té goede vrienden? – nog steeds hongerig weg en duikt hij door een ander deurtje naar binnen waar hij zich gulzig in de armen van de gulzige Snelle Vos stort.

Die gedachte vindt ze onverdraaglijk, dus ze denkt er niet aan. Ze wíl er niet aan denken. Ze dwingt zichzelf er niet aan te denken.

De violet-bioletten behoren tot de originele installatie van het park: drie hokjes voor de heren en drie voor de vrouwen. De zonnecellen doen het nog en wekken energie op voor de ultraviolette led-lampjes en de luchtverfrissingsmotortjes. Zolang de bioletten het nog doen, hoeven de MaddAddamieten buiten geen latrines te graven. Gelukkig is er meer dan genoeg wc-papier in de omliggende straten te halen, want dat was na het uitbreken van de epidemie geen roofgoed. Wat moest je ook met een pak wc-papier? Je kon er moeilijk dronken van worden.

De muren in het biolet staan nog steeds vol met teksten uit de plebslandtijd, van verscheidene generaties zelfs, allemaal over elkaar heen. Er zijn ooit mensen geweest die waarde hechtten aan fatsoen en die hebben geprobeerd om over die woorden heen te schilderen, maar er waren maar een paar op anarchistische zelfexpressie gebrande jongeren voor nodig om zo’n dagenlang moeizaam schoongepoetst wit oppervlak weer vol te kladderen.

Daryn = king, Im ur bitch

YOLO FF CHLLN 2day?

F.U. Corps

Yo Loris, MFB

I hope ur raped by 100000 pitbulls

In deze plee zit een geit, die je in je ballen bijt.

In mijn zak heeft hij niet gebeten, Ik heb hem in zijn bek gescheten.

Bel mij / waar voor je geld / Je kreunt en jankt van genot / en verzuipt in een vijver van sperma en snot

ROT OP OF IK MOL JE

En daaronder, verlegen en onafgemaakt: Heb lief, de wereld heeft

Wat eten, waar schijten, hoe onderdak vinden, wie en wat doden: zijn dat de basisvragen? denkt Toby. Is dat wat er van ons is geworden, hoe we zijn geëvalueerd, of misschien zijn gedevalueerd?

En van wie je houdt? En wie van jou houdt? En wie niet van jou houdt? En, nu ze er toch over nadenkt: wie jou echt haat?

Knipperen

Onder de bomen ligt Jimmy nog steeds te doezelen. Toby voelt zijn pols; zijn hartslag is rustiger. Ze brengt verse maden aan op de wond, die al bijna niet meer ettert, en giet wat paddenstoelenelixer met een beetje papaver in zijn mond.

Rond de hangmat zijn stoelen neergezet, alsof Jimmy het pièce de résistance van een banket is, een reuzenzalm, een everzwijn op een schaal. Drie Crakers zitten om beurten bij hem te spinnen, twee mannen en een vrouw, goud, ivoor, ebbenhout. Om de paar uur komt er een nieuw drietal. Hebben ze maar een beperkte spindosis, werkt dat zoals bij batterijen die opnieuw moeten worden opgeladen? Ze hebben natuurlijk tijd nodig om te grazen en zich te drenken, maar zou dat spinnen een soort elektrische frequentie hebben?

Dat zullen we nooit weten, denkt Toby, terwijl ze zijn neus dichtknijpt zodat hij zijn mond opent; we kunnen hun hersenen niet met elektroden doormeten, althans niet meer. En daar hebben ze mooi geluk mee. Vroeger zouden ze door een rivaliserende Corp zijn gekidnapt uit de Paradice-koepel, ze zouden zijn platgespoten, uitgebreid zijn onderzocht en in plakjes gesneden om vast te stellen hoe ze in elkaar zaten. Waardoor ze werden voortbewogen, hoe ze sponnen, hoe alles werkte. En vooral waar ze ziek van werden. Ze zouden zijn geëindigd als plakjes DNA in de diepvries.

Jimmy slikt en zucht; zijn linkerhand trilt. ‘Hoe gaat het vandaag met hem?’ vraagt Toby aan de drie Crakers. ‘Is hij al wakker geweest?’

‘Nee, O Toby,’ zegt de goudkleurige man. ‘Hij is op reis.’ Deze heeft felrood haar, lange, slanke ledematen en ondanks zijn huidskleur doet hij een beetje denken aan iets uit een kinderboek. Uit een Iers volkssprookje.

‘Maar nu is hij gestopt,’ zegt de zwarte man. ‘Hij is in een boom geklommen.’

‘Niet zijn echte boom,’ zegt de ivoorwitte vrouw. ‘Niet de boom waar hij in woont.’

‘Hij is in deze boom gaan slapen,’ zegt de zwarte man.

‘Bedoel je dat hij slaapt in zijn slaap?’ vraagt Toby. Dat lijkt haar niet juist, niet mogelijk. ‘In de boom uit zijn droom?’

‘Ja, O Toby,’ zegt de ivoorwitte vrouw. Ze kijken haar alle drie met hun glanzende groene ogen aan als verveelde katten die staren naar een bolletje wol waar zij mee jojoot.

‘Misschien blijft hij wel heel lang slapen,’ zegt de gouden man. ‘Hij zit vast in die boom. Als hij niet wakker wordt en hierheen komt, wordt hij helemaal niet meer wakker.’

‘Maar hij wordt al beter!’ zegt Toby.

‘Hij is bang,’ zegt de ivoorwitte vrouw droog. ‘Hij is bang voor wat er in deze wereld is. Hij is bang voor de slechte mannen en bang voor de reuzenvarkens. Hij wil niet wakker worden.’

‘Kun je met hem praten?’ vraagt Toby. ‘Kun je tegen hem zeggen dat het beter is als hij toch wakker wordt?’ Het valt te proberen, misschien hebben ze een soort onhoorbare communicatie die tot Jimmy doordringt, waar hij ook mag zijn. Een golflengte, een vibratie.

Maar nu kijken ze niet naar haar. Ze kijken naar Ren en Blauwe Lotus, die aan komt lopen met Amanda in hun kielzog.

Ze gaan alle drie op een lege stoel zitten, Amanda een beetje aarzelend. Ren en Blauwe Lotus zijn modderig van het werk aan het leemhuis, maar Amanda is smetteloos. De andere twee zetten haar elke ochtend onder de douche, zoeken een schoon laken voor haar uit en vlechten haar haar.

‘We wilden even pauzeren,’ zegt Ren. ‘Even kijken hoe het met Jimmy… met Sneeuwman-de-Jimmy gaat.’

De ivoorwitte vrouw lacht gul naar ze en de twee mannen iets minder gul: de Crakermannen zijn nerveus geworden in aanwezigheid van de jongere vrouwen uit het leemhuis. Sinds ze hebben geleerd dat onstuimig copuleren in groepsverband niet acceptabel is, weten ze niet goed meer wat er van hen wordt verwacht. De mannen houden zachtjes ruggespraak en laten het spinnen nu over aan de vrouw.

Is ze blauw? De ene wel. Twee anderen waren ook blauw, toen hebben we ons blauw bij dat van hen gevoegd, maar daar werden ze niet blij van. Ze zijn anders dan onze vrouwen, ze zijn niet blij maar geknakt. Heeft Crake ze gemaakt? Waarom heeft hij ze zo gemaakt, waarom zijn ze niet blij? Oryx zal wel voor ze zorgen. Zal Oryx wel voor ze zorgen als ze niet zijn zoals onze vrouwen? Als Sneeuwman-de-Jimmy wakker wordt, zullen we alles aan hem vragen.

Ik zou dat wel eens willen horen, denkt Toby. Ik zou wel eens willen horen hoe Jimmy tegenover deze mannen, of semimannen, rechtvaardigt wat Crake heeft gedaan.

‘Komt het wel goed met Jimmy… met Sneeuwman-de-Jimmy?’ vraagt Blauwe Lotus.

‘Ik denk het wel,’ zegt Toby. ‘Het hangt af van zijn…’ Ze wil niet ‘immuunsysteem’ zeggen, want dan horen de Crakers dat. (Wat is een immuunsysteem? Dat is iets in je lichaam wat je helpt en waar je sterk van wordt. Waar kunnen wij zo’n immuunsysteem krijgen? Is dat van Crake, gaat hij ons ook een immuunsysteem geven? Enzovoort.) ‘Het hangt af van wat hij droomt.’ Dat lokt tot nu toe geen vragen van de Crakers uit. ‘Maar hij wordt vast gauw wakker.’

‘Hij moet iets eten,’ zegt Blauwe Lotus. ‘Hij is zo mager! Hij kan niet van de lucht leven.’

‘Je kunt heel lang zonder eten,’ zegt Ren. ‘Bij de Hoveniers gingen ze toch wel eens vasten? Je kunt dagen zonder eten. Weken.’ Ze buigt zich naar Jimmy toe en strijkt zijn haar glad. ‘Konden we zijn haar maar even wassen,’ zegt ze. ‘Hij begint een beetje te stinken.’

‘Volgens mij zei hij net iets,’ zegt Blauwe Lotus.

‘Alleen gemompel. We zouden hem kunnen afsponzen,’ zegt Ren. ‘Een sponsbad.’ Ze buigt zich nog wat verder naar hem toe. ‘Hij ziet er een beetje verschrompeld uit. Arme Jimmy. Ik hoop niet dat hij doodgaat.’

‘Ik dien hem steeds vocht toe,’ zegt Toby. ‘En honing, dat geef ik hem ook.’ Waarom klinkt ze als een hoofdzuster? ‘En we wassen hem,’ zegt ze verdedigend. ‘Elke dag.’

‘Nou, in elk geval is hij niet meer zo koortsig,’ zegt Blauwe Lotus. ‘Hij koelt al wat af. Vind je ook niet?’

Ren voelt aan Jimmy’s voorhoofd. ‘Ik weet het niet,’ zegt ze. ‘Jimmy, kun je me horen?’ Iedereen kijkt, maar Jimmy geeft geen krimp. ‘Ik vind hem wel warm. Amanda, wat vind jij?’ Ze probeert haar erbij te betrekken, denkt Toby. Haar belangstelling ergens voor te wekken. Ren was als kind al zo aardig.

Als ze blauw is, die ene Lotus, moeten we dan met haar paren? Nee, niet. Niet voor haar zingen, geen bloemen voor haar plukken, niet met je pik zwaaien. Die vrouwen gillen het uit van angst, ze willen ons niet, zelfs niet als we ze een bloem geven, ze houden niet van zwaaiende pikken. Ze worden niet blij van ons, ik weet ook niet waarom ze gillen. Maar soms gillen ze niet van angst; soms…

‘Ik moet even gaan liggen,’ zegt Amanda. Ze staat op en loopt een beetje onvast naar het leemhuis.

‘Ik maak me echt zorgen om haar,’ zegt Ren. ‘Vanochtend heeft ze overgegeven en bij het ontbijt kon ze geen hap door haar keel krijgen. Ze heeft een ernstige Braakligging.’

‘Misschien is het een virusje,’ zegt Blauwe Lotus. ‘Misschien heeft ze iets verkeerds gegeten. We moeten echt beter afwassen, volgens mij is het water niet…’

‘Kijk,’ zegt Ren. ‘Hij knippert met zijn ogen.’

‘Hij hoort je,’ zegt de ivoorwitte vrouw. ‘Hij hoort je stem en nu loopt hij. Hij is blij, hij wil bij jou zijn.’

‘Bij mij?’ vraagt Ren. ‘Echt?’

‘Ja. Kijk, hij glimlacht.’ En inderdaad, denkt Toby. Er speelt een vage glimlach om zijn mond. Maar het kan ook zijn dat hem iets dwarszit, een scheet, net als bij baby’s.

De ivoorwitte vrouw wappert een mug weg die op Jimmy’s mond is neergedaald. ‘Binnenkort wordt hij wakker,’ zegt ze.

ZEB IN HET DONKER

Zeb in het donker

Het is avond. Toby heeft zich gedrukt voor het verteluurtje bij de Crakers. Die verhalen vergen veel van haar. Niet alleen omdat ze die bizarre rode pet op moet zetten en een rituele vis moet eten, die niet altijd helemaal wat je noemt gaar is, maar ze moet altijd erg veel verzinnen. Niet dat ze onwaarheden vertelt, niet met opzet, geen aperte leugens, maar ze probeert de duistere en ingewikkelde hoeken van de werkelijkheid te vermijden. Het is alsof je moet proberen om toast te maken zonder het brood te verhitten.

‘Morgen kom ik wel,’ heeft ze tegen hen gezegd. ‘Vanavond moet ik iets belangrijks doen voor Zeb.’

‘Wat is het belangrijke ding dat je voor Zeb moet doen, O Toby? Wij willen je graag helpen.’ In elk geval vroegen ze niet wat belangrijk betekent. Daar hebben ze zich al een beeld van weten te vormen: iets tussen gevaarlijk en heerlijk in.

‘Bedankt,’ antwoordde ze, ‘maar het is iets wat ik alleen moet doen.’

‘Heeft het te maken met de slechte mannen?’ vroeg kleine Zwartbaard.

‘Nee,’ antwoordde Toby. ‘We hebben de slechte mannen al in geen dagen meer gezien. Misschien zijn ze heel ver weg gegaan. Maar we moeten wel voorzichtig blijven en het meteen tegen de anderen zeggen als we ze zien.’

Een van de MooiHairs is weg. Dat heeft Crozier haar onder vier ogen verteld, de rode met de vlechtjes, maar misschien is hij verdwaald bij het grazen. Of gepakt door een leeuwam.

Of door iets ergers, denkt Toby: een mens.

Het is een smoorhete dag. Zelfs na de onweersbui van die middag is het niet opgefrist en blijft het klam. Normaal gesproken – maar wat is normaal? – zou de lust hun bij dit weer moeten zijn vergaan, of in elk geval tot bedaren zijn gekomen. Zeb en zij zouden zich slap, futloos en uitgeput moeten voelen. Maar in plaats daarvan zijn ze zelfs nog eerder bij de anderen weggeslopen dan anders, glibberig van verlangen, gevoelig tot in hun poriën en gretig tot in hun haarvaten, en gingen ze met elkaar tekeer als watersalamanders in een poel.

Nu heerst een diepe schemer. Purperen duisternis welt omhoog uit de aarde, vleermuizen fladderen als leren vlinders voorbij, de nachtbloemen openen zich en verspreiden hun zoete geur. Ze zitten buiten bij de moestuin in de avondbries, voor zover die er is. Hun vingers zijn losjes verstrengeld; Toby voelt nog steeds een lichte elektrische stroomstoot als ze elkaar aanraken. Kleine lichtgevende motvlindertjes fladderen glinsterend om hen heen. Hoe zouden ze ons vinden ruiken? vraagt ze zich af. Als paddenstoelen? Als geplette bloemblaadjes? Als dauw?

‘Je moet me even helpen,’ zegt Toby. ‘Ik heb meer stof nodig, voor de Crakers. Ze zijn onverzadigbaar wat jou betreft.’

‘Hoezo?’

‘Jij bent hun held. Ze willen je levensverhaal horen. Je miraculeuze afkomst, je bovennatuurlijke prestaties, je lievelingsrecepten. Je bent een soort koning voor ze.’

‘Waarom ik?’ vraagt Zeb. ‘Ik dacht dat Crake dat soort dingen had weggepoetst. Ze zouden daar helemaal niet in geïnteresseerd moeten zijn.’

‘Toch zijn ze dat. Ze zijn geobsedeerd door jou. Jij bent hun popster.’

‘Godsammekrake. Kun je niet gewoon wat verzinnen?’

‘Ze onderwerpen me aan de ergste kruisverhoren, het lijken wel advocaten,’ zegt Toby. ‘Ik heb toch op z’n minst wat basismateriaal nodig.’ Wil ze nu voor de Crakers dingen over Zeb te weten komen of voor zichzelf? Allebei. Maar vooral voor zichzelf.

‘Ik ben een open boek.’

‘Geen ontwijkende antwoorden graag.’

Zeb zucht. ‘Ik vind het vreselijk om daar weer aan terug te denken. Ik heb het allemaal beleefd en ik wil het liever niet nog eens herbeleven. Dat kan toch ook geen mens iets schelen.’

‘Mij wel,’ zegt Toby. En jou ook, denkt ze. Het kan je nog steeds iets schelen. ‘Ik luister.’

‘Je bent wel een volhouder, hè?’

‘Ik heb de hele nacht de tijd. Oké, je werd geboren…’

‘Ja, dat moet ik toegeven.’ Weer een zucht. ‘Goed dan. Maar eerst moet je weten dat wij de verkeerde moeders hadden.’

‘Hoezo verkeerd?’ zegt ze tegen het gezicht dat ze bijna niet meer kan zien. Een stuk kaak, een schaduw, de glinstering in een oog.

Het verhaal over de geboorte van Zeb

Ik heb de rode pet van Sneeuwman opgezet. Ik heb de vis opgegeten. Ik heb geluisterd naar het glimmende ding. Nu ga ik het verhaal vertellen over de geboorte van Zeb.

Jullie hoeven niet te zingen.

Zeb komt niet van Crake, zoals Sneeuwman. En hij is niet gemaakt door Oryx, zoals de konijnen. Hij werd geboren, zoals jullie ook geboren zijn. Hij groeide in een bottengrot, net zoals jullie, en hij is door een bottentunnel naar buiten gekomen, net als jullie.

Want onder onze klerenhuid zijn we hetzelfde als jullie. Bijna hetzelfde.

Nee, wij worden niet blauw, misschien ruiken we soms wel blauw. Maar onze bottengrot is hetzelfde.

Volgens mij hoeven we het nu niet nog eens over blauwe piemels te hebben.

Ik weet dat die groter zijn. Bedankt dat jullie me daarop wijzen.

Ja, we hebben inderdaad borsten. De vrouwen wel.

Ja, twee.

Ja, aan de voorkant.

Nee, ik ga ze nu niet laten zien.

Omdat dit verhaal niet over borsten gaat. Het gaat over Zeb.

Heel lang geleden, in de dagen van de chaos, voordat Crake die opruimde, woonde Zeb in de bottengrot van zijn moeder. En Oryx zorgde daar voor hem, zoals ze zorgt voor iedereen die in een bottengrot woont. En toen reisde hij door de bottentunnel naar deze wereld. En toen was hij een baby en toen groeide hij.

En hij had een oudere broer die Adam heette. Maar de moeder van Adam was niet dezelfde moeder als de moeder van Zeb.

Want toen Adam heel klein was, liep Adams moeder weg bij Adams vader.

Weglopen betekent dat ze heel snel naar een andere plaats ging. Hoewel ze misschien niet echt rende. Misschien liep ze wel gewoon, of reed ze in een… Dus Adam zag haar nooit meer terug.

Ja, dat was vast erg zielig voor hem.

Want zij wilde met meer mannen paren dan maar met één, dus niet alleen maar met Zebs vader. Dat heeft Zebs vader hem tenminste verteld.

Ja, het is best goed om zoiets te willen en ze zou heel blij zijn geweest als ze bij jullie woonde. Ze kon met minstens vier mannen tegelijk paren, net als jullie. Wat zou ze dan blij zijn geweest!

Maar Zebs vader dacht daar anders over.

Want hij had iets met haar gedaan wat ‘trouwen’ heet, en als je dat doet, is het de bedoeling dat er één man bij één vrouw hoort. Soms waren het er meer. Maar dat was dus niet de bedoeling.

Omdat het tijdens de chaos was. Het hoorde bij de chaos. Daarom kunnen jullie dat ook niet begrijpen.

Trouwen bestaat niet meer. Crake heeft dat weggedaan omdat hij het stom vond.

Stom betekent iets wat Crake niet leuk vindt. Er waren heel veel dingen die Crake stom vond.

Ja, die goede, lieve Crake. Als jullie nu gaan zingen, vertel ik niet verder.

Omdat ik dan vergeet wat ik aan het vertellen was.

Dank je.

Dus toen vond Adams vader een nieuwe vrouw om mee te trouwen en toen werd Zeb geboren. Nu was de kleine Adam niet meer zo alleen, want hij had een broertje. En Adam en Zeb hielpen elkaar. Maar Zebs vader deed hun soms pijn.

Ik weet niet waarom. Hij dacht dat pijn goed was voor kinderen.

Nee, hij was niet zo slecht als de twee slechte mannen die Amanda pijn hebben gedaan. Maar aardig was hij niet.

Ik weet niet waarom sommige mensen toen niet aardig waren. Dat hoorde bij de chaos.

Zebs moeder deed vaak een dutje, of ze deed andere dingen die haar interesseerden. Kleine kinderen interesseerden haar niet zo. En ze zei: ‘Jullie zijn een nagel aan mijn doodskist.’

Een nagel aan mijn doodskist is heel lastig om uit te leggen. Het betekent dat ze niet tevreden was over de dingen die ze deden. Nee, dat is een ander soort nagel. Deze nagel is een spijker. Dat is een ding waarmee een kist wordt gemaakt. Als je doodgaat, ga je in een kist.

Nee, Zeb heeft zijn moeder niet doodgemaakt. Jullie zijn een nagel aan mijn doodskist is gewoon een manier van zeggen. Ze zei het heel vaak.

Waarom ze dat zei als het niet waar was? Omdat… mensen toen gewoon zo praatten. Het was niet waar en ook niet niet waar. Het was iets ertussenin. Een manier van praten over een gevoel dat je misschien had. Bij wijze van spreken. Bij wijze van spreken betekent…

Jullie hebben gelijk. Zebs moeder was ook niet zo aardig. Soms hielp ze Zebs vader om Zeb in een kast op te sluiten.

Opsluiten betekent… een kast is… Nee, een kast is iets anders dan een kist. Een heel kleine kamer waar het erg donker was en waar Zeb niet uit kon komen. Dat dachten ze tenminste. Maar al snel leerde Zeb hoe je afgesloten deuren open moest maken.

Nee. Die moeder kon niet zingen. Niet zoals jullie moeders. En jullie vaders. En jullie.

Maar Zeb kon wel zingen. Dat was een van de dingen die hij deed als hij in die kast zat. Dan zong hij.

De Petroratjes

Zebs moeder, Trudy, was te goed voor deze wereld en Adams moeder, Fenella, was een ordinaire huppelkut. Dat was tenminste het verhaal van Trudy en Dominee. Omdat die twee beweerden dat Zeb een volstrekte nul was en zij zelf zo rechtschapen waren, ging hij geloven dat hij was geadopteerd, want hij kon natuurlijk nooit zijn voortgekomen uit twee zulke smetteloze DNA-bronnen.

Hij dagdroomde er vaak over dat hij was achtergelaten door Fenella, die waardeloze vrouw moest wel zijn echte, waardeloze moeder zijn. Ze had haastig op de vlucht moeten slaan en had hem niet mee kunnen nemen; daarom had ze hem ergens in een kartonnen doos op de stoep gezet, bij die Trudy, die hem adopteerde en onderdrukte, die helemaal geen familie van hem was en tegen hem loog. Fenella – waar ze dan ook uithing – had verschrikkelijk veel spijt dat ze hem in de steek had gelaten en was van plan om hem te komen halen zodra ze kon. Dan zouden ze samen ver weg gaan, heel ver, en alles gaan doen op de lange lijst dingen die Dominee afkeurde. Hij zag al voor zich dat ze samen op een bankje in het park zaten, dropveters aten en vrolijk in hun neus peuterden. Bijvoorbeeld.

Maar dat was toen hij nog klein was. Toen hij iets te weten kwam over genetica, besloot hij dat Trudy het stiekem had gedaan met een klusjesman die tevens inbreker en dief was. Of met een tuinman, want ze nam zo nu en dan een Tex-Mex-tuinman, kerels die net als Zeb zwart haar hadden. Ze betaalde ze veel te weinig voor wat ze deden: aarde kruien, struiken uitgraven, nog meer stenen aanslepen voor haar rotstuin, het enige wat ze volgens Zeb koesterde en wilde verzorgen. Ze was altijd in de weer met een schoffel of vernielde mierennesten met kokende azijn.

‘Ik kan natuurlijk wel mijn criminele inslag van Dominee hebben geërfd, want zulke chromosomen had hij wel,’ zegt Zeb. ‘Hij dirkte gewoon zijn misdrijven op en gaf ze een respectabel sausje, en ik was meer van dik hout. Hij was stiekem en sluw, ik recht voor z’n raap.’

‘Niet zo negatief doen over jezelf,’ zegt Toby.

‘Je snapt het niet, schatje,’ zegt Zeb. ‘Ik zit juist op te scheppen.’

Dominee had een eigen sekte. Zo deed je dat in die tijd als je megaveel geld wilde binnenhalen, goed was in stroopsmeerderige opzwepende preken waarin je hoogdravende taal uitsloeg en tegelijk de bullebak uithing, maar tegelijk enkele andere dubieuze maar lucratieve vaardigheden miste, zoals handelen in derivaten. Mensen vertellen wat ze willen horen, jezelf uitroepen tot religie, hoge contributies aftroggelen, je eigen media runnen en die gebruiken voor gladde marketingcampagnes, aanpappen met politici of ze juist bedreigen, belasting ontduiken. Je moest het die vent wel nageven. Hij was zo verknipt als confetti, hij was een gore achterbakse kontkruipende schijnheilige klootzak die het aanlegde met getrouwde vrouwen, maar hij was niet dom.

Zijn succes was daar het bewijs van. Tegen de tijd dat Zeb ten tonele verscheen, had Dominee al een megakerk met veel glas, imitatie-eiken banken en nepgraniet, ergens op de weidse vlakten. De Kerk van PetrOleum, geaffilieerd met de wat meer gematigde Petrobaptisten. Ze deden het een tijdje erg goed, toen olie steeds moeilijker verkrijgbaar werd en de mensen in de plebslanden steeds wanhopiger werden. Veel topmannen van de Corporations waren zo nu en dan gastspreker in de kerk. Dan bedankten ze de Almachtige Heer dat ze de wereld hadden gezegend met uitlaatgassen en giffen, sloegen de blik omhoog alsof benzine uit de hemel kwam, en keken zo devoot als de hel.

‘Zo devoot als de hel,’ zegt Zeb. ‘Dat heb ik altijd zo’n leuke uitdrukking gevonden. Naar mijn bescheiden mening zijn devoot en de hel twee kanten van dezelfde medaille.’

‘Bescheiden mening?’ vraagt Toby. ‘Sinds wanneer heb jij een bescheiden mening?’

‘Sinds ik jou heb ontmoet,’ zegt Zeb. ‘Na één blik op je prachtige kont, een van de wonderen der schepping, realiseerde ik me wat voor inferieur misbaksel ik in vergelijking daarmee ben. Nog even en je hebt me zover dat ik de vloer schoonlik met mijn tong. Dus doe me een lol voordat ik verlegen word.’

‘Oké, dan is één bescheiden mening toegestaan,’ zegt Toby. ‘Ga door.’

‘Mag ik dan je sleutelbeen zoenen?’

‘Straks,’ zegt Toby. ‘Als je je punt hebt gemaakt.’ Ze is een beginneling op het gebied van flirten, maar ze vindt het heerlijk.

‘Moet ik een punt zetten? Ga je oneerbare voorstellen doen?’

‘Dat hou je van me te goed. Daar kom je dus niet meer onderuit.’

‘Oké, deal.’

Dominee had een theologie in elkaar gedraaid waarmee hij snel geld kon binnenhalen. En daar had hij natuurlijk ook een basis voor gevonden in de Heilige Schrift. Matteus 16 vers 18: ‘En ik zeg je, jij bent Petrus, de rots waarop ik mijn kerk zal bouwen.’

‘Volgens Dominee hoefde je geen raketgeleerde te zijn om uit te vinden dat Petrus van het Latijnse woord voor rots komt, en dat de echte, de ware betekenis van “Petrus” verwijst naar petroleum, ofwel olie die uit de rots komt. “Dus dit Bijbelvers, lieve vrienden, gaat niet alleen maar over de heilige Petrus; het is een profetie, een visioen van het Olietijdperk, en het bewijs, lieve vrienden, is overduidelijk, want ziet! Wat wordt door ons tegenwoordig méér op waarde geschat dan olie?” Ja, je moet het die vuile schoft wel nageven.’

‘Preekte hij dat echt?’ vraagt Toby. Moet ze nu lachen of juist niet? Ze kan het niet goed aan Zebs stem horen.

‘En dan het Oleum nog. Dat was nog belangrijker dan het Petrus-deel. Over Oleum kon Dominee echt uren doorgaan. “Lieve vrienden, zoals we allen weten is oleum Latijn voor olie. En voorwaar: olie is in de hele Bijbel heilig! Worden priesters, profeten en koningen niet met olie gezalfd? Olie! Het is het teken van de uitverkorene, van het heilige sacrament der zalving! Wat zouden we nog meer voor bewijs verlangen van de heiligheid van onze eigen olie, die door God zelf in de aarde is gestopt opdat de gelovigen het kunnen gebruiken om Zijn werk voort te zetten? In deez’ wereld waarover wij heerschappij voeren vinden wij Oleum-extractiemethoden in overvloed, en hij verspreidt zijn Oleumschat onder ons! Zegt de Bijbel niet dat je je licht niet onder de korenmaat mag zetten? Waarmee anders kunnen wij ons licht zó onfeilbaar ontsteken? Jawel, lieve vrienden, olie! Het Heilig Oleum dient niet onder de korenmaat te worden gezet – met andere woorden in de rotsen verborgen te blijven – want daarmee zouden wij de spot drijven met Gods Woord! Verhef uw stem in gezang en laat het Oleum immer krachtig en gezegend stromen!”’

‘Doe je hem nu na?’ vraagt Toby.

‘Nou en of. Ik kan die hele babbel nog zó afdraaien, desnoods als ik op m’n kop sta. Adam en ik hebben het vaak genoeg moeten aanhoren.’

‘Je doet het fantastisch,’ zegt Toby.

‘Adam was beter. In de kerk van Dominee – en ook bij Dominee aan tafel – baden we niet voor onze gezondheid of zelfs om regen, ook al hadden we van beide wel wat meer kunnen gebruiken. We baden om olie. O ja, en om aardgas, dat had Dominee ook op zijn lijstje goddelijke gaven voor de uitverkorenen gezet. Altijd als we dank zegden voor de maaltijd wees Dominee ons erop dat die maaltijd dankzij olie op tafel was gekomen, want dankzij olie kon het veld bewerkt worden met tractoren, konden de vrachtwagens het voedsel naar de winkels brengen en dankzij olie kon onze toegewijde moeder, Trudy, naar de winkel rijden om inkopen te doen en de maaltijd bereiden op het fornuis. Olie was wat we aten en dronken, bij wijze van spreken dan, dus dank de Heer op je blote knieën! Op dat punt van de toespraak begonnen Adam en ik elkaar altijd onder tafel te schoppen. Het idee was dat we elkaar zó hard schopten dat de ander een kreet of een gil slaakte, maar zelf niets lieten merken, want degene die geluid maakte kreeg een afranseling of moest pis drinken. Of erger. Maar Adam gilde niet zo gauw. Dat bewonderde ik in hem.’

‘Toch niet letterlijk?’ vraagt Toby. ‘Van die pis?’

‘Ik zweer het met mijn hand op mijn hart,’ zegt Zeb. ‘Eens kijken, waar heb ik dat ijskoude versteende hart van me gelaten?’

‘Ik dacht dat jullie elkaar graag mochten,’ zegt Toby. ‘Adam en jij.’

‘Dat was ook zo. Elkaar onder de tafel schoppen is een jongensding.’

‘Hoe oud waren jullie toen?’

‘Te oud,’ zegt Zeb. ‘Adam was ouder, een paar jaar, maar hij was wat de Hoveniers een Oude Ziel noemden. Hij was wijs, ik was dom. Zo is het altijd geweest.’

Adam was een magere snotneus. Hij was weliswaar ouder, maar lang niet zo sterk als Zeb, althans vanaf de tijd dat Zeb vijf was. Adam was methodisch, hij overdacht de dingen. Zeb was impulsief, hij reageerde heel direct en hij was driftig. Daardoor raakte hij vaak in de problemen, waar hij bijna even vaak weer uit wist te komen.

Maar samen waren ze behoorlijk effectief. Zeb was de slechterik die goed was in slechte dingen, en Adam was de goeierik die slecht was in goede dingen. Of die goede dingen gebruikte als dekmantel voor zijn slechte dingen. Adam en Zebulon: boekensteunen, net als in het alfabet. Die grappige A-Z-symmetrie was het idee van Dominee: hij vond het leuk om alles te verpretparken.

Adam werd altijd als voorbeeld gesteld. Waarom kon Zeb zich niet goed gedragen zoals zijn broer? Recht zitten, niet piepen, netjes eten, je hand is geen vork, veeg je mond niet af aan je T-shirt, doe wat je vader zegt, spreek met twee woorden, enzovoort. Zo praatte Trudy, bijna smekend: ze wilde alleen maar rust en vrede en was niet echt blij met de gevolgen van Zebs dwarse en norse gedrag: de striemen, blauwe plekken en littekens. Ze was geen echte sadist, niet zoals Dominee. Maar ze leefde wel helemaal in een eigen wereldje. Ze wilde haar extraatjes en Dominee was de onuitputtelijke geldbron waaruit die werden betaald.

Als ze weer eens tegen Zeb had gezegd wat een modelkind Adam toch was, vervolgde ze dat het zo bijzonder was dat hij zich zo goed gedroeg, zo lovenswaardig, temeer omdat… en dan stopte ze, want over Adams moeder, Fenella, werd als het aan Trudy en Dominee lag nauwelijks gesproken. Je zou verwachten dat ze zijn moeder met haar schandalige en arrogante gedrag zouden gebruiken als stok om Adam mee te slaan – als een middel om geringschattend te doen over zijn genetische afkomst – maar dat deden ze nooit. Hij was te onschuldig, of te goed in onschuldig doen, met die grote blauwe ogen van hem en dat magere martelaarsgezichtje.

Zeb wist een paar foto’s van Fenella te bemachtigen, die stonden op een memorystick die hij onder in een doos in de inloopkast had gevonden, dezelfde kast waarin hij vaak werd opgesloten. Daar had hij een minizaklantaarntje verstopt om in het donker te kunnen zien. Hij had die stick gevonden, meegenomen en later in de computer van Dominee gestopt om te kijken wat erop stond. Het ding deed het nog: er stonden een stuk of dertig foto’s van Fenella op, sommige samen met de kleine Adam en een paar met Dominee. Ze lachten nauwelijks. Die stick moest wel over het hoofd zijn gezien, want verder waren er geen foto’s van haar in huis. Ze zag er helemaal niet uit als een slet, ze had hetzelfde smalle, oprechte gezicht en dezelfde grote ogen als Adam.

Zeb was meteen dol op haar. Kon hij haar maar vertellen wat er aan de hand was, dan zou ze meteen aan zijn kant staan, ze zou die hele toestand net zo verachtelijk vinden als hij. Dat moest wel, want waarom was ze anders weggelopen? Niet dat ze eruitzag als een weglooptype, daar leek ze niet sterk genoeg voor.

Soms was Zeb jaloers op Adam omdat die een moeder als Fenella had, terwijl hij het met Trudy moest doen. Dan kon hij de onfeilbare strafontduiking van Adam even niet meer verdragen en nam hij Adam in het geniep te pakken: hij legde een drol in zijn bed of een dode muis in de wasbak, hij verwisselde de warmwater- en de koudwaterkraan van de douche – hij kon inmiddels loodgieten – of knoopte de lakens van zijn bed vast zodat Adam er niet in kon. Kwajongensstreken. Dominee had goed geboerd met zijn olieaandelen en met de rijke geldbronnen die hij bij zijn parochianen had aangeboord. Ze woonden in een groot huis, met Trudy en Dominee aan de ene kant en Adam en Zeb aan de andere. Dus als Adam een kreet slaakte, zouden ze hem niet horen. Al slaakte hij nooit een kreet, hij keek hem alleen maar aan met een verwijtende maar vergevingsvolle blik die tien keer zo irritant was.

Soms plaagde Zeb Adam met Fenella. Dan zei hij dat ze vast overal tatoeages had, zelfs op haar tieten, dat ze aan de coke was, dat ze ervandoor was gegaan met een motorrijder, want dat deden ze toch allemaal, of wacht, met tien motorrijders, en dat ze het met alle tien deed, de een na de ander, hij zei dat ze een straathoer was in Las Vegas, dat ze gestoorde klanten had en pooiers met syfilis. Waarom zei hij zulke grove en walgelijke dingen over de vrouw die hij beschouwde als zijn zielsverwant, als zijn engelachtige steun en toeverlaat, bijna als een marmeren godin? Niemand die het weet.

Het vreemde was dat Adam nooit reageerde. Hij lachte alleen maar op een griezelige manier, alsof hij iets wist waar Zeb niet van op de hoogte was.

Adam klikte nooit over de kinderachtige grappen die Zeb uithaalde. Hij was toen al een stiekem ventje. Bovendien traden hij en zijn broer meestal op als team. Op school – CapRock Prep, een privéschool die werd gefinancierd door een van de OlieCorps, alleen voor jongens – stonden ze bekend als de Heilige PetrOleumratjes vanwege de positie van hun vader, maar er was niemand die ze openlijk pestte, in elk geval niet toen Zeb groot genoeg was. In zijn eentje zou Adam een makkelijk doelwit zijn geweest met zijn dunne, haast doorschijnende lijf, maar als iemand ook maar één vinger naar Adam uitstak, ramde Zeb hem ongenadig in elkaar. Dat hoefde hij maar twee keer te doen. Toen wist iedereen genoeg.

Schillizzi’s handen

Adam en Zeb namen ontwijkende maatregelen tegen het hersenspoelteam Trudy en Dominee. Wat ontweken ze precies, behalve straf? Alles wat leidde in de richting van het rechte pad, het Heilige PetrOleum Pad, het pad waar Dominee en Trudy ze voortdurend naartoe probeerden te manoeuvreren.

In Adams geval bestonden die maatregelen uit regelrechte leugens. Hij was in staat om vrijwel iedereen behalve Zeb te laten denken dat hij zo onschuldig was als een pasgeboren lammetje. Intussen gedroeg Zeb zich instinctief meer als een stiekeme dief. De tijd die hij voor straf doorbracht in de kast had zo z’n voordelen, hij kon goed overweg met haarspelden, en het duurde niet lang voordat hij toegang had tot het hele huis, en bureauladen en de e-mails van zijn ouders doorzocht terwijl zij veronderstelden dat hij veilig opgeborgen zat tussen de winterjassen en de verouderde elektrische apparaten. Sloten kraken werd zijn hobby en na enkele clandestiene sessies op de digitale faciliteiten van de school en onderzoek in de openbare bibliotheek werd hacken zijn roeping. In zijn fantasiewereld kon geen code hem tegenhouden en geen deur hem opsluiten, en naarmate de tijd verstreek en hij geoefender werd, veranderde die fantasie in realiteit.

In het begin bleef het bij pornosites, acid rock van piratensites en freakshow music, uiteraard allemaal ten strengste verboden door de Kerk met z’n keurig dichtgeknoopte overhemden en muziek die zuigt als duizend reuzenbloedzuigers uit de hel. En dus plugde Zeb zijn oortjes in zijn computer en luisterde naar de Lichtgevende Zombies of de Alvleeskankers of de Bipolaire Albino Haakwormen terwijl hij op internet zocht naar lichaamsdelen van meisjes die op steeds nieuwere en uitgekiendere manieren in stelling werden gebracht. Daar school niet veel kwaad in: ze hadden die filmpjes toch al gemaakt, dus wat hij deed was alleen maar een soort tijdreizen. Hij veroorzaakte niets.

Toen, op een dag, was hij eraan toe om wat hoger in te zetten en zijn krachten te meten.

De Kerk van PetrOleum was technisch zeer geavanceerd, met een stuk of tien geraffineerde sociale media en sites waarop vierentwintig uur per dag donaties werden binnengehaald. De beveiliging van die sites was zogenaamd gegarandeerd foolproof, met twee lagen ingewikkelde coderingen die een potentiële kleptomaan zonder kleerscheuren door moest komen voordat hij bij de versleutelde gegevens over de rekeningen kwam. Het systeem wist zulke kleptomanen inderdaad buiten de deur te houden, maar had geen verweer tegen de spectaculaire aanval van binnenuit die Zeb met succes wist uit te voeren toen hij nauwelijks zestien jaar was.

De zwakke plek van Dominee was dat hij overtuigd was van zijn onfeilbaarheid en daardoor slordig werd. En omdat hij combinaties van cijfers en letters niet goed kon onthouden, schreef hij zijn wachtwoorden altijd op. Vervolgens verstopte hij die wachtwoorden op plekken waar zelfs de Paashaas zijn neus voor op zou halen. Het doosje met manchetknopen? In zijn zondagse schoenen? Retrodebiel, verzuchtte Zeb terwijl hij de papiertjes tevoorschijn haalde, het cryptische gekrabbel uit zijn hoofd leerde en de papiertjes daarna op exact dezelfde plaats teruglegde.

Toen Zeb eenmaal de sleutels tot het koninkrijk had bemachtigd, leidde hij de stroom donaties – niet alles natuurlijk, een aannemelijke foutenmarge van slechts .09 procent, hij had geen gaatje in zijn hoofd – naar verscheidene rekeningen die hij zelf had geopend. Hij zorgde ervoor dat de donateurs het gebruikelijke slijmerige standaardbedankje en de schuldgevoel opwekkende peptalk van de kerk kregen, plus een paar haatslogans die gericht waren tegen de Vijanden van Gods Heilige Olie: ‘Zonnepanelen zijn het werk van de Duivel’, ‘Ecologisch rijmt op Vies’, ‘Satan wil dat u Bevriest in het Donker,’ en ‘Seriemoordenaars geloven in de Opwarming van de Aarde’.

Om het geld veilig weg te sluizen, gebruikte hij een identiteit die hij had samengesteld uit fragmenten die hij zich had toegeëigend door heimelijke aanvallen op slechtbeveiligde doelwitten zoals 3D avatar gamingsites, AdopteerEenVis en soortgelijke biohuilerige goede doelen, en porno-installaties met Feel-iT-techniek in winkelcentra in de buitenwijken. (‘Met haptische feedback voor een realistisch stimulerend huid-op-huidgevoel! Geen nepkreunen en kreetjes, dit is echt! Waarschuwing: Stel het elektronische apparaat niet bloot aan vocht. Steek terminals niet in uw mond of in andere lichaamsopeningen, aangezien dit ernstige verbranding van de slijmvliezen tot gevolg kan hebben.’)

Het was dus eigenlijk geen verrassing dat Zeb tijdens een van zijn trolexpedities ontdekte dat Dominee zelf een frequente bezoeker van de haptische aftreksites was, ook al pleegde hij dergelijke exercities thuis – hij kon zich niet veroorloven om te worden betrapt in een winkelcentrum – en bewaarde hij zijn feedbackterminals in zijn tas met golfclubs. Hij hield het meest van sites met zwepen, penetratie met flessen en tepelverbranding. Verder was hij een groot fan van sites waarop historische onthoofdingen werden nagespeeld; die waren relatief duur, waarschijnlijk door de attributen en de kostuums – ‘Mary, Queen of Scots: wat dacht je van deze keiharde hete stoot,’ ‘Anne Boleyn: koninklijke slet! Ze deed het met haar broer, ze doet het met jou en daarna mag je haar vieze vuile hals doorsnijden,’ ‘Katherine Howard: maak dat lekkere stuk lekker stuk met één klap van jouw machtige zwaard,’ ‘Lady Jane Grey: laat die elitemaagd boeten voor haar hooghartigheid, blinddoek optioneel.’ Op die sites voelde je in je handen hoe het was om een vrouw met een bijl te onthoofden. (‘Historisch entertainment! Educatief!’)

Als je nog iets bijbetaalde, kon je ze onthoofden nadat ze zich hadden uitgekleed, wat nog spannender was. Zeb probeerde het zelf ook een paar keer – op de account van Dominee die hij had gehackt – om te vergelijken wat het verschil was tussen geklede en naakte vrouwen onthoofden. Een geknielde naakte vrouw wier hoofd zou worden afgehakt, wat was daar nou zo opwindend aan? Was hij harteloos, of een of andere psychopaat? Nee, psychopaten misten een hersenchip, volgens Adam, en hij kon het weten omdat hij er veel over gelezen had. Ze konden geen empathie voelen: gegil en gehuil vonden ze alleen maar irritante geluiden. Dus ze konden zich niet lullig of verknipt voelen als ze zulke dingen deden, wat voor Zeb wel gold.

Hij overwoog om de site te hacken en het programma te veranderen zodat je het niet in je handen voelde als de bijl neerkwam, maar in je eigen hals. Hoe zou het voelen als je hoofd eraf werd gehakt? Zou dat pijn doen of zou je door de schok niets meer voelen? Of zou je dan misschien wél een empathisch gevoel krijgen? Te veel empathie kon gevaarlijk zijn. Je hart kon het begeven.

Waren die naakte, knielende en aanstonds hoofdloze vrouwen echt of niet? Hij dacht van niet, want de online realiteit was anders dan de alledaagse waarin je echt pijn kon voelen. En ze zouden ook vast geen vrouwen online mogen vermoorden, dat moest toch wel illegaal zijn. Maar het effect was zo verbluffend en 3D dat je gewoon wegdook voor het bloed dat uit hun hals gutste.

Adam interesseerde zich niet voor dergelijke activiteiten; Zeb had het niet kunnen laten om hem op de hoogte te stellen van het geheime leven van Dominee. Dat nu tot op zekere hoogte ook zijn geheime leven was.

‘Dat is gestoord,’ was Adams commentaar.

‘Ja, hè hè, daar gáát het juist om. Wat, ben je soms homo?’ vroeg Zeb, maar Adam glimlachte alleen maar.

Dominee had met zijn gefrustreerde en verknipte neigingen kennelijk een uitlaatklep nodig: Zeb was nu te groot en te bokkig om zijn sadisme op bot te vieren. Hij zou wel eens terug kunnen slaan en Dominee was in zijn hart nogal laf. Het aftuigen met de riem, pis laten drinken en opsluiten behoorden nu tot het verleden. Trudy was ook geen optie, want ondanks haar onderdanige trouw aan haar kostwinner zou ze niets te maken willen hebben met leren halters, tepelpiercings en afranselingen met een zweep, laat staan het opeten van haar eigen uitwerpselen. Kennis is macht, dus Zeb dankte de hemel op zijn blote knieën voor de online haptische-feedbacksites en hield bij hoe vaak Dominee zich daar vertoonde en bewaarde die informatie als appeltje voor de dorst. Hoewel Dominee zich in de tussentijd zou kunnen elektrocuteren via zijn eigen pik – die als een te lang gekookte hotdog zou exploderen – en Zeb dat hilarische spektakel graag met eigen ogen zou willen aanschouwen. Hij overwoog even om te knoeien met de bedrading van de haptische terminals om dat effect te bereiken, maar hij wist niet precies welk voltage daarvoor nodig was. En een Dominee die alleen maar ernstige brandwonden had en niet definitief de pijp uit ging, zou hem heel wat ellende kunnen bezorgen, want hij zou er natuurlijk zo achter komen wie dat op zijn geweten had.

Zeb had inmiddels toverkracht in zijn vingers: hij kon computerprogramma’s bewerken zoals Mozart piano speelde: hij kraakte fluitend geheimtaal, walste door firewalls zoals tijgers vroeger door brandende hoepels sprongen zonder ook maar één snorhaar te schroeien. Hij kon binnen een paar tellen de boekhouding van de PetrOleum Kerk binnenglippen – allebei: de officiële en de echte boekhouding – en deed dat regelmatig. Zo ging het een paar jaar door, de .09 procentjes stapelden zich op, Zeb werd langer, kreeg meer beharing en trainde in de fitnessruimte van zijn school, de Cap-Rock Prep, waar hij ervoor zorgde dat hij qua cijfers precies in de middelmatige curve bleef, vooral bij informatica, zodat men hem niet zou verdenken van een buitengewoon hackingtalent.

Over een halfjaar deed hij eindexamen. Hij had wel een paar ideeën over wat hij daarna wilde gaan doen, maar dat hadden zijn ouders ook. Dominee had al gezegd dat hij via zijn relaties een felbegeerde baan voor hem kon regelen in de noordelijke oliewoestijn, waar hij een van de reusachtige machines zou kunnen besturen waarmee het oliehoudende gesteente werd uitgeperst. Daar zou Zeb een echte man van worden, zei hij, waarbij de mogelijke definitie van ‘man’ ongedefinieerd bleef. (Kinderfolteraar? Religieuze fraudeur? Online meisjesonthoofder?) Bovendien verdiende het goed. En als Zeb dat een tijdje had gedaan, zou hij kunnen bedenken wat hij echt wilde worden.

Er waren drie onderliggende boodschappen: 1) Dominee wilde dat Zeb heel ver weg zou gaan omdat hij bang voor hem begon te worden, en terecht. 2) Met een beetje geluk zou Zeb longkanker krijgen, of een derde oog, of schubben als een gordeldier; de lucht was daar zo giftig dat je binnen een week al ging muteren.

En 3) Zeb was niet briljant. Niet zoals Adam, die naar de Spindletop Uni was gestuurd in de hoop dat hij de fraudekerk van zijn pa zou voortzetten en daar PetrTheologie, homilektiek en PetrBiologie studeerde. Voor zover Zeb wist moest je biologie hebben gestudeerd om dat laatste vak te kunnen falsificeren. Daar was een zekere intellectuele pienterheid voor nodig die Zeb – zo werd geïmpliceerd – miste. Een galeislaaf was meer iets voor zijn niveau.

‘Ik vind het een fantastisch idee,’ zei Trudy. ‘Je mag je vader wel dankbaar zijn dat hij al die moeite doet. Niet iedere jongen heeft zo’n vader.’

Zeb lachte geforceerd, alsof hij een smiley op zijn gezicht plakte. ‘Weet ik,’ zei hij. In het Grieks betekende het woord smile ‘vleesmes’. Dat had hij ontdekt op internet, toen hij even geen historische figuren aan het onthoofden was.

Als Adam er niet was, miste Zeb hem en hij vermoedde dat dat wederzijds was. Met wie konden ze anders praten over de onwaarschijnlijke verborgen kant van hun leven? Wie anders kon een hilarische woordelijke imitatie geven van het gebed van Dominee tot de heilige Lucic-Lucas, aan wie God de Heilige Olie had geopenbaard?

Als ze niet bij elkaar waren, vermeden ze sms’jes, telefoontjes en eigenlijk alles waarbij gebruik werd gemaakt van een elektronisch signaal; het was algemeen bekend dat internet zo lek was als iemand met prostaatkanker en het was zeer waarschijnlijk dat Dominee hen zat te bespioneren, in elk geval Zeb. Maar als Adam in de vakanties thuiskwam, was alles weer als vanouds. Zeb verwelkomde hem met een amfibie in zijn schoen, een geleedpotige in het manchetknopendoosje of wat scherpe doorns kunstig verstopt aan de binnenkant van de gulp van zijn onderbroeken, hoewel ze eigenlijk te oud werden voor dergelijke gekkigheid en het dus meer uit nostalgie was.

Daarna gingen ze naar de tennisbaan en deden alsof ze een potje speelden, maar ze mompelden wat dingen tegen elkaar bij het net en wisselden ervaringen uit. Zeb wilde weten of Adam het al had gedaan, een vraag die zorgvuldig werd ontweken. Adam wilde weten hoeveel geld Zeb de Kerk afhandig had gemaakt en in zijn geheime bergplaatsen had verzameld, want het was hun vaste voornemen om uit de betoverde kring van Dominee te verdwijnen zodra ze genoeg geld hadden.

Het was de laatste vakantie voordat Adam zou afstuderen. Zeb zat achter de desktop in de werkkamer van Dominee met een paar latex handschoenen aan. Hij neuriede zacht. Adam stond op de uitkijk bij het raam voor het geval de benzineslurpende tycoonwagen van Dominee of de Hummerette van Trudy eraan kwam.

‘Je hebt de vingers van Schillizzi,’ zei Adam tegen hem op zijn gebruikelijke neutrale toon. Zei hij dat uit bewondering of gewoon zomaar?

‘Wie was Schillizzi?’ vroeg Zeb. ‘Dikke shit, moet je dit zien! Die botulistische ouwe zak heeft weer iets achterovergedrukt, maar nu veel meer! Moet je kijken!’

‘Kun je misschien ophouden met dat gescheld?’ vroeg Adam allervriendelijkst.

‘Me reet,’ zei Zeb vrolijk. ‘En hij sluist het door naar een bankrekening op de Kaaimaneilanden!’

‘Schillizzi was een kluiskraker die met zijn acties waarschuwde tegen echte dieven,’ zei Adam, die in tegenstelling tot Zeb belangstelling had voor geschiedenis. ‘Hij gebruikte nooit explosieven, alleen zijn handen. Hij was een legende.’

‘Ik wil wedden dat die ouwe lul een vlucht aan het plannen is,’ zei Zeb. ‘De ene dag zit hij nog braaf hier en de volgende dag ligt hij op een tropisch strand martini’s te zuipen met een paar gehuurde hoerettes terwijl de beminde gelovigen hier uitgekleed en berooid achterblijven.’

‘Niet op de Kaaimaneilanden,’ zei Adam. ‘Die liggen bijna helemaal onder water. Die banken zijn overgeplaatst naar de Canarische Eilanden, daar heb je meer bergen. Maar omdat iedereen het altijd over de Kaaimaneilanden heeft, hebben die banken hun naam gehouden. Om de traditie in ere te houden, denk ik.’

‘Ik vraag me af of hij die ouwe trouwe Trudy ook mee zal nemen,’ zei Zeb. Hij verbaasde zich erover dat Adam zoveel van banken wist, maar hij verbaasde zich wel vaker over wat Adam allemaal wist. Dat was soms moeilijk in te schatten.

‘Hij neemt Trudy niet mee,’ zei Adam. ‘Die is financieel te veeleisend. Ze vermoedt wat er aan de hand is.’

‘Hoe weet je dat?’

‘Gezond verstand,’ zei Adam. ‘Lichaamstaal. Bij het ontbijt kijkt ze hem zuur aan, als hij het niet ziet. Ze zeurt hem aan zijn kop wanneer ze weer eens op vakantie gaan. Verder voelt ze zich beperkt in haar ambities wat betreft de inrichting: ze heeft niet voor niets een hele verzameling staaltjes van behang en verf. Ze is het zat om de brave echtgenote te spelen ten behoeve van de congregatie. Ze vindt dat zij heeft geholpen met het opbouwen van het financiële overschot en daarom wil ze nu meer armslag.’

‘Net als Fenella,’ zei Zeb. ‘Zij wilde ook meer armslag. Maar die is er tenminste op tijd tussenuit geknepen.’

‘Fenella is er niet tussenuit geknepen,’ zei Adam op onbewogen toon. ‘Ze ligt begraven onder de rotstuin.’

Zeb draaide zich om in de ergonomische bureaustoel van Dominee. ‘Wat?’

‘Ze komen eraan,’ zei Adam. ‘Allebei, in konvooi. Computer uit.’

Horen, zien en stelen

‘Zeg dat nog eens?’ vroeg Zeb toen ze eenmaal op de tennisbaan waren, veilig buiten gehoorsafstand. Ze waren geen van beiden goed in tennis, maar ze deden alsof ze trainden. Ze stonden naast elkaar over het net te serveren, of liever gezegd erin. Hun slaapkamers werden afgeluisterd – dat had Zeb jaren geleden al ontdekt en hij amuseerde zich door via zijn bureaulamp misinformatie door te geven die hij dan weer terugvond op de computer van Dominee – maar het was beter dat ze zich van de domme hielden en de microfoontjes gewoon lieten zitten.

‘Onder de rotstuin,’ zei Adam. ‘Daar ligt Fenella.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Ik heb gezien dat ze haar begroeven,’ zei Adam. ‘Door het raam. Ze hebben mij niet gezien.’

‘En dat was niet… dat heb je niet gedroomd?’ vroeg Zeb. ‘Want toen was je godverdomme nog bijna een foetus.’ Adam keek hem koel aan: hij keurde obsceniteiten, scheldwoorden en gevloek niet alleen af, maar kon er ook helemaal niet aan wennen. ‘Ik bedoel heel jong,’ verbeterde Zeb. ‘Kinderen verzinnen wel eens dingen.’ Hij was voor de verandering totaal van zijn stuk gebracht en kon bijna niet goed meer nadenken.

Als Adams verhaal klopte – en waarom zou hij zoiets verzinnen? – dan stond Zebs beeld van zichzelf nu totaal op z’n kop. Fenella had vorm gegeven aan zijn verhaal over zijn verleden, en ook aan zijn beeld van de toekomst, maar opeens was zij alleen nog maar een skelet. Ze was al die tijd al dood. Er was dus geen geheime steun en toeverlaat die op hem wachtte: die had hij nooit gehad. Er was geen begripvol familielid dat hij op een dag zou opsporen als hij eenmaal de Uitgang had gevonden, de onzichtbare sloten had geopend en zich had bevrijd uit de zwaarbeveiligde kippenren van Dominee. Hij vloog in zijn eentje met een beschadigde vleugel, helemaal alleen, op zijn verknipte broer na, die best zomaar opeens heel devoot kon worden, daar had hij het talent voor. Dan zou Zeb op drift raken in Nulland, in het donker en de kou, als een losgeraakte astronaut in zo’n ouderwetse film over ruimtevaart. Hij sloeg de bal in het net.

‘Ik was bijna vier,’ zei Adam op een toon alsof alles wat hij zei ook per definitie waar moest zijn, een toon die eigenlijk wel een beetje aan Dominee deed denken. ‘Ik kan me die tijd nog heel scherp herinneren.’

‘Je hebt me dat nooit verteld,’ zei Zeb. Hij was beledigd: Adam had hem niet genoeg vertrouwd. En dat deed pijn. Ze waren toch zogenaamd een team?

‘Je zou het per ongeluk hebben kunnen verraden,’ zei Adam. ‘En wie weet wat ze dan hadden gedaan?’ Hij gooide de bal op en sloeg hem soepel over het net. ‘Dan was jij misschien ook wel onder de rotstuin geëindigd. Om over mij nog maar te zwijgen.’

‘Wacht even,’ zei Zeb. ‘Zei je “ze”? Godsamme, dus Trudy wist er ook vanaf?’

‘Dat had ik je al verteld,’ zei Adam. ‘En het is helemaal niet nodig om te vloeken.’

‘Sorry, het glipt er godsamme de hele tijd zomaar uit,’ zei Zeb. Weinig kans dat hij zich door Adam liet voorschrijven wat hij wel en niet kon zeggen. ‘Die Brave Trudy?’

‘Ze zal er wel een voordeeltje bij gehad hebben,’ zei Adam op een toon alsof hij Zebs provocatie nobel door de vingers zag. ‘Al was het maar omdat ze hem ermee kon chanteren. Of misschien wilde ze Fenella wel uit de weg hebben zodat ze vrij spel had. Ik vermoed dat ze toen al zwanger was van jou. De PetrOleumkerk keurt scheiding af, logisch met die Heilige Olie bij de huwelijksceremonie. Zoals wij maar al te goed weten.’

Dus nu was het Zebs schuld dat Fenella dood was. Omdat hij de gore moed had gehad om zich te laten verwekken. Shit. ‘Hoe hebben ze het gedaan?’ vroeg hij. ‘Met z’n tweeën? Hebben ze arsenicum in haar thee gedaan, of…’ Nee, geen onthoofding, dacht hij beschaamd. Zo ver zouden ze toch niet zijn gegaan.

‘Dat weet ik niet, ik was nog maar vier. Ik heb alleen gezien dat ze haar begroeven.’

‘Dus dat ze een hoer was en haar kind in de steek liet en zo, dat was allemaal…’

‘Dat is wat de beminde gelovigen wilden geloven,’ zei Adam. ‘En ze geloofden het. Slechte moeders, dat gaat er altijd in als koek.’

‘Misschien moeten we het CorpSeCorps waarschuwen,’ zei Zeb. ‘En vragen of ze een schep meenemen.’

‘Ik zou het er maar niet op wagen,’ zei Adam. ‘Daar zitten behoorlijk wat Petrobaptisten bij en in het kerkbestuur zitten een paar hoge piefen van de OlieCorps. Er is nogal wat overlap, vanwege de voordelen voor beide partijen. Ze zijn het erover eens dat afwijkende meningen in de kiem moeten worden gesmoord. Dus de OlieCorps zouden Dominee absoluut dekken voor zoiets simpels als de moord op zijn vrouw, iets waar hun holding niet door bedreigd wordt, omdat ze ook wel snappen dat ze door een schandaal heel wat geloofwaardigheid zouden verliezen. Ze zouden ons allebei beschuldigen van geestelijke labiliteit. En ons opsluiten en platspuiten. Of, zoals ik zei, een paar nieuwe gaten in de rotstuin graven.’

‘Maar wij zijn zijn kinderen!’ zei Zeb op een toon alsof hij een jaar of twee was; zelfs hij hoorde dat.

‘Nou en, je denkt toch niet dat hij zich daardoor laat weerhouden?’ vroeg Adam. ‘Zaken gaan voor familie. Hij zou gemakshalve de stem van God horen die hem opdroeg zijn zoon te offeren voor het algemeen belang. Weet je nog van Izaäk? Hij zou ons de keel doorsnijden en ons in brand steken, want deze keer zou God vast geen offerlam sturen.’

Zeb had Adam nog nooit zo negatief meegemaakt. ‘Waarom vertel je me dit nu eigenlijk allemaal?’ vroeg hij. Hij was een beetje buiten adem, ook al bewogen ze nauwelijks.

‘Omdat we nu wel genoeg geld hebben gespaard, als het tenminste klopt wat je vertelde over dat wegsluizen,’ zei Adam. ‘Bovendien zou de kerk je misschien kunnen betrappen. Tijd om ervandoor te gaan, nu het nog kan. Voordat je sneuvelt in die teermijnen. Wat natuurlijk een ongeluk zou zijn.’

Zeb was geroerd. Adam probeerde hem te beschermen. Hij dacht altijd veel verder vooruit dan Zeb.

Ze wachtten tot de volgende dag, toen Dominee een bestuursvergadering had en Trudy naar de Vrouwengebedsgroep ging. Ze namen een zonnetaxi naar het kogeltreinstation en gaven valse informatie ten behoeve van de gespitste oren van de chauffeur. Die kerels waren meestal spionnen, beroepsmatig of als bijverdienste. Het verhaal was dat Adam weer terugging naar Spindletop en dat Zeb hem ging uitzwaaien. Niks bijzonders.

In een internetcafé op het station plunderde Zeb de geheime bankrekening van Dominee op de Kaaimaneilanden terwijl Adam nonchalant deed en keek of hij iemand zag die hen in de gaten hield. Toen het geld van Dominee veilig was overgeboekt, stuurde Zeb de smerige klootzak een paar mailtjes via een digitale sluiproute om potentiële cyberspeurders zo lang mogelijk op afstand te houden. Hij hackte een reclamespot voor mannendeodorant, klikte op de glimmende onthaarde navel van de gespierde kerel – hij was al eens eerder door dat pixelwormgat gegaan – en klikte door naar een site over tuinieren, wat in dit verband wel toepasselijk was, en koos een plantschopje. Hij postte zijn berichten vanaf die site.

Het eerste bericht luidde als volgt: ‘We weten wie er onder de stenen ligt. Ga niet achter ons aan.’ In het tweede gaf hij details over wat Dominee achterover had gedrukt uit de goededoelenpot van de PetrOleumkerk, met nog een waarschuwing: ‘Blijf waar je bent, anders publiceer ik dit. Hou je gedeisd en wacht op instructies.’ Nu zou die beschimmelde ouwe lul wel het idee krijgen dat ze binnenkort weer contact zouden opnemen om hem af te persen, wat volgens hem wel hun motief moest zijn, en kon hij een valstrik voor ze zetten.

‘Dit lijkt me wel effectief genoeg,’ zei Adam, maar Zeb kon het niet laten om er nog een derde mailtje achteraan te sturen: een kopie met details van Dominees transacties op de haptische Feel-iT-site. Lady Jane Grey was zijn favoriet, hij had haar minstens vijftien keer onthoofd.

‘Ik wou dat ik zijn gezicht kon zien,’ zei Zeb toen ze eenmaal in de trein zaten. ‘Als hij die mail opent. En nog beter: als hij ontdekt dat zijn geheime rekening op de Kaaimaneilanden leeg is.’

‘Je verkneukelen is geen prijzenswaardige eigenschap,’ zei Adam.

‘Krijg het heen en weer,’ zei Zeb.

Hij keek de hele reis uit het raam naar het voorbijschietende landschap: beveiligde villawijken die leken op de buurt die ze net waren ontvlucht, velden vol sojabonen, schaliegasinstallaties, windmolenparken, bergen enorme vrachtwagenbanden, hopen grind, piramides van afgedankte keramische toiletpotten. Bergen vuilnis waar tientallen mensen in liepen te zoeken, sloppenwijken in de arme plebslanden met hutjes van afgedankte materialen. Kinderen die op de daken van de hutjes stonden, op de vuilnishopen, op de bergen met autobanden, ze zwaaiden met vlaggen die gemaakt waren van gekleurde plastic tassen, ze speelden met simpele vliegers of ze staken hun middelvinger op naar Zeb. Hier en daar vlogen cameradrones; die scanden zogenaamd de verkeersstromen, maar ze hielden ook de bewegingen bij van God mocht weten wie. Die drones waren de pest als ze speciaal naar jou op zoek waren, dat had hij wel begrepen van wat er op internet over werd gefluisterd.

Maar Dominee kon nog niet naar hen op zoek zijn. Hij was nog bij die bestuurslunch, waar hij de hors d’oeuvres van kweekvlees en de gekweekte tilapia naar binnen aan het werken was.

Hackerdehack, rommeldebom,

Mammie is in de tuin, dus kijk niet achterom,

neuriede Zeb. Hij hoopte dat Fenella meteen dood was geweest, zonder dat Dominee zijn misselijkmakende obsessies op haar had botgevierd.

Adam was naast hem in slaap gevallen; hij zag er nog bleker en dunner uit dan wanneer hij wakker was. Hij leek een beetje op een idealistisch standbeeld van een irritante allegorische figuur: Wijsheid. Oprechtheid. Geloof.

Zeb was te opgewonden om te kunnen slapen. En ook nerveus, al wilde hij dat eigenlijk niet toegeven. Hij was een zwaarbewaakte grens gepasseerd, ze hadden de reus beroofd en waren er met zijn schat vandoor gegaan. De hel zou losbreken. Dus was hij op zijn hoede.

Wie heeft Fenella vermoord?

Die kerel is zwaar gestoord.

Zijn klap was megahard,

Toen werd alles zwart,

Hij sloeg haar uit het lood,

En nu is ze morsdood.

Hij voelde iets over zijn gezicht lopen. Hij veegde het weg met zijn mouw. Geen gesnotter, zei hij streng tegen zichzelf. Dat moet je hem niet gunnen.

Toen Adam en Zeb eenmaal in San Francisco waren, besloten ze om zich op te splitsen. ‘Hij laat dit vast niet op zich zitten,’ zei Adam. ‘Hij heeft erg veel contacten, hij zal zeker een zoekactie starten via zijn netwerk van de OlieCorps. Met z’n tweeën vallen we veel meer op.’

Het was zeker waar dat ze te ongelijksoortig waren. Donker en licht, fors en fragiel, zulke tegenstellingen vielen op. Bovendien zou Dominee een signalement van hen samen geven, niet van elk apart.

Dik en Dun, zong Zeb zacht. Dom en Stom. Dol en Dwaas.

‘Hou eens op met dat pseudomuzikale lawaai,’ zei Adam. ‘Je trekt er alleen maar de aandacht mee. Bovendien zing je vals.’ Daar had hij een punt mee. Twee punten zelfs.

In een semi-illegale Verander-je-identiteitshop in de plebslanden maakte Zeb nieuwe identiteiten – die stelden niets voor en zouden niet standhouden als ze tegen het licht werden gehouden, maar ze waren goed genoeg voor de volgende etappe van de reis. Adam ging naar het noorden, Zeb naar het zuiden, beiden gingen op zoek naar dekking.

Adam en hij hadden een dropbox afgesproken. Het was de bovenste roos die de windgoden strooien op een afbeelding van De geboorte van Venus van Botticelli op een veelbezochte Italiaanse toeristische website. Zeb had liever de linkertepel van Venus genomen, maar Adam praatte hem dat uit zijn hoofd: dat was volgens hem te voor de hand liggend. Verder zei hij dat ze beter een halfjaar geen contact met elkaar konden hebben, want Dominee was wraakzuchtig en inmiddels waarschijnlijk ook bang.

Zeb dacht na over de gevolgen die die wraakzuchtigheid en angst waarschijnlijk zouden hebben. Wat zou hij zelf doen als twee wijsneuzerige afstammelingen van hem die hij toch al nooit had gemogen met zijn smerige geheimen op de loop zouden gaan? De woede. Het verraad. Na alles wat hij voor Adam had gedaan. En voor Zeb, want waren de fysieke terechtwijzingen niet voor diens bestwil, ter bevordering van de geestelijke ontwikkeling van die knaap? Waarschijnlijk hield hij zichzelf nog steeds voor de gek met dat soort rechtschapen gezever.

Hij zou ongetwijfeld een paar SOAS inhuren: snelle online arrestatiespecialisten. Die kostten een lieve duit, maar gaven ook snel resultaat. Ze zouden een zoekalgoritme opstellen om een waarschijnlijke profielmatch op internet op te sporen. Het was dus van belang om digitale activiteiten zoveel mogelijk te beperken. Niet surfen. Niet online winkelen. Geen digitaal sociaal verkeer. Geen geintjes. Geen porno.

‘Doe je anders voor dan je bent,’ was Adams goede raad bij het afscheid.

Dieper de plebslanden in

Zeb liet in San Fran zijn haar knippen. Hij liet een snor staan en hij kocht een paar coole contactlenzen op de donkergrijze markt waarmee hij niet alleen een andere kleur ogen kreeg, maar die hem ook voorzagen van astigmatisme en valse iriskenmerken. Maar hoewel hij daarmee wel door een oppervlakkige scan zou komen, zou hij er bij een grondig onderzoek ongetwijfeld mee tegen de lamp lopen, om nog maar te zwijgen van de lachwekkend amateuristische Vingervervalsers die hij had aangeschaft, dus hij kon maar beter niet meer met de kogeltrein gaan. Bovendien geloofden alle passagiers van die treinen nog steeds heilig in de rechtmatigheid van de rechtspraak en de ordentelijkheid van de gevestigde orde, dus ze zouden iets verdachts onmiddellijk melden, wat hun ook voortdurend en tot vervelens toe werd bevolen.

En dus probeerde hij de snelwegen. Hij liftte helemaal tot San Jose naar het zuiden, vroeg een lift op stopplaatsen voor truckavanen die in konvooi reden en probeerde er ouder uit te zien dan hij was. Sommige chauffeurs suggereerden dat hij ze als vergoeding wel kon pijpen, maar hij was te groot om daartoe te worden gedwongen.

Het andere gevaar kwam van de goedkope sletjes die in de chauffeurscafés werkten. Hij had alleen nog maar online seks gehad, via de haptische feedbacksites, en hij was nog niet toe aan echt huid-op-huidcontact. Bovendien durfde hij geen contact te maken met andere mensen, want je kon maar nooit weten wie er als bijverdienste informatie doorverkocht. Sommige hoeren waren verdacht goed gekleed en zagen er helemaal niet uit alsof ze honger leden.

Dan had je nog de ziektes. Het laatste wat hij nu kon gebruiken was dat hij in het ziekenhuis belandde – als hij met zijn vervalste ID al door de controle kwam – of dat hij door een beveiligingsknuppel van een ZiekenhuisCorps in elkaar werd geslagen als hij er niet doorheen kwam, wat niet onwaarschijnlijk was. Als de waarheid over wie hij echt was eenmaal uit hem was geperst, zou er meteen een telefoontje naar Dominee gaan. Er zou een verwijderingsopdracht worden gegeven, of hij zou met tiewraps om zijn polsen worden teruggestuurd om de zelfingenomen waarheid onder de neus gewreven te krijgen. Ik zal jou eens leren om respect voor me te hebben, ik ben het boven jou geplaatste gezag, God haat jou, jij bent moreel verwerpelijk, toon berouw op je knieën, drink op wat in deze emmer zit, ga op je buik op de grond liggen, geef me die balk aan, wil je het nog harder, ik zal het je laten uitschreeuwen, enzovoort enzovoort, de bekende reli-sadistische, perverse heavy-metallitanie. Een lolletje voor het slapengaan.

En als Dominee klaar was met Zebs neurologisch verwoeste, weerloze en bibberende lichaam werd dat uiteindelijk naar de rotstuin afgevoerd, maar niet voordat hem de duimschroeven waren aangedraaid om hem te laten verraden welk digitaal pad naar Adam leidde, en voordat hij was gedwongen om lokaas en instructies online te zetten, inclusief het dringende verbod om de fiscale en seksuele escapades van Dominee bekend te maken en de noodzaak om elkaar snel te treffen zodat hij alles kon uitleggen. Zeb maakte zich geen enkele illusie over zijn vermogen weerstand te bieden aan de methodes waarmee Dominee en zijn handlangers dit enthousiast zouden proberen te bewerkstelligen.

Dus dat was wat hem in het ziekenhuis te wachten zou staan als hij een geslachtsziekte kreeg. Het alternatief was al even onaantrekkelijk. Een etterende pik, een verschrompelde stijve, piemelrot: de groengele pus spatte bijna van de websites waarop hiervoor werd gewaarschuwd. Reden genoeg om weerstand te bieden aan de verleidelijke sirenes op de parkeerplaatsen van de truckaravaans, ook al waren hun dijen onder de sexy roodleren hotpants nog zo mollig en stevig, de schoenen met plateauzolen van nepluipaard nog zo hoog, de tatoeages van draken en schedels nog zo gewaagd en de halve meloenen die als rijzend deeg uit hun zwartsatijnen haltertopjes opbolden nog zo fors. Niet dat hij ooit rijzend deeg van dichtbij had gezien. Behalve op een filmpje. In een er-was-eens-een-moederterugblik waar hij een beetje van had moeten huilen. Zou Fenella wel eens zelf brood hebben gebakken? Want Trudy had dat absoluut nog nooit van d’r leven gedaan.

Dus toen de schoonheden met hun smoezelig geverfde lippen, hun crackogen en hun slappe trilkonten tegen hem zeiden: ‘Hai mooie jongen, wil je misschien een vluggertje met mij achter de donutkraam?’ zei hij niet: ‘Ik kom eraan,’ en zei hij niet: ‘Tot in de hemel als ik dood ben,’ en zei hij niet: ‘Ben je nou helemaal belazerd?’ Hij zei niets.

Afgezien van die ziektefactor wist hij nog niet hoe hij de donkere en duistere wegen in de plebslanden moest bewandelen: hij wilde niet zomaar contact leggen met een vreemde en met open ogen een steegje of de plee van een dubieus bordeel binnenlopen en er op een brancard of in een lijkenzak worden uitgedragen. Als dat al gebeurde. Waarschijnlijker was dat ze hem op een braakliggend terrein zouden gooien, waar de ratten en de gieren korte metten met hem zouden maken. Steeds meer voormalig publieke organisaties voor wetshandhaving en beveiliging waren geprivatiseerd, en er was geen marge meer beschikbaar voor een fatsoenlijke begrafenis van zwervers zoals hij, laat staan voor de ‘inbewaringstelling’ – ze waren dol op dat woord, inbewaringstelling – van de schurken die hem voor wat kleingeld hadden neergestoken.

Zijn lengte en zijn beginnende snor boden nauwelijks bescherming. Hij was een groentje, een makkelijk doelwit, dat zouden ze in één oogopslag zien, ze zouden voor hem in de rij staan. In de plebslanden leek het in niets op het schoolplein van vroeger, waar lengte er juist wel toe deed. ‘Hoe groter ze zijn, hoe harder ze vallen,’ hadden de ruziezoekende vechtersbazen destijds geroepen. ‘Ja,’ had hij geantwoord, ‘maar hoe kleiner ze zijn, hoe váker ze vallen.’ Dan deelde hij een snelle mep uit, niet eens een stomp, en daar gingen ze al tegen de vlakte.

Maar in de donkerste plebslanden zou er geen verbaal voorspel zijn. Geen enkele waarschuwing, maar een snelle haal met een mes of zelfs een kogel uit een antiek, illegaal vuurwapen. De bleke Boerenpummels schenen volgens internet de wreedsten te zijn. En de Roodzwartianen. En de Aziatische Fusions. En de Tex-Mexen met de streken die ze kenden van hun drugsoorlogen – de opgestapelde hoofden, de lichamen zonder benen die waren opgehangen onder oude bioscoopluifels. Waarschijnlijk waren een hoop Tex-Mexen heer en meester over de truckavanen die via de snelweg naar het zuiden reden, want die lag dicht bij hun territorium.

Ondanks zijn terughoudendheid, of, om eerlijk te zijn, ondanks zijn laffe angsten, wist hij dat hij voorlopig waarschijnlijk het veiligst was in het slechtste deel van de stad. Als hij te veel geld uitgaf, zou hij de aandacht van jakhalzen trekken, hij was gewiekst genoeg om dat te weten. Dus toen hij eenmaal in San Jose was, hield hij zich gedeisd, meed de kroegen en verdween tussen de mensen uit de onderklasse die in de ergste plebsbuurten rondzwierven als ratten in een vuilnisbak en graaiden naar alles wat ze maar te pakken konden krijgen.

Hij werkte een tijdje in de keuken van GeheimBurgers, waar hij quasivleesproducten bakte. Hij draaide tien uur per dag tegen minder dan het minimumloon en hij moest het bedrijfsshirt en een imbeciel mutsje dragen, maar bij GeheimBurgers deden ze niet moeilijk over je identiteit. En ze beschermden hun personeel tegen de officiële en de niet-officiële pottenkijkers, dus niemand viel hem daar lastig. Hij had te doen met zijn vrouwelijke collega’s; ze kregen minder betaald dan de mannen en ze moesten strakke T-shirts dragen en zich zowel de klanten als de managers van het lijf houden. Eigenlijk zou het bedrijf hardplastic beschermkappen voor hun tieten moeten verstrekken.

Maar zijn zorgen weerhielden hem er toch niet van om eindelijk vleselijke gemeenschap te hebben met een van de serveerstertjes van GeheimBurgers; ze heette Wynette, ze had grote, zwartomrande, hongerige ogen en bruin haar. Behalve haar betoverende persoonlijkheid – een eufemisme, moet hij inmiddels toegeven, voor haar nogal magere kont, het lichaamsdeel dat hem fascineerde, het spijt hem maar zo zit dat nu eenmaal met adolescente jongens bij wie de hormonen zo ongeveer uit de oren komen, de Natuur wil het en bovendien dacht hij dat hij verliefd was, dus kom op – had ze het voordeel dat ze een kamer had, ook al was die nogal klein.

De meeste meisjes die bij GeheimBurgers werkten kregen zelfs dat niet voor elkaar: ze deelden een overvolle flat zonder lift, kraakten een door de bank ontruimd en inmiddels vervallen huis, of hingen de hoer uit om een kind, een verslaafd familielid of een opzichtige pooier te onderhouden. Maar Wynette was voorzichtig en zuinig, ze gooide geen geld over de balk en ze had genoeg gespaard om zich wat privacy te kunnen veroorloven. Haar kamer lag boven een buurtwinkel waar alcohol werd verkocht die naar trollenpis en afbijtmiddel smaakte, maar Zeb was destijds nog niet erg kieskeurig, dus meestal kocht hij er een fles van om Wynette dronken te voeren voordat ze het met elkaar deden omdat ze zei dat ze zich dan beter kon ontspannen.

‘Was het net zo lekker?’ vraagt Toby.

‘Was wat net zo lekker als wat?’

‘Seks met Wynette. Net zo lekker als de onthoofde lady Jane Grey.’

‘Appels en peren,’ zegt Zeb. ‘Zinloos om te vergelijken.’

‘Toe, doe eens een poging,’ zegt Toby.

‘Oké. De lady Jane Greys kun je herhalen. De realiteit niet. En als je het toch vraagt: het kan allebei lekker zijn. Maar evengoed teleurstellend.’

SNEEUWMANS REIZE

Een gebloemd laken

Ze wordt wakker van de zon die door het raam van haar hokje naar binnen schijnt. Vogelgezang, de stemmen van de Crakerkinderen, het geblaat van de MooiHairs. Niets akeligs.

Ze komt overeind en probeert zich te herinneren welke dag het is. Het feest van de Cyanophyta? Dank U, O Heer, dat u de Cyanophyta hebt geschapen, die nederige blauwgroene algen die door zovelen worden miskend, want is het niet dankzij hen – vele miljoenen jaren geleden, een tijdspanne die echter in Uw eeuwigheid slechts een oogwenk is – dat onze zuurstofrijke atmosfeer is ontstaan, zonder welke wij niet zouden kunnen ademen, evenmin als de andere levensvormen op het land, zo gevarieerd, zo prachtig en steeds zo nieuw als wij ze weer aanschouwen, en door wie wij Uw Genade voelen…

Maar het zou ook best eens de feestdag van de heilige Jane Goodall kunnen zijn. Dank U, O Heer, dat U het leven hebt gezegend van de heilige Jane Goodall, de onbevreesde Vriendin van Gods Junglebewoners, die zich in vele riskante situaties heeft gewaagd en vele bijtende insecten voor lief nam om de kloof tussen de Soorten te overbruggen; door haar liefde voor onze naaste verwanten in het dierenrijk, de Chimpansees, zijn wij gaan inzien hoe waardevol tegenoverliggende duimen en grote tenen zijn, en ook onze eigen diepe…

Onze eigen diepe wat? Toby probeert zich de rest van het gebed te herinneren. Ze vergeet zulke dingen, ze zou eigenlijk meer moeten opschrijven. Een dagboek bijhouden, zoals ze deed toen ze in haar eentje in de AnooYooSpa zat. Ze zou nog verder kunnen gaan, de gewoonten en uitspraken van de inmiddels verdwenen Hoveniers van de Heer kunnen vastleggen voor de volgende generaties, zoals politici vroeger altijd zeiden als ze naar extra stemmen visten. Als er in de toekomst tenminste nog mensen zijn, en als ze kunnen lezen, wat, als je er goed over nadenkt, twee grote vraagtekens zijn. En zelfs als er in de toekomst nog wordt gelezen, zal er dan wel iemand zijn die zich interesseert voor het doen en laten van een obscure en daarna onwettig verklaarde en vervolgens ontbonden groene religieuze sekte?

Als ze doet alsof ze in zo’n toekomst gelooft, helpt dat misschien bij het scheppen ervan, iets wat de Hoveniers altijd zeiden. Ze heeft geen papier, maar ze zou Zeb kunnen vragen of hij wat voor haar meeneemt op zijn volgende strooptocht, als hij tenminste iets kan vinden wat niet vochtig is, of aangevreten door muizen of mieren. O, en natuurlijk ook potloden, bedenkt ze. Of pennen. Of krijtjes. Dan zou ze kunnen beginnen.

Hoewel ze het wel moeilijk vindt om zich te concentreren op een eventuele toekomst. Ze wordt te zeer in beslag genomen door het hier en nu: nu heeft ze Zeb, in de toekomst misschien niet.

Ze verlangt naar de avond, ze zou het liefst de dag die nog maar net is begonnen overslaan en zich halsoverkop in de avond storten, als in een vijver; een vijver waarin de maan wordt gereflecteerd. Ze verlangt ernaar te zwemmen in vloeibaar maanlicht.

Maar het is gevaarlijk om te leven voor de nacht. Dan wordt de dag onbelangrijk. Je zou roekeloos kunnen worden, kleinigheden over het hoofd kunnen zien, het spoor bijster raken. De laatste tijd staat ze soms opeens midden in de kamer met één sandaal in haar hand en vraagt ze zich af hoe ze daar terecht is gekomen; of ze staat buiten bij een boom te kijken naar de ritselende bladeren, en dan spoort ze zichzelf aan: Doe iets. Ga iets doen. Kom in beweging. Je moet… Maar wat moet ze eigenlijk doen?

Dat is niet alleen met haar zo, en het komt ook niet alleen door haar nachtelijke bezigheden. Ze heeft gemerkt dat anderen ook verslappen. Ze blijven zomaar stilstaan, ze luisteren terwijl niemand iets zegt. Tot ze hun aandacht abrupt weer op het tastbare richten, maar je kunt zien dat ze daar hun best voor moeten doen. Ze gaan aan de slag in de tuin, met een hek, met de zonnepanelen, de uitbreiding van het leemhuis… het is verleidelijk om weg te dromen, zoals de Crakers lijken te doen. Die hebben geen feestdagen, geen kalender, geen deadlines. Geen langetermijndoelen.

Ze herinnert zich die zwevende gemoedstoestand nog goed van de maanden dat ze opgesloten zat in de AnooYoo Spa, waar ze het uit moest zingen tot de virusepidemie waar iedereen aan stierf was uitgewoed. Daarna, toen het gehuil, het gesmeek, het gebons op de deuren was opgehouden en er geen mensen meer in elkaar zakten op de grasvelden, kon ze alleen maar wachten. Wachten op een teken dat er nog iemand in leven was. Wachten tot er weer een zinvolle tijd zou aanbreken.

Ze had zich aan een dagelijkse routine gehouden: ze zorgde dat ze te eten en te drinken had, vulde de uren met kleine bezigheden, schreef in haar dagboek. Ze verdrong de stemmen die haar hoofd probeerden binnen te dringen, zoals gebeurt wanneer je alleen bent. Ze vocht tegen de verleiding om weg te gaan, door de bossen te dwalen, de deur open te zetten naar iets wat er met haar zou kunnen gebeuren, of liever gezegd iets waardoor ze aan haar eind zou komen. Een einde.

Het was een soort trance, een soort slaapwandelen. Geef jezelf over. Geef het op. Ga op in het heelal. Waarom niet? Het was alsof iemand of iets tegen haar fluisterde, haar het donker in probeerde te lokken. Kom maar, kom maar hier. Stop ermee. Dat zal een opluchting zijn. Een voltooiing. Het zal niet veel pijn doen.

Ze vraagt zich af of dat soort gefluister nu in de oren van sommige anderen begint te klinken. Kluizenaars in de woestijn hoorden zulke stemmen ook, en gevangenen in kerkers. Maar misschien dat niemand ze nu nog hoort, het is hier anders dan in de AnooYoo Spa, het is hier geen isolatiecel, iedereen heeft gezelschap van anderen. Toch merkt ze dat ze elke ochtend koppen telt, controleert of alle MaddAddamieten en voormalige Hoveniers er nog zijn, of niemand in de nacht is gaan dolen door het labyrint van takken en bladeren, van vogelzang en windzang en stilte.

Er wordt op de muur naast haar deur geklopt. ‘Ben je binnen, O Toby?’ Het is kleine Zwartbaard die even bij haar komt kijken. Misschien heeft hij op een bepaald niveau dezelfde angsten als zij en wil hij niet dat ze verdwijnt.

‘Ja,’ zegt ze, ‘ik ben hier. Blijf daar wachten.’ Ze doet haastig haar laken voor die dag om. Ze kiest er een met een patroon dat minder sober en geometrisch is dan anders, sensueler, met bloemen. Rozen, vol in bloei, verstrengelde ranken. Is ze ijdel? Nee, het is ter ere van een hernieuwd leven, háár hernieuwde leven. Dat is haar uitvlucht. Ziet ze er niet belachelijk uit, als een schaap dat zich verkleedt als lam? Dat is zonder spiegel lastig te bepalen. Schouders recht, zelfbewust voorwaarts, dat is het belangrijkste. Ze doet haar haar naar achteren en maakt een knot. Zo, geen losse pieken. Ze moet zich terughoudend opstellen.

‘Ik breng je naar Sneeuwman-de-Jimmy,’ zegt Zwartbaard gewichtig als ze naar buiten komt. ‘Dan kun je hem helpen. Met de maden.’ Hij is trots dat hij dat woord heeft geleerd en zegt het nog maar eens: ‘De maden!’ Hij lacht stralend. ‘De maden zijn goed. Oryx heeft ze gemaakt. Ze zullen ons geen kwaad doen.’ Hij werpt een blik op haar gezicht, kijkt of hij het bij het rechte eind heeft en lacht dan weer. ‘Binnenkort is Sneeuwman-de-Jimmy niet ziek meer.’ Hij pakt haar hand en trekt haar mee. Hij weet wat hij moet doen, hij is haar kleine schaduw, hij neemt alles in zich op.

Als ik een kind had gekregen, denkt Toby, zou het dan op hem hebben geleken? Nee. Het zou niet op hem hebben geleken. Niet klagen.

Jimmy slaapt nog, maar hij heeft al wat meer kleur en de koorts is gezakt. Ze lepelt wat honing met water in zijn mond, samen met het paddenstoelenelixer. Zijn voet herstelt snel; binnenkort heeft hij de maden niet meer nodig.

‘Sneeuwman-de-Jimmy loopt,’ zeggen de Crakers tegen hem. Vanochtend houden er vier de wacht, drie mannen en een vrouw. ‘Hij loopt heel hard, in zijn hoofd. Binnenkort is hij hier.’

‘Vandaag?’ vraagt ze.

‘Vandaag, morgen,’ antwoorden ze. ‘Binnenkort.’ Ze lachen naar haar. ‘Wees niet bezorgd, O Toby,’ zegt de vrouw. ‘Sneeuwman-de-Jimmy is nu veilig. Crake stuurt hem terug naar ons.’

‘En Oryx ook,’ zegt de langste man, mogelijk Abraham Lincoln. Ze moet echt eens uitzoeken hoe ze allemaal heten. ‘Zij stuurt hem ook terug.’

‘Ze heeft tegen haar Kinderen gezegd dat ze hem geen kwaad mogen doen,’ zegt de vrouw. Keizerin Josephine?

‘Ook al is zijn pis zwak en snapten ze eerst niet dat ze hem niet mochten opeten.’

‘Onze pis is krachtig. De pis van onze mannen. De Kinderen van Oryx begrijpen zulke pis.’

‘De Kinderen met scherpe tanden eten hen die zwakke pis hebben.’

‘De Kinderen met slagtanden eten ze soms.’

‘De Kinderen die als beren zijn, groot, met klauwen. We hebben nog nooit een beer gezien. Zeb heeft er een opgegeten, hij weet wat een beer is.’

‘Maar Oryx heeft tegen ze gezegd dat ze het niet mochten.’

‘Dat ze Sneeuwman-de-Jimmy niet mochten opeten.’

‘Crake heeft Sneeuwman-de-Jimmy gestuurd om voor ons te zorgen. En Oryx heeft hem ook gestuurd.’

‘Ja, Oryx ook,’ zeggen de anderen instemmend. Een van hen begint te zingen.

Meidengedoe

Die ochtend is het een levendige boel aan de ontbijttafel.

Ivoorsnavel, Lamantijn, Tamaroe en Mellisuga hebben hun bordje opgeruimd en zijn verwikkeld in een discussie over epigenetica. Welk deel van het gedrag van de Crakers is genetisch en welk deel is cultureel bepaald? Hebben ze eigenlijk wel iets wat je cultuur zou kunnen noemen, afgezien van wat hun genen bepalen? Of lijken ze meer op mieren? En dat zingen van ze? Goed, het is een vorm van communicatie, maar is het territoriaal, als vogelgezang, of zou je het kunst kunnen noemen? Dat laatste zeker niet, zegt Ivoorsnavel. Crake kon het niet verklaren en hij vond het maar niks, zegt Tamaroe, maar het team kon het niet elimineren zonder van de Crakers gevoelloze wezens te maken die nooit loops werden en die niet lang mee zouden gaan.

De paarcyclus is genetisch bepaald, dat is duidelijk, zegt Mellisuga, evenals de veranderingen in de genitale en abdominale pigmentatie, die samenhangt met de paardrift, en het mannelijke equivalent, dat leidt tot polyseksuele activiteit. Wat je bij een hert of een schaap bronst zou noemen, zegt Ivoorsnavel, maar zou het bij de Crakers niet afhangen van de omstandigheden? Ze hebben geen gelegenheid gehad om dat in de Paradice-koepel te testen en iedereen is het erover eens dat dat jammer is. Ze hadden variaties kunnen maken, een onderzoek kunnen doen, zegt Lamantijn. Maar Crake regeerde met ijzeren hand, zegt Tamaroe, en hij was zeer dogmatisch: hij wilde niets weten van mogelijke verbeteringen afgezien van wat hij zelf had bedacht. En hij wilde zijn kostbare experiment al helemáál niet laten verpesten door mogelijk inferieure onderdelen, zegt Mellisuga, want de Crakers zouden een megageldmachine worden. Dat was in elk geval zijn verhaal, zegt Tamaroe.

‘Maar hij heeft ons dus de hele tijd belazerd,’ zegt Mellisuga.

‘Klopt, maar hij heeft wel wat bereikt,’ zegt Ivoorsnavel.

‘Ja, voor zover we daar iets aan hebben,’ zegt Lamantijn. ‘De eikel.’

‘De vraag is meer waarom dan hoe,’ zegt Ivoorsnavel. Hij kijkt omhoog alsof Crake daar echt is en een donderend antwoord zou kunnen geven. ‘Waarom heeft hij het gedaan? Dat dodelijke virus in die LusstPluss-pillen. Waarom wilde hij de mensheid laten uitsterven?’

‘Misschien was hij gewoon totaal de weg kwijt,’ zegt Lamantijn.

‘Even advocaat van de duivel spelen, en trouwens ook om het voor hem op te nemen: misschien vond hij wel dat de rest van de wereld de weg kwijt was,’ zegt Tamaroe. ‘De totaal leeggeroofde biosfeer, de aarde die opwarmde als een kachel.’

‘En als zijn oplossing de schepping van de Crakers was, dan wist hij dat hij ze moest beschermen tegen mensen zoals wij, met onze agressieve of zelfs moordzuchtige neigingen,’ zegt Ivoorsnavel.

‘Ja, dat denken megalomane eikels zoals hij altijd,’ zegt Lamantijn.

‘Ongetwijfeld zag hij de Crakers als een inheems volk,’ zegt Ivoorsnavel. ‘En de Homo sapiens sapiens als de hebzuchtige, plunderende Conquistadors. Wat in sommige opzichten…’

‘Nou, maar wij hadden wel Beethoven,’ zegt Lamantijn. ‘Enne… de wereldgodsdiensten, dat soort dingen. Zoiets kun je bij dat stelletje Crakers wel vergeten.’

Witte Zegge zit naast ze, ze kijkt oplettend, maar luistert misschien niet. Als er iemand is die stemmen hoort, denkt Toby, dan is zij het. Het is een knap meisje, misschien wel de knapste van de MaddAddamieten. Gisteren stelde ze voor om een yoga- en meditatiegroepje te starten, maar daar was geen belangstelling voor. Ze draagt een grijs laken met witte lelies en haar zwarte haar zit in een wrong.

Amanda zit aan het eind van de tafel. Ze is nog steeds bleek en lusteloos. Blauwe Lotus en Ren bemoederen haar en zeggen dat ze iets moet eten.

Rebecca heeft een beker van wat ze koffie zijn gaan noemen. Ze draait zich om als Toby gaat zitten.

‘Alweer ham,’ zegt ze tegen Toby. ‘En kudzu-pannenkoekjes. O, en er is ook wat Choco-Nutrino.’

‘Choco-Nutrino?’ vraagt Toby. ‘Hoe kom je daaraan?’ Choco-Nutrino was een mislukte poging om een smakelijk ontbijtproduct voor kinderen te maken na het mislukken van de wereldwijde cacao-oogst. Er werd gezegd dat er gebrande soja in zat.

‘Zeb en Neushoorn en de anderen hebben het ergens vandaan,’ zegt Rebecca. ‘En Shackie. Het is niet echt vers, vraag maar niet naar de uiterste houdbaarheidsdatum, dus ik denk dat we het beter zo snel mogelijk kunnen opmaken.’

‘Denk je?’ vraagt Toby. Er staat een kom Choco-Nutrino’s op tafel. Het zijn kleine bruine kiezeltjes, ze zien er buitenaards uit, korrels van Mars. De mensen aten dat vroeger altijd, denkt ze. Ze vonden het gewoon.

‘Last-chance café,’ zegt Rebecca. ‘Pure nostalgie. Ik vond het ook altijd smerig, maar met MooiHairmelk gaat het best. Bovendien zitten er toegevoegde vitaminen en mineralen in. Dat staat op de doos. Dus dan hoeven we een tijdje geen modder te eten.’

‘Modder?’ vraagt Toby.

‘Ja, voor de sporenelementen,’ zegt Rebecca. Toby weet soms niet of ze een grapje maakt of serieus is.

Ze houdt het bij de ham en de kudzu-pannenkoekjes. ‘Waar zijn de anderen?’ vraagt ze, zo neutraal mogelijk. Rebecca somt op: Crozier heeft al gegeten en is met de MooiHairs naar de wei. Beluga en Shackleton zijn mee en bewaken hem met een spraygun. Zwarte Neushoorn en Katuro hebben gisteravond wachtgelopen en slapen uit.

‘En Snelle Vos?’ vraagt Toby.

‘Die doet kalm aan,’ zegt Rebecca. ‘Ze ligt nog te doezelen. Ik hoorde haar vannacht tekeergaan in de bosjes. Met herenbezoek.’ Ze lacht alsof ze wil zeggen: net als jij.

Zeb is er ook nog niet. Toby probeert niet al te opvallend om zich heen te kijken. Ligt hij ook nog te doezelen?

Als ze haar bittere koffie op heeft, komt Snelle Vos bij hen zitten. Ze heeft een licht, gazen hemd aan, een korte broek en een slappe stoffen hoed in roze en groene pasteltinten. Ze heeft staartjes in haar haar gemaakt met plastic Hello Kitty-speldjes. Een schoolmeisjesoutfit; vroeger zou ze daar niet mee weggekomen zijn, denkt Toby. Ze zou een hooggekwalificeerde genkunstenaar zijn geweest, bang om statusverlies te leiden, belachelijk gevonden te worden; ze zou zich volwassen hebben gekleed om te laten zien wat haar positie is. Dus wat wil ze met haar uiterlijk bereiken nu positie en status zijn weggevallen?

Wees niet zo hard, zegt Toby tegen zichzelf. Per slot van rekening heeft ze een groot risico genomen: ze spioneerde voor de MaddAddamieten toen Crake haar gijzelde en samen met de andere gekidnapte MaddAddamieten als brainiac-slaaf in de Paradice-koepel liet werken. Hij was de meesten te slim af geweest.

Maar Zeb niet: Crake had hem niet in het nauw kunnen drijven. Zeb was te goed in het uitwissen van zijn sporen.

‘Hallo allemaal,’ zegt Snelle Vos. Ze rekt zich uit en duwt haar borsten vooruit in de richting van Ivoorsnavel. ‘Oe, ik zou zo wel weer in bed willen kruipen. Ik hoop dat jullie goed geslapen hebben. Ik niet. We moeten echt iets aan die klotemuggen doen.’

‘We hebben spray,’ zegt Rebecca. ‘Van dat citroenspul.’

‘Dat werkt niet zo lang,’ zeg Snelle Vos. ‘Dan bijten ze toch en dan word je wakker en hoor je mensen praten en zo, net als in zo’n motel met kartonnen muren waar je niet je echte naam opgeeft.’ Ze lacht weer naar Ivoorsnavel en negeert Lamantijn, die haar aanstaart en zijn lippen op elkaar klemt. Is dat uit afkeuring of uit extreem sterk verlangen? vraagt Toby zich af. Bij sommige mannen kun je moeilijk het verschil bepalen.

‘Ik vind dat we een avondklok moeten instellen voor stembanden,’ gaat Snelle Vos verder met een zijdelingse blik op Toby. Ik heb je wel gehoord, zegt die blik. Als je dan zo nodig aan suffe, belachelijke bejaardenseks moet doen, stop dan in elk geval een sok in je mond. Toby voelt dat ze bloost.

‘Lieve dame,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Ik hoop dat onze soms verhitte nachtelijke discussies jou niet hebben gewekt. Lamantijn, Tamaroe en ik…’

‘Nee, jullie waren het niet en het was ook geen discussie,’ zegt Snelle Vos. ‘Zijn dat trouwens Choco-Nutrino’s? Daar heb ik een keer een hele kom van uitgekotst, vroeger, toen ik nog wel eens een kater had.’

Amanda staat op en rent met haar hand tegen haar mond gedrukt weg. Ren gaat achter haar aan.

‘Er is iets niet in orde met dat meisje,’ zegt Snelle Vos. ‘Het lijkt wel alsof haar hersens geamputeerd zijn of zo. Of was ze altijd al zo’n onbenul?’

‘Je weet toch wel wat ze heeft doorstaan,’ zegt Rebecca met een bedenkelijk gezicht.

‘Ja, natuurlijk wel, maar wordt het niet eens tijd dat ze daar los van komt? En eens aan het werk gaat, net zoals wij?’

Toby wordt kwaad. Snelle Vos staat nooit vooraan als er iets moet gebeuren en ze is nog niet in de buurt van een Painballer geweest; zij is niet misbruikt als een prostibot, aangelijnd als een hond, bijna ontdaan van haar ingewanden. Amanda is tien keer zoveel waard als zij. Maar Toby weet ook dat ze haar de bedekte toespelingen van daarnet kwalijk neemt, om nog maar te zwijgen van het doorzichtige hemd en dat leuke korte broekje. En dat schermen met haar borsten, en die meisjesachtige staartjes. Dat past helemaal niet bij je beginnende rimpels, zou ze willen zeggen. Dat komt nou van al dat zonnebaden.

Snelle Vos lacht weer; niet naar Toby, maar straal langs haar heen. Ze lacht al haar tanden bloot en krijgt kuiltjes in haar wangen. ‘Hé,’ zegt ze zacht. Toby kijkt om: het zijn Neushoorn en Katuro.

En Zeb natuurlijk. Natúúrlijk.

‘Goedemorgen allemaal,’ zegt Zeb neutraal, niet speciaal tegen Snelle Vos. Ook niet speciaal tegen Toby, want de nacht is de nacht en de dag is de dag. ‘Heeft iemand nog iets nodig?’ vraagt hij. ‘We gaan even een snelle ronde doen, een paar uurtjes maar. Gewoon even kijken. En we komen langs een paar winkels.’ Hij hoeft niet te zeggen wat het echte doel is; dat hoeft niet, want iedereen weet dat het een patrouille is. Ze gaan op zoek naar de Painballers.

‘Zuiveringszout,’ zegt Rebecca. ‘Of bakpoeder, dat mag ook. Ik weet niet wat ik moet beginnen als dat op is. Dus als je nog in een super komt…’

‘Wist je dat zuiveringszout uit het trona-gesteente in Wyoming komt?’ vraagt Ivoorsnavel. ‘Dat was tenminste vroeger zo.’

‘O, Ivoorsnavel,’ zegt Snelle Vos, en ze schenkt hem haar lach. ‘Zolang we jou hebben, kunnen we makkelijk zonder Wikipedia!’ Ivoorsnavel grinnikt, hij vat het op als een compliment.

‘Gist,’ zegt Mellisuga. ‘Wilde gist, als je nog bloem hebt. Dan kun je zuurdesembrood bakken.’

‘Ja, misschien,’ zegt Rebecca.

‘Ik ga ook mee,’ zegt Snelle Vos tegen Zeb. ‘Ik moet naar een drogist.’

Het wordt stil. Iedereen kijkt haar aan.

‘Zeg maar wat je nodig hebt,’ zegt Zwarte Neushoorn. Hij werpt een afkeurende blik op haar blote benen. ‘Dan nemen we het wel mee.’

‘Vrouwendingen,’ zegt ze. ‘Jullie weten toch niet waar dat ligt.’ Ze kijkt naar Ren en Blauwe Lotus, die bij de pomp Amanda staan af te sponzen. ‘Ik haal wel voor ons allemaal.’

Er valt opnieuw een stilte. Maandverband, denkt Toby. Ze heeft gelijk: daar is nog maar weinig van over in de voorraadkamer. Straks moeten ze nog overgaan op repen stof, en dat wil niemand. Of stukken mos. Hoewel dat ooit toch wel zal moeten.

‘Slecht plan,’ zegt Zeb. ‘Die twee Painballers hangen nog ergens rond. En ze hebben een spraygun. Het zijn recidivisten, hun empathische vermogen is totaal verwoest. Ik denk niet dat je door die twee gepakt zou willen worden, ze doen niet aan beleefdheden. Je weet toch wat er met Amanda is gebeurd? Ze heeft geluk gehad dat ze is ontsnapt en dat ze haar nieren nog had.’

‘Helemaal mee eens. Inderdaad een slecht plan om onze gezellige enclave te verlaten,’ zegt Ivoorsnavel galant. ‘Ik ga wel, dus als je mij een boodschappenlijstje geeft, dan…’

‘Maar jullie zijn er dan toch zelf bij!’ protesteert Snelle Vos. ‘Jullie beschermen me toch?’ Ze knippert met haar wimpers en slaat haar blik neer. ‘Dan ben ik toch heel veilig.’

‘Is er nog koffie?’ vraagt Zeb aan Rebecca. ‘Of hoe jullie die troep ook noemen.’

‘Het kan heus wel, ik trek wel iets anders aan,’ zegt Snelle Vos, nu op kordate toon. ‘Ik zal jullie echt wel bijhouden en niet treuzelen. Bovendien kan ik met zo’n ding omgaan, zo’n spraygun,’ voegt ze er een beetje lijzig aan toe. Dan veert ze weer op: ‘Hé, en we kunnen eten meenemen! Dan kunnen we ergens gaan picknicken!’

‘Dan moet je wel opschieten,’ zegt Zeb, ‘want we gaan meteen na het ontbijt weg.’

Neushoorn wil iets zeggen, maar doet het niet. Katuro kijkt naar de lucht. ‘Volgens mij gaat het niet regenen,’ zegt hij.

Rebecca kijkt naar Toby en trekt haar wenkbrauwen op. Toby probeert zo neutraal mogelijk te kijken. Snelle Vos kijkt vanuit haar ooghoeken naar haar.

Zo sluw als een echte vos, denkt ze. Een spraygun hanteren, ja ja.

Sneeuwmans Reize

‘O Toby, kom eens kijken! Kom meteen!’ Kleine Zwartbaard trekt aan haar laken.

‘Wat is er dan?’ vraagt Toby. Ze probeert niet geïrriteerd te doen. Ze wil hier blijven, Zeb gedag zeggen, ook al gaat hij niet ver weg en niet zo lang. Een paar uurtjes maar. Ze wil een soort stempel op hem drukken, is het dat? In het bijzijn van Snelle Vos. Ze wil hem een kus geven, even in hem knijpen. Van mij. Afblijven.

Niet dat ze daar iets aan zou hebben. Ze zou zichzelf alleen maar belachelijk maken.

‘O Toby, Sneeuwman-de-Jimmy wordt wakker! Hij wordt nu wakker!’ zegt Zwartbaard. Hij klinkt bezorgd, maar ook opgewonden, als een kind dat naar een optocht of naar het vuurwerk gaat, iets korts en wonderbaarlijks. Ze wil hem niet teleurstellen, dus ze laat zich meetronen. Ze kijkt nog één keer om: Zeb, Neushoorn en Katuro zitten aan tafel hun ontbijt naar binnen te werken. Snelle Vos loopt haastig weg om die stomme hoed en dat blotebenenbroekje te verruilen voor een strakke camouflagebroek.

Toby. Doe eens volwassen. Dit is de middelbare school niet, zegt ze streng tegen zichzelf. Maar in sommige opzichten lijkt het daar wel op.

Bij de hangmat van Jimmy is het druk. De meeste Crakers staan eromheen, zowel volwassenen als kinderen. Ze kijken blij en opgewonden als altijd. Sommigen zijn al aan het zingen.

‘Hij is onder ons! Sneeuwman-de-Jimmy is weer onder ons!’

‘Hij is teruggekeerd!’

‘Hij brengt ons woorden van Crake.’

Toby loopt naar de hangmat. Twee Crakervrouwen helpen Jimmy overeind. Hij heeft zijn ogen open en kijkt versuft.

‘Begroet hem, O Toby,’ zegt de lange man die Abraham Lincoln heet. Iedereen kijkt en luistert gespannen. ‘Hij is bij Crake geweest. Hij zal ons woorden brengen. Hij brengt ons een verhaal.’

‘Jimmy,’ zegt ze. ‘Sneeuwman.’ Ze legt haar hand op zijn arm. ‘Ik ben het, Toby. Ik was ook bij het kampvuur op het strand, weet je dat nog? Met Amanda en de twee mannen.’

Jimmy kijkt naar haar. Zijn ogen staan verrassend helder, het oogwit is wit en de pupillen zijn een beetje verwijd. Hij knippert. Geeft geen blijk van herkenning. ‘Gelul,’ zegt hij.

‘Wat is dat voor woord, O Toby?’ vraagt Abraham Lincoln. ‘Is dat een woord van Crake?’

‘Hij is moe,’ zegt Toby. ‘Nee. Dat woord niet.’

‘Shit,’ zegt Jimmy. ‘Waar is Oryx? Ze was hier toch? In het vuur.’

‘Je bent ziek geweest,’ zegt Toby.

‘Heb ik iemand vermoord? Een van die… volgens mij heb ik een nachtmerrie gehad.’

‘Nee,’ zegt ze. ‘Je hebt niemand vermoord.’

‘Volgens mij heb ik Crake vermoord,’ zegt hij. ‘Hij had Oryx te pakken, hij had een mes en toen sneed hij… o god, er zat allemaal bloed op de roze vlinders. En toen… toen heb ik hem neergeschoten.’

Toby schrikt. Waar heeft hij het over? En wat belangrijker is: wat zullen de Crakers van dat verhaal denken? Niets, hoopt ze. Waarschijnlijk snappen ze er niets van; ze zullen het wartaal vinden, want Crake woont in de lucht en kan onmogelijk dood zijn. ‘Je hebt een nachtmerrie gehad,’ zegt ze voorzichtig.

‘Nee. Dat is niet zo. Niet daarover. O fuck.’ Jimmy leunt achterover en doet zijn ogen dicht. ‘O fuck.’

‘Wie is die Fuck?’ vraagt Abraham Lincoln. ‘Waarom spreekt hij tegen die Fuck? Er is hier niemand die zo heet.’

Het duurt even voordat Toby dit snapt. Omdat Jimmy ‘O fuck’ zei in plaats van gewoon fuck, denken ze dat hij tot iemand spreekt. Zoals ‘O Toby.’ Hoe moet ze uitleggen wat ‘O fuck’ betekent? Ze zouden nooit snappen dat met copulatie iets slechts bedoeld kan worden, dat het een uiting van walging of mislukking kan zijn, een belediging. Voor zover ze kan beoordelen is de daad voor hen er altijd een van puur genot.

‘Je kunt hem niet zien,’ zegt Toby ten einde raad. ‘Alleen Jimmy, alleen Sneeuwman-de-Jimmy kan hem zien. Hij is…’

‘Is Fuck een vriend van Crake?’ vraagt Abraham Lincoln.

‘Ja,’ zegt Toby. ‘En een vriend van Sneeuwman-de-Jimmy.’

‘Helpt die Fuck hem?’ vraagt een van de vrouwen.

‘Ja,’ zegt Toby. ‘Als er iets misgaat, roept Sneeuwman-de-Jimmy hem aan.’ Wat in zekere zin waar is.

‘Fuck is in de lucht!’ zegt Zwartbaard triomfantelijk. ‘Bij Crake!’

‘Wij zouden het verhaal van Fuck graag willen horen,’ zegt Abraham Lincoln beleefd. ‘En hoe hij Sneeuwman-de-Jimmy heeft geholpen.’

Jimmy doet zijn ogen weer een beetje open en tuurt naar de quilt met het Hey-Diddle-Diddlemotief die over hem heen ligt. Hij aait de kat en de viool en de lachende maan. ‘Wat is dit? Fuckkoe. Houten kop.’ Hij houdt zijn hand omhoog tegen het licht.

‘Hij wil graag dat jullie wat naar achteren gaan,’ zegt Toby. Ze buigt zich iets naar voren in de hoop dat de Crakers niet zullen horen wat hij nog meer gaat zeggen.

‘Ik heb het goed verkloot zeker,’ zegt hij. Gelukkig zegt hij het heel zacht, bijna fluisterend. ‘Waar is Oryx? Ze was hier net nog.’

‘Je moet slapen,’ zegt Toby.

‘Die klotereuzels hebben me bijna opgegeten.’

‘Je bent nu veilig,’ zegt Toby. Het is niet ongebruikelijk dat iemand die wakker wordt uit een coma hallucineert. Maar hoe moet je de Crakers uitleggen wat ‘hallucineren’ is? Dan zie je iets wat er niet is. Maar als het er niet is, O Toby, hoe kun je het dan zien?

‘Wat heeft jou bijna opgegeten?’ vraagt ze geduldig.

‘Reuzels,’ zegt Jimmy. ‘Die grote varkens. Volgens mij hebben ze dat echt gedaan, sorry. Alleen maar zaagsel. In mijn kop. Wie waren die kerels? Die ik niet heb neergeschoten.’

‘Daar hoef je je nu geen zorgen om te maken,’ zegt Toby. ‘Heb je honger?’ Ze moeten met kleine hoeveelheden beginnen, dat is na zo lang vasten het beste. Hadden ze maar bananen.

‘Fuck, die klootzak van een Crake heeft me genaaid. Ik heb het goed verkloot. Shit.’

‘Rustig maar,’ zegt Toby, ‘je hebt het prima gedaan.’

‘Vergeet het maar, fuck,’ zegt Jimmy. ‘Mag ik iets drinken?’

De Crakers hielden zich op een eerbiedige afstand, maar komen nu weer meer naar voren. ‘We moeten spinnen, O Toby,’ zegt Abraham Lincoln. ‘Om hem sterk te maken. In zijn hoofd zit iets in de knoop.’

‘Je hebt gelijk,’ zegt Toby. ‘Er zit iets in de knoop.’

‘Dat komt door dat dromen. En helemaal hierheen lopen,’ zegt Abraham Lincoln. ‘Nu zullen we gaan spinnen.’

‘En daarna gaat hij ons de woorden van Crake vertellen,’ zegt de zwarte vrouw.

‘En de woorden van Fuck,’ zegt de ivoorwitte vrouw.

‘We zullen zingen voor die Fuck.’

‘En voor Oryx.’

‘En voor Crake. Die goede, lieve…’

‘Dan ga ik intussen even vers water voor hem halen,’ zegt Toby. ‘En wat honing.’

‘Heb je ook drank?’ vraagt Jimmy. ‘Shit, wat voel ik me klote.’

Ren, Blauwe Lotus en Amanda zitten op het lage stenen muurtje bij de buitenpomp.

‘Hoe gaat het met Jimmy?’ vraagt Ren.

‘Hij is wakker,’ zegt Toby. ‘Maar erg helder is hij niet. Dat is normaal als je zo lang buiten westen bent geweest.’

‘Wat zei hij?’ zegt Ren. ‘Heeft hij naar mij gevraagd?’

‘Denk je dat we even naar hem toe kunnen?’ vraagt Blauwe Lotus.

‘Hij zei dat de binnenkant van zijn hoofd net zaagsel is,’ zegt Toby.

‘Dat was vroeger ook al zo,’ zegt Blauwe Lotus lachend.

‘Kende je hem dan al?’ vraagt Toby. Ze wist wel dat er vroeger iets tussen Jimmy en Ren was en daarna tussen Jimmy en Amanda. Maar Blauwe Lotus?

‘Ja,’ zegt Ren, ‘dat dachten wij ook al.’

‘Ik zat op HelthWyzer High bij hem in de klas bij biologie,’ zegt Blauwe Lotus. ‘Introductie tot gensplicing. Voordat ik met mijn ouders met de kogeltrein naar het westen ging.’

‘Wakulla Price. Hij heeft me verteld dat hij smoorverliefd op jou was! Hij zei dat je zijn hart had gebroken. Maar jij bent nooit over de brug gekomen, toch?’

‘Het was zo’n lul,’ zegt Blauwe Lotus. Ze klinkt liefdevol, alsof Jimmy een ongehoorzaam maar schattig kind is.

‘En toen heeft hij mijn hart gebroken,’ zegt Ren. ‘God mag weten wat hij tegen Amanda heeft gezegd nadat hij mij heeft gedumpt. Waarschijnlijk dat ik zíjn hart had gebroken.’

‘Ik denk dat hij bindingsangst had,’ zegt Blauwe Lotus. ‘Daar heb ik er wel meer van gekend.’

‘Hij hield erg van spaghetti,’ zegt Amanda. Dat zijn meer woorden dan Toby haar sinds de avond van de Painballers heeft horen zeggen.

‘Op school nam hij altijd vissticks,’ zegt Ren.

‘Met twintig procent echte vis, weet je nog?’ zegt Blauwe Lotus. ‘God mag weten wat er verder in zat.’ Ze lachen er allebei om.

‘Zo slecht waren ze anders niet,’ zegt Ren.

‘Kweekvleesdrab,’ zegt Blauwe Lotus. ‘Maar wisten wij veel? Wij aten het gewoon.’

‘Ik zou er nu best eentje lusten,’ zegt Ren. ‘En een Twinkie.’ Ze zucht. ‘Die waren zo retro-nouveau revival!’

‘Alsof je een stuk stoelbekleding at,’ zegt Blauwe Lotus.

‘Ik ga erheen,’ kondigt Amanda aan. Ze staat op, trekt haar laken glad en strijkt haar haar naar achteren. ‘Even dag zeggen, vragen of hij iets nodig heeft. Hij heeft een hoop meegemaakt.’

Eindelijk ziet ze weer iets van de oude Amanda terug, denkt Toby, van het meisje zoals ze haar bij de Hoveniers heeft leren kennen. Iets van dat energieke, dat vindingrijke van vroeger. Pit, noemden ze dat. Amanda was altijd de initiatiefnemer, degene die de grenzen opzocht. Zelfs de grotere jongens gaven haar de ruimte, vroeger.

‘Wij gaan mee,’ zegt Blauwe Lotus.

‘Dan roepen we: surprise!’ zegt Ren. Ze beginnen allebei te giechelen.

Het schijnt dus wel mee te vallen met die gebroken harten van ze, denkt Toby. Ren heeft er zo te zien nog geen barstje in opgelopen, althans niet in verband met Jimmy. ‘Misschien kunnen jullie beter nog even wachten,’ zegt ze. Wat moet het een schok voor Jimmy zijn als hij zijn ogen opent en drie vroegere geliefden ziet die zich als de drie schikgodinnen over hem heen buigen? En zijn eeuwige liefde van hem eisen, zijn verontschuldigingen, zijn bloed in een kattenvoerbakje? Of erger nog: hun kans schoon zien om hem te vertroetelen, verpleegstertje te spelen, hem te smoren met genegenheid? Maar misschien zou hij dat wel leuk vinden.

Ze had zich geen zorgen hoeven maken, want als ze er zijn, heeft Jimmy zijn ogen dicht. Hij is door het gespin weer in slaap gesukkeld.

Het strooptochtteam is vertrokken en loopt langs de weg, of wat ooit een weg was. Zeb loopt voorop, dan Zwarte Neushoorn, dan Snelle Vos, en Katuro is de hekkensluiter. Ze lopen langzaam, voorzichtig, over en door het puin. Ze kijken uit voor mogelijke hinderlagen en nemen geen enkel risico. Toby zou het liefst achter hen aan rennen, als een kind dat is achtergelaten. Wacht! Wacht! Mag ik mee? Ik heb een geweer! – maar dat zou geen zin hebben.

Zeb heeft niet aan haar gevraagd of hij iets voor haar mee kon nemen. Wat zou ze hebben gezegd als hij dat wel had gedaan? Een spiegel? Een bos bloemen? Ze had hem om pen en papier moeten vragen. Maar op de een of andere manier kon ze dat niet.

En nu zijn ze uit het zicht verdwenen.

De tijd verstrijkt. De zon reist door de hemel, de schaduwen worden korter, er wordt eten klaargemaakt en opgegeten, woorden worden uitgesproken, servies wordt van de eettafel gehaald en afgewassen. De wachten wisselen elkaar af. De muren van het leemhuis worden iets hoger, het hek eromheen krijgt nog meer prikkeldraad, onkruid wordt uit de tuin gehaald en de was wordt verdeeld. De schaduwen beginnen weer te lengen, de middagwolken pakken samen. Jimmy wordt naar binnen gedragen, het gaat regenen en indrukwekkend hard onweren. Dan trekt de lucht weer open, de vogels hervatten hun wedstrijdjes en de wolken in het westen kleuren rood.

Geen Zeb.

De twee MooiHairs en hun herders, Crozier, Beluga en Shackleton, komen terug; de populatie van het kamp wordt versterkt met drie mannen die barsten van de hormonen. Crozier hangt rond in de buurt van Ren, Shackleton zoekt toenadering tot Amanda, Mellisuga en Beluga loeren beiden naar Blauwe Lotus: de intriges van de liefde ontvouwen zich, zoals dat gaat bij jonge mensen, en ook bij de slakken op de sla en bij de glanzende groene kevers die de boerenkool belagen. Gemompel, een schouderophalen, een stap vooruit, een stap terug.

Toby wijdt zich aan haar taken alsof ze in een klooster zit, kalm en plichtsgetrouw, ze telt de uren.

Nog steeds geen Zeb.

Wat kan er met hem gebeurd zijn? Ze verdringt de beelden die door haar hoofd spoken. Dat probeert ze tenminste. Dierlijke beelden, met tanden en klauwen. Plantaardige, van een vallende boom. Minerale, van cement, staal, gebroken glas. Of menselijke.

Stel dat hij er opeens niet meer zou zijn. Een afgrond opent zich aan haar voeten: ze sluit hem snel. Afgezien van haar persoonlijke verlies zal iedereen hem missen, de anderen ook. Zeb heeft waardevolle vaardigheden, hij weet dingen die niemand anders weet.

Ze zijn maar met zo weinig, ze hebben elkaar zo nodig. Soms lijkt dit kamp wel een soort schoolreisje, maar dat is het niet. Dit is geen vlucht uit het dagelijks leven. Dit ís nu hun leven.

Ze zegt tegen de Crakers dat er vanavond geen verhaal is omdat Zeb het verhaal van Zeb in haar hoofd heeft gestopt, maar dat iets van dat verhaal moeilijk te begrijpen is en ze het eerst goed duidelijk wil hebben voordat ze het aan hen kan vertellen. Ze vragen haar of een vis misschien zou helpen: nu niet, antwoordt ze. Dan gaat ze in haar eentje in de tuin zitten.

Je hebt verloren, zegt ze tegen zichzelf. Je bent Zeb kwijt. Waarschijnlijk heeft Snelle Vos hem nu al ingepalmd, houdt ze hem stevig vast met haar armen, benen en welke openingen ook maar van toepassing zijn. Hij heeft Toby aan de kant gegooid als een lege papieren zak. Waarom ook niet? Hij heeft geen beloftes gedaan.

De bries zwakt af, een vochtige warmte stijgt op vanuit de aarde en de schaduwen gaan langzaam in elkaar over. De muggen beginnen te zoemen. Daar is de maan, minder vol dan eerst. Het uur van de mot breekt aan.

Geen naderende lichtjes, geen stemmen. Niets en niemand.

’s Nachts houdt ze de wacht bij Jimmy in zijn hokje en luistert naar zijn ademhaling. Er brandt een enkele kaars. In het flakkerende licht maken de figuurtjes uit het kinderversje op zijn quilt de vreemdste bewegingen. De koe grijnst, de hond lacht. Het bord rent weg met de lepel.

Drogisterijromantiek

’s Ochtends mijdt Toby de groep aan de ontbijttafel. Ze is niet in de stemming voor een lezing over epigenetica, voor nieuwsgierige blikken, of speculaties over hoe zij het verraad van Zeb opneemt. Hij had Snelle Vos ook ronduit kunnen afwijzen, maar dat heeft hij niet gedaan. Die boodschap was heel duidelijk.

Ze gaat naar de kookhut en neemt wat koud varkensvlees en kliswortel van de vorige dag dat nog onder een omgekeerde kom staat te verpieteren: Rebecca kan geen eten weggooien.

Ze gaat aan de tafel zitten en kijkt om zich heen. Op de achtergrond lopen de MooiHairs onrustig rond tot Crozier ze komt halen en ze meeneemt om het onkruid langs de paden op te eten. Daar komt hij al aan in zijn Bijbelse lakenoutfit en met een lange stok.

Bij de schommel lopen Ren en Blauwe Lotus met Jimmy tussen hen in heen en weer in een onhandige zesvoetige constellatie. Zijn spiertonus is nog niet geweldig, maar hij zal vast snel op krachten zijn: hij heeft wel te lijden gehad door alles wat er is gebeurd, maar hij is nog jong. Amanda is er ook, ze zit op een van de schommels. Een paar Crakers knabbelen aan de eeuwige kudzuranken en kijken verbaasd maar niet angstig toe.

Vanaf een afstandje is het een landelijk tafereel, ook al zijn er een paar smetten: de vermiste of ontsnapte MooiHair is nog steeds niet terug, Amanda is apathisch en staart voornamelijk naar de grond, en aan de gespannen schouders van Crozier te zien, en de manier waarop hij Ren de rug toekeert, is hij jaloers omdat ze zich zo vol overgave om Jimmy bekommert. Toby zelf is ook een valse noot in het geheel, ook al maakt ze op iedereen waarschijnlijk een kalme indruk. Het is het beste om kalm te lijken en ze weet uit haar lange ervaring bij de Hoveniers hoe ze haar gezicht onbewogen kan houden, met een vriendelijke glimlach.

Maar waar is Zeb? Waarom is hij nog niet terug? Heeft hij Adam Een gevonden?

Als Adam gewond is, zal hij gedragen moeten worden. Daardoor zouden ze worden vertraagd. Wat gebeurt er toch allemaal in die ruïnes van de stad waar ze niets van kan zien? Hadden ze nog maar mobiele telefoons. Maar de zendmasten doen het allang niet meer; zelfs als ze die weer van stroom zouden kunnen voorzien, hadden ze niemand die technisch genoeg is om ze te repareren. Ze hebben wel een opwindradio, maar die doet het ook niet meer.

We moeten maar weer rooksignalen leren, denkt ze. Eén voor hij houdt van me, twee voor hij houdt niet van me. Drie voor smeulende woede.

Ze werkt de hele dag in de tuin omdat ze denkt dat dat een vertroostende werking zal hebben. Had ze maar een paar bijenkasten om zich mee bezig te houden. Ze zou de nieuwtjes aan de bijen kunnen vertellen, zoals zij en de oude Pilar altijd deden op de daktuin van de Hoveniers. Toen Pilar nog leefde. Ze zou de bijen om raad kunnen vragen. En ze vragen om uit te vliegen en dan verslag te komen uitbrengen, als een soort cyberbijen.

Vandaag eren we de heilige Jan Swammerdam, die als eerste ontdekte dat de koninginnebij geen koning is en dat alle bijen in een volk haar zusters zijn; en we eren de heilige Zosima, oosterse patrones van de bij, die een onbaatzuchtig kloosterleven leidde in de woestijn, zoals wij allen ook doen, elk op zijn eigen wijze. We eren de heilige C.R. Ribbands, die de communicatiestrategieën van de bij zo nauwgezet heeft geobserveerd. En laten we ook de Schepper danken voor de bijen, voor hun gave van honing en stuifmeel, hun onvermoeibare werk om onze vruchten en noten te bevruchten, hetgeen voor ons van onschatbare waarde is, ja, alsook voor de troost die zij bieden in tijden van spanning, door, zoals Tennyson schreef, het gezoem van ontelbare bijen…

Pilar had haar geleerd om een beetje koninginnengelei op haar huid te smeren voordat ze met de bijen aan het werk ging: daardoor zagen ze haar niet als een bedreiging. Ze liepen over haar armen en haar gezicht, hun kleine pootjes voelden zo zacht als wimpers, zo licht als een overdrijvende wolk. De bijen zijn boodschappers, zei Pilar altijd. Ze brengen berichten heen en weer tussen de zichtbare en de onzichtbare wereld. Als een geliefde de schaduwdrempel over is gegaan, zullen zij je dat vertellen.

Vandaag zitten er opeens tientallen honingbijen in de tuin, die druk heen en weer vliegen tussen de bloeiende bonenplanten. Eentje gaat op haar hand zitten en proeft van het zout op haar huid. Is Zeb dood? vraagt ze geluidloos. Zeg het me dan. Maar de bij vliegt weg zonder een teken te geven.

Geloofde ze dat eigenlijk allemaal? Die folklore van de oude Pilar? Nee, niet echt, of niet helemaal. Pilar geloofde het zelf waarschijnlijk ook niet allemaal, maar het was wel een geruststellend verhaal: dat de doden niet helemaal dood waren, maar op een andere manier leefden, die weliswaar verbleekter was, en in zekere zin ook donkerder. Maar ze konden nog steeds berichten sturen, het ging er alleen om dat mensen die berichten herkenden en konden ontcijferen. De mens heeft zulke verhalen nodig, zei Pilar een keer, want hoe donker het ook is: het donker met stemmen is altijd nog beter dan een geluidloos niets.

In de namiddag, na het onweer, komt het strooptochtteam terug. Toby ziet ze door de straat aankomen, ze zigzaggen tussen de verlaten vrachtwagens en zonnewagens door, van achteren belicht door de ondergaande zon. Ze telt de silhouetten voordat ze kan onderscheiden wie het zijn. Ja, het zijn er vier. Er ontbreekt niemand. Maar er is ook niemand bij gekomen.

Als ze dichter bij het leemhuis zijn, rennen Blauwe Lotus en Ren ze tegemoet, met een troep Crakerkinderen in hun kielzog. Amanda rent met ze mee, maar iets minder snel. Toby loopt.

‘Het was zó heftig!’ zegt Snelle Vos als ze vlakbij is. ‘Maar we hebben gelukkig wel de drogist gehaald.’ Ze is een beetje rood, ze transpireert en is smoezelig, maar uitgelaten. Ze zet haar rugzak neer en maakt hem open. ‘Wacht maar tot jullie zien wat ik heb meegenomen!’

Zeb en Zwarte Neushoorn zien er afgepeigerd uit, Katuro wat minder.

‘Wat is er gebeurd?’ vraagt Toby aan Zeb. Ze zegt niet: ‘Ik was doodongerust.’ Want dat snapt hij vast ook wel.

‘Lang verhaal,’ zegt Zeb. ‘Ik vertel het je later wel. Eerst wil ik douchen. Is hier nog iets gebeurd?’

‘Jimmy is wakker geworden,’ zegt ze. ‘Hij is nogal zwak. En mager.’

‘Mooi zo,’ zegt Zeb. ‘Dan moeten we hem vetmesten en aan het lopen krijgen. We kunnen hier wel wat hulp gebruiken.’ Dan loopt hij weg, naar de achterkant van het leemhuis.

Toby voelt een blinde woede door haar lichaam schieten. Hij is bijna twee dagen weg geweest en dit is alles wat hij kan zeggen? Ze is niet zijn vrouw, heeft geen zeurrechten, maar ze kan het beeld niet uit haar hoofd krijgen van Zeb die in het gangpad van een verlaten drogisterij ligt te rollebollen met Snelle Vos, haar camouflage-outfit uittrekt tussen de flessen haarconditioner en shampoo in meer dan dertig spannende kleuren. Of zouden ze een paar gangpaden verderop liggen, bij de condooms en de gevoelsverhogende gel? Misschien hebben ze zich wel naast de kassa geperst, of bij de babyspullen, en zijn ze geëindigd met een hele doos billendoekjes. Zoiets moet haast wel zijn gebeurd. Anders zou Snelle Vos niet zo tevreden kijken.

‘Nagellak, pijnstillers, tandenborstels. En kijk, pincetten!’ zegt ze.

‘Je hebt die hele zaak zo te zien geplunderd,’ zegt Blauwe Lotus.

‘Zoveel was er niet meer,’ zegt Snelle Vos. ‘De winkel was al bijna leeggeroofd, zo te zien vooral door mensen die op de medicijnen uit waren. De Oxy, de LusstPluss, alles waar codeïne in zit.’

‘Dus ze waren niet geïnteresseerd in de shampoo?’ vraagt Blauwe Lotus.

‘Nee, en ook niet in damesspulletjes,’ zegt Snelle Vos. Ze haalt pakken maandverband, tampons en inlegkruisjes uit haar rugzak. ‘Ik heb de mannen er ook wat van in hun rugzak laten doen. Ze hebben trouwens ook bier gescoord, dat was echt een wondertje.’

‘Waarom zijn jullie zo lang weggebleven?’ vraagt Toby. Snelle Vos lacht naar haar, maar niet spottend. Ze doet juist te vriendelijk, te onschuldig, als een puber die te laat is thuisgekomen.

‘We zaten in de val,’ zegt ze. ‘We hadden al van alles verzameld, maar net toen we weer terug wilden gaan, kwam er een kudde van die enorme varkens op ons af, dezelfde die hebben geprobeerd om de moestuin leeg te roven voordat we er een paar neerschoten. Eerst dachten we dat ze ons alleen maar op een afstandje volgden, maar toen we klaar waren bij die drogisterij en naar buiten gingen, kwamen ze recht op ons af. We renden dus weer naar binnen, maar de etalageruiten waren ingeslagen, dus ze konden zo naar binnen. Toen zijn we via een klein luik in het magazijn naar het dak gevlucht. Die beesten kunnen niet klimmen.’

‘Zagen ze er hongerig uit?’ vraagt Ren.

‘Hoe zie je dat aan een varken?’ vraagt Snelle Vos.

Het zijn omnivoren, denkt Toby. Ze eten alles. Maar of ze nu honger hebben of niet, ze doden uit kwaadaardigheid. Of uit wraak. Wij eten ze ook.

‘En toen?’ vraagt Ren.

‘We zijn een tijdje op dat dak gebleven,’ zegt Snelle Vos, ‘en toen kwamen de varkens naar buiten en zagen dat wij op het dak zaten. Ze haalden binnen een grote doos met zakken chips, die sleepten ze naar buiten en gingen ervan zitten vreten, terwijl ze ons de hele tijd in de gaten hielden. Ze zaten ons echt de ogen uit te steken met die chips, ze moeten geweten hebben dat we honger hadden. Zeb zei dat we ze moesten tellen voor het geval ze zich in groepjes zouden opsplitsen, en het ene groepje ons probeerde af te leiden terwijl er een paar andere varkens in een hinderlaag lagen. Op een gegeven moment gingen ze weg, naar het westen. Niet gewoon, maar op een drafje, alsof ze doelbewust ergens naar op pad waren. En toen zagen we waar ze heen gingen, daar was iets. We zagen rook.’

Zo nu en dan vliegt er in de stad iets in brand. Een elektrische leiding die nog aan een zonnepaneel zit, een berg vochtig gft-afval dat spontaan in de fik gaat, een vat koolie, verhit door de zon. Dus zo vreemd is het niet dat ze rook zagen, legt Toby uit.

‘Maar dit was anders,’ zegt Snelle Vos. ‘Het was dunner, meer als een kampvuurtje.’

‘Waarom hebben jullie die varkens niet doodgeschoten?’ vraagt Blauwe Lotus.

‘Zeb zei dat dat tijdverspilling was omdat het er zoveel waren. En we wilden niet zonder batterijen voor de sprayguns komen te zitten. Zeb vond dat we moesten gaan kijken waar die rook vandaan kwam, maar het werd al donker, dus zijn we daar ’s nachts gebleven.’

‘Op het dak?’ vroeg Toby.

‘In het magazijn,’ zei Snelle Vos. ‘We hebben de deur gebarricadeerd met een paar dozen die daar stonden. Maar er gebeurde niets, er zaten alleen ratten, nogal veel zelfs. ’s Ochtends zijn we naar de plek gegaan waar volgens ons de vorige dag die rook vandaan kwam. Volgens Zeb en Shackie waren het Painballers.’

‘Heb je ze gezien?’ vraagt Amanda.

‘We zagen het uitgebrande kampvuur,’ vertelt Snelle Vos. ‘Overal sporen van varkenspoten. En de restanten van onze MooiHair. Die met die rode vlechtjes, weet je wel? Die hebben ze opgegeten.’

‘O nee,’ kreunt Blauwe Lotus.

‘De Painballers of de varkens?’ vraagt Amanda.

‘Allebei,’ zegt Snelle Vos. ‘Maar we hebben die twee kerels niet gezien. Volgens Zeb hebben de varkens ze weggejaagd. We hebben wel iets verderop een biggetje gevonden. Gedood door een spraygun, zei Zeb. En de achterpoot was eraf. Hij zei dat we er later nog eens naartoe moesten gaan omdat die varkens ons waarschijnlijk voortaan zullen ontlopen nu een van hun biggen is gedood, en dat we dat vlees goed kunnen gebruiken. Maar we hebben wel een paar van die valse honden gehoord, splices, dus misschien moeten we erom vechten. Het is daar net een dierentuin.’

‘Als het net een dierentuin was, zouden er ook hekken zijn,’ zegt Blauwe Lotus. ‘Die MooiHair was toch gestolen? Die is niet vanzelf weggelopen. Dus die twee Painballers zijn heel dicht bij ons in de buurt geweest terwijl niemand ze heeft gezien.’

‘Dat is wel eng,’ zegt Ren.

Snelle Vos luistert niet. ‘Moet je kijken wat ik nog meer heb,’ zegt ze. ‘Zwangerschapstesten, van die staafjes waar je overheen moet plassen. Die kunnen we ook wel gebruiken, denk ik. Sommigen van ons, tenminste.’ Ze glimlacht, maar kijkt niet naar Toby.

‘Ik kijk wel uit,’ zegt Ren. ‘Wie zou er hier nu een baby willen krijgen?’ Ze gebaart om zich heen naar het leemhuis, de bomen, de soberheid. ‘Zonder stromend water? Ik bedoel maar…’

‘Ik weet niet of je veel keus hebt,’ zegt Snelle Vos. ‘Op de lange duur. We zijn het trouwens aan de mensheid verplicht. Vind je niet?’

‘En wie zijn dan de vaders?’ vraagt Blauwe Lotus belangstellend.

‘Keus genoeg,’ zegt Snelle Vos. ‘Ze staan voor je in de rij. Kies gewoon de man die zijn tong het verst naar buiten heeft hangen.’

‘Dat wordt dus Ivoorsnavel,’ zegt Blauwe Lotus.

‘Zei ik de langste tong?’ vraagt Snelle Vos. Blauwe Lotus en zij beginnen te giechelen, Ren en Amanda niet.

‘Laten we liever hun plassertjes bekijken,’ zegt Ren.

Toby staart in het donker voor zich uit. Moet ze achter Zeb aan gaan? Hij zal inmiddels wel klaar zijn met douchen, want in het leemhuis doucht niemand lang. Behalve Snelle Vos, die altijd al het water uit de zonneboiler opmaakt. Maar Zeb is nergens te bekennen.

Ze blijft wakker in haar slaaphokje, voor het geval dat. Het maanlicht kleurt haar ogen zilver. Uilen roepen, verliefd op elkaars veren. Niet iets waar zij nu op zit te wachten.

Wieden

Zeb blijft de hele ochtend weg. Niemand zegt iets over hem. Ze vraagt ook niets.

Tussen de middag eten ze soep met een soort vlees – gerookte hond? – en kudzu met knoflook. Polybessen die rijper hadden gekund. En een gemengde groene salade. ‘We moeten azijn zien te krijgen,’ zegt Rebecca. ‘Dan kan ik een echte dressing maken.’

‘Dan moeten we eerst wijn gaan maken,’ zegt Mellisuga.

‘Daar ben ik helemaal voor,’ zegt Rebecca. Ze doet wat rucolazaad in de salade om de smaak op te peppen. Ze is van plan om een zoutfabriekje te maken, in de vorm van een stuk grond bij de kust waar ze water kan laten verdampen. Als alles weer veilig is. Als er met de Painballers is afgerekend.

Na de lunch wordt het tijd om naar binnen te gaan en een tijdje uit te rusten. De zon staat hoog aan de hemel te branden, maar de onweerswolken zijn nog nergens te bekennen. De lucht is zo vochtig dat hij plakkerig aanvoelt.

Toby blijft in haar hokje, ze probeert te slapen, maar zit in plaats daarvan alleen maar te mokken. Niet doen, zegt ze tegen zichzelf. Niet je wonden gaan likken. Ze weet niet eens of ze wel een wond te likken heeft. Hoewel ze zich wel gewond voelt.

Laat in de middag, na de regen. Er is niemand, behalve Crozier en Lamantijn, die de wacht houden. Toby zit geknield in de moestuin en maakt slakken dood. Vroeger zou ze zich daar schuldig om hebben gevoeld – Want zijn Slakken niet óók Gods Schepselen, zou Adam Een zeggen, met net zoveel recht om te ademen, zolang ze dat maar doen op een plek die geschikter voor ze is dan de Dakhof van Eden? Maar nu voelt het om zeep helpen van die beesten als een uitlaatklep. Een uitlaatklep waarvoor? Ze heeft geen zin om daarover na te denken.

Erger nog: ze merkt dat ze zich laat ontvallen wat ze ervan vindt: Sterf, slechte slak! Ze gooit elke slak die ze vindt in een blik met as en water op de bodem. Eerst gebruikten ze zout, maar dat kunnen ze niet meer missen. Een snelle klap met een steen zou slakvriendelijker zijn – die as betekent waarschijnlijk een pijnlijke dood – maar ze is niet in de stemming om de relatieve diervriendelijkheid van de verschillende executiemethodes tegen elkaar af te wegen.

Ze rukt het onkruid uit de grond. Hoe achteloos benoemen en verwerpen wij Gods Heilig Onkruid! Maar Onkruid is slechts onze naam voor een plant die ons ergert omdat hij onze menselijke plannen dwarsboomt. Maar bedenk toch hoe nuttig en ook eetbaar en zelfs heerlijk vele van die planten zijn!

Ja hoor. Maar deze niet. Jacobskruiskruid zo te zien. Ze gooit de plant op de berg afval.

‘Hallo, doodseskader,’ zegt iemand. Het is Zeb, hij kijkt grijnzend op haar neer.

Toby krabbelt overeind. Haar handen zijn vies en ze weet niet waar ze ze moet laten. Heeft hij zó lang uitgeslapen? Ze kan niet vragen of er iets met Snelle Vos is gebeurd en als dat wel zo is, weigert ze om te klinken als een helleveeg.

‘Ik ben blij dat je weer veilig thuis bent,’ zegt ze. En daar is ze ook blij om, meer dan ze kan zeggen, maar toch klinkt het niet oprecht.

‘Ik ook,’ zegt hij. ‘Dat uitstapje was heftiger dan ik had verwacht. Ik was helemaal kapot, ik heb als een blok liggen slapen. Ik word oud.’

Is dat nou een smoes? God, wat is ze achterdochtig. ‘Ik heb je gemist,’ zegt ze. Zo. Was dat nou zo moeilijk?

Zijn grijns wordt breder. ‘Dat dacht ik al,’ zegt hij. ‘Ik heb iets voor je meegenomen.’ Het is een poederdoosje met een rond spiegeltje.

‘Dankjewel.’ Ze glimlacht geforceerd. Is dat een cadeau uit schuldgevoel, een excuus? De bos rozen die de echtgenoot meeneemt voor zijn vrouw na een stiekem potje rollebollen? Maar ze is niet eens zijn vrouw.

‘Ik heb ook papier voor je. Een paar schriften, die hadden ze daar nog. Ik denk voor plebskinderen die geen wifi of tablet konden betalen. En een paar balpennen, potloden en viltstiften.’

‘Hoe wist je dat ik die wilde hebben?’ vraagt ze.

‘Ik heb vroeger met een gedachtelezer gewerkt, lang geleden,’ zegt hij. ‘Bij de Hoveniers leerden de kinderen toch schoonschrijven? En ik dacht dat je wel een soort dagboek zou willen bijhouden. Zeg, krijg ik nog een knuffel?’

‘Dan maak ik je helemaal modderig,’ zegt ze met een toegeeflijke glimlach.

‘Ik ben wel eens viezer geweest.’

Hoe zou ze niet haar armen om hem heen kunnen slaan, ondanks haar gladde slakkenhanden?

En de zon schijnt en er vliegen bijen tussen de gele pompoenbloemen. ‘Weet je wat ik echt nodig heb?’ vraagt ze met haar gezicht tegen Zebs rokerige baard gedrukt. ‘Een leesbril. En een bijenkast.’

‘Komt voor elkaar.’ Hij zwijgt een tijdje en vraagt dan: ‘Ik wilde je vragen of je hier even naar wilt kijken.’

Hij haalt een schoen uit zijn mouw, een sandaal. Handgemaakt van gerecyclede materialen: een zool van een autoband, bandjes van de binnenband van een fiets, verstevigingen van zilverkleurige duct tape. De sandaal is besmeurd met aarde, maar niet erg versleten. ‘Hoveniers,’ zegt Toby. Ze herinnert zich hun mode nog goed, of liever gezegd het gebrek eraan. ‘Misschien. Andere mensen zouden ook zoiets kunnen maken.’

Ze heeft meteen een beeld in haar hoofd: Adam Een en de rest van de overgebleven Hoveniers die verstopt zaten in een van zijn Ararat-schuilplaatsen, in de oude ondergrondse paddenstoelenkwekerij bijvoorbeeld, waar ze als een legertje kabouters sandalen in elkaar aan het knutselen waren en van de voorraden honing en soja knabbelden terwijl boven hun hoofd steden in brand stonden en instortten en de mensheid werd vernietigd. Ze wil dat zo graag geloven dat ze zich niet kan voorstellen dat het waar is.

‘Waar heb je dat gevonden?’ vraagt ze.

‘Vlak bij dat dode biggetje,’ zegt Zeb. ‘Ik heb het niet aan de anderen laten zien.’

‘Je denkt dat het van Adam is. Dat hij nog leeft. Dat hij dit voor jou – of voor iemand anders – heeft achtergelaten, expres.’ Dit zijn geen vragen.

‘Jij ook,’ zegt Zeb. ‘Jij denkt dat ook.’

‘Je moet niet te veel hoop hebben,’ zegt ze. ‘Daar kun je kapot aan gaan.’

‘Oké. Je hebt gelijk. Maar toch.’

‘Als je gelijk hebt,’ zegt ze, ‘zou Adam dan niet ook op zoek zijn naar jou?’

BLACKLIGHTHOOFDLAMP

Het verhaal over Zeb en Fuck

Je hoeft ze niet elke keer een verhaal te vertellen. Ga in plaats daarvan met mij mee. Je kunt toch wel een avond overslaan?

Ik heb al een avond overgeslagen. Ik kan ze niet te vaak teleurstellen. Dan gaan ze misschien hier weg, terug naar het strand, en daar zijn ze een gemakkelijk doelwit. Die Painballers zouden… ik zou het mezelf nooit vergeven als…

Oké. Maar hou je het dan kort?

Ik weet niet of dat kan. Ze stellen zo veel vragen.

Zeg gewoon dat ze niet zo moeten zeiken.

Dat zouden ze niet snappen. Zeiken is bij hen iets heel goeds. Net als fuck – ze denken dat er een onzichtbare entiteit bestaat die Fuck heet. Iemand die Crake in tijden van nood helpt. En Jimmy, want ze hoorden hem ‘O Fuck’ zeggen.

Snap ik! Fuck! Een onzichtbare entiteit! Een helper in tijden van nood! Geweldig!

Ze willen een verhaal over hem horen. Over jullie allebei zelfs. Dat jullie jongensachtige avonturen beleven. Jullie zijn nu hun twee grote helden. Ze zitten daar al de hele tijd om te zeuren.

Mag ik meeluisteren?

Nee. Dan ga je lachen.

Zie je deze mond? Virtuele duct tape! Als ik secondelijm had, kon ik… Hé, misschien zou ik dan mijn mond kunnen vastlijmen aan jouw…

Doe niet zo pervers.

Het leven is pervers. Ik loop gewoon in de pas.

Bedankt voor de vis.

Kijk, ik heb de rode pet op en ik heb geluisterd naar het ronde glimmende ding om mijn arm.

Vanavond vertel ik jullie het verhaal over Zeb en Fuck. Zoals jullie me hebben gevraagd.

Toen Zeb eenmaal was weggelopen van huis, waar zijn vader en moeder niet aardig voor hem waren, dwaalde hij door de chaos. Hij wist niet waar hij naartoe moest gaan en hij wist ook niet waar zijn broer was, Adam, zijn enige vriend en helper.

Ja, Fuck was ook zijn vriend en helper, maar die was onzichtbaar.

Nee, dat is geen dier dat daar in het donker achter die struik zit. Dat is Zeb. Nee, hij lacht niet, hij kucht.

Zebs broer, Adam, was dus de enige vriend en helper die hij kon zien en aanraken. Was Adam verdwaald? Was hij gestolen? Zeb wist het niet en daar werd hij erg verdrietig van.

Maar Fuck hield hem gezelschap en gaf hem goede raad. Fuck woonde in de lucht en vloog rond als een vogel; daardoor kon hij het ene moment bij Zeb zijn en het andere moment bij Crake, en daarna ook bij Sneeuwman-de-Jimmy. Hij kon op vele plaatsen tegelijk zijn. Als je problemen had en je riep hem – O Fuck – dan kwam hij altijd, precies als je hem nodig had. En zodra je zijn naam had genoemd, voelde je je al een stuk beter.

Ja, Zeb heeft een erge hoestbui. Maar jullie hoeven nu niet voor hem te spinnen.

Nou, het zou geweldig zijn om zo’n goede vriend en helper als Fuck te hebben. Ik wou dat ik ook zo iemand had.

Nee, Fuck is niet mijn helper. Ik heb een andere helper, die heet Pilar. Zij is gestorven en heeft de vorm aangenomen van een plant, nu leeft ze bij de bijen.

Ja, ik praat soms tegen haar, ook al kan ik haar niet zien. Maar ze is niet zo… niet zo bruusk als Fuck. Ze lijkt minder op onweer, meer op een zachte bries.

Ik vertel jullie het verhaal over Pilar wel een andere keer.

Goed, Zeb dwaalde dus steeds verder door de gevaarlijke gebieden waar heel veel slechte mannen wrede en pijnlijke dingen deden. Toen kwam hij ergens waar ze de Kinderen van Oryx bakten en opaten, en hij wist dat dat verkeerd was. Toen hij Fuck om goede raad vroeg, zei Fuck dat hij daar weg moest gaan. Toen woonde hij in een huis met water eromheen en ontmoette hij een slang. Maar het was daar gevaarlijk, en hij zei: O Fuck! En Fuck vloog door de lucht en sprak tot Zeb. Hij zei dat hij hem zou helpen om daar veilig weg te komen.

Zo is het voor vanavond weer genoeg geweest. Jullie weten al dat Zeb kon vluchten, want nu zit hij daar. En hij vindt het heel fijn om dit verhaal te horen. Daarom lacht hij nu, en hoeft hij niet meer te hoesten.

Bedankt dat jullie Welterusten wensen. Ik ben blij dat jullie willen dat ik goed slaap, zonder nare dromen.

Ik wens jullie ook welterusten.

Ja, welterusten.

Welterusten!

Zo is het wel genoeg. Nu kunnen jullie ophouden met welterusten zeggen.

Dank jullie wel.

Vlietende wereld

Op een dag werd Zeb wakker naast Wynette, de hamburgerbakker van GeheimBurgers, en merkte voor het eerst dat ze naar gebakken vlees en muffe bakolie stonk. Daar stonk hij zelf ook naar, maar dat was anders, vond Zeb, dan is het je eigen stank. Het is niet prettig als het object van je verlangen zo ruikt. Dat is iets oers, iets basics, dat hebben ze getest. Vraag maar aan de biofreaks van de MaddAddamieten.

En naar uien, niet te vergeten, en die afgrijselijke rode saus in knijpflessen waar de klanten zó naar smachtten dat er waarschijnlijk crack in zat. Als de pleuris uitbrak, was er altijd wel iemand die die saus pakte en ermee in het rond begon te spuiten. Dan raakte die vermengd met het bloed dat uit de hoofdwonden gutste en kon je niet meer zien of iemand lag dood te bloeden of alleen maar onder de rode saus zat.

Het was onvermijdelijk dat die mengeling van geuren in hun kleren, hun haar en zelfs hun poriën kroop als ze er de hele dag in stonden te werken. Die stank zou je nog niet eens wegkrijgen als je de beschikking had over een douche, en het was ook niet zo’n prettige combinatie met de smurrie waar Wynette zich mee insmeerde om het te neutraliseren. Delilah heette dat, je had het in de vorm van lotion en parfum, en het was loodzwaar, alsof je door een zee van stervende lelies waadde, of door een groep oudere kerkbezoeksters van de Kerk van PetrOleum. Die twee geuren – GeheimBurgers en Delilah – waren nog wel te pruimen als je uitgehongerd of heel erg geil of allebei tegelijk was. Maar anders waren ze minder prettig.

Fuck, dacht Zeb toen hij daar op die ochtend die smerige potpourri lag in te ademen. Dit heeft geen toekomst.

En als het wel toekomst had, dan was dat geen goede, want Wynette rook niet alleen raar, maar ze werd ook nieuwsgierig. Ze wilde hem tot in de diepste diepten doorgronden, figuurlijk gesproken dan. Ze wilde hem openbreken. Als ze dat te hard probeerde en de ene na de andere dekmantel wist weg te trekken – en hij wist dat hij die niet met voldoende zorg had geconstrueerd, hij nam zich voor om dat beter te doen als hij weer eens iemand in de luren legde – dan bleef er weinig overtuigends over. En als ze dan doorging, zou ze misschien wel kunnen raden waar hij vandaan kwam en wie hij werkelijk was. Dan was het nog maar een kwestie van tijd voordat ze hem zou verraden voor een of andere vage beloning waarover ze had gehoord via het mond-tot-mondnetwerk van de ratten in de plebslanden.

Zeb twijfelde er niet aan of er was inderdaad een beloning uitgeloofd. Misschien dat er zelfs al wat biometrica van hem circuleerden, zoals foto’s van zijn oren, een animatiefilmpje van zijn lopende silhouet en de vingerafdrukken uit zijn middelbareschooltijd. Wynette was voor zover hij wist niet betrokken bij een bende en gelukkig was ze zo arm dat ze geen pc of tablet had. Maar als hij erg lullig tegen haar deed, zou ze natuurlijk wel naar een internetcafé kunnen gaan en daar wat dingen over hem opzoeken.

Ze begon al wakker te worden uit het coma dat hij aanvankelijk had opgewekt met zijn magische jongehondenenthousiasme over het eerste echte genitale contact met een vreemde. Jongens hebben weinig smaak op seksueel gebied, nauwelijks onderscheidingsvermogen. Ze lijken op de pinguïns waar de victorianen zo geschokt door waren: ze bespringen alles met een gat, en in Zebs geval was de eer aan Wynette. Hij wilde niet opscheppen, maar tijdens hun nachtelijke escapades draaide ze haar ogen zó ver omhoog dat ze wel een zombie leek, en de elektrische-rockbandgeluiden die ze voortbracht lokten gebons uit van zowel de drankzaak op de begane grond als het nest treurige loonslaven dat boven hen woonde.

Maar inmiddels was ze Zebs dierlijke energie gaan verwarren met iets diepers. Ze wilde een postwippraatje. Ze wilde dat ze hun kern met elkaar deelden, op spiritueel niveau. Ze begon allerlei dingen aan hem te vragen, bijvoorbeeld of haar borsten wel groot genoeg waren, of limoengroene kleding haar wel leuk stond, en waarom ze het niet meer twee keer per nacht deden zoals vroeger. Vragen die je altijd in de val lokten, wat je ook antwoordde. Die nachtelijke kruisverhoren begonnen vervelend te worden. Zeb kwam tot de conclusie dat wat hij voor Wynette voelde misschien toch geen echte liefde was.

‘Kijk me niet zo aan. Ik was nog heel jong. En vergeet niet dat ik niet goed gesocialiseerd was,’ zegt Zeb.

‘Hoe kijk ik dan?’ vraagt Toby. ‘Het is hier donkerder dan in de buik van een geit. Je kunt me niet eens zien.’

‘Ik voel de ijzige kou van je harde, kille blik.’

‘Ik heb gewoon medelijden met haar, dat is alles,’ zegt Toby.

‘Nee hoor. Want als ik bij haar was gebleven, zou ik nu niet hier bij jou zijn.’

‘Oké, dat is waar. Ik trek mijn medelijden terug. Maar toch.’

Hij deed het niet op een erg lullige manier. Hij liet wat geld achter voor Wynette en een briefje waarin hij haar zijn onsterfelijke liefde betuigde, met een PS waarin stond dat zijn leven gevaar liep door een vuile zwendel – daar wijdde hij niet over uit – en dat hij het niet over zijn hart kon verkrijgen om haar in levensgevaar te brengen.

‘Zei je dat echt, levensgevaar?’ vraagt Toby.

‘Ze was erg romantisch,’ zegt Zeb. ‘Ze hield van ridders en zo. Ze had een paar oude paperbacks, die lagen nog in de kamer die ze huurde. Ze vielen helemaal uit elkaar.’

‘En jij wilde niet meer voor ridder spelen?’

‘Nee, niet voor haar,’ zegt Zeb. ‘Voor jou’ – hij kust haar vingertoppen – ‘trek ik bij het ochtendgloren graag mijn zwaard.’

‘Daar geloof ik niets van,’ zegt Toby. ‘Je hebt me net verteld dat je een aartsleugenaar bent.’

‘Ik neem voor jou in elk geval de moeite om te liegen,’ zegt Zeb. ‘Liegen is veel omslachtiger dan gewoon de kale waarheid vertellen. Zie het maar als hofmakerij. Ik word ouder, ik begin al slijtageplekken te vertonen, ik heb niet zo’n enorme lul als onze vrienden de Crakers, dus ik moet het van mijn verstand hebben. Of wat daarvan over is, tenminste.’

Zeb reisde zo snel mogelijk naar het zuiden via de truckavaanroute naar wat ooit Santa Monica was. Het stijgende zeeniveau had de stranden weggespoeld en de chique hotels en appartementen van vroeger stonden half onder water. Sommige straten waren veranderd in kanalen en het nabijgelegen Venice was nu met recht de Amerikaanse tegenhanger van Venetië. Het gehele district stond bekend als de Vlietende Wereld en lag meestal echt in het water, vooral als het springtij was bij volle maan.

De oorspronkelijke bewoners woonden hier niet meer. Ze konden geen schadeloosstelling krijgen – want was de stijgende zeespiegel niet de wil van God? – en waren hoger de bergen in gevlucht. Nu zaten hier krakers en passanten van diverse pluimage, ook al waren er geen gemeentelijke voorzieningen meer: de rioleringen en de waterleidingen waren naar de filistijnen en de elektriciteit was een tijd geleden afgesloten.

Maar het district had nu een ruig cachet en mensen van middelbare leeftijd uit de rijkere, hoger gelegen buurten waagden zich soms met een bootje in de Vlietende Wereld voor een dosis onconventionele spanning en sensatie en voeren door de verdronken straten in kleine watertaxi’s met elektrische motoren op zonne-energie. Ze kwamen voor het gokken, voor de illegale middelen en voor de meisjes, maar ook voor de realtime kermisacts die tussen de half ingestorte gebouwen werden opgevoerd en die naar een andere locatie verhuisden als het water te hoog kwam of als er door de hevige stormen nog meer kustlijn en gebouwen waren weggevaagd.

Er was veel te koop in de Vlietende Wereld, en er werd flink winst gemaakt omdat de handelaren geen huur of belasting betaalden. Er werd ’s ochtends en ’s nachts een live gokspel gespeeld met een wisselend stel wazig uit hun ogen kijkende spelers die niet tevreden waren met online games; ze wilden de extra spanning van potentieel gevaar. Bovendien wilden ze geen pottenkijkers: ze dachten dat internet net zo vol met kijkgaatjes zat als een Truckavaanmotel en ze wilden geen virtueel DNA achterlaten.

Er was een snoeskraam met een mengeling van echte meisjes en prostibots, afhankelijk van de mate van voorgeprogrammeerde interactie die je wilde, ook al kon je het verschil niet altijd merken. Er was een groep straatacrobaten die bij toortslicht toeren uithaalden op het slappe koord boven de ondergelopen straten, waar ze soms vanaf vielen en dan iets braken, hun nek bijvoorbeeld. De kans op verwondingen of de dood was een publiekstrekker: de online wereld werd steeds meer voorgekookt en opgepoetst en nu de kijkers zelfs vraagtekens zetten bij de echtheid van de zogenaamde realitysites, kreeg de ruwe, ongepolijste echte wereld een mythische aantrekkingskracht.

Een van de kermisacts werd opgevoerd door een goochelaar, een man van een jaar of vijftig met treurige ogen en een slobberig pak dat hij waarschijnlijk had ontvreemd uit een tweedehandswinkel, want veel verdiende hij niet met zijn act. Hij zette een provisorisch podium klaar op de in snel tempo wegrottende entresol van een voormalig vijfsterrenhotel, waar hij met kaarten, munten en zakdoeken goochelde, vrouwen doormidden zaagde en uit kasten liet verdwijnen, en gedachten las. Dergelijke attracties waren van de televisie en van internet verdwenen omdat ze in de digitale wereld zo ongrijpbaar waren en daardoor niet werden vertrouwd: hoe kon je weten of het niet gewoon met specials effects werd gedaan? Maar als de goochelaar van de Vlietende Wereld een handvol naalden in zijn mond deed, zag je dat die echt waren, en als ze er met een draad erin weer uit kwamen, kon je de draad aanraken. Als hij een pak kaarten in de lucht gooide en de schoppenaas aan het plafond bleef hangen, zag je dat in real time, met eigen ogen.

Op de entresol was het altijd druk wanneer de goochelaar daar op vrijdag- en zaterdagavond zijn show opvoerde. Hij noemde zich Slaight of Hand, ‘Behendig’, een woordspeling op Allan Slaight, de twintigste-eeuwse historicus van de hermetische kunst. Al waren er waarschijnlijk weinig mensen in zijn publiek die dat snapten.

Zeb kwam het wel te weten, want hij kreeg een baantje bij Slaight of Hand. Hij speelde Lothar, de gespierde assistent, in een banale outfit van nepluipaard. Hij tilde een kast op en draaide hem in het rond om te laten zien dat er niets in zat, of hij legde de lieftallige assistente in de kist waarin ze doormidden gezaagd zou gaan worden. Soms deed hij alsof hij bij het publiek hoorde en verzamelde informatie voor de gedachteleesact, of gaf duidelijk blijk van zijn verbazing om de aandacht af te leiden. Overdag moest hij soms een boodschap doen buiten de Vlietende Wereld, waar minisupermarkten waren en mensen die overdag niet sliepen.

‘Ik heb een hoop van die ouwe Slaight of Hand geleerd,’ zegt Zeb.

‘Hoe je een vrouw doormidden moet zagen?’

‘Dat ook, hoewel iedereen dat kan. De truc is om ze te laten lachen terwijl je daarmee bezig bent.’

‘Met spiegels zeker,’ zegt Toby. ‘En rook.’

‘Ik heb geheimhouding gezworen. Het beste wat ik van Slaight heb geleerd was misleiding. Als je zorgt dat het publiek ergens anders naar kijkt, kun je bijna alles doen. Slaight noemde al zijn lieftallige assistentes Miss Leiding. Dat was zijn verzamelnaam voor die dames.’

‘Misschien kon hij ze niet goed uit elkaar houden?’

‘Misschien niet. Maar in die zin interesseerde hij zich niet voor ze. Ze moesten er wel goed uitzien in lovertjes, niet te veel lovertjes trouwens. De Miss Leiding die er was toen ik voor Slaight werkte, heette Katrina Wu, een Aziatische Fusion-halfbloed uit Palo Alto. Ik noemde haar in gedachten Katrina Wow en probeerde met haar aan te pappen – Wynette de burgerbakker van GeheimBurgers had een wereld voor me geopend, en ik was vrij roekeloos, maar Miss Leiding Wow moest er niets van hebben. Ik hield haar elk weekend in mijn armen en legde haar in kisten en kasten om te worden doorgezaagd dan wel weggegoocheld, ik legde haar op een tafel waar Slaight haar boven liet zweven; zo nu en dan gaf ik haar een teder kneepje of keek ik haar aan met een wellustige blik waarvan ze volgens mij wel moest wegsmelten, maar dan fluisterde ze pissig, terwijl ze strak bleef glimlachen: Hou daarmee op.’

‘Wat doe je dat overtuigend na. Misschien waren haar lichaamssappen opgedroogd door al dat doorzagen.’

‘Nee hoor. Een van de trapezeacrobaten wist wel raad met haar. Door de week, als ze niet voor Slaight of Hand werkte, leerde hij haar trapezedansen; ze werkten aan een stripteaseact op het slappe koord. Daar had ze een paar outfits voor: een van een vogel en een met een slangenhuid. Bij die slangenact gebruikte ze ook een echte slang, een of andere python met geamputeerde hersens. Die heette Maart, want volgens Miss Wow was maart de maand van de hoop en was haar python altijd hoopvol.

Volgens mij mocht ze dat beest graag: bij sommige acts legde ze hem om haar hals en liet hem om zich heen kronkelen. Ik sloot vriendschap met Maart, ik ving soms muizen voor hem. Ik dacht dat ik met die doodsbange muisjes Miss Wows hart zou kunnen veroveren, maar ze gaf geen sjoege.’

‘Wat is dat toch met vrouwen en slangen?’ vraagt Toby. ‘Of vrouwen en vogels, ook al zoiets.’

‘Wij zien jullie graag als wilde dieren,’ zegt Zeb. ‘Onder al die versieringen.’

‘Bedoel je dom? Of onmenselijk?’

‘Hé, waar zie je me voor aan? Ik bedoel woest en ongecontroleerd, op een goede manier. Een vrouw met veren of een schubbenhuid is erg aantrekkelijk. Die heeft iets extra’s, als een godin. Riskant. Extreem.’

‘Oké, dan houden we het in het midden. En toen?’

‘Toen ging Katrina Wow er op een dag met die trapezeartiest vandoor. En ze namen Maart, de python, mee. Daar zat ik wel een tijdje mee, niet dat die slang weg was, maar Miss Wow. Want ik was geïnfecteerd door Cupido’s zwerende pijl. Ik zal eerlijk bekennen dat ik zat te kniezen.’

‘Ik kan me jou anders helemaal niet als een kniesoor voorstellen,’ zegt Toby.

‘Toch was het zo. Ik was echt strontvervelend. Daar merkte niemand trouwens iets van, dus ik was vooral voor mezelf strontvervelend. Er werd gezegd dat Katrina en die trapezejongen naar het oosten waren gegaan om daar een fortuin te vergaren. Een paar jaar later ontdekte ik dat ze dat slangen-en-vogelidee hadden uitgebouwd en een chique herenclub hadden opgericht die Schubben en Spleten heette. Ze zijn klein begonnen, maar hebben het uitgebouwd tot een franchise-imperium. Dat was natuurlijk voordat de sekshandel werd overgenomen door de Corps.’

‘Die Schubben in de Zinkput bij de Daktuin van Eden ook? Entertainment voor boven de 18?’

‘Exact. Waar de Hovenierskinderen altijd restjes wijn verzamelden om azijn van te maken. Dezelfde franchise. Die hebben me op een cruciaal moment trouwens nog het vege lijf gered, maar dat vertel ik nog wel eens.’

‘Komt er nog een spannend vervolg over jou en dat slangenmens? Heb je eindelijk gescoord? Ik kan bijna niet wachten om het te horen. Deed die python ook mee?’

‘Doe effe relaxed. Ik probeer de chronologische volgorde aan te houden. En niet álles gaat over mijn seksleven.’

Toby wil bijna zeggen dat het daar tot nu toe bijna alleen maar om ging, maar dat doet ze maar niet: ze wilde zelf het hele verhaal horen, dus dan zou het niet eerlijk zijn om te zeggen dat ze dat toch niet wil. ‘Oké, brand maar los,’ zegt ze.

‘Nadat Katrina Wow uit de Vlietende Wereld was vertrokken, ging die ouwe Slaight of Hand op zoek naar een nieuwe Miss Leiding, en ook naar een iets mooiere locatie voor zijn show op een plek die niet bijna in het water viel. Ik had niets te doen en dat was maar goed ook, want terwijl ik op de uitkijk was naar een redelijk substituut voor Katrina, en mijn ogen en oren goed openhield, vielen me een paar mannen op die daar in de buurt rondhingen en die te veel moeite deden om niet op te vallen, qua schorumstijl. Je ziet het meteen als iemand nog maar sinds kort een vettig staartje heeft, een onverzorgde snor en opzichtige neuspiercings: te veel gepruts aan zijn gezicht. En ze hadden een verkeerde broek. Ze hadden geen nieuwe broek aan, zoals Chuck, zo stom waren ze niet, maar de scheuren en gaten en vlekken waren te kunstmatig. Dat vond ik tenminste. Toen ben ik meteen op de eerste de beste truckavaan gestapt die me een lift gaf.

Deze keer ging ik helemaal naar Mexico. Want ik dacht dat de tentakels van Dominee zich vast niet helemaal tot daar zouden uitstrekken.’

De Hackerij

Er waren nogal veel paranoïde drugshandelaren in Mexico die dachten dat Zeb ook een paranoïde drugshandelaar was en dat hij hun belangen in gevaar bracht. Na de zoveelste episode waarbij mannen met geheimzinnige tatoeages en in hun haar uitgeschoren tulpmotieven hem van zeer dichtbij zeer dreigend aankeken en een paar bijna-aanvaringen met een mes om hem eens goed te laten weten hoe de vork in de steel zat, trok hij verder. Onderweg gaf hij alleen contant geld uit, want hij wilde geen cyberspoor achterlaten, zelfs geen cyberspoor van iemand die John en daarna Roberto en vervolgens Diaz heette.

Van Cozumel reisde hij via de eilanden in het Caribisch gebied naar Colombia. Maar hoewel hij steeds bedrevener werd in de vaardigheid van drinken met vreemden in bars, en hij die lessen en ook een paar andere incidenten zonder kleerscheuren overleefde, was er in Bogotá niets voor hem te halen en viel hij er bovendien veel te veel op.

Rio was een heel ander verhaal. Die stad had als bijnaam De Hackerij; dat was nog vóór de aanvallen met minidrones en de sabotage van het elektriciteitsnetwerk, waarna de serieuze hackers, althans degenen die het hadden overleefd, de Cambodjaanse jungle in trokken om hun activiteiten daar voort te zetten. Maar toen hij er kwam, beleefde Rio zijn hoogtijdagen. De stad was het Wilde Westen van het web, vol jonge hackers van alle mogelijke nationaliteiten. Ze hadden massa’s potentiële klanten: bedrijven die andere bedrijven bespioneerden, politici die andere politici in de val probeerden te lokken, en natuurlijk het leger: dat betaalde het meest, maar lichtte zijn aspirant-werknemers ook redelijk streng door, en dat wilde Zeb niet. Maar al met al was Rio een verkopersmarkt: als je goed was, werd je aangenomen, zonder dat er al te veel vragen werden gesteld. Je kon er opgaan in de massa, hoe vreemd je er ook uitzag.

Hij liep qua computertechniek een beetje achter na de periode waarin hij hamburgers had gebakken, Slaight of Hand had geassisteerd, Miss Leiding achterna had gezeten en met de python had geworsteld, maar het duurde niet lang voor hij weer even behendig was als vroeger. Toen ging hij op zoek naar werk. Binnen een week had hij een baan die goed aansloot bij zijn capaciteiten.

Zijn eerste werkgever was Ristbones, een bedrijf dat was gespecialiseerd in het hacken van elektronische stemmachines. Dat was in het eerste decennium van de eeuw vrij simpel en ook lucratief – als je die machines in je macht had, kon je elke kandidaat naar voren schuiven die je maar wilde, zolang je de echte kandidaat tenminste ook genoeg stemmen toebedeelde zodat het bedrog niet opviel – maar daar ontstond veel ophef over. Men wilde de schijn van democratie in die tijd nog ophouden, dus er werden firewalls geïnstalleerd en het hacken werd een stuk ingewikkelder.

Bovendien was het saai, het leek meer op haken dan op hacken; je moest je een weg banen door de redelijk elementaire beveiliging, die meer voor de show was dan echte bescherming bood. Het werk was zo oninteressant dat je het bijna slapend kon doen. Toen hij een aanbod kreeg van Hacksaw Inc. nam hij dat aan, naar later bleek een beetje te overhaast. Niet dat hij dronken was, maar er was wel wodka in het spel. Wodka, veel schouderklopjes, complimenten en luidruchtig kameraadschappelijk gelach. De drie mannen die hem wisten in te palmen waren erg beleefd, een van hen had grote handen en een van de andere veel geld. De derde was waarschijnlijk de eliminator: hij zei niet veel.

Hacksaw was gevestigd op een groot plezierjacht voor de kust van Rio en had als dekmantel een seksclub waar je alles kon krijgen. Niet alleen als dekmantel, want er was inderdaad van alles te koop, van poesjes en katers tot kittens die de klant op verzoek – en tegen fikse betaling – in elke gewenste toestand mocht achterlaten. Hij zat vier nerveuze weken op dat dodenschip, waar hij werkte voor een stelletje akelige Russische vrouwenhandelaren die genoeg kregen van het gejammer, het gejank om eten en het bloeden van hun vrouwelijke smokkelwaar en hun inkomen wilden aanvullen met middelen die minder teer van weefsel waren. Ze zetten Zeb aan het werk om het online pokerspel PachinkoPoker te hacken zodat ze de winst konden afromen, wat een tikkeltje stressvol was omdat de kerels van Hacksaw – volgens de andere IT-slaven – je zonder pardon overboord zetten in de lichtgevende krill als ze vonden dat je er te lang over deed om het digitale borduurwerkje te ontrafelen.

Of als je het aanlegde met de handelswaar. Die mocht je misbruiken zo vaak je maar wilde, zolang je maar niets beschadigde, want beschadigen was voorbehouden aan de betalende klanten. De hackstaf kreeg naast loon een paar consumptiebonnen die ze in hun vrije tijd mochten gebruiken, naast bonnen voor eten en drinken en een paar gokmunten. Maar emotionele binding was ten strengste verboden.

De sekskant van Hacksaw was erger dan smakeloos, vooral wat betreft de kinderen; die werden uit de favela’s gehaald en hadden een zeer beperkte houdbaarheid. Na gebruik werden ze zonder pardon aan de vissen gevoerd. Dat deed Zeb net iets te veel denken aan Dominee en zijn opvoedkundige methoden, en die afkeer kon hij kennelijk niet goed maskeren, want de joviale kameraden werden opeens een stuk minder joviaal. Toen hij er nog maar een maand werkte, wist hij per speedboot te ontkomen nadat hij een paar wodka’s had gedronken met de Russische bewaker, hem vervolgens buiten westen had geslagen, zijn identiteit had afgepakt en hem overboord had gegooid. Dat was de eerste keer dat hij iemand doodde. Het was sneu voor de bewaker, een niet al te slimme stommeling die beter had moeten weten dan een jonge maar niet kleine en per definitie – omdat hij voor Hacksaw werkte – onbetrouwbare knaap als Zeb te vertrouwen.

Hij nam een stukje programmatuur van Hacksaw en een paar wachtwoorden mee. Dat kon altijd van pas komen. En hij nam ook een van de meisjes mee. Hij had haar met veel gevlei weten over te halen om op te treden als zijn eigen Miss Leiding: hij boekte haar een uur met zijn consumptiebonnen en kreeg haar zover dat ze in iets wat door moest gaan voor een nachthemd – een vod van dunne kaasdoek – langs de inmiddels dronken gevoerde bewaker liep en er zo verleidelijk en stiekem uitzag – Waar ga jij naartoe? – dat die sufkop zich naar haar omdraaide.

Zeb had het meisje op de speedboot kunnen achterlaten, maar hij had medelijden met haar gekregen. De kameraden zouden natuurlijk wel doorhebben dat zij als lokvogel was gebruikt; het zou ze geen fluit interesseren of ze dat bewust of per ongeluk had gedaan en ze zouden haar zonder pardon een kopje kleiner maken. Het meisje was op het plezierjacht terechtgekomen omdat ze onder valse voorwendselen en met wat derderangs gevlei uit het verlopen Michigan was weggelokt. Ze hadden gezegd dat ze talent had en dat ze danseres zou worden.

Hij was niet zo dom geweest om met die speedboot naar een echte haven te varen. Misschien hadden de kameraden al gemerkt dat er twee mensen weg waren, of drie, inclusief de bewaker, en waren ze al op zoek. Hij ging aan land bij een van de hotels aan de kust en verstopte het meisje achter een sierfontein tot hij zich toegang had verschaft tot de gangen door met de identiteit van de bewaker een kamer te boeken. Hij achterhaalde de mastercode, sloop een goedvoorziene slaapkamer binnen, pakte wat kleren voor haar en een overhemd voor zichzelf, wat hem te klein was, maar hij rolde de mouwen op. Hij liet een dreigend Miss Leiding-bericht achter dat hij met zeep op de spiegel van de badkamer schreef: Ik kom terug. Wraak. Er was een kans van negen op tien dat de mensen die een dergelijk hotel konden betalen op z’n minst één gewelddadige en wraakzuchtige crimineel kenden en het hotel daarom in allerijl zouden verlaten zonder te klagen over de vermiste onderdelen van hun garderobe.

Of hun autosleutels. Of hun auto.

Toen ze eenmaal ver genoeg waren, vond hij een internetcafé, waar hij een groot deel van het tegoed op een van zijn geheime .09-procent bankrekeningen naar een andere rekening overhevelde, liet storten op zijn eigen rekening en daarna alle sporen uitwiste. Toen leende hij een andere auto die toevallig beschikbaar was. Wat waren de mensen toch onvoorzichtig.

Tot nu toe ging alles goed, maar hij zat nog wel met het meisje. Minta heette ze, wat hem deed denken aan biologische kauwgum. Fris en groen. Ze had zich tijdens hun ontsnapping heel goed gehouden, was niet in paniek geraakt en had zich stilgehouden. Waarschijnlijk had ze een shock, want het ging niet goed met haar. Ze werd ziek, maar of het psychisch of fysiek was, wist Zeb niet.

In het openbaar, zoals op straat of in een winkel, ging het prima met haar – ze kon gedurende korte periodes best normaal doen – maar als ze binnen waren, in een kamer of zelfs in een auto waarin ze via allerlei omwegen in noordwestelijke richting reden, gaf ze zich over aan een van haar twee specialiteiten: wanhopig huilen of wezenloos voor zich uit staren. Televisie bood geen afleiding voor haar, seks ook niet. Begrijpelijk genoeg wilde ze niet dat Zeb haar aanraakte, hoewel ze uit dankbaarheid en bij wijze van betaling alles wilde doen waarbij ze hem moest aanraken.

‘En daar maakte je gebruik van?’ vroeg Toby zo luchtig mogelijk. Ze kan toch niet jaloers zijn op zo’n wrak, zo’n schim?

‘Nee, om je de waarheid te zeggen niet,’ zegt Zeb. ‘Daar had ik geen plezier in. Dan zou ik me net zo goed kunnen laten aftrekken door een prostibot in een winkelcentrum. Ik vond het leuker om tegen haar te zeggen dat ze dat niet hoefde te doen. Daarna mocht ik haar een beetje omhelzen. Ik dacht dat ze daar rustiger van zou worden, maar ze moest er alleen maar van bibberen.’

Minta begon dingen te horen – stiekeme voetstappen, hijgende ademhaling, een metalig gerammel – en ze durfde nooit een van de sjofele motels uit waar ze logeerden. Zeb zou zich wel betere hotels kunnen veroorloven, maar het leek hem beter om diep in de plebslanden te blijven, in het donker.

Minta kwam treurig genoeg aan haar eind toen ze in San Diego van een balkon sprong. Hij was op dat moment niet op hun kamer, want hij was net koffie voor haar aan het halen, maar toen hij terugkwam, zag hij een menigte staan kijken en hoorde hij een ambulance naderen. Waardoor hij genoodzaakt was om de stad in allerijl te verlaten zodat hij niet zou worden ondervraagd, wat weer tot gevolg had dat hij verdacht zou kunnen worden van moord, als de autoriteiten tenminste besloten om een onderzoek in te stellen, wat ze de laatste tijd steeds minder vaak deden. Ze zouden trouwens toch niet weten waar ze het moesten zoeken. Minta had geen identiteit. Hij had niets achtergelaten – hij was eraan gewend geraakt om altijd al zijn bezittingen mee te nemen als hij een kamer verliet – maar het zou kunnen dat er ergens bewakingscamera’s hingen. Diep in de plebslanden was de kans daarop niet erg groot, maar je kon nooit weten.

Hij bereikte Seattle, waar hij snel in de Geboorte van Venus-dropbox keek die hij met Adam deelde. Er was een bericht voor hem: ‘Bevestig dat je nog in het stoffelijk omhulsel bent.’ Adam deed de manier van praten van Dominee soms griezelig goed na.

‘In wiens omhulsel?’ antwoordde Zeb.

Dat was een oud grapje van hem: hij dreef graag de spot met dat vrome begrafenisgeklets van Dominee over het verlaten van stoffelijke omhulsels. Hij maakte dat grapje om Adam duidelijk te maken dat hij het echt zelf was, niet iemand die zich voor hem uitgaf. Adam had die vraag waarschijnlijk met opzet gesteld omdat hij wist dat Zeb het vast niet kon laten om er een grapje over te maken, terwijl een nep-Zeb natuurlijk een rechtstreeks antwoord zou geven. Adam dacht meestal al een paar stappen vooruit.

Zijn volgende doel was Whitehorse. Hij had in een bar in Rio gehoord over Berenhulp en dat leek hem een uitstekende plek om zich te verschuilen, omdat geen mens zou vermoeden dat hij daar naartoe zou gaan. De Hacksaw zeker niet, die nog een flink appeltje met hem te schillen had; die zou vast vermoeden dat hij in een andere hotspot van hackers zat, zoals in Goa. En Dominee ook niet, want Zeb had nooit enige belangstelling getoond voor de natuur.

‘En zo kwam het dat ik in een berenvel rondliep in de MacKenzie Mountain Barrens, een fietser beroofde en werd aangezien voor Bigfoot de Sasquatch.’

‘Begrijpelijk,’ zegt Toby. ‘Dat zouden ze zonder die berenhuid waarschijnlijk ook wel hebben gedacht.’

‘Gaan we geestig doen?’ vraagt Zeb.

‘Het was een compliment.’

‘Hm, daar moet ik nog eens over denken. In elk geval liep het allemaal helemaal niet verkeerd af.’

We spoelen weer door naar Whitehorse, waar hij inmiddels is aangekomen: gewassen, aangekleed en weer helemaal bij zijn volle verstand, voor zover mogelijk dan. Hij meed het hoofdkwartier van Berenhulp en de gebruikelijke kroegen omdat de mensen daar in de veronderstelling verkeerden dat hij dood was, en waarom zou hij de voordelen van zijn non-existentie tenietdoen? Hij bracht dus het grootste deel van de tijd door in zijn motelkamer, waar hij neppinda’s at, pizza’s bestelde, naar betaaltelevisie keek – wat daarop te zien was maakte hem niet uit – en probeerde te bedenken wat hij nu moest gaan doen. Waar moest hij na Whitehorse naartoe? Hoe moest hij hier wegkomen? Welke incarnatie zou hij nu weer eens kiezen?

Verder vroeg hij zich af wie Chuck opdracht had gegeven om die naald in hem te steken. Welke van de verscheidene partijen die belang hadden bij zijn slechte gezondheid zou zo’n onbekwame sukkel als Chuck inzetten om een gifpijl op hem af te schieten?

Zoete wraak

Hij had nu twee persoonlijkheden: zijn echte, gecamoufleerde ik – een grijze muis met een verzonnen naam – en zijn vorige gedaante, de man die was geroosterd tijdens het ongeluk met de thopter. Jammer maar helaas, zouden sommige mensen zeggen, maar anderen zou het erg goed uitkomen. En hemzelf trouwens ook.

Maar hij wilde niet dat Adam dacht dat hij dood was – er was een lange radiostilte geweest tijdens zijn klusje voor Berenhulp – dus hij moest contact met hem leggen voordat een dergelijk bericht Adam bereikte.

Hij trok al zijn kleren aan, inclusief de vlieghelm en de bodywarmer van imitatieganzendons, zette zijn zonnebril op en ging naar een van de twee internetcafés in de buurt, een nette zaak die Cubs Corner heette, waar je organische sojashakes en reusachtige kleffe muffins kon krijgen. Hij bestelde dat allebei – hij at uit principe altijd inheems voedsel. Hij betaalde voor een halfuur internetten en stuurde Adam een bericht via de windgoden-dropbox. ‘Een of andere klootzak heeft me geprobeerd te mollen. Iedereen denkt dat ik fucking dood ben.’

Binnen tien minuten kreeg hij al antwoord. ‘Stoppen met vloeken bevordert de spijsvertering. Blijf dood. Kan misschien baan regelen. Ga zsm naar New New York en neem weer contact op.’

‘Oké. Regel jij ID voor sollicitatiecheck?’ schreef hij terug.

‘Ja. Ik wacht op je,’ antwoordde Adam. Waar zou hij zijn? Zeb had geen flauw idee. Waarschijnlijk ergens waar hij zich veilig waande, althans veilig genoeg. Dat was een hele opluchting voor Zeb. Adam verliezen zou hetzelfde zijn als een arm en een been kwijtraken. En het bovenste stuk van zijn hoofd.

Hij ging terug naar zijn motelkamer en probeerde te bedenken hoe hij het best in New New York kon komen. Als overledene, met de provisorische ID die hij in elkaar had geflanst, zou hij misschien de kogeltrein kunnen nemen als hij eenmaal met de truckavaan tot bijvoorbeeld Calgary was gekomen.

Maar de grote vraag die hem nog steeds dwarszat was wie hem via Chuck te grazen had willen nemen. Hij probeerde de verschillende mogelijkheden af te strepen. Wie kon bijvoorbeeld weten waar hij was? Wie bij Berenhulp had hem verraden? Hij heette toen inmiddels Devlon, daarvoor heette hij Larry, en daarvoor Kyle. Niet dat hij veel op een Kyle leek, maar het was soms juist goed om iets onkarakteristieks te doen. En daarvoor had hij minstens zes andere schuilnamen gehad.

Hij had de meeste identiteiten op de donkergrijze markt gekocht en die kerels hadden er geen enkel belang bij om hem te verraden: ze moesten om hun zaak denken en dus moesten ze het vertrouwen van de klanten niet beschamen, en bovendien zouden ze niet weten aan wie ze zijn gegevens zouden kunnen verkopen. Voor hen was hij gewoon de zoveelste lijntrekker die op de vlucht was voor zijn schuldeisers of voor een inhalige echtgenote, iemand die geld of intellectueel eigendom van een Corps had verduisterd of een winkel had beroofd. Of misschien was hij wel een seriemoordenaar die zich verkleedde als vrouw en losging met koevoeten, dat interesseerde ze allemaal niet. Ze stelden altijd wel een paar vragen, want ze hadden de pretentie dat ze er normen en waarden op na hielden – aan kinderverkrachters werd niet verkocht – en dan diste hij een paar borden met gebakken lucht op waarvan ze allebei wisten dat het flauwekul was. Maar het was gewoon beleefder om dat soort flauwekul uit te wisselen, mensen in winkels zeiden ook altijd: ‘Kan ik u ergens mee helpen’ als ze ‘Kom op met je geld’ bedoelden.

Het zou een cyberspeurhond dus veel middelen hebben gekost om hem op te sporen, met al zijn dekmantels. Zeb had zijn sporen zorgvuldig uitgewist, dus hij kon alleen gevonden worden door iemand die wist waar hij moest zoeken. Dat moest iemand zijn die erg gemotiveerd was.

Ristbones kon hij uitsluiten, want hij had niet veel waardevolle informatie over hen waarmee hij ze kon beschadigen. Dat stemcomputers werden gehackt was een publiek geheim, maar hoewel daar wel wat over gemopperd werd in de zogenaamde pers, wilde niemand terug naar het oude systeem van stembiljetten; de Corporation die de computers bezat, de winnaars koos en de smeergelden inde, had een helse pr-machine aan het werk, dus als je te veel protesteerde, werd je ervan beschuldigd een geflipte communist te zijn die het plezier voor iedereen verpestte, zelfs het plezier van mensen die helemaal geen plezier hadden. Het plezier dat ze nog zouden kunnen krijgen dan. Een plezierig luchtkasteel.

Voor Ristbones vormde hij dus geen gevaar, want als hij al zou proberen om publieke verontwaardiging te veroorzaken, dan zou iedereen die naar hem luisterde gediagnostiseerd worden met een ‘terminale hersenherpes’. Als hij gek was geweest, zou hij hebben kunnen proberen om de computers te dubbelhacken – hij kon bijvoorbeeld een virtuele senator of zoiets programmeren – gewoon om te laten zien hoe gemakkelijk dat was.

‘Maar je was niet gek,’ zegt Toby.

‘Ik had het voor de gein kunnen doen, als ik tijd had gehad. Zo’n vage grap waarmee geniale computergenieën zoals ik vroeger blijk gaven van hun machteloze bezwaren tegen het systeem.’

‘Dus Ristbones was het niet,’ zegt Toby. ‘Dan zal het Hacksaw wel geweest zijn?’

‘Die hadden wel reden om mij te grazen te nemen,’ zegt Toby. ‘Ik had hun bewaker aan de vissen gevoerd, hun boot gejat, een van hun maagden in nood gerobinhood, maar het ergste was dat ik ze een slordig imago had bezorgd. Ik kon me wel voorstellen dat ze me als afschrikwekkend voorbeeld aan de openbare schandpaal wilden nagelen, me geketend van een brug gooien of zoiets, minus een been en al mijn bloed. Maar als ze wilden profiteren van alle publiciteit die dat zou opleveren, zouden ze ook bekend moeten maken wat ik had gedaan, dus dan zouden ze alsnog gezichtsverlies lijden.

Ik kon me trouwens niet voorstellen dat zij me helemaal in Berenhulp in Whitehorse hadden kunnen opsporen. Dat was nogal ver van Rio, en ze dachten waarschijnlijk dat het daar een en al sneeuw en iglo’s zou zijn, voor zover ze er al aan dachten. Sterker nog: ik zag niet voor me dat een truttige vent als Chuck voor die kerels zou werken. Ik kon me niet eens voorstellen dat ze in dezelfde kroeg zouden komen. En die lui van Hacksaw zouden vast niet iemand aannemen met wie ze niet eerst in de kroeg hadden gezeten, en dat zou met Chuck nooit zijn gebeurd. Hij had de verkeerde kleren. Die Hacksawers zouden nog niet dood gevonden willen worden met een vent met zo’n mallotige broek.’

Hoe meer hij nadacht over Chuck, en die brave sulligheid van hem, hoe meer hij ervan overtuigd raakte dat dat de sleutel was. Die zalvende vriendelijkheid, die valse hartelijkheid… Hij moest wel iemand van de PetrOleumkerk zijn. Maar het was godsonmogelijk dat Dominee en zijn vriendjes, zelfs ingehuurde professionals, Zeb met al zijn ingewikkelde dwaalsporen hadden kunnen opsporen. Godsonmogelijk.

Toen bedacht hij dat hij alles vanaf de verkeerde kant bekeek. Dominee en zijn Kerk en al die religieuze twee-handen-op-één-buikvriendjes zoals de Gekende Vruchten en hun politieke kameraden waren allemaal fel gekant tegen ecofreaks. In hun advertenties zag je bijvoorbeeld een leuk klein blond meisje naast een bijzonder afschrikwekkend dier, zoals een Surinaamse pad of een witte haai, met daaronder de slogan: Deze? Of deze? Waarbij werd gesuggereerd dat alle leuke kleine blonde meisjes het gevaar liepen de keel te worden doorgesneden ten faveure van het welzijn van de Surinaamse pad.

Bij uitbreiding was iemand die graag madeliefjes rook, die graag madeliefjes had om aan te ruiken, iemand die graag kwikvrije vis at maar liever geen giftig drinkwater dronk omdat dat het baren van drieogige kinderen tot gevolg kon hebben, een door duivelse krachten bezeten pion van Satan met snode plannen om de Amerikaanse Way of Life en Gods Heilige Olie (synoniemen) te saboteren. En ondanks de vage redenaties en het knullige vervoerssysteem was Berenhulp actief in een geografisch gebied waarin best eens olie zou kunnen worden gevonden, of waar in elk geval een oliepijpleiding gelegd zou kunnen worden, met alle defecten, lekkages en doofpotaffaires van dien.

Het lag dus voor de hand dat Dominee en zijn trawanten zouden proberen om Berenhulp te infiltreren. En dat zou niet eens zo moeilijk zijn, omdat ze daar niet erg kieskeurig waren. Chuck moest wel een ware PetrOleumgelovige zijn geweest die was uitgezonden om de bontknuffelaars in de gaten te houden en verslag uit te brengen over hun kwaadaardige plannen. Hij was misschien niet speciaal naar Zeb op zoek, maar toen hij hem toevallig tegen het lijf liep, moest hij hem hebben herkend. Misschien had hij een nauwe band met Dominee, had hij familiefoto’s gezien. De ondankbare zoon. Nee, dan jij… de zoon die ik altijd had willen hebben. Zucht. Weemoedige lach. Hand op schouder. Een bruuske, mannelijke schouderklop. Zoiets.

De rest zou vanzelf zijn gegaan, het verklikkersrapport van Chuck, de instructies van Dominee, het bemachtigen van de dodelijke injectie, de mislukte aanslag in de thopter. Het brandende wrak.

Zeb werd er opnieuw woedend om.

Hij trok opnieuw al zijn kleren aan en ging op stap om weer een serie berichten te verzenden. Deze keer ging hij naar het andere internetcafé, PrestoThumbs, een sjofel zaakje in een winkelcentrum. Het zat naast een haptisch-feedbackcentrum voor seks-op-afstand met schreeuwerige reclameborden: ‘Het Echte Werk! Hou het Veilig! Spannende Seks Zonder Besmettingsgevaar!’ Hij weerstond een nostalgische aandrang, liep voorbij Het Echte Werk en logde in bij Thumbs.

Eerst stuurde hij een bericht naar de ouderling van de PetrOleumkerk met alle gegevens over de verduisteringen van Dominee. Hij schreef dat het geld niet op de rekening van de Kaaimanbank stond, wat in werkelijkheid wel het geval was, maar begraven lag in een metalen kist onder Trudy’s rotstuin. Hij raadde de ouderling aan om daar met een groepje van zes mannen met spades te gaan graven en voor de zekerheid een paar tasers mee te nemen, omdat Dominee bewapend en vuurgevaarlijk was. Hij ondertekende met ‘Argus’, de honderdogige reus uit de Griekse mythologie. Dat was hij: er stonden plaatjes van hem op dezelfde site waar ook De Geboorte van Venus op stond. Niet dat je er met honderd ogen erg aantrekkelijk uitzag. Er stond ook een godin op met honderd tieten; nog een bewijs dat meer niet altijd beter was.

Nu hij de avond van Dominee hopelijk goed had verpest, haalde hij het restant van diens geheime rekening. Hij had er in de afgelopen tijd zo nu en dan een blik op geworpen om te controleren of Dominee zich wel aan de instructies hield en er niets van opnam. En inderdaad, alles stond er nog keurig op. Hij hevelde de hele santenkraam over naar een rekening die hij voor Adam had geopend onder de naam Rick Bartleby, voor wie hij ook een overtuigende identiteit had gemaakt. Rick Bartleby was begrafenisondernemer in Christchurch, Nieuw-Zeeland. Hij liet een bericht achter voor Adam waarin stond dat hij een rekeningnummer, een wachtwoord en een grote verrassing zou vinden via de rechtertepel van Venus. Het deed hem goed om zich voor te stellen dat Adam – eindelijk – op een tepel zou klikken.

Het leek Zeb terecht om ook een berichtje naar Berenhulp te sturen om te zeggen dat ze waren geïnfiltreerd door Chuck en dat ze misschien eens wat meer navraag moesten doen voor ze zulke kontlikkers aannamen die zomaar uit het niets kwamen solliciteren, vooral als ze nieuwe kleren met te veel zakken droegen, en ook dat ze zich moesten realiseren dat niet iedereen gecharmeerd was van dat bontgeknuffel van ze. Hij ondertekende met ‘Bigfoot’, maar daar kreeg hij meteen spijt van toen hij het bericht verzonden had, want daarmee zou hij zichzelf misschien kunnen verraden.

Hij ging terug naar zijn achenebbisje hotel, ging in de bar zitten, want daar hing een flatscreen, en wachtte op de ontknoping van Wie-is-de-Dominee. En inderdaad, de vondst van het stoffelijk overschot van Fenella haalde alle nationale nieuwsuitzendingen. Daar had je Dominee, hij verborg zijn gezicht terwijl hij werd weggevoerd; daar had je Trudy, zo zoet als een milkshake, ze bette haar ogen en zei dat ze er geen idéé van had gehad en hoe beangstigend het was dat ze al die jaren had samengeleefd met een meedogenloze moordenaar.

Slim gespeeld, extra punten voor Trudy, want ze konden niets tegen haar bewijzen. Ze was inmiddels waarschijnlijk wel op de hoogte van de geheime bankrekeningen van Dominee – de ouderlingen hadden haar ongetwijfeld aan de tand gevoeld over de verduisteringen – en ze had vast geraden dat hij van plan was om haar te dumpen. En naar een ver buitenland te gaan waar hij lekker in de zon kon liggen en met een paar minderjarige kinderen stoeien, of ze afranselen, net waar hij zin in had. Natúúrlijk wist ze allang van zijn verknipte geest. Maar ze had ervoor gekozen om dat niet te weten.

Hij trok al zijn kleren weer aan en liep naar Cub’s Corner, waar hij een berichtje naar Adam stuurde – een korte deze keer, alleen de URL van het nieuwsbericht over de arrestatie. Adam zou vast blij zijn: nu Dominee uit de weg was, of althans ernstig gekortwiekt, konden ze allebei wat rustiger slapen.

Maar hij moest wel als een haas weg uit Whitehorse. De jongens van Justitie of een vergelijkbare instantie zouden kunnen proberen het bericht te traceren dat hij aan de ouderling van de PetrOleumkerk had gestuurd, en als ze daarin slaagden zouden ze Whitehorse kunnen uitkammen, en dat was niet heel groot. Ze zouden niet gericht op zoek gaan naar Zeb, die was tenslotte dood, maar dat wilde niet zeggen dat ze hem niet konden lokaliseren. Misschien hadden ze dat al wel gedaan, daar had hij opeens een akelig voorgevoel van.

Hij ging niet terug naar het motel, maar liep naar de dichtstbijzijnde truckavaanstop en kreeg een lift op een konvooi. In Calgary wist hij op de kogeltrein te glippen, en na een paar keer overstappen was hij in New New York, nog voordat hij goed en wel besefte dat hij iets oerstoms had gedaan.

‘Iets oerstoms?’ vraagt Toby.

‘Dat ik Dominee erin luisde en al zijn geld inpikte was misschien niet zo slim,’ zegt Zeb. ‘Daardoor had hij natuurlijk meteen door dat ik niet echt dood was. En je weet wat ze zeggen over wraak: wraak is zoet, maar smaakt koud het best. Dat wil zeggen dat je het niet in drift moet doen, omdat je het dan voor jezelf verkloot.’

‘Maar dat heb je toch niet gedaan,’ zegt Toby. ‘Het verkloot, bedoel ik.’

‘Bijna wel. Maar ik heb geluk gehad,’ zegt Zeb. ‘Kijk, de maan komt op. Dat zouden sommige mensen romantisch vinden.’

En inderdaad, daar is de maan, boven de bomen in het oosten, bijna vol, bijna rood.

Waarom is dat steeds weer zo’n verrassing? vraagt Toby zich af. De maan. We weten dat hij zal komen, maar toch zijn we er steeds weer even stil van.

Blacklight

New New York lag aan de kust van Jersey, of wat nu de kust was. Er woonden niet veel mensen meer in Old New York, maar er waren er toch nog een paar die het waagden om in de doordrenkte, instortende, vervallen gebouwen te bivakkeren, hoewel het officieel verboden terrein was. Zeb niet, hij had geen zwemvliezen tussen zijn tenen en wilde voorlopig nog niet dood. Bovendien woonden er in New New York, hoewel het zeker geen paradijs was, meer mensen en viel hij er daarom minder op. Meer drukte om in op te gaan.

Toen hij was aangekomen, dook hij een derderangs internetcafé in waar het stikte van de soft pretzels en stuurde een aankomstberichtje naar Adam: Plan A gelukt, wat is plan B? Daarna relaxte hij wat terwijl hij wachtte tot hij weer iets van Adam hoorde, waar die ook mocht uithangen en wat hij ook maar mocht uitspoken. Zijn laatste bericht was erg kort geweest: Tot snel.

Zeb dook onder in een voormalig chic appartementencomplex met zwembad en feestzalen, genaamd Starburst – waarschijnlijk genoemd naar een fraai vuurwerk, maar tegenwoordig deed die naam meer denken aan verkoold ruimteafval. Starburst was zijn houdbaarheidsdatum allang voorbij: het ooit dure smeedijzeren hek fungeerde voornamelijk als hondenpispaal en het schimmelige, lekkende gebouw was onderverdeeld in kleine huurwoningen. Daar huisde een waar ecosysteem van dealers en verslaafden, loodsmannetjes, alcoholisten en hoeren, gevluchte piramidespelzwendelaars en handlangers, balletje-balletjespelers en huisjesmelkers, die elkaar allemaal uitbuitten.

Intussen probeerden de eigenaren van Starburst onder het noodzakelijke onderhoud uit te komen en wachtten de volgende cyclus af. Er zouden eerst kunstenaars komen die weinig huur konden betalen, onstuimig en vol wrok, en overtuigd van het waanidee dat ze de wereld zouden veroveren. Daarna zouden de beginnende ontwerpers en grafische bedrijfjes komen, die hoopten dat iets van de armoedige maar hippe sfeer op hen zou afstralen. Daarna de dubieuze genbedrijfjes, de fashionpooiers, de pseudogalerieën en de nieuwste trendy restaurantjes met de nieuwste moleculaire fusiontechnieken van droogvriezen, kweekvlees en quorn, en gewaagde garnerinkjes van bedreigde diersoorten: paté van spreeuwentongetjes was bijvoorbeeld de nieuwste rage in zulke zaakjes. De eigenaren van Starburst waren waarschijnlijk een stel kerels die hun fortuin hadden verdiend bij een superCorp en nu wat met onroerend goed wilden spelen. Als de fase spreeuwentongpaté eenmaal was aangebroken, gingen de slecht onderhouden huurflats tegen de vlakte en kwam er een hele partij nieuwe, dure appartementen met beperkte houdbaarheidsduur.

Starburst was echter nog lang niet zover, dus Zeb was voorlopig veilig zolang hij zich alleen met zijn eigen zaken bemoeide en zich sukkelig genoeg voortbewoog om de indruk te wekken dat hij een hersendode jointlurker was. Hij bemoeide zich met niemand, want hij wilde geen Chuck-achtige infiltranten tegen het lijf lopen.

Hij wierp af en toe een blik op het nieuws en wist dat Dominee in afwachting van zijn proces op borgtocht was vrijgelaten en verklaringen aflegde over zijn onschuld: hij was slachtoffer van een linkse intrigant die antireligieus en anti-Oleum was en die Dominees godvruchtige eerste vrouw, Fenella, had ontvoerd en vermoord, en daarna het kwaadaardige gerucht had verspreid dat ze was weggelopen en elders een zedeloos bestaan leidde, een verhaal dat hij had geloofd en dat een voortdurende kwelling voor hem was geweest. Deze geniepige intrigant had Fenella vervolgens in Dominees tuin begraven om hem de schuld in de schoenen te schuiven en de reputatie van het Heilig Oleum te grabbel te gooien.

De op borgtocht vrijgelaten Dominee was waarschijnlijk thuis en had toegang tot zijn netwerk van ware gelovigen van de PetrOleumkerk, zij het niet met de wáre ware gelovigen, want die lieten hem ongetwijfeld links liggen vanwege de verduisteringsaanklacht, maar wel met de cynische stroming, de mensen die er alleen vanwege het geld zaten. En hij zat propvol kille, wraakzuchtige woede jegens degene die hij ervan verdacht de tip te hebben gegeven over Fenella’s beklagenswaardige beenderen die langzaam in voedsel voor de planten in zijn rotstuin veranderden.

Intussen had de opportunistische Trudy een autobiografisch treurverhaal verkocht en gaf talloze online interviews. Wat was zij bedrogen door Dominee, terwijl ze er toen ze met hem trouwde zo van overtuigd was geweest dat hij een rouwende weduwnaar was die zijn leven wilde wijden aan de goede zaak; wat had zij graag willen bijdragen aan zijn hogere doelen en een lieve moeder willen zijn voor Fenella’s zoontje, de kleine Adam. Geen wonder dat die jongen nu niet kon worden opgespoord, hij was zo gevoelig en had net zo’n grote hekel aan publiciteit als zij. Wat verpletterend was het nieuws over de moordzuchtige aard van Dominee geweest! Sinds ze ervan wist, bad ze voor Fenella’s zielenrust en smeekte ze haar om vergeving, al kon zij natuurlijk helemaal niet weten wat er destijds werkelijk was gebeurd. Want ook Trudy had net als iedereen het verhaal geloofd dat Fenella er met een of andere ordinaire Tex-Mexer of zo vandoor was gegaan. Ze schaamt zich er nu vreselijk voor dat haar oordeel er zo naast zat.

En nu willen sommige leden van haar eigen kerkgenootschap – mensen die ze altijd als broeders en zusters heeft beschouwd – niet eens meer met haar praten; ze beschuldigen haar er zelfs van dat ze al die tijd op de hoogte is geweest van de bloederige en roofzuchtige activiteiten van haar man. Slechts haar geloof heeft haar door deze vreselijke beproeving gesleept. Ze verlangt ernaar nog één blik te mogen werpen op haar geliefde verloren zoon Zeb, die van het rechte pad is afgedwaald, geen wonder gezien het soort vader dat de jongen heeft gehad. Maar ze bidt voor hem, waar hij ook mocht zijn.

Die geliefde verloren zoon was vast van plan om verloren te blijven, maar de verleiding was groot om een van Trudy’s online jammerverhalen te hacken, te doen alsof hij een geest was en haar aan de kaak te stellen. Wat een fraaie DNA-erfenis bleek hij te hebben: zijn vader was een psychopaat en een oplichter en zijn moeder een egocentrische leugenares met een obsessie voor poen. Hij kon alleen maar hopen dat Trudy niet alleen narcistisch en hebzuchtig was, maar ook een hoerige bedriegster die Dominee een vuile streek had geleverd en het in het schuurtje met een donkere vreemdeling had gedaan. In dat geval had Zeb misschien van zijn echte, anonieme vader – een rondtrekkende klusjesman die graag de beringde en bearmbande vrouwen van zijn klanten uit het hogere marktsegment neukte – zijn dubieuze talenten geërfd. Want ook hij was een charmeur, handig in het stiekem binnendringen van andermans domein – fysiek dan wel virtueel. En ook hij zag voorzichtigheid als de moeder der wijsheid, al was zijn onzichtbaarheidsmantel niet altijd effectief.

Misschien dat Dominee daarom wel zo’n gruwelijke hekel aan Zeb had: hij wist dat Trudy hem een koekoeksjong had gebaard, maar hij kon haar daar niet voor terugpakken vanwege hun gezamenlijke graafwerkzaamheden. Hij moest haar ofwel vermoorden of het met haar en haar hoerige gedrag zien uit te houden. Had Zeb er maar aan gedacht om wat DNA van Dominee te ontvreemden, een paar haren of een afgeknipte teennagel, dan kon hij dat testen en had hij tenminste rust. Of niet. In elk geval had hij dan meer duidelijkheid over zijn afkomst.

Over Adam was er geen twijfel mogelijk: die leek beslist op Dominee. Maar dan wel verfijnd door de bijdrage van Fenella. Dat arme meisje was waarschijnlijk een devoot type: schoongeboende handen, geen nagellak, haar strak naar achteren, witte panty zonder naad, ernaar smachtend om goed te doen en mensen te helpen. Een gemakkelijk slachtoffer. Zijne Perversheid had haar ongetwijfeld ingepalmd met het idee dat zij een belangrijke steun en toeverlaat voor hem zou zijn en dat dit haar roeping was, hoewel hij haar waarschijnlijk ook had gezegd dat ze moest afzien van vreugde en genot in het belang van hem en zijn missie. Zeb vermoedde dat Dominee geen geduld had voor het vrouwelijk orgasme. Wat een waardeloze seks moesten die twee hebben gehad, als je het over normale seks had, tenminste.

Aan zulke dingen dacht Zeb terwijl hij overdag in zijn zompige Starburst-schuilplaats naar de televisie keek, of op het bobbelige bevlekte matras lag te woelen en naar het geschreeuw en gegil luisterde dat door de ondeugdelijk afgesloten deur drong. Levenslustige geluiden, drugsgerelateerde hilariteit, haat, angst, gekte. Geschreeuw in allerlei variaties. Pas als zo’n schreeuw halverwege ophield, werd het zorgwekkend.

Eindelijk liet Adam iets van zich horen. Een ontmoetingsplek, een tijdstip en instructies wat hij aan moest trekken. Geen rood, geen oranje, als het kon een simpel bruin T-shirt. Geen groen, dat was een politiek beladen kleur, niet handig in verband met de bloedige strijd tegen de ecofreaks.

Het adres was een neutrale Happicuppa in New Astoria, een eindje van de half ondergelopen en gevaarlijk instabiele gebouwen langs de kade. Zeb zat tussen de opzichtige tafeltjes van Happicuppa geklemd op zo’n ministoel die hem aan de kleuterschool deed denken, daar paste hij toen al niet op. Hij nam kleine slokjes van zijn Happicappuccino, pepte zich op met een halve Kick-reep en vroeg zich af wat voor spuugbal Adam zijn kant op zou gooien. Hij zou wel een baantje voor Zeb hebben gevonden, anders zou hij geen afspraak hebben gemaakt, maar wat zou het zijn? Wormenzoeker? Nachtwaker bij een hondenfokkerij? Wat voor contacten zou Adam hebben gelegd, en waar zou hij hebben uitgehangen?

Adam had laten doorschemeren dat hij een tussenpersoon als boodschapper naar de afspraak zou sturen en Zeb begon zich af te vragen of dat wel veilig was. Ze hadden nooit graag anderen in vertrouwen genomen. Adam zou natuurlijk wel voorzichtig zijn, maar hij was systematisch, en met systematisch gedrag kon je jezelf verraden. De enige effectieve camouflage was onvoorspelbaarheid.

Vanaf zijn krappe stoel keek Zeb naar de klanten die binnenkwamen in de hoop de boodschapper te kunnen ontdekken. Zou het die blonde hermafrodiet met dat haltertopje en die driehoornige hoofdtooi met lovertjes zijn? Alsjeblieft niet, zeg. Of die dikke, kauwgumkauwende vrouw met een crèmekleurige korte broek, die te strak in haar reet zat, en die retroceintuur? Die zag er echt te leeghoofdig uit, hoewel leeghoofdigheid een bijna perfecte dekmantel was, tenminste bij meisjes. Of was het die zachtaardige, sullige jongen, zo’n type dat op een dag een hele aula vol puisterige klasgenoten zou neermaaien? Nee, die ook niet.

En toen verscheen daar opeens Adam zelf. Zeb schrok toen zijn broer zomaar opeens in de stoel tegenover hem zat die daarnet nog leeg was geweest. Er ectoplastisch in verscheen, zou je kunnen zeggen.

Adam leek wel een pasfoto van zichzelf, een die al begon te vervagen tot licht en donker. Het was alsof hij was teruggekeerd uit de dood: hij had van die gloeiende oogbollen. Hij had een beige T-shirt aan en een petje zonder tekst. Hij had een Happimokka gekocht om de indruk te wekken dat ze twee nerds waren die hier kwamen pauzeren van hun nerdy werk, of misschien gingen overleggen over het opzetten van een eigen bedrijfje, dat natuurlijk gedoemd was net zo snel te verschrompelen als een leeglopende blimp. Happimokka en Adam pasten totaal niet bij elkaar. Zeb was benieuwd of hij echt een slokje van dat spul zou nemen, iets wat zó onzuiver was.

‘Zachtjes praten,’ was het eerste wat Adam tegen hem zei. Hij was amper twee seconden terug en begon hem nu alweer te commanderen.

‘Ik wilde eigenlijk de hele kutzooi hier bij elkaar gaan schreeuwen,’ zei Zeb. Hij verwachtte een opmerking over zijn taalgebruik, maar Adam hapte niet. Zeb staarde hem aan: hij was veranderd. Zijn ogen waren nog even rond en blauw, maar zijn haar was lichter. Was hij grijs aan het worden? Hij had een stoppelbaard, ook licht van kleur. ‘Leuk om je weer te zien,’ voegde hij eraan toe.

Adam lachte, een vage glimlach. ‘Je gaat naar HelthWyzer West in de buurt van San Francisco,’ zei hij. ‘Dataverwerking. Dat heb ik voor je geregeld. Als je hier weggaat, neem je de boodschappentas mee die naast je linkerknie staat. Daar zit alles in wat je nodig hebt. Je moet de scans en de prints in de ID zetten, ik heb het adres klaargezet. De oude ID moet je schrappen, delete alles wat online staat. Maar dat hoef ik jou natuurlijk niet te vertellen.’

‘Waar ben je eigenlijk geweest?’ vroeg Zeb.

Adam lachte op die gekmakende vrome manier van hem. Schijnbaar de onschuld zelve. ‘Geheim,’ zei hij. ‘Het leven van anderen staat op het spel.’ Door dit soort gedrag kreeg Zeb zin om een pad in zijn bed te stoppen.

‘Geef me maar een draai om m’n oren dan. Oké, wat is HelthWyzer West en wat moet ik daar gaan doen?’

‘Het is een Compound,’ zei Adam. ‘Research en innovatie. Medicijnen, verrijkte vitaminesupplementen, transgene splices en genverbetering, vooral de hormoonmixen en simulators. Een zeer machtige Corp met een hoop knappe koppen.’

‘Hoe heb je mij daar binnen gekregen?’ vroeg Zeb.

‘Ik heb een paar nieuwe kennissen opgedaan,’ zei Adam, nog steeds met dat alwetende en superieure lachje. ‘Ze zullen goed op je passen. Je zit daar veilig.’ Hij keek langs Zeb en wierp toen een blik op zijn horloge. Of deed in elk geval alsof. Zeb herkende een goede misleidingsmanoeuvre op een kilometer afstand: Adam keek spiedend om zich heen of hij werd geschaduwd.

‘Hou op met dat gelul,’ zei Zeb. ‘Je wilt dat ik iets voor je doe.’

Adam bleef lachen. ‘Jij wordt een blacklighthoofdlamp,’ zei hij. ‘Wees extra voorzichtig als je er bent en online incheckt. O ja, er is een nieuwe dropbox en een nieuwe poort erheen. Ga niet meer via die windgod, die is misschien niet veilig meer.’

‘Wat is een blacklighthoofdlamp?’ vroeg Zeb. Maar Adam was al overeind gekomen, streek zijn beige shirt glad en liep naar de uitgang. Hij had zijn Happimokka niet opgedronken, dus Zeb deed dat plichtsgetrouw voor hem. Als iemand zijn Happimokka liet staan, zou dat argwaan wekken, zeker in een plebsland als dit, waar alleen pooiers geld als water hadden.

Zeb nam de tijd toen hij terugging naar Starburst. Onderweg voelde hij ogen in zijn rug prikken en hij wist bijna zeker dat hij werd gevolgd. Maar hij werd door niemand lastiggevallen. Toen hij op zijn kamer was, zocht hij op zijn nieuwste wegwerpmobieltje op wat een ‘blacklighthoofdlamp’ was. Hij las dat blacklight een vinding uit de eerste decennia van de vorige eeuw was: je kon ermee in het donker kijken, of het liet je bepaalde dingen in het donker zien. Oogbollen, bijvoorbeeld, of tanden. Witte lakens, glow-in-the-dark haargel. En een hoofdlamp was precies wat het woord zei. Je kon ze kopen in fietsenwinkels of kampeerzaken. Niet dat er mensen waren die nog gingen kamperen, behalve in leegstaande gebouwen.

Bedankt, Adam, dacht Zeb. Verdomd leerzaam.

Toen keek hij in Adams boodschappentas. Met daarin zijn nieuwe huid, keurig uitgezocht. Nu hoefde hij daar alleen nog maar in te kruipen en naar San Francisco te truckavanen.

Darmparasieten, the Game

Adam had grondige voorbereidingen getroffen. Er was een to-dolijstje dat hij na lezing moest verbranden en een grote envelop met geld, waarmee Zeb de man moest betalen die opdracht had om op de grijze markt zijn pasjes te vervalsen. Plastic geld was er ook, dus Zeb kon de outfit aanschaffen die hij volgens Adam nodig had. Hij had daar een lijstje van opgegeven: nerdy vrijetijdskleding: bruine corduroybroeken, neutrale T-shirts en geruite overhemden, bruine en grijze, en een ronde bril met vensterglas. Als schoenen werden sneakers aangeraden met zo veel kruisbanden dat Zeb op een homoseksuele Morrisdanser zou lijken of op iemand die was ontsnapt uit een kostuumdrama over Robin Hood. Als hoed een steampunk bolhoedje uit de jaren 2010, die waren weer helemaal in de mode. Maar hoe wist Adam dat eigenlijk? Hij had nooit belangstelling getoond voor kleding, maar geen belangstelling was natuurlijk ook belangstelling. Hij moest hebben opgemerkt wat andere mensen droegen, omdat hij dat dan zelf niet kon dragen.

Zebs nieuwe naam was Seth. Een Bijbels grapje van Adam: Seth betekende ‘aangesteld’. Dat wisten ze allebei, want de belangrijkste Bijbelse namen en verhalen waren met de figuurlijke drilboor in hun kop gestampt. Seth was de derde zoon van Adam en Eva, door God aangesteld als vervanging van de vermoorde Abel, die echter nog niet helemaal dood was omdat zijn bloed nog vanuit de grond kon praten. ‘Seth’ verving dus Zeb, die heengegaan en waarschijnlijk dood was. Aangesteld als vervanging, met dank aan Adam. Heel grappig.

Adam vroeg of Zeb/Seth de nieuwe chatroom wilde testen voordat hij HelthWyzer binnenging, en daarna eens per week een teken wilde sturen dat hij nog steeds vrolijk rondliep. Toen hij dus de volgende dag via allerlei omwegen naar de grijze handelaar ging om zijn vingerafdrukken en irisscans in zijn nepdocumenten te laten zetten, ging hij een willekeurig internetcafé binnen en volgde het digitale dwaalspoor dat Adam voor hem had uitgezet. (Uit je hoofd leren, daarna vernietigen, stond op het briefje, alsof Zeb te stom was om dat zelf te snappen.)

De toegangspoort was een game voor biofreaks, Extinctathon, en MaddAddam was de moderator. Zeb las: Adam gaf de levende dieren hun naam, MaddAddam de dode. Wil je spelen? Zeb voerde de codenaam in die Adam hem had gegeven, Kermode, en het wachtwoord, schoenveters, en toen zat hij in de game.

Het was een raadspelletje waarbij je aan de hand van obscure aanwijzingen van de tegenstander uitgeroeide torren, vissen, planten, hagedissen, enzovoort moest raden. Een appèl van de weggevaagden. Het was gegarandeerd oersaai, zelfs het CorpSeCorps zou erbij in slaap vallen, en bovendien zou die geen flauw idee van de meeste antwoorden hebben. Dat had Zeb eerlijk gezegd ook niet, ook al had hij een tijd bij Berenhulp gezeten, waar zijn collega’s hem op merkwaardige manieren altijd een slag voor probeerden te zijn. Dus jij hebt echt nog nooit van de stellerzeekoe gehoord? Serieus? Gevolgd door een klein, zelfgenoegzaam lachje.

Na een paar minuten Extinctathon zou elke zichzelf respecterende Corpsman toe zijn aan een borrel. Een dodelijk saaie game was bijna net zo effectief als een wezenloze blik, qua dekmantel; bovendien zou geen mens vermoeden dat er iets verborgen zat op een plek die voor iedereen toegankelijk was en bovendien ecologisch verantwoord. Ze zouden eerder sites over borstimplantaten tegen het licht houden, of sites waar je exotische dieren online kon afschieten zonder uit je bureaustoel te komen. Puntje voor Adam, dacht Zeb.

Zou Adam dit spel zelf ontworpen kunnen hebben? Een spel waarin zijn eigen naam verwerkt was als moderator? Hij had nooit veel belangstelling voor dieren gehad. Hoewel, nu hij erover nadacht had Adam wel altijd mild spottend gedaan over Dominees interpretatie van Genesis, die luidde dat God de dieren slechts voor het nut en vermaak van de mens had geschapen en dat je ze daarom naar believen kon uitroeien. Zou Extinctathon soms een soort tegenopstand van Adam zijn? Zou hij zich misschien met die ecofreaks hebben ingelaten? Misschien was hij wel bekeerd toen hij te veel hersenverwoestende hallucinogene rommel had gerookt en had hij een verbond gesloten met een plantenfee. Niet erg waarschijnlijk, want van hun tweeën was Zeb de chemicaliënwaaghals, niet Adam. Toch was het wel duidelijk dat Adam met iemand samenwerkte, want hij zou dit allemaal nooit in zijn eentje voor elkaar hebben gekregen.

Zeb ging verder door de gateway. Hij klikte op Ja en werd doorgelinkt. Welkom, Kermode. Wil je een algemeen spel spelen of wil je een Grootmeester? Volgens de instructies van Adam moest Zeb de tweede mogelijkheid kiezen, dus die klikte hij aan.

Goed zo. Zoek een speelruimte. MaddAddam wacht op je.

De route naar de speelruimte was erg ingewikkeld: een zigzaggend pad van de ene coördinaat naar de andere via pixels die hier en daar op onverdachte sites stonden; grotendeels advertenties, maar ook lijstjes zoals DE TIEN ENGSTE PAASHAASFOTO’S, DE TIEN ENGSTE GRIEZELFILMS ALLER TIJDEN, DE TIEN ENGSTE ZEEMONSTERS. Zeb vond een portaal in de voortanden van een gestoord paars pluche konijn met een doodsbang kind op de knie en daarna in de grafsteen op een filmfoto van de originele versie van Night of the Living Dead, en tot slot in het oog van een coelacant. Toen was hij in de chatroom.

Welkom in de speelruimte van MaddAddam, Kermode. Er is een bericht voor je.

Zeb klikte op Bericht openen.

Hallo, stond er. Zoals je ziet is het gelukt. Dit zijn de coördinaten voor de chatroom van volgende week. A.

De zuinige eikel, dacht Zeb. Hij laat niks los.

Hij kocht de voorgeschreven outfit, althans het meeste: die ronde bril ging hem echt te ver, evenals de schoenen. Hij wijdde de broeken en shirts in door er eten op te knoeien, ze te voorzien van een paar slijtplekken en rafels, en ze een paar keer te wassen. Daarna gooide hij zijn oude kleren in verschillende vuilnisbakken en verwijderde zo goed mogelijk zijn lichaamssporen uit de sjofele Starburst-kamer.

Nadat hij had betaald – want het leek hem niet verstandig om een speurder achter zich aan te krijgen – reisde hij het continent over naar San Francisco. Daar meldde hij zich volgens de instructies bij HelthWyzer West, overlegde zijn vervalste documenten en liet de afgezaagde begroeting van een pafferige portier over zich heen komen: Hallo, vriend, fijn dat je er bent, we zullen zorgen dat je je hier zo snel mogelijk thuis gaat voelen.

Niemand pakte hem bij zijn lurven. Hij werd verwacht, hij werd aangenomen. Alles liep gesmeerd.

Hij kreeg een vrijgezellenappartement in de woontoren. Hier was niks armoedigs te bespeuren: een mooi aangelegde tuin bij de ingang, een zwembad op het dak, elektriciteit en waterleiding zonder kuren, alleen was de inrichting een beetje spartaans. Er stond een groot tweepersoonsbed, wat perspectieven bood. Vrijgezel betekende in de wereld van HelthWyzer West kennelijk niet celibatair.

De werkruimte was in een flatgebouw met een kantine, waar hij een pasje kreeg waarop alles wat hij consumeerde werd bijgehouden: iedereen had een bepaald aantal punten dat aan alles op het menu kon worden gespendeerd. Het eten was authentiek, niet de nepsmurrie die hij bij Berenhulp kreeg voorgeschoteld. In de borrels zat alcohol, wat je van een borrel ook zou mogen verwachten.

De vrouwen bij HelthWyzer waren kordaat, hadden het druk en weinig tijd voor een praatje, en, vermoedde hij, al helemaal niet voor goedkope versiertrucs, dus hij deed geen moeite in die richting. Hoewel hij zich heilig had voorgenomen om rustig aan te doen met het aanknopen van persoonlijke relaties vanwege de vragen die dat zou kunnen oproepen, was hij niet van steen. Een paar jongere vrouwen hadden al naar zijn naambordje gegluurd – naambordjes waren een modestatement bij HelthWyzer – en eentje had gevraagd of hij hier nieuw was omdat ze hem niet eerder had gezien, hoewel dat niets zei omdat ze hier zelf ook nog maar net was.

Zag hij een kleine beweging van haar schouders, een veelzeggend geknipper met de oogleden? Marjorie, las hij op haar naambordje, waar hij zijn blik niet al te lang op liet rusten omdat het op haar borst gespeld was, een borst van normale omvang: implantaten zag je binnen de muren van HelthWyzer niet vaak. Marjorie had een platte neus, bruine ogen en een toegeeflijk gezicht, ze leek een beetje op een spaniël; onder normale omstandigheden zou hij hebben toegeslagen, maar zoals de zaken er nu voor stonden hield hij het bij de opmerking dat hij hoopte haar nog eens tegen te komen. Die hoop stond niet boven aan zijn lijstje – die plek was gereserveerd voor de hoop niet te zullen worden gepakt – maar ook niet onderaan.

Seth kreeg de doorsnee taakomschrijving van de gemiddelde IT’er. Dataverwerking met een pakket slaapverwekkende maar bruikbare software waarmee de onbelangrijke details en de gegevensbuffers konden worden ingevoerd die werden aangeleverd door de brainiacs van HelthWyzer. In feite was hij een veredelde digitale secretaresse.

Zijn werk was dus bepaald geen uitdaging en hij kon het met twee vingers doen in veel minder tijd dan ervoor was uitgetrokken. De projectmanagers van HelthWyzer hielden nauwelijks supervisie, maar letten er wel op dat hij aan het werk bleef. Intussen kon hij ongestoord rondneuzen in de databank. Hij deed een paar eigen veiligheidschecks om te zien of er hackers van buiten probeerden binnen te komen; als dat zo was, was dat handig om te weten.

Aanvankelijk zag hij niets wat daarop wees, maar toen hij wat dieper in de programma’s dook, ontdekte hij iets wat op een cryptische tunnel leek. Hij wurmde zich erdoorheen, kwam buiten de ring van firewalls van HelthWyzer en ging via een sluiproute naar de chatroom van Extinctathon. Daar was een bericht voor hem: Alleen gebruiken indien strikt noodzakelijk. Niet te lang. Alle sporen wissen. A. Hij logde snel uit en wiste zijn sporen. Hij moest een andere portal bouwen, want degene die deze tunnel had gebruikt zou er misschien achter kunnen komen dat daar iemand anders doorheen gegaan was.

Hij besloot dat Seth bekend moest staan als iemand die veel van gamen hield, zodat iemand die hem begluurde het niet verdacht zou vinden als hij inlogde op Extinctathon. Dat was een goede reden, maar hij wilde ook de games testen en uitvinden hoe lang hij onder werktijd kon aanrommelen zonder een reprimande te krijgen – het was niet de bedoeling dat het personeel tijd verknoeide, althans niet te veel – en ook of het moeilijk was om te cheaten. Hij beschouwde het maar als een nuttige vingeroefening.

Sommige beschikbare games waren vrij standaard: wapens, explosies, dat werk, maar er waren er ook een paar bij die speciaal door mensen van HelthWyzer West waren gepost: biofreaks verschilden niet veel van andere freaks, dus het lag voor de hand dat ze zelf games hadden ontworpen. Een van de betere was Spandrel: daarin kon je extra kenmerken voor een levensvorm verzinnen die geen functioneel nut hadden, vervolgens gaf je ze een rol in het seksuele selectieproces en daarna kon je vooruitspoelen om te zien hoe ze uit de evolutiemachine tevoorschijn zouden komen. Katten met de halskwabben van een haan op hun voorhoofd, hagedissen met grote rode lippenstiftkusmonden, mannen met enorme linkerogen – alles wat de vrouwen kozen werd populair en je kon hun slechte smaak in mannelijke attributen manipuleren, net als in het echte leven. Daarna speelde je roofdieren tegen prooi. Zouden de supersexy spandrels de jachtcapaciteiten hinderen of de vluchtsnelheid verlagen? Als je mannetje niet aantrekkelijk genoeg was, kon hij niet paren en stierf je uit; als het te sexy was, werd hij opgegeten en stierf je ook uit. Seks versus eten: het was een fraaie balans. Voor een klein bedrag kon je pakketten met random mutaties aanschaffen.

Weermonsters was ook niet slecht: in die game kon je extreme weersomstandigheden op je speler loslaten – een miezerige avatar van een der beide geslachten – en dan kijken hoe lang hij of zij het kon uithouden. Met de gewonnen punten kon je hulpmiddelen voor de avatar aanschaffen: laarzen waarmee hij harder kon rennen en hoger kon springen, bliksembestendige kleding, een surfboard om overstromingen en tsunami’s te overleven, natte zakdoeken om bij bosbranden tegen de neus te houden, Kick-repen om te overleven onder een plotselinge sneeuwlawine. Een schep, lucifers en een bijl. Als de avatar de immense aardverschuiving wist te overleven – een levensgevaarlijk incident – kreeg je een complete uitrusting plus duizend punten die je mee mocht nemen naar de volgende game.

De game die Zeb het vaakst speelde heette Darmparasieten, een misselijkmakend spel dat de biofreaks hilarisch vonden. Die parasieten waren echt smerig, ze hadden geen ogen, maar allemaal weerhaakjes rond hun bek. Je moest ze afmaken met gifpillen of een heel arsenaal nanobots of moteinen inzetten voordat ze duizenden eitjes in je lichaam legden of door je hersens kropen en via je traanbuisjes naar buiten kwamen, of zichzelf opdeelden in levensvatbare onderdelen en je lichaam aan de binnenkant veranderden in een hamburger met gesmolten kaas. Bestonden zulke parasieten echt of hadden die biofreaks ze bedacht? Erger nog: waren ze ze op dit moment aan het gensplicen, als onderdeel van een of ander biologisch-wapenproject? Zeb had geen idee.

Als je Darmparasieten te vaak speelde, kreeg je er volgens een van de slogans van de game gegarandeerd nachtmerries van. Zeb was er de man niet naar om zich iets van waarschuwingen aan te trekken, dus hij speelde het te vaak en kreeg inderdaad nachtmerries.

Wat hem er niet van weerhield om een tweede versie van het spel te maken en een van de gruwelijke parasietmonden zodanig te bewerken dat het een gateway werd. Hij verstopte de code in een USB-stickje en legde dat achter in de bureaula van zijn supervisor in een bakje met elastiekjes, gebruikte zakdoekjes en een paar op drift geraakte hoestpastilles. Daar zou niemand het ooit zoeken.

BOTTENGROT

Cursief

Toby schrijft in haar dagboek. Ze heeft er eigenlijk geen energie voor, maar Zeb heeft zo veel moeite gedaan om die spullen voor haar te bemachtigen en hij zal het zeker merken als ze ze niet gebruikt. Ze schrijft in een van de goedkope schoolschriften. Op de voorkant staan een felgele zon, een paar roze madeliefjes en een jongen en een meisje: de rudimentaire dingen die kinderen vroeger tekenden. Toen er nog kinderen waren. Hoe lang is dat nu geleden? De uitbraak van de epidemie lijkt een eeuwigheid achter haar te liggen. Maar het is nog geen halfjaar geleden.

De jongen draagt een blauwe korte broek, een rood shirt en een blauwe pet; het meisje heeft staartjes, een rood driehoekig rokje en een blauw shirt. Beiden hebben vage zwarte vlekken als ogen en een dikke, rode, lachende mond. Ze zijn hartverscheurend mooi.

En hartverscheurend dood. Het zijn maar getekende kinderen op papier, maar toch lijken ze dood, net als alle echte kinderen. Het doet pijn om lang naar dat schrift te kijken.

Ze kan zich beter concentreren op haar taak. Niet piekeren of kniezen. Eén dag tegelijk.

De heilige Bob Hunter en het Feest der Rainbow Warriors, schrijft Toby. Dat zou wel eens niet precies kunnen kloppen, qua tijd – waarschijnlijk zit ze er een dag of twee naast – maar daar kan ze weinig aan doen, ze kan het nergens opzoeken. Er is geen centrale autoriteit meer voor de dagen van de maand. Rebecca weet het misschien nog wel. Er waren altijd speciale recepten voor de festivals en de feesten. Misschien heeft zij die wel uit het hoofd geleerd.

Maan: wassend, bijna vol. Weer: geen bijzonderheden. Opmerkelijke gebeurtenissen: agressief groepsgedrag varkens. Sporen van Painballers aangetroffen tijdens Zebs expeditie: big doodgeschoten en geslacht. Sandaal gevonden, gemaakt van banden, mogelijk spoor van Adam. Geen onmiskenbaar spoor van Adam Een en de Hoveniers.

Ze denkt even na en voegt er dan aan toe: Jimmy is bij bewustzijn en aan de beterende hand.

‘Wat ben je aan het maken, O Toby?’ Dat is kleine Zwartbaard, ze heeft hem niet binnen horen komen. ‘Wat zijn dat voor streepjes?’

‘Kom maar eens hier,’ zegt ze. ‘Ik bijt niet, hoor. Kijk, ik ben aan het schrijven: zo heet dat als je zulke streepjes maakt. Ik zal het je laten zien.’

Ze vertelt de basisbeginselen. ‘Dit is papier, dat wordt gemaakt van bomen.’

‘Doet dat de bomen geen pijn?’

‘Nee, want de boom is al dood als er papier van wordt gemaakt.’ Dat is een leugentje, maar dat doet er even niet toe. ‘En dit is een pen. Daar zit een zwarte vloeistof in, die heet inkt, maar je hebt niet per se een pen nodig om te schrijven.’ En dat is maar goed ook, denkt ze, want die balpennen raken een keer leeg.

‘Je kunt allerlei dingen gebruiken om mee te schrijven. Je kunt bijvoorbeeld inkt maken van het sap van de vlierbes, je kunt de veer van een vogel gebruiken als pen, je kunt ook met een stok in het natte zand schrijven. Dat kan allemaal.’

‘En dan moet je de letters tekenen,’ zegt ze. ‘Elke letter betekent een geluid. En als je die letters samenvoegt, vormen ze een woord. Die woorden blijven staan op de plaats waar je ze op het papier hebt gezet zodat andere mensen ze kunnen zien staan en die woorden kunnen horen.’

Zwartbaard kijkt haar aan, vol verbazing en ongeloof. ‘O Toby, ze kunnen toch niet praten? Ik zie de tekens op het papier, maar ze zeggen niets.’

‘Jij bent de stem van die woorden,’ zegt ze. ‘Als je ze leest. Lezen is wanneer je de tekens weer omvormt tot woorden. Kijk, ik zal jouw naam schrijven.’

Ze scheurt voorzichtig een bladzijde uit het schrift en schrijft in blokletters: ZWARTBAARD. Ze spelt de letters voor hem. ‘Zie je wel?’ vraagt ze. ‘Dat ben jij. Het is jouw naam.’ Ze geeft hem de pen, vouwt zijn vingers eromheen, stuurt zijn hand met de pen en schrijft de letter Z.

‘Zo begint jouw naam,’ zegt ze. ‘Zzzzz. Het geluid dat bijen maken. Dat is dezelfde klank.’ Waarom vertelt ze hem dit eigenlijk? Wat zal hij er ooit aan hebben?

‘Dat ben ik niet,’ zegt Zwartbaard afkeurend. ‘Het zijn alleen maar een paar streepjes.’

‘Neem dit papier mee naar Ren,’ zegt Toby lachend. ‘Vraag of zij het wil lezen, kom dan terug en vertel me of ze je naam zei.’

Zwartbaard kijkt haar aan. Hij vertrouwt het niet, maar doet toch wat ze zegt. Hij houdt het papier voorzichtig vast alsof het doordrenkt is met een onzichtbaar gif. ‘Blijf jij dan hier?’ vraagt hij. ‘Tot ik terug ben?’

‘Ja,’ antwoordt ze. ‘Ik wacht hier.’ Hij loopt zoals altijd achteruit naar de deur en houdt zijn ogen op haar gericht tot hij de hoek om is.

Ze buigt zich weer over haar dagboek. Wat kan ze nog meer schrijven, behalve de kale feiten die ze is gaan noteren? Wat voor verhaal, wat voor geschiedenis zal nog van nut zijn voor mensen van wie ze niet eens weet of ze er ooit nog zullen komen, in een toekomst die ze niet kan voorzien?

Zeb en de Beer, schrijft ze. Zeb en MaddAddam. Zeb en Crake. Al die verhalen kunnen worden opgeschreven. Maar waarom, en voor wie? Vindt alleen zij dit belangrijk, omdat het haar de kans geeft zich met Zeb bezig te houden?

Zeb en Toby, schrijft ze. Al zal dat alleen een voetnoot worden.

Geen overhaaste conclusies trekken, houdt ze zichzelf voor. Hij is in de tuin naar haar toe gekomen, met geschenken. Je zou het wel eens helemaal verkeerd kunnen zien, dat met Snelle Vos. En zo niet, wat dan nog? Neem het gewoon zoals het komt. Doe geen deuren dicht. Wees dankbaar.

Zwartbaard glipt de kamer weer in. Hij heeft het papier bij zich en houdt het als een brandend schild voor zich uit. Zijn gezicht straalt.

‘Hij deed het, O Toby!’ zegt hij. ‘Hij zei mijn naam! Hij zei mijn naam tegen Ren!’

‘Kijk,’ zegt ze, ‘dat is dus schrijven.’

Zwartbaard knikt, de mogelijkheden dringen tot hem door. ‘Mag ik dit houden?’ vraagt hij.

‘Natuurlijk,’ zegt Toby.

‘Laat nog eens zien, met dat zwarte ding.’

Later, nadat het heeft geregend en de regen weer is opgehouden, ziet ze hem bij de zandbak. Hij heeft een stokje en het papier. Zijn naam staat in het zand. De andere kinderen kijken naar hem. Ze zingen allemaal.

Wat heb ik gedaan? denkt ze. Wat voor doos van Pandora heb ik geopend? Die kinderen zijn zo slim, ze pikken het zo op en leren het aan elkaar.

En dan? Regels, dogma’s, wetten? Het Testament volgens Crake? Hoe lang zal het duren voordat er oude teksten zijn waaraan ze moeten gehoorzamen maar waarvan ze niet meer weten hoe ze ze moeten interpreteren? Heb ik ze nu verpest?

Zwerm

Er is kudzu voor het ontbijt, met andere geplukte groenten, bacon, een vreemd plat brood met ondefinieerbare zaadjes, en gestoomde kliswortel. Koffie van een melange van gebrande wortels: paardenbloem, cichorei en nog iets anders. Het heeft een afdronk van as.

De suiker is bijna op en er is geen honing. Maar wel MooiHairmelk. Een van de ooien, met blauw haar, heeft een tweeling gebaard, een blonde en een bruine. Er worden grapjes gemaakt over lamsragout, maar daar waagt niemand zich aan: op de een of andere manier zou het veel moeilijker zijn om een dier te slachten dat mensenhaar heeft, vooral haar dat qua glans en stylingmogelijkheden zo ontzettend veel lijkt op het haar uit de shampooreclames van vroeger. Als een MooiHair zich uitschudt, is het steeds alsof je een televisieschoonheid van achteren ziet: die glanzende manen, dat flirterige golvende haar. Toby verwacht elk moment een reclameslogan. Heb jij ook elke dag een badhair day? Ik werd gék van mijn haar, totdat ik… doodging.

Doe niet zo somber, Toby, het is maar haar. Het is niet het einde van de wereld.

Bij de koffie bespreken ze andere voedselmogelijkheden. Er is te weinig variatie in eiwitten, daar is iedereen het over eens. Rebecca zegt dat ze een moord zou doen voor een paar kippen, die zouden ze in een kippenhok kunnen houden voor de eieren. Maar waar moeten ze die vandaan halen? Op de daken van de ruïnes in de stad liggen eieren van zeevogels, dat moet wel, want die beesten hebben daar nesten, maar wie zou bereid zijn om de gevaarlijke tocht langs de kust te ondernemen, door Heritage Park, waar de Painballers zich misschien wel schuilhouden, om nog maar te zwijgen van een eskader grote, boosaardige varkens? En dan zouden ze ook nog via de noodtrappen naar de daken van die flats moeten klimmen, die inmiddels vast op instorten staan.

Er wordt gediscussieerd. Sommigen wijzen erop dat de Crakers naar believen ronddwalen met die polyfone muziek van ze. Ze gaan naar hun thuisbasis aan de kust, een leeg hok van betonblokken. Ze beschermen dat tegen wilde dieren door er in een cirkel omheen te pissen, want ze denken dat de reuzels, de hondswolven en de bobkittens daar niet overheen zullen gaan. Ze prikken de rituele vis aan een stok om aan Toby te geven, zodat zij de rol van Sneeuwman-de-Jimmy zal overnemen en verhalen zal vertellen. De Crakers zijn door geen enkel dier lastiggevallen tijdens hun boswandelingen, tot nu toe tenminste. En wat de Painballers betreft, die zijn inmiddels vast heel ver weg, te oordelen naar het laatste spoor dat ze hebben gezien, namelijk dat karkas van de recent geslachte big.

De andere partij is van mening dat de Crakers behalve dat pissen kennelijk nog meer methodes hebben om de wilde dieren op afstand te houden. Misschien met hun gezang? Als dat zo is, hebben gewone mensen daar niets aan, want die hebben geen stembanden van organisch glas of wat het ook is dat dat digitale keyboard-theremin-geluid produceert. En die Painballers zouden allang terug kunnen zijn gekomen en nu ergens in het kudzustruikgewas op de loer kunnen liggen. Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn en beter het zekere voor het onzekere nemen, het gaat echt niet aan om één of twee levens op te offeren voor een paar meeuweneieren, die waarschijnlijk toch groen uitgeslagen zijn en naar rotte vis smaken.

Een ei is een ei, zeggen de eivoorstanders. Kunnen we niet een paar van ons met de Crakers mee laten gaan? Dan worden de mensen door de Crakers beschermd tegen de wilde dieren en de Crakers door de sprayguns van de MaddAddamieten tegen de Painballers. Het heeft geen zin om die sprayguns mee te geven aan de Crakers, want je kunt ze toch niet uitleggen hoe ze mensen neer moeten schieten. Daar zijn ze gewoon niet toe in staat, wat dat betreft zijn ze niet menselijk.

‘Niet zo hard van stapel lopen, dat is nog helemaal niet bewezen,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Als ze zich met ons kunnen voortplanten, dan zijn we van dezelfde soort. Zo niet, dan niet.’ Hij leunt naar voren en kijkt in zijn koffiebeker. ‘Is er nog?’ vraagt hij aan Rebecca.

‘Dat is maar half waar,’ zegt Lamantijn. ‘Als je een paard met een ezel kruist, krijg je een muilezel, maar die is onvruchtbaar. Dus we zouden het pas weten bij de volgende generatie.’

‘Ik heb alleen nog genoeg voor morgen,’ zegt Rebecca. ‘We moeten eropuit om paardenbloemen te verzamelen. We hebben alle paardenbloemen in de buurt al geplukt.’

‘Het zou wel een interessant project zijn,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Maar daar hebben we natuurlijk wel de medewerking van de dames voor nodig.’ Hij buigt zijn hoofd hoffelijk naar Snelle Vos, die een appetijtelijk gebloemd laken draagt met boeketjes roze en blauwe bloemen erop die met roze en blauwe strikjes zijn vastgebonden.

‘Heb je die pik van ze gezien?’ vraagt Snelle Vos. ‘Een beetje te veel van het goede. Als ik een pik in mijn mond krijg, wil ik wel zeker weten dat hij er vanaf de goede kant in is gegaan.’ Ivoorsnavel kijkt zichtbaar geschokt en met stille woede weg. Sommigen lachen, anderen kijken afkeurend. Snelle Vos slaat graag gore taal uit, vooral als er mannen bij zijn; volgens Toby wil ze daarmee laten zien dat ze méér is dan alleen maar een mooi lijf. Dat vindt ze niet genoeg.

Zeb zit aan de andere kant van de tafel. Hij was laat en heeft niet aan de discussie meegedaan. Hij lijkt helemaal in beslag genomen door het platte brood. Snelle Vos kijkt naar hem: zou hij haar publiek zijn? Hij besteedt geen aandacht aan haar, maar dat is ook logisch. Dat zeggen die liefdesdeskundigen altijd op hun blogs over kantoorliefdes: dat je de schuldigen eraan kunt herkennen dat ze elkaar angstvallig mijden.

‘Die kerels hebben echt geen medewerking nodig,’ zegt Crozier. ‘Die bespringen alles met een k… Sorry, Toby. Alles wat een rok aanheeft.’

‘Een rok!’ zegt Snelle Vos. Ze lacht weer en laat haar witte tanden zien. ‘Onder welke steen heb jij gezeten? Heb je iemand van ons een rok zien dragen? Lakens tellen niet mee.’ Ze draait haar schouders naar voren en naar achteren alsof ze op de catwalk loopt. ‘Vind je mijn rok mooi? Hij komt helemaal tot aan mijn oksels!’

‘Laat hem met rust, hij is minderjarig,’ zegt Lamantijn. Crozier trekt een vreemd gezicht. Is hij boos? In verlegenheid gebracht? Ren zit naast hem. Hij kijkt haar schaapachtig aan en legt zijn hand op haar arm. Ze fronst haar wenkbrauwen alsof ze zijn eega is.

‘Die zijn juist het leukst, de minderjarigen,’ zegt Snelle Vos. ‘Speels. Ze zitten propvol endorfinen en hun nucleotidestructuur is om je vingers bij af te likken. Ze hebben nog kilometers telomeren.’ Ren kijkt haar ijzig aan.

‘Hij is helemaal niet minderjarig,’ zegt ze. Snelle Vos glimlacht.

Zien de mannen aan tafel dat? vraagt Toby zich af. Dat stilzwijgende moddergevecht? Nee, waarschijnlijk niet. Ze zitten niet op dezelfde progesteron-golflengte.

‘Ze doen het alleen in bepaalde omstandigheden,’ zegt Lamantijn. ‘Die groepscopulatie. Dan moeten de vrouwen loops zijn.’

‘Dat werkt bij hun eigen vrouwen prima,’ zegt Beluga. ‘Die geven een duidelijk hormoonsignaal af dat je kunt zien en kunt ruiken. Maar ze denken dat onze vrouwen permanent loops zijn.’

‘Dat zijn ze misschien ook wel,’ grinnikt Lamantijn. ‘Ze willen het alleen niet toegeven.’

‘Het punt is dat het twee verschillende soorten zijn,’ zegt Beluga.

‘Vrouwen zijn toch geen honden,’ zegt Witte Zegge. ‘Ik vind dit gesprek nogal beledigend. Ik vind dat jullie niet zo over ons mogen praten.’ Ze klinkt kalm, maar ze zit er stijf en gespannen bij.

‘Dit is gewoon een objectieve wetenschappelijke discussie,’ zegt Mellisuga.

‘Hé,’ zegt Rebecca. ‘Ik zei alleen maar dat het wel fijn zou zijn als we een paar eieren hadden.’

Bij het werk in de ochtend is het nog niet zo warm. In de schaduw hangen felroze kudzumotten, groepjes blauwe en fuchsia vlinders jagen achter elkaar aan door de lucht en gouden honingbijen strijken neer op de polybessen.

Toby heeft weer tuincorvee; ze wiedt onkruid en gaat op slakkenjacht. Haar geweer staat tegen de binnenkant van het hek; ze vindt het prettig om het altijd binnen handbereik te hebben, want je weet maar nooit. Om haar heen groeien planten, zowel gekweekte als onkruid. Ze kan bijna horen hoe ze zich door de bodem heen persen, met hun wortels naar voedingsstoffen snuffelen en zich tussen de wortels van hun buren verdringen, terwijl de bladeren gaswolkjes afgeven die zich door de lucht verspreiden.

De heilige Vandana Shiva der Zaden, schreef ze vanochtend in haar dagboek. De heilige Nikolai Vavilov, martelaar. Ze voegde er de traditionele bede van de Hoveniers van de Heer aan toe: Laten we de heilige Vandana en de heilige Vavilov gedenken, vermetele schatbewaarders van de oude zaden. De heilige Vavilov, die de zaden verzamelde en bewaarde tijdens het beleg van Leningrad, maar ten prooi viel aan de tiran Stalin; en de heilige Vandana, die onvermoeibaar streed tegen biopiraterij en die haar leven heeft gegeven voor de Levende Plantaardige Wereld in al zijn schoonheid en diversiteit. Schenk ons de puurheid van uw Geest en de kracht van uw vastberadenheid.

Toby ziet weer even voor zich dat ze Eva Zes was bij de Hoveniers, dat ze dit gebed samen met de oude Pilar bad voordat ze aan het werk gingen tussen de bonenstaken of hun dagelijkse portie slakken gingen herplaatsen. Soms krijgt ze zo’n sterk en onverwacht gevoel van heimwee dat die haar als een plotselinge golf overspoelt. Als ze toen een camera had gehad, en een fotoalbum, zou ze de foto’s hebben kunnen bekijken. Maar de Hoveniers geloofden niet in camera’s of in papieren archieven, dus ze heeft alleen nog de herinnering aan de woorden.

Het heeft nu geen zin meer om een Hovenier te zijn: de vijanden van Gods Natuurlijke Schepping bestaan niet meer en alle dieren – voor zover niet uitgestorven toen de mens nog over de aarde heerste – gedijen onbelemmerd. Om nog maar te zwijgen van de planten.

Sommige planten zouden misschien wel wat minder goed mogen gedijen, denkt ze terwijl ze de agressieve kudzuranken afknipt die tegen het tuinhek klimmen. Dat spul groeit echt overal. Het is onstuitbaar, het groeit een paar centimeter per uur en overspoelt alles als een groene tsunami. De grazende MooiHairs helpen wel een beetje om het in toom te houden, de Crakers knabbelen er heel wat van weg en Rebecca stooft het als spinazie, maar dat is allemaal een druppel op een gloeiende plaat.

Ze heeft gehoord dat een paar mannen overwegen om er wijn van te maken, maar daar heeft ze gemengde gevoelens over. Ze kan zich niets voorstellen bij de smaak: Pinot Grigio met gestampt aangeharkt gras? Pinot Vert met een vermoeden van compost? Maar afgezien daarvan is het de vraag of het wel verstandig is als ze zich te goed doen aan alcohol, in welke vorm dan ook. Alcohol versuft de waakzaamheid en daar zijn ze met hun kleine enclave te kwetsbaar voor. Eén dronken wachtpost kan uitlopen op infiltratie en een slachtpartij.

‘Ik heb een zwerm voor je gevonden,’ hoort ze Zeb zeggen. Hij staat opeens achter haar: erg waakzaam is ze zelf kennelijk ook niet.

Ze draait zich om en lacht. Is dat wel een echte lach? Niet helemaal, want ze weet nog steeds niet hoe het nu precies met Snelle Vos zit. Snelle Vos en Zeb. Hebben ze het nu wel of niet gedaan? En als hij zomaar de geopende deur binnen is gegaan, bij wijze van spreken, zonder er verder nog aan te denken, waarom zou zij dat dan wel doen? ‘Een zwerm?’ vraagt ze. ‘Echt? Waar?’

‘Ga maar mee het bos in,’ zegt hij, grijnzend als een wolf uit een sprookje, en hij steekt zijn poot van een hand uit. Natuurlijk pakt ze die vast en vergeeft hem alles. Voorlopig. Ook al valt er misschien niets te vergeven.

Ze lopen naar de bomenrij aan de rand van de open plek rond het leemhuis. Onder de bomen is het koeler. En ook dreigender: de takken en de groene bladeren nemen veel zicht weg. Aan de gebogen of geknakte takjes is te zien waar Zeb eerder gelopen heeft.

‘Weet je zeker dat het hier veilig is?’ vraagt Toby. Ze dempt instinctief haar stem. In het open veld kijk je om je heen, want daar zie je een belager voordat je hem hoort. Maar tussen de bomen moet je luisteren, want daar hoor je hem voordat je hem ziet.

‘Ik was hier net ook al, alles is hier oké,’ zegt Zeb, net iets te zelfverzekerd naar Toby’s smaak.

Daar is de zwerm, een bal van bijen ter grootte van een watermeloen, aan een lage tak van een jonge plataan. Hij zoemt zacht en het oppervlak van de bal golft als een gouden vacht in de bries.

‘Dank je,’ zegt Toby. Ze zou iets moeten gaan halen in het leemhuis om daar in elk geval het middelste deel van de zwerm met de koningin in te doen, dan volgt de rest vanzelf. Ze hoeft niet eens te roken; de bijen zullen haar niet prikken omdat ze geen nest te verdedigen hebben. Ze zal ze eerst duidelijk maken dat ze goede bedoelingen heeft en dat ze hoopt dat zij haar boodschappers naar het dodenrijk willen zijn. Pilar, haar bijenlerares bij de Hoveniers, heeft haar geleerd dat zo’n toespraak nodig is als je een zwerm bijen wilt overhalen om met je mee te gaan.

‘Misschien moet ik even een tas of zoiets gaan halen,’ zegt ze. ‘Ze zijn al op zoek naar een goede plek voor een nest. Ze kunnen elk moment uitvliegen.’

‘Wil je dat ik op ze blijf passen?’ vraagt Zeb.

‘Dat hoeft niet.’ Ze wil liever dat hij met haar mee teruggaat naar het leemhuis, want ze heeft geen zin om in haar eentje door het bos terug te lopen. ‘Maar misschien wil je heel even je oren dichtdoen? En de andere kant op kijken?’

‘Moet je pissen?’ vraagt Zeb. ‘Heb ik geen last van, hoor.’

‘Je weet best wat ik ga doen. Je bent zelf ook een Hovenier geweest,’ zegt ze. ‘Ik moet met de bijen praten.’ Dat is een Hoveniersgewoonte die voor buitenstaanders heel idioot lijkt, en die ze zelf ook nog steeds idioot vindt omdat ze voor een deel altijd een buitenstaander is gebleven.

‘Tuurlijk,’ zegt Zeb. ‘Hé, je doet maar.’ Hij draait zich om en kijkt het bos in.

Toby merkt dat ze bloost. Dan trekt ze haar laken over haar hoofd – dat was van essentieel belang, volgens de oude Pilar, omdat de bijen zich anders respectloos behandeld voelen – en fluistert tegen de zoemende ronde vacht. ‘O Bijen,’ zegt ze. ‘Ik groet uw Koningin. Ik wil graag vriendschap met haar sluiten en een veilig thuis bereiden voor haar en voor jullie, die haar dochters zijn, en ik wil elke dag nieuws brengen. Moge jullie de boodschappen uit het land der levenden overbrengen naar de zielen die in het duister huizen. Vertel me alsjeblieft of jullie mijn aanbod accepteren.’

Ze wacht. Het gezoem wordt sterker. Dan vliegen er een paar verkennerbijen naar beneden en strijken neer op haar gezicht. Ze onderzoeken haar huid, haar neusvleugels, haar ooghoeken; het is alsof ze door tientallen minivingertjes wordt gestreeld. Als ze prikken, luidt het antwoord nee. Als ze niet prikken, is het ja. Ze ademt in en dwingt zichzelf om kalm te blijven. Ze houden niet van angst.

De verkennerbijen vliegen op, omhoog naar de zwerm, en verdwijnen in de bewegende gouden vacht. Toby ademt uit.

‘Nu mag je weer kijken,’ zegt ze tegen Zeb.

Er klinkt gekraak, gezwiep van takken: er komt iets door het struikgewas naar hen toe. Toby voelt het bloed uit haar handen wegtrekken. O shit, denkt ze. Varken, hondswolf? We hebben geen spraygun. En mijn geweer staat nog in de moestuin. Ze kijkt om zich heen of ze een steen ziet waarmee ze kan gooien. Zeb heeft een dikke tak opgeraapt.

Heilige Dian, heilige Francis, heilige Fateh Singh Rathore: geef ons kracht en wijsheid. Spreek tot de dieren. Mogen ze zich van ons afwenden en hun vlees bij God zoeken.

Maar het is geen dier. Ze hoort een stem: het zijn mensen. Tegen mensen is geen Hoveniersgebed gewassen. Painballers, die niet weten dat wij hier zijn. Wat moeten we doen? Wegrennen? Nee, ze zijn al te dichtbij. Dekking zoeken. Als dat nog kan.

Zeb is voor haar gaan staan en houdt haar met één hand tegen. Hij verstart. En dan begint hij te lachen.

Bottengrot

Snelle Vos komt tevoorschijn uit het struikgewas. Ze strijkt haar blauwroze laken glad. Vlak achter haar komt Crozier tevoorschijn, die hetzelfde doet, maar dan met een stemmig zwart laken met grijze streep.

‘Hallo Toby, hallo Zeb,’ zegt hij overdreven terloops.

‘Maken jullie een wandelingetje?’ vraagt Snelle Vos.

‘We zijn op bijenjacht,’ zegt Zeb. Hij is totaal niet van streek. Misschien heb ik het me dan toch verbeeld, denkt Toby: hij doet niet bezitterig, het kan hem niet schelen dat ze in de bosjes rotzooit met Crozier.

Maar zat Crozier niet achter Ren aan? Of heeft Toby zich daar ook de hele tijd in vergist?

‘Bijenjacht, echt? Nou, ik ben benieuwd,’ zegt Snelle Vos lachend. ‘Wij zijn aan het foerageren. We zoeken paddenstoelen. We hebben overal gezocht, we zijn zelfs op handen en voeten gaan zitten en hebben overal gekeken. Maar we hebben er niet één gevonden, hè, Crozier?’

Crozier schudt zijn hoofd en kijkt naar de grond. Het is alsof hij met zijn broek op zijn knieën is betrapt, behalve dan dat hij geen broek aanheeft, alleen dat gestreepte laken.

‘Nou, doei,’ zegt Snelle Vos. ‘Succes met de bijenjacht.’ Ze loopt terug naar het leemhuis; Crozier loopt achter haar aan alsof hij aan een touwtje wordt meegetrokken.

‘Kom mee, Bijenkoningin,’ zegt Zeb tegen Toby. ‘Laten we die spullen gaan halen die je nodig hebt. Ik loop met je mee.’

In een perfecte wereld zou Toby een Langstrothkast hebben, compleet met laden en uitneembare ramen. Ze had er alvast een moeten maken, voor het geval ze een zwerm zou vinden, maar bij gebrek aan een vooruitziende blik heeft ze dat niet gedaan. Wat zouden de bijen dan een prettig onderkomen vinden? Een afgeschermde ruimte met een gat waar ze in en uit kunnen vliegen, iets wat droog genoeg is, koel genoeg, en warm genoeg.

Rebecca komt aan met een koelbox van piepschuim die ze ergens hebben gevonden. Zeb maakt een ingang in de zijkant, vlak onder de rand, en nog een paar ventilatiegaatjes. Toby en Zeb zetten de kast samen in een hoek van de tuin, stapelen er stenen omheen ter versteviging en extra beschutting, en zetten daar een paar verticale platen triplex in met een paar stenen eronder zodat ze een beetje verhoogd zijn. Het is maar een grove benadering van een bijenkast, maar het moet er voorlopig maar mee door, al weet ze niet hoe lang dat zal zijn. Het gevaar is wel dat de bijen misschien aan deze kast gehecht raken en het niet fijn zullen vinden als ze ze gaat verplaatsen.

Ze maakt een provisorisch vangnet van een kussensloop en dan gaan ze weer het bos in om de zwerm te halen. Met een lange stok schraapt ze de zwerm vlug uit de boom. De kern valt in het sloop; het dichtste deel bevat de koningin, die er als een magneet in zit, onzichtbaar, als het hart in een lichaam.

Ze dragen het sloop naar de tuin. De zwerm zoemt luid en wordt achtervolgd door een wolk losse bijen. Toby laat de bijenbal in de koelbox zakken; ze wacht tot alle bijen uit het sloop gekropen zijn en wacht nog wat langer terwijl de bijen hun nieuwe onderkomen verkennen.

Toby krijgt altijd een stoot adrenaline als ze met de bijen bezig is. Het zou verkeerd kunnen gaan: misschien vinden ze haar op een dag niet lekker ruiken en wordt ze belaagd door een boze horde prikkende bijen. Maar soms heeft ze het gevoel dat ze zich juist helemaal in de bijen zou kunnen onderdompelen, als in een schuimbad. Dat is de euforie van het imkerschap, net zoals een grote hoogte of een diepe afgrond je kan verlokken. Maar het zou stom zijn om dat echt te proberen.

Als de zwerm tot rust is gekomen, sluit ze de deksel van de koelbox en legt er een paar stenen op. Al snel vliegen de bijen de kast in en uit en gaan tussen de bloemen in de tuin op zoek naar stuifmeel.

‘Bedankt,’ zegt ze tegen Zeb, waarop hij antwoordt: ‘Graag gedaan,’ alsof hij een oversteekhulp is in plaats van haar minnaar. Maar het is overdag, zegt ze tegen zichzelf, en overdag is hij altijd een beetje bruusk. Hij beent weg en verdwijnt om de hoek van het leemhuis: missie geslaagd.

Ze bedekt haar hoofd. ‘Mogen jullie hier gelukkig zijn, O Bijen,’ zegt ze tegen de schuimplastic koelbox. ‘Ik ben jullie nieuwe Eva Zes en ik beloof dat ik jullie elke dag zal komen bezoeken, als ik kan, om jullie nieuws te brengen.’

‘O Toby, kunnen we weer dat schrijven doen? Met die streepjes op papier?’ Dat is haar onafscheidelijke metgezel, kleine Zwartbaard. Hij is vanaf de buitenkant op het tuinhek geklommen, hangt eroverheen en laat zijn kin op zijn armen rusten. Hoe lang kijkt hij al naar haar?

‘Ja,’ zegt ze. ‘Misschien morgen, als je wat vroeger komt.’

‘Wat is dat voor doos? Wat zijn dat voor stenen? Wat ben je aan het doen, O Toby?’

‘Ik help de bijen door ze een nieuw huis te geven.’

‘Gaan ze in die doos wonen? Waarom wil je dat ze daarin gaan wonen?’

Omdat ik hun honing wil afpakken, denkt Toby. ‘Omdat ze daar veilig zijn,’ zegt ze.

‘Praatte jij tegen de bijen, O Toby? Ik hoorde je praten. Of praatte je tegen Crake, net als Sneeuwman-de-Jimmy?’

‘Ik praatte tegen de bijen,’ zegt Toby. Zwartbaards gezicht klaart op en hij lacht.

‘Ik wist niet dat jij dat kon,’ zegt hij. ‘Jij praat met de kinderen van Oryx? Net als wij? Maar jij kunt niet zingen!’

‘Zingen jullie voor de dieren?’ vraagt Toby. ‘Houden ze van muziek?’

Deze vraag brengt hem in verwarring. ‘Muziek?’ herhaalt hij. ‘Wat is muziek?’ Maar het volgende moment springt hij aan de andere kant van het hek op de grond en rent weg naar de andere kinderen.

Als je naar bijen ruikt terwijl je niet bij ze in de buurt bent, heeft dat een aanzuigende werking op ongewenst insectengezelschap: er zijn al een paar groene vliegen die op haar willen neerstrijken en ook een paar geïnteresseerde wespen. Toby gaat haar handen wassen bij de pomp. Terwijl ze daar staat te schrobben, komen Ren en Blauwe Lotus naar haar toe.

‘We moeten met je praten,’ zegt Ren. ‘Het gaat over Amanda. We maken ons echt zorgen.’

‘Probeer haar bezig te houden,’ zegt Toby. ‘Ik denk dat ze over een tijdje weer helemaal de oude is. Ze heeft een enorme schok gehad en het duurt nu eenmaal een poosje om die te verwerken. Weet je nog hoe jij je voelde na de aanval van de Painballers? Ik zal haar wat paddenstoelenelixer geven om aan te sterken.’

‘Nee, dat is het niet,’ zegt Ren. ‘Ze is zwanger.’

Toby droogt haar handen aan de handdoek die naast de pomp hangt. Ze doet het langzaam om tijd te rekken, zodat ze kan nadenken. ‘Weet je het zeker?’ vraagt ze.

‘Ze heeft op dat staafje geplast,’ zegt Blauwe Lotus. ‘En het was positief. Er verscheen een lachend gezichtje op dat kutding.’

‘Een lachend roze gezichtje! Zo gemeen! Afschuwelijk!’ zegt Ren. Ze begint te huilen. ‘Ze kan die baby toch niet krijgen, niet na wat ze haar hebben aangedaan! Een baby van een Painballvader!’

‘Ze loopt er als een zombie bij,’ zegt Blauwe Lotus. ‘Ze is ontzettend depressief. Echt heel erg terneergeslagen.’

‘Ik ga wel met haar praten,’ zegt Toby.

Die arme Amanda. Wie had gedacht dat ze het kind van een moordenaar zou baren? Het kind van haar verkrachters, haar folteraars. Maar er is natuurlijk nog een andere mogelijkheid, wat het vaderschap betreft. Toby denkt aan de bloemen, het zingen, de enthousiast verstrengelde Crakerledematen in het licht van het kampvuur op die chaotische avond van de heilige Juliana. Wat als Amanda een Crakerbaby draagt? Zou dat mogelijk zijn? Ja, tenzij ze echt een heel andere soort zijn. Maar stel dat het zo is, zou het dan niet gevaarlijk zijn? Die Crakerkinderen ontwikkelen zich heel anders, ze groeien veel sneller. Stel dat de baby te snel groeit, te groot wordt, er niet uit kan?

Want ziekenhuizen zijn er niet. Zelfs geen dokters. Wat omstandigheden betreft zijn ze net holbewoners.

‘Ze is bij de schommel,’ zegt Blauwe Lotus.

Amanda zit op een van de kinderschommels en beweegt zachtjes heen en weer. Ze past er niet helemaal in, hij hangt te dicht bij de grond en haar knieën steken raar omhoog. Af en toe biggelt er een traan over haar wangen.

Drie Crakervrouwen staan om haar heen. Ze raken haar voorhoofd, haar haar en haar schouders aan. Ze spinnen alle drie. Ivoor, ebben en goud.

‘Amanda,’ zegt Toby. ‘Het komt wel goed. Iedereen zal je helpen.’

‘Was ik maar dood,’ zegt Amanda. Ren barst in tranen uit, knielt naast Amanda op de grond en slaat haar armen om haar middel.

‘Dat mag je niet zeggen!’ snikt ze. ‘We hebben het al zó ver gebracht! Je mag het niet zomaar opgeven!’

‘Ik wil dat ding uit me weg hebben,’ zegt Amanda. ‘Kan ik niet een of ander gif drinken? Iets van dat paddenstoelenspul?’ Ze heeft in elk geval weer wat energie, denkt Toby. En ze heeft gelijk, er zijn planten die daar vroeger voor werden gebruikt. Ze herinnert zich dat Pilar het over bepaalde zaden en wortels had: wilde peen, teunisbloem. Maar ze weet niets van doseringen en het zou erg riskant zijn om zomaar iets te proberen. Als het een Crakerbaby is, werken die middeltjes misschien niet eens. Volgens de MaddAddamieten hebben de Crakers een heel andere biochemie.

De ivoorwitte Crakervrouw stopt met spinnen. ‘Deze vrouw is niet blauw meer,’ zegt ze. ‘Haar bottengrot is niet meer leeg. Dat is goed.’

‘Waarom is ze verdrietig, O Toby?’ vraagt de goudkleurige vrouw. ‘Wij zijn altijd blij als onze bottengrot gevuld is.’

Bottengrot. Zo noemen ze het: op een bepaalde manier wel mooi, en het zegt ook precies wat het is, maar op dit moment kan Toby alleen maar een grot vol afgekloven botten voor zich zien. En zo moet Amanda het voelen: de dood in het leven. Wat kan Toby doen om het draaglijker voor haar te maken? Niet veel. Alle messen en touwen bij haar weghouden, zorgen dat er permanent iemand bij haar is.

‘Toby,’ zegt Ren. ‘Kun jij niet…’

‘Alsjeblieft, probeer iets,’ zegt Amanda.

‘Nee,’ zegt Toby. ‘Daar weet ik niets van af.’ Bij de Hoveniers deed vroedvrouw Marushka alles wat met gynaecologie te maken had. Toby hield het bij ziekten en wonden, maar met maden, kompressen en bloedzuigers kan ze nu niets beginnen. ‘Het is vast niet zo erg als je nu denkt,’ zegt ze. ‘Misschien is een van die Painballers toch niet de vader. Weet je nog die avond bij het kampvuur, op Sint-Juliana, toen ze opeens op je… toen er dat culturele misverstand was? Misschien is het wel een Crakerkind.’

‘Fantastisch!’ zegt Ren. ‘Twee geweldige mogelijkheden! Een ultracrimineel of een gensplicemonster. Zij was trouwens niet het enige slachtoffer van dat culturele misverstand, zoals jij dat noemt. Voor hetzelfde geld draag ik ook zo’n Frankenbaby. Maar ik durf niet op zo’n stick te plassen.’

Toby probeert te bedenken wat ze moet zeggen, iets vrolijks, iets geruststellends. Dat genen niet allesbepalend zijn? Nature versus nurture, dat uit iets kwaads toch iets goeds kan voortkomen? Dat er epigenetische veranderingen kunnen optreden en dat de Painballers misschien een ontzettend slechte nurture hebben gehad? Of misschien dat de Crakers veel menselijker zijn dan wij nu denken? Maar dat klinkt allemaal weinig overtuigend, dat vindt zelfs zij.

‘O Toby, niet verdrietig zijn,’ zegt een kinderstem. Het is Zwartbaard, die tegen haar aan kruipt. Hij pakt haar hand vast en streelt die. ‘Oryx zal wel helpen en als de baby uit de bottengrot komt, is Amanda weer blij. Iedereen is altijd blij als daar net een baby uit is gekomen.’

Biggennest

‘Kom eens overeind, je ligt op mijn arm,’ zegt Zeb. ‘Wat is er?’

‘Ik maak me zorgen om Amanda,’ zegt Toby, wat waar is, maar niet de hele waarheid. ‘Ze schijnt zwanger te zijn. En daar is ze niet blij mee.’

‘Hieperdepiep hoera,’ zegt Zeb. ‘Het eerste pioniertje dat in onze Heerlijke Nieuwe Wereld wordt geboren.’

‘Heeft iemand wel eens tegen je gezegd dat je soms heel harteloos kunt zijn?’

‘Nee, nog nooit,’ zegt Zeb. ‘Ik ben juist één brok emotie. Maar de vader is waarschijnlijk een Painballer, te oordelen naar wat er is voorgevallen, en dat zou driedubbelovergehaald klote zijn. Dan moeten we het verzuipen als een jonge kat.’

‘Vergeet het maar,’ zegt Toby. ‘Die Crakervrouwen zijn gek op baby’s. Die gaan helemaal door het lint als jij zoiets wreeds zou doen.’

‘Rare jongens, die vrouwen,’ zegt Zeb. ‘Al had ik best zo’n moeder willen hebben, die me beschermde en met me knuffelde en zo.’

‘Het zou ook een kruising kunnen zijn. Een halve Craker,’ zegt Toby. ‘Gezien de gebeurtenissen op Sint-Juliana. Maar als dat zo is, dan zou die baby haar dood kunnen worden. Crakerfoetussen groeien anders en hun hoofd is bij de geboorte groter, als je tenminste de baby’s ziet die sommige Crakervrouwen meesjouwen, dus dan zou het kind vast kunnen komen te zitten. En ik heb werkelijk geen flauw idee hoe ik een keizersnede zou moeten doen. En wat als de bloedgroep niet overeenkomt?’

‘Weten Ivoorsnavel en de anderen daar niet iets van? Over die genetische bloeddinges?’

‘Ik heb het ze nog niet gevraagd,’ zegt Toby.

‘Oké, dan is dat iets voor op de crisislijst. Een zwangerschap. Laten we een vergadering beleggen. Maar als de MaddAddamieten niet weten wat er te gebeuren staat, moeten we dus maar gewoon afwachten?’

‘Ja, er zit weinig anders op,’ zegt Toby. ‘We kunnen het niet aborteren, er is hier niemand die dat kan, en het zou bovendien veel te riskant zijn. Er zijn wel bepaalde kruiden voor, maar als je niet precies weet wat je doet, kunnen die giftig zijn. En verder is er geen oplossing, tenzij iemand in de groep een briljante suggestie heeft. Maar voordat we gaan vergaderen, wil ik proberen iemand te raadplegen.’

‘Wie dan? Die brainiacs zijn geen artsen.’

‘Niet lachen om wat ik nu ga zeggen.’

‘Ik bijt op mijn tong en rits mijn mond dicht. Steek maar van wal.’

‘Oké, dit klinkt echt krankzinnig: aan Pilar. Die, zoals je weet, dood is.’

Het blijft even stil. ‘En hoe wil je dat dan doen?’

‘Ik dacht dat ik haar misschien kon bezoeken, je weet wel, waar we…’

‘Haar graftombe? Alsof ze een heilige is?’

‘Zoiets. En dan zo’n Uitgebreide Meditatie doen. Weet je nog waar we haar hebben begraven in het park? Op de dag waarop ze werd gecomposteerd? Toen we verkleed als parkwachters een gat groeven in de…’

‘Ja ja, dat weet ik nog wel. Jij had zo’n groene overall aan die ik voor je had gestolen. We hebben een vlierbes op haar graf gezet.’

‘Precies. Daar wil ik graag naartoe. Ik weet wel dat het een beetje maf is, zoals de Exfernale Wereld zou hebben gezegd.’

‘Eerst praat je met de bijen en nu wil je met de doden praten? Zelfs de Hoveniers zijn nooit zover gegaan.’

‘Sommigen wel. Zie het maar als een metafoor. Ik zoek toegang tot mijn innerlijke Pilar, zoals Adam Een het zou hebben gezegd. Ik denk dat hij daar helemaal achter zou staan.’

Het blijft opnieuw even stil. ‘Je kunt dat in elk geval niet in je eentje gaan doen.’

‘Nee, dat weet ik.’ Nu is het Toby’s beurt om af te wachten.

Een zucht. ‘Oké, schat, wat je wilt. Ik ga wel mee. En ik zal Neushoorn en Shackie ook meevragen. Wij zullen je dekking geven. Met een spraygun en jouw geweer. Hoe lang denk je nodig te hebben?’

‘Ik zal een soort versnelde Uitgebreide Meditatie doen, want ik wil er niet te veel tijd voor nemen.’

‘Denk je dat je stemmen zult horen? Dat ik het maar even weet.’

‘Ik heb geen idee wat ik te horen krijg,’ zegt Toby naar waarheid. ‘Waarschijnlijk niets. Maar ik moet het toch doen.’

‘Dat vind ik zo leuk van je. Dat je overal voor in bent.’ Er klinkt wat geritsel en geschuif. ‘Is er nog iets anders wat je dwarszit?’

‘Nee,’ liegt Toby. ‘Alles is prima.’

‘O, gaan we manoeuvreren en eromheen draaien? Mij best.’

‘Wat druk je je omslachtig uit,’ zegt Toby.

‘Laat me eens raden. Jij vindt dat ik jou moet vertellen wat er in het winkelcentrum is voorgevallen met hoe heet ze ook alweer, kleine juf Vos. Of ik haar heb gepakt of zij mij. Of wij ons seksueel verenigd hebben.’

Toby denkt na. Wil ze het slechte nieuws horen waar ze bang voor is, of goed nieuws dat ze niet kan geloven? Is ze bezig te veranderen in een ongewerveld dier dat zich met tentakels en zuignapjes aan hem vastklampt? ‘Weet je niks boeienders om over te praten?’ vraagt ze.

Zeb schiet in de lach. ‘Dat is een goeie,’ zegt hij.

Dus. Een patstelling. Het is voor hem een weet en voor haar een uitdaging om het niet te willen vragen. Hij is gek op rookgordijnen leggen. Ze kan hem in het donker niet zien, maar ze voelt dat hij lacht.

De volgende ochtend vertrekken ze bij zonsopkomst. De gieren die in de hoogste doodste bomen zitten spreiden hun zwarte vleugels om de dauw te laten verdampen en wachten tot de thermiek ze helpt opstijgen. Kraaien verspreiden geruchten, met één lettergreep tegelijk. De kleinere vogels roeren zich, beginnen te tjilpen en te zingen; boven de oostelijke horizon drijven roze slierten die aan de onderkant oplichten tot goud. Op sommige dagen ziet de lucht eruit als op oude schilderijen van de hemel: er zouden alleen nog een paar engeltjes moeten rondzweven met witte gewaden als de rok van archaïsche debutantes, en met puntige roze nagels en onmogelijk aerodynamische vleugels. Maar er zijn alleen maar meeuwen.

Ze lopen over wat nog steeds een pad is door wat nog steeds herkenbaar is als Heritage Park. De smalle grindpaadjes die hierop uitkomen zijn overwoekerd met de ranken van klimplanten, maar de picknicktafels en betonnen barbecues zijn nog niet helemaal verdwenen. Als hier geesten rondwaren, zijn het de geesten van lachende kinderen.

Alle tonvormige afvalbakken zijn omvergegooid en de deksels staan open. Dat is niet door mensen gedaan. Er is hier iets anders bezig geweest. Ook geen wasdieren, want daar waren die bakken tegen bestand. De aarde eromheen is losgewoeld en modderig. Er heeft hier iets gewroet en zich in de modder gewenteld.

De geasfalteerde parkweg is breed genoeg voor een voertuig van de Parkrangers, zo’n kar waarmee Zeb en Toby Pilar naar haar laatste compostplaats hebben gebracht. Maar hier en daar schiet er al onkruid door het asfalt. Die planten hebben een verbijsterende kracht: ze kunnen een gebouw binnen enkele jaren kraken als een noot en het binnen tien jaar veranderen in een berg puin. Daarna slokt de aarde de stukken op. Alles verteert en wordt verteerd. De Hoveniers vonden dat reden tot blijdschap, maar Toby heeft het nooit zo’n geruststellend idee gevonden.

Neushoorn gaat voorop met een spraygun. Shackleton loopt achteraan en Zeb in het midden, naast Toby, en houdt haar goed in de gaten. Hij draagt voor de zekerheid het geweer omdat zij het kortdurende Uitgebreide Meditatie-elixer al heeft gedronken. Gelukkig zaten er tussen de gedroogde paddenstoelen die ze in de loop der jaren heeft verzameld en uit de AnooYoo Spa heeft meegenomen nog wat psilocybines uit de oude Hoveniersbedden. Ze heeft de gedroogde paddenstoelen laten wellen en er wat gemengde gemalen zaden en muscaria bij gedaan. Een snuifje maar, ze wil geen complete neurofractalen, alleen een lichte opschudding, een rimpeling in de ruit die de zichtbare wereld scheidt van wat erachter ligt. Ze begint het al een beetje te merken: een lichte flikkering, een verschuiving.

‘Hé, wat doe jij hier?’ hoort ze iemand zeggen. Dat is de stem van Shackleton vanuit een donkere tunnel. Ze draait zich om: het is Zwartbaard.

‘Ik wil bij Toby zijn,’ zegt hij.

‘O, fuck,’ zegt Shackleton. Zwartbaard glimlacht verheugd. ‘Ja, en ook bij Fuck,’ zegt hij.

‘Het hindert niet,’ zegt Toby. ‘Laat hem maar.’

‘Je kunt hem toch niet tegenhouden,’ zegt Zeb. ‘Behalve dan door hem de hersens in te slaan. Of misschien kan ik tegen hem zeggen dat “O Fuck” zegt dat hij op moet rotten.’

‘Toe,’ zegt Toby, ‘breng hem nou niet in verwarring.’

‘Waar ga je naartoe, O Toby?’ vraagt Zwartbaard.

Toby pakt de hand die hij haar toesteekt vast. ‘Ik ga een vriendin bezoeken,’ zegt ze. ‘Maar dat is een vriendin die je niet kunt zien.’ Zwartbaard stelt geen vragen, maar knikt alleen maar.

Zeb kijkt naar voren, naar links en naar rechts. Hij zingt, een gewoonte die hij al heeft sinds Toby hem kent. Meestal betekent het dat hij gestrest is.

De hele klerezooi gaat stuk,

En dat is heel erg ruk,

We hebben geen geluk,

We kennen hier geen fuck…

‘Maar Sneeuwman-de-Jimmy kent hem wel,’ zegt Zwartbaard. ‘En Crake. Die ook.’ Hij kijkt Toby en Zeb stralend en tevreden aan met een blik waarmee hij vraagt om bevestiging.

‘Heb je helemaal gelijk in, vriend,’ zegt Zeb. ‘Dat kennen ze. Allebei.’

Toby voelt dat het Uitgebreide Meditatie-middel nu met volle kracht inslaat. Zebs hoofd steekt af tegen de zon met een halo van wat ze weet dat gespleten haarpunten zijn – hij moet nodig geknipt worden, ze moet zien dat ze een schaar weet te bemachtigen – maar wat toch een stralende uitbarsting van elektrische energie lijkt die uit zijn hoofd schiet. Een lichtgevende morfosplice-vlinder fladdert boven het pad. Ze weet dat die vlinders lichtgevend zijn, maar deze is zo blauw als een hete gasvlam. Zwarte Neushoorn doemt als een aardreus op uit zijn eigen voetstappen. Brandnetels buigen zich over het pad heen, met een waas van prikhaartjes op de bladeren. En overal klinkt geluid, lawaai, bijna-stemmen: gekuch en geklik, getik, gefluisterde lettergrepen.

Daar is de vlierstruik die ze alweer zo lang geleden op Pilars graf hebben gezet. Hij is inmiddels veel groter geworden. Een waterval van witte bloemschermen verspreidt een zoete geur. Er klinkt gezoem om de struik: honingbijen, hommels, grote en kleine vlinders.

‘Blijf jij maar hier bij Zeb,’ zegt Toby tegen Zwartbaard. Ze laat zijn hand los, loopt naar de vlierstruik en knielt.

Ze staart naar de bloemschermen en denkt aan Pilar, aan haar gerimpelde oude gezicht, de bruine handen, de vriendelijke lach. Ooit allemaal zo echt. Te gronde gegaan.

Ik weet dat je hier bent. In je nieuwe lichaam. Ik heb je hulp nodig.

Er klinkt geen stem, maar er is ruimte. Een wachten.

Amanda. Zal ze sterven, zal die baby haar doden? Wat moet ik doen?

Niets. Toby voelt zich in de steek gelaten. Maar wat had ze dan verwacht? Er bestaat geen magie, er zijn geen engelen. Dat waren kinderlijke dromen.

Toch kan ze niet laten om het te vragen. Stuur me een teken. Een signaal. Wat zou jij in mijn plaats doen?

‘Kijk uit,’ hoort ze Zeb zeggen. ‘Blijf staan. Kijk langzaam naar links.’

Toby kijkt opzij. Op een steenworp afstand steekt een van de reusachtige varkens over. Een zeug met jongen: vijf kleine biggetjes, allemaal op een rij. Zacht geknor van de moeder, hoge gilletjes van haar jongen. Wat zijn die oortjes roze en glanzend, wat glimmen hun hoefjes, wat…

‘Ik heb je gedekt,’ zegt Zeb. Langzaam richt hij het geweer.

‘Niet schieten,’ zegt Toby. Haar eigen stem klinkt erg uit de verte en haar mond voelt enorm groot en verdoofd. Haar hart komt tot bedaren.

De zeug blijft staan en kijkt opzij. Een perfect doelwit. Ze kijkt met één oog naar Toby. De vijf kleintjes drommen in haar schaduw bij elkaar, onder haar tepels, die als de knopen van een vest op een rijtje liggen. Haar bek lijkt te glimlachen, maar dat is gewoon zoals hij is gevormd. Het licht weerkaatst op een tand.

Kleine Zwartbaard loopt naar voren. Hij krijgt een gouden kleur in de zon, zijn groene ogen stralen zacht en hij strekt zijn handen uit.

‘Kom terug,’ zegt Zeb.

‘Wacht,’ zegt Toby. Wat een reuzenkracht. Een kogel zou die zeug nooit kunnen tegenhouden en een spraygun zou nog geen deuk in dat lijf slaan. Dat varken kan haar omverlopen als een tank. Leven, leven, leven, leven, leven. Barstensvol leven, op dit moment. Deze seconde. Milliseconde. Millennium. Miljard jaar.

De zeug beweegt zich niet. Haar kop blijft opgericht en haar oren blijven gespitst. Grote oren, aronskelken. Ze wekt niet de indruk dat ze gaat aanvallen. De biggetjes blijven stokstijf staan, hun ogen zijn paarsrode bessen. Vlierbessen.

Opeens klinkt een geluid. Waar komt dat vandaan? Het is als de wind in de takken, als het geluid dat haviken maken als ze vliegen, of nee, als een zangvogel van ijs, nee, als een… Shit, denkt Toby. Wat ben ik stoned.

Het is Zwartbaard. Hij zingt. Met een iele jongensstem. Zijn Crakerstem, niet zijn gewone.

Het volgende moment zijn de zeug en de jongen verdwenen. Zwartbaard draait zich om en glimlacht naar Toby. ‘Ze was hier,’ zegt hij. Wat bedoelt hij?

‘Kut,’ zegt Shackleton. ‘Daar gaan onze spareribs.’

Oké, denkt Toby. Naar huis, douchen en nuchter worden. Dat was je visioen.

VECTOR

Het verhaal over hoe Crake geboren werd

‘Je bent nog steeds een beetje high, of niet?’ vraagt Zeb als ze naar de bomen lopen waar Jimmy’s hangmat eerst hing en waar de Crakers nu staan te wachten. De avondschemering is dieper, dikker en gelaagder dan anders: de motvlinders geven meer licht en de geur van de avondbloemen is bedwelmender. Dat is het effect van het Meditatie-middel. Zebs hand in de hare voelt als ruw fluweel, als een kattentong, warm en zacht, teer en rasperig. Soms duurt het een halve dag voordat dit effect verdwijnt.

‘Ik weet niet of stoned wel het juiste woord is voor een mystieke quasireligieuze ervaring,’ zegt Toby.

‘Was het dat dan?’

‘Mogelijk. Volgens Zwartbaard is Pilar verschenen in de huid van een varken.’

‘Dat méén je! En ze was nog wel vegetariër. Hoe is ze daar dan in gekomen?’

‘Volgens hem heeft ze die varkenshuid aangetrokken zoals jij die berenhuid hebt omgeslagen. Alleen heeft ze het varken niet gedood en opgegeten.’

‘Wat zonde.’

‘En ze heeft ook tegen me gesproken, zegt hij. Hij beweert dat hij dat heeft gehoord.’

‘En is dat ook wat jij denkt?’

‘Nee, niet echt,’ zegt Toby. ‘Je weet toch hoe dat bij de Hoveniers ging. Ik communiceerde met mijn innerlijke Pilar, die in visuele vorm werd geëxternaliseerd, verbonden met behulp van een hersenchemiefacilitator op de golflengte van het universum, een universum waarin welbeschouwd geen toeval bestaat. En het feit dat een zintuiglijke indruk wordt veroorzaakt door een ingenomen mengsel van psychoactieve substanties, betekent nog niet dat het een illusie is. Een deur wordt geopend met een sleutel, maar betekent dat ook dat de dingen die worden onthuld als de deur wordt geopend er niet echt zijn?’

‘Adam Een heeft je flink onder handen genomen, hè? Hij kon urenlang over zulke dingen doorzaniken.’

‘Ik kan zijn redenering wel volgen, dus wat dat betreft heeft hij het inderdaad goed gedaan, ja. Maar wat “geloof” betreft weet ik het zo net nog niet. Hoewel dat volgens hem gewoon de bereidheid is om het negatieve op te schorten.’

‘Ja hoor. Ik heb me altijd afgevraagd of hij daar zelf in geloofde, of er in elk geval zijn hand voor in het vuur zou steken. Het was wel een gladjakker.’

‘Volgens hem maakte het niet uit of je iets geloofde of alleen maar volgens dat geloof handelde. Alsof je het geloofde.’

‘Ik wou dat ik hem kon vinden,’ zegt Zeb. ‘Zelfs als hij dood is. Ik wil weten wat er is gebeurd, hoe dan ook.’

‘Dat noemden ze vroeger “afsluiting”,’ zegt Toby. ‘In sommige culturen kan de geest pas vrij zijn als de overledene een fatsoenlijke begrafenis heeft gehad.’

‘Dat waren toch wel rare jongens hoor, die mensen,’ zegt Zeb. ‘Vond je niet? Oké, we zijn er. Doe je trucje maar, mevrouw Verhaaltje.’

‘Ik weet niet of ik dat wel kan. Niet vanavond. Ik voel me nog steeds een beetje wazig.’

‘Probeer het nu maar. Je moet er in elk geval naartoe. Tenzij je een rel wilt uitlokken.’

Bedankt voor de vis.

Ik ga hem nu niet meteen opeten, want ik heb jullie eerst iets belangrijks te vertellen.

Gisteren heb ik door het glimmende ding naar Crake geluisterd.

Ga nu alsjeblieft niet zingen.

En Crake zei: het is beter om de vis iets langer te bakken. Tot hij door en door warm is. Laat de vis nooit in de zon liggen voordat je hem bakt. Bewaar hem niet, maar bak hem meteen. Crake zegt dat dat het beste is om met de vis te doen en dat Sneeuwman-de-Jimmy dat ook altijd zo wilde. Oryx zegt dat het nu de beurt is aan haar viskinderen om te worden opgegeten en dat ze wil dat dat op de beste manier gebeurt. Dus helemaal door en door gebakken.

Ja, Sneeuwman-de-Jimmy voelt zich alweer iets beter, maar nu ligt hij binnen te slapen, in zijn eigen kamer. Zijn voet doet nu niet meer zo veel pijn. Het is heel goed dat jullie daar zo goed op hebben gespind. Hij kan nog niet hard lopen, maar hij oefent elke dag. En Ren en Blauwe Lotus helpen hem daarbij.

Amanda kan niet helpen omdat ze te verdrietig is.

We hoeven het er nu niet over te hebben waarom ze verdrietig is.

Vanavond ga ik jullie geen verhaal vertellen vanwege de vis. En hoe die moet worden bereid. En ook omdat ik een beetje… een beetje moe ben. En daardoor is het moeilijker om het verhaal te horen als ik de rode pet van Sneeuwman-de-Jimmy op heb.

Ik snap dat jullie teleurgesteld zijn. Maar ik zal jullie morgen een verhaal vertellen. Welk verhaal willen jullie dan graag horen?

Over Zeb? En ook over Crake?

Een verhaal waar ze allebei in voorkomen. Ja, volgens mij is er wel zo’n verhaal. Misschien.

Of Crake ook werd geboren? Ja, volgens mij wel. Wat denken jullie?

Nee, ik weet het niet zeker. Maar hij moet wel geboren zijn, want hij leek op een… hij leek op een mens, vroeger. Zeb kende hem toen al. Daardoor kan er ook een verhaal zijn waar ze allebei in voorkomen. En Pilar komt er ook in voor.

Zwartbaard? Wilde jij iets over Crake zeggen?

Dat hij niet echt uit een bottengrot werd geboren, maar alleen in de huid van een mens is gekropen? Dat hij die aantrok als kleren? Maar vanbinnen anders was? Rond en hard, net als het glimmende ding? Aha.

Bedankt, Zwartbaard. Wil jij de rode pet van Jimmy-de-Sneeuwman, ik bedoel Sneeuwman-de-Jimmy opzetten en ons dat verhaal vertellen?

Nee, die pet doet geen pijn. En je wordt er niet iemand anders door. Nee, je krijgt geen extra huid en er groeien geen kleren aan je zoals de mijne. Je kunt gewoon je eigen huid houden.

Nee, dat hindert niet. Je hoeft de rode pet niet op te zetten. Ga alsjeblieft niet huilen.

‘Nou, dat was een beetje een fiasco,’ zegt Toby. ‘Ik wist niet dat ze er bang voor waren, voor die oude rode honkbalpet.’

‘Ik was vroeger zelf ook bang voor de Red Sox,’ zegt Zeb. ‘Toen ik klein was. Ik was een gokker in de dop, zelfs toen al.’

‘Het schijnt een sacraal object voor ze te zijn. Die pet. Een soort taboe. Ze kunnen hem wel vastpakken en ermee rondlopen, maar ze mogen hem niet opzetten.’

‘Tjezus, dat kun je ze toch niet kwalijk nemen? Dat ding is smerig! Er zitten vast luizen in.’

‘Ik probeer hier een antropologisch gesprek te voeren.’

‘Heb ik de laatste tijd wel eens tegen je gezegd dat je een lekkere kont hebt?’

‘Doe niet zo ingewikkeld,’ zegt Toby.

‘Is “ingewikkeld” een ander woord voor vreselijk lullig?’

‘Nee,’ zegt Toby. ‘Het is alleen…’ Ja, wat eigenlijk? Dat ze niet kan geloven dat hij het meent.

‘Oké, het is een compliment. Weet je nog wat dat is? Iets wat mannen aan vrouwen geven als ze die het hof maken. Zie het maar als een bosje bloemen. Deal?’

‘Oké, deal,’ zegt Toby.

‘We beginnen even overnieuw. Dat jij een lekkere kont hebt, zag ik al heel lang geleden, die keer toen we Pilar gingen composteren. Toen je die soepjurk van de Hoveniersvrouwen uittrok en die rangeroverall aantrok. Dat wakkerde bij mij het vuurtje wel aan. Maar je was toen onbereikbaar.’

‘Nee hoor, ik was…’

‘Jawel, jij was de meest preutse juf der Hoveniers van de Heer, zo leek het tenminste. De toegewijde misdienares van Adam Een. Ik vroeg me eerlijk gezegd zelfs af of hij het met je deed. Was ik behoorlijk jaloers op.’

‘Geen sprake van,’ zegt Toby. ‘Dat heeft hij nooit, maar dan ook nooit…’

‘Ik geloof je wel. Hoewel duizenden dat niet zouden doen. Ik had destijds trouwens nog iets met Lucerne.’

‘En dat vond jij een belemmering? Meneer meidenkiller?’

Een zucht. ‘Ja, ik was gefascineerd door mooie meiden, logisch. Toen ik jong was. Dat is iets hormonaals, het heeft te maken met m’n harige ballen. De wonderen der natuur. Maar die mooie meiden waren niet altijd gefascineerd door mij.’ Het blijft even stil. ‘Maar ik ben wel trouw. Aan degene met wie ik op dat moment ben, als ik tenminste echt met iemand ben. Ik ben serieel monogaam, zogezegd.’

Gelooft Toby dat? Ze weet het niet zeker.

‘Maar toen ging Lucerne weg bij de Hoveniers,’ zegt ze.

‘En jij werd Eva Zes. Je praatte met de bijen, je doseerde de meditatietrips. Je was een soort Moeder Overste. Ik was bang dat je me een klap zou geven. Inaccessible Eilandral,’ zegt hij, haar oude codenaam in de MaddAddam chatroom. ‘Dat was jij.’

‘En jij was Kermode,’ zegt Toby. ‘Moeilijk te vinden, maar als je er een ziet, brengt dat geluk. Dat werd gezegd, voordat die beren uitstierven.’ Ze begint te snikken. Dat komt door het Meditatie-elixer: dat breekt de dijken door.

‘Hé! Heb ik iets verkeerds gezegd?’

‘Nee,’ zegt Toby. ‘Ik ben gewoon een beetje sentimenteel.’

Al die jaren ben jij mijn reddingsboei geweest, wil ze zeggen. Maar dat zegt ze niet.

De jonge Crake

‘Nu moet ik iets bedenken,’ zegt Toby. ‘Een verhaal waar Crake in voorkomt en jij ook. Crake kende Pilar toen hij jong was, daar was ik al achter. Maar wat moet ik over jou vertellen?’

‘Toevallig klopt dat ook nog,’ zegt Zeb. ‘Ik kende hem al voordat de Hoveniers bestonden. Maar toen was hij Crake nog niet, nog lang niet zelfs. Hij was gewoon een gefrustreerd joch dat Glenn heette.’

Toen Zeb eenmaal binnen was bij HelthWyzer West, leerde hij wat daar de zeden en gebruiken waren en maakte zich die zo snel mogelijk eigen. Het vertonen van het juiste gedrag was de snelste manier om te integreren en dus te overleven; als het monsterlijke Domineesoog hem via het monsterlijke Corpsnetwerk kwam zoeken, wat elk moment kon gebeuren, zou dat oog niet op hem gericht worden. Een schutkleur, dat was wat hij moest hebben.

Het officiële beeld dat van HelthWyzer West naar buiten werd gebracht was dat het één grote blije familie was, toegewijd aan het zoeken van de waarheid en de verbetering van de mens. Het werd als onbehoorlijk beschouwd om al te veel nadruk te leggen op de waardeverhoging van het bedrijf met het oog op de aandeelhouders, maar de werknemers kregen wel een optiepakket. Van alle personeelsleden werd verwacht dat ze voortdurend vrolijk waren, ijverig aan de hen toegewezen doelen werkten en – net als in echte families – niet te veel vragen stelden over wat er nu eigenlijk allemaal gaande was.

En net als in echte families waren ook hier verboden gebieden. Sommige waren conceptueel, andere puur fysiek. Het plebsland buiten de HelthWyzer Compound was er een van, tenzij je een pasje en speciale bescherming had. De firewalls van het IP waren dik en in sommige gevallen ondoordringbaar, tenzij je een inside track had, dus als je het systeem niet kon hacken, pakte je gewoon het oorspronkelijke bronmateriaal. Brainiacs van allerlei soorten Corps werden ontvoerd en naar het buitenland gesmokkeld, of, zoals werd beweerd, naar de compounds van rivaliserende Corps, en vervolgens beroofd van alle schatten die hun hoofd geacht werd te bevatten.

Dat was een grote zorg bij HelthWyzer West, wat erop wees dat zich er behoorlijk belangrijke dingen afspeelden, en er werden dan ook serieuze barrières en drempels opgeworpen. De top-biofreaks droegen een alarmsysteem bij zich dat registreerde waar ze zich bevonden, maar die waren al eens heel slim gehackt en vervolgens juist gebruikt om de dragers op te sporen. Hier en daar hingen posters aan de muren van gangen en vergaderzalen die wezen op de alomtegenwoordige gevaren. HOU JE AAN DE VEILIGHEIDSVOORSCHRIFTEN EN VERLIES JE HOOFD NIET! OF DE INHOUD ERVAN! Of: JOUW GEHEUGEN IS ONZE IP, DUS WIJ BESCHERMEN HET VOOR JOU!

Of: HERSENS ZIJN ALS AKKERS: ALS ZE WORDEN BEMEST, ZIJN ZE MEER WAARD. Op die laatste poster had iemand met stift geschreven: Bemest jezelf! Eet meer stront! Nou, dacht Zeb, er gaat dus toch enige ontevredenheid schuil achter al die lachende gezichten.

Als onderdeel van de blije familiesfeer gaf HelthWyzer elke donderdag een barbecue in het centrale parkje van de Compound. Adam had tegen Zeb gezegd dat je zulke bijeenkomsten niet mocht missen omdat het een uitgelezen kans was om mensen af te luisteren en uit te vinden hoe de machtsverhoudingen precies lagen. De mensen in vrijetijdskleding waren waarschijnlijk de alfamannetjes. Adam had ook gezegd dat Zeb sommige recreatieve bezigheden heel interessant zou vinden, vooral de bordspellen, al zei hij er niet bij waarom.

En dus toog Zeb op de eerste donderdag na zijn aankomst naar de barbecue van HelthWyzer West. Hij keek wat er te bikken viel: SoYummie ijs voor de kinderen, varkenskoteletjes voor de carnivoren, SoyOBoy-producten en quornburgers voor de vegetariërs. Dierloos Feestvlees voor degenen die vlees wilden eten zonder dat daar dieren voor waren gedood – opgekweekt uit cellen (‘zonder dierenleed’). Zeb dacht dat dat best zou smaken als je het met veel bier wegspoelde. Maar hij was niet van plan om veel te drinken omdat hij alert moest blijven, dus hij hield het maar bij de karbonades. Die waren in elk geval ook lekker als je niet half lazarus was.

Aan de rand van de menigte werden een paar sullige spelletjes gedaan. Croquet en jeu de boules in de zon, pingpong en voetbal onder de luifels. Kringspelletjes voor kinderen onder de zes, allerlei soorten tikkertje voor de wat oudere. En voor de serieuze, superintelligente en mogelijk aspergeriaanse kinderbrainiacs stond er onder grote parasols een rij computers klaar waarop ze hun dwangneurotische ding online konden doen – uiteraard binnen de HelthWyzer firewalls – en elkaar konden uitdagen zonder dat ze oogcontact hoefden te maken.

Zeb bekeek de spellen: Driedimensionaal Waco, Darmparasieten, Klimaat-Challenge en Blood and Roses. En Barbarian Stomp, een spel dat hij niet kende.

Daar was Marjorie met de hondenogen weer. Ze stevende recht op hem af met een smekende glimlach in de aanslag en een veeg ketchup op haar kin. Tijd om dekking te zoeken: ze zag eruit als een vrouw met een doel, en als iemand die, als ze eenmaal een vent aan de haak had geslagen, zijn broekzakken doorzocht op zoek naar bewijs van een rivale, en waarschijnlijk zijn e-mail zou lezen. Misschien overdreef hij, maar hij kon maar beter geen risico’s nemen.

‘Zullen we een spelletje doen?’ vroeg hij aan de dichtstbijzijnde jonge brainiac, een magere jongen met een donker T-shirt en een bord afgekloven karbonades op het kartonnen bordje naast zich. En had hij daar nou een beker koffie? Sinds wanneer mochten kinderen van die leeftijd al koffiedrinken? Waar waren zijn ouders?

De jongen keek naar hem op met grote, groene ogen die ondoorgrondelijk maar mogelijk spottend keken. Zelfs de kinderen hadden hier naambordjes. GLENN, stond er op het zijne.

‘Ja hoor,’ zei de jonge Glenn. ‘Gewoon schaken?’

‘In plaats van?’ vroeg Zeb.

‘Driedimensionaal,’ zei Glenn ongeïnteresseerd. Als Zeb dat niet eens wist, was hij vast geen goede schaker. Dat was wel duidelijk.

En zo maakte Zeb kennis met Crake.

‘Maar zoals ik al zei, heette hij toen nog geen Crake,’ zegt Zeb. ‘Hij was nog maar een jongen. Hij had nog niet veel akeligs meegemaakt, hoewel “niet veel” natuurlijk een kwestie van smaak is.’

‘Echt?’ vraagt Toby. ‘Zo lang geleden?’

‘Zou ik je wat op de mouw spelden?’ vraagt Zeb.

Toby denkt na. ‘Niet hierover,’ zegt ze.

Zeb was zo edelmoedig en neerbuigend tegelijk om Glenn met wit te laten spelen en Glenn versloeg hem, hoewel Zeb waardig tegenstand bood. Daarna deden ze een potje driedimensionaal Waco en versloeg Zeb Glenn, die daarna meteen revanche wilde. Dat eindigde in gelijkspel. Glenn keek Zeb met een greintje meer respect aan en vroeg hem waar hij vandaan kwam.

Zeb vertelde een paar leugens, maar wel onderhoudende: hij vertelde over Miss Leiding en de Vlietende Wereld, over een paar beren van Berenhulp, maar hij noemde een andere naam en locatie en zei niets over de dode Chuck. Glenn was nog nooit buiten een Compound geweest, in elk geval niet voor zover hij zich kon herinneren, dus die verhalen moesten haast mythische proporties voor hem hebben gehad. Maar hij deed erg zijn best om niet geïmponeerd te kijken.

Glenn dook bij de donderdagse barbecues steeds vaker op in de buurt van Zeb en hing ook tijdens de lunchpauzes bij hem rond. Dat was niet uit heldenverering, niet echt, en ook niet omdat Glenn wilde dat Zeb een vader voor hem was. Meer een oudere broer, meende Zeb. Zo veel kinderen waren er ook niet in de HelthWyzer Compound met wie Glenn kon spelen. In elk geval niet van dezelfde leeftijd en net zo slim. Glenn vond overigens niet dat Zeb wat intelligentie betrof tegen hem op kon, maar hij zat wel in dezelfde klasse. Hoewel het soms een soort koninklijk toneelstukje leek: Glenn was de kroonprins en Zeb de nogal sukkelige hoveling.

Hoe oud zou Glenn toen geweest zijn? Acht of negen? Tien? Dat kon Zeb niet zo goed schatten, omdat hij niet graag terugdacht aan hoe hij zelf op die leeftijd was geweest. De periode waarin hij te veel tijd in het donker had doorgebracht. Dat moest hij nu allemaal vergeten en daar was hij nog steeds druk mee bezig. Maar toch: als hij een jongen van die leeftijd zag, kreeg hij altijd de neiging om te zeggen: Vlucht! Vlucht zo snel je kan! En daarna: Word groot! Word zo groot als je kan! Want als je heel erg groot werd, zouden ze geen macht meer over je hebben. Of niet zo veel macht. Al had dat de walvissen niet gered, bedacht hij. Of de tijgers. Of de olifanten.

Er moest wel een ‘ze’ in het leven van Glenn zijn, of misschien een ‘het’: iets wat hem achtervolgde. Hij had een bepaalde blik, een blik die Zeb ook wel eens bij zichzelf zag als hij onwillekeurig in de spiegel keek: een behoedzame, wantrouwige blik, alsof hij zich afvroeg welke struik, welke parkeerplaats of welk meubelstuk opeens zou opensplijten en een vijand of een bodemloze afgrond zou onthullen. Glenn had weliswaar geen littekens, had geen moeite met eten, voor zover Zeb kon zien, dus wat was het dan wat hem achtervolgde? Misschien niet iets specifieks. Eerder een gebrek daaraan, een soort vacuüm.

Na een paar donderdagen van nauwkeurige observatie kwam Zeb tot de conclusie dat geen van Glenns ouders veel tijd voor hem had. Ook niet voor elkaar: aan hun lichaamstaal te zien waren ze het stadium van irritatie en zelfs incidentele afkeer ruimschoots gepasseerd en in de actieve haatfase beland. Als ze elkaar in het openbaar tegenkwamen, bedienden ze zich van ijzige blikken, eenlettergrepige woorden en maakten ze zich zo snel mogelijk uit de voeten. Achter hun gesloten luiken stond een vat borrelende woede te sudderen, een vat dat al hun aandacht opeiste terwijl Glenn werd gedegradeerd tot voetnoot of hooguit tot troefkaart. Misschien dat hij zo naar Zeb trok om dezelfde reden dat kinderen zich aangetrokken voelen tot dinosaurussen: als je je verlaten voelt in een wereld vol krachten die buiten je macht liggen, is het geruststellend om een groot, geschubd beest te hebben dat je vriend is.

Glenns moeder werkte bij de voedseladministratie, hield de voorraden bij en maakte maaltijdschema’s. Zijn vader was topresearcher, gespecialiseerd in bijzondere microben, zwakke virussen, rare antigenen en ongebruikelijke varianten van anafylactische biovectoren. Ebola en Marburg behoorden tot zijn specialiteit, maar nu werkte hij aan een zeldzame allergische reactie op rundvlees die gelinkt was aan tekenbeten. Glenn zei dat het werd veroorzaakt door een stof in de speekselproteïne van de teek.

‘Goh,’ zei Zeb. ‘Dus als er een teek op je kwijlt, kun je geen steak meer eten zonder dat je galbulten krijgt en stikt?’

‘Maar het voordeel,’ begon Glenn. Hij maakte een fase door waarin hij steeds ‘Maar het voordeel’ zei, waarop hij dan iets gruwelijks liet volgen. ‘Het voordeel is dat als je het onder de bevolking verspreidt, als je die speekselproteïnen bijvoorbeeld in een aspirientje stopt, iedereen allergisch wordt voor rundvlees. En rundvlees geeft een enorme CO2-voetafdruk, het veroorzaakt ontbossing omdat de bossen worden gekapt om veevoer te kunnen verbouwen, en dan…’

‘Niet echt mijn idee van een voordeel,’ zei Zeb. ‘Als ik er even iets tegen in mag brengen: wij zijn jager-verzamelaars, wij zijn gemaakt om vlees te eten.’

‘En ook om dodelijke allergieën te ontwikkelen tegen tekenspuug,’ zei Glenn.

‘Alleen mensen die voorbestemd zijn om uit de genenpoel te worden geëlimineerd,’ zei Zeb. ‘Daarom is het ook zo zeldzaam.’

Glenn grinnikte, wat hij niet vaak deed. ‘Daar zit wat in,’ zei hij.

Als Zeb en Glenn online spelletjes speelden op de donderdagse barbecues kwam Glenns moeder, Rhoda, soms even kijken. Dan leunde ze net iets te dicht naar Zeb toe, raakte hem soms zelfs aan met… wat eigenlijk? Het essentiële deel van haar tieten? Zo voelde het wel, die bobbelige vorm. Het was in elk geval geen vinger. Haar adem, die naar bier rook, beroerde de donshaartjes bij zijn oren. Glenn raakte ze echter nooit aan. Er was niemand die Glenn ooit aanraakte. Dat wist hij op de een of andere manier voor elkaar te krijgen: hij had een onzichtbare no-flyzone om zichzelf heen opgeworpen.

‘Hé, jongens,’ zei Rhoda dan, ‘waarom gaan jullie niet eens iets doen, een beetje rondrennen. Of een potje croquet.’ Glenn reageerde nooit op zulke moederlijke interventies, evenmin als Zeb: wat hem betrof was Glenns moeder, die weliswaar nog geen rimpels vertoonde, voorbij de uiterste houdbaarheidsdatum, behalve misschien als hij met haar op een onbewoond eiland zou aanspoelen… Maar dat was niet zo, dus hij negeerde de tepelduwtjes en de adem-tot-oorsignalen en concentreerde zich op het Blood-onderdeel van de Blood and Roses-game: de inwoners van Carthago vernietigen en het land bestrooien met zout, Belgisch-Congo inlijven en de eerstgeboren Egyptische baby’s vermoorden.

Maar waarom eigenlijk alleen de eerstgeborenen? Sommige wandaden in de virtuele Bood and Roses-game bestonden eruit dat baby’s in de lucht werden gegooid en aan het zwaard werden geregen, in ovens werden gegooid, of dat hun hoofdjes tegen stenen muren kapot werden geslagen. ‘Ik wil duizend baby’s ruilen tegen het paleis van Versailles en het Lincoln Monument,’ zei hij tegen Glenn.

‘Vergeet het maar,’ zei Glenn. ‘Alleen als je Hiroshima er nog bij doet.’

‘Dat is belachelijk! Wil je dat die baby’s op een akelige manier aan hun eind komen?’

‘Het zijn geen echte baby’s. Het is maar een game. Oké, zij gaan dood en de Inca’s blijven bestaan. Met al die coole gouden kunstvoorwerpen.’

‘Vergeet die baby’s maar,’ zei Zeb. ‘Harteloze smeerlap. Flatsj. Zo, die zijn weg. Trouwens, ik zet mijn joker in om het Lincoln Memorial op te blazen.’

‘Nou en?’ zei Glenn. ‘Ik heb Versailles nog, plus de Inca’s. Er zijn trouwens toch veel te veel baby’s. Weet je wel wat voor enorme CO2-voetafdruk die hebben?’

‘Wat zijn jullie erg, zeg,’ zei Rhoda terwijl ze zichzelf krabde. Zeb hoorde achter zijn rug haar nagels over haar lijf gaan, als kattenklauwen over vilt. Hij vroeg zich af welk lichaamsdeel ze krabde, maar wist het vraagstuk met moeite uit zijn hoofd te zetten. Glenn had het al moeilijk genoeg zonder dat de enige vriend die hij vertrouwde van bil ging met zijn onbetrouwbare moeder.

Voor hij het wist, gaf Zeb de jonge Glenn een paar buitenschoolse lessen in programmeren, wat praktisch gezien ook neerkwam op hacken. Die jongen was een natuurtalent en was eindelijk onder de indruk van iets wat hij niet wist en Zeb wel. Hij leerde waanzinnig snel. Het was erg verleidelijk om zo’n talent te ontwikkelen, te stimuleren, en de jongen de sleutels van het koninkrijk te geven, de Sesam Open U, de achterdeur, de doorsteek. Bijzonder verleidelijk. En dus deed Zeb dat. Het was erg grappig om te zien hoe Glenn alles als een spons opzoog, maar wie had nu kunnen vermoeden wat de consequenties zouden zijn? Zo gaat het meestal als je plezier hebt.

In ruil voor die programmeer- en hackgeheimen vertelde Glenn een paar geheimen aan Zeb. Bijvoorbeeld dat hij een microfoontje had verstopt in de lamp op het nachtkastje van zijn moeder. En zo kwam Zeb te weten dat Rhoda het deed met iemand uit het top-middenmanagement genaamd Pete, meestal vlak voor de lunch.

‘Mijn vader weet van niks,’ zei Glenn. Hij dacht even na en keek Zeb toen met zijn griezelig groene ogen aan. ‘Vind je dat ik het hem moet vertellen?’

‘Misschien moet je maar eens ophouden met die afluisterpraktijken,’ zei Zeb.

Glenn keek hem met een koele blik aan. ‘Waarom?’

‘Omdat zulke dingen alleen voor volwassenen zijn,’ zei Zeb preuts.

‘Jij zou het ook doen als je zo oud was als ik,’ zei Glenn, en Zeb kon niet ontkennen dat hij, als hij de kans en de technische mogelijkheid had gehad, daar inderdaad geen seconde over zou hebben getwijfeld. Gretig, wellustig, zonder bedenkingen.

Maar aan de andere kant zou hij het misschien niet hebben gedaan als het zijn eigen ouders waren geweest. Zelfs nu lukt het hem niet te denken aan Dominees kreunende geluiden terwijl hij boven op Trudy ligt te wippen – die glibberig is van de geparfumeerde lotion en een glijmiddel en op een dik, roze satijnen kussen lijkt – zonder daar kotsmisselijk van te worden.

De Grob-aanval

‘En nu komt het stuk waarin ik Pilar ontmoette,’ zegt Zeb.

‘Wat had Pilar in vredesnaam te zoeken bij HelthWyzer West?’ vraagt Toby. ‘Niks voor haar om voor een Corp te werken en in een Compound te wonen.’

Maar ze wist het antwoord zelf al. Veel Hoveniers hadden vroeger in een Corp Compound gezeten, evenals veel MaddAddamieten. Waar anders kon je biowetenschappelijk werk doen? Als je een baan als onderzoeker wilde, kon je alleen maar bij een Corp terecht, want daar zat het geld. Je moest je natuurlijk wel bezighouden met projecten die zij interessant vonden, niet die je zelf interessant vond. En dat waren onderzoeken die een winstgevende commerciële toepassing zouden opleveren.

Zeb ontmoette Pilar op een van de donderdagse barbecues. Daar had hij haar nog niet eerder gezien. Sommige mensen uit de top van het bedrijf kwamen nooit op de wekelijkse braadfestijnen: dat was iets voor de jongere collega’s die op zoek waren naar een scharrel of die wat roddels wilden uitwisselen, en dat was voor Pilar allemaal een gepasseerd station. Zeb ontdekte later pas hoe hoog ze op de senioriteitsladder stond.

Maar die donderdag was ze er wel. Zeb zag een kleine oudere vrouw met grijzend zwart haar die met Glenn zat te schaken. Het was een vreemde combi: een bijna-oude vrouw en een arrogant jong ventje, en vreemde combi’s boeiden hem altijd.

Hij slenterde naar ze toe en keek over Glenns schouder. Hij keek een tijdje naar het spel en probeerde er geen irritant commentaar bij te geven. Geen van beide kanten was in het voordeel. De oude dame speelde relatief snel, maar niet gehaast, terwijl Glenn steeds lang nadacht. Ze maakte het hem niet gemakkelijk.

‘Koningin naar h5,’ zei Zeb na een tijd. Glenn speelde deze keer met zwart. Zeb vroeg zich af of hij dat uit bravoure had gekozen of dat ze hadden geloot.

‘Dacht het niet,’ zei Glenn zonder op te kijken, en hij verplaatste zijn paard om – zag Zeb nu – een mogelijk schaak te blokkeren. De oudere vrouw glimlachte naar Zeb, zo’n rimpelogige bruinhuidige trol-uit-het-bosgrijns die van alles kon betekenen, van ‘Ik mag jou wel’ tot ‘Pas maar op’.

‘Wie is je vriend?’ vroeg ze aan Glenn.

Glenn keek Zeb peinzend aan, hetgeen erop wees dat hij zich onzeker voelde over het spel. ‘Dit is Seth,’ zei hij. ‘En dit is Pilar. Jij bent aan zet.’

‘Hallo,’ zei Zeb met een knikje.

‘Aangenaam,’ zei Pilar. En tegen Glenn: ‘Goeie redding.’

‘Tot later,’ zei Zeb tegen Glenn. Hij liep weg om wat Feestvlees-satétjes te gaan scoren, die begon hij lekker te vinden ondanks de nepstructuur, en daarna een SoYummie-ijsje met quasiframbozensmaak.

Terwijl hij aan zijn ijsje likte, bekeek hij de vrouwen die hier rondliepen. Dat was een onschuldig tijdverdrijf. Hij beoordeelde ze op een schaal van één tot tien. Een Tien zag hij niet (meteen pakken!), een paar achten (met lichte twijfel), een hoop vijfjes (als er verder niks beschikbaar is), een paar duidelijke drieën (als ze me betalen) en een zielige twee (als ze me héél veel betalen) – maar toen pakte iemand hem bij de arm.

‘Niet zo verbaasd kijken, Seth,’ zei een lage stem. Hij keek omlaag: het was de kleine Pilar met het walnootgezicht. Waagde ze een versierpoging? Vast niet, maar als dat wel zo geweest was, zou het politiek gezien tamelijk delicaat zijn: hoe moest je op een acceptabele manier nee zeggen tegen een meerdere?

‘Je schoenveters zitten los,’ zei ze.

Zeb staarde haar stomverbaasd aan. Zijn schoenen hadden geen veters. Het waren instappers.

‘Welkom bij MaddAddam, Zeb,’ zei ze lachend.

Zeb verslikte zich in een stuk van het SoYummie-hoorntje. ‘Fuck,’ zei hij, maar hij had nog wel de tegenwoordigheid van geest om dat zacht te doen. Adam met zijn krankzinnige schoenveterwachtwoord. Wie herinnerde zich dat nou?

‘Niks aan de hand,’ zei Pilar. ‘Ik ken je broer. Ik heb geholpen om je hier binnen te krijgen. Kijk maar verveeld, alsof we gewoon een praatje maken.’ Ze lachte weer naar hem. ‘Ik zie je volgende week donderdag weer op de barbecue. Misschien kunnen we dan een partijtje schaken.’ Toen zweefde ze sereen naar het croquetspel. Ze had een uitstekende houding: Zeb vermoedde dat ze veel aan yoga deed. Als hij zo’n houding zag, voelde hij zichzelf altijd nogal een slapjanus.

Hij zou het liefst online gaan, via een sluiproute naar de MaddAddam-chatroom van Extinctathon, om aan Adam te vragen wie die vrouw was, maar hij wist dat dat niet verstandig zou zijn. Online kon je beter zo weinig mogelijk zeggen, zelfs als je dacht dat je in een veilige omgeving zat. Internet was altijd al een echt net geweest; het zat vol gaten en je kon erin gevangen worden. En ondanks de lapmiddelen die ze voortdurend zeiden aan te brengen, de ondoordringbare algoritmes, de wachtwoorden en de vingerafdrukken: het was en bleef een net vol gaten.

Maar wat hadden ze dan verwacht? Zolang programmeerslaven zoals hij over de beveiliging gingen, was het logisch dat de boel ging lekken. Ze werden veel te slecht betaald, dus de verleiding om te jatten, rond te snuffelen en te verraden voor een hoge beloning was groot. De straffen werden wel steeds extremer, wat nog enig tegenwicht bood. Maar de online dieven werden steeds professioneler, zoals die lui met wie hij in Rio had samengewerkt. Er waren er nog maar weinig die puur voor de lol of uit protest hackten, zoals in de legendarische gouden jaren waar oudere mannen met anonieme retromaskers nog wel eens nostalgisch over zaten te doen in de vage, stoffige, irrelevante hoeken van het web.

Wat zouden dergelijke protesten ook voor nut hebben? De Corporations waren bezig om hun eigen geheime dienst op te zetten en probeerden het monopolie te krijgen op wapens. Er ging tegenwoordig geen maand voorbij zonder dat er weer een nieuwe wapenwet werd aangenomen, zogenaamd om het publiek te beschermen. De demonstraties van vroeger behoorden voorgoed tot het verleden. Je kon nog wel individuele doelwitten te grazen nemen met achterbakse methoden, maar politieke acties met massademonstraties, spandoeken en ingegooide winkelruiten zouden meteen de kop ingedrukt worden. Dat wist tegenwoordig iedereen.

Hij at zijn SoYummie-ijsje op, wimpelde de stompneuzige Marjorie af, die een potje croquet met hem wilde doen en gekwetst keek toen hij zei dat hij niet goed was met houten ballen, en drentelde naar Glenn, die nog steeds over het schaakbord gebogen zat. Hij had de stukken weer opgezet en speelde nu tegen zichzelf. ‘Wie heeft gewonnen?’ vroeg Zeb.

‘Ik bijna,’ zei Glenn. ‘Ze deed een Grob-aanval, daar was ik niet op voorbereid.’

‘Wat is haar functie hier eigenlijk?’ vroeg Zeb. ‘Is ze hoofd van een bepaalde afdeling of zo?’

Glenn grinnikte. Hij vond het leuk als hij op de hoogte was van dingen die Zeb niet wist. ‘Paddenstoelen, zwammen en schimmels. Wil je een partijtje?’

‘Morgen,’ zei Zeb. ‘Ik heb te veel gegeten en dan kan ik niet meer goed nadenken.’

Glenn grinnikte en keek naar hem omhoog. ‘Lafaard,’ zei hij.

‘Of gewoon luiaard. Hoe ken je haar eigenlijk?’

Glenn keek hem iets te lang en iets te doordringend met zijn groene kattenogen aan. ‘Dat heb ik al gezegd. Ze werkt samen met mijn vader. Hij zit in haar team. En ze zit ook in de schaakclub. Ik schaak al sinds mijn vijfde met haar. Ze is niet al te dom.’

Uit de mond van Glenn was dat ongeveer het allermooiste compliment.

Vector

Bij de volgende donderdagse barbecue was Glenn er niet. Hij had zich zelfs al een paar dagen niet meer vertoond. Hij hing niet rond in de kantine en vroeg Zeb niet om hem een paar hackmoves op de computer te laten zien. Hij was nergens te bekennen.

Was hij ziek? Of weggelopen? Dat waren de enige twee verklaringen die Zeb kon bedenken, waarvan hij de laatste meteen afstreepte: Glenn was beslist te jong om weg te lopen en bovendien kwam je HelthWyzer West zonder pasje bijna niet uit. Al kon Glenn er met zijn pasverworven duistere robinhoodvaardigheden waarschijnlijk wel een vervalsen.

Er was nog een andere mogelijkheid: de kleine opdonder had buiten de digitale lijntjes gekleurd. Hij was een of ander heilige database van de Corporation binnengekomen, gewoon voor de lol, want het bestond niet dat hij een duister handeltje met de Chinese grijze markt had opgezet, of, erger nog, met de Albanezen, die de laatste tijd erg actief waren. En hij was betrapt. In dat geval zat hij nu ergens in een verhoorkamer en werden zijn hersens leeggepompt. Daar kon je uit tevoorschijn komen met alleen nog maar een oude vaatdoek ten noorden van je ogen. Maar zouden ze zoiets uithalen met een kind? Ongetwijfeld.

Hij hoopte vurig dat het dat niet was. Hij zou zich vreselijk schuldig voelen omdat het betekende dat hij een slechte leraar was geweest. ‘Regel één,’ had hij hem op het hart gedrukt. ‘Zorg dat je niet wordt gepakt.’ Maar dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan. Was hij te slordig geweest met het coderingsnetwerk? Had hij die jongen een shortcut laten zien die voorbij de uiterste houdbaarheidsdatum was? Had hij een paar omwegen gemist, een paar sporen die erop wezen dat Glenn en hij niet de enigen waren die zich van dit stroperspaadje door de jungle bedienden?

Hoewel Zeb zich behoorlijk veel zorgen maakte, wilde hij Glenns leraren en zelfs zijn lakse en nalatige ouders niets vragen. Hij moest zich gedeisd houden, geen aandacht trekken.

Hij keek nog eens om zich heen op het barbecueterrein. Glenn was nog steeds nergens te bekennen. Maar hij zag Pilar wel, een beetje aan de zijkant, onder een boom. Ze zat achter een schaakbord en bestudeerde kennelijk een schaakpartij. Hij slenterde zo nonchalant mogelijk naar haar toe.

‘Wil je een partijtje schaken?’ vroeg hij.

Pilar keek op. ‘Zeker,’ zei ze glimlachend. Zeb ging zitten.

‘We zullen loten wie met wit speelt,’ zei Pilar.

‘Ik speel graag zwart,’ zei Zeb.

‘Dat heb ik gehoord,’ zei Pilar. ‘Uitstekend.’

Ze deed een standaardopening met de damepion en Zeb besloot de dame-indische verdediging te kiezen. ‘Waar is Glenn?’ vroeg hij.

‘Het gaat niet goed,’ antwoordde ze. ‘Concentreer je op het spel. Glenns vader is dood. Glenn is natuurlijk van streek. De agenten van het CorpSeCorps hebben hem verteld dat het zelfmoord was.’

‘Godskolere,’ zei Zeb. ‘Wanneer is dat gebeurd?’

‘Twee dagen geleden,’ zei Pilar. Ze speelde haar damepaard. Zeb speelde zijn loper zodanig dat haar paard gepend stond. ‘De vraag is niet wanneer, maar hoe. Hij is van een viaduct geduwd.’

‘Door zijn vrouw?’ vroeg Zeb, die terugdacht aan Rhoda’s tieten tegen zijn rug en aan het microfoontje in de lamp op haar nachtkastje. Het was een beetje een spottende vraag, hij zou zich moeten schamen. Soms schoten zulke dingen zijn mond uit als popcorn uit de pan. Maar het was ook een serieuze vraag: misschien had Glenns vader Rhoda tijdens een van haar intermezzo’s in de middagpauze betrapt, misschien waren ze een eind gaan wandelen om erover te praten, buiten de muren van HelthWyzer om meer privacy te hebben, misschien waren ze het viaduct op gegaan om naar het verkeer te kijken, hadden ze ruzie gekregen en had Glenns moeder zijn vader over de reling gegooid, iets waar hij zich niet tegen had kunnen verdedigen…

Pilar keek naar hem. Wachtte waarschijnlijk tot hij bij zinnen was gekomen.

‘Oké, ik neem het terug,’ zei hij. ‘Zij was het niet.’

‘Hij had iets ontdekt wat ze binnen HelthWyzer aan het doen zijn,’ zei Pilar. ‘Hij vond dat dat niet alleen onethisch was, maar ook gevaarlijk voor de volksgezondheid, en daarom immoreel. Hij dreigde om uit de school te klappen. Het niet openbaar te maken in de normale betekenis, want geen journalist zou daar z’n vingers aan willen branden. Maar als hij naar een rivaliserende Corp zou gaan, vooral een in het buitenland, dan zou die met dergelijke informatie heel wat schade hebben kunnen aanrichten.’

‘Hij zat toch in jouw onderzoeksteam?’ vroeg Zeb. Hij probeerde te begrijpen wat ze zei, maar verloor daardoor de aandacht voor het spel.

‘Gedetacheerd,’ zei Pilar. Ze veroverde een van zijn pionnen. ‘Hij heeft mij in vertrouwen genomen. En nu neem ik jou in vertrouwen.’

‘Waarom?’ vroeg Zeb.

‘Ik word overgeplaatst,’ zei Pilar. ‘Naar het hoofdkwartier van HelthWyzer, in het oosten. Althans dat hoop ik, maar het zou wel eens erger kunnen zijn. Misschien vinden ze dat ik niet enthousiast genoeg ben, of wantrouwen ze mijn loyaliteit. Jij moet hier ook weg. Ik kan je niet beschermen als ik ben overgeplaatst. Sla mijn loper met je paard.’

‘Dat is een slechte zet,’ zei Zeb. ‘Dan open ik de weg naar…’

‘Doe het,’ zei ze kalm. ‘En hou hem in je hand. Ik heb een andere, die zal ik in de doos doen. Niemand zal merken dat er een loper weg is.’

Zeb hield het stuk in zijn hand. Hij had in de Vlietende Wereld van Slaight of Hand geleerd hoe hij dat onopvallend moest doen. Hij liet het behendig in zijn mouw glijden.

‘Wat moet ik ermee?’ vroeg hij. Als Pilar weg was, zou hij hier helemaal geïsoleerd zitten.

‘Ergens afleveren,’ zei ze. ‘Ik vervals een dagpasje voor je en ik verzin er een verhaal bij, want ze zullen willen weten wat je in de plebslanden te zoeken hebt. Als je eenmaal buiten de HelthWyzer Compound bent, krijg je een nieuwe identiteit. Neem de loper mee. Er is een seksclub, een franchise die Schubben en Spleten heet, zoek maar op internet. Ga naar het dichtstbijzijnde filiaal. Het wachtwoord is “oligofreen”. Dan laten ze je wel binnen. Je laat de loper daar achter. Het is een kokertje, zij weten hoe ze hem open moeten maken.’

‘Aan wie moet ik hem geven?’ vroeg Zeb. ‘Wat zit er eigenlijk in? En wie zijn “zij”?’

‘Vectoren,’ zei Pilar.

‘Wat voor soort?’ vroeg Zeb. ‘Wiskundige?’

‘Laat ik het op biologische houden. Vectoren voor biovormen. En die vectoren zitten in sommige andere vectoren die eruitzien als vitaminepillen: er zijn drie soorten, witte, rode en zwarte. Die pillen zitten in een andere vector, namelijk de loper. Die door weer een andere vector zal worden overgebracht, namelijk jij.’

‘Wat zit er in die pillen?’ vroeg Zeb. ‘Hersensnoep? Codechips?’

‘Absoluut niet. Vraag er maar niet naar,’ zei Pilar. ‘Maar wat je ook doet: eet er niet een op. Als je denkt dat je wordt gevolgd, spoel je de loper maar door de plee.’

‘En Glenn?’ vroeg Zeb.

‘Schaakmat,’ zei Pilar. Ze tikte zijn koning om en stond met een glimlach op. ‘Glenn redt zich wel,’ zei ze. ‘Hij weet niet dat ze zijn vader hebben vermoord. Nog niet. Althans niet rechtstreeks. Maar hij is erg slim.’

‘Je bedoelt dat hij er zelf nog wel achter zal komen,’ zei Zeb.

‘Ik hoop niet heel snel,’ zei Pilar. ‘Hij is nog te jong voor zulk slecht nieuws. Hij zou misschien niet kunnen doen alsof hij van niets weet, wat jou natuurlijk wel zal lukken.’

‘Voor een deel weet ik echt van niets,’ zei Zeb. ‘Bijvoorbeeld waar ik van identiteit moet veranderen. En hoe kom ik aan dat pasje?’

‘Ga naar MaddAddams chatroom, daar ligt een compleet pakketje voor je klaar. Daarna moet je je huidige toegangspoort versleutelen. Je kunt je niet veroorloven om op deze computers sporen achter te laten.’

‘Heeft die nieuwe identiteit ook invloed op mijn gezichtsbeharing?’ vroeg Zeb, om de sfeer een beetje op te vrolijken. ‘Of moet ik weer van die rare broeken aan?’

Pilar glimlachte. ‘Ik heb mijn pieper de hele tijd al uit staan,’ zei ze. ‘Dat mag tijdens de barbecue, zolang we in het zicht zitten. Ik ga hem nu weer aanzetten. Zeg niets meer wat niet afgeluisterd mag worden. Goede reis.’

Schubben en spleten

Zeb haalde zijn memorystick uit de bureaula waarin hij hem had verstopt, trok de hoestpastilles eraf die er als zeepokken aan vastgeplakt zaten, startte Darmparasieten op zijn computer, glipte door de vraatzuchtige muil van de blinde nachtmerrieworm en ging per digitale sluipweg de chatroom van MaddAddam binnen. En inderdaad, daar stond een paklijst voor hem klaar, maar er was geen enkele aanwijzing over wie de lijst voor hem had opgesteld. Hij opende de lijst, nam de inhoud in zich op, begon snel aan de terugweg en wiste daarbij zijn sporen uit. Toen vernietigde hij de stick; hij legde hem onder een van de poten van zijn bed, sprong een paar keer op het bed op en neer, en spoelde de restanten door verschillende wc’s. Zulke stukjes metaal spoelen niet zomaar vanzelf door, maar als je ze verstopt in een…

‘Ja ja,’ zegt Toby, ‘laat maar, ik snap het al.’

Zebs nieuwe naam was Hector. Hector de Vector, nam hij aan. Er was dus iemand met een redelijk gevoel voor humor, maar hij vermoedde dat dat niet Pilar was, dat was niet zo’n jolig type.

Hij activeerde zijn nieuwe Hector-identiteit natuurlijk pas toen hij buiten het bereik van de beveiligingscamera’s van HelthWyzer West was. Tot dat moment was hij nog steeds Seth, een onbeduidende programmeerslaaf in het galeischip van de data-invoer, met zijn bruine corduroy nerdbroek. Zijn nieuwe identiteit zou hem hopelijk in elk geval een betere broek opleveren. In de plebslanden zou er een nieuwe outfit voor hem klaarliggen in een vuilcontainer die hopelijk niet was doorzocht door zwervers, gestoorde gekken of ontslagen managers voordat hij hem had gevonden.

Hij moest in zijn hoedanigheid van Seth een onderhoudsbeurt uitvoeren in het plaatselijke filiaal van een schoonheids- en stemmingsverbeteringsCorp genaamd AnooYoo, een dubieuze dochteronderneming van HelthWyzer. Gezondheid en Schoonheid, de verleidelijke Siamese tweeling die via de navel met elkaar verbonden waren en hun eeuwige sirenelied zongen. Er waren een hoop mensen bereid daar grof geld voor te betalen.

De producten van HelthWyzer – de vitaminesupplementen, de vrij verkrijgbare pijnstillers, de ziekte-specifieke maatmedicijnen, de erectiestoornisbehandelingen enzovoort – kregen wetenschappelijke beschrijvingen en Latijnse namen op de labels. Maar de producten van AnooYoo waren gebaseerd op de mysterieuze geheimen van maanaanbidders, heksen en sjamanen uit de van moordzuchtige insecten vergeven regenwouden van Nietnaartoegistan. Zeb snapte dat er een zekere overlap was tussen de commerciële belangen van beide takken. Als iets pijn doet en je je ziek voelt en je er lelijk van wordt, neem je iets van HelthWyzer; als je lelijk bent en dat pijn doet en je je er ziek door voelt, neem je iets van AnooYoo.

Zeb maakte zich klaar voor vertrek door een pasgewassen bruine ribbroek aan te trekken. Hij trok een gezicht dat paste bij zijn redelijk chaotische Seth-personage en knipoogde ernaar in de badkamerspiegel. ‘Seth, je bent ten dode opgeschreven,’ zei hij tegen zijn spiegelbeeld. Het zou hem niet spijten om afscheid te moeten nemen van Seth, die hem was opgedrongen door Adam, die het als oudere broer natuurlijk weer beter meende te weten. Hij zou Adam graag weer willen zien, al was het maar om hem dat onder de neus te wrijven. ‘Heb je enig idee wat een ellende ik van die klotebroek heb gehad?’ zou hij zeggen.

Het werd tijd dat Seth vertrok. Hij kuierde naar de hoofdingang, met zijn pasje in de hand, en neuriede:

Hé ho, hé ho,

Afrukken doe ik zo,

Met een hackje hier en een hackje daar,

Hé ho, hé ho!

Nu moest hij zijn dekmantelverhaal repeteren. Seth, junior programmeerslaaf, moest de website van AnooYoo gaan doorlichten om erachter te komen wat daarmee aan de hand was. Iemand, misschien een of andere omhooggevallen puberhacker zoals hij zelf vroeger was geweest, had de online beelden veranderd: als je op een van de stemmingsverhogende en huidverbeterende producten klikte, verscheen er een animatie van bruine en oranje insecten die het plaatje in noodtempo opknabbelden, waarna ze explodeerden, met stuiptrekkende pootjes en gele rookwolkjes. Het was raar, maar heel levensecht.

HelthWyzer West wilde niet dat er iemand vanuit hun eigen systeem aan het probleem werkte, want de bug zag er weliswaar simpel uit, maar zou best een valstrik kunnen zijn. Misschien dat de makers juist zaten te wachten op een dergelijke herstelactie en ze dan op de een of andere manier dwars door de firewalls van HelthWyzer konden rammen en hun kostbare IP jatten. Er moest dus iemand persoonlijk naar AnooYoo toe, iemand die niet al te hoog in het bedrijf zat en gemist kon worden, want het stikte in de plebslanden tegenwoordig van de levensgevaarlijke bendes. En dat was dus Seth geworden, al kreeg hij wel een auto van HelthWyzer met chauffeur mee. Het was niet waarschijnlijk dat Seth zou worden ontvoerd om zijn hersenpan te plunderen, want hij behoorde niet tot de kern van de Corps. Toch kon je maar nooit weten.

AnooYoo wilde niet uitgezocht hebben wie de site had gehackt en waarom, want dat zou te duur worden. Ze wilden gewoon dat hun firewall werd gerepareerd. Hun eigen mannetjes hadden dat niet voor elkaar gekregen, was het verhaal, wat Zeb niet heel erg aannemelijk vond klinken. Maar AnooYoo was natuurlijk wel een goedkope onderneming – dit was allemaal nog vóór de chique periode, toen ze de Spa in Heritage Park hadden geopend, dus hun IT’ers vormden bepaald geen A-team, misschien zelfs niet eens een B-team of een C-team: de superslimsten werden altijd door de rijkste Corps weggekocht. Ze waren waarschijnlijk meer een F-team. Logisch, want ze hadden de zaak verprutst.

Maar ze konden lang wachten, wist Zeb, want binnen een uur veranderde hij in Hector en was het met Seth gedaan. Hij had de loper van het schaakspel in de broekzak van zijn bruine ribbroek. Daar had hij voor de zekerheid ook zijn linkerhand zitten, dus als iemand iets zou zien, zou hij denken dat er een daad van zelfbevlekking gaande was. Wat hij op een ingehouden manier simuleerde voor het geval de auto was uitgerust met camera’s. Beter een rukker dan een overloper en een smokkelaar van bedrijfseigendommen bovendien.

AnooYoo was gevestigd in een verlopen buurt aan de rand van een grijzemarktplebs. Het paste dus wel in het straatbeeld dat er een eindje verderop een kraampje van GeheimBurgers was overvallen, omgegooid en de weg blokkeerde. Er was een vechtpartij aan de gang waar met veel rode saus werd gespoten, veel werd gegild en getoeterd, en de hamburgers door de lucht vlogen. Zebs chauffeur begon ook te toeteren, maar hij was wel zo slim om niet het raampje omlaag te draaien en iets te roepen.

Maar voordat je hocus pocus kon zeggen werd de auto bestormd door een stuk of tien Aziatische Fusions. Een van hen had waarschijnlijk een digislotkraker met de code van de auto van HelthWyzer, want de knopjes schoten omhoog. Binnen de kortste keren hadden de Fusions de om zich heen slaande en krijsende chauffeur uit de auto gepeuterd en pelden ze zijn kleren en schoenen van hem af alsof hij een maïskolf was. Die plebsbendes waren snel en professioneel, dat moest je ze nageven. Ze zouden de autosleuteltjes uit je hand grissen, keren en ervandoor zijn voor je het wist om de auto in z’n geheel of in onderdelen te gaan verkopen, afhankelijk van wat het meest opleverde.

Dit was het moment waarop Zeb had gewacht. Er was van tevoren voor betaald: die Aziatische Fusions waren niet alleen smerig, maar ook goedkoop, en blij met elk klusje dat ze konden krijgen. Zeb keek of de chauffeur hem niet kon zien – dat was inderdaad niet het geval, want zijn hoofd zat onder de rode saus – en dook toen gebukt door het achterportier de auto uit een steegje in, sloeg een hoek om, en nog een, en een derde, waar hij op zoek ging naar de aangewezen vuilcontainer.

De bruine ribbroek verdween in de container – opgeruimd staat netjes – en er kwam een oude, goed geconserveerde spijkerbroek uit tevoorschijn met bijpassende accessoires: een zwart nepleren jasje, een zwart T-shirt met de tekst ORGAANDONOR: JA! WIL JE DE MIJNE VAST TESTEN?, een reflecterende zonnebril, een honkbalpetje met een rode schedel van bescheiden afmetingen op de voorkant. Dan nog een gouden opklikbare tand, een nepsnor, een verse grijns en Hector de Vector was klaar om op pad te gaan. Hij had de loper steeds stevig vastgehouden en borg hem nu op in de binnenzak van zijn nepleren jasje en deed de rits dicht.

Hij ging op weg, gehaast, maar zonder iets van die haast te laten merken: het was het beste om de indruk te wekken dat hij geen werk had. En ook niet veel goeds in de zin.

De Schubben en Spleten waarnaar hij op weg was, lag nog dieper in de plebslanden. Als hij zich hier in zijn nerdoutfit had vertoond, zou hij zijn persoonlijke territorium waarschijnlijk hebben moeten verdedigen, te beginnen met zijn scalp, zijn neus en zijn ballen, maar nu werden er alleen een paar onderzoekende blikken op hem gericht. De moeite van het neerslaan waard? Nee, luidde het oordeel. Zijn wandelingetje bleef dus ongestoord.

Daar was het al: 18+ ENTERTAINMENT, stond er in neonletters, met daaronder in kleinere letters: Voor Heren met Smaak. Plaatjes van reptiliaanse schoonheden met strakke groene schubbenpakjes, de meesten met indrukwekkende implantaten, sommigen in zo’n ontwrichte houding dat het leek alsof ze geen ruggengraat hadden. Een vrouw die haar benen in haar eigen nek kon leggen had iets nieuws te bieden, al bleef onduidelijk wat dat dan was. En daar was een python die sprekend op python Maart leek, om de nek van een supersexy slangenvrouw die aan een trapeze hing en sprekend op Katrina Wow leek, de mooie slangenvrouw in de Vlietende Wereld die hij zo vaak doormidden had helpen zagen.

Ze was niet eens veel ouder geworden. En was dus nog steeds in leven. Of zat er nu zelfs in, zogezegd.

Het was overdag en er ging niemand naar binnen. Hij dacht aan het idiote wachtwoord dat hij had gekregen. Oligofreen. Hoe moest hij dat in vredesnaam in een plausibele zin gebruiken? ‘Wat zie je er vandaag weer oligofreen uit?’ Dat zou hem op een stomp of een klap komen te staan, afhankelijk van tegen wie hij het zei. ‘Wat een oligofreen weer hebben we vandaag.’ ‘Zet die oligofrene muziek eens uit.’ ‘Doe niet zo akelig oligofreen!’ Het klonk allemaal nergens naar.

Hij belde aan. De deur zag eruit als de deur van een bankkluis, met veel metalen beslag. Door een kijkgaatje tuurde een oog naar hem. Toen klikten de sloten, zwaaide de deur open en zag Zeb een uitsmijter die even groot was als hij, maar dan zwart. Hij had een kaalgeschoren hoofd, een donker pak en een zonnebril. ‘Wat moet je?’ vroeg hij.

‘Ik heb gehoord dat jullie nogal oligofrene meisjes hebben,’ zei Zeb. ‘Die graag met je flikflooien.’

De man staarde hem vanachter zijn zonnebril aan. ‘Zeg dat nog eens?’ vroeg hij, dus dat deed Zeb. ‘Oligofrene meisjes,’ herhaalde de uitsmijter. Hij liet het woord als een donut door zijn mond rollen. ‘Flikflooien.’ Toen gingen zijn mondhoeken omhoog. ‘Oké. Goed. Naar binnen.’ Hij keek de straat in voordat hij de deur dichtdeed. En met een paar sloten op slot deed. ‘Dan moet je bij háár zijn.’

Hij ging hem voor over het paarse tapijt van de gang en de trap op. Het rook hier naar een plezierfabriek na sluitingstijd. Erg triest. De snoeskraamgeur van nepgeilheid, eenzaamheid, liefde zolang je ervoor betaalde.

De man zei iets in zijn microfoontje; dat moest wel heel klein zijn, want Zeb kon het niet zien. Misschien zat het wel in een tand: er waren er die zo’n dingetje gebruikten, al leek het hem niet handig als je een klap op je bek kreeg en zo’n tand per ongeluk doorslikte, omdat je dan een tijdje later uit je kont lulde. Ze kwamen bij een deur waarop HOOFDKANTOOR, TEVENS LICHAAMSKANTOOR stond, met daaronder een glimmend logo van een knipogende slang en het motto: ‘Natuurlijk Flexibel’.

‘Naar binnen,’ zei de grote man weer – veel tekst had hij kennelijk niet – en dat deed Zeb.

Hij kwam in een soort kantoor, uitgerust met veel videoschermen, dure, goed gestoffeerde meubels die een discrete sfeer uitstraalden, en een minibar. Zeb keek verlangend naar die bar, misschien hadden ze wel bier, hij had erge dorst gekregen van al dat rondlopen en toneelspelen, maar het was er niet het geschikte moment voor.

Er zaten twee mensen in de kamer, beiden in een diepe leunstoel. De ene was Katrina Wow. Ze had nu niet haar slangenoutfit aan, alleen een oversized sweatshirt waar BITCH #3 op stond, een strakke zwarte spijkerbroek en een paar zilveren schoenen met stilettohakken waar een steltloper nog hoogtevrees van zou krijgen. Ze glimlachte naar Zeb, zo’n toneellach waar ze vroeger altijd iets bij siste. ‘Dat is lang geleden,’ zei ze.

‘Niet zó lang,’ zei Zeb. ‘Je ziet er nog steeds uit alsof je gemakkelijk op te pikken maar moeilijk aan de kant te zetten bent.’

Ze glimlachte. Zeb moest toegeven dat hij graag eens op onderzoek uit zou willen in dat schubbenpakje van haar – dat jongensachtige verlangen was nog niet verdwenen – maar hij kon daar nu niet lang bij blijven stilstaan, want de andere persoon in de kamer was Adam. Hij had een mallotig kaftangewaad aan dat eruitzag alsof het in elkaar was genaaid door een stel spastische voddenrapers voor een toneelstuk over lepra.

‘Fuck,’ zei Zeb. ‘Waar heb je dat stoute nachthemd vandaan?’ Het was het beste om niet te laten merken dat hij verbaasd was, want dan kreeg Adam een voorsprong die hij hem op dit moment niet gunde.

‘Wat een smaakvol T-shirt,’ zei Adam. ‘Past goed bij je. Goed motto, broertje.’

‘Worden we hier afgeluisterd?’ vroeg Zeb. Nog één zo’n geestige opmerking van zijn broer en hij zou hem tegen de vlakte slaan. Nee, dat zou hij nooit doen. Hij zou hem nooit kunnen slaan, daar was Adam veel te etherisch voor.

‘Natuurlijk,’ zei Katrina Wow. ‘Maar we hebben alles uitgezet, service van het huis.’

‘En dat moet ik geloven?’

‘Dat heeft ze echt gedaan,’ zei Adam. ‘Ga maar na. Zij wil niet dat wij in haar zaak sporen achterlaten. Ze bewijst ons een grote dienst. Bedankt,’ zei hij tegen Katrina. ‘We zijn zo klaar.’ Ze liep op haar stelten de kamer uit, wankelde heel even en wierp hun over haar schouder een glimlach toe, deze keer zonder gesis. Kennelijk was ze nogal dol op Adam, ondanks die kaftan. ‘Je kunt hier straks wel iets eten, als je wilt,’ zei ze. ‘In de kantine van de meisjes. Ik moet me verkleden, de show begint bijna.’

Adam wachtte tot ze de deur dicht had gedaan. ‘Dus je hebt het gehaald,’ zei hij. ‘Mooi zo.’

‘Niet dankzij jou,’ zei Zeb. ‘Ik werd bijna gelyncht met die rare bruine broek.’ Eigenlijk was hij heel blij te weten dat Adam nog leefde, maar dat wilde hij niet openlijk toegeven. ‘Fuck, wat zag ik er verdomme kut uit in die klotekleren,’ voegde hij eraan toe.

Adam negeerde zijn gevloek. ‘Heb je het?’ vroeg hij.

‘Ik neem aan dat je deze kutloper bedoelt,’ zei Zeb. Hij gaf hem aan Adam. Adam draaide de kop eraf, hield de loper op de kop en liet de zes pillen eruit glijden: rode, witte en zwarte, van elk twee. Hij bekeek ze, stopte ze terug in de loper en draaide de kop er weer op.

‘Bedankt,’ zei hij. ‘We moeten hier een uiterst veilige plek voor vinden.’

‘Wat zijn het eigenlijk?’ vroeg Zeb.

‘Het zuivere kwaad,’ zei Adam. ‘Als Pilar gelijk heeft. Maar wel heel kostbaar zuiver kwaad. En heel geheim. Het heeft Glenns vader het leven gekost.’

‘Wat doen die pillen dan?’ vroeg Zeb. ‘Zijn het supersekspillen of zo?’

‘Nee, het zit veel slimmer in elkaar,’ zei Adam. ‘Ze gebruiken hun vitaminepillen, voedingssupplementpillen en pijnstillers als vectoren voor ziekten – de ziekten waarvoor zij de geneesmiddelen hebben. Met die witte pillen wordt het overgebracht, via een willekeurige verdeling, zodat het niet op een bepaalde locatie kan worden teruggevoerd. Ze verdienen overal geld aan: aan de vitaminen, aan de medicijnen, en ten slotte aan de behandeling in het ziekenhuis als de ziekte echt doorzet. En dat gebeurt zeker, want in de medicijnen zit het ook. Het is een uitgekookte manier om het geld van de slachtoffers over te sluizen naar de zakken van de Corps.’

‘En wat zijn die rode en zwarte pillen?’

‘Dat weten we niet,’ zei Adam. ‘Die zijn experimenteel. Misschien een middel tegen andere ziektes, of misschien hebben ze een snellere werking. We weten ook niet hoe we daar op een veilige manier achter moeten komen.’

Zeb dacht hierover na. ‘Dat is niet niks,’ zei hij. ‘Ik vraag me af hoeveel brainiacs ervoor nodig zijn geweest om dat bij elkaar te verzinnen.’

‘Een speciaal groepje binnen HelthWyzer,’ zei Adam. ‘Aangestuurd vanuit de top. Glenns vader werd door hen gebruikt. Hij dacht dat hij aan een specifieke vector tegen kanker werkte. Toen hij in de gaten kreeg wat het precies was, en wat de reikwijdte ervan was, wilde hij er niet mee doorgaan. Hij heeft deze nog aan Pilar kunnen geven voordat…’

‘Shit,’ zei Zeb. ‘Hebben ze haar ook vermoord?’

‘Nee,’ zei Adam. ‘Ze weten niet eens dat zij op de hoogte is, dat hopen we tenminste. Ze is net overgeplaatst naar HelthWyzer Centraal, aan de oostkust.’

‘Mag ik misschien een biertje?’ vroeg Zeb. Hij wachtte het antwoord niet af, maar pakte er zelf een. ‘Dus nu hebben jullie dit spul,’ zei hij na de eerste verfrissende slok. ‘Wat nu? Gaan jullie dit op de grijze markt verkopen? Er zijn vast buitenlandse Corps die daar een fortuin voor willen betalen.’

‘Nee,’ zei Adam. ‘Dat kunnen we niet doen. Dat zou sterk tegen onze principes indruisen. Het enige wat wij in deze wereld nog kunnen beginnen is ontdekken wat we kunnen vermijden. We zullen anderen waarschuwen tegen deze vitaminesupplementen, maar als we dit openbaar maken, zal niemand ons geloven. We zouden een paranoïde indruk maken en daarna zouden we allemaal een betreurenswaardig ongeluk krijgen. De pers is zoals je weet in handen van de Corps; elk onafhankelijk medium is alleen onafhankelijk in naam. We zullen de pillen dus verborgen houden tot ze zonder gevaar kunnen worden geanalyseerd.’

‘Wie zijn “wij”?’ vroeg Zeb.

‘Als je dat niet weet, kun je het ook niet verraden,’ zei Adam. ‘Dat is veiliger voor iedereen, ook voor jezelf.’

Het verhaal van Zeb en de Slangenvrouwen

‘Hoe moet ik ze dat allemaal uitleggen?’ vraagt Toby. ‘Die meisjes van Schubben en Spleten die zich als slangen verkleden?’

‘Sla dat dan gewoon over.’

‘Dat lijkt me niet. Het hoort er echt bij. Ik vind het ook wel passend, een vrouw die ook een slang is. Het past mooi bij de Meditatie, en wat er met dat dier is gebeurd. Met die zeug. Ze… Het was echt alsof ze met me communiceerde. En met Zwartbaard.’

‘Denk je dat dat beest voor een deel een mens is? Een Varkensvrouw? Volgens mij ligt dat aan dat frisdrankje dat je achter de kiezen had.’

‘Nee, dat niet, maar…’

‘Er zat kennelijk iets te veel mescaline in. Of wat je er ook maar in stopt.’

‘Misschien. Je zult wel gelijk hebben.’

Het verhaal vertelt zichzelf in Toby’s hoofd. Het is alsof ze er niet over nadenkt, het niet zelf stuurt. Ze heeft er geen macht over, ze luistert alleen maar. Verbijsterend wat een paar plantenmoleculen met je hoofd kunnen doen, en hoe lang dat blijft nawerken.

Dit is het verhaal van Zeb en de Slangenvrouwen. De Slangenvrouwen kwamen eerst niet in het verhaal voor, maar later wel. Belangrijke dingen komen vaak pas later in het verhaal, maar ook wel in het begin. Of in het midden.

Maar ik heb het begin al verteld, dus nu zijn we bij het midden. En Zeb zit midden in het verhaal over Zeb. Dus hij zit midden in zijn eigen verhaal.

Ik zit zelf niet in dit deel van het verhaal, daar is het verhaal nu nog niet. Maar ik ben al wel aan het wachten, heel ver in de toekomst. Ik wacht tot het verhaal van Zeb samenkomt met mijn verhaal. Het verhaal van Toby. Het verhaal waar ik nu in zit, samen met jullie.

Pilar, die in de vlierbessenstruik woont en met ons praat via de bijen, had ooit de gedaante van een oude vrouw. Ze gaf iets heel speciaals aan Zeb en zei tegen hem dat hij daar goed voor moest zorgen, een klein dingetje, een soort zaadje. Als je dat zaadje op zou eten, zou je erg ziek worden. Maar sommige slechte mensen uit de chaos zeiden tegen alle andere mensen dat ze van dat zaadje juist heel erg gelukkig zouden worden. En alleen Pilar en Zeb en een paar andere mensen wisten wat de waarheid was.

Waarom de slechte mensen dat deden? Voor het geld. Geld was onzichtbaar, net als Fuck. Maar ze vergisten zich. Geld was niet hun helper. Geld gaat juist weg als je het nodig hebt. Maar Fuck is heel erg trouw.

Zeb nam dat zaadje dus mee en liep weg, want als de slechte mannen wisten dat hij het had, zouden ze hem achternagaan en iets heel ergs met hem doen. En hij liep heel hard weg zonder te laten merken dat hij haast had, en hij zei: O Fuck, en toen kwam Fuck door de lucht aanvliegen, heel hard, zoals altijd als je hem roept. Hij liet Zeb zien hoe hij bij het huis van de Slangenvrouwen moest komen. De Slangenvrouwen deden de deur open en lieten hem binnen.

De Slangenvrouwen zijn… Jullie hebben wel eens een slang gezien en jullie weten wat vrouwen zijn. De Slangenvrouwen waren dat allebei. Ze woonden samen met een paar Vogelvrouwen en Bloemenvrouwen. Ze verstopten Zeb in een enórme… In een héél grote… Een oesterschelp. Nee, een bank. Of misschien verstopten ze hem in een heel grote, een reusachtige… Een bloem. Een felgekleurde bloem met lampjes.

Ja, een lichtgevende bloem. Niemand zou Zeb gaan zoeken in een bloem.

En Zebs broer, Adam, zat ook in die bloem. Dat was leuk. Ze waren heel blij om elkaar te zien, want Adam was de helper van Zeb en Zeb was de helper van Adam.

De Slangenvrouwen beten soms mensen, maar Zeb beten ze niet. Ze vonden hem aardig. Ze maakten een speciaal drankje voor hem, dat heette een Champagne Cocktail, en ze deden een speciaal dansje voor hem. Dat was een kronkelig dansje, want ze waren natuurlijk niet voor niets slangen.

Ze waren heel aardig. Want zo had Oryx ze gemaakt. Ze waren haar kinderen, want ze waren voor een deel slang. Daarom hadden ze niets met Crake te maken. Of niet zoveel.

De Slangenvrouwen lieten Zeb in een heel groot bed slapen, een glanzend groen bed. Ze zeiden dat Fuck daar ook in kon slapen, omdat er veel ruimte was.

En Zeb zei: dankjewel, want de Slangenvrouwen waren zo lief voor hem, en ze waren ook zijn onzichtbare helpers. Ze zorgden ervoor dat hij zich veel beter voelde.

Nee, ze spinden niet op hem. Slangen kunnen niet spinnen. Maar ze… Ze verstrengelden zich. Ja, dat is het, ze verstrengelden zich met hem. En ze snoerden hem ook een beetje in, dat ook. Want daar hebben slangen heel goede spieren voor, voor dat insnoeren.

En Zeb was ontzettend moe, dus hij viel meteen in slaap. En de Slangenvrouwen en de Vogelvrouwen en de Bloemenvrouwen pasten op hem, ze zorgden ervoor dat hem niets ergs overkwam terwijl hij sliep. Ze zeiden dat ze hem zouden beschermen en verbergen, zelfs als de slechte mannen kwamen.

En de slechte mannen kwamen inderdaad. Maar dat komt in het volgende deel van het verhaal.

En nu ben ik ook ontzettend moe. En ik ga slapen.

Welterusten.

Dat zal ze allemaal zeggen als het tijd is voor het volgende verhaal.

BIGGETJE

Goeroe

De ochtend na haar bezoek aan de vlierstruik van Pilar voelt Toby nog steeds de naweeën van het Uitgebreide Meditatiedrankje. De wereld is wat zonniger dan zou moeten, de waas die voor de kleuren en vorm hangt is wat transparanter. Ze doet een laken met een kalme, neutrale tint om: lichtblauw, zonder patroon, ze wast snel haar gezicht bij de pomp en gaat naar de ontbijttafel.

Iedereen lijkt al te hebben ontbeten en is alweer vertrokken. Witte Zegge en Blauwe Lotus ruimen de tafel af.

‘Volgens mij is er nog wel wat,’ zegt Blauwe Lotus.

‘Wat is het?’ vraagt Toby.

‘Ham met gebakken kudzu,’ zegt Witte Zegge.

Toby heeft de hele nacht gedroomd over biggetjes. Onschuldige biggetjes, schattige biggetjes, molliger, schoner en minder wild dan de biggetjes die ze heeft gezien. Vliegende roze biggetjes met witte gazen libellenvleugeltjes, biggetjes die een andere taal spraken, zelfs biggetjes die zongen, die op een rijtje stonden en een dansje deden zoals in een oude animatiefilm of een uit de hand gelopen musical. Behang met biggetjes, eindeloos veel, afgewisseld met ranken. Allemaal blije biggetjes. En niet één dode.

Wat vonden ze het leuk om dieren met menselijke trekjes af te beelden, vroeger in de weggevaagde maatschappij waar ze ooit deel van uitmaakte. Aaibare, poezelige, pastelkleurige beertjes die een valentijnshart vasthielden. Knuffelige leeuwtjes. Aanbiddelijke dansende pinguïns. En héél vroeger had je grappige, glimmende roze varkens met gleufjes in hun rug waar je geld in kon stoppen, die zag je soms nog wel in antiekwinkels.

Die ham kan ze nu niet aan, niet na een nacht vol dansende biggen. En ook niet na gisteren, want wat de zeug op haar overbracht laat haar niet los, ook al kan ze niet onder woorden brengen wat dat was. Het leek wel een stroom, van water, of van elektriciteit. Een lange, subsone golflengte. Een mash-up van hersenchemie. Of, zoals Philo van de Hoveniers het een keer zei: waarom zou je nog tv willen kijken? Waarschijnlijk had hij net iets te veel Ondersteunde Meditaties en Wakes gedaan.

‘Ik denk dat ik dat maar oversla,’ zegt Toby. ‘Het is opgewarmd toch een stuk minder lekker. Ik neem alleen koffie.’

‘Gaat het wel goed met je?’ vraagt Witte Zegge.

‘Ja, prima,’ zegt Toby. Ze loopt voorzichtig over het pad naar de keuken – waarbij ze zorgvuldig de plekken vermijdt waar de keitjes omhoogkomen of wegzakken – en treft daar Rebecca aan met een beker surrogaatkoffie. Kleine Zwartbaard is bij haar en ligt op de grond letters te schrijven. Hij heeft een van de potloden van Toby en hij heeft ook haar schrift gepikt. Al is het onzin om het ‘pikken’ te noemen, want de Crakers hebben geen benul van mijn en dijn.

‘Je werd helemaal niet wakker,’ zegt hij zonder een spoor van verwijt. ‘Je hebt vannacht een ontzettend eind gelopen.’

‘Heb je dit gezien?’ vraagt Rebecca. ‘Dat joch is ongelooflijk.’

‘Wat schrijf je?’ vraagt Toby.

‘Ik schrijf de namen, O Toby,’ zegt Zwartbaard. En daar is hij inderdaad mee bezig. TOBY. ZEB. CRAK. REBECA. ORIX. SNEEWMANDEJIMMY.

‘Hij verzamelt ze,’ zegt Rebecca. ‘Die namen. Wie komt er nu?’ vraagt ze aan Zwartbaard.

‘Nu ga ik Amanda schrijven,’ zegt Zwartbaard plechtig. ‘En Ren. Dan kunnen ze met me praten.’ Hij krabbelt overeind en rent weg met Toby’s schrift en het potlood. Hoe krijg ik die ooit weer terug? vraagt ze zich af.

‘Wat zie jij er uitgeput uit, schat,’ zegt Rebecca tegen haar. ‘Zware nacht achter de rug?’

‘Ik heb er iets te veel in gedaan,’ zegt Toby. ‘In het Ondersteunde Meditatiedrankje. Een paar paddenstoelen te veel.’

‘Dat is gevaarlijk,’ zegt Rebecca. ‘Drink maar veel water. En ik zal wat dennenthee met klaver voor je zetten.’

‘Ik heb gisteren een reusachtig varken gezien,’ zegt Toby. ‘Een zeug, met kleintjes.’

‘Hoe meer hoe beter,’ zegt Rebecca. ‘Zolang we nog sprayguns hebben. Ik zit bijna zonder bacon.’

‘Nee, wacht even,’ zegt Toby. ‘Dat varken keek me heel vreemd aan. Ik kreeg het gevoel dat ze wist dat ik haar man had doodgeschoten. Toen bij de AnooYoo Spa.’

‘Jemig, jij hebt echt flink van die paddenstoelen gesnoept,’ zegt Rebecca. ‘Zo heb ik een keer een gesprek gevoerd met mijn beha. Was ze erg kwaad dat je haar… Sorry hoor, maar ik kan dat echt geen “man” noemen, godsamme, het was maar een varken!’

‘Ze was er niet blij mee,’ zegt Toby. ‘Maar ik denk dat ze eerder verdrietig dan boos was.’

‘Ze zijn slimmer dan gewone varkens, zelfs als je geen Meditatiebooster hebt gehad,’ zegt Rebecca. ‘Dat is wel zeker. Trouwens, Jimmy was vanochtend bij het ontbijt. Dus voor hem geen dienbladen meer. Het gaat prima met hem, hij vroeg alleen of je zijn voet nog eens extra wilt controleren.’

Jimmy heeft nu een eigen slaaphokje. Een nieuwe, in het laatste stuk dat aan het leemhuis is gebouwd. De lemen muren ruiken nog wat vochtig en een beetje modderig, maar er zit een groter raam in dan in het oudere deel van het huis, met een hor en een gordijn met een vrolijk patroon van getekende vissen. Ze hebben grote, lachende monden en de vrouwelijke exemplaren hebben lange wimpers. De mannetjes spelen gitaar en een inktvis trommelt op bongo’s. Niet zo’n geschikte aanblik voor Toby in haar huidige toestand.

‘Waar komen die vandaan?’ vraagt ze aan Jimmy, die op de rand van zijn bed zit met zijn voeten op de grond. Zijn benen zijn nog erg dun en slap; hij moet zijn spieren weer gaan trainen. ‘Die gordijnen?’

‘Geen idee,’ zegt Jimmy. ‘Misschien van Ren, of Wakulla… ik bedoel Blauwe Lotus. Ze vonden dat mijn kamer wel wat opgevrolijkt kon worden. Nu lijkt het hier wel een kindercrèche.’ Hij heeft nog steeds die sprei met het Hey-Diddle-Diddlemotiefje.

‘Je wilde dat ik even naar je voet keek?’ vraagt ze.

‘Ja, het jeukt. Ik word er gek van. Ik hoop niet dat er nog van die maden in zijn blijven zitten.’

‘Als dat zo was, waren ze er nu wel uit gekropen,’ zegt Toby.

‘Dank je, dat is een opluchting,’ zegt Jimmy. Het litteken op zijn voet is rood, maar wel dicht. Toby onderzoekt het: het is niet erg warm en niet ontstoken.

‘Dat is heel normaal,’ zegt ze. ‘Dat het jeukt. Ik zal je er iets voor geven.’ Een kompres: kruidje-roer-me-niet, paardenstaart, rode klaver, denkt ze. Paardenstaart is waarschijnlijk het makkelijkst te vinden.

‘Ik hoorde dat je een reuzel hebt gezien,’ zegt Jimmy. ‘En dat die iets tegen je heeft gezegd.’

‘Wie heeft jou dat verteld?’

‘De Crakers, wie anders?’ zegt Jimmy. ‘Zij zijn mijn radio. Die jongen, Zwartbaard, heeft het hele verhaal doorverteld. Ze vinden dat je dat mannetje niet had moeten doden, maar ze vergeven het je wel omdat Oryx misschien heeft gezegd dat je het mocht. Wist je dat die varkens menselijk weefsel in hun prefrontale cortex hebben? Da’s een feit. En ik kan het weten, ik ben met ze opgegroeid.’

‘Hoe weten de Crakers dat?’ vraagt Toby voorzichtig. ‘Dat ik dat varken heb doodgeschoten?’

‘Dat heeft die reuzelmeid aan Zwartbaard verteld. En kijk me niet zo aan, ik ben alleen maar de boodschapper. En volgens Ren heb ik een poosje gehallucineerd, dus tja. Misschien kan ik nog niet zo goed wijs worden uit wat echt is en wat niet.’ Hij keek haar met een scheve grijns aan.

‘Mag ik even gaan zitten?’ vraagt ze.

‘Ga je gang, je bent bepaald niet de enige. Die Crakers lopen hier godsamme ook al de deur plat. Ze komen me steeds weer iets over Crake vragen, ze schijnen te denken dat ik zijn goeroe of zoiets ben. Dat hij me via mijn horloge berichten doorgeeft. Nou ja, dat is natuurlijk mijn eigen stomme schuld, want dat heb ik zelf verzonnen.’

‘En wat vertel je ze dan?’ vraagt Toby. ‘Over Crake?’

‘Ik zeg dat ze dat maar aan jou moeten vragen.’

‘Aan mij?’ vraagt Toby.

‘Ja, jij bent nu de expert. Nu moet ik even een dutje doen.’

‘Nee, wacht, zij zeggen altijd dat jij… ze zeggen dat jij Crake kende, persoonlijk. Toen hij over de aarde wandelde.’

‘Alsof dat zo geweldig is,’ zegt Jimmy met een schamper lachje.

‘Het geeft je wel een bepaalde status,’ zegt Toby. ‘In hun ogen.’

‘Dat is net alsof je een bepaalde status geniet onder een stelletje… Shit, ik ben zo geradbraakt dat ik niet eens een goede vergelijking kan verzinnen. Mossels. Oesters. Dodo’s. Wat ik bedoel is… Ik ben bekaf. Mijn goeroepuf is op. Eerlijk gezegd ben ik al een tijdje helemaal klaar met ze. Ik wil nooit meer aan Crake denken, of dat eindeloze gezeik horen hoe goed en aardig en almachtig hij wel niet is, of dat hij ze in het Ei heeft gemaakt en daarna zo lief was om iedereen van de aardbodem weg te vagen, speciaal voor hen. En dat Oryx de baas is over de dieren en rondvliegt in de vorm van een uil, en dat ze er altijd is, ook al kun je haar niet zien, en dat ze hen altijd kunnen horen.’

‘Volgens mij,’ zegt Toby, ‘klopt dat precies met wat jij ze zelf hebt verteld. Het is het Evangelie, wat hen betreft.’

‘Ik weet ook wel dat ik ze dat verdomme zelf heb verteld,’ zegt Jimmy. ‘Ze wilden gewoon een paar basisdingen weten, waar ze vandaan kwamen en wat al die wegrottende mensen waren. Ik moest toch íets zeggen?’

‘Dus toen heb je maar een mooi verhaaltje verzonnen,’ zegt Toby.

‘Ja jezus, ik kon ze moeilijk de waarheid vertellen. Dus ja. En ja, ik had het beter moeten aanpakken en ja, ik ben geen brainiac en ja, Crake zal wel gevonden hebben dat ik het IQ van een aubergine heb, want hij heeft met me gespeeld alsof ik een marionet ben. Dus ik krijg compleet kotsneigingen als ze die zak van een Crake weer zo kontkruiperig de hemel in zitten te prijzen en een lofzang beginnen zodra zijn achterlijke naam valt.’

‘Maar nu zitten we eenmaal aan dat verhaal vast,’ zegt Toby. ‘Dus we moeten het er maar mee doen. Al snap ik de details nog niet helemaal.’

‘Wat je wilt,’ zegt Jimmy. ‘Ik laat het aan jou over. Ga maar door met wat je nu doet. En verzin er maar wat dingen bij, leef je lekker uit, ze geloven toch alles. Ik hoor dat ze tegenwoordig de fanclub van Zeb zijn. Hou je een beetje aan de plot, want dat doet het goed. Als je maar zorgt dat ze er niet achter komen dat het één grote zwendel is.’

‘Dit vind ik wel een beetje manipulatief,’ zegt Toby. ‘Alles op mijn bordje schuiven.’

‘Ja, dat kan ik niet ontkennen,’ zegt Jimmy. ‘Het spijt me. Hoewel je er volgens hen wel erg goed in bent. Zelf weten, anders zeg je maar gewoon dat ze kunnen oprotten.’

‘Realiseer jij je wel dat we onder vuur liggen, bij wijze van spreken?’ vraagt Toby.

‘De Painballers. Ja, dat heeft Ren me verteld,’ zegt hij enigszins ontnuchterd.

‘Dus we kunnen die mensen niet te veel in hun eentje laten rondlopen. Dat zal hun waarschijnlijk het leven kosten.’

Hier denkt Jimmy over na. ‘Dus?’

‘Je moet me helpen,’ zegt Toby. ‘We moeten één lijn trekken. Ik tast tot nu toe in het duister.’

‘Wat kun je ook anders als het over Crake gaat,’ zegt Jimmy somber. ‘Voor mij is het minstens zo duister als voor jou. Wist je dat hij haar de keel heeft doorgesneden? Die lieve, goede Crake. Ze was zo mooi, ze was… Dat moest ik even kwijt. Maar ik heb die klootzak neergeschoten.’

‘Wie heeft hij de keel doorgesneden?’ vraagt Toby. ‘En wie heb jij neergeschoten?’ Maar Jimmy heeft zijn gezicht in zijn handen verborgen en zijn schouders schokken heftig.

Biggetje

Toby weet niet wat ze moet doen. Zou een troostende moederlijke knuffel op zijn plaats zijn, als ze tenminste in staat is er een te geven, of zou Jimmy dat opdringerig vinden? Misschien een kort, verpleegsterachtig ‘Kop op’, of zal ze zwak de aftocht blazen, op haar tenen?

Voordat ze kan beslissen, komt Zwartbaard de kamer binnenstormen. Hij is bijzonder opgewonden. ‘Ze komen eraan! Ze komen eraan!’ zegt hij. Hij schreeuwt het bijna, wat heel ongebruikelijk is voor de Crakers: zelfs hun kinderen zijn geen schreeuwertjes.

‘Wie?’ vraagt ze. ‘De slechte mannen?’ Waar heeft ze haar geweer nou weer gelaten? Dat is wel een nadeel van die Meditaties: je vergeet gewoon hoe je echt agressief moet zijn.

‘Zij! Kom, kom mee,’ zegt hij. Hij trekt aan haar hand, dan aan haar laken. ‘Die reuzenvarkens. Een heleboel!’

Jimmy kijkt op. ‘Reuzels. O fuck.’

Zwartbaard is dolblij. ‘Ja! Bedankt dat je hem ook hebt geroepen, Sneeuwman-de-Jimmy! We zullen hem nodig hebben om ons te helpen,’ zegt hij. ‘Die reuzenvarkens hebben een dode.’

‘Een dode wat?’ vraagt Toby, maar hij is de deur al uit.

De MaddAddamieten hebben hun werk laten liggen en verschuilen zich achter het hek van het leemhuis. Sommigen hebben zich bewapend met een bijl, een riek of een schoffel.

Crozier, die kennelijk al met zijn kudde MooiHairs op weg was om ze te laten grazen, komt haastig over het pad aanlopen. Lamantijn is bij hem en draagt hun spraygun.

‘Ze komen vanuit het westen,’ zegt Crozier. De MooiHairs verdringen zich om hem heen.

‘Ze zijn… Het is heel vreemd. Ze marcheren. Het lijkt wel een varkensoptocht.’

De Crakers hebben zich verzameld bij de schommel. Ze maken absoluut geen angstige indruk. Ze staan een tijdje zacht met elkaar te praten en dan lopen de mannen in westelijke richting om wie of wat er ook maar in aantocht is tegemoet te gaan. Er gaan ook een paar vrouwen mee: Marie Antoinette, Sojourner Truth en nog twee anderen. De rest blijft achter bij de kinderen, die stilletjes op een kluitje staan, hoewel niemand tegen ze heeft gezegd dat ze dat moeten.

‘Laat ze terugkomen!’ zegt Jimmy, die zich bij de MaddAddamieten heeft gevoegd. ‘Die beesten scheuren ze aan stukken!’

‘Je kunt ze niet iets laten doen,’ zegt Snelle Vos, die – enigszins onhandig – een hooivork uit de tuin vasthoudt.

‘Hier, Neushoorn,’ zegt Zeb, en hij geeft hem een spraygun. ‘Niet te snel schieten,’ zegt hij tegen Lamantijn. ‘En zorg dat je geen Craker raakt. Niet schieten zolang die varkens ons niet aanvallen.’

‘Dit is eng,’ zegt Ren angstig. Ze staat nu achter Jimmy en houdt zijn arm vast. ‘Waar is Amanda?’

‘Die slaapt,’ zegt Blauwe Lotus, die nu aan de andere kant van Jimmy staat.

‘Doodeng,’ zegt Jimmy. ‘Die reuzels zijn heel geniepig. Ze halen tactische manoeuvres uit. Ze hebben me een keer bijna in het nauw gedreven.’

‘Toby, we hebben je geweer nodig,’ zegt Zeb. ‘Als ze zich opsplitsen, ga jij achterom. Als ze ons aan de voorkant afleiden, kunnen er een paar razendsnel onder het hek door graven. Dan vallen ze ons van twee kanten aan.’

Toby haast zich naar haar slaaphokje. Als ze terugkomt met haar oude Ruger Deerfield is de kudde immense reuzels al bijna bij de open plek voor het leemhuis.

Het zijn er een stuk of vijftig. Vijftig volwassenen; verscheidene zeugen hebben een toom biggetjes, die braaf naast hun moeder meetrippelen. In het midden van de groep lopen twee van de beren naast elkaar. Er ligt iets dwars op hun rug. Het lijkt wel een berg bloemen – bloemen en bladeren.

Wat is dat? denkt Toby. Een zoenoffer? Een varkensbruiloft? Een altaarstuk?

De grootste varkens fungeren als escortes: ze gedragen zich nerveus, wijzen met hun vochtige ronde snuiten naar alle kanten en snuiven de lucht op. Ze zijn glanzend grijsroze, rond, vlezig en gestroomlijnd, ze lijken op immense nachtmerrieachtige slakken, maar dan slakken met slagtanden, althans de mannetjes. Een plotselinge aanval en een opwaartse haal met die dodelijke kromzwaarden en je wordt opengereten als een vis. En ze zijn de Crakers al bijna zo dicht genaderd dat zelfs een voltreffer met een spraygun ze niet tegen zou houden.

Er klinkt een zacht gegrom, van het ene varken tegen het andere. Als het mensen waren, denkt Toby, dan zou je dit mompelen noemen. Ze zullen wel informatie uitwisselen, maar God mag weten wat voor informatie dat is. Zeggen ze: ‘We zijn bang?’ of ‘We haten ze?’ Of simpelweg: ‘Mjammie!’

Neushoorn en Lamantijn hebben zich bij het hek opgesteld. Ze laten hun sprayguns zakken. Het lijkt Toby verstandig om haar geweer niet te laten zien; ze draagt het langs haar zij, in de plooi van haar laken. Het lijkt haar niet nodig om die varkens te herinneren aan de moord op een van hun beren, al weten ze dat waarschijnlijk nog maar al te goed.

‘Tjezus!’ zegt Jimmy, die achter Toby staat. ‘Moet je dat nou zien! Ze zijn vast iets van plan.’

Zwartbaard is bij de andere Crakerkinderen vandaan gelopen en houdt Toby vast. ‘Niet bang zijn, O Toby,’ zegt hij. ‘Ben je bang?’

‘Ja, ik ben bang,’ zegt ze. Al is ze niet zo bang als Jimmy, zegt ze in zichzelf, want zij heeft een geweer en hij niet. ‘Ze hebben onze tuin wel vaker aangevallen en we hebben er een paar gedood omdat we ons moesten verdedigen.’ Ze denkt met een ongemakkelijk gevoel aan de varkenslapjes, de bacon en de karbonaadjes die dat hebben opgeleverd. ‘En we hebben ze in de soep gedaan. Ze zijn veranderd in een stinkbot. In heel veel stinkbotten.’

‘Ja, een stinkbot,’ zegt Zwartbaard nadenkend. ‘Heel veel stinkbotten. Die heb ik bij de keuken gezien.’

‘Het zijn dus niet onze vrienden,’ zegt Toby. ‘Je bent niet de vriend van iemand die jou in een stinkbot gaat veranderen.’

Hier denkt Zwartbaard over na. Dan kijkt hij naar haar op en glimlacht vriendelijk. ‘Niet bang zijn, O Toby,’ zegt hij. ‘Het zijn de kinderen van Oryx en de kinderen van Crake, van allebei. Ze hebben gezegd dat ze jullie vandaag geen kwaad zullen doen. Wacht maar af.’ Toby is daar nog niet zo zeker van, maar ze glimlacht toch naar hem.

De voorhoede van Crakers heeft zich bij de kudde reuzels gevoegd. Ze lopen samen met hen terug. De rest van de Crakers wacht zwijgend bij de schommel terwijl de reuzels naderbij komen.

Nu komen Napoleon Bonaparte en zes andere mannen naar voren: dat wordt zo te zien een pisparade. En inderdaad, ze gaan op een rijtje staan pissen. Ze richten zorgvuldig, ze pissen heel respectvol, maar het blijft pissen. Als ze klaar zijn, doen ze een stap achteruit. Drie nieuwsgierige biggetjes komen naar voren, snuffelen aan de grond en rennen gillend terug naar hun moeders.

‘Kijk,’ zegt Zwartbaard. ‘Zie je wel? Het is veilig.’

De Crakers gaan achter hun demarcatielijn van urine in een halve cirkel staan. Ze beginnen te zingen. De kudde reuzels splitst zich in tweeën en de twee beren komen langzaam naar voren. Ze rollen elk naar een kant en de met bloemen bedekte last die ze dragen glijdt op de grond. Ze gaan weer staan en schuiven met hun poten en hun snuiten wat bloemen weg.

Het is een dood biggetje. Een kleintje, met een doorgesneden keel. De voorpootjes zijn vastgebonden met touw. Het bloed is rood en druppelt nog uit de halswond. Verder is er niets aan het dier te zien.

Dan stelt de kudde zich in een halve cirkel op rond de… wat is het, een lijkbaar? Een katafalk? Met die bloemen en die bladeren lijkt het wel een begrafenis. Toby denkt terug aan de beer die ze bij de AnooYoo Spa heeft doodgeschoten. Toen ze er later naar terugkeerde om maden uit het karkas te halen, lagen er bloemen en bladeren op. Olifanten, had ze toen gedacht. Die doen dat ook. Als iemand van wie ze houden is gestorven.

‘Kut,’ zegt Jimmy. ‘Ik hoop dat wij dat kleine speenvarken niet gemold hebben.’

‘Volgens mij niet,’ zegt Toby. Dan had ze er zeker iets over gehoord. Culinaire prietpraat.

De twee biggetjesdragers zijn naar voren gekomen, naar de pisstreep. Abraham Lincoln en Sojourner Truth staan aan de andere kant van de streep. Ze knielen, zodat hun hoofd zich op gelijke hoogte bevindt als de kop van de varkens. De Crakers houden op met zingen. Er valt een stilte. Dat beginnen ze weer.

‘Wat gebeurt er?’ vraagt Toby.

‘Ze praten, O Toby,’ zegt Zwartbaard. ‘Ze vragen om hulp. Ze willen die tegenhouden. Die hun kleintje doodmaken.’ Hij haalt diep adem. ‘Twee varkensbaby’s, een met een stok met een punt, een met een mes. De reuzenvarkens willen dat degenen die dat hebben gedaan worden doodgemaakt.’

‘Ze vragen om hulp aan…’ Ze kan niet ‘de Crakers’ zeggen, want zo noemen ze zichzelf niet. ‘Ze willen hulp van jouw volk?’

Als er gedood moet worden, wat kunnen de Crakers dan betekenen? Volgens de MaddAddamieten zijn de Crakers van nature niet-gewelddadig. Ze vechten niet, dat kunnen ze niet. Ze zijn er eenvoudigweg niet toe in staat. Zo zitten ze in elkaar.

‘Nee, O Toby,’ zegt Zwartbaard. ‘Ze willen dat jij ze gaat helpen.’

‘Ik?’ vraagt Toby.

‘Jullie allemaal. Iedereen die achter het hek staat, iedereen met twee huiden. Ze willen dat jullie ze helpen met die stokken. Ze weten hoe jullie doden: door gaten te maken. En dan komt er bloed uit. Ze willen dat jullie zulke gaten maken in die drie mannen. Met bloed.’ Hij ziet er een beetje beroerd uit: hij vindt dit niet gemakkelijk. Toby wil haar arm om hem heen slaan, maar dat zou neerbuigend zijn: hij heeft deze taak nu eenmaal op zich genomen.

‘Zei je nou drie mannen?’ vraagt Toby. ‘Het zijn er toch maar twee?’

‘De reuzenvarkens zeggen dat er drie zijn,’ zegt Zwartbaard. ‘Ze hebben er drie geroken.’

‘Dat is niet best,’ zegt Zeb. ‘Dan hebben ze een rekruut gevonden.’ Hij en Zwarte Neushoorn kijken elkaar bezorgd aan.

‘Dan ziet het er opeens heel anders uit,’ zegt Neushoorn.

‘Ze willen dat jullie er bloed uit laten komen,’ zegt Zwartbaard. ‘Die drie met gaten erin, en bloed.’

‘Wij,’ zegt Toby. ‘Ze willen dat wij het doen.’

‘Ja,’ zegt Zwartbaard. ‘Die met de twee huiden.’

‘Maar waarom praten ze dan niet met ons?’ vraagt Toby. ‘Waarom vragen ze het aan jullie?’

O, denkt ze dan. Natuurlijk. Wij zijn te dom, wij begrijpen hun taal niet. Daarom moet er een vertaler zijn.

‘Ze vinden het gemakkelijker om met ons te praten,’ zegt Zwartbaard. ‘En in ruil daarvoor, als jullie ze helpen die drie slechte mannen te doden, zullen ze nooit meer proberen om iets uit jullie tuin op te eten. Of jullie zelf,’ voegt hij er ernstig aan toe. ‘Zelfs als jullie dood zijn, zullen ze jullie niet opeten. En ze vragen ook of jullie geen gaten meer in hen willen schieten, gaten met bloed, en ze daarna koken in een stinksoep, of ze bakken en daarna opeten. Of jullie daarmee willen ophouden.’

‘Zeg maar dat het een deal is,’ zegt Zeb.

‘Doe de bijen en de honing er ook bij,’ zegt Toby. ‘Die zijn vanaf nu ook verboden.’

‘O Toby, wat is een deal?’ vraagt Zwartbaard.

‘Een deal betekent dat we hun aanbod accepteren en dat we ze dus zullen helpen,’ zegt Toby. ‘Dat we het eens zijn met wat zij willen.’

‘Dan zullen ze zeker blij zijn,’ zegt Zwartbaard. ‘Ze willen morgen op die slechte mannen jagen, of anders de dag erna. Jullie moeten je stokken meenemen om gaten in ze te maken.’

Het gesprek schijnt tot een einde te zijn gekomen. De reuzels, die met gespitste oren hebben staan kijken, met opgeheven snuit alsof ze de woorden probeerden op te snuiven, draaien zich om en lopen in westelijke richting terug naar waar ze vandaan zijn gekomen. Ze laten hun dode, met bloemen bestrooide biggetje op de grond liggen.

‘Wacht,’ zegt Toby tegen Zwartbaard. ‘Ze zijn hun…’ Ze zei bijna ‘hun kind’. ‘Ze zijn dat kleintje vergeten.’

‘Het kleine reuzenvarkentje is voor jou, O Toby,’ zegt Zwartbaard. ‘Het is een geschenk. Het is toch al dood. Ze hebben hun verdriet al gedaan.’

‘Maar we hebben toch beloofd om ze niet meer op te eten?’

‘Niet doden en dan opeten. Maar ze zeiden dat je het niet hebt gedood. En dat het daarom is toegestaan. Ze zeiden dat je het mag opeten of niet opeten, wat je zelf wilt. Anders zouden ze het zelf opeten.’

Wat een vreemd begrafenisritueel, denkt Toby. Je strooit bloemen over je overleden geliefde, je rouwt, en vervolgens eet je het lijk op. Een extreme vorm van recycling. Dat zou zelfs Adam en de Hoveniers te ver zijn gegaan.

Palaver

De Crakers hebben zich afgezonderd, bij de schommels, waar ze op de kudzuranken kauwen en zacht met elkaar staan te praten. Het dode biggetje ligt op de grond; er komen vliegen op af en de MaddAddamieten staan er in een cirkel omheen. Ze kijken peinzend, het lijkt wel een gerechtelijk onderzoek.

‘Denken jullie dat die klootzakken het hebben afgeslacht?’ vraagt Shackleton.

‘Misschien,’ zegt Lamantijn. ‘Maar ze hadden het niet aan een boom gehangen. Dat hoort eigenlijk wel, om het bloed eruit te laten lopen.’

‘De varkens hebben tegen mijn blauwe vrienden gezegd dat het gewoon op het pad lag,’ zegt Crozier. ‘Open en bloot.’

‘Zou het misschien een boodschap aan ons zijn?’ vraagt Mellisuga.

‘Een soort uitdaging,’ zegt Shackleton. ‘Alsof ze ons een boodschap sturen.’

‘Vandaar misschien dat touw. Want de vorige keer waren zíj vastgebonden met een touw.’

‘Mwah,’ zegt Crozier. ‘Waarom zouden ze daar een biggetje voor gebruiken?’

‘Misschien om ons te laten weten dat wij de volgende keer aan de beurt zijn. Dat ze heel dichtbij kunnen komen. Het zijn drievoudige Painball-kampioenen, vergeet dat niet. En het is een echte Painball-truc: de tegenstander doodsbang maken,’ zegt Shackleton.

‘Precies,’ zegt Neushoorn. ‘Ze zitten nu dus echt achter onze spullen aan. Misschien raken hun batterijen op en zijn ze ten einde raad.’

‘Dan zullen ze proberen om ons ’s nachts te overvallen. We moeten de wacht verdubbelen,’ zegt Shackleton.

‘We kunnen maar beter de hekken gaan nalopen. Die zijn nog tamelijk provisorisch hier en daar.’

‘Ze hebben misschien gereedschap,’ zegt Zeb. ‘Uit een ijzerwinkel. Messen, betonscharen, dat soort spul.’ Hij gaat weg, loopt om het leemhuis heen, op de voet gevolgd door Neushoorn.

‘Misschien hebben die Painballers dat biggetje helemaal niet gedood,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Misschien waren het onbekenden.’

‘Misschien waren het de Crakers wel,’ zegt Jimmy. ‘Grapje, ik weet wel dat ze dat nooit zouden doen.’

‘Zeg nooit nooit,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Die hersens van ze zijn een stuk flexibeler dan Crake heeft bedoeld. Ze hebben al allerlei dingen gedaan die wij in de constructiefase niet hebben voorzien.’

‘Misschien heeft een van ons het wel gedaan,’ zegt Snelle Vos. ‘Iemand die trek had in worstjes.’

Er gaat een ongemakkelijk, schuldbewust gelach op. Dan valt er een stilte. ‘En? Wat doen we nu?’ vraagt Ivoorsnavel.

‘Wat we nu doen, in de pan ermee of niet?’ vraagt Rebecca. ‘Met dat speenvarken.’

‘O, ik zou het niet kúnnen,’ zegt Ren. ‘Alsof je een baby opeet.’ Amanda begint te huilen.

‘Lieve schat, wat is dit nu weer?’ vraagt Ivoorsnavel.

‘Het spijt me,’ zegt Ren. ‘Ik had niet “baby” moeten zeggen.’

‘Oké, nu spelen we open kaart,’ zegt Rebecca. ‘Vingers omhoog: wie wist nog niet dat Amanda zwanger is?’

‘Ik schijn de enige te zijn die nog in gynaecologische onwetendheid verkeert,’ zegt Ivoorsnavel. ‘Misschien werd dergelijke intieme informatie niet geschikt geacht voor mijn oudere oren.’

‘Of misschien luisterde je niet,’ zegt Snelle Vos.

‘Oké, dat is dus duidelijk,’ zegt Rebecca. ‘Dan wil ik nu graag de kring openen, zoals we bij de Hoveniers altijd zeiden… Ren, wil jij het doen?’

Ren haalt diep adem. ‘Ik ben ook zwanger,’ zegt ze. Ze begint te snotteren. ‘Ik heb op zo’n staafje geplast. Het werd roze en er verscheen een lachend gezichtje… O god…’ Blauwe Lotus geeft haar een aai. Crozier maakt aanstalten om naar haar toe te gaan, maar bedenkt zich.

‘Driemaal is scheepsrecht,’ zegt Snelle Vos. ‘Ik doe mee. Ik ben ook met jong geschopt. Ik heb er eentje op stapel staan. In de rode kool.’ Nou, in elk geval blijft ze er vrolijk bij, denkt Toby. Maar van wie is het?

Het blijft opnieuw even stil. ‘Het zal wel geen zin hebben,’ zegt Ivoorsnavel zwaar afkeurend, ‘om te speculeren over de vaders van deze… deze verscheidene toekomstige nakomelingen?’

‘Absoluut niet,’ zegt Snelle Vos. ‘In mijn geval in elk geval niet. Ik ben bezig met een experiment in genetische evolutie. The reproduction of the fittest. Beschouw mij maar als een petrischaaltje.’

‘Ik vind het onverantwoordelijk,’ zegt Ivoorsnavel.

‘Ik geloof niet dat het jouw zaken zijn,’ zegt Snelle Vos.

‘Hé,’ zegt Rebecca. ‘Het is gewoon zoals het is!’

‘Bij Amanda zou de vader een Craker kunnen zijn,’ zegt Toby. ‘Er is iets gebeurd op de avond waarop ze… waarop we haar hebben teruggehaald, van… Dat is het waarschijnlijkst. En dat zou ook voor Ren kunnen gelden.’

‘In elk geval waren het niet de Painballers,’ zegt Ren. ‘Bij mij tenminste. Dat weet ik gewoon.’

‘Hoe weet je dat dan?’ vraagt Crozier.

‘Ik wil liever niet ingaan op de onsmakelijke details,’ zegt Ren, ‘want dat zouden jullie beschouwen als te veel openheid. Het is een meisjesding. We tellen de dagen. Vandaar.’

‘Ik kan de Painballers absoluut afstrepen,’ zegt Snelle Vos. ‘In mijn geval dan. En een paar andere heren ook.’ De mannen kijken elkaar niet aan. Crozier onderdrukt een glimlach.

‘En de Crakers ook?’ vraagt Toby zo neutraal mogelijk. Wie staat er dan op haar lijstje? Crozier in elk geval, maar wie nog meer? Zouden het er zóveel geweest zijn? Misschien Zeb toch ook; in dat geval zou er straks een kleine Zeb geboren kunnen worden. Toby vraagt zich af wat dat voor haar betekent. Moet ze doen alsof ze het niet merkt? Babykleertjes breien? Gaan zitten mokken en pruilen? De eerste twee opties lijken haar het best, maar ze weet niet of ze daar wel toe in staat is.

‘Ik heb wel één of twee korte intermezzo’s gehad met die grote blauwe jongens,’ zegt Snelle Vos. ‘Toen niemand keek, wat het er trouwens niet gemakkelijker op maakte, want iedereen is hier ontzettend nieuwsgierig. Het was een vurige aangelegenheid, maar ik wilde er maar geen gewoonte van maken. Ze doen nauwelijks aan voorspel. Dat roze lachende gezichtje liegt niet, dus ik zal binnenkort wel een kleine krijgen. Maar een kleine wat, dat is de vraag.’

‘Daar komen we vanzelf achter,’ zegt Shackleton.

Zeb en Zwarte Neushoorn komen terug van hun inspectie van de afrastering. ‘Dit is bepaald geen fort,’ zegt Zeb. ‘Het probleem is dat we iedereen hier onbeschermd achter moeten laten als we op jacht gaan en de wapens meenemen.’

‘Dat is misschien precies wat ze willen,’ zegt Neushoorn. ‘Ons aan de voorkant naar buiten lokken en ons dan van achteren aanvallen. En er dan met de vrouwen vandoor gaan.’

‘Zeg, wij zijn geen pakketjes, hoor,’ zegt Snelle Vos. ‘Wij kunnen heus wel terugvechten! Laat hier gewoon een paar sprayguns achter.’

‘Nou, veel succes ermee,’ zegt Neushoorn.

‘Als we achter die kerels aan gaan, moet de hele groep mee,’ zegt Crozier. ‘We kunnen niemand achterlaten. En de MooiHairs moeten ook mee. Als we met z’n allen zijn, kunnen ze ons moeilijker in een hinderlaag lokken.’

‘Maar dan is het voor ons moeilijker om te vluchten,’ zegt Zeb. ‘Hoe hard kunnen we met zo’n grote groep rennen?’

‘Ik ga niet rennen,’ zegt Rebecca. ‘En mag ik je er even op wijzen dat er hier drie zwangere vrouwen in de groep zitten?’

‘Drie?’ vraagt Zeb.

‘Ren en Snelle Vos ook.’

‘Wanneer is dat gebeurd?’

‘Ze hebben het verteld toen jullie de afrastering aan het controleren waren,’ zegt Rebecca.

‘De kaboutertjes hebben vannacht een baby’tje in hun buik gestopt,’ zegt Jimmy.

‘Niet grappig, Jimmy,’ zegt Blauwe Lotus.

‘Het gaat erom dat rennen niet goed voor ze zou zijn,’ zegt Rebecca.

‘Dus wij kunnen niet doen wat we hadden beloofd? We kunnen niet samen met de varkensmilitie op pad?’ vraagt Shackleton. ‘Ze moeten het alleen doen?’

‘Dat kunnen ze niet,’ zegt Jimmy. ‘Ze zijn hartstikke dodelijk, maar traplopen kunnen ze niet. Als de varkens in de stad achter die Painballers aan gaan, dan trekken die zich gewoon ergens op de eerste verdieping terug en schieten ze neer. Dan worden de reuzels uitgemoord.’

‘Crozier heeft gelijk. We moeten ergens anders naartoe,’ zegt Toby. ‘Op een veilige plek, met deuren die goed afgesloten kunnen worden.’

‘Waar dan?’ vraagt Rebecca.

‘We kunnen teruggaan naar de AnooYoo Spa,’ zegt Toby. ‘Daar heb ik me maanden verschanst. Er moet daar zelfs nog wat te eten zijn.’ En misschien ook nog zaad, denkt ze: ze kan zaadjes verzamelen in de tuin. En er zijn nog kogels, daar heeft ze een voorraadje van achtergelaten.

‘Ze hebben daar echte bedden,’ zegt Ren. ‘En handdoeken.’

‘En stevige deuren,’ zegt Toby.

‘Dat zou wel eens iets kunnen zijn,’ zegt Zeb. ‘Stemmen?’

Niemand stemt tegen.

‘Dan moeten we ons gaan voorbereiden,’ zegt Katuro.

‘Eerst moeten we het biggetje begraven,’ zegt Toby. ‘Dat lijkt me wel gepast. Gezien de omstandigheden.’

Dus dat doen ze.

Terugval

Het duurt een dag om alles te organiseren. Ze moeten erg veel dingen meenemen: basaal kookgerei, schone lakens om aan te trekken, duct tape, touw. Zaklampen en batterijen: de meeste batterijen doen het nog. De sprayguns natuurlijk. Toby’s geweer. Alle scherpe gereedschappen, want het is niet de bedoeling dat messen en priemen in handen van de vijand vallen.

‘Probeer het niet te overdrijven,’ zegt Zeb. ‘Als alles goed gaat, zijn we hier over een paar dagen weer terug.’

‘Of anders is de boel hier tot op de grond platgebrand,’ zegt Neushoorn.

‘Dus als je iets niet kunt missen, moet je het meenemen,’ zegt Katuro.

Toby maakt zich zorgen om de bijen. Zouden die zich wel redden? Ze heeft hier geen beren gezien en de reuzels hebben beloofd ze niet te zullen krenken, voor zover ze dat moet geloven. Houden hondswolven van honing? Nee, dat zijn carnivoren. Stinkberen misschien, maar die kunnen niets beginnen tegen een boos bijenvolk.

Ze bedekt haar hoofd en spreekt de bijen toe, zoals ze elke ochtend trouw doet. ‘Gegroet, bijen, ik breng jullie en jullie koningin nieuws. Morgen moet ik voor korte tijd vertrekken, dus dan kan ik enkele dagen niet met jullie spreken. Ons eigen nest wordt bedreigd. We verkeren in gevaar en we moeten degenen die ons bedreigen aanvallen, zoals jullie in onze plaats ook zouden doen. Wees onwrikbaar, verzamel veel stuifmeel, verdedig jullie kast indien nodig. Breng deze boodschap over aan Pilar en vraag haar sterke Geest namens ons om hulp.’

De bijen vliegen de schuimplastic koelbox in en uit. Ze schijnen het hier in de tuin wel leuk te vinden. Er komen er een paar naar haar toe om poolshoogte te nemen. Ze testen haar gebloemde laken, zien dat het hun niets te bieden heeft en vliegen naar haar gezicht. Ja, ze kennen haar. Ze raken haar lippen aan, verzamelen haar woorden, vliegen weg met het bericht en verdwijnen in het donker. Ze passeren het vlies tussen deze wereld en de ongeziene wereld die daar vlak achter ligt. Daar is Pilar, met haar kalme glimlach, ze loopt door een gang die glanst door een verborgen licht.

Nou, Toby, zegt ze tegen zichzelf. Pratende varkens, communicerende dode mensen, en de Onderwereld in een bierkoeler van piepschuim. Je bent niet aan de drugs, je bent niet eens ziek. Je hebt hier geen enkele uitvlucht voor.

De Crakers slaan de voorbereidingen voor het vertrek met belangstelling gade. De kinderen hangen rond bij de keuken, ze staren Rebecca met hun grote groene ogen aan en houden zich op afstand van haar plakken bacon en gedroogde repen hondswolf.

De Crakers schijnen niet helemaal te begrijpen waarom de MaddAddamieten gaan verhuizen, maar ze hebben laten weten dat zij ook meegaan.

‘Wij gaan Sneeuwman-de-Jimmy helpen,’ zeggen ze. ‘Wij gaan Zeb helpen. Wij gaan Crozier helpen, hij is onze vriend, we moeten hem helpen om beter te leren pissen.’ ‘Wij gaan Toby helpen, zij vertelt ons verhalen.’ ‘Crake wil dat wij daarheen gaan.’ Enzovoort. Ze hebben zelf geen bezittingen, dus ze hoeven niets mee te nemen, maar ze willen graag andere dingen dragen. ‘Ik neem dit mee, het is een pan.’ ‘Ik neem dit mee, dit is een opwindradio, waar is die voor?’ ‘Ik neem dit scherpe mee, dat is een mes.’ ‘Deze is wc-papier, die neem ik mee.’

‘Wij nemen Sneeuwman-de-Jimmy mee,’ kondigt een trio aan, maar hij zegt dat hij zelf wel kan lopen.

Zwartbaard stapt Toby’s hokje binnen. ‘Ik neem het schrijven mee,’ zegt hij gewichtig. ‘En de pen. Die neem ik mee, dan hebben wij die daar ook.’

Hij beschouwt Toby’s schrift nu als een gezamenlijk bezit, wat Toby prima vindt, want daardoor kan ze zijn schrijfvorderingen in de gaten houden. Hoewel het soms wel moeilijk is om hem het schrift te ontfutselen als ze er zelf in wil schrijven, en ze moet hem er ook steeds aan helpen herinneren dat hij het niet in de regen mag laten liggen.

Tot nu toe concentreert hij zich vooral op de namen, maar hij vindt het ook erg leuk om DANK JE en WELTERUSTEN te schrijven. Dat ziet er bijvoorbeeld zo uit: CRAK WELTRUSTE GOET SLEGT BLOEM ZEB TOBY ORIX DANGK JE. Misschien dat ze een dezer dagen een nieuw inzicht krijgt in hoe zijn geest werkt, hoewel haar tot nu toe wat dat betreft geen verblindende lichten zijn opgegaan.

De volgende dag vertrekken ze bij zonsopgang uit het leemhuis in het Levensboompark. Het is een complete exodus, een uittocht uit de beschaving, voor zover aanwezig.

Ze worden geëscorteerd door twee reuzels; Zwartbaard zegt dat de rest op ze wacht bij de AnooYoo Spa. Hij heeft Toby’s verrekijker en heeft ontdekt hoe hij die moet gebruiken. Zo nu en dan gaat hij aan de kant staan en houdt de verrekijker voor zijn ogen. ‘Kraaien’, zegt hij dan. Of: ‘Gieren’. De Crakervrouwen moeten er een beetje om lachen. ‘O Zwartbaard, maar dat zag je zonder dat oogbuizending toch ook wel?’ Dan moet hij er ook om lachen.

Neushoorn en Katuro lopen voorop met de reuzels en daarachter volgen Crozier en de kudde MooiHairs. Sommige dieren dragen een pakketje op hun rug; dat is nieuw voor ze, maar ze schijnen het niet erg te vinden. Met hun krullende of steile mensenhaar en die pakjes erbovenop zijn ze net grote avant-gardistische hoeden op poten.

Shackleton blijft samen met Ren, Amanda en Snelle Vos in het midden van de stoet lopen en daaromheen lopen de Crakervrouwen, die zich aangetrokken voelen tot hun zwangere staat. De Crakers maken kirrende geluidjes, ze glimlachen, lachen, aaien en strelen. Snelle Vos schijnt dat nogal irritant te vinden, maar Amanda glimlacht.

De rest van de MaddAddamieten loopt achter hen en dan volgen de Crakermannen. Zeb sluit de rijen.

Toby loopt in de buurt van de Crakervrouwen, het geweer in de aanslag. Het lijkt erg lang geleden dat ze hier met Ren heeft gelopen, toen ze op zoek waren naar Amanda. Ren moet zich dat ook nog wel herinneren: ze houdt in tot ze naast Toby loopt en geeft haar een arm. ‘Nog bedankt dat je me toen hebt binnengelaten,’ zegt ze. ‘In de AnooYoo Spa. En voor de maden. Als je toen niet voor me had gezorgd, zou ik zijn doodgegaan. Je hebt mijn leven gered.’

En jij het mijne, denkt Toby. Als Ren niet was gekomen, wat zou ze dan hebben gemoeten? Dan had ze daar voor eeuwig in haar eentje in de AnooYoo zitten wachten tot ze gek werd of was verschrompeld tot een oud besje.

Ze blijven op de weg die in noordwestelijke richting door Heritage Park leidt. Daar is Pilars vlierstruik, hij zit onder de vlinders en bijen. Een van de MooiHairs neemt er in het voorbijgaan een hap van.

Nu zijn ze bij het poorthuis – roze, retro Tex-Mex – en het hoge hek om het terrein van de AnooYoo. ‘Hier waren we toen,’ zegt Ren. ‘Die man zat daarbinnen. De Painballer, de ergste.’

‘Ja,’ zegt Toby. Dat was Blanco, haar oude vijand. Hij had gangreen, maar was desondanks zo moordzuchtig als wat.

‘Jij hebt hem gedood, hè?’ vraagt Ren. Dat moet ze al die tijd wel geweten hebben.

‘Laat ik het erop houden dat ik hem naar een ander existentieel niveau heb gebracht,’ zegt Toby. Dat was zoals ze het bij de Hoveniers noemden. ‘Hij zou toch al snel zijn doodgegaan, maar dan een stuk pijnlijker. Het was trouwens een gevalletje Voorkomen Stedelijk Geweld.’ Regel een: beperk het bloedvergieten door ervoor te zorgen dat er niets van het jouwe wordt vergoten.

Ze had Blanco een dosis amaniet en papaver toegediend voor een pijnloze aftocht. Een stuk beter dan hij verdiende. Toen had ze hem naar een sierperk met een cirkel van witgeverfde stenen gesleept, als een geschenk voor het wild. Zou de dosis amaniet zó hoog zijn geweest dat het dier dat hem had opgegeten ook was gedood? Ze hoopte van niet, ze wenst de gieren alle goeds toe.

Het zware gietijzeren hek staat wijd open. Toby had het dichtgebonden toen ze wegging, maar het touw is doorgeknaagd. De twee reuzels gaan eerst naar binnen, snuffelen wat op het pad naar het poorthuis en gaan dan het huis in. Als ze terugkomen, trippelen ze naar Zwartbaard. Ze knorren zacht en kijken hem in de ogen.

‘Ze zeggen dat die drie mannen hier zijn geweest. Maar dat ze hier nu niet meer zijn,’ zegt hij.

‘Weten ze dat zeker?’ vraagt Toby. ‘Er is daar eerder ook al een man geweest. Een slechte man. Bedoelen ze die niet?’

‘O nee,’ zegt Zwartbaard. ‘Dat weten ze wel. Dat was die dode man die op de bloemen lag. Ze wilden hem eerst opeten, maar er zaten giftige paddenstoelen in. Dus toen hebben ze dat maar niet gedaan.’

Toby bekijkt het bloembed. Vroeger stond er WELKOM IN ANOOYOO in letters van petunia’s, maar nu is het een weelderige bos onkruid. Ziet ze daar nu een schoen onder liggen? Ze heeft geen zin om het verder te onderzoeken.

Ze heeft Blanco’s mes daar laten liggen, bij zijn lijk. Dat was een goed mes, lekker scherp. Maar de MaddAddamieten hebben andere messen. Ze hoopt maar dat de Painballers het niet hebben meegenomen. Maar die hebben vast zelf al messen.

Nu zijn ze echt op het terrein van de AnooYoo Spa. Ze blijven op het hoofdpad, hoewel er ook een pad door het bos loopt: Toby en Ren hebben dat eerder genomen om in de schaduw te blijven. Daar kwamen ze toen Oates tegen, die was afgeslacht door de Painballers en was opgehangen aan een boom. Zonder nieren.

Waarschijnlijk hangt hij daar nog steeds, denkt Toby. Ze zouden hem eraf moeten halen, hem een fatsoenlijke begrafenis geven. Zijn broers, Shackleton en Crozier, zouden daar wel blij mee zijn. Een ware compostering, met zijn eigen boom boven hem. Zodat hij koele rust kan vinden tussen de wortels en kan opgaan in de kalmte van de aarde. Maar daar is het nu het moment niet voor.

Verderop in de bossen klinkt geblaf van honden. Ze blijven staan luisteren. ‘Als die beesten kwispelend aan komen lopen, moet je ze neerschieten,’ zegt Jimmy. ‘Hondswolven, dat zijn echt rotbeesten.’

‘De munitie is op rantsoen,’ zegt Neushoorn. ‘Tot we meer gevonden hebben.’

‘Ze zullen ons nu niet aanvallen,’ zegt Katuro. ‘We zijn met te veel. Plus twee reuzels.’

‘We hebben de meeste inmiddels al doodgeschoten,’ zegt Shackleton.

Ze komen langs een uitgebrande jeep, daarna zien ze een verkoolde zonnewagen. En dan een gecrashte roze minibus met het logo van AnooYoo: een zoenmond en een knipoog.

‘Niet naar binnen kijken,’ zegt Zeb, nadat hij dat zelf al heeft gedaan. ‘Niet fraai.’

En dan zien ze het hoofdgebouw van de Spa: een stevig, roze gebouw dat nog ongeschonden lijkt. En nog niet is platgebrand.

De kudde reuzels loopt rond het gebouw. Waarschijnlijk hebben ze de restanten opgevreten uit de moestuin waar vroeger de dieetsalades voor de cliënten werden verbouwd. Toby denkt terug aan alle uren die ze na de Vloed in haar eentje in die moestuin heeft doorgebracht in de hoop genoeg eetbare planten te verbouwen om in leven te blijven. Dat is nu allemaal verdwenen in een stuk omgewoelde aarde.

In elk geval heeft ze de deur niet op slot gedaan.

Schaduw, schimmel. Haar oude ik die hier lichaamloos door de spiegelloze gangen dwaalt. Ze had handdoeken over de spiegels gehangen om haar reflectie aan het gezicht te onttrekken.

‘Kom binnen,’ zegt ze tegen iedereen. ‘Doe alsof je thuis bent.’

Fort AnooYoo

De Crakers zijn verrukt van de AnooYoo. Ze lopen voorzichtig door de gangen, bukken zich om de gladde, gewreven vloeren aan te raken. Ze tillen de roze handdoeken op die Toby over de spiegels had gehangen, kijken naar de mensen die ze daar zien, kijken achter de spiegels, en als ze in de gaten krijgen dat ze het zelf zijn, voelen ze aan hun haar en lachen ze om hun spiegelbeeld ook aan het lachen te krijgen. Ze gaan heel voorzichtig op de bedden in de slaapkamers zitten en staan dan weer op. In de fitnessruimte springen de kinderen giechelend op de trampolines. Ze ruiken aan de roze zeep in de wasruimte. Er is nog erg veel roze zeep.

‘Is dit het Ei?’ vragen ze. Althans de jongeren. Ze hebben nog een vage herinnering aan een soortgelijk oord, met hoge muren en gladde vloeren. ‘Is dit het Ei waar we zijn gemaakt?’ ‘Nee, het Ei is anders.’ ‘Het Ei is ver weg. Verder dan dit.’ ‘In het Ei is Crake, en Oryx ook. Die zijn hier niet.’ ‘Mogen we naar het Ei?’ ‘We willen nu niet naar het Ei, nu is het donker.’ ‘Zijn er in het Ei ook roze dingen, net zoals hier?’ ‘Kunnen we die dingen die naar bloemen ruiken opeten?’ ‘Dat is geen plant, dat is een zeep. Wij eten geen zeep.’ Enzovoort.

In elk geval zingen ze niet, denkt Toby. Ze hebben onderweg hierheen ook bijna niet gezongen. Ze kijken en luisteren alleen maar. Ze schijnen te weten dat er gevaar dreigt.

Gelukkig zijn er geen lekkages in het dak. Daar is Toby echt blij om: het betekent dat de bedden nog bruikbaar zijn, hooguit een beetje muf ruiken. Als feitelijke gastvrouw verdeelt zij de kamers. Voor zichzelf kiest ze een tweepersoonskamer. Daar zijn er drie van in de Spa, voor het onwaarschijnlijke geval dat een echtpaar samen incheckt voor een gezamenlijke gezichtsbehandeling, lichaamsreiniging, epilatie en poetsbeurt. Maar dat was niet zo populair, althans niet onder heteroseksuele stellen – de vrouwen wilden dergelijke aanpassingen meestal in afzondering laten doen, zodat ze als vlinders uit hun geparfumeerde cocon konden komen en de wereld met hun betoverende schoonheid konden verbluffen. Toby stond hier vroeger aan het hoofd, dus zij kan het weten. Ze weet ook van de teleurstelling van die vrouwen als ze er ondanks de flinke bedragen die ze hadden neergeteld niet erg veel beter uitzagen.

Ze bergt haar bezittingen op in de kast. Haar veelgebruikte verrekijker; die heeft ze in het leemhuis niet vaak nodig gehad omdat er daar weinig uitzicht was, maar hier is hij onmisbaar. Haar geweer en de munitie. Ze heeft een voorraadje kogels in de Spa achtergelaten, dus ze heeft er voorlopig weer voldoende. Als die ook op zijn, heeft ze niets meer aan het geweer, tenzij ze het buskruit opnieuw uitvindt.

Haar tandenborstel legt ze in de aangrenzende badkamer. Ze had hem niet mee hoeven te nemen, want er zijn tandenborstels genoeg in de Spa: allemaal roze. In de voorraadkamer is een hele plank vol minitubetjes tandpasta voor de gasten van AnooYoo. Er zijn twee soorten: Biologische Kersenbloesemtandpasta, met bio-afbreekbare micro-organismen tegen plaque, en Kus-in-het-Donker met parelwitte fonkelverbeteraar.

Die tweede soort belooft je hele gebit te laten oplichten in het donker. Toby heeft het nooit geprobeerd, maar sommige vrouwen zweren erbij. Ze vraagt zich af hoe Zeb zou reageren als hij in het donker opeens een lichaamloos gebit in bed ziet liggen. Vanavond is het echter geen geschikte avond om dat uit te proberen, want ze moet wachtlopen op het dak, en een glow-in-the-darkmond zou een uitstekend doelwit zijn voor een scherpschutter.

Haar oude dagboeken: die heeft ze uit de kamer met de massagetafel gehaald waar ze destijds uit een soort kloosterachtige penitentie op sliep. Ze hield die dagboeken bij in de afsprakenboeken van AnooYoo met het kuslogo en de knipoog. Daarin staan haar aantekeningen over haar tijd bij de Hoveniers van de Heer, over hun religieuze feesten en festivals, de schijngestalten van de maan en alles wat hier elke dag gebeurde, voor zover er tenminste iets gebeurde. Door dat allemaal op te schrijven lukte het haar om haar verstand niet te verliezen. Daarna, toen de tijd weer was begonnen en er echte mensen waren verschenen, had ze die boeken hier laten liggen. En nu zijn ze alleen nog maar een fluistering uit het verleden.

Is dat het enige wat schrijven te betekenen heeft? De stem die je geest zou hebben, als hij er een bezat? En als dat zo is, waarom leert ze die vaardigheid dan aan Zwartbaard? De Crakers zouden zonder beslist gelukkig zijn.

Ze legt de dagboeken in een la. Ze wil ze nog wel een keer doorlezen, maar daar is nu geen gelegenheid voor.

In de wc’s zit nog water, plus een hoop dode vliegen. Ze trekt door: de regentonnen op het dak werken kennelijk nog, wat een geluk is. En er is een grote voorraad roze toiletpapier, met bloemblaadjes erin gedrukt. Sommige eerdere experimenten met wc-papier waarin botanische ingrediënten waren verwerkt, waren niet zo’n succes vanwege onverwachtse allergische reacties.

Ze moet de anderen nog wel waarschuwen dat ze het water eerst moeten koken. Want als sommige mensen water uit de kraan zien komen, zouden ze wel eens kunnen doordraven.

Als ze haar gezicht heeft gewassen en een schone top-tot-teen heeft aangetrokken uit de kast van de huishoudelijke dienst, voegt ze zich weer bij de anderen. Er is een verhitte discussie gaande in de grote foyer: waar moeten ze de MooiHairs ’s nachts laten? Het gras van het grote gazon voor het hoofdgebouw staat inmiddels tot heuphoogte, dus daar kunnen de dieren overdag uitstekend grazen, maar zodra de duisternis valt hebben ze beschutting of bewaking nodig: er kunnen hier leeuwammen rondlopen. Crozier wil ze in de fitnessruimte stallen: hij is erg aan ze gehecht geraakt en is bezorgd. Lamantijn wijst erop dat de vloer daar erg glad is en dat ze zouden kunnen uitglijden en iets breken, om nog maar te zwijgen van de schapenstrontfactor. Toby stelt voor om ze in de moestuin te zetten: de afrastering is nog grotendeels intact. De reuzels hebben daar weliswaar kuilen onderdoor gegraven, maar die kunnen worden dichtgegooid. Een bewaker op het dak kan de kudde in de gaten houden en bij ongewone blaatgeluiden alarm slaan.

Maar waar moeten de Crakers slapen? Ze houden er niet van om de nacht in een gebouw door te brengen. Ze willen graag in de wei slapen, waar ze ook genoeg bladeren te eten hebben. Maar nu de Painballers vrij loslopen en misschien op jacht gaan, is dat uitgesloten.

‘Op het dak,’ stelt Toby voor. ‘Er staan daar plantenbakken voor het geval ze iets te eten willen hebben.’ Dat is dus besloten.

De onweersbui van die middag komt en waait weer voorbij. Als de rust is weergekeerd, gaan de reuzels naar het zwembad; ze laten zich niet afschrikken door de levendige kikkerpopulatie die daar tussen de algen en de waterplanten huist. Het probleem hoe ze erin en vooral er weer uit moeten komen, hebben ze opgelost door de ligstoelen die naast het zwembad staan aan de ondiepe kant in het water te gooien waardoor er een soort helling is ontstaan waar ze overheen kunnen klauteren. De biggen vinden het heerlijk om hier rond te spetteren en gillen en joelen wat af; de oudere zeugen en beren gaan maar eventjes het water in en gaan daarna loungen op de kant, waarbij ze toegeeflijk naar de speenvarkens en de biggen kijken die zich in het water amuseren. Toby vraagt zich af of varkens ook kunnen verbranden.

Het avondmaal is een beetje geïmproviseerd, al wordt het erg feestelijk opgediend in de grote eetzaal aan ronde tafels die met roze tafelkleden gedekt zijn. Er is een groepje de wei in gestuurd en dat is teruggekomen met allerlei eetbare wilde groenten. Rebecca heeft een ongeopende fles olijfolie gevonden en een klassieke Franse vinaigrette gemaakt. Er is gestoofde postelein, geblancheerde kliswortel, gedroogde reepjes hondswolfvlees en MooiHairmelk. In de keuken was nog een klein restje suiker en als dessert krijgt iedereen daar een klein lepeltje van. Toby is niet meer gewend aan suiker: de krachtige zoetheid schiet als een mes door haar hoofd.

‘Ik moet je nog iets vertellen,’ zegt Rebecca onder de afwas. ‘Die vrienden van je hebben een kikker gevangen. Ze hebben me gevraagd of ik die wil bakken.’

‘Een kikker?’ vraagt Toby.

‘Ja. Ze konden geen vis vinden.’

‘O shit,’ zegt Toby. De Crakers willen vanavond natuurlijk weer hun verhaaltje voor het slapengaan. Als ze geluk heeft, zijn ze de rode Sneeuwmanpet vergeten.

Het is een zwoele avond en de zon gaat onder. Krekels tjilpen, vogels zoeken hun nest op, amfibieën scharrelen uit het zwembad of ploinken als elastiekjes. Toby zoekt iets wat ze om kan slaan als ze op wacht staat: het kan ’s nachts koud zijn op het dak.

Ze heeft net een roze beddensprei omgeslagen in haar slaapkamer als Zwartbaard binnenkomt. Hij ziet zichzelf in de spiegel, lacht, zwaait naar zichzelf en voert een klein dansje uit. Als hij daarmee klaar is, zegt hij waarvoor hij kwam. ‘De reuzenvarkens zeggen dat de drie slechte mannen er zijn.’

‘Waar?’ vraagt Toby met bonzend hart.

‘Voorbij de bloemen. Achter de bomen. Ze kunnen ze ruiken.’

‘Zeg dat ze niet te dichtbij moeten komen. Het kan zijn dat de slechte mannen sprayguns hebben. Van die stokken waarmee je gaten kunt maken. En dat er dan bloed uit komt.’

‘Dat weten de reuzenvarkens wel,’ zegt Zwartbaard.

Toby klimt naar het dak, met haar verrekijker om haar hals en haar geweer in de aanslag. Er is daar al een groepje Crakers dat nieuwsgierig afwacht wat er gaat gebeuren. Zeb is er ook al, hij leunt tegen de reling.

‘Wat ben je roze,’ zegt hij. ‘Die kleur staat je goed. En het silhouet ook. Doe jij het Michelinmannetje na?’

‘Doe jij een klootzak na?’

‘Niet expres,’ zegt hij. ‘De kraaien maken kabaal.’ En dat is inderdaad zo. Het is een en al ge-kau kau kau aan de rand van het bos. Toby kijkt door haar verrekijker, maar ze ziet ze niet.

‘Het zou ook best een uil kunnen zijn,’ zegt ze.

‘Zou kunnen,’ zegt Zeb.’

‘De reuzels zeggen aldoor dat er drie mannen zijn. Geen twee.’

‘Het zou me verbazen als ze zich vergissen,’ zegt Zeb.

‘Denk jij dat die derde Adam is?’ vraagt Toby.

‘Weet je nog wat je zei over hoop?’ vraagt Zeb. ‘Je zei dat dat slecht voor een mens kan zijn. Dus ik probeer geen hoop te koesteren.’

Even is er een lichte vlek te zien tussen de boomtakken. Is dat een gezicht? Het is alweer verdwenen.

‘Het ergste,’ zegt Toby, ‘is het wachten.’

Zwartbaard trekt aan haar sprei. ‘O Toby,’ zegt hij. ‘Kom je? Het is tijd voor het verhaal dat je ons gaat vertellen. We hebben de rode pet meegenomen.’

DE TREIN NAAR CRYOGENIUS

Het verhaal over de twee Eieren en over nadenken

Bedankt. Fijn dat jullie eraan hebben gedacht om die rode pet mee te nemen.

En de vis. Eigenlijk is dat geen vis, het is een kikker. Maar jullie hebben hem wel in het water gevangen en we zijn nu heel ver van de zee, dus Crake zal dat heus wel begrijpen, hij snapt best dat jullie nu niet helemaal naar de zee konden gaan om daar een vis te vangen.

Bedankt dat jullie hem hebben gebakken. Aan Rebecca hebben gevraagd om hem te bakken. Crake heeft tegen me gezegd dat ik hem niet helemaal op hoef te eten. Alleen een klein hapje is genoeg.

Zo.

Ja, er zit een bot in de kikker… in de vis. Een stinkbot. Daarom spuugde ik het uit. Maar nu hoeven we het niet over stinkbotten te hebben.

Morgen is het een belangrijke dag. Morgen moeten wij, degenen met twee huiden, het werk afmaken waar Crake aan is begonnen: het opruimen van de chaos. Dat werk was De Grote Herinrichting en daardoor ontstond De Grote Leegte.

Maar dat was maar een deel van het werk van Crake. Het andere deel was toen hij jullie maakte. Hij maakte jullie botten van het koraal op het strand, dat lijkt op witte botten, maar het stinkt niet zo. En hij maakte jullie vlees van een mango, dat is een zoete, zachte vrucht. Dat deed hij in dat immens grote Ei, en daar had hij ook een paar helpers. Sneeuwman-de-Jimmy was zijn vriend, die zat ook in het Ei.

En Oryx was er ook. Soms was ze daar in de vorm van een vrouw met groene ogen zoals die van jullie, en soms in de vorm van een uil. En ze legde twee kleinere uileneitjes, daar in dat grote Ei. Het ene uilenei zat vol dieren, vogels en vissen, dus al haar Kinderen. Ja, ook bijen. En vlinders, inderdaad. Ja, en mieren, en torren, heel erg veel torren zelfs. En slangen, en kikkers. Maden, stinkberen, bobkittens, en ja, ook MooiHairs en reuzels.

Dank jullie wel, maar we hoeven ze nu niet allemaal op te noemen.

Omdat we hier anders overmorgen nog zitten.

Laten we het er gewoon op houden dat Oryx heel veel Kinderen maakte. En ze waren allemaal mooi, elk op hun eigen wijze.

Ja, het was heel aardig van haar dat ze al die Kinderen maakte in dat kleinere uilenei dat ze had gelegd. Behalve dan misschien de muggen.

Het andere ei dat ze legde zat vol met woorden. Maar dat ei kwam eerder uit, dus vóór het andere ei, en jullie aten heel veel woorden op omdat jullie zo’n honger hadden. Daarom zitten er woorden in jullie. En Crake dacht dat jullie alle woorden hadden opgegeten en dat er toen geen woorden meer over waren voor de dieren, en dat ze daarom niet konden praten. Maar dat was niet zo. Crake had niet altijd gelijk.

Want toen hij een keer niet keek, vielen sommige woorden uit het ei op de grond, en sommige vielen in het water en sommige waaiden weg met de wind. En geen van de mensen zag dat. Maar de vogels en de vissen en de andere dieren zagen dat wel en aten ze op. Dat waren wel een ander soort woorden, dus de mensen konden de dieren niet zo goed verstaan. Dat kwam doordat de dieren de woorden in veel te kleine stukjes hadden gekauwd.

En de reuzels, de reuzenvarkens, aten meer woorden dan alle andere dieren. Want jullie weten wel dat ze gek op eten zijn. En daardoor kunnen de reuzels heel goed denken.

Toen maakte Oryx iets anders, dat heette zingen. En dat gaf ze aan jullie omdat ze erg veel van vogels hield en ze graag wilde dat jullie ook zo mooi konden zingen. Maar Crake wilde niet dat jullie zongen. Hij maakte zich er zelfs een beetje bezorgd om. Hij dacht dat jullie door dat zingen niet meer zouden kunnen praten als mensen, en dan zouden jullie hem vergeten, en zijn werk, al het werk dat hij heeft gedaan om jullie te maken.

En Oryx zei: dat moet je maar gewoon pikken. Want als deze mensen niet kunnen zingen, dan zijn ze… dan zijn ze helemaal niets. Dan zijn het net stenen.

Pikken betekent… daar hebben we het een andere keer nog wel over.

Nu ga ik een ander stukje van het verhaal vertellen en dat gaat erover hoe het kwam dat Crake besloot om de Grote Leegte te maken.

Crake dacht lange tijd na. Hij dacht en hij dacht. Hij vertelde zijn gedachten aan niemand, hij vertelde er alleen een paar aan Sneeuwman-de-Jimmy, een paar aan Zeb, een paar aan Pilar en een paar aan Oryx.

Dit was wat hij dacht.

De mensen in de chaos kunnen niet leren. Ze begrijpen maar niet wat ze de zee, de lucht, de planten en de dieren aandoen. Ze snappen niet dat ze ze allemaal doodmaken en dat ze uiteindelijk zichzelf dood zullen maken. En er zijn er ook zoveel, en ze doen allemaal mee met dat doodmaken, of ze het nu beseffen of niet. En als je zegt dat ze daarmee op moeten houden, dan horen ze je niet.

Daarom is er maar één oplossing. De meeste mensen moeten worden geruimd nu de aarde nog bestaat, met alle planten, bloemen, vogels en vissen. Want anders zijn al die dingen er straks niet meer en dan is er helemaal niets meer over. Zelfs geen mensen, want die zullen dan ook doodgaan.

Maar moeten ze niet eerst een tweede kans krijgen? vroeg hij zich af. Nee, antwoordde hij, want een tweede kans hebben ze al gekregen. Ze hebben al heel erg veel kansen gekregen. Het is de hoogste tijd.

Daarom maakte Crake kleine zaadjes die heel lekker smaakten; als de mensen die opaten, werden ze daar in het begin heel erg blij van. Maar daarna werden de mensen die die zaadjes hadden opgegeten heel ziek, ze gingen stuk en daarna gingen ze dood. En hij strooide die zaadjes over de hele wereld.

Oryx hielp hem om die zaadjes uit te strooien, want zij kon vliegen als een uil. En de Vogelvrouwen en de Slangenvrouwen en de Bloemenvrouwen hielpen ook. Alleen wisten zij niets van dat doodgaan af, want Crake had hun niet al zijn gedachten verteld.

En toen begon de Grote Herinrichting. En Oryx en Crake verlieten het Ei en vlogen de lucht in. Maar Sneeuwman-de-Jimmy bleef achter om op jullie te letten, om jullie tegen slechte dingen te beschermen, om jullie te helpen en de verhalen over Crake te vertellen. En ook de verhalen over Oryx.

Dat zingen kunnen jullie straks wel doen.

Dit was het verhaal over de twee Eieren.

Nu moeten we allemaal gaan slapen, want we moeten morgen vroeg opstaan. Een paar van ons gaan de drie slechte mannen zoeken. Zeb, Neushoorn, Lamantijn, Crozier en Shackleton. En Sneeuwman-de-Jimmy. Ja, de reuzenvarkens gaan ook, in elk geval heel veel van hen. De kleintjes niet, en hun moeders ook niet.

Maar jullie blijven hier, bij Rebecca, Amanda en Ren. En Snelle Vos. En Blauwe Lotus. Jullie moeten de deur op slot houden en niemand binnenlaten, wat ze ook zeggen. Tenzij het iemand is die jullie al kennen.

Niet bang zijn.

Ja, ik ga ook mee om de slechte mannen te zoeken. En Zwartbaard ook, want hij zal ons helpen om met de reuzenvarkens te praten.

Ja, we komen ook weer terug. Dat hoop ik wel.

Hopen is als je iets heel erg graag wilt, maar niet zeker weet of dat ook zal gaan gebeuren.

Nu wens ik jullie welterusten.

Welterusten.

Schaduwen

‘Hier heb ik op je gewacht,’ zegt Toby. ‘Tijdens de Waterloze Vloed. Hier, op het dak. Ik dacht dat je elk moment het bos uit kon komen wandelen.’

De Crakers liggen vredig om hen heen te slapen. Wat zijn ze toch goed van vertrouwen, denkt Toby. Ze kennen geen echte angst. Misschien zijn ze er niet toe in staat om angst te voelen.

‘Dus je dacht niet dat ik dood was?’ vraagt Zeb.

‘Ik rekende op je,’ zegt Toby. ‘Ik dacht dat als er iemand in staat was om dat allemaal te overleven jij het wel zou zijn. Maar soms zei ik tegen mezelf dat je hoogstwaarschijnlijk dood was. Dat ik realistisch moest zijn. Maar de rest van de tijd zat ik te wachten.’

‘En, was het het wachten waard?’ vraagt Zeb. Een onzichtbare grijns in het donker.

‘Mankeert er opeens iets aan je zelfvertrouwen? Moet je daar echt naar vragen?’

‘Ja, eerlijk gezegd wel,’ zegt hij. ‘Vroeger dacht ik dat ik een godsgeschenk was, maar daar kun je als man aan gaan twijfelen. Toen ik je leerde kennen, bij de Hoveniers, wist ik meteen dat je veel slimmer was dan ik, met al die paddenstoelen en drankjes en zo.’

‘Maar jij was handiger,’ zegt Toby.

‘Akkoord, maar soms wel iets te handig. Waar was ik gebleven?’

‘Dat je bij die Slangenvrouw woonde,’ zegt Toby. ‘Bij Schubben en Spleten. Toen je je alleen met jezelf bemoeide, je ogen openhield, je handen in je zakken en je mond dicht.’

‘O ja,’ zei Zeb.

Ze gaven Zeb een baantje als portier. Dat was een goede dekmantel. Zijn kop werd kaalgeschoren, hij kreeg een zwart pak, een zonnebril en een gouden tand met een microfoontje erin dat recht in zijn mond kon uitzenden. Plus een smaakvol geëmailleerd speldje op zijn revers in de vorm van een slang die in zijn eigen staart bijt: een oud motief dat symbool staat voor de wedergeboorte, zei Adam, al kon je Zeb alles wijsmaken.

Hij liet zijn stoppels scheren in de stijl van de diepe plebslanden van de dag: heel kort en met een kriskrasdesign in een soort harig ruitpatroon. Verder liet hij op instigatie van Adam zijn oren bijwerken, omdat die steeds vaker werden gebruikt als identificatiemiddel en het beter was als hij niet kon worden gematcht met een oorfoto van vroeger, mocht iemand daarnaar kijken. De plastisch-chirurgische ingreep was een cadeautje van Katrina Wow, die toegang had tot enkele eersteklas vlees- en vetbeeldhouwers. Zeb koos een iets puntiger bovenkant en wat zwaardere lellen.

‘Niet kijken,’ zegt hij. ‘Ik heb ze daarna nog een paar keer laten doen. Maar ik heb er een tijdje uitgezien als een soort miniboeddha.’

‘Dat is precies zoals ik jou zie,’ zegt Toby.

Zebs taak was om zich op te houden in de buurt van de bar; het was niet de bedoeling dat hij breeduit ging staan lachen, maar hij moest ook weer geen agressieve houding aannemen. Gewoon indrukwekkend rondhangen was voldoende. Zijn collega was een grote zwarte man die Jebediah heette, althans op dat moment; later, bij MaddAddam, heette hij Zwarte Neushoorn. Zeb en Jeb, zo noemde Zeb zijn collega en zichzelf in gedachten.

Maar bij Schubben kende niemand hem als Zeb, en ook niet als Hector de Vector. Iedereen kende hem daar als Smokey. Smokey de Beer, naar de mascotte van de vroegere Boswachtersdienst. Die naam paste goed bij hem. ‘Alleen JIJ kunt bosbranden voorkomen,’ was de slogan, en dat was wat hij nu ook moest doen: brandjes voorkomen.

Als de gasten humeurig werden, boos en somber gingen kijken, zich verbaal onprettig gingen uiten of onbetamelijk werden en zich vergrepen aan de in geveerde, geschubde of geloverde kostuums gestoken meisjes, als ze chimpanseeachtig gedrag vertoonden zoals met bierblikjes schudden om vervolgens het schuim eruit te spuiten, met de blikjes te gaan gooien, flessen kapot te smijten en met elkaar op de vuist te gaan, dan grepen Zeb en Jeb in. Het indrukwekkend rondhangen veranderde dan in een actieve agressieve operatie waarbij de agressors zo soepel en onopvallend mogelijk moesten worden verwijderd zonder dat dat uitliep op een massale vechtpartij. Snel ingrijpen was dus van belang, hoewel de klanten natuurlijk niet onnodig geschoffeerd moesten worden, want een afgetuigde klant werd meestal geen vaste klant.

Bovendien kwamen er steeds meer klanten uit de bovenste regionen van de Corporations bij Schubben; die lui vonden het leuk om op stap te gaan in de achterbuurten, maar dan niet op een levensgevaarlijke manier. Net genoeg voor een stoer, licht rebels gevoel en een beetje seksuele spanning. Schubben en Spleten kreeg een steeds betere reputatie als een veilige en discrete zaak waar je strontlazarus en indiscreet kon worden en waar je een potentiële klant rustig mee naartoe kon nemen als ingewikkelde omkoopmethode zonder het gevaar te lopen om te worden ontmaskerd.

Een soepele conflictbeheersing was dus van het grootste belang. Het was het beste om een vriendschappelijke arm om de schouder van de etterbak in kwestie te slaan en vriendelijk in zijn oor te fluisteren: ‘Rondje van de zaak, meneer. Met de complimenten van de directie.’ Vervolgens werd de man in kwestie – zijn tong een halve meter uit zijn mond, dolgelukkig dat hij iets gratis kreeg, en waarschijnlijk al enigszins hersendood door alles wat hij had gezopen – naar een grote, met veren gedecoreerde kamer gebracht met een grote, groensatijnen beddensprei en onzichtbare videosurveillance. Daar werd hij liefdevol uitgekleed door een paar Slangenvrouwen, die het vermogen bezaten om verzekeringsstatistieken nog te laten klinken als bloedgeile porno. Intussen bleven Zeb en Jeb voor de zekerheid net buiten het zicht rondhangen.

Daarna werd er een cocktailglas gebracht met daarin een felgekleurd drankje – oranje, paars of blauw, al naar gelang wat er precies was besteld – en een cocktailprikker in de vorm van een groene slang met een groene kers eraan geprikt. Het werd afgeleverd door een meisje dat eruitzag als orchidee, gardenia of flamingo, of door een fluorescerende blauwe hagedis op stelten, glinsterend van de lovertjes, de bloemblaadjes of de veren en versierd met kleine led-lampjes. Een hallucinatie met enorme tieten en een wellustige vochtige mond waar kiele-kiele-kiele of woorden van gelijke strekking uit kwamen, en Drinkie-lekker-lekker! Welke warmbloedige hominide kon dat nou weerstaan? En daar ging het mysterieuze drankje naar binnen, al snel gevolgd door heerlijke dromen van meneertje selfmade alfamannetje, waarbij het personeel minimale slijtage opliep.

De uitverkorene werd tien uur later wakker, ervan overtuigd dat hij de tijd van zijn leven had gehad. En dat was ook zo, zei Zeb, want is niet elke ervaring die het brein registreert echt? Zelfs als het niet in 3D en zogenaamde real time gebeurt.

Deze act werkte doorgaans heel goed bij de managers van de Corps, een stelletje naïevelingen als het ging om de dubbele moraal in de plebslanden. Zeb kende zulke mensen maar al te goed uit zijn tijd in de Vlietende Wereld: als ze een avondje op stap gingen in de plebslanden, waren ze op zoek naar spanning en sensatie, naar iets wat ze verwarden met echte ervaringen. Ze leidden een beschermd leven in de Corp Compounds en de andere beveiligde plekken waar ze kwamen, zoals rechtbanken, regeringsgebouwen en kerkelijke organisaties, en ze waren volstrekt onnozel als het ging om het leven daarbuiten. Het was bijna aandoenlijk hoe gemakkelijk ze de Kool-Aid dronken die daar werd aangeboden, hoe snel ze de koffer indoken, of, in dit geval, het bed met de groensatijnen beddensprei, hoe heerlijk ze sliepen en hoe vrolijk ze ontwaakten.

Maar er diende zich ook een nieuw soort klanten aan bij Schubben: mannen van een minder prettig allooi die zich minder gemakkelijk lieten afleiden van hun woede. Mannen vol haat, gepokt en gemazeld, gebrand op bloedvergieten en vechtpartijen. Dat waren de zwaardere gevallen waarbij alle hens aan dek moesten.

‘Ik heb het over de Painballers, maar dat had je zeker al begrepen,’ zegt Zeb. ‘Painball was toen nog vrij nieuw.’

De Painball Arena’s waren in die tijd volstrekt illegaal, net als hanengevechten en het slachten en opeten van bedreigde diersoorten. Painball bestond wel, maar werd buiten de openbaarheid gehouden. Toekijken was voorbehouden aan mensen uit de hoogste echelons die het leuk vonden om naar gevechten op leven en dood te kijken waarbij het aankwam op sluwheid, bedrevenheid en meedogenloosheid, en kannibalisme niet werd geschuwd: eigenlijk was het een plastische vorm van het Corpsleven. Er ging toen al heel wat geld om bij de patserige Painball-weddenschappen. De Corporations betaalden dus indirect voor de infrastructuur en het levensonderhoud van de Painball-spelers. De mensen die de locatie en de diensten leverden, betaalden als ze werden gesnapt, soms met hun leven als er bendeoorlogen waren.

Deze regeling was naar volle tevredenheid van het CorpSeCorps, dat toen nog in de kinderschoenen stond, omdat het ruimschoots gelegenheid bood tot afpersing, waardoor de CorpSeCorpsmannen steeds meer macht kregen over wat toen nog als de steunpilaren van de maatschappij werd beschouwd.

Als je in een gewone gevangenis zat, kon je kiezen voor de Painball-optie, een spel waarin je moest vechten tegen je medegevangenen en ze moest uitschakelen. Je kon er grote prijzen mee winnen, zoals vrijgelaten worden en een baantje krijgen als ordehandhaver op de grijze markt in de plebslanden. Met alle extraatjes van dien. Maar het alternatief van winnen was de dood. Daarom was Painball ook zo leuk om naar te kijken. De winnaars waren degenen die de anderen door list en bedrog konden aftroeven, die hun tegenstanders op het verkeerde been konden zetten, superieur moordzuchtig waren. Een favoriet nummer was het opeten van de uitgestoken ogen van je tegenstander. Kortom: je moest bereid zijn om je beste vriend dood te steken en te fileren.

Painballers die het spel hadden overleefd, genoten veel aanzien in de diepere plebslanden, maar ook op hoger niveau, net zoals de Romeinse gladiatoren van vroeger. Corpsvrouwen betaalden grif om seks met ze te hebben, Corpsmannen nodigden ze uit om bij hen thuis te komen eten zodat ze hun vrienden konden choqueren als de Painball-veteranen met champagneglazen gingen smijten, maar er waren natuurlijk wel altijd een paar veiligheidsbeambten in de buurt voor het geval de zaak ernstig uit de hand liep. Bij zulke gelegenheden was een beetje rotzooi trappen wel toegestaan, maar een complete puinhoop ging te ver.

De Painball-veteranen werden overmoedig door de positie die ze in de grijze wereld innamen en door de ik-heb-gewonnenhormonen die door hun lichaam raasden; ze waren ervan overtuigd dat ze iedereen aankonden, en vonden het voor de afwisseling wel leuk om hun krachten te meten met een grote, stevige uitsmijter als Smokey de Beer. Jeb had hem gewaarschuwd dat hij een Painballer nooit de rug moest toekeren, want dan kreeg je een trap tegen je nieren, een klap op je kop met iets wat toevallig binnen handbereik was, en werd je keel dichtgeknepen tot je ogen uit hun kassen sprongen.

Je kon de Painballers herkennen aan hun littekens en aan hun wezenloze gezichtsuitdrukkingen: ze waren een deel van hun spiegelneuronen kwijt, evenals grote stukken van hun empathisch vermogen. Normaal gesproken vindt iedereen het naar om een kind pijn te zien lijden, maar deze jongens lachten er alleen maar om. Jeb zei dat je de signalen heel snel moest zien op te pikken, omdat je het maar beter zo snel mogelijk kon weten of je een psychopaat voor je had. Want anders zouden je mooie meiden wel eens vermorzeld kunnen zijn voor je ‘omgedraaide nek’ kon zeggen, en dat kon behoorlijk in de papieren gaan lopen. Trapezedanseressen die een artistieke striptease uitvoerden terwijl ze op hun kop vlak boven het publiek hingen waren niet goedkoop. En een act met een orgasmebevorderende bijna-wurging door een python al helemaal niet. Een Painballer zou best eens kunnen denken dat het afbijten van een pythonkop een onomstotelijk bewijs van zijn superioriteit als alfamannetje was, en zelfs als iemand tussenbeide kwam voordat hem dat was gelukt, was het al te laat, want een beschadigde python was niet meer inzetbaar.

Schubben beschikte over een databestand met de identiteit van de Painballers, compleet met pasfoto’s en oorprofielen; Katrina Wow had dat weten te bemachtigen via een of ander obscuur achterdeurtje en in ruil voor God mag weten wat. Ze moest haast wel contacten hebben met de organisatie van Painball, met iemand die iets wilde wat zij kon leveren, of juist tegenhouden. In de diepere plebslanden waren gunsten of het verhinderen ervan de meest gerespecteerde valuta.

‘Meteen slaan, zo gemeen mogelijk, dat was ons beleid met die Painball-klootzakken,’ zegt Zeb. ‘Zodra ze ook maar een beetje onrustig werden. Soms deden we iets door hun drankje, maar het kwam ook wel voor dat we ze definitief onschadelijk maakten, want als we dat niet deden, kwamen ze altijd terug om wraak te nemen. Maar we moesten wel uitkijken wat we met de lijken deden. Want soms hadden ze handlangers.’

‘Wat deden jullie daar dan mee, met die lijken?’ vraagt Toby.

‘Laat ik het er maar op houden dat er in de diepe plebslanden altijd wel behoefte was aan gecondenseerde eiwitpakketten, die werden al dan niet als dierenvoer gebruikt. Maar in de begintijd, voordat het CorpSeCorps besloot om Painball te legaliseren en het uit te zenden, waren er nog niet zo veel doorgedraaide Painballers, dus het kwam niet vaak voor dat we ons van zulke lijken moesten ontdoen. Het was dus gewoon een kwestie van improviseren.’

‘Dat klinkt alsof het voor jullie een lolletje was,’ zegt Toby. ‘Maar het ging toch om mensenlevens, of ze nu iets hadden uitgespookt of niet.’

‘Ja, dat weet ik ook wel, het was niet zo netjes van ons. Hoewel je pas in Painball kwam als je meerdere moorden op je geweten had. Maar wat ik met dit hele verhaal wil zeggen is dat Jeb en ik er alle belang bij hadden om te weten wat er in die drankjes ging. Daarom maakten we soms zelf een fijne mix voor ze.’

Kicktail

Intussen lag de witte loper met daarin de zes mysterieuze pillen veilig opgeborgen te wachten op nadere instructies. De enigen die wisten waar hij lag waren Zeb, Katrina Wow en Adam.

Het was een slimme verstopplek, in het zicht van iedereen. Die truc had Zeb van Slaight of Hand geleerd: alles wat voor de hand ligt, is juist onzichtbaar. Op een glazen plank achter de bar stond een verzameling van allerlei bijzondere kurkentrekkers, notenkrakers en peper- en zoutvaatjes in de vorm van naakte vrouwen. Hun lichaamsdelen functioneerden op ingenieuze wijze: als je de benen uit elkaar deed, kwam de kurkentrekker tevoorschijn, of kon je de noot in de kraker duwen, en als je een vrouw de nek omdraaide, kwam er aan de onderkant zout of peper uit. Hilariteit alom.

De witte loper was verstopt in het zoutvat van een van die ijzeren maagden: een groene vrouw met geëmailleerde schubben. Als haar nek werd omgedraaid, kwam er nog wel zout tussen haar benen vandaan, maar de barkeepers was verteld dat dit een heel kwetsbaar exemplaar was en dat ze de andere moesten gebruiken wanneer er met zout gestrooid moest worden. Wat niet vaak het geval was, hoewel sommige klanten graag zout in hun bier of op hun snacks wilden.

Zeb hield het groene schubbenmeisje met haar verborgen loper goed in de gaten. Hij vond dat hij dat aan Pilar verplicht was. Maar toch zat deze verstopplek hem niet helemaal lekker. Stel dat iemand dat zoutvaatje te pakken kreeg als hij er een keer niet was, ermee zat te pielen en die pillen ontdekte? Stel dat hij dacht dat de kleine, gekleurde pillen geestverruimende snoepjes waren en hij er één of twee innam om te kijken of ze bevielen? Van die mogelijkheid werd Zeb erg nerveus, vooral omdat hij geen idee had wat die pillen precies met iemand deden.

Adam bleef daar juist opmerkelijk onverstoorbaar onder. Hij zei dat niemand ooit in een zoutvaatje keek, tenzij er geen zout meer in zat. ‘Waarom ik dat nu opmerkelijk noem, weet ik eigenlijk niet,’ zegt Zeb. ‘Adam was altijd al een koele kikker.’

‘Woonde hij daar dan ook?’ vraagt Toby. ‘In Schubben en Spleten?’ Dat kan ze zich bijna niet voorstellen. Wat zou Adam Een daar de hele dag hebben gedaan, tussen die exotische dansers en hun ongebruikelijke modeattributen? In de tijd dat zij hem kende – toen hij al Adam Een was – keurde hij elke vorm van vrouwelijke ijdelheid in de vorm van kleurrijke opvallende vrouwenkleding met decolletés of korte rokken af. Maar bij Schubben kon hij dergelijke Hoveniersdenkbeelden en zijn voorkeur voor een eenvoudige levensstijl onmogelijk doordrukken. Die vrouwen wilden dure manicures. Die wilden vast niet spitten, schoffelen of slakken overplaatsen, zelfs al zou er daar een moestuin zijn geweest. Prinsesjes van de nacht gaan overdag geen onkruid wieden.

‘Nee, hij woonde niet in Schubben,’ zegt Zeb. ‘Niet echt. Hij was er gewoon zo nu en dan. Het was een soort safehouse voor hem.’

‘Heb je enig idee waar hij naartoe ging als hij niet bij jullie was?’ vraagt Toby.

‘Hij was bezig om dingen aan de weet komen,’ zegt Zeb. ‘Uitzoeken wat er zoal werd rondverteld. Naderende donderwolken in de gaten houden. De ontevredenen onder zijn hoede nemen. Mensen bekeren. Hij had zijn grote inzicht toen al gekregen, of hoe je dat ook maar moet noemen: de bliksemschicht die God op zijn hoofd had doen neerdalen. Red mijn geliefde Soort waarin ik zo veel behagen schep, je kent dat gezanik van hem wel. Ik kreeg zulke berichten nooit door.

In die periode was hij al begonnen met mobiliseren van mensen voor de Hoveniers van de Heer. Hij had zelfs al een gebouw in de plebslanden gekocht voor de Dakhof van Eden van het geld dat we van de rekening van Dominee hadden weggesluisd. Pilar stuurde geheime rekruten uit HelthWyzer naar hem toe; zij was toen al van plan om zich bij hem te voegen. Maar dat wist ik toen allemaal nog niet.’

‘Pilar?’ vraagt Toby. ‘Maar zij kan toch niet Eva Een zijn geweest? Ze was veel te oud!’ Toby heeft zich altijd afgevraagd wie Eva Een was. Adam was Adam Een, maar over een Eva Een had ze nooit iets gehoord.’

‘Nee, dat was ze ook niet,’ zegt Zeb.

Een van de dingen die Adam in de gaten hield waren berichten over hun beider vader, Dominee. Na de eerste drukte rond de verduisteringen van de bezittingen van de Kerk van PetrOleum en de tragische ontdekking dat Dominees eerste vrouw, Fenella, was begraven in de rotstuin, en de publicatie van de schandalige memoires van zijn tweede vrouw, Trudy, die ernstig uit de school had geklapt, was de hele affaire met een sisser afgelopen.

Er was wel een proces geweest, maar er waren geen overtuigende bewijzen, had de jury geoordeeld. Trudy was met de opbrengst van haar memoires op vakantie gegaan naar een Caribisch eiland met – zo werd beweerd – een Tex-Mex-gazonexpert, en was op het strand aangespoeld na een onstuimige naakte zwempartij. Er stond daar een heel gevaarlijke onderstroom, had de lokale politie gezegd. Waarschijnlijk was ze met de stroming meegesleurd en was ze met haar hoofd tegen een rots geslagen. Haar metgezel, wie dat ook was, was verdwenen. Heel begrijpelijk, want hij zou wel eens aansprakelijk kunnen worden gesteld, hoewel er ook werd gefluisterd dat hij er een hoop geld mee had verdiend.

Trudy kon dus niet meer als getuige worden opgeroepen, en wat kon er zonder haar verklaring worden bewezen? Het skelet van Fenella had erg lang in de grond gelegen; iedereen had haar daar wel kunnen begraven. In de rijkere delen van de stad liepen vaak anonieme mannen rond, meestal immigranten op zoek naar werk; die zouden rijke, naïeve en tuinminnende vrouwen als Fenella maar al te graag een klap op hun kop geven met hun schep, vervolgens een tuinhandschoen in hun mond proppen en ze ondanks hun gesmoorde kreten in het tuinschuurtje onteren, waarna ze huislook op ze zouden planten, om nog maar te zwijgen van ezelsoor, viltige hoornbloem en andere vetplanten die goed tegen droogte konden. Dat was nu eenmaal een bekend risico voor vrouwelijke huiseigenaren die van tuinieren hielden.

En wat de aanzienlijke verduisteringen betrof: daar bestond geen enkele twijfel over, maar Dominee had de beproefde en juiste weg bewandeld: een openbare bekentenis dat hij in verzoeking was gebracht, gevolgd door het opbiechten van zijn zondige onvermogen om daar weerstand aan te bieden. Dat was een bittere pil geweest, maar zijn vernedering had wel vruchten afgeworpen. Hij had God en de mens in tranen om vergiffenis gesmeekt, vooral de leden van de Kerk van PetrOleum. En bingo: zijn zonden werden hem vergeven en hij was klaar voor een nieuwe start. Want wie kon het nu over zijn hart verkrijgen om een medemens die zo veel berouw had niet te vergeven?

‘Hij loopt weer vrij rond,’ zei Adam. ‘In ere hersteld, weer helemaal de oude. Zijn OlieCorpsvriendjes hebben hem vrij gekregen.’

‘Fucker,’ zei Zeb. ‘In het kwadraat. Allemaal.’

‘Hij zal ons zeker willen opsporen en hij zal zeker de middelen hebben om dat te doen,’ zei Adam. ‘Daar zorgen zijn OlieCorpsvriendjes wel voor. Dus wees maar op je hoede.’

‘Zal ik zijn,’ zei Zeb. ‘Of op m’n petten.’ Dat was een oud grapje van hem waar Adam vroeger nog wel om kon lachen, of glimlachen. Maar het lachen was hem nu vergaan.

Op een avond, toen Zeb rondhing in de bar van Schubben, met zijn Smokey de Beer-zonnebril, zijn zwarte pak en zijn slangenspeldje, maar zonder glimlach en zonder frons, en luisterde naar het geklets dat door de nepgouden tand in zijn mond klonk, hoorde hij de mannen aan de bar ergens over praten. Hij spitste zijn oren.

Dit was niet de gewone Painball-waarschuwing. Integendeel.

‘De allerhoogste top, ze komen met z’n vieren,’ hoorde hij. ‘Drie OlieCorps, eentje van PetrOleum. Die predikant die op tv is geweest.’

Zeb voelde de adrenaline door zijn aderen schieten. Dat moest Dominee wel zijn. Zou die verknipte sadist die het leuk vond om zijn kinderen te mishandelen en zijn vrouw te slaan hem nog herkennen? Hij keek om zich heen, op zoek naar mogelijke wapens die binnen handbereik waren. Zodra iemand ‘Grijp die vent’ of iets dergelijks dramatisch riep, kon hij een paar van die karaffen met geslepen glas naar hem gooien en er dan als de sodemieter vandoor gaan. Zijn spieren waren zo strak gespannen dat je er gitaar op kon spelen.

Daar kwamen ze al, in opperste feeststemming, te horen aan de grappen, de lolbroekerij en de joviale schouderklopjes, die eerder voorzichtige tikjes waren, de quasikameraadschappelijke uitingen die waren toegestaan in het topsegment van de Corps. Ze waren op weg naar de champagne, de lekkere hapjes en alles wat daarbij hoorde. Er zouden vanavond flinke fooien gegeven worden, mits ze hem allemaal omhoog konden krijgen. Wat had het voor zin om rijk te zijn als je er niet mee te koop kon lopen door pakken met geld te geven aan mensen die je assisteerden bij je poging tot zelfverheffing?

De hoogste piefen van de Corporations liepen altijd langs de securitysukkels van Schubben zonder ze een blik waardig te keuren – je keek toch ook niet naar een heg. Volgens Zeb was dat al zo sinds je ‘Romeinse keizer’ kon zeggen. En dat was in dit geval een geluk bij een ongeluk voor Zeb, want Dominee keek straal langs hem heen. Niet dat hij Zeb met zijn zonnebril, zijn stoppelbaard en zijn puntige oren zou hebben herkend als hij wel de moeite had genomen om naar hem te kijken. Maar die moeite nam hij niet. Zeb keek wel, en hoe vaker hij keek, hoe minder het hem beviel wat hij zag.

De spiegelballen draaiden rond en rond en bestrooiden de klanten en de meiden met vlekjes licht alsof het roos was. Uit de boxen klonk een ingeblikte retrotango. Vijf Schubjes in lovertjeskostuum hingen verwrongen tot een C-vorm aan de trapeze, tieten vooruit, met hun benen aan weerszijden van de gezichten. Hun glimlach blikkerde in het blacklight. Zeb liep voorzichtig achteruit naar de glazen plank, pakte in het voorbijgaan de groene dame met de loper in haar spleet en liet haar in zijn mouw glijden. ‘Ik ga even pissen,’ zei hij tegen Jeb. ‘Dek jij me even.’

Op de plee haalde hij de loper tevoorschijn en haalde er drie van de magische pillen uit, een witte, een rode en een zwarte. Hij likte het zout van zijn vingers, stopte de pillen in de zak van zijn jasje, liep terug naar zijn post en zette de schubbendame soepel en geluidloos terug op haar plek op de glazen plank. Niemand zou merken dat ze weg was geweest.

Het viertal van Dominee had de tijd van zijn leven. Zeb dacht dat ze iets te vieren hadden: waarschijnlijk de terugkeer van Dominee naar wat ze als een normaal leven beschouwden. Aalgladde schoonheden paaiden ze met drankjes terwijl boven hun hoofden de trapezedanseressen kronkelden en draaiden alsof ze geen botten en geen ruggengraat hadden. Ze lieten stukjes van dit of dat zien, maar nooit de hoogste kaart: daar was Schubben te smaakvol voor en als je de hele peepshow wilde, moest je extra betalen. De wellevendheid schreef een zekere waarderende blijk van lust voor, maar dit zondige acrobatische toneelstukje was niet echt aan Dominee besteed, er werd tenslotte geen pijn geleden. Toch lukte het hem aardig goed om te doen alsof. Zijn glimlach was een beetje botoxachtig, alsof die het gevolg was van een zenuwbeschadiging.

Katrina Wow kwam naar de bar. Ze was vanavond gekleed als orchidee, in een beeldschone perzikkleurige outfit met lavendelblauwe accenten. Maart, haar python, lag om haar hals en haar schouder gedrapeerd.

‘Ze hebben de Specialiteit van het Huis besteld voor die vriend van ze,’ zei ze tegen de barkeeper. ‘Met de Smaak van Eden.’

‘En een ruime scheut tequila?’ vroeg de barman.

‘Met alles erop en eraan,’ zei Katrina. ‘Ik zal de meisjes waarschuwen.’

De Specialiteit van het Huis speelde zich af in een privékamer die was gedecoreerd met veren en een groensatijnen beddensprei. Er werden drie reptiliaanse Schubmeisjes in rekening gebracht die al je wensen vervulden, hoe grillig ook. De Smaak van Eden was een kicktail die maximaal genot garandeerde. Als de klant die eenmaal achter de kiezen had, werd hij meegevoerd naar een wereld waar hij heel bijzondere dingen beleefde. Zeb had wel eens wat andere dingen geprobeerd die bij Schubben werden verkocht, maar deze Smaak van Eden-cocktail had hij nog nooit aangeraakt. Hij was bang voor de visioenen die hij daarvan zou kunnen krijgen.

Daar stond hij al klaar, op de bar. Een donkeroranje, licht bruisend drankje met een roerstaafje waar zich een plastic slang omheen kronkelde en met een maraschinokers eraan geprikt. De slang was groen en glinsterend, met grote ogen en een lachende rode mond.

Zeb had natuurlijk weerstand moeten bieden aan zijn duivelse opwelling. Wat hij deed was roekeloos, dat geeft hij zonder meer toe. Maar ja, je leeft maar één keer, zei hij tegen zichzelf, en misschien moest er aan die ene keer voor Dominee nu een einde komen. Zeb vroeg zich af welk van de drie pillen hij in het drankje zou laten glijden, de witte, de rode of de zwarte. Maar waarom zou hij eigenlijk zo krenterig doen? Waarom niet gewoon alle drie?

‘Proost, ouwe jongen.’ ‘Ad fundum!’ ‘Vooruit met de geit!’ ‘Geef ze van katoen!’ Waren zulke oubollige kreten nog steeds gebruikelijk bij dit soort gelegenheden? Kennelijk wel. Dominee kreeg wat voorzichtige schouderklopjes en een paar vette knipogen, en toen werd hij door drie slangenettes meegenomen naar zijn traktatie. Alle vier mannen giechelden, wat achteraf bloedstollend was.

Zeb zou maar wat graag zijn bardienst aan iemand anders overdragen en de videokamer binnenglippen, waar het beveiligingspersoneel van Schubben de privékamers in de gaten hield. Hij had geen idee wat het effect van die pillen was. Zou je er heel erg ziek van worden? En hoe dan? Misschien hadden ze alleen een langetermijneffect en begonnen ze pas na een dag, een week of een maand te werken. Maar als het sneller ging, dan móest hij erbij zijn.

Helaas zou hij dan wel meteen de verdenking op zich laden. Daarom bleef hij stoïcijns afwachten, zij het met gespitste oren, terwijl hij in zijn hoofd een liedje zong op de wijs van ‘Yankee Doodle’:

Mijn pa was gek op kindjes slaan

Nog meer dan op een spleet of reet

Dat hij mag bloeden in de hel

Maar eerst braaf al zijn snoepjes eet.

Nadat hij dit iets te vaak in gedachten had gezongen, klonk er geruis uit het microfoontje in zijn tand. Iemand probeerde iets tegen de portiers te zeggen. En na wat een eeuwigheid leek, maar dat niet was, kwam Katrina Wow uit de deur die naar de privékamers leidde. Ze probeerde heel gewoon te doen, maar het getik van haar hakken klonk bijzonder urgent.

‘Je moet even mee naar achteren,’ zei ze tegen hem.

‘Maar ik heb bardienst,’ antwoordde hij, zogenaamd alsof hij niet wilde.

‘Ik vraag wel of Mordis van voren komt. Hij neemt het wel van je over. Nu moet je meteen meekomen.’

‘Alles goed met de meisjes?’ Hij was tijd aan het rekken, want als er iets ergs met Dominee gebeurde, dan wilde hij dat dat zo lang mogelijk zou duren.

‘Ja, maar ze zijn bang. Het is een noodgeval.’

‘Is die kerel door het lint gegaan?’ vroeg hij. Dat gebeurde soms, want het effect van die Smaak van Eden was niet altijd even voorspelbaar.

‘Veel erger,’ zei ze. ‘Neem Jeb ook maar mee.’

Frambozenmousse

Het leek alsof er een orkaan had huisgehouden in de verenkamer: hier een sok, daar een schoen, vlekken van onduidelijke herkomst en overal verfomfaaide veren. Dat hoopje in de hoek van de kamer, onder de groene sprei, moest Dominee zijn. Er kwam wat rood schuim onder de sprei vandaan. De smurrie deed denken aan een zieke, uitgeslagen tong.

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Zeb onschuldig. Het was erg moeilijk om met die zonnebril op onschuldig te kijken – dat had hij in de spiegel geoefend – dus hij zette de bril af.

‘Ik heb de meisjes naar de douche gestuurd,’ zei Katrina Wow. ‘Ze waren totaal van slag. Het ene moment waren ze nog…’

‘De garnaal aan het pellen,’ zei Zeb. Dat was hun jargon voor het uit de kleren helpen van een boerenlul, met name uit zijn onderbroek. Dat ging nog niet zomaar, zeiden de Schubjes vaak. Je moest er heel wat voor kunnen. Het was een kunst. Eerst maakte je heel langzaam de knoopjes los en daarna moest je uiterst traag en sensueel de rits opendoen. Dat moment moest je zo lang mogelijk vasthouden. Doen alsof hij een doos bonbons is, iets waar je je vingers bij aflikt. Een lolly. ‘De lolly,’ zei Zeb hardop. Hij was van streek: het effect van de pillen op Dominee was veel sterker dan hij had gedacht. Het was niet zijn bedoeling dat hij echt zou doodgaan.

‘Ja, nou, het is maar goed dat ze niet zover zijn gekomen, want hij loste gewoon op, dat hebben ze via de monitoren in de controlekamer gezien. Daar zeiden ze dat ze nog nooit zoiets hebben meegemaakt. Frambozenmousse, daar leek het volgens hen op.’

‘Shit,’ zei Jeb, die een hoekje van de sprei optilde. ‘Daar hebben we een waterstofzuiger voor nodig, het lijkt daar wel een goor zwembad. Hoe kan dat?’

‘Volgens de meisjes begon hij opeens te schuimen,’ zei Katrina. ‘En te gillen natuurlijk. En veren uit te trekken, die zijn helemaal verpest, zonde hoor, die kunnen zo de vuilnis in. Toen hield dat gillen op en hoorden ze alleen nog maar gegorgel. Ik maak me echt zorgen!’ Dat was zwak uitgedrukt, doodsbang kwam dichter in de buurt.

‘Hij lijkt wel gesmolten. Zeker iets verkeerds gegeten,’ zei Zeb. Hij bedoelde het als grapje, wilde althans dat het voor een grapje zou worden gehouden.

Katrina lachte niet. ‘Dat denk ik niet,’ zei ze. ‘Maar het zou wel kunnen dat het in het eten heeft gezeten, alleen kan het niet iets zijn wat hij hier heeft gehad, dat bestaat niet! Het moet haast wel een nieuwe microbe zijn. Zo te zien een vleesetende, maar dan met een versnelde werking. Als het maar niet besmettelijk is.’

‘Waar zou hij die kunnen hebben opgepikt? Onze meisjes zijn schoon.’

‘Van een deurkruk?’ vroeg Zeb. Weer zo’n flauw grapje. Hou toch je kop, uilskuiken, zei hij tegen zichzelf.

‘Wel een geluk dat onze meisjes hun bodysuits aanhadden,’ zei Katrina. ‘Die moeten we maar verbranden. Maar gelukkig hebben ze dat spul dat eruit… daar hebben ze niets van aangeraakt.’

Zeb kreeg een binnenkomend telefoontje via zijn tand; het was Adam. Sinds wanneer heeft hij tanduitzendrechten? dacht Zeb.

‘Ik hoor dat er een probleem is?’ vroeg Adam. Hij klonk blikkerig en ver weg.

‘Wat griezelig is het toch om een stem in je hoofd te horen,’ zei Zeb. ‘En je klinkt als een marsmannetje.’

‘Ja, dat zal wel,’ zei Adam. ‘Maar dat lijkt me op dit moment niet zo belangrijk. Ik hoor dat de man die is overleden onze gemeenschappelijke vader was.’

‘Dat klopt,’ zei Zeb, ‘maar van wie heb je dat gehoord?’

Hij was naar de hoek van de kamer gelopen om ongestoord te kunnen bellen uit consideratie met de anderen, want het was niet prettig om naar iemand te moeten luisteren die in zijn tand praatte. Katrina stond in de andere hoek met haar interne telefoon te bellen met de schoonmaakdienst van Schubben, die nog een akelige verrassing te wachten stond. Er gebeurde wel vaker iets vervelends met oudere klanten die een Specialiteit van het Huis kregen, want soms waren de kicktails iets te krachtig voor hun conditie en hun lichaamsfuncties, maar meestal bleef het bij een beroerte of een hartaanval. Dat iemand oploste tot een berg schuim was ongehoord.

‘Katrina belde me,’ zei Adam. ‘Uiteraard. Ze houdt me op de hoogte.’

‘Dus ze wist dat hij onze…’

‘Dat niet. Ze weet dat ik belangstelling heb voor alles wat met de boekingen van de Corporations te maken heeft, en dan met name de OlieCorps, dus ze vertelde me over de reservering voor dat groepje van vier, en over de speciale verrassing die drie van de klanten voor de vierde hadden geboekt. Daarna stuurde ze me de foto’s die automatisch bij de ingang worden genomen en ik herkende hem natuurlijk meteen. Ik was hier al in het gebouw, dus toen ben ik gaan kijken of ik ergens mee zou moeten assisteren. Ik sta nu in de bar, bij het glazen schap met al die bijzondere kurkentrekkers en zoutvaatjes.’

‘O,’ zei Zeb. ‘Goed zo,’ voegde hij er sullig aan toe.

‘Welke heb je gebruikt?’

‘Welke wat?’ vroeg Zeb.

‘Hou je niet van de domme,’ zei Adam. ‘Ik kan heus wel tellen. Zes min drie is drie. Welke was het, de witte, de rode of de zwarte?’

‘Alle drie,’ zei Zeb. Daarna bleef het even stil.

‘Jammer,’ zei Adam. ‘Daardoor wordt het voor ons moeilijker te bepalen wat er precies in welke pil zat. We zouden de voorkeur hebben gegeven aan een gecontroleerd experiment.’

‘Ga je niet zeggen dat ik een stomme achterlijke klotedinges ben?’ vroeg Zeb. ‘Omdat ik zo’n achterlijke klotestommiteit heb uitgehaald? Maar dan anders geformuleerd.’

‘Het was een beetje te spontaan, die actie van je,’ zei Adam, ‘maar het had veel erger gekund. Het is een geluk bij een ongeluk dat hij je niet heeft herkend.’

‘Wacht even,’ zei Zeb. ‘Je wist dus al dat hij hier binnenkwam? En je hebt me niet gewaarschuwd?’

‘Ik rekende erop dat je zou doen wat in deze situatie het beste was,’ zei Adam. ‘En mijn vertrouwen is niet beschaamd.’

Zeb was razend. Die uitgekookte klootzak van een grote broer van hem had hem erin geluisd, de lul! Maar hij had er ook op vertrouwd dat Zeb de paniek die zou ontstaan op adequate wijze kon afhandelen, dus naast woedend voelde Zeb zich ook warm en trots. ‘Bedankt’ was niet helemaal van toepassing, dus in plaats daarvan zei hij: ‘Uitgekookte sluwe klootzak die je bent!’

‘Het is heel betreurenswaardig,’ zei Adam. ‘En ik betreur het echt. Maar mag ik je erop wijzen dat we als gevolg hiervan definitief van deze man verlost zijn. Dan nu iets van het grootste belang: zorg dat ze zoveel mogelijk van hem – van het – verzamelen. Zeg dat ze dat in een Vrist van CryoGenius moeten doen – Katrina heeft daar altijd een paar van achter de hand voor cliënten met een CryoGenius-contract. Het liefst het hele lichaam, niet alleen het hoofd. Veel cliënten van Schubben die op leeftijd zijn, hebben zo’n regeling met haar getroffen. Het protocol schrijft voor dat als zij te maken krijgen met een ‘levensopschorting’, zoals CryoGenius het noemt, het woord ‘dood’ te allen tijde moet worden vermeden, dat woord is ook bij de werknemers van CryoGenius taboe. Spreek jij het ook maar niet uit. Temeer daar je je binnenkort als een van hen zult gaan voordoen. Als zich zo’n opschorting voordoet, wordt de cliënt onmiddellijk in versneld tempo in de Vrist bevroren en naar CryoGenius gebracht om later te worden gereanimeerd, als CryoGenius eenmaal de biotechnische middelen daartoe heeft ontwikkeld.’

‘Met Sint Juttemis zeker,’ zei Zeb. ‘Ik hoop maar dat Katrina een grote ijsblokjeshouder heeft.’

‘Neem desnoods een paar emmers,’ zei Adam. ‘We moeten hem – zijn vloeibaar overschot – naar Pilars mimicryteam aan de oostkust brengen.’

‘Pilars wat?’

‘Mimicryteam. Onze vrienden,’ zei Adam. ‘Overdag werken ze bij de biotechCorps: OrgaanInc, HelthWyzer Central, RejoovenEssence en zelfs CryoGenius. Maar ’s avonds helpen ze ons. Vandaar “mimicry”, de biologische term voor camouflagetechnieken van bijvoorbeeld rupsen.’

‘Sinds wanneer zwijmel jij bij rupsen?’ vroeg Zeb. ‘Heb je soms een hersenverweking opgelopen bij die achterlijke MaddAddam Extinctathongame over die dooie kevertjes?’

Adam ging er niet op in. ‘Ons mimicryteam zal er wel achter komen wat er precies in die pillen zat. Of zit. Laten we hopen dat het zich niet door de lucht kan verplaatsen, anders is iedereen die in die kamer was nu besmet. Maar we denken dat dat niet zo is. Het werkt kennelijk razendsnel, dus dan zouden er nu al verschijnselen moeten zijn geweest. Maar zorg dat je er niets van aanraakt, anders zou je wel eens via direct contact kunnen worden besmet.’

En stop je vinger er niet in en daarna in je reet, dacht Zeb. ‘Nee, zoiets retedoms zou ik natuurlijk niet doen,’ zei hij.

‘Probeer je daaraan te houden, ik weet zeker dat je dat kunt,’ zei Adam. ‘Ik zie je op de beveiligde kogeltrein, met de Vrist.’

‘Waar gaan we dan naartoe?’ vroeg Zeb. ‘Ga jij ook mee?’ Maar Adam had al opgehangen, of uitgelogd, of wat je ook maar deed aan de andere kant van een tandverbinding.

Toen de leden van het schoonmaakteam, in een pak van plasticfolie gehuld en met een masker op, de restanten van Dominee via een waterstofzuiger in geëmailleerde emmers en daarna in diepvriesbestendige metalen flessen hadden overgedaan, ging Zeb aan het werk om zichzelf te veranderen in een nettere en lievere versie van Smokey de Beer. Hij gooide zijn zwarte outfit weg, die zou worden verbrand, nam een antimicrobische douche – met hetzelfde product dat de Schubjes gebruikten – zeepte zijn gezicht in, reinigde zijn oksels en maakte zijn puntige oren schoon.

Ik boen en ik schrob en spoel Dominee door de goot

Want hij is nu morsdood, en bovendien knalrood

Hij is een rooie dooie brij en ik ben megablij

Want pa is er geweest, voor ons is het groot feest

Diedoobiedoo diedoebiedee doebediedoebediedee

Hij deed een klein dansje en wiegde met zijn heupen. Hij zong graag onder de douche, vooral als er gevaar dreigde.

Nog één rivier, zong hij terwijl hij een nieuw zwart pak aantrok. Dat is de rivier der verveling! Nog één kies, nog één kies om te flossen.

Daarna hervatte hij zijn taak: hij beschermde Katrina Wow, die nu was verkleed als fruitmand, met haar ene borst als appel met daarop een smakelijk stel geborduurde tanden. Ze ging samen met Maart de python het betreurenswaardige nieuws aan de drie managers van de OlieCorps vertellen, maar liet eerst wat versnaperingen naar ze toe brengen: een rondje ijskoude daiquiri’s, minivissticks, Sint-Neekobsschelpen – waar volgens het etiket geen sleepnet aan te pas was gekomen, dat wist Zeb omdat hij ze vaak in de keuken snaaide – een schaal Gourmetpoutine en gefrituurde NetNietGarnalen, dat waren garnalen die nooit een net hadden gezien, een nieuwe splicesoort uit het lab.

‘Jullie vriend is helaas verhinderd door een onfortuinlijke opschorting van zijn leven,’ zei ze tegen de OlieCorps-managers. ‘Een totale lustervaring kan soms nogal belastend zijn voor het lichaam. Maar zoals jullie weten had hij… pardon, hééft hij een contract met CryoGenius – voor zijn volledige lichaam, niet alleen zijn hoofd – dus alles is geregeld. Mijn deelneming met jullie tijdelijke verlies.’

‘Dat wist ik niet,’ zei een van de managers. ‘Van dat contract. Ik dacht dat je dan zo’n CryoGenius-armbandje om moest, maar dat heb ik bij hem nooit gezien.’

‘Sommige heren lopen liever niet te koop met hun opschortingscontract,’ reageerde Katrina soepel. ‘Zij geven de voorkeur aan een tatoeage, op een verborgen en zeer persoonlijke plaats. In onze bedrijfstak zijn wij natuurlijk van zulke tatoeages op de hoogte, terwijl de kans klein is dat een zakenpartner daar kennis van neemt.’ Dat was nog iets wat hij in haar bewonderde, dacht Zeb, terwijl hij probeerde niet naar haar appels te kijken: ze was een eersteklas leugenaar. Hij had het niet beter kunnen doen.

‘Daar zit wat in,’ zei de dominantste manager.

‘In elk geval hebben we het nog op tijd ontdekt,’ zei Katrina. ‘En zoals jullie weten, dient de procedure meteen in gang gezet te worden om het gewenste effect te sorteren. Het toeval wil dat wij een Premiumovereenkomst met CryoGenius hebben, een Platinumcontract voor snelle afhandeling, en hun speciaal opgeleide gekwalificeerde medewerkers zijn altijd stand-by. Jullie vriend zit al in de speciale Vrist en staat op het punt te worden overgebracht naar de centrale CryoGenius-vestiging aan de oostkust.’

‘Kunnen we hem niet meer zien?’ vroeg de tweede manager.

‘Als de Vrist eenmaal is verzegeld en vacuüm gezogen – wat nu het geval is – zou dat contraproductief zijn,’ zei Katrina met een glimlach. ‘Maar ik kan wel een waarmerkcertificaat van CryoGenius voor jullie vragen. Willen jullie nog een daiquiri?’

‘Shit,’ zei de derde manager. ‘Wat moeten we tegen die mafketels van die kerk van hem zeggen? Ingestort terwijl hij een beurt kreeg in een snoeskraam, ik denk niet dat dat goed zou vallen.’

‘Nee, dat denk ik ook niet,’ zei Katrina koeltjes. Ze vond dat Schubben veel meer was dan een snoeskraam, het was een ‘totale esthetische ervaring’, volgens de wervende tekst op de website. ‘Schubben en Spleten staat bekend om de discrete manier waarop we met dergelijke kwesties omgaan. Daarom is onze zaak ook zo populair onder kritische heren zoals jullie. Bij ons krijg je waar voor je geld, inclusief een overtuigend excuus, mocht dat nodig zijn.’

‘Heeft iemand daar al een idee over?’ vroeg de tweede manager. Hij had alle NetNietGarnalen opgegeten en begon nu aan de Sint-Neekobsschelpen. Sommige mensen krijgen honger van de dood.

‘Virale longontsteking, opgelopen tijdens vrijwilligerswerk voor de achtergestelde kinderen in de plebslanden, zou mijn eerste suggestie zijn,’ zei Katrina. ‘Ik denk dat dat heel goed zou vallen. Jullie kunnen ook advies inwinnen bij onze gekwalificeerde PR-medewerkers.’

‘Dank je,’ zei de derde manager, die haar met toegeknepen en enigszins rode ogen aankeek. ‘Dat is heel behulpzaam.’

‘Geen dank,’ zei Katrina. Ze glimlachte charmant en boog zich naar voren om haar hand te laten schudden en haar vingertoppen te laten kussen en daarbij net genoeg maar niet te veel van haar torsokapitaal bloot te geven. ‘Graag gedaan. Wij zijn er voor jullie.’

‘Wat een meid,’ zegt Zeb. ‘Ze zou op haar dooie akkertje een topCorp hebben kunnen runnen.’

Toby voelt de bekende tentakels van de jaloezie alweer om haar hart sluiten.

‘Dus is het je ooit nog gelukt?’ vraagt ze.

‘Wat bedoel je, schat?’

‘Heeft ze ooit nog haar schubbige slipje voor je uitgetrokken?’

‘Dat is iets wat ik de rest van mijn leven zal blijven betreuren,’ zegt Zeb, ‘maar nee. Ik heb niet eens een poging gedaan. Ik heb mijn handen thuisgehouden, maar ik moest me wel verbijten. Het was echt moeilijk om me te beheersen, maar het is de naakte waarheid: ik heb niet één vinger naar haar uitgestoken. Nog geen knipoog heeft ze van me gehad.’

‘Waarom niet?’

‘Ten eerste omdat ze mijn baas was toen ik bij Schubben werkte. Het is niet zo slim om met je vrouwelijke baas te gaan rollebollen. Daar raken ze van in de war.’

‘O, toe zeg, dat is zó twintigste-eeuws.’

‘Ja ja, en ik ben natuurlijk weer een seksistisch varken enzovoort, maar toch is het zo. Te veel hormonen schaadt de efficiëntie. Ik heb dat zelf vaak gezien: vrouwelijke directeuren die heel verlegen en raar gingen doen als ze bevelen moesten geven aan een stijfkoppige bink die hun rationele vermogens had uitgeschakeld door ze helemaal suf te neuken en ze te laten grommen als een loops wasdier en te laten schreeuwen als een stervend konijn. Dat doet gewoon iets met de machtsverhoudingen. “Neem me, neem me, schrijf mijn speech, haal koffie, je bent ontslagen.” Dat dus.’ Na een tijdje voegt hij eraan toe: ‘En bovendien…’

‘Wat?’ Ze hoopt op een walgelijke eigenschap van Katrina Wow, de vrouw die ze weliswaar nog nooit heeft gezien en die naar alle waarschijnlijkheid dood is, maar jaloezie kent geen grenzen. Misschien had ze wel X-benen, halitose of een afschuwelijke muzieksmaak. Zelfs een puist zou ze al een geruststelling hebben gevonden.

‘Bovendien hield Adam van haar. Dat was heel duidelijk. En ik zou nooit in zijn vijver vissen. Hij was… hij is mijn broer. Hij is mijn familie. Dat zou me te ver gaan.’

‘Dat méén je niet,’ zegt Toby. ‘Adam Een? Verliefd? Op Katrina Wow?’

‘Zij was Eva Een,’ zegt Zeb.

De trein naar CryoGenius

‘Ongelofelijk,’ zegt Toby. ‘Hoe weet je dat?’

Zeb zwijgt. Is dit een pijnlijk verhaal? Waarschijnlijk wel; de meeste verhalen over vroeger hebben iets pijnlijks omdat het verleden zo gewelddadig en zo onherstelbaar is afgebroken.

Maar niet voor het eerst in de geschiedenis van de mens. Hoeveel anderen hebben niet hetzelfde meegemaakt? Achtergelaten, nadat iedereen is weggevaagd, verdwenen. De lijken liggen als trage rook te verdampen, hun geliefde en zorgvuldig onderhouden huizen brokkelen af als verlaten mierenhopen. Hun beenderen vergaan tot calcium, nachtroofdieren verdringen zich om hun uiteenvallende vlees, dat getransformeerd wordt tot sprinkhanen en muizen.

De maan is bijna vol. Goed voor de uilen, slecht voor de konijnen, die dan graag riskant maar uitdagend in het donker rondhuppelen, hun kop vol feromonen. Nu ziet ze er ook een paar, ze springen rond in de wei, lichten vaaggroen op. Vroeger dachten sommige mensen dat er een reuzenkonijn op de maan zat: ze meenden de oren te kunnen zien. Anderen zagen er een gezicht in, of een oud vrouwtje met een mand. Wat zouden de Crakers daarvan denken als ze toe zijn aan astrologie, over honderd jaar, of misschien tien? Want dat gaat zeker gebeuren. Of niet.

Maar is het nu wassende of afnemende maan? Haar gevoel voor maantijd is niet meer zo scherp als vroeger, bij de Hoveniers. Hoe vaak heeft ze niet bij volle maan een oogje in het zeil gehouden als iemand een Wake hield? Waarbij ze zich soms afvroeg waarom er wel een Adam Een was, maar geen Eva Een, en er ook nooit over haar werd gesproken. Nu zal ze dat eindelijk te horen krijgen.

‘Stel je voor,’ zegt Zeb. ‘Adam en ik zaten drie dagen samen in de kogeltrein. Ik had hem maar twee keer gezien sinds we de bankrekening van Dominee hadden geplunderd en elk ons weegs waren gegaan: een keer in de Happicuppa en een keer in de achterkamer van Schubben. Toen hadden we geen tijd gehad om bij te praten. Dus nu zat ik natuurlijk met heel veel vragen.’

Zeb moest zijn stoppelbaard opgeven, waar hij nogal aan gehecht was geraakt ondanks het vereiste nauwkeurige onderhoud, want die minivierkantjes waren erg lastig bij te houden. Hij schoor alles met een scheermes af, het enige wat hij liet staan was een sikje. Hij kreeg wat nieuw haar op zijn hoofd, een MooiHair-plaksel dat in de begintijd van die Corp nog niet erg overtuigend was, glimmend van de olie en in een bruinige kleur.

Gelukkig kon hij de ergste schade camoufleren met een mallotige hoed die hoorde bij de CryoGenius-outfit van wat vroeger de ‘doodgraver’ zou zijn genoemd, maar wat CryoGenius betitelde als Tijdelijke Inertie-assistent. Die hoed was eigenlijk een aangepaste tulband, die deed denken aan tovenaars en Arabische genii. Hij had een roodachtige kleur en op de voorkant stond een afbeelding van vlammen.

‘De eeuwigdurende levensvlam,’ zegt Zeb. ‘Toen ze met dat derderangs goochelaarsvod aan kwamen zetten, zei ik: “Dat kun je toch godverdomme niet menen! Ik ga die gekookte tomaat echt niet op mijn kop zetten!” Maar toen zag ik het voordeel ervan in. Met die hoed en met de rest van het kostuum – een paars soort pyjama, of een karatepak, met daarop het logo van CryoGenius, kon niemand me voor iets anders aanzien dan een uit de kluiten gewassen sufkop die geen ander baantje kon krijgen. In de trein op een Vrist passen, hoe zielig kun je zijn? “Als je bent waar niemand je verwacht,” zei de ouwe Slaight of Hand altijd, “dan ben je onzichtbaar.”’

Adam had hetzelfde uniform en hij zag er nog dommer uit dan Zeb. Dat was tenminste een troost. Er was trouwens toch niemand die hen zag. Ze zaten opgesloten in een speciale wagon van CryoGenius en de Vrist was aangesloten op een eigen generator om de binnentemperatuur op nul te houden. CryoGenius schepte er eer in om altijd een veiligheidsmarge in te bouwen: DNA-diefstal, om nog maar te zwijgen van de diefstal van grotere lichaamsdelen, was een bron van zorgen voor iedereen die verliefd was op zijn eigen koolstofstructuur; de diefstal van het brein van Einstein lag nog vers in het geheugen.

Vandaar dat er altijd gewapende bewakers meereisden met de Vristtrein, die met doorgeladen pistool bij de deuren zaten. Bij bonafide transporten zouden dat leden van het geconsolideerde en altijd expanderende CorpSeCorps zijn, bewapend met een spraygun. Maar bij deze onderneming, waarbij alles zwendel was, werd die rol vervuld door Mordis, een manager van Schubben. Hij zag er overtuigend uit: stoer, schitterende ogen als van een glimmende zwarte kever, en een glimlach die zo onbevooroordeeld was als een vallend rotsblok.

Alleen was zijn wapen niet echt. Het mimicryteam kon veel namaken, maar een drievoudig beveiligd technisch apparaat met bewegende onderdelen ging een stapje te ver. De spraygun van Mordis was dus een vernuftige imitatie van plastic en geverfd piepschuim, maar dat was geen probleem, tenzij iemand dichtbij genoeg kwam om een klap met zijn vuist te krijgen.

Maar waarom zou dat gebeuren? Dit was voor zover iedereen dacht gewoon een routinematig dodenritje. Ofwel ‘het overbrengen van het subject van de levensopschorting via een retourvaart terug naar zijn levensoever’. Dat was een hele mondvol, maar bij CryoGenius waren ze dol op dat soort gebakken lucht. Ze moesten wel, gezien de twee belangrijkste verkoopargumenten in hun bedrijfstak: goedgelovigheid en ongefundeerde hoop.

‘Dat was de raarste tocht die ik ooit heb gemaakt,’ zegt Zeb. ‘Ik zat verkleed als Aladdin in een afgesloten treinwagon, samen met mijn broer, die een ingedeukte pompoen op zijn hoofd had, en tussen ons in een Vrist met daarin onze vader in de vorm van een soort bouillon. De botten en tanden hadden we er trouwens wel weer bij gedaan. Die waren niet opgelost. Daar was nog wel ruzie over geweest bij Schubben, want beenachtig materiaal bracht in de plebslanden erg veel geld op; sieraden van bewerkte menselijke resten waren daar razend populair. BottenBling noemden ze dat. Maar Adam, Katrina en ondergetekende hielden het hoofd koel en wisten de anderen ervan te overtuigen dat dat te gevaarlijk was, want hoe goed die botten ook zouden worden uitgekookt, je wist maar nooit of daar nog microben op achterbleven. Van die microben wisten we nog steeds helemaal niets af.’

Wat is ’t? Een kist? Een groen met gele Vrist, zong Zeb.

Adam pakte een klein notitieboekje en een potlood en schreef: Pas op wat je zegt. We worden waarschijnlijk afgeluisterd.

Nadat hij dit, afgeschermd met zijn hand, aan Zeb had laten lezen, gumde hij het uit en schreef: En hou alsjeblieft op met zingen. Heel irritant.

Zeb gebaarde dat hij het notitieboekje wilde hebben. Na een korte aarzeling gaf Adam het aan hem. Zeb schreef: FU + PO. Daaronder schreef hij in kleine letters: Fuck You en Pleur Op. En: Heb je nog geneukt?

Toen Adam dat las, begon hij te blozen. Dat was iets nieuws: Zeb had het nog nooit eerder bij hem gezien. Terwijl Adam zo bleek was dat je zijn haarvaten bijna kon zien. Hij schreef: Gaat je niks aan.

Zeb schreef: Haha, was het K en heb je ervoor betaald? Want hij had allang in de gaten uit welke hoek de wind bij Adam waaide.

Ik wens niet dat er op een dergelijke wijze over de dame in kwestie wordt gesproken. Zij heeft zich zeer verdienstelijk gemaakt bij onze inspanningen.

Welke inspanningen? had hij moeten vragen. Dan was hij misschien iets meer aan de weet gekomen. Maar in plaats daarvan schreef hij: Haha, dan staat het nu een-nul voor mij :D!! In elk geval ben je geen homo! :D :D

Adam schreef: Wat ben jij onvoorstelbaar ordinair.

Spijker op z’n kop! schreef Zeb. Maar ik heb alle respect voor de ware liefde. Hij tekende een hart, daarna een bloem. En voegde er bijna aan toe: Zelfs als ze een chic pijppaleis runt, maar dat deed hij maar niet. Adam was erg prikkelbaar en het zou hem niets verbazen als hij zijn geduld verloor en hem zo ongeveer voor het eerst in zijn leven een opdonder gaf. En dan zou er een ongepaste worsteling ontstaan bij de restanten van hun gesmolten vader die voor Zeb niet goed af zou lopen omdat hij het nooit over zijn hart kon verkrijgen om Adam tegen de vlakte te slaan, en hij zich dus door die bleke slappe lul in elkaar zou moeten laten meppen. Adam leek enigszins tot bedaren te zijn gekomen, misschien door die bloem en dat hart, maar hij bleef geïrriteerd. Hij scheurde de bladzijden waar ze op hadden geschreven uit het notitieblok, scheurde ze in stukken en ging naar de plee, waar hij ze, nam Zeb aan, ging doorspoelen. Zelfs als een nieuwsgierige spion de snippers aan elkaar zou lijmen, zou daar niets bijzonders op te zien zijn. Alleen wat goedkope vunzige taal, van het soort dat je kon verwachten van twee Vristbewakers buiten gehoorsafstand van de betalende klanten.

De rest van de reis bleef het stil. Adam zat met zijn armen over elkaar met gefronste wenkbrauwen schijnheilig te kijken, en Zeb neuriede zacht, terwijl het continent langs het raampje voorbijgleed.

Aan de oostkust werd de voor CryoGenius gereserveerde wagon opgewacht door Pilar, die zich voordeed als een bezorgd familielid van het lijk, of liever de tijdelijk opgeschorte cliënt, en drie leden van – nam Zeb aan – het mimicryteam.

‘Twee daarvan ken je,’ zegt Zeb. ‘Katuro en Lamantijn. De derde was een meisje dat we zijn kwijtgeraakt toen Crake bezig was met het ontwerp van de Crakers en breinslaven ronselde onder de MaddAddamieten voor zijn Paradice-project. Ze probeerde weg te lopen uit haar Compound, dat mislukte en ik neem aan dat ze toen van een viaduct is gevallen en vervolgens is platgereden. Maar dat was toen allemaal nog niet gebeurd.’

Pilar huilde een paar krokodillentranen in een zakdoekje voor het geval er minidrones of spionageapparatuur in de buurt waren. Daarna keek ze toe terwijl de Vrist in een lang voertuig werd geladen. CryoGenius noemde dat geen ‘lijkwagens’, maar ‘Life2Life Shuttles’. Ze hadden de kleur van gekookte tomaten en een zwierige eeuwige levensvlam op de deuren: niets sombers dat de feeststemming zou kunnen bederven.

Daar ging de Vrist van Dominee, in de L2LS, op weg naar een strengbewaakte biosample-unit – niet die van CryoGenius, want die waren daar niet op berekend, maar van HelthWyzer Central. Pilar stapte ook in, evenals Zeb. Mordis zou zich gaan omkleden en naar de lokale Schubben en Spleten gaan, waar ze een hardere manager nodig hadden.

Adam zou zijn alledaagse kleding aantrekken, die steeds merkwaardiger werd, en zijn dagelijkse bezigheden diep in de plebslanden hervatten. Hij gaf de witte loper aan Pilar nadat hij die uit de zoutstrooier had gehaald; het mimicryteam wilde de pillen analyseren. Ze dachten dat ze daar nu eindelijk een methode voor hadden gevonden waarbij ze niet het gevaar liepen zelf besmet te raken.

Zeb stond op de rol voor zijn volgende identiteit, die Pilar al voor hem had voorbereid: hij werd gestationeerd bij HelthWyzer Central.

‘Wil je me een plezier doen?’ vroeg hij aan Pilar nadat ze zich ervan hadden vergewist dat er geen afluisterapparatuur of camera’s in de L2LS verstopt zaten. ‘Zou je mijn DNA-profiel willen vergelijken met dat van Dominee? Die man in de Vrist.’ Hij had nooit het idee van zich af kunnen zetten dat Dominee niet zijn echte vader was en dit was de laatste kans om achter de waarheid te komen.

Pilar zei dat dat geen probleem was. Hij gaf haar een geïmproviseerd wangslijmmonster in een zakdoekje, dat ze zorgvuldig opborg in een plastic envelopje waar iets in zat wat op een uitgedroogd elfenoor leek, rimpelig en geel van kleur.

‘Wat is dat?’ vroeg hij. Hij wilde eigenlijk vragen: ‘Wat is dat voor kutding?’ maar bij Pilar had hij altijd de neiging om zich beschaafd uit te drukken. ‘Een buitenaardse gremlin?’

‘Een cantharel,’ zei ze. ‘Een paddenstoel. De eetbare, niet te verwarren met de valse cantharel.’

‘Dus ik heb straks het DNA van een paddenstoel?’ vroeg hij.

Pilar lachte. ‘Die kans lijkt mij erg klein,’ zei ze.

‘Gelukkig,’ zei Zeb. ‘Zeg je dat ook even tegen Adam?’

Het enige probleem was, dacht hij later die nacht, toen hij in zijn spartaanse maar acceptabele HelthWyzer-accommodatie wegdoezelde, dat als uit de DNA-test van Pilar mocht blijken dat Dominee niet zijn vader was, Adam dus niet zijn broer was. Dan zou Adam niets van hem zijn, geen familie.

Fenella + Dominee = Adam.

Trudy + Onbekende Zaaddonor = Zeb.

= geen overeenkomstig DNA.

Als dat de waarheid was, wilde hij die dan eigenlijk wel weten?

Glimrozen

Zebs nieuwe functie bij HelthWyzer Central was Desinfecteur Eerste Rang. Hij kreeg een felgroene overall met het logo van HelthWyzer en een grote, lichtgevende D op de borst. Een haarnetje moest voorkomen dat uitgevallen onderdelen van zijn follikeldracht de bureaus van zijn meerderen bevuilden, en op zijn neus zat een filterkapje waarmee hij eruitzag als een varken. Verder kreeg hij een onuitputtelijke voorraad beschermende waterafstotende nanobioformdichte schoenen en handschoenen en, het belangrijkste, een toegangspasje.

Dat pasje was echter alleen voor de kantoorruimtes, niet voor de laboratoria, die zich in een ander gebouw bevonden. Toch wist je maar nooit welke info een gewiekste robinhooder met enkele programmeerregels die hem door een ondergrondse mimicriet waren toegespeeld uit een onbewaakte computer kon vissen, ’s avonds laat als alle brave burgers in andermans bed lagen te slapen. HelthWyzer was wat wederhelften betreft zo lek als een mandje.

Een desinfecteur werd vroeger een ‘schoonmaker’ genoemd, of een ‘conciërge’ en nog langer geleden een ‘werkster’, maar dit was de eenentwintigste eeuw, waarin een zekere nanobiovormbewustheid in de titel moest doorklinken. Om die titel te verdienen moest Zeb een strenge veiligheidscontrole ondergaan, want welke vijandige Corps – mogelijk uit een buitenlandse regio – zou er nu niet proberen om een toetsenbordpiraat te vermommen als een lagere werknemer en hem opdragen te pakken wat hij te pakken kon krijgen?

Om zich te kwalificeren als desinfecteur werd Zeb ook geacht een opleidingstraject te hebben gevolgd, compleet met modern gewauwel over waar zich ziektekiemen konden ophouden en hoe je die onschadelijk moest maken. Die had hij natuurlijk niet gevolgd, maar Pilar had hem voordat hij begon de basisbeginselen bijgebracht.

Ziektekiemen zouden zich ophouden op de gebruikelijke plaatsen, zoals wc-brillen, de vloer, wastafels en deurkrukken. Maar ook op liftknopjes, telefoons en toetsenborden. Daarom moest hij die allemaal afnemen met een antibacterieel doekje en bestoken met een dodelijke straling; daarnaast moest hij de vloeren van de gangen en trappen dweilen en de vloerbedekking in de kantoren stofzuigen om pluisjes te verwijderen die de robotzuigers die dat elke dag deden zouden kunnen hebben gemist. Die robotzuigers rolden de hele dag van hot naar her, plugden een stekker in een stopcontact in de muur om hun accu op te laden en schoven weer weg, waarbij ze zachte piepjes maakten zodat je niet over ze zou struikelen. Het leek wel alsof je over een strand met reuzenkrabben liep. Als hij alleen was, schopte hij ze soms in een hoek en legde ze op hun rug om te kijken hoe snel ze zich weer konden herstellen.

Behalve een nieuwe outfit kreeg hij ook een nieuwe naam: Horatio.

‘Horatio?’ vraagt Toby.

‘Op uitlachen wordt geen prijs gesteld,’ zegt Zeb. ‘Iemand dacht dat dat een aannemelijke naam was die twee semilegale Tex-Mex-ouders die onder de Muur waren door geglipt zouden bedenken voor een zoon van wie ze verwachten dat hij het hier helemaal ging maken. Ze vonden dat ik er wel een beetje als een Tex-Mex uitzag, of in elk geval als een kruising met wat Tex-Mex-DNA. Wat trouwens ook het geval was, zoals enige tijd later bleek.’

‘O ja,’ zei Toby. ‘Pilar en die DNA-match.’

‘Precies,’ zei Zeb. ‘Al duurde het een tijdje voordat ik de uitslag te horen kreeg. Ze kon niet samen met mij worden gezien, want hoe zou ze mij hebben moeten kennen? Bovendien hadden we verschillende werktijden, dus de kans was klein dat we elkaar toevallig tegen het lijf zouden lopen. Daarom hadden we een noodvoorziening getroffen toen ik haar mijn DNA-monster gaf.

Toen ik nog in de treinwagon van CryoGenius zat en zij mijn identiteit van desinfecteur in elkaar knutselde en in het systeem invoerde, wist ze al dat ik de damestoiletten zou moeten schoonmaken op de verdieping waar haar kantoor gevestigd was. Ik zat in de nachtploeg – daar zaten alleen mannelijke desinfecteurs in omdat ze geen onbetamelijk gedrag en gegil wilden, wat bij een gemengd team beslist tot de mogelijkheden behoorde. Ik had die verdieping dus helemaal voor mezelf. Het tweede hokje van links, dat was de plek die ik in de gaten moest houden.

‘Heeft ze een briefje voor je achtergelaten in de stortbak van de wc?’

‘Dat zou te veel opvallen. Die waterreservoirs werden regelmatig gecheckt, dus alleen een amateur zou daar iets belangrijks achterlaten. Nee, de dropbox was dat vierkante bakje dat in zulke toiletten staat, voor je weet wel. Dingen die je niet door de plee mag spoelen. Maar het zou geen briefje zijn, dat was te opvallend.’

‘Wat dan, een teken?’ Toby vraagt zich af wat het zou zijn. Eén voor geluk, twee voor verdriet? Maar één en twee waarvan?

‘Ja. Iets wat daar niet erg misplaatst leek, maar wat je er gewoonlijk niet ziet. Pitten, had ze bedacht.

‘Pitten? Wat voor pitten? Een perzikpit bijvoorbeeld?’

‘Exact. Die zou iemand die op de wc haar lunch opat daar hebben kunnen achterlaten. Sommige secretaresses deden dat, die zaten op de wc omdat ze daar tenminste rust hadden. Zo nu en dan lagen er restjes van een sandwich in dat bakje: een vet randje bacon, of een stukje kaasproduct. De werkdruk in HelthWyzer was erg hoog, hoe lager je op de ladder stond hoe erger het was, dus ze vonden het prettig om er zo nu en dan even tussenuit te knijpen.’

‘Wat hadden jullie afgesproken voor die pitten?’ vraagt Toby. ‘Wat was ja en wat was nee?’ Pilars manier van denken had haar altijd geïntrigeerd, ze zou vast niet zomaar een willekeurige vrucht hebben gekozen.

‘Een perzikpit voor nee: geen relatie met Dominee. Een dadelpit voor ja: pech, Dominee is je vader, huil maar flink uit want je bent op z’n minst een halve psychopaat.’

Die keuze verbaast Toby niet: de perzik werd in de Dakhof van Eden beschouwd als mogelijke Boom des Levens in het Paradijs. Niet dat de Hoveniers dadels geringschatten, of andere vruchten, mits onbespoten.

‘Dan hadden ze bij HelthWyzer dus wel toegang tot behoorlijk dure vruchten. In die tijd, na de grote bijensterfte, waren perziken en appels onbetaalbaar. En pruimen,’ voegde ze eraan toe. ‘En citrusvruchten.’

‘HelthWyzer was ontzettend rijk,’ zegt Zeb. ‘Ze verdienden geld als water met hun vitaminepillen en medicijnen. Dus zij konden het cyberbestoven importfruit makkelijk betalen. Dat was een van de extraatjes die de werknemers van HelthWyzer kregen, vers fruit. Maar dan alleen voor het hogere personeel natuurlijk.’

‘Wat lag er in dat bakje?’ vraagt Toby. ‘Qua pit?’

‘Perzik. Twee perzikpitten. Voor extra nadruk.’

‘En hoe vond je dat?’ vraagt Toby.

‘Dat ze zulke dure vruchten verspilde?’ zegt Zeb. Hij wil niet emotioneel worden.

‘Dat je erachter kwam dat je vader niet je echte vader was. Dat moet toch iets met je hebben gedaan?’

‘Inderdaad. Ik heb altijd al het gevoel gehad dat hij niet mijn echte vader was en nu wist ik het zeker. Natuurlijk vond ik het leuk om gelijk te krijgen, dat vindt iedereen leuk. En ik voelde me er minder schuldig door. Dat ik hem had doodgeschuimd.’

‘Had je daar dan een schuldgevoel over?’ vraagt Toby. ‘Zelfs al was hij wel je vader geweest, dan nog, het was toch een…’

‘Ja, dat weet ik wel. Maar toch. Familiebanden zijn sterk. Ik zat er wel een beetje mee. De keerzijde was Adam. Dat vond ik minder leuk. Hij was opeens geen familie meer van me. Geen genetische verwantschap.’

‘Heb je hem dat verteld?’ vraagt Toby.

‘Nee. Wat mij betrof was hij nog steeds mijn broer. Twee handen op één buik. We hadden erg veel met elkaar gemeen.’

‘Nu kom ik bij een stuk dat je minder prettig zult vinden, schatje,’ zegt Zeb.

‘Omdat het over Lucerne gaat?’ vraagt Toby. Zeb is niet dom. Hij moet al heel lang hebben geweten hoe zij over Lucerne dacht, de vrouw met wie hij samenwoonde bij de Hoveniers. Lucerne de Irritante, die zich altijd drukte als er onkruid moest worden gewied, lijntrekster in de naaigroepjes, lijdster aan allerlei soorten van uitvluchthoofdpijn, zeurderige eigenaresse van Zeb, nalatige moeder van Ren. Lucerne de Verleidelijke, voormalig bewoonster van de HelthWyzer Compound, getrouwd met een topnerd. Lucerne de romantische fantast, die ervandoor was gegaan met de ruige Zeb omdat ze te veel films had gezien waarin vrouwen dat deden.

Volgens Lucerne was Zeb gek van een genadeloos en onweerstaanbaar verlangen naar haar. Toen hij haar in haar roze negligé was tegengekomen in de AnooYoo Spa, waar hij als tuinman aan het werk was en glimrozen plantte, had hij ter plekke gepassioneerd de liefde met haar bedreven op het bedauwde gazon. Dat had Toby maar al te vaak van Lucerne te horen gekregen toen ze bij de Hoveniers zaten, en ze was het steeds vervelender gaan vinden. Als ze over de reling keek en spuugde, zou ze misschien de exacte plek kunnen raken waar Zeb en Lucerne met elkaar hadden liggen rollebollen. Ongeveer dan.

‘Juist,’ zegt Zeb. ‘Lucerne. Dat was wat er daarna in mijn leven kwam. Ik kan het wel overslaan als je wilt.’

‘Nee,’ zegt Toby. ‘Ik heb nooit jouw kant van het verhaal gehoord. Maar Lucerne heeft me wel verteld over de glimrozenblaadjes. Dat je die over haar kronkelende lichaam strooide en zo.’ Ze probeert niet jaloers te klinken, maar dat is niet gemakkelijk. Heeft er wel eens iemand glimrozenblaadjes over haar kronkelende lichaam gestrooid, of dat zelfs maar overwogen? Nee. Daar heeft ze het temperament niet voor, om bestrooid te worden. Ze zou het meteen verpesten: ‘Wat ben je met die rare bloemblaadjes aan het doen?’ Of ze zou gaan lachen, wat al even dodelijk zou zijn. Maar nu kan ze het beste haar mond houden en geen commentaar geven, want anders krijgt ze het verhaal nooit te horen.

‘Ja, dat strooien gaat me heel natuurlijk af sinds ik in de goochelarij heb gewerkt,’ zegt Zeb. ‘Het leidt de aandacht af. Maar sommige dingen die ze heeft verteld, waren vast wel waar.’

De eerste keer dat Zeb en Lucerne elkaar zagen, was helemaal niet in de AnooYoo Spa. Het was op de toiletten die Zeb moest schoonmaken terwijl hij in de afgesproken afvalbak keek of er een perzik- of een dadelpit in lag. Die had hij nog niet gevonden – Pilar had het resultaat van de DNA-test nog niet, of misschien had ze de afgesproken vrucht nog niet kunnen bemachtigen, dus hij kwam met lege handen, althans zonder pit, uit het wc-hokje. En wie anders dan Lucerne kwam daar de toiletruimte binnen.

‘Maar het was toch midden in de nacht?’ vraagt Toby.

‘Klopt als een bus. Dus wat deed ze daar, vroeg ik me af. Ze was ofwel een robinhooder, net als ik, maar geen succesvolle, want ze had zich laten betrappen op een plek waar ze niet hoorde te zijn. Of misschien deed ze het met een HelthWyzer-manager die haar een toegangspasje had gegeven zodat ze tekeer konden gaan op het luxe tapijt van zijn kantoor, terwijl hij zogenaamd moest overwerken en zij zogenaamd in de fitnessruimte zat. Maar zelfs daarvoor was het al veel te laat.’

‘Of allebei,’ zegt Toby. ‘Dat ze het met elkaar deden en ook nog gingen robinhooden.’

‘Ja. En het een is een goed excuus voor het ander. “Nee hoor, ik was helemaal niet aan het jatten, ik was alleen maar aan het vreemdgaan. Nee hoor, ik was niet aan het vreemdgaan, ik was alleen maar aan het jatten.” Maar het was beslist het eerste. De tekenen waren overduidelijk.

Lucerne slaakte een gilletje toen ze Zeb uit het wc-hokje zag komen met zijn waterdichte handschoenen en zijn marsmannetjesneuskapje. Dat was vast niet de eerste keer die nacht dat ze een gilletje slaakte, dacht hij, want ze bloosde, was buiten adem en wat je verfomfaaid zou kunnen noemen. Of opengeknoopt. Of, als je het chic wilde zeggen, gedeeltelijk ontkleed. Het behoeft geen betoog dat ze op dat moment erg aantrekkelijk was.

O, behoeft dat geen betoog, denkt Toby.

‘Wat doe jij op het damestoilet?’ vroeg Lucerne beschuldigend. Regel een: als je op heterdaad wordt betrapt, ga je in de aanval. En ze zei “toilet”, niet “wc”, wat al een aanwijzing was.’

‘Hoezo?’ vraagt Toby.

‘Het zei iets over haar karakter. Ze wilde hogerop. En “toilet” vond ze chiquer klinken dan “wc”.’

Zeb schoof zijn neuskapje omhoog naar zijn voorhoofd. Nu zag hij eruit als een stompneuzige neushoorn. ‘Ik ben Desinfecteur Eerste Rang,’ zei hij gewichtig en een beetje opgeblazen. Een man die een prachtige vrouw ziet die overduidelijk een andere man heeft geneukt, gaat zich vanzelf opgeblazen gedragen, want dat slaat een deuk in zijn ego. ‘Wat doe jíj in dit gebóuw?’ ging hij in de tegenaanval. Hij zag dat ze een trouwring droeg. Aha, dacht hij. De gekooide tijgerin. Wil even uit de sleur breken.

‘Ik moest nog wat werk afmaken,’ loog Lucerne zo overtuigend als ze kon. ‘Mijn aanwezigheid hier is volstrekt legitiem. Ik heb een pasje.’ Zeb had daarnaar kunnen vragen, maar hij had bewondering voor een vrouw die in zo’n frauduleuze situatie zo overtuigend het woord ‘legitiem’ kon uitspreken. Hij bracht haar dus niet naar de beveiliging, wat tot navraag bij de echtgenoot en tot vervelende consequenties voor de minnaar zou hebben geleid, en vrijwel zeker – nu hij erover nadacht – tot zijn ontslag. Dus hij liet haar gaan.

‘Oké, sorry,’ zei hij met een overtuigende hondse onderdanigheid.

‘Als je het niet erg vindt… Dit is het damestoilet en ik zou graag wat privacy willen, Horatio,’ zei ze, terwijl ze op zijn naambordje keek en het streelde. Ze keek diep in zijn ogen. Daarmee vroeg ze iets van hem – Verraad me niet – en beloofde ze iets: Op een dag ben ik van jou. Niet dat ze toen van plan was om zich aan die belofte te houden.

Goed gespeeld, dacht Zeb, en hij ging weg.

Dus toen Lucerne en hij elkaar voor de tweede keer tegenkwamen, in die roze ochtendschemering, zij op blote voeten en in een nauwelijks verhullend doorschijnend roze negligé, hij met een fallische spade en een gloeiende glimrozenstruik in zijn handen, op het pas aangelegde gazon van de pas gebouwde AnooYoo Spa in Heritage Park, herkende ze hem meteen. En ze herinnerde zich dat hij eerst Horatio heette, maar nu – volgens het naambordje van de AnooYoo Spa tuinonderhoudsdienst – Atash.

‘Ik ken jou, jij zat bij HelthWyzer,’ had ze gezegd. ‘Maar toen heette je niet…’ Op dat moment had hij haar met ongebreidelde passie op de mond gekust. Want ze kon niet praten en zoenen tegelijk.

‘Logisch,’ zegt Toby. ‘Maar wie was je daar zogenaamd? Wat is Atash?’

‘Een Iranese naam,’ zegt Zeb. ‘Geïmmigreerde grootouders. Is dat zo gek? Daar waren er eind twintigste eeuw heel veel van. Het was alleen wel zaak dat ik geen andere Iraniërs tegen het lijf liep die me allerlei dingen over mijn afkomst zouden vragen, zoals waar mijn familie vandaan kwam. Ik had wel een goed verhaal, met genoeg verdwijningen en gruwelijkheden om discrepanties qua tijd en plaats aannemelijk te maken.’

‘Dus Lucerne ontmoet Atash en vermoedt dat hij eigenlijk Horatio is, of andersom,’ zegt Toby, die het pijnlijke deel zo snel mogelijk achter de rug wil hebben. Met een beetje geluk komt de gepassioneerde, onweerstaanbare seks en dat gestrooi met bloemblaadjes dat Lucerne altijd met onvermoeibaar enthousiasme beschreef niet meer aan de orde.

‘Precies. En dat was natuurlijk niet best, want ik was behoorlijk abrupt vertrokken uit HelthWyzer. Op een van de computers zat een alarm dat ik pas te laat opmerkte en dat een melding gaf dat er iemand in die computer had zitten snuffelen. Dat zag ik pas toen ik ermee klaar was. Ze konden nagaan wie er op dat moment in het gebouw was geweest, dus ik zou zeker worden gepakt. Ik gaf via de chatroom van MaddAddam een noodsignaal en de mimicrieten gaven dat door aan Adam. Hij kende iemand die me een baantje bij de onderhoudsdienst van AnooYoo kon bezorgen, hoewel dat maar een tijdelijke stoplap was.’

‘Dus zij weet het, en jij weet dat zij het weet, en zij weet dat jij weet dat zij het weet,’ zegt Toby. ‘Bij die ontmoeting op het gazon.’

‘Correct. Ik had de keus tussen moord en verleiding. Dus ik koos de aantrekkelijkste optie.’

‘Snap ik,’ zegt Toby. ‘Dat zou ik ook hebben gedaan.’ Hij zei het alsof het een verstandskeuze was, maar ze wisten allebei dat er meer achter zat. Doorschijnende roze negligés zijn er niet voor niets.

Lucerne was in sommige opzichten vreselijk, zegt Zeb. Hoewel ze in andere opzichten weer geweldig was omdat je niet kon ontkennen dat ze…

‘Sla dat stuk maar over,’ zegt Toby.

‘Oké, de verkorte versie: ze had me bij mijn kloten, in meerdere opzichten. Maar ik had haar die keer op de plee niet verraden en zij was bereid om me een wederdienst te bewijzen zolang ik haar maar genoeg aandacht gaf. En toen raakte ze verslaafd aan me. De rest van het verhaal ken je. Ze wilde nog maar één ding: ervandoor gaan met een man die een varkensneus op had toen ze hem midden in de nacht op de plee was tegengekomen.

Ik trok met haar de diepe plebslanden in, wat ze in het begin wel romantisch vond. Gelukkig was er niemand – niemand van het CorpSeCorps – die zich iets aan haar verdwijning gelegen liet liggen, want ze had geen IP gestolen. Er waren wel meer vrouwen die uit pure verveling wegliepen uit de Compounds, dat hoorde je wel vaker. Het CorpSeCorps beschouwde dat als een privéaangelegenheid, voor zover privé in hun woordenboek voorkwam dan. Ze bemoeiden zich er niet mee, vooral niet als de echtgenoot er geen probleem van maakte. Wat Lucernes echtgenoot kennelijk niet deed.

Het probleem was alleen dat Lucerne Ren had meegenomen. Een leuke kleine meid, ik was dol op haar. Maar het was veel te gevaarlijk voor haar in de diepe plebslanden. Zulke kinderen konden zomaar van straat worden opgepikt voor de sekshandel, zelfs als er een volwassene bij was. Dan werd er een plebsratrelletje georganiseerd, er werd een GeheimBurgerkraampje omvergegooid en met rode saus gespoten – met andere woorden een grote misleidingtruc – en voor je wist wat er gebeurde was je kind weg. Dat kon ik niet riskeren.’

Zeb liet nog het een en ander verbouwen aan zijn oren, zijn vingerafdrukken en zijn irissen – inmiddels wisten ze bij HelthWyzer dat hij iets had uitgespookt op hun computers, ze waren ongetwijfeld naar hem op zoek, en toen…

‘En toen doken jullie met z’n drieën op bij de Hoveniers van de Heer,’ zegt Toby. ‘Dat weet ik nog. Ik vroeg me al af wat jullie daar deden. Je paste helemaal niet bij de rest.’

‘Je bedoelt omdat ik niet die eed had afgelegd en niet dat Levenselixer had gedronken? God houdt van je en hij houdt ook van bladluizen?’

‘Min of meer.’

‘Nee. Dat had ik niet. Maar Adam moest me wel tolereren. Ik was tenslotte zijn broer.’

Dakhof van Eden

‘Adam had inmiddels zijn ecofreakshow al op poten,’ zegt Zeb. ‘In de Dakhof van Eden. Jij zat daar toen al, en Katuro en Rebecca ook. En Nuala, ik vraag me af wat er van haar geworden is, en van Marushka de vroedvrouw en de anderen. Van Philo weten we dat. Heel jammer van hem.’

‘Freakshow?’ vraagt Toby. ‘Dat is niet zo aardig. De Hoveniers van de Heer waren toch wel meer dan dat.’

‘Ja, dat is waar. Maar in de plebslanden noemden ze het wel zo. En dat was maar goed ook: je kunt in die contreien maar beter als ongevaarlijk, debiel en arm worden beschouwd. Adam deed niets om dat tegen te gaan, hij moedigde het juist aan. Rondzwerven door de plebslanden in de simpele maar opvallende uitdossing van een krankzinnige recycler met dat koor dat die idiote psalmen kweelde, en dan het lef hebben om de liefde voor onze gehoefde medeschepselen te prediken bij een GeheimBurgerkraam, dat vonden ze in de plebslanden getuigen van een complete hersenloosheid.’

‘Als hij zulke dingen niet had gedaan, was ik er niet meer geweest,’ zegt Toby. ‘Hij en de Hovenierskinderen hebben me meegenomen toen er een knokpartij was op straat. Ik werkte destijds – zat gevangen – bij GeheimBurgers en de manager zat achter me aan.’

‘Ja, jouw grote vriend Blanco,’ zegt Adam. ‘Drievoudig Painball-veteraan, als ik het me goed herinner.’

‘Inderdaad. En de meisjes waar hij achteraan zat, brachten het er nooit levend af. Ik was de volgende op zijn lijstje. Hij was toen al behoorlijk agressief, was hard op weg naar zijn volgende slachtpartij, dat voelde ik gewoon. Dus ik heb veel aan Adam te danken, aan Adam Een, zoals ik hem kende. Freakshow of niet,’ voegt ze er defensief aan toe.

‘Begrijp me niet verkeerd,’ zegt Zeb. ‘Hij is mijn broer. We waren het niet altijd met elkaar eens, hij deed dingen op zijn manier en ik op de mijne, maar dat is iets anders.’

‘Je hebt Pilar nog niet genoemd,’ zegt Toby om het gesprek een andere wending te geven. Ze vindt die kritiek op Adam niet prettig. ‘Zij was daar ook, op de Dakhof.’

‘Ja, HelthWyzer werd haar uiteindelijk te veel. Ze had Adam van veel inside information voorzien, wat voor hem heel handig was; hij wist wie er bij de Corporations van plan was te gaan deserteren en de kant der rechtschapenen te kiezen, wat uiteraard zijn kant was. Maar ze zei dat ze het daar niet meer uithield. Toen de zogenaamde rechtspraak en de wetshandhaving waren geprivatiseerd en in handen waren gekomen van het CorpSeCorps, konden de Corporations alles platwalsen, wegvagen en afschaffen wat ze maar wilden. Hun verslaving aan geld, hun neiging om overal munt uit te slaan stond haar enorm tegen, het vergiftigde haar ziel, zoals ze het zei.

De mimicrieten hielpen haar aan een smoes, waardoor ze kon verdwijnen zonder speurders achter zich aan te krijgen: ze kreeg een beroerte, werd in een Vrist afgevoerd naar CryoGenius, en hocus pocus Pilar pas: daar was ze weer, ze zat gekleed in een jutezak op een dak in de plebslanden drankjes te brouwen.’

‘En paddenstoelen te kweken, en mij te leren wat je met maden kunt doen, en bijen te houden. Daar was ze heel goed in,’ zegt Toby enigszins treurig. ‘Heel overtuigend. Ze kreeg het voor elkaar dat ik ook tegen de bijen ging praten. Toen ze was gestorven, ben ik dat aan de bijen gaan vertellen.’

‘Ja, dat weet ik allemaal nog wel. Maar ze belazerde de boel niet,’ zegt Zeb. ‘Ze geloofde dat in zekere zin allemaal. Daarom was ze ook bereid om zo veel risico te nemen bij HelthWyzer. Weet je nog wat ik vertelde over de vader van Glenn? Zij had ook van een viaduct gesmeten kunnen worden, zeker als ze was gepakt met die loper met die drie pillen.’

‘Had ze die dan nog steeds?’ vraagt Toby. ‘Ik dacht dat ze die pillen wilde laten analyseren nadat ze ze van Adam had gekregen.’

‘Het leek haar toch te gevaarlijk,’ zegt Zeb. ‘Ze was bang dat iemand ze zou openmaken en er misschien iets uit zou ontsnappen. De mimicrieten wisten niet hoe ze van die pillen af moesten komen. Daarom heeft ze ze al die tijd dat ze in HelthWyzer Central was in de loper laten zitten. En toen ze daar wegging, heeft ze ze meegenomen en in haar eigen witte loper gestopt van dat schaakspel dat ze zelf had gesneden. Wij hebben een keer met dat schaakspel gespeeld, toen ik herstelde van een van de plebslandmissies die ik voor Adam deed.’

Dat herinnert Toby zich nog vaag: Zeb in de schaduw, op een heiige namiddag. Zijn arm. Haar hand, die de witte loper verplaatst, de doodsbrenger. Daar wist ze toen niets van, zoals ze van zo veel dingen niets wist.

‘Jij speelde altijd met zwart,’ zegt ze. ‘Wat is er na Pilars dood met die loper gebeurd?’

‘Ze liet het schaakspel na aan Glenn, met daarbij een verzegelde brief. Ze had hem vroeger in HelthWyzer leren schaken toen hij nog klein was. Maar toen zij stierf, was zijn moeder getrouwd met de vent met wie ze vreemdging, een zekere oom Pete, en waren ze overgeplaatst naar HelthWyzer Central. Pilar had via de mimicrieten contact gehouden met Glenn. Glenn was ook degene die dat kankeronderzoek voor haar geregeld had en ontdekte dat ze terminaal was.’

‘Wat stond er in die brief?’

‘Die was verzegeld. Ik denk hoe hij die loper open kon maken. Ik had die brief wel willen gappen, maar Adam zat erop als een bok op de haverkist.’

‘En toen heeft hij alles, het hele schaakspel met die pillen erin, zomaar aan Glenn gegeven, aan Crake? Die was toen nog maar een puber.’

‘Volgens Pilar was hij heel volwassen voor zijn leeftijd en Adam vond dat Pilars laatste wens moest worden gerespecteerd.’

‘En jij dan? Dit was nog voordat ik een Eva werd, maar jij zat toen al in de raad. Daar werden zulke belangrijke dingen besproken. Daar moet jij toch een stem in hebben gehad? Jij was een Adam, Adam Zeven.’

‘De anderen waren het met Adam Een eens, maar ik vond het een slecht idee. Stel dat die jongen die pillen op iemand uit zou proberen zonder te weten wat het effect ervan was, net zoals ik had gedaan?’

‘Zo moet het later dus zijn gegaan,’ zegt Toby. ‘Met een paar aanpassingen die hij zelf had bedacht. Dat moet de kern van de LusstPluss zijn geweest. Wat er gebeurde als de Lusst was uitgewerkt.’

‘Ja,’ zegt Zeb. ‘Zo moet het inderdaad zijn gegaan.’

‘Denk jij dat Pilar wist wat hij met dat virus of die ziektekiemen of wat het ook maar was zou gaan doen?’ vraagt ze. ‘Uiteindelijk?’ Ze denkt aan Pilars kleine gerimpelde gezicht, aan hoe vriendelijk, sereen en sterk ze was. Maar daarachter ging altijd een onwrikbare vastberadenheid schuil. Slecht of kwaadaardig kon je haar niet noemen. Eerder fatalistisch.

‘Laat ik het zo zeggen,’ zegt Zeb. ‘Alle echte Hoveniers geloofden dat de mensheid al een tijd een bevolkingscrash te wachten stond. Dat die onvermijdelijk was en dat het dan misschien maar beter zo snel mogelijk kon gebeuren.’

‘Maar jij was geen echte Hovenier.’

‘Pilar meende van wel, vanwege mijn Wake. De afspraak met Adam Een was onder meer dat ik een titel moest nemen, dat was dat Adam Zeven-gedoe. Volgens hem was dat goed voor mijn overwicht. Statusbevorderend. Maar als je dat werd, moest je een Wake ondergaan. Om erachter te komen hoe het met je diergeest zat.’

‘Dat heb ik ook gedaan,’ zegt Toby. ‘Pratende tomatenplantjes, diepzinnige sterren.’

‘Ja, dat soort dingen. Ik weet niet wat die oude Pilar precies in dat middeltje stopte, maar het was ontzettend krachtig.’

‘Wat kreeg jij te zien?’

Het bleef even stil. ‘Een beer. De beer die ik heb gedood en opgegeten toen ik door de Woestenij liep.’

‘En had hij een boodschap voor je?’ vraagt Toby. Haar eigen diergeest was nogal raadselachtig geweest.

‘Niet echt. Maar hij maakte me wel duidelijk dat hij in mij voortleefde. Hij was niet eens kwaad op me, hij leek juist wel vriendelijk. Echt verbazingwekkend wat er gebeurt als je met je eigen neuronen gaat klooien.’

Toen hij eenmaal Adam Zeven was, kon Zen Lucerne, de kleine Ren en zichzelf installeren als bonafide leden van de Hoveniers van de Heer. Maar ze wisten zich niet erg goed aan te passen. Ren had heimwee naar de Compound en haar vader, en Lucerne was te geïnteresseerd in nagellak om een goede Hovenierster te worden. Haar investering in de groentebereiding was nul en ze had een hekel aan de vereiste outfit: donkere soepjurken en schorten tegen de vlekken. Zeb had kunnen weten dat ze dat niet lang zou volhouden.

Zeb had zelf helemaal niets met slakkenherplaatsing, zeepfabricage of werk in de keuken, dus hij was met Adam een andere taak overeengekomen. Hij leerde de kinderen overlevingstechnieken en gaf ze een cursus Voorkoming Stedelijk Geweld, wat neerkwam op straatvechten, maar dan vanuit een verhevener perspectief. Naarmate het ledenaantal van de Hoveniers steeg en er vestigingen kwamen in verschillende steden, onderhield hij de koeriersdienst tussen de verschillende groepen. De Hoveniers waren tegen het gebruik van mobiele telefoons en andere technologie; ze hadden alleen een geheime, aftandse computer die Zeb voor zichzelf hield. Hij beveiligde hem met ondoordringbare firewalls en zette er spyware op om het CorpSeCorps te bespioneren.

Het had zo z’n voordelen om de koerier van Adam te zijn: hij was vaak weg van huis en hoefde dan niet naar het gezeur van Lucerne te luisteren. Maar het had ook een nadeel: hij was vaak weg van huis en daardoor had Lucerne meer om over te zeuren. Ze zeurde er vooral vaak over dat hij zich niet wilde binden: waarom had hij bijvoorbeeld nog nooit gevraagd of ze met hem de Hoveniers van de Heer-partnerceremonie wilde doen?

‘Dan moest je over een kampvuur springen en groene takken aan elkaar geven terwijl je met z’n allen in een kring stond en daarna was er een soort van godvruchtig feestmaal,’ zegt Zeb. ‘Dat wilde ze dus serieus met mij doen. Ik zei dat het wat mij betrof een inhoudsloos en hol symbool was. Toen beschuldigde ze me ervan dat ik haar vernederde.’

‘Als het toch inhoudsloos was, waarom deed je het dan niet?’ vraagt Toby. ‘Misschien zou ze dan tevreden zijn geweest. En gelukkiger.’

‘Vergeet het maar,’ zegt Zeb. ‘Ik wilde het gewoon niet. Ik heb er de pest aan als mensen me proberen te pushen.’

‘Ze had wel gelijk, je vond het inderdaad moeilijk om je te binden,’ zegt Toby.

‘Zou best kunnen. In elk geval heeft zij mij gedumpt. Ze is teruggegaan naar de Compounds, samen met Ren. En toen wilde ik dat de Hoveniers activistischer werden en is alles de mist in gegaan.’

‘Toen was ik er al niet meer,’ zegt Toby. ‘Blanco kwam uit de Painball en ging achter mij aan. Ik was een blok aan het been van de Hoveniers. Gelukkig kon jij mijn identiteit veranderen.’

‘Ja, daar had ik inmiddels jarenlange ervaring in.’ Hij zucht. ‘Toen jij weg was, werd de situatie steeds lastiger. Het CorpSeCorps vond dat de Hoveniers van de Heer te groot en te succesvol werd. Ze dachten dat het een verzetsbeweging in de dop was.

Adam gebruikte de Dakhof als een safehouse voor mensen die uit de BioCorps waren gevlucht en dat kreeg het CorpSeCorps in de gaten. Ze gingen plebsbendes betalen om ons aan te vallen. Maar Adam kon het niet over zijn pacifistische hart verkrijgen om de Dakhof te bewapenen. Ik had hem best kunnen helpen om een simpele pieperschieter om te bouwen tot een effectieve granaatwerper voor de korte afstand, maar daar wilde hij niets van weten. Dat was te ondevoot.’

‘Je spot met hem,’ zegt Toby.

‘Ik beschrijf precies hoe het was. Wat er ook op het spel stond: hij wilde niet in de aanval, tenminste niet rechtstreeks. Vergeet niet dat hij de eerstgeborene was: Dominee had hem al vroeg bij zijn lurven, voordat wij beiden ontdekten wat een oplichter die moordzuchtige klootzak in werkelijkheid was. Wat er uit die periode bij Adam is blijven hangen was dat hij braaf moest zijn. Braver dan braaf, want dan zou God van hem houden. Ik heb het idee dat hij wilde doen wat Dominee pretendeerde te doen, en dat hij wilde zijn wie Dominee voorwendde te zijn. En dat was nogal wat.’

‘Bij jou is daar niets van beklijfd.’

‘Dat heb je goed gezien. Maar ik was het duivelsjong, weet je nog? En daardoor kon ik me ontworstelen aan het rechtschapenheidsideaal. Adam rekende daarop: hij zou Dominee nooit eigenhandig in die frambozenpuree veranderen, dus hij liet mij dat doen. Maar hij had er toch een schuldgevoel over: Dominee was zijn vader, of hij het nu leuk vond of niet, en eert uw vader en uw moeder, bla bla bla, zelfs als de een de ander in de rotstuin heeft begraven. Hij vond dat hij vergevingsgezinder had moeten zijn. Hij pijnigde zichzelf vaak, Adam. En dat werd erger nadat hij Katrina Wow kwijt was.’

‘Is ze er met iemand anders vandoor gegaan?’

‘Zo plezierig was het niet. De Corporations besloten om de sekshandel over te nemen omdat die zo lucratief was. Ze kochten een paar politici om, zorgden dat prostitutie werd gelegaliseerd en richtten toen SeksMart op, die een monopoliepositie kreeg. Iedereen in de handel werd verplicht om zich aan te sluiten. Katrina deed eerst mee, maar toen werd een beleid doorgevoerd waar zij het niet mee eens was. “Bedrijfsbeleid”, noemden ze het. Maar zij had scrupules, dus toen vonden ze haar te lastig. Ze hebben zich ook van die python ontdaan.’

‘O,’ zegt Toby. ‘Wat erg.’

‘Ja, dat vond ik ook,’ zegt Zeb. ‘Adam vond het meer dan erg. Hij kwijnde weg. Er verdween iets uit hem. Volgens mij was het zijn droom om samen met Katrina in de Dakhof te gaan wonen. Niet dat dat iets zou zijn geworden. Hun kledingvoorkeuren liepen te ver uiteen.’

‘Dat is echt heel treurig,’ zegt Toby.

‘Ja, dat was het zeker. Ik had meer begrip moeten hebben. Maar in plaats daarvan ging ik ruzie zoeken.’

‘O,’ zegt Toby. ‘Alleen jij?’

‘Misschien wij allebei. Maar het ging veel te ver. Ik zei dat hij eigenlijk net zo was als Dominee, alleen dan binnenstebuiten, als een sok: dat ze allebei geen zak om een ander gaven. Dat alles altijd op hun manier moest, of anders helemaal niet. Hij zei dat ik altijd criminele neigingen had gehad en dat ik daarom niets begreep van pacifisme en innerlijke rust. Ik zei dat als hij niets deed, hij de krachten die de aarde naar de kloten hielp in de kaart speelde. Vooral de OlieCorps en de Kerk van PetrOleum. Hij zei dat het mij aan geloof ontbrak, dat de Schepper de aarde uiteindelijk wel zou redden, waarschijnlijk heel binnenkort, en dat degenen die daar ontvankelijk voor waren en werkelijk om de Schepping gaven niet zouden omkomen. Ik zei dat ik dat egoïstisch vond. Hij zei dat ik luisterde naar de fluisteringen van de aardse machten en dat ik alleen maar aandacht wilde, net zoals vroeger toen ik altijd probeerde hoe ver ik kon gaan.’ Hij zucht weer.

‘En toen?’ vraagt Toby.

‘Toen werd ik kwaad. Dus ik zei iets wat ik nooit had moeten zeggen.’ Het blijft even stil. Toby wacht af. ‘Ik zei dat hij niet mijn echte broer was, genetisch. Dat wij geen familie van elkaar waren.’ Weer blijft het een tijdje stil. ‘Eerst geloofde hij me niet. Ik legde het uit, ik zei dat Pilar een test had gedaan. Toen klapte hij helemaal dicht.’

‘O,’ zegt Toby. ‘Wat erg.’

‘Ik vond het meteen verschrikkelijk, maar ik kon het niet meer ongedaan maken. Later hebben we geprobeerd om het goed te maken, om het te begraven. Maar het bleef zeuren. Daarom moesten we elk ons weegs gaan.’

‘En Katuro ging met jou mee,’ zegt Toby. Dat weet ze zeker. ‘En Rebecca, Zwarte Neushoorn, Shackleton, Crozier en Oates ook.’

‘En Amanda,’ zegt Zeb. ‘Maar zij is er weer uit gestapt. Toen kwamen er een paar nieuwe mensen bij, zoals Ivoorsnavel, Blauwe Lotus en Witte Zegge. Die allemaal.’

‘En Snelle Vos,’ zegt Toby.

‘Ja, zij ook. We dachten dat Glenn – dat Crake onze spion was, dat hij ons via de MaddAddam chatroom allerlei informatie toespeelde over de Corps. Maar in werkelijkheid heeft hij ons erin geluisd zodat hij ons de Paradice-koepel in kon lokken om daar voor hem mensen te splicen.’

‘En dat epidemievirus te maken?’ vraagt Toby.

‘Nee, dat schijnt van niet,’ zegt Zeb. ‘Dat heeft hij zelf gedaan.’

‘Om zijn volmaakte wereld te creëren.’

‘Niet volmaakt,’ zegt Zeb. ‘Zo zou hij het niet noemen. Meer een soort reset. En daar is hij aardig in geslaagd. Tot nu toe.’

‘Maar hij had geen rekening gehouden met de Painballers,’ zegt Toby.

‘Ja, en dat had hij wel moeten doen,’ zegt Zeb.

Het is erg stil in het bos. Een Crakerkind zingt zacht in zijn slaap. De reuzels bij het zwembad dromen, ze knorren soms zacht, alsof er kleine pufjes rook uit ze komen. In de verte klinkt een kreet: van een bobkitten?

Er staat een zacht briesje. De bladeren gaan hun eigen gang: ze ritselen. De maan reist door de hemel, op weg naar de volgende schijngestalte, en markeert de tijd.

‘Je moet gaan slapen,’ zegt Zeb.

‘Wij allebei,’ zegt Toby. ‘We hebben onze energie nodig.’

‘Was ik maar twintig jaar jonger,’ zegt Zeb. ‘Ik denk trouwens niet dat die Painballers zo goed in vorm zijn. God mag weten wat voor troep ze hebben gegeten.’

‘De reuzels zijn wel goed in vorm,’ zegt Toby.

‘Maar die kunnen geen trekker overhalen,’ zegt Zeb. Hij zwijgt. ‘Als we hier allebei goed uit komen, kunnen we morgen misschien dat kampvuurgedoe doen, met die groene takken.’

Toby schiet in de lach. ‘Ik dacht dat je dat een inhoudsloos hol symbool vond.’

‘Zelfs een inhoudsloos hol symbool kan soms inhoud krijgen,’ zegt Zeb. ‘Dus je wijst me af?’

‘Nee,’ zegt Toby. ‘Hoe kun je dat nou denken?’

‘Ik vrees het ergste,’ zegt Zeb.

‘Zou dat het ergste zijn? Dat ik jou afwijs?’

‘Je moet een man niet pushen als hij weerloos is.’

‘Ik vind het gewoon moeilijk te geloven dat je het echt meent,’ zegt Toby.

Zeb zucht. ‘Laten we maar gaan slapen, schat. We hebben het er nog wel over. Het is eerder ochtend dan je denkt.’

EIERSCHAAL

Appèl

Perzikkleurige nevel in het oosten. De dageraad breekt aan, heel koel en teer nu de zon nog niet als een gloeiende schijnwerper aan de hemel staat. De kraaien vliegen rond en roepen naar elkaar. Kauw Kauwkauw! Kauw! Wat zeggen ze? Kijk uit! Kijk uit! Of misschien: Binnenkort partytime! Waar oorlog is, zijn kraaien, ze loeren op aas. En raven, de oorlogsvogels, de oogballekkerbekken. En gieren, de heilige vogels van weleer. Oude kenners van verrotting.

Hou eens op met die morbide monologen, zegt Toby tegen zichzelf. Wat we nodig hebben, is een positieve kijk op de dingen. Daarom hadden ze vroeger trompetten, fanfares, trommels en marsmuziek. Wij zijn onoverwinnelijk, zei die muziek tegen de soldaten. Ze moesten daar wel in geloven, in die leugenachtige melodieën, want hoe kun je anders onverschrokken de dood tegemoet gaan? Het schijnt dat de in berenhuiden gehulde woestelingen zich voordat ze ten strijde trokken drogeerden met hallucinogene paddenstoelen, misschien wel amanita muscaria, dat beweerde Pilar tenminste, destijds bij de Hoveniers. Historisch Paddenstoelgebruik, alleen voor ouderejaars.

Misschien moet ik iets in de waterflessen doen, denkt ze. Vergiftig je hoofd en trek ten strijde om mensen te doden. Of gedood te worden.

Ze gaat staan, maakt zich los uit het roze laken en rilt. Haar wenkbrauwen en haar haar zijn vochtig van de dauw. Haar voet slaapt. Haar geweer ligt nog op de plek waar ze het gisteren heeft neergelegd, binnen handbereik, evenals de verrekijker.

Zeb is al op en leunt over de reling. ‘Ik ben gisteren in slaap gevallen,’ zegt ze tegen hem. ‘Stom, want ik zou de wacht houden. Sorry.’

‘Ik ook,’ zegt hij. ‘Maar dat hindert niet; als er iets was gebeurd, zouden de reuzels wel iets hebben gezegd.’

‘Gezegd?’ vraagt ze lachend.

‘Oké, pietje-precies. Dan hadden ze wel iets geknord. Onze vette vriendjes zijn trouwens wel druk geweest.’

Toby kijkt in de richting waarin hij kijkt. De reuzels hebben de wei geëgaliseerd, helemaal om het gebouw van de Spa heen, waar eerst hoog onkruid en struikjes stonden. De vijf grootste zijn nog steeds bezig: ze vertrappen en rollen op alles wat boven enkelhoogte uit komt.

‘Die laten zich door niets of niemand besluipen, dat is wel duidelijk,’ zegt Zeb. ‘Slimme jongens hoor, ze snappen het concept van dekking zoeken.’ Toby ziet dat ze nog één bosje over hebben gelaten, halverwege het veld. Ze tuurt ernaar door haar verrekijker. Dat moet de plek zijn waar de overblijfselen liggen van de beer die ze toen heeft gedood, lang geleden, toen de reuzels en zij nog strijd voerden om de moestuin van de AnooYoo Spa. Vreemd dat ze dat karkas toen niet hebben opgegeten, terwijl ze er geen moeite mee zouden hebben gehad om dat biggetje te verorberen. Zou er misschien een bepaalde hiërarchie zijn wat dat soort dingen betreft? Straks gaan ze nog standbeelden oprichten ter herinnering aan de overledenen.

‘Wel jammer van die glimrozen,’ zegt ze.

‘Ja, die heb ik zelf nog geplant. Maar ze komen wel weer terug. Als die krengen eenmaal aanslaan, zijn ze net zo hardnekkig als kudzu.’

‘Maar wat moeten de Crakers nu eten?’ vraagt Toby. ‘Nu al dat groen weg is. We kunnen ze niet te ver weg laten gaan, helemaal tot bij de bosrand.’

‘Daar hebben de reuzels ook aan gedacht,’ zegt Zeb. ‘Kijk maar eens bij het zwembad.’

En daar ligt inderdaad een berg groenvoer. Dat moeten de reuzels daar wel hebben neergelegd, want er is verder niemand.

‘Wat attent,’ zegt Toby.

‘En wat slim,’ zegt Zeb. ‘Hé, kijk daar eens.’ Hij wijst.

Toby kijkt door haar verrekijker. Drie middelgrote reuzels, twee gevlekte en een derde die voornamelijk zwart is, komen op een drafje vanuit het noorden hun kant op. De grote reuzels, die ijverig het gras aan het platwalsen zijn, komen overeind en kuieren enigszins zwalkend naar hen toe. Er wordt wat geknord en gewroet. Alle oren worden gespitst, alle staarten zijn gekruld en draaien rond. Ze zijn niet in het minst bang of boos.

‘Ik vraag me af wat ze zeggen,’ zegt Toby.

‘Daar komen we nog wel achter,’ zegt Zeb, ‘als ze eraan toe zijn om het ons te vertellen. Wat hen betreft zijn wij maar de infanterie. Ze zullen ons wel zo dom vinden als het achtereind van een eh… zo dom als een gans, ook al kunnen wij met sprayguns omgaan. Maar zij zijn de generaals. Ze hebben hun strategie al klaar.’

Rebecca is op onderzoek uit geweest en heeft van alles opgescharreld. Als ontbijt eten ze stukjes soja geweekt in MooiHairmelk met suiker. Daarbij als traktatie een lepeltje avocado Body Butter. In de AnooYoo Spa hadden ze veel cosmetische producten die klonken als etenswaren: Chocolademoussegezichtscrème, Citroenmeringue-scrubmasker. En verscheidene bodybutters, allemaal rijk aan essentiële lipiden.

‘Was er dan nog iets van dat spul over?’ vraagt Toby. ‘Ik dacht dat ik alles had opgegeten.’

‘Het lag in de keuken, verstopt in een van de grote soepterrines,’ zegt Rebecca. ‘Misschien had je het daar zelf ingestopt en was je het vergeten. Had je geen Araratvoorraad aangelegd in de tijd dat je hier werkte?’

‘Jawel, maar dat was in de voorraadkamer,’ zegt Toby. ‘Op verschillende plekken. Ik verstopte het in de grootverpakkingen klysma’s. Ik zou nooit iets in de keuken verstoppen omdat iemand het daar zou kunnen vinden. Waarschijnlijk heeft iemand van het personeel dat gedaan. Ze probeerden soms wat dure producten achterover te drukken die ze vervolgens verkochten op de grijze markt in de plebslanden. Maar ik maakte elke twee weken de inventaris op en meestal betrapte ik ze.’

Niet dat ze ze altijd aangaf. Het personeel werd zeker niet overbetaald en waarom zou ze een leven verwoesten?

Na het ontbijt komen ze allemaal bij elkaar in de grote foyer waar ooit roze vruchtendrankjes met of zonder alcohol werden geserveerd aan de cliënten die net waren gearriveerd. Alle MaddAddamieten zijn er, plus de voormalige Hoveniers van de Heer. Een van de reuzels is er ook, een beer, en kleine Zwartbaard, die dicht bij de beer in de buurt blijft. De rest van de Crakers zit nog bij het zwembad het groenontbijt weg te werken. Evenals de reuzels, die ook liggen te kauwen.

‘Oké,’ zegt Zeb. ‘De situatie is als volgt. We weten de richting waarin de vijand zich beweegt. Het zijn er drie, niet twee. De varkens – de reuzels – weten dat heel zeker. Ze hebben die mannen duidelijk gezien – hun verkenners zijn ver bij ze uit de buurt gebleven zodat ze niet konden worden beschoten – maar ze hebben ze wel gevolgd.’

‘Hoe ver weg zijn ze?’ vraagt Rhino.

‘Ver genoeg. Ze hebben een flinke voorsprong. Maar volgens de reuzels kunnen ze niet goed opschieten omdat een van hen hinkt. Met zijn voet sleept. Klopt dat?’ vraagt hij aan Zwartbaard. Die knikt.

‘Een stinkvoet,’ zegt hij.

‘Dat is het goede nieuws. Het slechte nieuws is dat ze in de richting van de Youth4You Compound gaan. Hoogstwaarschijnlijk naar de Paradice-koepel.’

‘O fuck,’ zegt Jimmy. ‘De spraygunpatronen! Die zullen ze zeker vinden!’

‘Denk je dat ze er daarom naartoe gaan?’ vraagt Zeb. ‘Sorry, domme vraag. We kunnen natuurlijk niet weten wat ze van plan zijn.’

‘Als ze niet zomaar wat ronddwalen, kunnen we rustig aannemen dat ze een plan hebben,’ zegt Katuro. ‘Die derde, die zou ze wel eens de weg kunnen wijzen.’

‘We moeten ze de pas afsnijden,’ zegt Rhino. ‘Zorgen dat ze daar niet komen. Anders zijn ze straks beter bewapend dan wij, en ook gedurende lange tijd.’

‘En wij over een tijdje helemaal niet meer,’ zegt Shackleton. ‘We zijn nu al bijna door onze patronen heen.’

‘De vraag is dus wie er met ons meegaat en wie hier blijft,’ zegt Zeb. ‘Neushoorn, Katuro, Shackleton, Crozier, Lamantijn en Mellisuga gaan in elk geval mee. En Toby, natuurlijk. Alle zwangere vrouwen blijven hier. Ren, Amanda, Snelle Vos. Als er nog andere dames zijn die met jong… die zich om die reden willen afmelden?’

‘Geen onderscheid tussen mannen en vrouwen,’ zegt Snelle Vos.

Als jij je daar dan eerst zelf eens naar gedraagt, denkt Toby.

‘Mee eens,’ zegt Zeb, ‘maar dat is nu even de realiteit. We kunnen niet hebben dat iemand een ongeplande bloeding krijgt onder het… onderweg. Dus als het niet nodig is… Witte Zegge?’

‘Zij is pacifistisch,’ zegt Amanda onverwachts. ‘En Blauwe Lotus heeft, je weet wel. Kramp.’

‘Dan blijven zij ook hier. Is er verder nog iemand die zich ziek, zwak of misselijk voelt?’

‘Ik wil wel mee,’ zegt Rebecca. ‘En ik ben beslist niet zwanger.’

‘Kun jij het tempo bijhouden?’ vraagt Zeb. ‘Want dat is de volgende vraag. Wees eerlijk. Anders zou je jezelf en de anderen in gevaar kunnen brengen. Die Painballers zijn niet voor de poes. Ze zijn maar met z’n drieën, maar ze zijn levensgevaarlijk. Dus dit uitstapje is echt niet voor mensen met zwakke zenuwen.’

‘Oké, laat maar,’ zegt Rebecca. ‘Ken jezelf, ik ben inderdaad niet in vorm. Om over zwakke zenuwen nog maar te zwijgen. Ik blijf hier.’

‘Ik ook,’ zegt Beluga.

‘En ik,’ zegt Tamaroe.

‘En ik,’ zegt Ivoorsnavel. ‘In het leven van elke man – hoe lenig van geest hij ook is – komt een tijd waarin zijn aardse pantser, om nog maar te zwijgen van zijn knieën, slijtage gaat vertonen. En wat betreft de…’

‘Goed. Zwartbaard gaat in elk geval met ons mee. We hebben hem nodig, hij schijnt te snappen wat de reuzels ons willen vertellen.’

‘Nee,’ zegt Toby. ‘Hij moet hier blijven. Hij is nog maar een kind.’ Ze denkt niet dat ze het zichzelf ooit zou vergeven als kleine Zwartbaard zou sneuvelen, vooral niet op de manier waarop de Painballers hem zouden doden als ze hem te pakken zouden krijgen. ‘Bovendien kent hij geen angst, althans geen realistische angst, voor mensen. Hij zou zomaar op ze af kunnen lopen, het spervuur tegemoet. Of zich gevangen kunnen laten nemen, als gijzelaar. En wat dan?’

‘Ja, maar ik zie niet in hoe we het zonder hem kunnen redden,’ zegt Zeb. ‘Hij is onze tolk voor de varkens en die zijn heel belangrijk. We moeten het er maar op wagen.’

Zwartbaard heeft het gesprek gevolgd. ‘Maak je geen zorgen, O Toby,’ zegt hij. ‘Ik moet wel mee, dat hebben de reuzenvarkens zelf gezegd. Oryx zal me helpen, en Fuck ook. Ik heb Fuck al aangeroepen, hij vliegt nu al hierheen. Wacht maar af.’ Dit kan Toby op geen enkele manier tegenspreken: zij kan Oryx of de behulpzame Fuck niet zien, noch de reuzels begrijpen. In de wereld van Zwartbaard is ze doof en blind.

‘Als ze met zo’n stok naar je wijzen,’ zegt ze tegen hem, ‘die mannen, dan moet je je plat op de grond laten vallen. Of achter een boom gaan staan. Als er een boom is. Anders achter een muur.’

‘Ja, dank je, O Toby,’ zegt hij beleefd. Dit is kennelijk gesneden koek voor hem.

‘Oké,’ zegt Zeb. ‘Zijn we eruit?’

‘Ik ga ook mee,’ zegt Jimmy. Iedereen kijkt naar hem: ze hadden verwacht dat hij hier zou blijven. Hij is nog steeds zo mager als een lat en zo bleek als een stuifzwam.

‘Weet je het zeker?’ vraagt Toby. ‘En je voet dan?’

‘Dat gaat wel goed, ik kan weer lopen. Ik moet echt mee.’

‘Ik weet niet of dat nou wel zo verstandig is,’ zegt Zeb.

‘Verstandig,’ zegt Jimmy. Hij grijnst. ‘Zo heeft niemand me ooit genoemd. Maar als we naar de Paradice-koepel gaan, moet ik echt mee.’

‘Waarom?’ vraagt Zeb.

‘Omdat Oryx daar is.’ Iedereen zwijgt gegeneerd: dit is krankzinnig. Jimmy kijkt de kring rond en grijnst nerveus. ‘Oké, ik ben niet gek, ik weet wel dat ze dood is. Maar jullie hebben me nodig,’ zegt hij.

‘Waarvoor?’ vraagt Katuro. ‘Ik wil niet onbeschoft zijn, maar…’

‘Omdat ik daar al een keer geweest ben. Na de Vloed,’ zegt Jimmy.

‘Nou en?’ vraagt Zeb vlak. ‘Heb je heimwee?’ Toby snapt de betekenis van die vlakke toon wel: wat moet ik in godsnaam met dat hersenverweekte watje.

Jimmy houdt vol. ‘Ik weet dus waar alles ligt. Zoals de patronen. En de sprayguns, daar is ook nog een hele partij van.’

Zeb zucht. ‘Oké,’ zegt hij. ‘Maar als je achterblijft, sturen we je terug. Met escorte van non-hominiden.’

‘Je bedoelt die weerwolfvarkens,’ zegt Jimmy. ‘Laat maar, ik ben al geweest. Die denken dat ik pens ben. Vergeet die escorte maar, ik hou jullie wel bij.’

Uitval

Toby trekt een joggingpak van de Spa aan, met een opengescheurd kussensloop op haar hoofd tegen de zon. Jammer dat er zo’n kusmondje en een knipoog op de trui staan, dat ziet er niet erg militaristisch uit. Ook jammer van de roze kleur, want daarmee is ze een duidelijk doelwit. Maar kakikleurig textiel is er niet in de AnooYoo.

Ze controleert haar geweer en stopt wat extra kogels in een roze draagtasje. Er zijn roze katoenen enkelsokjes met pompons in de Spa; daar trekt ze er een paar van aan en ze neemt een extra paar mee als reserve. Als Zeb iets van haar uitdossing zegt, kan hij een klap voor zijn kop krijgen.

In de foyer deelt ze de waterflesjes uit, die gevuld zijn met water dat Rebecca samen met Ren en Amanda zorgvuldig heeft gekookt. In de AnooYoo Spa werd altijd benadrukt dat je tijdens het fitnessen veel moest drinken, dus er zijn plastic flesjes in overvloed. De MaddAddamieten hebben Kick-repen en wat gebakken kudzu meegenomen uit het leemhuis. ‘Genoeg energie om het op uit te houden, maar niet te veel, anders is het onnodige ballast,’ zegt Zeb. ‘We moeten ook wat voor later bewaren.’ Hij kijkt naar Toby, naar haar kusmondjesoutfit.

‘Ga jij soms ergens auditie voor doen?’ vraagt hij.

‘Wel erg kleurig,’ zegt Jimmy.

‘Je bent net een popster,’ zegt Rhino. ‘Of zoiets.’

‘Goeie camouflage,’ zegt Shackleton.

‘Waarschijnlijk denken ze dat je een hibiscus bent,’ zegt Crozier.

‘Dit is een geweer,’ zegt Toby. ‘Ik ben hier de enige die daarmee om kan gaan. Dus koppen dicht.’ Iedereen grinnikt.

Dan gaan ze op weg.

De drie reuzelverkenners lopen met hun neus aan de grond snuffelend voorop. Aan weerszijden van hen lopen er nog twee als escorte, die met hun natte ronde neus de lucht opsnuiven. Geurradar, denkt Toby. Wat voor vibraties die ons met onze stompe zintuigen ontgaan pikken zij op? Zoals een valk ziet, zo ruiken zij.

Zes jongere reuzels – nauwelijks ouder dan jonge speenvarkens – brengen berichten over van de verkenners naar de escortes en de groep oudere en zwaardere reuzels: als het gewapende voertuigen waren, zou dit het tankbataljon zijn. Ondanks hun omvang zijn ze verrassend snel. Nu houden ze een regelmatig tempo aan; ze sparen hun energie, ze lopen een marathon, geen sprint. Er wordt niet veel geknord en niet gegild: ze sparen hun adem, zoals soldaten tijdens een lange mars. Hun staarten zijn gekruld, maar bewegen niet en hun oren zijn gespitst. In de ochtendzon lijken het bijna grappige, aaibare, lachende tekenfilmvarkentjes, Valentijnsbiggetjes met een rode, hartvormige snoepdoos, van die varkentjes met cupidovleugeltjes: Als dit varkentje kon vliegen, zou hij je komen zeggen hoeveel ik van je hou!

Bijna. Want deze varkens lachen niet.

Als we een vaandel zouden dragen, denkt Toby, wat zou daar dan op staan?

Het eerste stuk gaat gemakkelijk. Ze steken het vlakke stuk van de wei over, waar ze hier en daar nog wat handtassen en schoenen zien liggen en beenderen van de slachtoffers van de epidemie. Als die dingen overwoekerd zouden zijn met onkruid, zouden ze er gemakkelijk over kunnen struikelen, maar nu ze zichtbaar zijn, kunnen de marcheerders eroverheen stappen of omheen lopen.

De MooiHairs zijn losgelaten en grazen aan de uiterste rand van de wei, waar het gras voor ze intact is gelaten. Vijf jonge reuzels hebben de opdracht ze te bewaken. Ze lijken hun taak niet erg serieus op te vatten, wat betekent dat ze geen gevaar ruiken. Drie van hen wroeten wat tussen de planten, een andere rolt in een stukje vochtige aarde en de vijfde ligt te doezelen. Zouden die vijf een leeuwam aankunnen, mocht er een aanval komen? Zonder enige twijfel. Een paar leeuwammen? Ook wel, misschien. Maar de jonge reuzels zouden de MooiHairs dan waarschijnlijk al bijeen hebben gedreven en terug laten draven naar de Spa.

Als ze de wei uit zijn, nemen ze de weg naar het noorden, die door het bos loopt dat grenst aan het terrein van de AnooYoo en het hek eromheen aan het zicht onttrekt. Het noordelijke poortwachtershuis is verlaten en er is geen teken van leven te bespeuren, afgezien van een wasdier dat zich op de oprit koestert in de zon. Het dier gaat staan als ze naderbij komen, maar maakt geen aanstalten om weg te lopen. Idioot tam zijn die beesten: in een hardere wereld zouden het inmiddels allemaal bontmutsen zijn.

De straten van de stad waar ze nu komen zijn lastiger te doorkruisen. De stoep staat vol gecrashte en verlaten voertuigen en overal ligt glas en verwrongen metaal. De kudzuranken zijn al tot hier doorgedrongen en bedekken de grillige vormen met een zachte groene deken. De reuzels banen zich voorzichtig een weg om te voorkomen dat hun hoeven beschadigen, maar de mensen hebben dikke zolen. Toch moeten ook zij voorzichtig zijn en goed kijken waar ze lopen.

Toby had al verwacht dat Zwartvoet zich hier in deze straten zou kunnen bezeren aan glasscherven en scherp schroot. Hij heeft dan wel een dikke laag eelt onder zijn voeten, wat afdoende is op aarde, zand en zelfs op steentjes, maar ze heeft als voorzorgsmaatregel een paar sportschoenen van Hermes Trismegistus opgedoken uit de voorraad schoenen die ze hebben verzameld. In het begin vond hij het doodeng om zulke dingen aan zijn voeten te doen – zou dat geen pijn doen, zouden ze niet blijven plakken, zou hij ze wel weer uit kunnen krijgen? Maar Toby liet hem zien hoe hij ze aan en ook weer uit moest doen en vertelde dat hij misschien niet meer met hen mee zou kunnen als hij zijn blote voeten aan iets heel scherps zou snijden, en wie moest dan uitleggen wat de reuzels dachten? Daarom stemde hij er na een paar keer oefenen mee in om ze te dragen. De schoenen hebben groene opgenaaide vleugels en lampjes die bij elke stap even flitsen – de batterijen doen het nog steeds – en inmiddels is hij er maar al te blij mee.

Hij loopt voor de grote groep reuzels en luistert naar wat de reuzelverkenners tegen hem zeggen, voor zover je dat luisteren kunt noemen. In elk geval krijgt hij iets door. Blijkbaar heeft hij nog niets gehoord wat belangrijk genoeg is om aan hen te melden. Zo nu en dan kijkt hij achterom naar Zeb, en ook naar Toby. Daar is weer dat zwierige handgebaar, waarmee hij iets wil zeggen als Alles oké. Of misschien alleen maar: Ik zie jullie, of Hier ben ik, of misschien alleen maar Moet je mijn coole schoenen zien! De wind voert fragmentjes van zijn hoge, heldere zangstem mee: de morsecode van het Crakerdom.

De reuzels die aan weerszijden lopen, kijken zo nu en dan ook even naar hun menselijke bondgenoten, maar wat zij denken blijft onduidelijk. Zij vinden de mensen met hun twee benen vast slome slakken. Zijn ze geïrriteerd? Bezorgd? Ongeduldig? Blij met hun gewapende steuntroepen? Waarschijnlijk dat allemaal, want ze hebben menselijk hersenweefsel en kunnen dus meerdere tegengestelde emoties tegelijk voelen.

Het lijkt erop dat ze aan elk van de bewapende mensen drie lijfwachten hebben toegewezen. Die lijfwachten dringen zich niet op en doen niet bazig, maar blijven wel binnen twee meter afstand van hun mannetje, met oren die waakzaam heen en weer draaien. De MaddAddamieten zonder spraygun hebben elk één reuzel als lijfwacht. Maar Jimmy heeft er vijf. Zouden ze weten hoe zwak hij nog is? Tot nu toe kan hij het goed bijbenen, maar hij begint al wel te transpireren.

Toby houdt even in om poolshoogte te nemen. Ze geeft hem haar waterfles: hij heeft de zijne al leeg. Alle acht reuzels – de drie van haar en de vijf van hem – veranderen van positie zodat ze weer naast de juiste persoon lopen.

‘De Grote Varkensmuur,’ zegt Jimmy. ‘De Baconbrigade. De Hoplieten van Ham.’

‘Hoplieten?’ vraagt Toby.

‘Dat is iets Grieks,’ zegt Jimmy. ‘Een soort burgerwacht. Met een muur van schilden. Daar heb ik over gelezen in een boek.’ Hij is een beetje buiten adem.

‘Misschien is het wel een erewacht,’ zegt Toby. ‘Gaat het wel?’

‘Ik word nerveus van die beesten,’ zegt Jimmy. ‘Hoe kunnen we nou weten of ze ons niet de verkeerde kant op leiden en dan ergens onze ingewanden gaan oppeuzelen?’

‘Dat weten we niet,’ zegt Toby. ‘Maar volgens mij hoeven we daar niet bang voor te zijn. Dan hadden ze dat al veel eerder kunnen doen.’

‘Ockhams scheermes,’ zegt Jimmy. Hij hoest.

‘Wat zeg je?’ vraagt Toby.

‘Daar had Crake het altijd over,’ zegt Jimmy een beetje verdrietig. ‘Als er twee mogelijkheden zijn, kies je de eenvoudigste. Of de elegantste, zoals Crake het zou zeggen. De lul.’

‘Wie is Ockham?’ vraagt Toby. Hinkt hij nu een beetje?

‘Dat was een of andere monnik,’ zegt Jimmy. ‘Of een bisschop. Of misschien een heel slim varken. Ock Ham.’ Hij schiet in de lach. ‘Sorry, dat is flauw.’

Ze lopen een paar blokken zwijgend door. Dan zegt Jimmy: ‘Het scherp van het scheermes.’

‘Pardon?’ vraagt Toby. Ze zou graag even aan zijn voorhoofd willen voelen. Zou hij koorts hebben?

‘Ik bedoel dat gezegde, op het scherp van de snede. Dat het erom spant. Of we van het scherp zullen glijden. En onze ballen eraf worden gesneden.’ Nu is duidelijk te zien dat hij inderdaad een beetje hinkt.

‘Gaat het wel goed met je voet?’ vraagt Toby. Hij geeft geen antwoord, maar stapt volhardend door. ‘Misschien kun je beter teruggaan,’ zegt ze.

‘Geen denken aan,’ zegt Jimmy.

De straat is geblokkeerd door een gedeeltelijk ingestort flatgebouw. Er is brand geweest, volgens Zeb, die de groep laat stilhouden terwijl de verkenners op zoek gaan naar een alternatieve route. Waarschijnlijk veroorzaakt door kortsluiting. Het ruikt nog steeds branderig. De reuzels vinden dat vervelend, een paar snuiven geïrriteerd.

Jimmy gaat op de grond zitten.

‘Wat is er?’ vraagt Zeb aan Toby.

‘Hij heeft weer last van zijn voet,’ zegt Toby. ‘Of zoiets.’

‘Dan moeten we hem terugsturen naar de Spa.’

‘Dat wil hij niet,’ zegt Toby.

Jimmy’s vijf reuzels besnuffelen hem, maar vanaf een respectvolle afstand. Een van hen komt wat dichterbij om aan zijn voet te ruiken. Twee anderen duwen zacht tegen hem aan, elk tegen een van zijn armen.

‘Ga weg!’ zegt Jimmy. ‘Wat willen ze van me?’

‘Zwartbaard, kom eens alsjeblieft?’ vraagt Toby. Hij gaat naar de varkens toe. Ze houden stilzwijgend beraad en daarna zingt hij een paar klanken.

‘Sneeuwman-de-Jimmy moet rijden,’ zegt Zwartbaard. ‘Ze zeggen dat zijn…’ Dan noemt hij een woord dat Toby niet kan ontcijferen, maar dat het midden houdt tussen een grom en een knor. ‘Ze zeggen dat dat deel van hem sterk is. In het midden is hij sterk, maar zijn voeten zijn zwak. Ze gaan hem dragen.’

Een van de reuzels komt naar voren, niet de dikste. Ze laat zich naast Jimmy op haar buik zakken.

‘Wat willen ze dat ik doe?’ vraagt Jimmy.

‘Sneeuwman-de-Jimmy,’ zegt Zwartbaard. ‘Ze zeggen dat je op de rug moet gaan liggen en je aan de oren moet vasthouden, alsjeblieft. Dan gaan er twee andere naast lopen om te zorgen dat je er niet af valt.’

‘Dat is niks,’ zegt Jimmy, ‘dan glij ik er zeker af!’

‘Het is de enige mogelijkheid,’ zegt Zeb. ‘Rijden of anders hier blijven.’

Als Jimmy is geïnstalleerd vraagt Zeb: ‘Heb je nog een stuk van dat touw? Misschien helpt dat.’

Ze binden Jimmy als een pakketje op de rug van de reuzel en dan gaan ze weer op weg. ‘Hoe heet deze, Dancer of Prancer? Of toch Rudolph?’ vraagt Jimmy. ‘Denken jullie dat ik hem moet aaien?’

‘O, Sneeuwman-de-Jimmy, dankjewel, alsjeblieft,’ zegt Zwartbaard. ‘De reuzenvarkens zeggen dat achter hun oren krabben heel goed is.’

Toen ze hier jaren later over vertelde, zei Toby graag dat de reuzels die Sneeuwman-de-Jimmy droegen zo snel gingen als de wind. Dat was iets wat je zei over een gesneuvelde makker, vooral een die iets heel belangrijks had gedaan, iets wat tot gevolg had dat Toby’s leven werd gered. Want als Sneeuwman-de-Jimmy niet door die reuzel was gedragen, zou Toby nu dan bij hen zitten, met de rode pet op, en zou ze hun dit verhaal kunnen navertellen? Nee. Dan was ze gecomposteerd onder een vlierstruik en had ze een andere vorm aangenomen. Een heel andere vorm, dacht ze bij zichzelf.

Dus in haar verhaal vloog de reuzel in kwestie zo snel als de wind.

De vertelling werd gecompliceerd door het feit dat Toby de naam van de reuzel niet kon uitspreken op een manier die leek op het laag grommende origineel. Maar niemand van haar Crakerpubliek schijnt dat erg te vinden, hoewel ze er wel een beetje om moeten lachen. De kinderen hebben een spel bedacht waarbij een van hen de heroïsche reuzel is die vliegt als de wind en een vastberaden gezicht trekt; een kleiner kind speelt Sneeuwman-de-Jimmy, die ook vastberaden kijkt, en op de rug van het dier zit.

Op háár rug zit. Die reuzel was geen het, maar een haar. Het getuigde van respect om het juist te zeggen.

Maar destijds was het wel een tikje anders. De Jimmy-dragende reuzel beweegt zich met horten en stoten, haar rug is rond en glibberig. Jimmy hotst en botst op en neer en dreigt er elk moment af te glijden, dan naar de ene en dan weer naar de andere kant. Als dat gebeurt geven de reuzels die aan weerszijden lopen hem met een snelle beweging van hun snuit een zetje onder zijn oksels, waar hij maniakaal van gaat gillen omdat het zo kietelt.

‘Kan je godsamme niet zorgen dat hij zijn kóp houdt?’ vraagt Zeb. ‘Op deze manier kunnen we net zo goed doedelzak gaan spelen.’

‘Hij kan er niks aan doen,’ zegt Toby. ‘Het is een reflex.’

‘Als ik hem straks een klap voor z’n kanis geef, is dat ook een reflex,’ zegt Zeb.

‘Ze weten waarschijnlijk toch al dat we eraan komen,’ zegt Toby. ‘Misschien hebben ze de verkenners al gespot.’

Ze volgen de reuzels, maar Jimmy is hun verbale gids. ‘We zijn nog steeds in de plebslanden,’ zegt hij. ‘Ik herken het hier nog.’ Even later: ‘We komen zo in Niemandsland, dat is het schoongeveegde gebied rond de Compounds.’

En dan: ‘Zo dadelijk komen we bij de grens van het bewaakte gebied.’ Na een tijdje: ‘Daar is CryoGenius. En verderop ligt de Genie-Gnomes. Kijk dat uithangbord eens, hun zonnecollectoren doen het dus nog!’

Dan: ‘En daar heb je de grootste, de Youth4You Compound.’ Op de muur zitten kraaien: vier, nee, vijf. Eén kraai brengt verdriet, zei Pilar altijd: als het er meer zijn, bieden ze bescherming, of zijn het oplichters, wat je wilt. Twee kraaien stijgen op, cirkelen boven hun hoofd en bekijken ze.

‘Godzijdank hebben we die varkens,’ zegt Jimmy. ‘Anders was het zoeken naar een speld in een hooiberg. Het is hier een doolhof.’

Maar de reuzels schijnen precies te weten hoe ze moeten lopen. Ze stappen stevig voort, aarzelen niet. Ze slaan een hoek om, en nog een.

‘Daar is het,’ zegt Jimmy. ‘Daar verderop. De poorten van het Paradice.’

Eierschaal

Crake had het Paradice-project helemaal zelf bedacht. Achter de Youth4You-beveiliging kwam nog een strengbewaakt gebied. Daarbinnen was een park, een microklimaat met gemengde tropische splices die tegen droogte, maar ook tegen zware regenval konden. In het midden lag de Paradice-koepel, die luchtdicht was, klimaatbeheersing had en een ondoordringbare eierschaal vormde met daarin Crakes schatkamer, zijn Heerlijke Nieuwe Mensen. En in het midden van de koepel bevond zich het kunstmatige ecosysteem waarin de Crakers in al hun vreemde perfectie tot leven waren gewekt en adem kregen.

Als ze bij de bewaakte poort komen, blijven ze staan om poolshoogte te nemen. Volgens de signalen van de reuzels – bewegingloze staart en oren – is er niemand in de wachtershuisjes aan weerszijden van het hek.

Zeb zegt dat ze even moeten stoppen om op krachten te komen. De mensen drinken water uit hun fles en eten elk een halve Kick-reep. De reuzels hebben een avomangoboom ontdekt en slobberen de afgevallen vruchten naar binnen. Ze vermalen de oranje ovale vruchten inclusief de vette pitten met hun kaken. Een zoete gistlucht verspreidt zich.

Ik hoop niet dat ze dronken worden, denkt Toby. Dat zou niet best zijn, dronken reuzels. ‘Hoe gaat het?’ vraagt ze aan Jimmy.

‘Ik herken alles hier,’ zegt hij. ‘Elk detail. Shit. Was dat maar niet zo.’

Verderop begint de weg die door het bos leidt. Ongesnoeide takken reiken naar het licht erboven, opportunistisch onkruid rukt op vanuit de berm, met daarboven rebelse ranken. En uit de aanzwellende berg groen rijst de koepel op als het witte halfoog van een patiënt onder narcose. Ooit moet de koepel helder en glanzend zijn geweest, als een volle maan of een hoopvolle zonsopkomst, maar dan zonder de brandende stralen. Nu lijkt hij verdord. Sterker nog: de koepel doet denken aan een val, want wie weet wat zich daarin verborgen houdt, wat de koepel verbergt?

Maar dat komt alleen door wat wij weten, denkt Toby. Een onwetende toeschouwer zou hier niets dreigends zien.

‘O Toby!’ zegt Zwartbaard. ‘Kijk! Daar is het Ei! Het Ei waar Crake ons heeft gemaakt!’

‘Herinner jij je dat nog?’ vraagt Toby.

‘Ik weet er niet veel meer van,’ zegt Zwartbaard. ‘Er stonden daar bomen. Het regende, maar er was geen onweer. Oryx kwam elke dag bij ons. Ze heeft ons veel geleerd. We waren heel gelukkig.’

‘Misschien is het daar nu wel erg veranderd,’ zegt Toby.

‘Oryx is daar niet meer,’ zegt Zwartbaard. ‘Ze is weggevlogen omdat ze Sneeuwman-de-Jimmy wilde helpen toen hij ziek was, hè?’

‘Ja, ik denk het ook,’ zegt Toby.

De jonge reuzelverkenners zijn vooruit gestuurd om te kijken of ze mogelijke hinderlagen kunnen ruiken. Nu komen ze op een snelle draf terug over de geasfalteerde weg, die vol bladeren ligt. Hun oren liggen plat tegen hun hoofd en hun staart steekt recht naar achteren. Ze zijn gealarmeerd.

De oudere reuzels laten de afgevallen avomango’s voor wat ze zijn en lopen naar de verkenners toe. De koppen worden bij elkaar gestoken. Zwartbaard rent er ook naartoe, evenals de MaddAddamieten. ‘Wat is er aan de hand?’ vraagt Zeb.

‘Ze zeggen dat de slechte mannen in de buurt van het Ei zijn,’ zegt Zwartbaard. ‘Drie. Eentje met touw om zich heen. En met witte veren op zijn gezicht.’

‘Wat heeft hij aan?’ vraagt Toby. Een kaftan, zoals Adam Een die altijd droeg? Maar hoe moet ze dat vragen? Ze formuleert het anders. ‘Heeft hij een tweede huid?’

‘Shit,’ zegt Jimmy. ‘Zorg dat ze niet bij de voorraadkamer komen! Als ze de sprayguns te pakken krijgen, kunnen we het wel schudden!’

‘Ja, hij heeft een tweede huid, net als jij,’ zegt Zwartbaard. ‘Alleen niet roze. Met verschillende kleuren. En vies. Hij heeft maar één van deze, aan zijn voet. Een schoen.’

‘Hoe moeten we dat doen?’ vraagt Neushoorn. ‘Zo snel zijn we niet.’

‘We moeten een paar varkens sturen,’ zegt Zeb. ‘De snelste. Die kunnen een stuk afsnijden door het bos.’

‘En dan?’ vraagt Neushoorn. ‘Ze kunnen ze nooit tegenhouden. Die lui hebben sprayguns en we weten niet hoeveel munitie ze nog overhebben.’

‘We kunnen die reuzels niet zomaar als ratten in een ton laten afschieten,’ zegt Toby. ‘Jimmy, als je Paradice binnenkomt, waar is dan die voorraadkamer?’

‘Er zijn twee deuren, de buitenste sluisdeur en de binnendeur. Ik heb ze allebei open laten staan. Je moet aan het eind van de gang linksaf, dan rechts en daarna weer links. Die klotereuzels moeten zorgen dat ze in de voorraadkamer komen en de deur van binnenuit dichthouden.’

‘Oké, maar hoe moeten we dat uitleggen?’ vraagt Zeb. ‘Toby?’

‘Rechts en links is misschien lastig,’ zegt Toby. ‘Ik weet niet of de Crakers het verschil kennen.’

‘Denk na,’ zegt Zeb. ‘We hebben geen tijd te verliezen.’

‘Zwartbaard?’ vraagt Toby. ‘Dit is een tekening van het Ei zoals je er van bovenaf naar zou kijken.’ Ze tekent met een stok een cirkel in het zand. ‘Snap je dat?’

Zwartbaard kijkt naar de cirkel en knikt, maar hij kijkt niet heel overtuigd. Dit kan hachelijk worden, denkt Toby. ‘Goed,’ zegt ze gemaakt enthousiast. ‘Kun je dat aan de reuzels duidelijk maken? Zeg dat ze heel hard moeten rennen. Met z’n vijven, door het bos. Ze moeten langs de slechte mannen lopen en het Ei binnenlopen. En dan moeten ze hierheen’ – ze tekent met de stok in het zand – ‘en dan hierheen. Klopt dat?’ vraagt ze aan Jimmy.

‘Zo ongeveer wel,’ zegt hij.

‘Ze moeten naar binnen gaan en de deur dichtdoen. Ertegenaan leunen zodat de slechte mannen niet die kamer binnen kunnen gaan,’ zegt Toby. ‘Kun je ze dat allemaal vertellen?’

Zwartbaard kijkt verward. ‘Waarom willen die mannen het Ei binnengaan?’ vraagt hij. ‘Het Ei is om te maken. En zij zijn al gemaakt.’

‘Ze willen dingen hebben waarmee ze kunnen doden,’ zegt Toby. ‘Van die stokken om gaten mee te maken.’

‘Maar het Ei is goed. Daar zijn geen doodmaakdingen.’

‘Nu wel,’ zegt Toby. ‘We moeten opschieten. Kun je dat tegen ze zeggen?’

‘Ik zal het proberen,’ zegt Zwartbaard. Hij knielt op de grond. Twee grote reuzels laten hun grote kop zakken, aan weerszijden van zijn gezicht. Vlak naast zijn hals bevindt zich een van de witte slagtanden. Toby huivert. Hij begint te zingen terwijl hij met Toby’s stok de lijnen natrekt die ze heeft getekend. De reuzels snuffelen aan de tekening. O nee, denkt Toby. Dit gaat niet lukken. Ze denken dat het iets eetbaars is.

Maar dan tillen ze hun snuit op en lopen terug naar de anderen. Zacht gegrom, rusteloze staartbewegingen. Besluiteloosheid?

Vijf van de middelgrote reuzels maken zich los van de groep en lopen op een drafje weg, twee aan de linkerkant van de weg en drie aan de rechterkant. Ze worden verzwolgen door het struikgewas.

‘Zo te zien snappen ze het,’ zegt Neushoorn. Zeb grijnst.

‘Mooi werk,’ zegt hij tegen Toby. ‘Altijd al gedacht dat je het in je had.’

‘Ze gaan naar het Ei,’ zegt Zwartbaard. ‘Ze zeiden dat ze niet in de buurt van de slechte mannen komen. Dat ze zullen oppassen voor die stokdingen, waar bloed uit komt.’

‘Ik hoop maar dat ze het halen,’ zegt Zeb. ‘Laten we die kant op lopen.’

‘Het is niet zo ver,’ zegt Jimmy. ‘Ze kunnen ons trouwens niet vanuit de ramen beschieten, want er zijn geen ramen.’ Hij lacht zwakjes.

‘Zeb?’ zegt Toby als ze op weg gaan. ‘Over die derde man… Ik weet het natuurlijk niet zeker, maar ik denk dat dat Adam Een is.’

‘Ja, ik weet het,’ zegt Zeb. ‘Dat denk ik ook al een tijdje.’

‘Hoe kunnen we hem terugkrijgen?’

‘Ik denk dat ze hem willen ruilen,’ zegt Zeb.

‘Ruilen voor wat?’

‘Sprayguns, als de reuzels die weten te blokkeren. En andere spullen.’

‘Zoals wat?’

‘Zoals jou, bijvoorbeeld,’ zegt Zeb. ‘Dat zou ik doen als ik hen was.’

Inderdaad, denkt Toby. Waarschijnlijk zijn ze uit op wraak.

De Paradice-koepel ligt voor hen. Het is stil. De sluisdeur staat open. Drie speenvarkens lopen naar binnen en komen dan weer naar buiten. ‘Ze zijn binnen,’ zegt Zwartbaard. ‘Maar heel ver binnen, niet bij de deur.’

‘Ik moet er eerst in,’ zegt Jimmy. ‘Heel even maar.’ Toby blijft vlak achter hem.

Er liggen twee vernielde skeletten op de vloer van de luchtsluis. De beenderen zijn afgeknaagd, ongetwijfeld door dieren. Beschimmelde flarden stof, een kleine roze met rode sandaal.

Jimmy laat zich op zijn knieën vallen en slaat zijn handen voor zijn gezicht. Toby legt haar hand op zijn schouder. ‘We moeten door,’ zegt ze, maar hij antwoordt: ‘Laat me met rust!’

In het zwarte haar van een van de schedels is een vies roze lint gebonden. Haar vergaat heel langzaam, zeiden ze bij de Hoveniers altijd. Jimmy maakt het lint los en wikkelt het om zijn vingers. ‘Oryx. O god,’ brengt hij uit. ‘Crake, klootzak die je bent! Je had haar toch niet hoeven doden?’

Zeb komt naast Toby staan. ‘Misschien was ze al ziek,’ zegt hij tegen Jimmy. ‘Misschien kon hij niet zonder haar leven. Kom, we moeten naar binnen.’

‘O fuck, rot toch op met je kloteclichés!’ zegt Jimmy.

‘We kunnen hem hier voorlopig wel achterlaten, hij is hier veilig, dan lopen wij verder,’ zegt Toby. ‘We moeten snel naar die voorraadkamer.’

De anderen staan al bij de deur: de MaddAddamieten, de meeste reuzels. ‘Wat is er?’ vraagt Neushoorn.

Kleine Zwartbaard trekt aan haar hand. ‘Toby, wat zijn clichés, alsjeblieft?’ vraagt hij.

Toby weet nauwelijks wat ze antwoordt, want opeens dringt de waarheid tot hem door: deze skeletten zijn Oryx en Crake. Hij heeft dat Jimmy horen zeggen en het is tot hem doorgedrongen. Hij kijkt met zijn angstige gezicht naar haar op: ze ziet het plotselinge besef, de klap, de schade.

‘O Toby, is dit Oryx, en is dit Crake?’ vraagt hij. ‘Dat zei Sneeuwman-de-Jimmy! Maar zij zijn een stinkbot, een hele hoop stinkbotten! Oryx en Crake moeten mooi zijn! Net als in de verhalen! Ze kunnen toch geen stinkbotten zijn?’ Hij begint hartverscheurend te huilen.

Toby knielt naast hem, slaat haar armen om hem heen en drukt hem dicht tegen zich aan. Wat kan ze zeggen? Hoe moet ze hem troosten? Nu hij zo hopeloos verdrietig is?

Het verhaal van de Strijd

Toby kan vanavond geen verhaal vertellen. Ze is te verdrietig door de doden. De doden die bij de strijd zijn doodgegaan. Dus nu zal ik het jullie proberen te vertellen. Op de goede manier, als me dat lukt.

Eerst zal ik de rode pet op mijn hoofd zetten, de pet van Sneeuwman-de-Jimmy. Zien jullie die tekens die erop staan? Kijk, dat is een stem, en die stem zegt red. En hij zegt ook sox.

Sox is een speciaal woord van Crake. We weten niet wat het betekent. Toby weet dat ook niet. Misschien komen we het nog te weten.

Maar kijk, nu zit de rode pet op mijn hoofd en het doet geen pijn. Ik krijg geen extra huid, ik hou gewoon mijn eigen huid, dezelfde. Ik kan de pet afzetten en ik kan hem ook weer opzetten. Hij blijft niet aan mijn hoofd plakken.

Nu ga ik de vis eten. Wij eten geen vis en geen stinkbot; dat eten wij nooit. Het is heel moeilijk om een vis te eten. Maar ik moet het toch doen. Crake heeft veel moeilijke dingen voor ons gedaan toen hij op aarde was in de vorm van een persoon. Hij heeft de chaos voor ons opgeruimd en…

Jullie hoeven niet te zingen.

… en hij heeft ook heel veel andere moeilijke dingen gedaan, dus ik zal proberen om dit moeilijke ding te doen en de stinkbotvis opeten. Hij is gebakken. En hij is heel klein. Misschien vindt Crake het wel goed genoeg als ik hem alleen even in mijn mond stop en hem er dan weer uit haal.

Zo.

Het spijt me dat ik die rare geluiden maak van iemand die moet overgeven.

Neem die vis alsjeblieft mee en gooi hem weg in het bos. Daar zullen de mieren blij mee zijn, en de maden ook. En de gieren.

Ja, hij smaakt ontzettend vies. Hij smaakt zoals een stinkbot ruikt, of een dood mens. Ik zal op heel veel bladeren kauwen om die smaak kwijt te raken. Maar als ik dat moeilijke met die vieze smaak niet zou doen, zou ik het verhaal niet kunnen horen dat Crake mij vertelt en dan zou ik het ook niet aan jullie kunnen vertellen. Zo was het ook met Sneeuwman-de-Jimmy, en met Toby. Het moeilijke – die vis opeten met die stinkbotsmaak – is wat moet worden gedaan. Eerst de slechte dingen, dan het verhaal.

Bedankt voor het spinnen. Nu ben ik niet meer zo misselijk.

Dit is het verhaal van de Strijd. Het gaat over hoe Zeb en Toby en Sneeuwman-de-Jimmy en de andere twee tweehuidigen en de reuzenvarkens de slechte mannen hebben geruimd, zoals Crake de mensen ruimde tijdens de chaos zodat wij een mooie, veilige plek hadden om te wonen.

En Zeb en Toby en Sneeuwman-de-Jimmy en de tweehuidigen en de reuzenvarkens moesten de slechte mannen ruimen, want als ze dat niet zouden doen, zou het hier nooit veilig zijn. De slechte mannen zouden ons doden zoals ze ook de reuzenvarkensbaby hebben gedood, met een mes. Of met een stok die gaten maakt waar bloed uit komt. Dus vandaar.

Toby heeft me die reden verteld. Het is een goede reden.

En de reuzenvarkens hebben ze geholpen, omdat ze niet wilden dat er nog meer reuzenvarkensbaby’s met een mes zouden worden gedood. Of met zo’n stokding. Of op een andere manier, zoals met een touw.

De reuzenvarkens kunnen ruiken als de beste. Wij kunnen beter ruiken dan de tweehuidigen, maar de reuzenvarkens ruiken beter dan wij. Daarom hebben ze geholpen, door de voetsporen van die slechte mannen te ruiken en te laten zien waar ze naartoe gelopen waren. En door te helpen om ze te achtervolgen.

En ik was er ook bij, zodat ik tegen de anderen kon zeggen wat de reuzenvarkens zeiden. Ik had schoenen aan mijn voeten. Zie je die schoenen, zie je ze? Ze hebben lampjes, en ook vleugels. Het is iets speciaals van Crake en ik ben dankbaar dat ik ze heb gekregen, dus ik zeg dankjewel. Maar ik hoef ze niet aan te trekken, behalve als er gevaar dreigt en er andere slechte mannen moeten worden geruimd. Dus nu heb ik ze niet aan mijn voeten. Maar ik hou ze wel bij me, want ze horen bij het verhaal.

Maar die keer dat ik die schoenen aan mijn voeten deed, hebben we heel ver gelopen, naar die plek waar de gebouwen staan, waar we niet naartoe gaan omdat ze kunnen omvallen. Maar ik ben daar die keer wel naartoe gegaan en ik heb veel dingen gezien.

Ik zag dingen die over waren van de chaos, heel veel. Ik zag lege gebouwen, heel veel. Ik zag lege huiden, heel veel. Ik zag dingen van metaal en van glas, heel veel. En de reuzenvarkens droegen Sneeuwman-de-Jimmy.

Toen gingen de reuzenvarkens de slechte mannen achterna met hun neus en vonden ze waar ze naartoe waren gegaan. En de slechte mannen gingen het Ei in, ook al is dat alleen voor maken, niet voor doodmaken. En sommige reuzenvarkens gingen ook het Ei in, naar de kamer waar die doodmaakdingen zijn zodat de slechte mannen die niet konden pakken. Dus de slechte mannen gingen rennen en verstopten zich in het Ei, in de gangen van het Ei. En eerst konden we ze niet zien.

Het Ei was donker, niet licht zoals vroeger. We konden wel goed zien in het Ei. Dat soort donker bedoel ik niet. Het Ei had een donker gevoel. Een donkere geur.

En Sneeuwman-de-Jimmy ging de eerste deur van het Ei binnen en vond een stapel stinkbotten en nog een stapel stinkbotten, allemaal door elkaar, en hij was heel verdrietig en ging op zijn knieën zitten en huilde. En Toby wilde op hem spinnen, maar hij zei: ‘Laat me met rust!’

En toen pakte hij een roze kronkelig ding uit het haar van een van de stinkbotten en hield het vast en zei: ‘Oryx. O god.’ En toen zei hij: ‘Crake, klootzak die je bent! Je had haar toch niet hoeven doden?’

En Toby en Zeb waren er ook. En Zeb zei: ‘Misschien was ze al ziek. Misschien kon hij niet zonder haar leven.’ En Sneeuwman-de-Jimmy zei: ‘O fuck, rot toch op met je kloteclichés!’

En ik vroeg aan Toby: ‘Wat is clichés?’ En Toby zei dat dat een woord was om mensen te helpen die in de problemen zitten waar ze niet meer uit kunnen komen. En ik hoopte dat Fuck heel snel zou komen aanvliegen om Sneeuwman-de-Jimmy te helpen omdat hij heel erg in de problemen zat.

En ik zat ook heel erg in de problemen omdat Sneeuwman-de-Jimmy zei dat die stapels botten Oryx en Crake waren. En ik kreeg een heel naar gevoel en ik was bang. En ik zei: ‘O Toby, is dit Oryx, en is dit Crake? Maar zij zijn een stinkbot, een hele hoop stinkbotten! Oryx en Crake moeten mooi zijn! Net als in de verhalen! Ze kunnen toch geen stinkbotten zijn?’ En ik moest huilen omdat zij dood waren, heel erg dood en helemaal uit elkaar gevallen.

Maar Toby zei dat die botten nu niet meer de echte Oryx en Crake waren, dat het alleen hun omhulsels waren, net zoals een eierschaal.

En het Ei was ook niet het échte Ei uit de verhalen. Het was alleen een eierschaal, zoals de kapotte eierschalen die achterblijven als de vogels eruit zijn gekomen. En wij zijn als de vogels, dus dan hebben we die kapotte eierschaal toch niet meer nodig?

En Oryx en Crake hadden nu ook een andere vorm gekregen, niet een dode, en ze zijn goed en lief. En mooi. Zoals wij ze kennen uit de verhalen.

Dus toen voelde ik me beter.

Ga alsjeblieft nog niet zingen.

En daarna gingen we verder het Ei in. Daar was het niet licht, maar ook niet donker, want de zon scheen door de eierschaal. Maar het donkere gevoel hing wel de hele tijd in de lucht. En toen hielden ze een gevecht. Een gevecht is als de ene groep de andere wil ruimen en die anderen hen ook weer willen ruimen.

Wij hebben geen gevechten. Wij eten geen vis. Wij eten geen stinkbot. Zo heeft Crake ons gemaakt. Ja, die goede, lieve Crake.

Maar Crake heeft de tweehuidigen zo gemaakt dat ze wel een gevecht kunnen houden. En de reuzenvarkens heeft hij ook zo gemaakt. Die doen een gevecht met hun slagtanden, en de anderen doen het met de stokken die gaten maken waar bloed uit komt. Zo zijn zij gemaakt.

Ik weet niet waarom Crake ze zo heeft gemaakt.

De reuzenvarkens achtervolgden de slechte mannen. Ze achtervolgden ze door de gangen en ze achtervolgden ze tot in het midden van het Ei, waar veel dode bomen stonden. Niet zoals toen wij daar werden gemaakt: toen waren er bomen met veel bladeren, er was mooi water en het regende, en de sterren schenen in de lucht. Nu waren er geen sterren, er was alleen een dak.

De reuzenvarkens hebben mij later verteld waar ze de slechte mannen allemaal naartoe hebben gejaagd. Toby wilde niet dat ik met ze meeging, omdat ze zei dat ik dan ook gaten met bloed kon krijgen of dat de slechte mannen mij zouden pakken en dat dat nog erger zou zijn. Dus ik kon niet alles zien wat er gebeurde, maar er was veel geschreeuw en de reuzenvarkens gilden en dat deed pijn aan mijn oren. Als reuzenvarkens gillen, doen ze dat ontzettend hard.

En toen klonk het geluid van galopperen en van voetstappen met schoenen aan. En daarna werd het stil, toen gebeurde het denken, het denken van de slechte mannen en het denken van de reuzenvarkens en het denken van Zeb, Toby en Neushoorn. Ze wilden dat de reuzenvarkens de slechte mannen langs hen heen joegen zodat ze gaten in ze konden maken met de stokken, maar dat gebeurde niet. Er waren heel erg veel gangen in het Ei.

En een van de reuzenvarkens kwam bij me en zei dat er maar twee slechte mannen waren die achterna werden gezeten door de gangen. Maar er waren er drie het Ei in gegaan. En de derde was boven ons, dat konden ze ruiken. Hij was boven ons, maar ze wisten niet waar.

En ik zei dat tegen Zeb en Toby, en toen zei Zeb: ‘Ze hebben Adam ergens op de eerste verdieping verstopt. Waar is de trap?’ En Sneeuwman-de-Jimmy zei dat er op vier plaatsen brandtrappen waren. En Toby vroeg: ‘Kun je ons daarheen brengen?’ En Sneeuwman-de-Jimmy zei: ‘Zodat jullie de ene trap op gaan en zij via een andere trap kunnen ontsnappen? En wat dan?’ En toen zei Zeb: ‘Shit.’

Drie van de reuzenvarkens raakten gewond toen ze de slechte mannen achternazaten in de gangen, eentje viel neer en stond niet meer op. Dat was die Sneeuwman-de-Jimmy had gedragen. Ik zag dat stuk van het gevecht en ik maakte de geluiden van iemand die misselijk is. En ik huilde.

Daarna renden de twee slechte mannen de trap op. Trappen zijn… ik vertel jullie later wel wat trappen zijn. Maar de reuzenvarkens kunnen niet traplopen. En toen de slechte mannen de trap op waren gelopen, konden we ze niet meer zien.

En Zeb en Toby en de twee andere tweehuidige mensen zeiden tegen me dat ik tegen de reuzenvarkens moest zeggen dat ze de andere trapplekken moesten zoeken en moesten gillen als de slechte mannen naar beneden probeerden te gaan. Toen haalden ze hout van buiten en maakten een vuur, met rook. En de rook ging langs de trap omhoog. En ze deden doeken over hun gezicht en bleven onder aan de trap wachten waar de mannen naar boven waren gegaan en toen er heel veel rook was – echt heel veel, ik zag het en ik moest hoesten! – kwamen de twee slechte mannen boven aan de trap staan en duwden de derde man voor zich uit, ze hielden hem bij zijn armen vast, elk aan een kant. En hij had touwen aan zijn handen. En hij had maar één schoen. Aan zijn voet. Maar die schoen had geen vleugels en geen lampjes. Hij was anders dan deze schoenen, die ik toen aan mijn voeten had.

En Toby zei: ‘Adam!’

En toen begon die iets te zeggen en een van de slechten sloeg hem, die ene met korte veertjes op zijn gezicht. Toen zei die andere met lange veren op zijn gezicht: ‘Laat ons erlangs of anders…’ En ik weet niet wat er anders was.

Toen zei Zeb: ‘Oké, jullie mogen door, maar geef hem aan ons.’ Toen zei die andere slechte man: ‘Plus dat wijf en de sprayguns. En hou die klotevarkens uit de buurt!’

Maar de man Adam met de touwen om zijn handen schudde zijn hoofd, wat nee betekende. En toen trok hij zich los van waar ze hem bij zijn armen vasthielden en hij sprong naar voren, hij viel en rolde de trap af. En een van de slechte mannen maakte een gat in hem met zijn stok.

En Zeb rende naar Adam toe en Toby wees met haar geweerding en maakte er een geluid mee en de slechte man die het gat in Adam had gemaakt liet de stok vallen en viel op de grond, hij hield zijn been vast en gilde.

En Toby wilde naar Zeb rennen om hem te helpen met de man Adam onder aan de trap, en Sneeuwman-de-Jimmy probeerde haar tegen te houden met een hand aan haar roze tweede huid. En Sneeuwman-de-Jimmy duwde mij achter zich, maar ik kon het toch zien.

De andere slechte man stond achter een muur, maar zijn hoofd en zijn arm staken erachter uit en hij had nu die stok en wees ermee naar Toby. Maar Sneeuwman-de-Jimmy zag dat en ging heel snel voor haar staan en toen kwamen de gaten in hem in plaats van in haar. En hij viel ook neer, er kwam bloed uit hem en hij stond niet meer op.

En toen gebruikte Zeb zijn stokding en de tweede man liet zijn eigen stok vallen en pakte zijn eigen arm vast. En hij schreeuwde ook. En ik drukte mijn handen tegen mijn oren omdat er zo veel pijn was. Dat deed mij ook erge pijn.

En Neushoorn en Shackleton en de anderen met de twee huiden liepen de trap op en vingen de twee mannen en bonden ze vast met touwen en trokken ze van de trap naar beneden. Maar Zeb en Toby waren bij Adam en ook bij Sneeuwman-de-Jimmy. En ze waren verdrietig.

En we gingen allemaal het Ei uit, waar rook uit kwam en daarna vlammen. En we liepen er heel snel bij vandaan. En toen kwam er veel lawaai uit.

En Zeb droeg Adam, die heel dun en heel wit was, en Adam ademde nog. En Zeb zei: ‘Ik heb je, beste vriend. Het komt goed.’ Maar zijn gezicht was helemaal nat.

En Adam zei: ‘Met mij komt het goed, bid voor me.’ En hij lachte naar Zeb en zei: ‘Maak je geen zorgen. Ik had het toch niet lang meer volgehouden. Plant een goede boom.’

En ik zei tegen Toby: ‘O Toby, wie is Bestevriend? Dit is Adam, zo heet hij, dat heb je zelf gezegd.’

En Toby zei dat Bestevriend een andere naam was voor ‘broer’, omdat Adam de broer was van Zeb.

Maar daarna hield de man Adam op met ademen.

Toen was het avond en liepen we langzaam terug, met de slechte mannen, die werden gedragen door de reuzenvarkens omdat er gaten in en touwen omheen zaten. De reuzenvarkens waren kwaad vanwege de doden en ze wilden hun slagtanden in die mannen steken en over ze heen rollen en ze vertrappen, maar Zeb zei dat het daar nu niet het goede moment voor was.

En Sneeuwman-de-Jimmy en Adam werden ook gedragen en het dode reuzenvarken ook. En ’s nachts kwamen we bij het gebouw waar de kinderen waren en de moeders en de MooiHairs en de reuzenvarkensmoeders en kinderen en de andere tweehuidigen, Ren en Amanda en Snelle Vos en Ivoorsnavel en Rebecca en de anderen. En ze kwamen naar ons toe en zeiden allerlei dingen zoals: ‘Ik was zo bezorgd’ en ‘Wat is er gebeurd’ en ‘O god!’

En wij, de kinderen van Crake, gingen samen zingen.

We sliepen die nacht daar en we aten. En iedereen die bij het gevecht was geweest was heel erg moe. Ze praatten heel zacht met elkaar en keken steeds voorzichtig naar de dode Adam en zeiden dat hij niet dood was door het chaosopruimingszaad dat Crake had gemaakt, maar door de gaten waar bloed uit kwam. En ze zeiden dat het een blijk van genade was dat hij niet was doodgegaan door dat Crake-zaad.

Ik zal later aan Toby vragen wat een blijk van genade is. Nu is ze moe, ze slaapt.

En ze wikkelden de man Adam in een roze bedlaken en legden een roze kussen onder zijn hoofd en toen waren ze heel stil en heel verdrietig. En sommige reuzenvarkens gingen in het zwembad zwemmen, want daar hielden ze erg van.

En de volgende dag liepen we hierheen, naar het leemhuis. En de reuzenvarkens namen Adam mee, op takken met bloemen, en ook het reuzenvarken, dat was moeilijker omdat zij zo groot en zwaar was.

En ze droegen Sneeuwman-de-Jimmy op dezelfde manier, ook al was hij niet dood, niet toen we met lopen begonnen. En Ren liep naast hem en hield zijn hand vast en huilde, want zij was zijn vriendin, en Crozier liep aan de andere kant en hielp haar.

Maar Sneeuwman-de-Jimmy reisde in zijn hoofd, heel ver weg, zoals hij eerder ook had gereisd toen hij in de hangmat lag en wij op hem spinden. Maar deze keer ging hij zó ver weg dat hij niet meer terug kon komen.

En Oryx was bij hem en zij hielp hem. Ik hoorde hem tegen haar praten, vlak voordat hij te ver ging en uit het zicht raakte en ophield met ademen. En nu is hij bij Oryx. En ook bij Crake.

Dat was het verhaal van de Strijd.

Nu kunnen we zingen.

MAANTIJD

Proces

De volgende ochtend voeren ze een proces.

Ze gaan allemaal rond de eettafel zitten, tenminste de MaddAddamieten en de Hoveniers van de Heer. De reuzenvarkens gaan op het gras en de keitjes liggen, de Crakers staan er vlakbij te grazen, kauwen op hun eeuwige monden vol bladeren en bekijken alles van een afstandje.

De gevangenen zelf zijn er niet bij. Ze hoeven er ook niet bij te zijn, want het gaat niet om de vraag wat ze hebben gedaan. Het proces gaat alleen over de straf.

‘We zijn hier dus samengekomen om hun lot te bepalen,’ zegt Zeb. ‘Jammer dat we ze niet in het vuur van de strijd hebben afgeschoten, maar nu dat niet is gebeurd, moeten we een paar koelbloedige besluiten nemen. Zullen we maar meteen stemmen of moet er nog over worden gediscussieerd?’

Toby vraagt: ‘Zijn het nu gewone gevangenen? Of krijgsgevangenen? Want dat maakt wel verschil, toch?’ Ze voelt zich genoopt om het op een bepaalde manier voor hen op te nemen, maar waarom eigenlijk? Alleen omdat ze geen advocaat hebben?

‘Wat dacht je van gewetenloos hersenafval?’ vraagt Rebecca.

‘Soortgenoten,’ zegt Witte Zegge. ‘Hoewel ik terdege besef dat dat op zichzelf geen aanbeveling hoeft te zijn.’

‘Vuile smerige klootzakken,’ zegt Crozier.

‘Verkrachters en moordenaars,’ zegt Amanda.

‘Ze hebben Jimmy doodgeschoten,’ zegt Ren en ze barst in tranen uit. Amanda slaat een arm om haar heen en knuffelt haar. Zelf huilt ze niet, haar ogen staan keihard, ze lijkt een beeldhouwwerk van zichzelf. Ze zou een goede beul zijn, denkt Toby.

‘Wat maakt het uit hoe we ze noemen?’ zegt Neushoorn. ‘Zolang het maar niet “menselijk” is.’

Het is moeilijk om ze een etiket op te plakken, denkt Toby: drie rondes in de Painball Arena heeft hun alle milde benamingen ontnomen, heeft de taal weggebleekt. Drievoudige Painball-overlevenden staan er sinds lang om bekend niet helemaal menselijk meer te zijn.

‘Ik stem voor alles wat jullie zeiden,’ zegt Zeb. ‘En nu de koe bij de horens.’

Witte Zegge voert een halfslachtig pleidooi voor clementie. ‘Wij mogen niet oordelen,’ zegt ze. ‘Hun verdorvenheid is beslist het gevolg van wat ze hebben meegemaakt, door toedoen van anderen. En gezien de plasticiteit van de hersenen en de manier waarop hun gedrag is gevormd door slechte ervaringen, kunnen we ons alleen maar afvragen in hoeverre ze verantwoordelijk zijn voor wat ze hebben gedaan.’

‘Dat meen je godverdomme toch niet écht, hè?’ roept Shackleton uit. ‘Ze hebben de nieren van mijn kleine broertje opgegeten! Ze hebben hem afgeslacht als een MooiHair! Ik wil al hun tanden uit hun mond trekken! Door hun kont!’ voegt hij er wellicht ten overvloede aan toe.

‘Laten we niet te hard van stapel lopen,’ zegt Zeb. ‘We moeten proberen kalm te blijven. Iedereen heeft een reden, sommigen misschien meer dan anderen.’ Hij ziet er ouder uit, denkt Toby. Ouder en grimmiger. Dat hij Adam heeft teruggevonden en meteen moest afstaan heeft hem gesloopt. Iedereen rouwt, zelfs de reuzels. Ze laten hun staart en hun oren hangen en ze vlijen zich troostend tegen elkaar aan.

‘We moeten geen ruzie maken over iets wat een puur filosofische en praktische kwestie behoort te zijn,’ zegt Ivoorsnavel. ‘De vraag is of wij over de faciliteiten beschikken voor correctieve opsluiting, of anderzijds over de theoretische rechtvaardiging voor…’

‘Ik vind dit niet het moment voor haarkloverij,’ zegt Zeb.

‘Een leven beëindigen is onder alle omstandigheden afkeurenswaardig,’ zegt Witte Zegge. ‘We mogen niet van onze normen en waarden afwijken alleen omdat…’

‘Alleen omdat de mensheid grotendeels is weggevaagd en de overgebleven exemplaren nog niet eens genoeg zonne-energie hebben om een peertje op te laten branden?’ vraagt Shackleton. ‘En dan wil jij je door deze twee beerputten de hersens in laten slaan?’

‘Ik weet niet waarom je zo vijandig doet,’ zegt Witte Zegge. ‘Adam Een zou voor clementie hebben gepleit.’

‘Misschien zou hij zich dan hebben vergist,’ zegt Amanda. ‘Jij was er niet bij, jij weet niet wat ze met ons hebben gedaan. Met Ren en mij. Jij weet niet hoe ze zijn.’

‘Van de andere kant,’ zegt Ivoorsnavel, ‘nu er maar zo weinig echte mensen over zijn, moeten we misschien geen DNA verspillen, omdat dat dus steeds zeldzamer wordt. Zelfs als de individuen zelf moeten worden geëlimineerd, is het misschien mogelijk om hun… hun generatieve vocht als het ware af te tappen ten behoeve van de genetische variëteit. We moeten voorkomen dat we te maken krijgen met een te beperkte genenpoel.’

‘Doe het lekker zelf,’ zegt Snelle Vos. ‘Het idee om seks te moeten hebben met die twee rottende etterbuilen alleen om hun ranzige DNA te bemachtigen, dat is toch om kotsmisselijk van te worden?’

‘Je zou niet echt seks met ze hoeven te hebben,’ zegt Ivoorsnavel. ‘We kunnen het met een kalkoenbedruiper doen.’

‘Je bent zelf een kalkoenbedruiper,’ zegt Snelle Vos onbeschoft. ‘Mannen vinden altijd dat ze maar kunnen bepalen wat vrouwen met hun uterussen moeten doen. Pardon, hun uteri.’

‘Ik snij nog liever mijn polsen door dan dat ik ooit nog iets met hun generatieve vocht te maken krijg,’ zegt Amanda. ‘Het is zo al erg genoeg. Ik weet niet eens of mijn kind niet van een van hen is.’

‘Trouwens, een kind met zo’n vader moet wel een gestoord monster zijn,’ zegt Ren. ‘Daar zou de moeder nooit van kunnen houden, O, sorry,’ zegt ze tegen Amanda.

‘Geeft niet,’ zegt Amanda. ‘Als het kind van een van die twee is, geef ik het wel aan Witte Zegge, dan kan zij ervan houden. Of misschien kunnen de reuzels het opeten, dat laten ze zich vast wel smaken.’

‘We zouden een herintegratieproject kunnen opzetten,’ zegt Witte Zegge verheven. ‘We kunnen ze opnemen in onze groep, zorgen dat ze ’s nachts op een veilige plek verblijven, en ze laten meewerken. Als mensen het gevoel hebben dat ze iets kunnen bijdragen, dan kan dat soms een echte verandering teweegbrengen in…’

‘Kijk om je heen,’ zegt Zeb. ‘Zie jij maatschappelijk werkers? Zie jij een gevangenis?’

‘En wat voor bijdrage had je eigenlijk in gedachten?’ vraagt Amanda. ‘Wil je ze soms in de kindercrèche laten werken?’

‘Ze zouden iedereen in gevaar brengen,’ zegt Katuro.

‘Er is geen veilige plaats voor ze, behalve in een gat in de grond,’ zegt Shackleton.

‘We gaan stemmen,’ zegt Zeb.

Ze doen het met steentjes: zwart voor dood, wit voor genade. Dat geeft een archaïsch gevoel. De oude symbolen laten ons niet los, denkt Toby terwijl ze de steentjes verzamelt in Jimmy’s rode pet. Er is maar één wit steentje.

De reuzels brengen een collectieve stem uit via hun leider. Zwartbaard vertaalt het. ‘Ze zeggen allemaal “dood”,’ zegt hij tegen Toby. ‘Maar ze willen ze niet opeten. Ze willen niet dat ze deel van hen worden.’

De rest van de Crakers snapt er niets van. Ze snappen niet wat stemmen betekent, of proces, en waarom er steentjes in de pet van Sneeuwman-de-Jimmy moeten worden gestopt. Toby zegt dat dat iets van Crake is.

Het verhaal over het proces

De twee slechte mannen werden ’s nachts in een kamer opgesloten en met touwen vastgebonden. We voelden dat die touwen pijn deden en dat ze er verdrietig van werden en ook boos. Maar we maakten de touwen niet los, zoals we eerder hebben gedaan. Toby zei dat we dat niet mochten omdat er dan nog meer mensen zouden worden vermoord. En we zeiden tegen de kinderen dat ze niet te dichtbij mochten komen omdat de slechte mannen ze dan zouden bijten.

En ze kregen soep, met een stinkbot.

De volgende ochtend was er een Proces. Dat hebben jullie gezien. Het was aan tafel. Er werden veel woorden gesproken. De reuzenvarkens waren er ook bij.

Misschien dat we dat later wel zullen snappen, dat Proces.

En na het Proces gingen alle reuzenvarkens naar de kust. En Toby ging met hen mee met dat geweer waar wij niet aan mogen komen. En Zeb ging ook. En Amanda, en Ren. En Crozier en Shackleton. Maar wij gingen niet, wij, de kinderen van Crake, want Toby zei dat het ons pijn zou doen.

En na een tijdje kwamen ze allemaal terug, zonder de twee slechte mannen. Ze zagen er moe uit. Maar ze waren veel rustiger.

Toby zei dat we nu niets meer van de slechte mannen te vrezen hadden. En de reuzenvarkens zeiden dat hun kinderen nu veilig waren. En ze zeiden dat ze zich aan het verbond met Toby zouden houden, en met Zeb, zelfs nu het Gevecht voorbij was, en dat ze niet op de tweehuidigen zouden jagen en ook niet meer hun tuin zouden omwoelen. Of de honing van de bijen zouden eten.

En Toby zei de woorden die ik tegen hen moest zeggen, en dat was: wij zullen ons ook aan het verbond houden. Geen van jullie, of jullie kinderen, of jullie kindskinderen, zullen ooit een stinkbot worden in de soep. Of ham, voegde ze eraan toe. Of bacon.

En Rebecca zei: Balen.

En Crozier zei: Fuck, wat is er aan de hand, wat zeggen ze? En Toby zei: Let op wat je zegt, dat is verwarrend voor hem.

En ik zei dat Crozier Fuck nu niet hoefde aan te roepen omdat we niet in de problemen zaten en zijn hulp niet nodig hadden. En Toby zei: dat klopt, hij wordt niet graag aangeroepen voor onbenulligheden. Toen moest Zeb kuchen.

Nadat de reuzenvarkens weg waren gegaan, zei Toby tegen ons dat de twee mannen waren weggespoeld in de zee. Ze waren geruimd, zoals Crake de chaos had geruimd. Dus nu was alles veel schoner.

Ja, die goede, lieve Crake.

Ga alsjeblieft niet zingen.

Dus dat was het verhaal over het Proces. Dat is iets van Crake. Wij hoeven geen Proces te doen met elkaar. Alleen de tweehuidigen en de reuzenvarkens doen een Proces.

En dat is maar goed ook, want ik vond het proces niet leuk.

Dankjewel. Welterusten.

Sacramenten

Het Feest der Cnidaria, schrijft Toby. Wassende maan.

De fylum Cnidaria bestaat uit kwallen, koralen, zeeanemonen en de zoetwaterpoliep. De Hoveniers waren grondig: geen enkele stam of soort ontbrak op hun lijst van feesten en gedenkdagen, al waren sommige feesten wat vreemder dan andere. Het Feest der Darmparasieten bijvoorbeeld was onvergetelijk, maar niet bepaald plezierig.

Het Feest der Cnidaria was echter bijzonder mooi. Er waren papieren lantaarns in de vorm van kwallen en vele decoraties die waren vervaardigd van voorwerpen die in vuilnisbakken waren gevonden. Er werd creatief gebruikgemaakt van gebruikte ballonnen en opgeblazen latexhandschoenen waar draadjes aan gebonden waren; er werden zeeanemonen gemaakt van ronde afwasborstels en poliepen van doorzichtige boterhamzakjes.

De kinderen deden een kwallendansje, ze waren versierd met linten en zwaaiden hun armen langzaam heen en weer. Ze voerden een keer een zelfgemaakt toneelstukje op over de levenscyclus van de kwal, die tamelijk onopmerkelijk is. Eerst was ik een ei / Toen groeide ik, en nou / Ben ik een mooie kwal / Van groen en roze en blauw. Er ontstond wel enige dramatische spanning toen het Portugese oorlogsschip ten tonele verscheen: Mijn tentakels zijn fantastisch mooi / Zoals je hier wel ziet / Maar kom niet bij me in de buurt / Dat overleef je niet.

Zou Ren met dat toneelstukje hebben geholpen? vraagt Toby zich af. Of Amanda? Dat liedje waarbij een klein kind dat een vis speelde werd gegrepen en doodgestoken, droeg het stempel van Amanda, althans van de door de wol geverfde plebsrat die Amanda toen was, die na de ruiming van de twee kwaadaardige Painballers weer herboren lijkt.

‘Na de ruiming van de twee kwaadaardige Painballers,’ schrijft ze. ‘Ruiming’ klinkt alsof het om afval gaat, of om zieke dieren. Ze vraagt zich af of een dergelijke woordkeuze wel past bij haar vroegere positie van Eva Zes; ze vindt van niet, maar laat het woord toch staan.

‘Na de ruiming van de twee kwaadaardige Painballers liepen Ren, Shackleton, Amanda, Crozier en ik terug over het bospad van de AnooYoo. We kwamen bij de boom waaraan de Painballers die arme Oates met doorgesneden keel hadden laten hangen. Er was niet veel meer van hem over, de kraaien hadden hem geassimileerd, en God mocht weten wat voor beesten nog meer, maar Shackleton klom langs de stam omhoog en sneed het touw door. Daarna verzamelden Crozier en hij de botten van hun jongere broer in een laken.

Daarna was het tijd voor het composteren. De reuzels wilden Adam en Jimmy voor ons dragen als teken van vriendschap en samenwerking tussen de soorten. Ze verzamelden bloemen en varens en legden die op de lichamen. Daarna liepen we in processie naar de composteerplek. Onderweg zongen de Crakers.’

Ze voegt eraan toe: ‘… wat wel een aanslag op onze zenuwen was.’ Maar als ze bedenkt dat Zwartbaard al zo goed vordert met lezen en schrijven en dit op een dag misschien onder ogen krijgt, haalt ze dit laatste door.

‘Na een korte discussie begrepen de reuzels dat het niet onze bedoeling was om Adam en Jimmy op te eten en dat we ook niet wilden dat de reuzels dat deden. Hun regels zijn wat dat betreft erg complex: dode biggen worden opgegeten door zwangere moeders om hun ongeboren biggetjes te voorzien van meer eiwit, maar volwassen reuzels, en dan met name volwassen reuzels van enig aanzien, worden aan het algehele ecosysteem overgelaten. Alle andere soorten worden echter niet versmaad.

Amanda voegde er nog aan toe dat ze een transitie via varkensstront geen acceptabele fase in Jimmy’s levenscyclus zou vinden, maar die opmerking werd niet door Zwartbaard vertaald. Van Oates was maar zo weinig over dat het in zijn geval niet eens aan de orde was.

We hebben ze alle drie bij Pilar begraven en op elk graf een boom geplant. Jimmy, Ren, Amanda en Blauwe Lotus waren naar de Botanische Tuinen gegaan, naar de afdeling Vruchten der Gehele Wereld met de reuzels als gids – omdat zij zo dol zijn op fruit, wisten ze precies de weg – en hadden de Doodsbeenderenboom uitgekozen, een boom met hartvormige bladeren en bessen die kunnen worden gebruikt als surrogaat voor de koffieboon. Daar zijn velen van ons blij mee, omdat de gebrande wortelkoffie erg begint te vervelen.

Voor Oates kozen Crozier en Shackleton een Eikenboom. Daar waren de reuzels erg blij mee, omdat ze dol zijn op de eikels die daaraan zullen groeien.

Voor Adam Een mocht Zeb als naaste familielid een boom kiezen. Hij koos de Wilde Appel, een toepasselijke, want enigszins Bijbelse keuze, met als bijkomend voordeel dat van de appeltjes lekkere jam gemaakt kan worden; dat zou Adam zeker hebben gewaardeerd, want de Hoveniers waren zich niet alleen bewust van symboliek, maar waren ook erg praktisch ingesteld.

De reuzels hadden hun eigen begrafenisritueel. Ze begroeven de dode reuzel niet, maar legden haar op een open plek vlak bij een van de picknicktafels in het park. Ze legden bloemen en takken over haar heen en bleven er een tijdje met afhangende staarten bij staan. Toen zongen de Crakers.’

‘O Toby, wat heb je geschreven?’ vraagt Zwartbaard als hij haar hokje in het leemhuis binnenkomt – onaangekondigd zoals gewoonlijk – en naast haar gaat staan. Hij kijkt haar met zijn grote, groene, lichtgevende, mysterieuze ogen aan.

Hoe had Crake die ogen gemaakt? Hoe kunnen ze van binnenuit licht geven? Of de indruk wekken dat ze licht geven. Dat moest haast wel een luminescente eigenschap zijn, misschien van een bioform uit het diepst van de zee. Ze heeft zich dat vaak afgevraagd.

‘Ik schrijf het verhaal,’ zegt ze. ‘Het verhaal over jou, over mij, over de reuzels, over iedereen. Ik schrijf dat we Sneeuwman-de-Jimmy en Adam Een in de grond hebben gestopt, en Oates, zodat Oryx ze kan laten overgaan in de gedaante van een boom. Dat is iets heel moois, vind je niet?’

‘Ja, dat is iets heel moois. Wat is er met je ogen, O Toby? Huil je?’ vraagt Zwartbaard. Hij legt zijn hand op haar voorhoofd.

‘Ik ben alleen een beetje moe,’ zegt Toby. ‘En mijn ogen zijn ook moe. Ze worden moe van het schrijven.’

‘Ik zal op je spinnen,’ zegt Zwartbaard.

Bij de Crakers spinnen de kleine kinderen niet. Zwartbaard wordt snel groot – die Crakerkinderen groeien veel sneller – maar is hij al zo groot dat hij kan spinnen? Blijkbaar wel: hij heeft zijn beide handen al op haar voorhoofd gelegd en het zachte motorgezoem van het Crakergespin klinkt uit zijn lichaam. Er heeft nog nooit eerder iemand op haar gespind; ze moet toegeven dat het erg rustgevend is.

‘Zo,’ zegt Zwartbaard. ‘Het is moeilijk om het verhaal te vertellen, en het opschrijven is vast nog veel moeilijker. O Toby, als jij er te moe voor bent, kan ik het de volgende keer wel opschrijven. Dan ben ik jouw helper.’

‘Dankjewel,’ zegt Toby. ‘Dat is heel aardig van je.’

Zwartbaard glimlacht als de dageraad.

Maantijd

Het Feest van Bryophyta-het-Mos. Afnemende maan.

Ik ben Zwartbaard en dit is mijn stem, die ik opschrijf om Toby te helpen. Als je kijkt naar dit schrijven dat ik heb gemaakt kun je mij (ik ben Zwartbaard) horen praten tegen jou, in je hoofd. Dat is schrijven. Maar de reuzenvarkens kunnen dat zonder schrijven. En soms kunnen wij, de kinderen van Crake, dat ook. De tweehuidigen kunnen dat niet.

Vandaag zei Toby dat Bryophyta mos is. Ik zei als het mos is, dan moet je ‘mos’ schrijven. Toby zei dat het twee namen heeft, net als Sneeuwman-de-Jimmy. Daarom schrijf ik Bryophyta-het-mos. Kijk, zo.

Vandaag hebben we de beelden gemaakt van Sneeuwman-de-Jimmy en ook van Adam. Wij kenden Adam niet, maar we hebben het beeld gemaakt voor Zeb en Toby en voor de anderen die hem wel kenden. Voor Sneeuwman-de-Jimmy gebruikten we een zwabber die we op het strand hadden gevonden, en de deksel van een pot, en keitjes en nog meer dingen. Maar de rode pet niet, die hebben we nodig voor de verhalen.

Voor Adam gebruikten we een kleerhuid die we hebben gevonden met twee armen en een witte plastic zak voor het hoofd met veren van een meeuw die ze niet meer nodig had en wat blauw glas van het strand, want hij had blauwe ogen.

We hebben al eerder een beeld van Sneeuwman-de-Jimmy gemaakt, om hem terug te roepen, en dat is toen gelukt. Deze beelden kunnen Sneeuwman-de-Jimmy en Adam niet terugroepen, maar Zeb, Toby, Ren en Amanda voelen zich er beter door. Daarom hebben we de beeldentekeningen gemaakt. Dat vinden ze leuk.

Dankjewel. Welterusten.

Het Feest van de heilige Maude Barlow, van Zoet Water. Nieuwe maan.

Zeb komt de dood van Adam langzaam te boven. Hij heeft met de anderen hard gewerkt aan de uitbreiding van het leemhuis omdat ze binnenkort een babykamer nodig hebben. De zwangerschappen verlopen veel sneller dan gebruikelijk en de meeste vrouwen denken daarom dat het gaat om halfbloed-Crakers.

De tuin vordert gestaag. De MooiHair-kudde breidt zich uit; er zijn drie nieuwe exemplaren bij gekomen, een blauwharige, een roodharige en een blonde, maar een van de lammeren is ten prooi gevallen aan een leeuwam. De leeuwammen lijken zich ook te vermenigvuldigen.

‘Een van de Crakers heeft gezegd dat hij een dier heeft gezien dat klinkt als een beer,’ schrijft Toby. ‘Dat zou me niets verbazen. Misschien moeten we de bijenkorven bewaken? We hebben er nu twee, want we hebben nog een zwerm gevangen.

De herten nemen snel in aantal toe en zijn een acceptabele vorm van dierlijk eiwit. Het vlees is veel magerder dan varkensvlees, maar niet zo smakelijk. Je kunt van wild geen eersteklas bacon maken. Maar volgens Rebecca is het wel gezonder.’

Het Feest der Naaktzadigen. Volle maan.

Toby heeft de fout gemaakt om tegen de anderen te zeggen dat het vandaag bij de Hoveniers van de Heer het Feest der Naaktzadigen was. Daarop werden enkele flauwe grappen gemaakt over naakt en zaad en zelfs over mannelijke Crakers, onder meer door Zeb, wat een goed teken is. Misschien komt er bijna een eind aan zijn rouwperiode.

Ze hebben nog drie zonnecollectoren aangesloten. Een van de bestaande collectoren is defect. En een van de bioletten werkt niet goed meer. Shackleton en Crozier hebben geprobeerd om houtskool te maken, met wisselend succes. Neushoorn, Katuro en Lamantijn zijn gaan vissen op het strand. Ivoorsnavel ontwerpt een bootje.

Twee jonge reuzels, nauwelijks ouder dan biggen, hebben een gat onder de omheining van de moestuin door gegraven en zijn betrapt terwijl ze van de wortels en de bieten aten. De MaddAddamieten hadden de bewaking van de moestuin wat versoepeld omdat ze dachten dat de reuzels zich wel aan het verbond zouden houden. Dat doen ze ook, in elk geval de volwassenen, maar de jongeren zoeken de grenzen nogal eens op.

Er werd een bijeenkomst belegd. De reuzels stuurden een afvaardiging van drie volwassenen, die zowel beschaamd als boos waren, zoals meestal het geval is als volwassenen door hun kinderen te schande worden gemaakt. Zwartbaard trad op als tolk.

Het zou niet weer gebeuren, zeiden de reuzels. De jonge zondaars hadden te horen gekregen dat ze anders linea recta zouden worden getransformeerd tot bacon en soepbotten, en dat had het gewenste effect gehad.

Het Feest van de heilige Geyikli Baba van de Herten. Nieuwe maan.

De bijen zijn erg productief: de eerste honing is al geoogst. Witte Zegge is begonnen met een Mediteren op Muziek-groepje, waar veel Crakers enthousiast aan meedoen. Beluga helpt haar. Tamaroe experimenteert met schapenkaas, zowel de harde als de zachte, en met yoghurt. De babykamer is af, net op tijd. Binnenkort worden de drie baby’s geboren, al denkt Snelle Vos dat ze een tweeling krijgt. Er wordt overlegd over de wiegjes.

‘Zwartbaard heeft nu zijn eigen dagboek,’ schrijft Toby. ‘Ik heb hem een pen en een potlood gegeven. Ik zou graag willen weten wat hij allemaal opschrijft, maar ik wil hem niet bespioneren. Hij is nu al zo groot als Crozier. Hij vertoont al tekenen van blauwheid, binnenkort is hij volwassen. Waarom word ik daar verdrietig van?’

Het Feest van de heilige Fiacre van de Tuinen.

Dit is mijn stem, de stem van Zwartbaard die je in je hoofd hoort. Dat heet lezen. En dit is mijn eigen boek, een nieuwe voor mijn schrijven en niet het schrijven van Toby.

Vandaag hebben Toby en Zeb iets raars gedaan. Ze zijn over een vuurtje gesprongen en toen gaf Toby een groene tak aan Zeb en Zeb gaf een groene tak aan Toby. Daarna kusten ze elkaar. En alle tweehuidigen keken en juichten.

En ik (Zwartbaard) vroeg: ‘O Toby, waarom doen jullie dat?’

En Toby zei: ‘Dat is een gebruik bij ons. Het laat zien dat wij van elkaar houden.’

En ik (Zwartbaard) vroeg: ‘Maar jullie houden anders toch ook wel van elkaar?’

En Toby zei: ‘Dat is moeilijk uit te leggen.’ En Amanda zei: ‘Ze doen dat omdat ze daar blij van worden.’ Zwartbaard (Ik ben Zwartbard Zwartbaard) snapt niet waarom. Maar waar ze blij van worden of niet blij van worden is raar.

Binnenkort is Zwartbaard klaar voor zijn eerste paring. De volgende keer dat een vrouw blauw wordt, wordt hij ook heel erg blauw en zal hij bloemen plukken; misschien wordt hij dan gekozen. Hij (ik, Zwartbaard) heeft aan Toby gevraagd of de groene tak net zoiets was als de bloemen die wij geven om te worden gekozen, waarna we gaan zingen; ze zei ja, het is net zoiets. Dus nu begrijp ik het beter.

Dankjewel. Welterusten.

Het Feest van Quercus. Het Feest van de reuzels. Volle maan.

‘Ik ben zo vrij geweest om de reuzels toe te voegen aan de kalender van Hoveniersfeesten,’ schrijft Toby. ‘Ze hebben een speciale feestdag zeker verdiend. Ik heb ze toegevoegd aan het Feest van Quercus, de dag van de Eikenboom. Dat leek me wel toepasselijk omdat ze zo van eikels houden.’

Het Feest van Artemis, meesteres der Dieren. Volle maan.

In de afgelopen twee weken hebben er drie geboortes plaatsgevonden. Of eigenlijk vier, want Snelle Vos heeft een tweeling gekregen, een jongen en een meisje. Ze hebben allebei de groene ogen van de Crakers, wat voor Toby een hele opluchting is. Ze heeft vier kleine zonnehoedjes voor ze gemaakt van een gebloemd laken. De Crakervrouwen vinden dat heel grappig: waar zijn zulke hoedjes voor? Hun kinderen verbranden niet in de zon.

Amanda’s baby is gelukkig ook van een Craker en niet van een Painballer: dat is duidelijk te zien aan de grote, groene ogen. Het was een zware bevalling en Toby en Rebecca moesten een knip zetten. Toby wilde haar niet te veel papaver geven omdat ze bang was dat dat slecht zou zijn voor de baby, dus Amanda leed pijn. Toby was bang dat Amanda het kind zou afwijzen, maar dat deed ze niet. Ze lijkt er erg dol op te zijn.

Rens baby is ook een groenogige Crakerhalfbloed. Welke andere kenmerken zouden deze kinderen van de Crakers hebben geërfd? Een ingebouwd afweermiddel tegen insecten? Of de unieke stembandstructuur waarmee ze kunnen spinnen en zingen als echte Crakers? Zulke vragen worden aan de etenstafel van de MaddAddamieten vaak besproken.

De drie moeders en de vier kinderen maken het goed en de Crakervrouwen zijn er bijna niet bij weg te slaan; ze spinnen, verzorgen en brengen cadeautjes. Die cadeautjes zijn kudzubladeren en glimmende stukjes glas van het strand, maar ze bedoelen het goed.

Blauwe Lotus is nu ook zwanger, volgens haar niet van een Craker maar van Lamantijn. Hij zorgt goed voor haar, als hij niet op het strand aan het vissen is of op herten jaagt.

Crozier en Ren lijken te hebben besloten om Rens kind samen groot te brengen. Shackleton steunt Amanda, en Ivoorsnavel heeft aangeboden om vader op afstand te zijn voor de tweeling van Snelle Vos. ‘We moeten allemaal ons steentje bijdragen,’ zegt hij, ‘want dit is de toekomst van het menselijk ras.’

‘Veel geluk ermee,’ zegt Snelle Vos, maar ze tolereert zijn hulp.

‘Zeb, Rhino en ik hebben een tocht naar de drogist gewaagd,’ schrijft Toby, ‘en het is ons gelukt om een paar tassen vol wegwerpluiers te bemachtigen. Maar zijn die eigenlijk wel nodig? De Crakerbaby’s hoeven ze ook nooit te dragen.’

Het Feest van Kannon-de-Oryx en van Rhizoom-de-Wortels. Volle maan.

Toby zegt dat Kannon een soort Oryx is. Ze zegt dat Rhizoom een soort wortel is. Daarom heb ik (Zwartbaard) deze dingen opgeschreven.

Dit zijn de namen van de baby’s die zijn geboren:

De baby van Ren heet Jimadam. Naar Sneeuwman-de-Jimmy en ook naar Adam. Ren zei dat ze wilde dat de naam van Jimmy zou blijven bestaan in de wereld en zou blijven leven en ze wilde dat ook met de naam Adam.

De baby van Amanda heet Pilaren. Dat is van Pilar, die in de vlierbessenstruik woont met de bijen, en van Ren, die Amanda’s goede vriendin en helpster is, door dik en dun, zei ze. Ik (Zwartbaard) zal aan Toby vragen wat ze bedoelt met ‘dik en dun’.

De baby’s van Snelle Vos heten Medulla en Oblongata. Medulla is een meisje en Oblongata is een jongen. Snelle Vos zegt dat ze zo genoemd zijn vanwege een reden die moeilijk te begrijpen is. Het heeft te maken met iets in een hoofd.

We zijn erg blij met alle baby’s.

Ik (Zwartbaard) heeft zijn eerste paring gehad, met SarahLacy, die zijn bloem koos, dus hij is het gelukkigst van iedereen. Binnenkort komt er weer een baby, heeft SarahLacy ons verteld, omdat hij (Zwartbaard) en de andere drie vaders hun paringsdans heel goed hebben gedaan.

En hun zingen.

Dankjewel. Welterusten.

BOEK

Boek

Dit is het boek dat Toby heeft gemaakt toen zij nog bij ons leefde. Kijk, ik laat het je zien. Ze heeft deze woorden op een bladzijde gezet en een bladzijde is gemaakt van papier. Ze heeft de woorden gemaakt met schrijven, dat zette ze erop met een stokje dat pen heet, met een zwarte vloeistof die inkt heet, en ze heeft de bladzijden aan één kant aan elkaar gemaakt en dat heet een boek. Kijk, ik laat het zien. Dit is het Boek, dit zijn de Bladzijden, dit is het Schrijven.

En toen ik klein was, heeft ze mij, Zwartbaard, voorgedaan hoe je zulke woorden kunt maken, op een bladzijde, met een pen. En ze heeft me laten zien hoe je die tekens weer kunt terugdoen in een stem, dus als ik naar de bladzijde kijk en de woorden lees, hoor ik Toby’s stem. En als ik die woorden hardop zeg, horen jullie Toby’s stem ook.

Ga alsjeblieft niet zingen.

En in het boek heeft ze de Woorden van Crake gezet en van zijn broer, Adam, en de Woorden van Zeb At Een Beer; en hoe hij ons verdedigde tegen de slechte mannen die wrede en gemene dingen deden; en ook de Woorden van Zebs helpers, Pilar en Neushoorn en Katrina Wow en Maart de Slang en alle MaddAddamieten en de Woorden van Sneeuwman-de-Jimmy, die er in het begin was, toen Crake ons maakte, en die onze mensen uit het Ei leidde naar deze plek, waar het beter is.

En de Woorden van Fuck, maar die zijn niet zo lang. Kijk, er is maar één bladzijde over Fuck.

Ja, ik weet dat hij ons helpt als we in de problemen zitten en dat hij dan komt aanvliegen. Hij is gestuurd door Crake en wij noemen zijn naam ter ere van Crake. Maar in dit schrijven staat niet veel over hem.

Ga alsjeblieft nog niet zingen.

En Toby zette ook de Woorden neer over Amanda en Ren en Snelle Vos, onze Geliefde Drie Oryxmoeders, die ons hebben laten zien dat wij en de tweehuidigen allemaal mensen en helpers zijn, ook al hebben we verschillende gaven en worden sommigen wel blauw en anderen niet.

Dus Toby zei dat we respect voor elkaar moeten hebben en het altijd eerst moeten vragen of een vrouw wel echt blauw is of alleen maar blauw ruikt als we het niet zeker weten van dat blauwe.

En Toby heeft me laten zien wat je moet doen als er geen pennen van plastic meer zijn en ook geen potloden, want zij kon in de toekomst kijken en zien dat er een tijd zou komen waarin er geen pennen of potloden meer gevonden konden worden in de gebouwen in de stad van de chaos waar ze vroeger groeiden.

En ze liet me zien dat je de veren van een vogel kunt gebruiken om de pennen te maken, hoewel we ook wel pennen hebben gemaakt van de ribben van een kapotte paraplu.

Een paraplu is iets uit de chaos. Dat gebruikten ze om de regen van hun lichaam te houden.

Ik weet niet waarom ze dat deden.

En Toby liet me zien hoe je die zwarte tekens kunt maken met inkt van walnootdoppen en azijn en zout, dat wordt bruine inkt. Je kunt inkt in verschillende kleuren maken van bessen en we hebben paarse inkt gemaakt met Pilars Geest erin en we hebben de Woorden van Pilar met die inkt geschreven. En Toby heeft me laten zien hoe je meer papier kunt maken van planten.

En Toby heeft ook waarschuwingen gegeven over het Boek dat wij schreven. Ze zei dat het papier niet nat mag worden omdat de Woorden dan wegsmelten en niet meer kunnen worden gehoord, en dat er schimmel op kan groeien en dat het dan zwart wordt en verkruimelt tot er niets van over is. En dat er nog een Boek moet worden gemaakt met hetzelfde schrijven als in het eerste. En dat elke keer als er iemand de kennis van het schrijven krijgt, en van het papier en de pen en de inkt en het lezen, dat diegene dan hetzelfde Boek moet maken met hetzelfde schrijven erin. Dat het dan altijd zal blijven bestaan en wij het kunnen lezen.

En dat we aan het eind van het Boek nog een paar bladzijden moeten maken en die aan het Boek moeten vastmaken en dat we daar de dingen in moeten opschrijven die er gebeuren als Toby er niet meer is, zodat wij alle Woorden kennen over Crake, en Oryx en onze Verdediger Zeb en zijn broer Adam, en Toby en Pilar en de drie Geliefde Oryxmoeders. En ook over onszelf, en over het Ei waar we in het begin uit zijn gekomen.

En ik heb al die dingen over het Boek en het papier en het schrijven geleerd aan Jimadam en Pilaren en Medulla en Oblongata, die werden geboren uit Ren en Amanda en Snelle Vos, onze Geliefde Drie Oryxmoeders.

En zij wilden het leren, ook al is het moeilijk. Maar ze hebben deze dingen geleerd, om ons allemaal te helpen. En als ik hier niet meer ben, maar ben weggegaan naar waar Toby en Zeb ook naartoe zijn gegaan, zoals Toby heeft gezegd dat op een dag zal gebeuren, dan kunnen Jimadam, Pilaren en Medulla en Oblongata die dingen weer aan de jongere kinderen leren.

Nu heb ik dit aan de Woorden toegevoegd en heb ik de dingen geschreven die zijn gebeurd nadat Toby ophield met Schrijven en het in het Boek stoppen. En dat heb ik gedaan zodat wij allemaal over haar weten en over hoe wij zijn ontstaan.

En deze nieuwe Woorden die ik heb gemaakt heten het Verhaal over Toby.

Het Verhaal over Toby

Ik zet de rode pet van Sneeuwman-de-Jimmy op. Zien jullie wel? Hij staat op mijn hoofd. En ik heb de vis in mijn mond gedaan en er weer uit gehaald. Nu is het tijd om te luisteren terwijl ik jullie voorlees uit het Verhaal over Toby dat ik heb opgeschreven aan het einde van dit Boek.

Op een dag ging Zeb op reis naar het zuiden. Daar ging hij naartoe omdat hij op herten jaagde. Hij zag een hoge rook. Dat was geen rook van een bos in brand, want het was een dunne rook. Hij keek er enkele dagen naar, maar het werd niet groter of kleiner, het bleef hetzelfde. Maar toen kwam het op een dag dichterbij. En de dag daarna nog dichterbij.

Dus Zeb zei tegen ons dat er misschien nog anderen waren, nog meer mensen van voor de chaos, van voordat Crake de chaos ruimde. Maar zouden dat goede mensen zijn of zouden het slechte, wrede mensen zijn die ons kwaad zouden doen? Dat kon hij niet weten. Maar hij wilde niet dat die mensen heel dicht bij ons zouden komen tenzij hij het antwoord op die vraag wist. Als het antwoord was dat ze goed waren, dan zouden wij hun helpers worden en dan zouden zij ook onze helpers worden. Maar als ze niet goed waren, dan zou hij ze niet in de buurt laten komen omdat ze ons dan kwaad konden doen. Dan zou hij ze ruimen.

En Abraham Lincoln, Albert Einstein, Sojourner Truth en Napoleon wilden met hem meegaan om te helpen, en ik, Zwartbaard, wilde ook mee omdat ik geen kind meer was maar een man was geworden, met blauwheid en kracht. Maar Zeb zei dat het te wreed zou kunnen zijn wat er kon gebeuren. En we wisten niet precies wat ‘wreed’ betekende. En Zeb zei dat hij hoopte dat we dat nooit te weten zouden komen. En Toby zei dat we achter moesten blijven omdat het een Gevecht kon worden, en de anderen heel verdrietig zouden zijn als wij meegingen en niet meer terugkwamen. En Toby zei dat ze het aan Oryx had gevraagd en ook aan de Geest van Pilar en dat ze allebei hadden gezegd dat ze hier moesten blijven en niet met Zeb mee moesten gaan. Dus dat hebben we niet gedaan.

En Zeb nam Zwarte Neushoorn en Katuro met zich mee. Lamantijn, Mellisuga, Shackleton en Crozier wilden ook mee, maar Zeb zei dat ze moesten blijven omdat ze de kleine kinderen moesten beschermen. En Toby moest ook blijven met het geweer waar wij niet aan mochten komen. Dus zij gingen niet mee. En Zeb zei dat het gewoon een verkenningstochtje was en dat ze een vuur zouden stoken als ze slecht nieuws hadden, een ander vuur, en dat wij dan de rook zouden zien, dan konden wij meer hulp sturen en konden we het tegen de reuzenvarkens zeggen, maar dan moesten we die eerst opzoeken want ze gingen van de ene plaats naar de andere.

We wachtten heel lang, maar Zeb kwam niet terug. En toen is Shackleton met drie van onze blauwe mannen gaan kijken of de hoge dunne rook er nog was. Ze kwamen terug en zeiden dat die er niet meer was. Dat betekende dat degenen die het hadden gemaakt niet goed waren en dat Zeb onze Verdediger een plotseling Gevecht had gedaan om te zorgen dat diegenen niet dichter bij ons zouden komen. Maar omdat hij niet terugkwam, is hij in het Gevecht doodgegaan en Neushoorn en Katuro ook.

En toen ze dat hoorde, moest Toby huilen.

Toen waren we allemaal verdrietig. Maar Toby was verdrietiger dan iedereen omdat Zeb weg was. We hebben wel op haar gespind, maar ze is nooit meer blij geworden.

Toen werd ze steeds dunner en rimpeliger en na een paar maanden vertelde ze ons dat ze een verwoestende ziekte had die stukken van haar lichaam aan de binnenkant opat. En dat we het niet beter konden maken met spinnen, en ook niet met maden en ook niet met iets anders wat ze wist. Ze zei dat die verwoestende ziekte steeds erger werd en dat ze binnenkort niet meer zou kunnen lopen. En we zeiden dat we haar wel konden dragen als ze ergens heen wilde, toen glimlachte ze en zei: dank jullie wel.

Toen riep ze ieder van ons bij zich en zei ‘Welterusten’, iets wat ze ons lang geleden zelf had geleerd. Het betekent dat je hoopt dat de ander goed zal slapen en geen last van nare dromen heeft. En wij zeiden ook ‘Welterusten’ tegen haar. En we zongen voor haar.

Toen pakte Toby haar heel oude rugzak, die roze was, en daar deed ze haar pot met papaver in en ook een potje met paddenstoelen waar wij nooit aan mochten komen. En ze liep heel langzaam het bos in, met een stok om haar te helpen, en ze vroeg of wij niet achter haar aan wilden komen.

Waar ze naartoe ging kan ik niet in dit Boek schrijven, want dat weet ik niet. Sommigen zeggen dat ze uit zichzelf is doodgegaan en dat de gieren haar hebben opgegeten. Dat zeggen de reuzenvarkens. Anderen zeggen dat ze is meegenomen door Oryx en dat ze nu door het bos vliegt, ’s nachts, in de gedaante van een uil. Anderen zeggen dat ze naar Pilar is gegaan en dat haar geest in de vlierbessenstruik is.

Nog weer anderen zeggen dat ze op zoek is gegaan naar Zeb en dat hij de gedaante van een Beer heeft en dat ze nu bij hem is. Dat vind ik het beste antwoord, want het is het vrolijkste, dus dat heb ik opgeschreven. Ik heb de andere antwoorden ook opgeschreven. Maar dan met kleinere letters.

De drie Geliefde Oryxmoeders huilden heel erg toen Toby wegging. Wij huilden ook en spinden op ze en na een tijdje voelden ze zich beter. En Ren zei: Morgen is er weer een dag en toen zeiden wij dat we niet snapten wat ze bedoelde, en Amanda zei: Laat maar, want het was niet belangrijk. En Blauwe Lotus zei dat het een soort hoop was.

Toen zei Snelle Vos dat ze weer zwanger was en dat er binnenkort weer een baby zou komen. En de vier vaders waren Abraham Lincoln, Napoleon, Picasso en ik (Zwartbaard) en ik ben heel blij dat ik voor die Paring ben gekozen. En Snelle Vos zei dat als het een meisje is, dat ze het dan Toby noemt. En dat is een ding van hoop.

Dit is het einde van het Verhaal over Toby. Ik heb het opgeschreven in dit Boek. En hier heb ik mijn naam opgeschreven – Zwartbaard – zoals Toby mij heeft geleerd toen ik een kind was. Het zegt dat ik degene ben die deze woorden hier heeft gezet.

Dankjewel.

Nu gaan we zingen.

Woord van dank

MaddAddam is fictie, maar beschrijft geen technieken of bioschepsels die niet al bestaan, worden ontwikkeld of theoretisch mogelijk zijn.

De belangrijkste personages in MaddAddam komen ook voor in de eerste twee delen van deze serie, Oryx en Crake en Het Jaar van de Vloed. Verscheidene namen zijn voortgekomen uit donaties aan verscheidene goede doelen, waaronder de Medical Foundation for the Care of Victims of Torture (‘Amanda Payne’) en het tijdschrift The Walrus (‘Rebecca Eckler’). In MaddAddam zijn daar bij gekomen ‘Allan Slaight’ met dank aan zijn dochter, Maria (zijn biografie heet Sleight of Hand); ‘Katrina Wu’ met dank aan Yung Wu, en ‘Maart’ dankzij een loting op Wattpad.com die werd gewonnen door Lucas Fernandes. De heilige Nikolai Vavilov is afkomstig van Sona Grovenstein en de tips over het houden van bijen van Carmen Brown van Honey Delight in Canberra, Australië.

Mijn dank gaat, zoals altijd, uit naar mijn redacteuren, Ellen Seligman van McClelland & Stewart (Canada), Nan Talese van Doubleday (USA) en Alexander Pringle van Bloomsbury (UK)

Verder bedank ik mijn proeflezers, Jess Atwood Gibson, mijn Engelse agenten, Vivienne Schuster, Karolina Sutton en Betsy Robbins van Curtis Brown, en Phoebe Larmore, mijn Noord-Amerikaanse agent, en Timothy O’Connell. Ook bedank ik Ron Bernstein. Ik bedank in het bijzonder Heather Sangster van Strongfinish.ca voor de marathonredigeersessie, waarna ze te kampen kreeg met een sneeuwstorm en een auto die niet wilde starten.

Verder bedank ik mijn staf: Sarah Webster en Laura Stenberg, en Penny Kavanaugh, VJ Bauer, vjbauer.com, VFX artist; en Joel Rubinovich en Sheldon Shoib. Ik bedank Michael Bradley en Sarah Cooper en Coleen Quinn en Xiaolan Zhao. Verder bedank ik Louise Dennys, LuAnn Walther en Lennie Goodings, en mijn vele agenten en uitgevers overal ter wereld. Ik wil ook graag dr. Dave Mossop en Grace Mossop bedanken en Barara en Norman Barricello, iedereen bij Whitehorde, Yukon, en de vele lezers die me hebben aangemoedigd om dit boek te schrijven, ook zij die dat op Twitter en Facebook deden.

Tot slot mijn speciale dank aan Graeme Gibson, met wie ik de namiddagpaden van het leven bewandel, op zoek ga naar voedzame bioformen, tegen vijandelijke vecht als we die tegenkomen en ze indien mogelijk verorber.