Ransom Riggs

De bijzondere kinderen van mevrouw Peregrine

© 2011 Ransom Riggs

© 2012 voor het Nederlandse taalgebied:

Clavis Uitgeverij, Hasselt – Amsterdam – New York

Foto omslag met toestemming van Yefim Tovbis

Vormgeving: Doogie Horner/Studio Clavis

Vertaling uit het Engels: Tine Poesen

Oorspronkelijke titel: Miss Peregrine's Home for Peculiar Children

Oorspronkelijke uitgever: Quirk Books, Philadelphia, Pennsylvania

This book was negotiated through Literary Agency Sea of Stories,

www.seaofstories.com, Sidonie@seaofstories.com

Trefw.: grootvader, tijdreizen, Tweede Wereldoorlog, Wales

nur 285

isbn 978 90 448 1717 1 (hardcover)

isbn 978 90 448 1812 3 (ebook)

D/2012/9424/033

Alle rechten voorbehouden.

www.clavisbooks.com

www.ransomriggs.com

www.mevrouwperegrine.com

De
bijzondere kinderen
van mevrouw Peregrine

Ransom Riggs

vertaald door Tine Poesen

'Er is geen slaap, er is geen dood;

zij die lijken te sterven, blijven leven.

Het huis waarin je bent geboren,

de vrienden uit je lentejaren,

de oude man en het jonge meisje,

het harde werk en de beloning,

ze verdwijnen allemaal,

vlieden tot verzinsels,

niet te verankeren.'

—Ralph Waldo Emerson

Proloog

Ik had me er net bij neergelegd dat ik een gewoon leven zou leiden, toen er opeens ongewone dingen gebeurden. De eerste gebeurtenis was een vreselijke schok en zoals alles wat je voorgoed verandert, verdeelde die mijn leven in Voor en Na. Zoals bij veel van de ongewone gebeurtenissen die volgden, draaide het allemaal om één man: mijn grootvader Abraham Portman.

Toen ik nog klein was, was opa Portman de meest fascinerende persoon die ik kende. Hij was opgegroeid in een weeshuis, had gevochten in oorlogen, was oceanen overgestoken met een stoomschip en had woestijnen doorkruist op de rug van een paard. Hij had bij het circus gewerkt, wist alles over geweren, zelfverdediging en overleven in de wildernis, en hij sprak minstens drie vreemde talen. Het leek allemaal geweldig exotisch voor een kind dat nog nooit buiten Florida was geweest. Telkens als ik hem zag, smeekte ik hem om mij te vermaken met zijn verhalen. Hij gaf altijd toe en vertelde me zijn verhalen alsof het geheimen waren die hij alleen aan mij kon toevertrouwen.

Toen ik zes jaar was, wilde ik ontdekkingsreiziger worden, omdat ik hoopte dat mijn leven ooit half zo opwindend zou worden als dat van opa Portman. Hij moedigde me aan en urenlang stonden we naast elkaar over wereldkaarten gebogen. Met rode punaises stippelden we denkbeeldige expedities uit en hij vertelde me over de fantastische plekken die ik op een dag zou ontdekken. Thuis maakte ik mijn ambities bekend door rond te lopen met een kartonnen koker tegen mijn oog, terwijl ik 'Land in zicht!' riep en 'Klaar om aan wal te gaan!' tot mijn ouders me naar buiten jaagden. Ik denk dat ze bang waren dat mijn grootvader me zou aansteken met een ongeneeslijke fantasie die ik nooit meer te boven zou komen en dat ze me daarom indoctrineerden om geen concrete ambities te hebben. Zo riep mijn moeder me op een dag bij zich en ze legde uit dat ik geen ontdekkingsreiziger kon worden omdat alles in de wereld al ontdekt was. Ik was in de verkeerde eeuw geboren en voelde me bedrogen.

Ik voelde me nog meer bedrogen toen ik besefte dat de beste verhalen die opa Portman me verteld had, onmogelijk waar konden zijn. De sterkste verhalen gingen altijd over zijn kindertijd. Hij was geboren in Polen, maar op zijn twaalfde werd hij weggevoerd naar een weeshuis in Wales. Als ik hem vroeg waarom hij zijn ouders moest achterlaten, was zijn antwoord altijd: omdat de monsters achter me aan zaten. Polen zat er vol van, zei hij.

'Welke soort monsters?' vroeg ik dan met grote ogen. Het werd een beetje een spelletje. 'Verschrikkelijke monsters met een bochel, een rottende huid en zwarte ogen,' zei hij dan. 'En ze liepen zo!' En dan schuifelde hij achter me aan als een ouderwets filmmonster, tot ik lachend wegliep.

Telkens als hij ze beschreef, voegde hij er een nieuw, luguber detail aan toe: ze stonken naar rottend afval; je kon alleen hun schaduw zien; in hun mond lagen kronkelende tentakels op de loer, die plotseling tevoorschijn konden komen en je met hun sterke kaken naar binnen konden sleuren. Het duurde niet lang voor ik 's avonds maar moeilijk in slaap kon komen. Mijn overspannen verbeelding maakte van het geluid van autobanden op het natte wegdek een zware ademhaling bij mijn raam, en de schaduwen onder de deur werden kronkelende, grijs-zwarte tentakels. Ik was bang voor de monsters, maar vond het ook spannend me voor te stellen hoe mijn grootvader met ze gevochten had en het overleefd had.

Nog vreemder waren zijn verhalen over het leven in het Welshe wees-huis. Het was een betoverde plek, zei hij, gemaakt om de kinderen tegen de monsters te beschermen, op een eiland waar de zon elke dag scheen en waar nooit iemand ziek werd of doodging. Iedereen woonde er samen in een groot huis, dat beschermd werd door een oude, wijze vogel. Tenminste, dat beweerde hij. Toen ik ouder werd, begon ik te twijfelen aan zijn woorden.

'Welke soort vogel?' vroeg ik hem op een middag. Ik was zeven en keek hem met een sceptische blik aan boven de kaarttafel waar hij me liet winnen met monopoly.

'Een grote roofvogel, die een pijp rookte,' zei hij.

'Je denkt zeker dat ik dom ben, opa?'

Hij ging met zijn duim door zijn steeds kleiner wordend stapeltje oranje en blauwe bankbiljetten. 'Dat zou ik nooit van jou denken, Jakkob.' Ik wist dat ik hem beledigd had, want zijn Poolse accent, dat hij nooit helemaal was kwijtgeraakt, kwam plotseling tevoorschijn, zodat de ik klonk als iek en de jou als joe. Ik voelde me schuldig en besloot hem het voordeel van de twijfel te geven.

'Maar waarom wilden de monsters jullie pijn doen?' vroeg ik.

'Omdat we niet waren zoals de anderen. Wij waren bijzonder.'

'Hoezo, bijzonder?'

'O, op allerlei vlakken,' zei hij. 'Er was een meisje dat kon vliegen, een jongen in wiens lichaam bijen leefden, een broer en zus die grote rotsblokken boven hun hoofd konden tillen.'

Het was moeilijk te zeggen of hij het meende. Maar mijn grootvader stond niet echt bekend om zijn grapjes. Hij fronste zijn wenkbrauwen en zag de twijfel op mijn gezicht.

'Goed, je hoeft me niet op mijn woord te geloven,' zei hij. 'Ik heb foto's!' Hij schoof zijn tuinstoel naar achteren, liep het huis in en liet me alleen achter in de veranda. Even later kwam hij terug met een sigarenkistje in zijn handen. Ik leunde naar voren om te kijken hoe hij vier gekreukte en vergeelde foto's tevoorschijn haalde.

De eerste was een wazige foto van een herenkostuum met niemand erin, tenminste, zo leek het. Of het was iemand zonder hoofd.

'Natuurlijk heeft hij een hoofd!' zei mijn grootvader en hij grinnikte. 'Je kunt het alleen niet zien.'

'Waarom niet? Is hij onzichtbaar?'

'Hé, kijk eens aan, hij is slim!' Zijn wenkbrauwen schoten omhoog, alsof ik hem verbaasd had met mijn deductietalent. 'Hij heette Millard. Grappige jongen. Soms zei hij: "Hey, Abe, ik weet wat je vandaag gedaan hebt," en dan vertelde hij je precies waar je geweest was, wat je gegeten had, of je stiekem in je neus gepulkt had. Soms achtervolgde hij je, muisstil, zonder kleren aan, zodat je hem niet kon zien – gewoon om je te observeren!' Opa schudde zijn hoofd. 'Stel je voor!'

Hij gaf me een andere foto. Toen ik er even naar had kunnen kijken, zei hij: 'En? Wat zie je?'

'Een klein meisje?'

'En?'

'Ze draagt een kroon.'

Hij tikte tegen de onderkant van de foto. 'En haar voeten?'

Ik hield de foto iets dichterbij. De voeten van het meisje raakten de grond niet. Toch sprong ze niet, ze leek wel in de lucht te hangen. Mijn mond viel open.

'Ze vliegt!'

'Bijna,' zei mijn grootvader. 'Ze zweeft. Maar ze had zichzelf niet helemaal in de hand, dus soms moesten we een touw om haar middel knopen zodat ze niet wegzweefde!'

Ik kon mijn ogen niet van haar vreemde poppengezicht afhouden. 'Is die foto echt?'

'Natuurlijk,' zei hij nors en hij nam de foto en gaf me er een andere voor in de plaats. Hierop stond een broodmagere jongen met een rotsblok in zijn hand. 'Victor en zijn zus waren niet zo slim,' zei opa, 'maar jongens, wat waren ze sterk!'

'Hij ziet er niet sterk uit,' zei ik, terwijl ik de magere armen van de jongen bestudeerde.

'Geloof me, dat was hij wel. We hebben ooit een wedstrijdje armpje drukken gedaan en hij rukte mijn hand er bijna af!'

Maar de vreemdste foto was de laatste. Het was de achterkant van een hoofd, met een gezicht erop geschilderd.

Ik staarde naar de laatste foto, terwijl opa Portman vertelde. 'Hij had twee monden, zie je? Een aan de voorkant en een aan de achterkant. Daarom was hij zo groot en zo dik!'

'Maar het is nep,' zei ik. 'Het gezicht is er gewoon op geschilderd.'

'Natuurlijk, de verf is nep. Het was voor een circusoptreden. Maar ik zeg het je, hij had twee monden. Geloof je me niet?'

Ik dacht erover na, keek naar de foto en toen naar het gezicht van mijn grootvader. Hij keek me ernstig en oprecht aan. Waarom zou hij liegen?

'Ik geloof je,' zei ik.

En ik geloofde hem echt – tenminste, een paar jaar – maar vooral omdat ik hem wilde geloven, zoals andere kinderen van mijn leeftijd wilden geloven dat de Kerstman echt bestond. We klampen ons vast aan onze sprookjes tot de prijs die we ervoor betalen te hoog wordt. Voor mij was dat in de tweede klas. Toen Robbie Jensen tijdens de middagpauze mijn broek naar beneden trok, vlak voor de meisjestafel, en luid verkondigde dat ik nog in sprookjes geloofde. Het was mijn verdiende loon, denk ik. Had ik de verhalen van mijn grootvader maar niet moeten vertellen op school. Tijdens die vernederende seconden zag ik al hoe de bijnaam 'sprookjesjongen' mij nog jaren zou achtervolgen en, terecht of niet, ik nam het hem kwalijk.

Opa Portman wachtte me die middag aan de schoolpoort op, zoals hij wel vaker deed als mijn beide ouders aan het werk waren. Ik stapte in aan de passagierskant van zijn oude Pontiac en verklaarde dat ik niet meer in zijn sprookjes geloofde.

'Welke sprookjes?' zei hij en hij staarde me over zijn brillenglazen aan.

'Je weet wel. De verhalen. Over de kinderen en de monsters.'

Hij leek in de war. 'Wie zegt dat het sprookjes zijn?'

Ik vertelde hem dat sprookjes en verzonnen verhalen hetzelfde zijn en dat sprookjes voor kleine kinderen zijn die het in hun broek doen, en dat ik wist dat zijn foto's en verhalen bedrog waren. Ik verwachtte dat hij boos zou worden of zou protesteren, maar in plaats daarvan zei hij gewoon: 'Oké,' en hij startte de Pontiac. Hij drukte zijn voet op het gaspedaal en we slingerden weg van de stoeprand. En dat was dat.

Ik denk dat hij het had zien aankomen. Vroeg of laat moest ik zijn verhalen wel ontgroeien, maar hij gaf zich zo snel gewonnen dat ik het gevoel kreeg dat hij tegen me gelogen had. Ik kon niet begrijpen waarom hij alles verzonnen had en me had wijsgemaakt dat ongewone dingen konden gebeuren, terwijl dat niet zo was. Mijn vader legde het me een paar jaar later uit: opa had hem als kind dezelfde verhalen verteld. Het waren geen echte leugens, maar eerder overdreven versies van de waarheid. Want het verhaal van de kindertijd van opa Portman was helemaal geen sprookje. Het was een griezelverhaal.

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, kon mijn grootvader als enige van zijn familie uit Polen ontsnappen. Hij was twaalf toen zijn ouders hem aan vreemden toevertrouwden. Ze zetten hun jongste zoon op de trein naar Groot-Brittannië, met niets anders bij zich dan een koffertje en de kleren die hij aanhad. Het was een enkele reis. Hij heeft zijn moeder en vader nooit meer teruggezien, noch zijn oudere broers, zijn neven en nichten, zijn tantes en ooms. Stuk voor stuk zouden ze sterven voor hij zestien werd, vermoord door de monsters aan wie hij zelf maar net ontsnapt was. Dit waren geen monsters met tentakels en een rottende huid – het soort monster dat een zevenjarige zich zou kunnen voorstellen – het waren monsters met een mensengezicht, in nette uniformen, marcherend in een rij. Zo banaal dat je niet ziet wie ze echt zijn, tot het te laat is.

Net zoals het verhaal over de monsters was ook dat over het betoverde eiland een vermomde waarheid. Als hij het vergeleek met de gruwelijkheden op het Europese vasteland, moet mijn grootvader het weeshuis een para-dijs hebben gevonden. Daarom was het er in zijn verhalen ook een geworden: een veilige haven met eindeloze zomers en beschermengelen en magische kinderen, die natuurlijk niet echt konden vliegen of onzichtbaar konden worden of rotsblokken konden optillen. Ze werden achtervolgd omdat ze Joods waren. Ze waren weeskinderen van de oorlog, in een golf van bloedaangespoeld op dat eiland. Het waren geen miraculeuze krachten die hen zo bijzonder maakten, maar het was wel een groot mirakel dat ze ontsnapt waren aan de getto's en gaskamers.

Ik vroeg mijn grootvader niet langer me verhalen te vertellen en ik denk dat hij daar stiekem opgelucht om was. De details van zijn kindertijd bleven in mysterie gehuld. Ik stelde geen nieuwsgierige vragen meer. Hij was door een hel gegaan en had recht op zijn geheimen. Ik schaamde me dat ik jaloers was geweest op zijn leven als ik bedacht welke prijs hij ervoor had moeten betalen en ik deed mijn best om blij te zijn met het veilige, gewone leven dat me zomaar in de schoot geworpen was.

Enkele jaren later, toen ik vijftien was, gebeurde er iets ongewoons en gruwelijks, en toen was er alleen nog Voor en Na.