Åke Edwardson

De hemel is een plek op aarde

A.W. Bruna Uitgevers

1

Een van de kinderen sprong van het klimrek in de zandbak en lachte, plotseling, kort. Het zag er grappig uit. Hij wilde ook zo springen, maar dan zou hij uit zijn auto moeten stappen, om de omheining heen moeten lopen, door het hekje naar binnen moeten gaan en op het klimrek moeten klimmen, dat rood en geel was.

Hij wist dat de radio in zijn auto aanstond, maar hij luisterde niet. Er vielen een paar regendruppels op de ruit, en nog een paar. Hij keek omhoog en de lucht was donkerder dan voorheen. Hij keek naar de speelplaats en de bomen erachter en verder naar links. De takken droegen geen bladeren, de bomen waren naakt. Wat je ’s zomers niet kon zien, was nu zichtbaar. De stad was naakt. Dat had hij gedacht toen hij over natte straten hierheen reed. Deze stad was weer naakt. Hij hield er niet van. Het werd bijna erger dan voorheen.

Nu sprong er weer een kind. Het kind lag in het zand te lachen, hij kon het horen hoewel de radio aanstond. Hij luisterde niet naar de radio. Hij luisterde naar het lachen van het kind. Hij lachte nu zelf ook. Hij was niet blij, maar hij lachte omdat het zo leuk klonk als het kind lachte en omdat het leuk was om kind te zijn en te springen en op te staan en weer te springen.

Het hield op met regenen voordat het eigenlijk goed en wel was begonnen. Hij draaide het raampje nog iets verder open. Het rook naar herfst die overgaat in winter. Niets anders rook zo. Op de grond lagen bladeren die zwart waren geworden. Er liepen mensen op de paden in het park. Sommigen duwden een kinderwagen voor zich uit. Er stonden een paar mensen in de speeltuin, volwassen mensen. Het waren er niet veel. Er waren wel veel kinderen, en velen van hen lachten.

Hij had ook gelachen, niet nu, maar toen hij nog een kind was. Hij herinnerde zich dat hij een keer had gelachen toen zijn moeder hem had opgetild en hem hoog boven zich had gehouden en zijn hoofd was even tegen de plafondlamp aangekomen en daar was een licht geweest, dat er niet meer was toen ze hem weer op de grond zette.

Iemand zei iets op de radio. Hij hoorde niet wat er werd gezegd omdat hij nog steeds in een land verkeerde waar hij klein was en net weer op de grond was gezet, en zijn moeder had iets gezegd wat hij zich nu niet meer kon herinneren, niets daarvan kon hij zich herinneren, maar ze had iets gezegd en later had hij er zo vaak over nagedacht wat ze had gezegd; het was belangrijk voor hem, de laatste woorden die ze had gezegd voordat ze de deur uitstapte en nooit meer terugkwam.

Nooit, nooit kwam ze meer terug.

Hij voelde dat zijn wang even nat was als de autoruit had kunnen zijn als het was blijven regenen. Hij hoorde dat hij nu iets zei, maar hij wist niet wat.

Hij keek weer naar de kinderen.

Hij zag de kamer weer, het was later, maar hij was nog steeds klein, hij zat door het raam naar buiten te kijken en er zaten regendruppels op het raam en hij had een tekening gemaakt van de bomen buiten die geen bladeren meer hadden. Zijn moeder stond naast die bomen. Als hij een auto tekende, dan zat zij in de auto. Een paard, dan reed zij erop. Een klein kind, dan hield zij het kind bij de hand. Ze liepen over gras waar bloemen groeiden, die rood en geel waren.

Hij tekende de velden. Hij tekende een zee aan de andere kant van de velden.

’s Avonds maakte hij een bed op voor zijn moeder. Hij had een kleine bank in zijn kamer en daar legde hij een deken en een kussen op. Als ze kwam, kon ze daar slapen. Ze kon meteen gaan liggen, want hij had het bed al opgemaakt, alles zou klaar zijn.

Nu draaide hij het raampje helemaal open en haalde zwaar adem. Hij draaide het raampje dicht, startte de motor en reed een rondje om de speeltuin zodat hij vlak voor de ingang kon parkeren. Hij opende het portier. Er stonden meer auto’s. Hij kon de stemmen van de kinderen horen, alsof ze in zijn auto zaten. Alsof ze naar zijn auto waren gekomen, naar hem.

Uit de autoradio klonk muziek en de stem die hij herkende, kwam terug en zei iets. Het was een stem die hij vaker had gehoord. Die praatte als hij overdag van zijn werk reed. Soms reed hij ’s nachts.

Hij voelde hoe nat de grond onder zijn voeten was. Hij stond naast de auto en wist niet hoe hij daar was terechtgekomen. Het was vreemd, hij had aan de radio gedacht en toen had hij plotseling naast de auto gestaan.

Weer het lachen van de kinderen.

Hij stond bij de ingang van de speeltuin die naast de bomen lag die niet langer een loofbos vormden, alleen maar naakte takken.

De videocamera in zijn hand was niet veel groter dan een pakje sigaretten. Misschien iets groter. Dat ze zulke dingen konden maken. Hij hoorde het zwakke gezoem nauwelijks toen hij de knop indrukte en filmde wat hij zag.

Hij kwam dichterbij. Overal waren kinderen, maar op dit moment zag hij geen enkele volwassene. Waar waren alle grote mensen? De kinderen konden niet voor zichzelf zorgen, ze konden zich bezeren als ze van het rood met gele houten rek of de schommels sprongen.

Het klimrek stond hier, vlak naast de ingang. Hij stond hier.

Een sprong.

Heee! Heee, hop!

Een lach. Hij lachte zelf weer, sprong, nee, maar hij had kunnen springen. Nu hielp hij het kind, het was een jongetje. Weer omhoog, weer omhoog! Omhoog naar de hemel!

Hij haalde iets uit zijn zak en liet het zien. Kijk eens wat ik hier heb.

Drie passen naar de ingang. Daarna vier naar de auto. De passen van de jongen waren klein, zes naar de ingang, acht naar de auto.

Kinderen, overal kinderen, hij bedacht dat hij de enige was die de jongen nu kon zien, over hem kon waken. De grote mensen stonden daarginds met kopjes koffie, die dampten in de lucht die ook koud en nat was, net als de grond.

Meer auto’s. De jongen was nu helemaal aan het zicht onttrokken. Alleen híj zag hem, hield nu zijn hand vast.

Daar is het. Ja, ik heb een zak vol, moet je weten. Nu doen we de deur open. Kun je helemaal zelf instappen? Je bent een flinke jongen.

De wond op het achterhoofd van de student had de vorm van een soort kruis. Het haar was geschoren, de wond was duidelijker te zien en zag er verschrikkelijk uit, maar de jongen leefde. Nog maar net, maar hij had een kans.

Het gezicht van Bertil Ringmar was blauw in het licht van de ingang van het ziekenhuis toen ze vertrokken.

“Ik vond dat je het moest zien”, zei Ringmar.

Winter knikte.

“Wat voor wapen was het?” vervolgde Ringmar.

“Een soort hak of wieder. Een … landbouwgereedschap. Keukengereedschap. Tuingereedschap. Ik weet het niet, Bertil.”

“Er is iets, ik weet het niet. Het doet me ergens aan denken.”

Winter opende het portier van zijn Mercedes met de afstandsbediening. Het parkeerdek lag er verlaten bij. De autolichten flikkerden als een waarschuwing.

“We moeten maar met een vrijboer gaan praten”, zei Winter toen hij de helling afreed.

“Je hoeft er geen grapjes over te maken.”

“Grapjes? Valt er soms iets te lachen?”

Ringmar antwoordde niet. Het Linnéplein was even verlaten als het parkeerdek zonet.

“Hij is al de derde”, zei Ringmar.

Winter knikte, trok zijn das losser en opende de bovenste twee knopen van zijn overhemd.

“Drie jongeren die bijna zijn doodgeslagen met een gereedschap waarvan wij niet weten wat het is”, zei Ringmar. “Drie studenten.” Hij draaide zich om naar Winter. “Is dat een patroon?”

“Dat het studenten zijn? Of dat we denken dat de wonden een kruis vormen?”

“Dat het studenten zijn”, zei Ringmar.

“Er zijn veel studenten”, zei Winter en hij reed verder in westelijke richting. “Ongeveer vijfendertigduizend in deze stad.”

“Hm.”

“Een grote kennissenkring, zelfs als ze alleen met andere studenten omgaan”, zei Winter.

Ringmar trommelde op de armleuning. Winter verliet de snelweg en reed verder naar het noorden. De straten werden smaller en de huizen groter.

“Een hak”, zei Ringmar. “Wie loopt er op zaterdagavond nou rond met een hak?”

“Daar durf ik niet eens aan te denken”, zei Winter.

“Heb jij hier in de stad gestudeerd?”

“Ja, maar niet lang.”

“Wat studeerde je?”

“Rechten, maar alleen een algemene cursus.”

“Zelf was ik a student of life”, zei Ringmar.

“Waar dan? En wanneer kun je daar examen voor doen?”

Ringmar lachte kort.

“Je hebt gelijk, Erik. Je doet de hele tijd examen. Het is een steeds voortdurende beloning.”

“Van wie?”

Ringmar gaf geen antwoord. Winter minderde vaart.

“Als je hier rechts afslaat, hoeven we niet via het knooppunt”, zei Ringmar.

Winter deed wat Ringmar zei en wurmde zich langs twee geparkeerde auto’s en stopte voor een houten huis. De verlichting in het huis wierp een zwak schijnsel over het gras en door de esdoorns, die op lichaamsdelen leken die zich uitstrekten naar de hemel.

“Eet je een boterhammetje mee?” vroeg Ringmar.

Winter keek op zijn horloge.

“Of zit Angela met oesters en wijn op je te wachten?” vroeg Ringmar.

“Daar is het nog niet het juiste seizoen voor”, antwoordde Winter.

“Je wilt Elsa zeker welterusten zeggen?”

“Die slaapt om deze tijd”, zei Winter. “Goed, ik ga mee. Heb je Zuid-Slowaaks bier?”

Ringmar pakte eten uit de koelkast. Winter kwam met drie flesjes uit de kelder naar boven.

“Er was zeker alleen maar Tsjechisch bier?” zei Ringmar over zijn schouder.

“Ik vergeef het je”, zei Winter en hij strekte zijn hand uit naar de flesopener.

“Gerookte marene met roerei?” vroeg Ringmar vanaf de koelkast.

“Als we daar tijd voor hebben”, zei Winter, “het kost tijd om lekkere roereieren te maken. Heb je trouwens bieslook?”

Ringmar glimlachte en knikte en droeg de spullen naar het werkblad, waar hij het eten begon klaar te maken. Winter proefde van het bier. Het was lekker, koel zonder dat het koud was. Hij deed zijn stropdas af en hing zijn colbertje over de stoelleuning. Zijn nek voelde gespannen na de lange werkdag. Student of life. Een voortdurende beloning. Hij zag het gezicht van de student voor zich, daarna het achterhoofd. Rechtenstudent, net als hijzelf ooit. Als ik de studie had afgemaakt had ik nu hoofdcommissaris van politie kunnen zijn, dacht hij en hij nam weer een slok. Misschien was dat beter geweest. Afgeschermd van de straat. Geen kneuzingen op lichamen waarover je je moet buigen, geen nieuwe gaten, geen bloed, geen wonden die de vorm van een kruis vormen.

“Die andere twee hebben helemaal geen vijanden”, zei Ringmar vanaf het fornuis, waar hij voorzichtig met een houten vork in de eieren roerde.

“Sorry, wat zei je?”

“Die twee andere slachtoffers die het hebben overleefd met afdrukken op hun hoofd. Helemaal geen vijanden, zeggen ze.”

“Dat hoort bij de jeugd”, zei Winter. “Geen echte vijanden.”

“Jij bent ook jong”, zei Ringmar en hij tilde de lage gietijzeren pan op. “Heb jij vijanden?”

“Absoluut niet”, zei Winter. “Die krijg je pas later in het leven.”

Ringmar maakte de boterhammen klaar.

“Hier hoort eigenlijk een borrel bij”, zei hij.

“Ik kan straks een taxi nemen.”

“Afgesproken”, zei Ringmar en hij ging de drank halen.

•

“Het is dezelfde dader”, zei Ringmar. “Wat wil hij bereiken?”

“De bevrediging dat hij letsel berokkent”, zei Winter en hij dronk het laatste restje van de tweede borrel op en schudde zijn hoofd toen Ringmar met een vragend gezicht de fles optilde.

“Maar het maakt wel uit hóé”, zei Ringmar.

“En bij wie.”

“Ja, misschien wel.”

“We moeten morgen maar proberen die jongen te verhoren”, zei Winter.

“Een klap van achteren in een donkere straat. Hij zag niets, hoorde niets, zei niets, weet niets.”

“We zullen zien.”

“Pia Fröberg moet extra haar best doen om ons te helpen met het wapen”, zei Ringmar.

Winter zag het gespannen en bleke gezicht van de forensisch arts voor zich. In een ver verleden hadden ze een relatie gehad, of iets in die richting. Alles was nu vergeten en vergeven. Geen vijanden.

“Als dat tenminste helpt”, ging Ringmar verder en hij keek naar zijn lege bierglas.

Ze hoorden de voordeur open- en dichtgaan en een vrouwenstem die iets riep.

“We zitten in de keuken”, riep Ringmar terug.

Zijn dochter kwam binnen, ze had haar anorak nog aan. Donker haar, net als haar vader, bijna even lang, dezelfde neus, dezelfde ogen die Winter aankeken.

“Erik had gezelschap nodig”, zei Ringmar.

“Daar geloof ik niets van”, zei ze en ze strekte haar hand uit. Winter pakte die.

“Ja, je kent Moa toch nog wel?” zei Ringmar.

“Het is een tijd geleden”, zei Winter. “Jij bent inmiddels …”

“Vijfentwintig”, zei Moa Ringmar, “op weg naar mijn pensioen en ik woon nog steeds thuis. Wat zeg je daarvan?”

“Moa heeft op dit moment geen eigen woonruimte”, zei Ringmar. “Dit is een tussenstation.”

“In zulke tijden leven we”, zei Moa. “De kinderen keren altijd terug naar het nest.”

“Leuk”, zei Winter.

“Bullshit”, zei Moa Ringmar.

“Oké”, zei Winter.

Ze ging zitten. “Mag ik wat bier?”

Ringmar pakte een glas en schonk het laatste restje uit het derde flesje in.

“Ik heb gehoord van die laatste mishandeling”, zei ze.

“Waar heb je dat gehoord?” vroeg Ringmar.

“Op het instituut. Die jongen studeert daar. Jakob heet hij toch?”

“Ken je hem?”

“Nee. Niet persoonlijk.”

“Ken je iemand die hem wel kent?” vroeg Winter.

“Dit begint onaangenaam te worden”, antwoordde ze. “Ik begrijp dat jullie weer in functie zijn.” Ze keek naar Winter en daarna naar haar vader. “Neem me niet kwalijk. Het ís ernstig. Het was niet mijn bedoeling er een grapje over te maken.”

“Dus …” zei Winter.

“Of ik iemand ken die iemand kent die hem misschien kent? Ik weet het niet.”

Het Vasaplein was leeg en stil toen hij uit de taxi stapte. De straatlantaarns wierpen reflecties op de kiosk aan de rand van het Universiteitsplein. Student of life , dacht hij weer toen hij de portiekdeur opende.

In de lift rook het vaag naar tabak, een lucht die bleef hangen en die misschien van hem afkomstig was.

“Je ruikt naar drank”, zei Angela toen hij zich in bed over haar heen boog.

“Ödåkra Taffel”, zei hij.

“Dat dacht ik al”, zei ze. Ze draaide zich om en zei tegen de muur: “Jij moet Elsa morgen wegbrengen. Ik moet om halfzes op.”

“Ik heb net nog bij haar gekeken. Ze slaapt als een roos.”

Angela mompelde iets.

“Wat zei je?”

“Wacht maar tot morgen”, zei ze. “Vroeg.”

Hij wist het. Zou hij dat niet weten? Na een halfjaar vaderschapsverlof? Hij wist alles over Elsa en zij wist alles over hem.

Het waren goede dagen geweest, misschien zijn beste. Daarbuiten was een stad die hij in geen jaren had gezien. Het waren dezelfde straten, maar hij had er op een andere manier over gelopen, langzaam, geen speurdersblik in zijn ogen, behalve naar een nieuw café waar ze even naar binnen konden gaan en hij zijn voeten in dat leven kon zetten, het andere leven.

Toen hij na het verlof naar het bureau was teruggekeerd, had hij een … honger gevoeld, een speciaal gevoel, bijna iets waarvoor hij zich moest schamen. Alsof hij weer klaar was voor de strijd, echt klaar voor de strijd die niet gewonnen kon worden maar wel uitgevochten moest worden. Tja. Zo was het nu eenmaal. Als je de bruut een arm afhakte, groeide er een nieuwe aan, maar je moest gewoon doorgaan met hakken.

Vlak voordat hij in slaap viel, dacht hij opnieuw aan de vreemde wond op het achterhoofd van de student.

2

Het was een rustige avond op het wijkbureau, als een stilte voor de storm. Maar we krijgen vanavond geen noodweer, dacht chef van dienst Bengt Josefsson terwijl hij naar de bomen keek, die ook rustig waren zoals vóór de herfststormen. Maar nu is het ná de herfststormen, dacht hij. We gaan richting Kerstmis. En daarna bestaan we misschien niet meer. Dit wijkbureau van de politie wordt gesloten en het Redbergsplein komt weer in handen van de vijand.

De telefoon op zijn bureau rinkelde.

“Politiebureau Örgryte-Härlanda, met Josefsson.”

“Ja … eh … goeden… goedenavond. Spreek ik met de politie?”

“Ja.”

“Ik belde naar de centrale en zij zouden me doorverbinden met een bureau in de buurt van Olskroken. Daar wonen wij.”

“U bent aan het juiste adres”, zei Josefsson. “Kan ik u ergens mee helpen?”

“Ja … eh, ik weet niet hoe ik het moet zeggen …”

Josefsson wachtte met zijn pen en notitieblok. Aan het eind van de gang liet een collega met een harde klap iets op de vloer van de kleedkamer vallen.

“Vertel maar waar het over gaat”, zei hij. “Wat is uw naam?”

Ze zei haar naam, die hij opschreef. Berit Skarin.

“Het gaat over mijn zoontje”, zei ze. “Hij … ik weet het niet … hij heeft ons vanavond verteld … als we het tenminste goed hebben begrepen … dat hij bij een ‘meneer’ in de auto heeft gezeten.”

Kalle Skarin was vier jaar en toen hij van de crèche thuiskwam, had hij een boterham met bruine weikaas gegeten en een beker chocolademelk gedronken. Hij had zelf de cacao, suiker en een beetje slagroom door elkaar geroerd voordat zijn moeder de warme melk erbij had geschonken.

Even later had hij verteld dat hij in een auto had gezeten.

Een auto?

Een auto. Grote auto en radio. De radio had gepraat en muziek gespeeld.

Hebben jullie met de klas een uitstapje gemaakt?

Geen uitstapje. De speeltuin.

Zijn daar auto’s?

De jongen had geknikt.

Speelgoedauto’s?

Gróte auto, had hij gezegd. Echte auto. Echte, en hij had zijn handen bewogen alsof hij achter het stuur zat. Brrroem, brrrrroeoeoem.

Waar?

Speeltuin.

Kalle. Heb je in de speeltuin in een auto gereden?

Hij had geknikt.

Met wie reed je dan?

Meneer.

Meneer?

Meneer, meneer. Hij had snoepjes!

Kalle had met zijn handen een gebaar gemaakt dat iemand kon voorstellen die een zak snoepjes naar voren hield, maar misschien ook wat anders.

Berit Skarin had het gevoel gehad alsof er een koude wind over haar schedelhuid waaide, een kou door haar hoofd. Een vreemde man die haar zoontje een zak snoepjes voorhield.

Olle zou dit moeten horen, maar hij kwam pas laat thuis.

En Kalle zat hier voor haar. Ze had hem vastgepakt toen hij wilde weglopen om naar een kinderprogramma op de tv te kijken.

Reed de auto weg?

Reed, reed. Broem.

Hebben jullie ver gereden?

Dat was een vraag die hij niet had begrepen.

Was de juf erbij?

Geen juf. Meneer.

Hij was naar de tv gerend. Ze had hem nagekeken en even nagedacht en toen haar handtas gepakt die op een keukenstoel lag en het privé-nummer van een van de medewerksters van de crèche opgezocht. Ze had nog even geaarzeld, maar toen toch gebeld.

Ja … neem me niet kwalijk dat ik nu nog bel … je spreekt met Berit Skarin … ja, de moeder van Kalle. Hij heeft me vanavond iets verteld waarover ik iets wil vragen.

Bengt Josefsson luisterde. Zij vertelde over het gesprek met de medewerkster van de crèche.

“Niemand heeft er iets van gemerkt”, zei Berit Skarin.

“Nee.”

“Kan dit zomaar gebeuren?” vroeg ze. “Kan er iemand met een auto komen en een kind meenemen zonder dat iemand van het personeel dat merkt? En daarna weer terugkomen met het kind?”

Er kunnen ergere dingen gebeuren, dacht Josefsson.

“Ik weet het niet”, zei hij. “Het personeel heeft dus niets gezien?”

“Nee. Dat hadden ze toch moeten doen?”

“Dat zou je wel denken”, zei Josefsson, maar hij dacht iets anders. Wie kan er voortdurend volledig toezicht houden? En wie is de man die daarginds onder de boom staat? In de auto zit?

“Hoelang is uw zoontje weggeweest?”

“Hij weet het niet. Hij is een kind. Als je hem er zo achteraf naar vraagt, weet hij het verschil niet tussen vijf en vijftig minuten.”

Bengt Josefsson dacht na.

“Gelooft u hem?” vroeg hij.

Het was stil aan de andere kant.

“Mevrouw Skarin?”

“Ik weet het niet”, zei ze. “Ik weet het eerlijk gezegd niet.”

“Heeft hij een levendige fantasie?”

“Hij is een kind. Kinderen hebben een levendige fantasie, als alles is zoals het moet zijn.”

“Ja.”

“Wat moet ik doen?”

Bengt Josefsson keek naar zijn notitieblok waar hij een paar zinnen op had geschreven.

Twee collega’s kwamen langs de balie gerend.

“Overval in de kiosk!” riep de ene.

Hij hoorde de sirene van een van de auto’s buiten al.

“Hallo?” zei Berit Skarin.

“Ja, ik ben er nog. Ja … ik heb genoteerd wat u hebt verteld … het is dus geen verdwijning … tja … als u aangifte wilt doen dan …”

“Waarvan zou ik aangifte moeten doen?” zei ze.

Daar gaat het nu net om, dacht Josefsson. Wederrechtelijke vrijheidsberoving? Nee. Poging tot of voorbereiding van een seksueel misdrijf? Ja … misschien. Of de fantasie van een heel jonge man. Hij had kennelijk geen schade opgelopen …

“Ik wil met hem naar een dokter gaan”, onderbrak ze hem. “Ik vind dit heel ernstig.”

“Ja”, zei Josefsson.

“Moet ik naar een dokter met hem?”

“Hebt u … hem zelf onderzocht?”

“Nee. Ik heb direct gebeld toen hij het had verteld.”

“Ja.”

“Maar ik zal het nu meteen doen. Daarna zie ik wel wat ik doe.” Hij hoorde dat ze haar zoontje riep en toen een antwoord uit de verte. “Hij kijkt naar de tv”, zei ze. “Nu lacht hij.”

“Mag ik uw adres en telefoonnummer?” vroeg Josefsson.

Hij hoorde de sirenes weer. Het klonk alsof ze in oostelijke richting reden. Boevenjacht. Een paar mucho machoslungels uit de getto’s in het noorden vol chemische stimulantia. Gevaarlijk als de pest.

“Voorlopig bedankt”, zei hij afwezig en hij beëindigde het gesprek. Hij verduidelijkte zijn handschrift op een paar plekken en legde het papier terzijde om het later in de computer in te voeren en uit te printen. Als hij tijd had, zou hij de aantekeningen hierover vanavond in de map opbergen. Maar onder welke rubriek? Er was immers niets gebeurd. Een misdrijf dat erop wachtte uitgevoerd te worden?

Er waren andere dingen die al waren gebeurd, die precies op dit moment gebeurden.

De telefoon voor hem rinkelde weer, overal op het bureau rinkelde het. Sirenes buiten vanuit het zuiden. Hij zag de zwaailichten op straat, wild roterend alsof het politiebusje weldra zou opstijgen en weg zou zweven naar de plek waar alle actie plaatsvond.

•

De student Jakob was wakker, maar groggy en allerminst volledig toerekeningsvatbaar. Ringmar zat naast hem en dacht na over wat er was gebeurd en hoe het was gebeurd. Er stonden bloemen op het nachtkastje. Jakob was niet alleen op de wereld.

Er kwam iemand binnen, die achter Ringmar ging staan. Misschien verscheen er een glimp van herkenning in Jakobs ogen. Ringmar draaide zich om.

“Ze zeiden dat ik naar binnen mocht gaan”, zei het meisje, dat daar met een bos bloemen stond. Ze leek van dezelfde leeftijd als zijn eigen dochter. Misschien kennen ze elkaar, dacht hij en hij stond op toen ze naar het bed liep en Jakob voorzichtig omhelsde. Daarna legde ze de bloemen op het nachtkastje. Jakobs ogen waren nu gesloten, waarschijnlijk was hij weer weggedommeld.

“Nog meer bloemen”, zei ze, en Ringmar zag dat ze graag het kaartje wilde lezen dat aan het andere boeket zat, maar dat niet goed durfde. Ze draaide zich naar hem om: “Jij bent dus Moa’s vader?”

Goed. Moa had dus geholpen.

“Ja”, antwoordde hij. “Zullen we even in de wachtkamer gaan praten?”

“Waarschijnlijk heeft hij gewoon pech gehad”, zei ze. “Of hoe je het maar moet noemen. De verkeerde persoon op de verkeerde plek, of hoe je dat ook maar zegt.”

Ze zaten alleen bij het raam. In het grauwe licht leek de dag ⌦doorschijnend. De kamer kreeg een eigenaardige schaduw van een zon die er niet was. Een vrouw hoestte zachtjes op de bank bij het spijlentafeltje, dat bijna bezweek door de kranten met foto’s van bekende, glimlachende mensen. Bekend voor wie, had Ringmar meer dan eens gedacht. Bezoeken aan het ziekenhuis hoorden bij zijn werk en hij had zich dikwijls afgevraagd waarom er altijd stapels roddelbladen in de sombere wachtkamers van de ziekenhuizen lagen. Misschien schonken ze troost, als een lichtje dat brandde op de tafels in deze zalen. Jullie in die tijdschriften, die op alle premières zijn gefotografeerd, waren misschien ooit zoals wij en wij kunnen net zo worden als jullie als we weer gezond zijn en ontdekt worden tijdens de grote talentenjacht. Die was altijd aan de gang, onafgebroken. De foto’s van die mensen vormden het bewijs. Daar was geen plaats voor verbleekte polaroids van verbrijzelde achterhoofden.

“Het was geen pech”, zei Ringmar nu en hij keek het meisje aan.

“Je ziet er jonger uit dan ik had verwacht”, zei ze.

“Waarschijnlijk komt dat door Moa’s flatteuze beschrijving”, zei hij.

Ze glimlachte en werd toen weer serieus.

“Ken jij iemand die echt een hekel heeft aan Jakob?” vroeg Ringmar.

“Niemand heeft een hekel aan Jakob”, zei ze.

“Heeft hij een hekel aan iemand?”

“Nee.”

“Helemaal niemand?”

“Nee.”

Het is misschien de tijd, dacht Ringmar, en in dat geval is het goed. Toen ik jong was, waren we altijd boos op iets en iemand. Voortdurend boos.

“Hoe goed ken jij hem?” vroeg hij.

“Tja … hij is mijn vriend.”

“Hebben jullie gemeenschappelijke vrienden?”

“Zeker.”

Ringmar keek door het raam naar buiten. Twee jonge mensen stonden in de regen bij de bushalte vijftig meter verderop en hieven hun handen naar de hemel alsof ze dankbaar waren. Helemaal geen vijanden. Zelfs die vervloekte regen was een dierbare vriend.

“Geen gewelddadige figuren in jullie vriendenkring?” vroeg Ringmar.

“Absoluut niet.”

“Wat deed jij toen Jakob werd mishandeld?”

“Wanneer was dat precies?” vroeg ze.

“Dat mag ik eigenlijk niet tegen je zeggen”, zei hij en toen vertelde hij het.

“Ik had net een uurtje of twee liggen slapen”, antwoordde ze.

Maar Jakob had niet geslapen. Ringmar zag hem voor zich, lichtelijk aangeschoten op het Doktor Friesplein. Op weg naar het tramhokje? Zo laat reden er geen trams meer. En dan iemand die ergens vandaan kwam, een vreselijke klap op het achterhoofd. Geen hulp van dokter Fries. Achtergelaten om dood te bloeden als de jongen die de meldkamer had gebeld niet was langsgelopen en het lichaam had gezien, een minuut nadat het was gebeurd.

Jakob, het derde slachtoffer. Drie verschillende plekken in de stad. Dezelfde soort verwondingen. Dodelijk, eigenlijk. Misschien. Maar zo was het niet gegaan. Nog niet, dacht hij. De twee andere slachtoffers hadden geen flauw idee. Alleen een klap van achteren. Hadden niets gezien, alleen iets gevoeld.

“Wonen jullie samen?”

“Nee.”

Ringmar zweeg even. De jongelui waren in de bus gestapt en die was weggereden. Misschien werd het in het westen wat lichter, een lichtblauwe gloed. De wachtkamer lag op een van de bovenste verdiepingen van het ziekenhuis, dat hoog op de berg lag. Misschien zag hij de zee, een stil veld onder het blauw.

“Maakte je je geen zorgen over hem?”

“Hoezo zorgen?”

“Waar hij die nacht was? Wat hij deed?”

“Hé, we zijn niet getrouwd of zo. We zijn … vrienden.”

“Je wist dus niet waar Jakob die avond en nacht was?”

“Nee.”

“Wie kent hij daar?”

“Waar?”

“In Guldheden. Het Doktor Friesplein, de Guldhedsschool, die buurt.”

“Geen idee, eerlijk gezegd.”

“Ken jij daar iemand?”

“Iemand die daar woont? Nee, dat geloof ik niet. Nee.”

“Maar hij was daar en daar werd hij neergeslagen”, zei Ringmar.

“Dat zul je hem moeten vragen”, zei ze.

“Dat zal ik doen zodra het kan.”

Winter had Elsa naar de crèche gebracht. Hij had nog even een kop koffie gedronken, terwijl zij haar werk voor die dag op het kleine bureau voorbereidde: een rode telefoon, papier, pennen, krijtjes, kranten, plakband, touwtjes … het resultaat zou hij vanmiddag te zien krijgen. Het zou ongetwijfeld iets unieks zijn.

Ze merkte het nauwelijks toen hij haar een kus gaf en wegging. Op het plein stak hij een Corps op. Na zoveel jaren kon hij niets anders roken. Hij had het geprobeerd, maar nee. Corps werd niet langer in Zweden verkocht, maar hij had een collega die regelmatig naar Brussel ging en de directe import kon regelen.

Het was een milde ochtend. Buiten rook het naar winter, maar het voelde als vroege herfst. Hij nam weer een trekje en knoopte zijn jas open en zag om zich heen kinderen die druk bezig waren: bouwprojecten waarbij ze moesten graven en timmeren, gietwerkzaamheden; allerlei soorten sporten en spelletjes. Gymnastiek met spelletjes en sport, zoals het heette toen hij klein was. Spelletjes. Maar tegenwoordig was het meer sport dan spel, dacht hij en hij zag een hummel de heuvel aflopen in de richting van een opening in de bosjes. Hij draaide zijn hoofd om en zag de twee juffen die de handen vol hadden aan kinderen die iets wilden of huilden of lachten of allerlei kanten uit renden, en hij liep snel de helling af naar de bosjes waar het jongetje met zijn plastic schop tegen het hek stond te slaan. Hij draaide zich om toen Winter eraan kwam en glimlachte, als een gevangene die bezig was uit de gevangenis te ontsnappen.

Winter bracht het jochie terug. Het jongetje vertelde hem iets wat hij niet goed begreep, maar hij knikte instemmend. Halverwege de helling stond een van de juffen.

“Ik wist niet dat daar een hek was”, zei Winter.

“Gelukkig dat het er is”, zei ze. “Anders zouden we nooit alle kinderen op het terrein kunnen houden.”

Nu zag hij Elsa naar buiten komen, ze had besloten even een pauze te nemen van het papierwerk.

“Is het moeilijk om ze allemaal tegelijk in de gaten te houden?” vroeg hij.

“Ja, het wordt steeds moeilijker.” Hij hoorde een soort zucht. “Ik wil niet zeuren, maar nu je het vraagt, ja, steeds meer kinderen en steeds minder personeel.” Ze gebaarde met haar handen. “Maar we hebben in elk geval een omheining.”

Winter zag Elsa op de schommel. Ze riep luid toen ze hem zag en hij zwaaide naar haar.

“Wat doen jullie als jullie uitstapjes maken? Of als jullie met zijn allen naar een park of grote speeltuin gaan?”

“Dat doen we liever niet”, zei ze.

•

Ringmar zat bij de student, Jakob Stillman. Hij had zijn naam eer aangedaan, maar nu bewoog hij moeizaam en voorzichtig zijn hoofd en keek Ringmar vanuit het ziekenhuisbed aan. Ringmar had zich voorgesteld.

“Ik wil je alleen een paar vragen stellen”, zei hij. “Ik stel voor dat je één keer met je ogen knippert als je ja bedoelt en twee keer als je nee bedoelt. Is dat goed?”

Stillman knipperde één keer.

“Goed.” Ringmar schoof de stoel wat dichterbij. “Zag je iemand achter je voordat je de klap kreeg?”

Eén knippering.

“Je merkte dus iets?” vroeg Ringmar.

Weer één knippering. Ja.

“Was dat ver weg?”

Twee knipperingen. Nee.

“Was je alleen toen je het plein begon over te steken?”

Ja.

“Maar je zag dus iemand jouw kant op komen?”

Nee.

“Het was achter je?”

Ja.

“Heb je iets kunnen zien?”

Ja.

“Heb je het gezicht gezien?”

Nee.

“Het lichaam?”

Ja.

“Groot?”

Helemaal geen knippering. De jongen is slimmer dan ik, dacht Ringmar.

“Gemiddelde lengte?”

Ja.

“Een man?”

Ja.

“Zou je hem herkennen?”

Nee.

“Was hij heel dichtbij toen je hem zag?”

Ja.

“Heb je een geluid gehoord?”

Ja.

“Hoorde je het geluid voordat je hem zag?”

Ja.

“Draaide je je daarom om?”

Ja.

“Was het geluid afkomstig van zijn voetstappen?”

Nee.

“Was het geluid afkomstig van een stuk gereedschap dat op de grond viel?”

Nee.

“Was het een geluid dat niet met hem te maken had?”

Nee.

“Was het iets wat hij zei?”

Ja.

“Verstond je wat hij zei?”

Nee.

“Klonk het Zweeds?”

Nee.

“Was het meer als een schreeuw?”

Nee.

“Meer als een geluid?”

Ja.

“Een zacht geluid?”

Ja.

“Een menselijk geluid?”

Nee.

“Maar het kwam van hem?”

Ja.

3

Hij reed door de tunnels die donkerder waren dan de avond buiten. De naakte lampen aan de muren maakten de donkerte duidelijker. De auto’s die hij tegenkwam reden zonder geluid.

Hij reed met open raam waardoor lucht en een koud schijnsel werden binnengelaten. Er was geen licht aan het eind van de tunnel, alleen duisternis.

Het was alsof je door de hel reed, tunnel na tunnel. Hij kende ze allemaal, hij cirkelde door de tunnels rond de stad. Bestaat hier een naam voor, dacht hij. Een term?

De muziek op de radio. Of had hij er een cd in gestopt? Hij wist het niet meer. Een mooie stem waar hij graag naar luisterde als hij onder de grond reed. Weldra zou alles in de stad begraven zijn. De hele weg langs het water daalde neer in de hel.

Hij zat voor de tv naar zijn film te kijken. De speeltuin, het klimrek, de glijbaan waar de kinderen van afgleden. Een van de kinderen lachte en hij lachte ook omdat het er zo grappig uitzag. Hij spoelde de band meteen terug en bekeek dat grappige stukje nog een keer; hij maakte een aantekening op het vel papier dat naast hem op de tafel lag, waar ook een vaas met zes tulpen op stond die hij diezelfde middag had gekocht. Zowel de vaas als de bloemen.

Nu was de jongen in beeld. Zijn gezicht, daarna het autoraam erachter, de radio, de achterbank. De jongen zei wat hij moest filmen en hij filmde. Waarom zou hij dat niet doen?

De papegaai, die aan de achteruitkijkspiegel hing. Hij had een geel met rode gekozen, net als het klimrek in de speeltuin dat een nieuw laagje verf nodig had, maar zijn papegaai hoefde helemaal niet geverfd te worden.

De jongen, die gezegd had dat hij Kalle heette, vond de papegaai leuk. Dat kon je op de film zien. De jongen wees naar de papegaai en hij filmde hoewel hij reed. Dat vereiste vaardigheid en hij kon heel goed rijden en tegelijk aan iets anders denken, iets anders doen. Daar was hij al heel lang goed in.

Nu hoorde hij de stemmen, alsof hij plotseling het geluid had aangezet.

“Pagaai”, zei hij.

“Pagaai”, antwoordde de jongen en hij wees er weer naar, en de papegaai zag er bijna uit alsof hij weg zou vliegen.

Pagaai. Dat was een trucje. Als iemand anders deze film zou zien, wat nooit zou gebeuren, maar áls, alleen áls, dan zou het lijken alsof hij probeerde als een kind te praten, maar zo was het niet. Het was een van zijn trucjes, zoals zoveel andere trucjes die hij had geleerd toen hij klein was en zijn stem plotseling midden in een zin kon s-s-s-s-s-st-st-st-sto-sto-sto-stoppen, toen hij begon te st-st-st-st-sto-sto-sto-stotteren.

Het begon toen zijn moeder wegging. Hij kon zich niet herinneren dat hij het daarvoor ook had gedaan. Maar daarna. Hij moest dingen verzinnen die hem konden helpen als hij iets wilde zeggen. Het was niet altijd zo, maar soms. De eerste truc die hij zich kon herinneren was pagaai. Papegaai kon hij niet zeggen, pa-pa-pa-pa-pe-pe-pe-pe, nee, hij kon zijn hele leven blijven hakkelen zonder bij het eind van dat woord te komen. Pagaai ging vanzelf.

Nu hoorde hij een geluid dat hij herkende. Het kwam van hemzelf. Hij huilde weer en dat was omdat hij aan de pagaai had gedacht. Hij had een groen met rode pagaai gehad toen hij klein was en ook toen hij wat groter was, een échte, die zijn naam kon zeggen en nog drie grappige dingen en die Bill heette. Hij was er zeker van dat Bill echt was geweest.

De film was afgelopen. Hij bekeek hem nog een keer. Bill deed in verschillende scènes mee. Bill was nog steeds bij hem, omdat hij elke keer dat hij met de auto op pad ging een kleine papegaai aan de achteruitkijkspiegel hing. Ze konden verschillend zijn, verschillende kleuren hebben, maar dat maakte niet uit omdat ze allemaal Bill waren. Soms dacht hij aan ze als Billy Boy. De jongen lachte nu weer, vlak voordat het zwart werd. Kalle Boy, dacht hij en toen was de film afgelopen en hij stond op en haalde alle spullen tevoorschijn die hij nodig had voor het kopieerwerk, of hoe hij het maar moest noemen. Het monteren. Dat vond hij leuk werk.

“Het klinkt als de Hulk”, zei Fredrik Halders.

“Hij is het eerste slachtoffer dat iets heeft gezien”, zei Ringmar. “Stillman is de eerste.”

“Tja … het is natuurlijk niet zeker dat de jongens door dezelfde Hulk zijn mishandeld”, zei Halders.

Ringmar schudde zijn hoofd.

“De wonden zijn identiek.”

Halders masseerde zijn nek. Niet zo lang geleden had hij een harde klap gehad die een van zijn wervels had beschadigd waardoor hij verlamd was geraakt, maar inmiddels kon hij weer bewegen. Voor wat het waard was, had hij veel later gedacht. Onhandig was hij altijd al geweest. Nu kostte het tijd om die oude onhandigheid terug te vinden.

Het oude leven terug te vinden. Zijn ex-vrouw was doodgereden door iemand die na het ongeluk was doorgereden. Een rotwoord. Ex. Vroeger was heel veel anders geweest.

Hij woonde in zijn ex-huis met zijn kinderen die allesbehalve ex waren.

Hij masseerde zijn nek.

“Wat is het voor wapen?” vroeg hij.

Ringmar maakte met zijn handen een gebaar in de lucht.

“Een ijspriem?” zei Halders.

“Nee”, zei Ringmar. “Dat is tegenwoordig nogal ouderwets.”

“Als we in de jaren dertig in Chicago hadden gewerkt, zou dat het meest voor de hand liggende gereedschap zijn geweest”, zei Halders.

“De ijsblokken zijn kleiner geworden”, zei Ringmar.

“De ijstang heeft het overgenomen”, zei Halders. “Voor de ijsblokjes in de drankjes.”

“Het is ook geen ijstang”, zei Ringmar.

Halders bestudeerde de foto’s op Ringmars bureau. Scherpe kleuren, geschoren hoofden, wonden. Het was niet de eerste keer dat hij zoiets zag, maar het verschil was dat ze leefden. De meeste hoofden in het archief waren dode hoofden. Maar dat geldt niet voor deze hoofden, dacht hij. Dit zijn talking heads.

“Het maakt ook niet uit”, zei hij en hij keek op. “Het gaat erom dat we deze gek te pakken krijgen, ongeacht wat voor wapen hij gebruikt.”

“Het betekent iets”, zei Ringmar. “Er is iets … met deze wonden.”

“Ja, ja, maar hier moet hoe dan ook een eind aan komen.”

Ringmar knikte en bleef de foto’s bestuderen.

“Denk je dat het iemand was die hij kende?” vroeg Halders.

“Die gedachte is door me heen geschoten”, antwoordde Ringmar.

“Hoe zit het met die twee andere jongens? De twee andere slachtoffers?”

“Tja … niets gezien en niets gehoord. Een relatief open plek. Laat. Geen andere getuigen. Je weet zelf hoe dat gaat. Een beetje aangeschoten, maar niet stomdronken.”

“En dan pang.”

“En dezelfde dader. Denk jij dat ook?” vroeg Ringmar.

“Ja.”

“Hm.”

“We moeten ons nog meer op de kennissenkring van de slachtoffers richten”, zei Halders.

“Het zijn verschillende kringen”, zei Ringmar. “Ze kennen elkaar niet en voorzover we nu weten, hebben ze geen gemeenschappelijke vrienden.”

“Ze bewegen zich dus niet in dezelfde kringen”, zei Halders, “en dat weten we dus. Maar tegelijkertijd zijn het studenten aan instituten in het centrum van de stad en misschien zijn ze elkaar zonder het te weten wel eens tegengekomen. Een club, een organisatie, een politieke partij, handbal, vogels kijken, wat dan ook. Een herenclub met stripteasedanseressen die uit een taart stappen en daarna de heren ter wille zijn met het afzuigen van hun aspergepunten. Misschien is het dat wel, en dan vinden ze waarschijnlijk dat ze reden hebben om te liegen. Of een studentendisco. De studentenverenigingen bestaan nog steeds. Het lijkt toch aannemelijk dat ze elkaar ergens zijn tegengekomen.”

“Oké”, zei Ringmar. “En dan? Was de dader daar ook?”

“Ik weet het niet. Maar het kan.”

“Hij zou het dus op deze drie jongemannen hebben gemunt?”

“Het is een hypothese”, zei Halders.

“Een omgekeerde hypothese is dat de dader op willekeurig wie uit was en dat deze drie toevallig zijn pad kruisten”, zei Ringmar. “Laat, verlaten, alcohol in het lichaam waardoor iemand minder voorzichtig is.”

Halders stond op en liep naar de plattegrond aan de muur. Hij bracht zijn armen in een rekkend gebaar omhoog en Ringmar hoorde de gewrichten van zijn collega kraken. Halders keek achterom en misschien glimlachte hij. Toen keek hij weer naar de plattegrond en zette zijn vinger erop.

“De eerste keer het Linnéplein.” Hij bewoog zijn vinger naar rechts. “Daarna het Kapellplein.” Hij bewoog zijn vinger naar beneden. “En nu het Doktor Friesplein.” Hij draaide zich om en keek naar Ringmar. “Een redelijk beperkt gebied.” Hij keek weer naar de plattegrond. “Als een winkelhaak.”

“Maar de pleinen liggen niet echt op loopafstand van elkaar”, zei Ringmar.

“Er is zoiets als openbaar vervoer.”

“’s Nachts niet zoveel. Geen trams bijvoorbeeld.”

“Nachtbussen”, zei Halders. “Misschien heeft de Hulk een auto. Of hij is lopend. De overvallen vonden immers niet in dezelfde nacht plaats.”

“Waarom van plaats veranderen?”

“Hij denkt waarschijnlijk dat we genoeg middelen hebben om de eerste plek in de gaten te houden”, zei Halders. “Daar gaat hij niet nog een keer heen.”

“Hm.”

“Maar dat hebben we niet.”

“Er is iets met die plekken”, zei Ringmar. “Het is geen toeval.” Hij ging verder, meer voor zichzelf leek het: “Dat is het maar zelden.”

Halders antwoordde niet, maar hij wist wat Ringmar bedoelde. De plaats delict betekende vaak iets. De dader, of het slachtoffer, had bijna altijd een connectie met juist die plek, ook als dat in het begin niet zo leek. De plaats is het centrale punt. Ga altijd uit van de plaats. Zoek daarvandaan verder.

“Ik heb Birgersson gesproken”, zei Ringmar. “Na deze laatste overval in Guldheden. We krijgen waarschijnlijk meer mensen, zodat we een fatsoenlijk buurtonderzoek kunnen doen.”

Halders zag het afdelingshoofd voor zich. Mager als de vegetatie in zijn Noord-Zweedse geboortestreek, kettingrokend na al weer een mislukte poging om te stoppen.

“Heb je hem de winkelhaak laten zien?” vroeg Halders. “De hoektheorie? Het kan ook een driehoeksredenering worden als je nog een lijn trekt.” Halders bewoog zijn vinger over de plattegrond, van het Doktor Friesplein naar het Linnéplein.

“Nee. Jij bent de eerste die dit fascinerende verband heeft opgemerkt.”

“Je hoeft niet zo ironisch te doen, Bertil, daar ben je veel te aardig voor.” Halders glimlachte. “Maar Birgersson heeft een zwak voor wiskunde, dat weet ik, en helemaal voor wiskundige figuren.”

Halders glimlachte opnieuw. Misschien was Sture Birgersson wel de dader. Niemand begreep iets van hem. Eén keer per jaar verdween hij en niemand wist waarheen. Misschien dat Winter het wist, misschien niet. Sture liep misschien in een zwarte cape met een Noord-Zweedse mechanische kruipbramenschaar in zijn hand door de straten, waarmee hij kruisen tekende in de hoofden van studenten. Halders zag het silhouet onder de straatlantaarn: Doktor Sture. Daarna: Mister Birgersson. De vraag was wie het ergst was.

“Wij zouden dus meer mensen kunnen krijgen omdat we hier een geometrische figuur in zien?” vroeg Ringmar.

“Natuurlijk.”

“En hoe meer die verandert, hoe meer middelen we krijgen?”

“Dat spreekt vanzelf. Als de driehoek een vierkant wordt, betekent dat immers dat de Hulk weer heeft toegeslagen.”

“Ik neem genoegen met de driehoek”, zei Ringmar.

Halders liep terug naar het bureau.

“Als we er een paar rechercheurs bij krijgen, kunnen we de bussen van de betreffende nachten misschien goed controleren”, zei hij. “Met de chauffeurs praten. Dat kunnen er niet zoveel zijn.”

“Dan zijn er nog de taxi’s”, zei Ringmar.

“Ben je wel helemaal goed bij je hoofd? Onze donkergekleurde vrienden achter het stuur rijden immers zwart. Wanneer hebben we voor het laatst een betrouwbare tip van een taxichauffeur gekregen?”

“Dat weet ik niet”, zei Ringmar.

De zon maakte alles nog naakter. Ja, zo was het. Je kon het zien zoals het was. Er was niets meer, alleen de stammen en takken van de bomen, en de grond.

De zon is hier niet van nut, dacht hij. Die behoort nu andere plaatsen toe. Verdwijn.

De kinderen waren bij het Linnéplein uit de tram gestommeld, zo ging het altijd, dag in dag uit. Ze liepen altijd in een lange rij over het dode gras van het sportveld.

Soms liep hij hen achterna.

Hij had de auto aan de andere kant geparkeerd, waar de kinderen nu naartoe gingen.

Het was de eerste keer dat hij hierheen was gereden.

Hij had in de auto met de jongen gepraat. Het was een keer gebeurd.

Hij wilde het weer doen. Nee. Nee. Nee! Hij had vannacht geschreeuwd. Nee!

Ja. Hij liep hier. Alleen omdat hij wilde … zien, omdat hij … dichterbij wilde komen. Het was niets.

De lange rij voor hem loste op en de kinderen waren overal. Een klein meisje liep de bosjes in en kwam er aan de andere kant uit en keerde terug, om het bosje heen, en hij keek naar de twee juffen, maar hij wist dat zij het niet hadden gezien.

Wat als er een vreemde achter de bosjes had gestaan toen het meisje er aan de andere kant uitkwam?

Nu zag hij haar weer, nog een rondje om de bosjes en toen terug naar de andere kinderen.

Hij droeg haar, ze was zo licht als een veertje. Niemand zag hem, de bomen hadden geen bladeren, maar ze stonden dicht bij elkaar. De verwondering toen hij haar optilde en wegliep. Ben ik degene die dit doet? Zijn hand zo licht over haar mond. Het gaat zo snel. Daar is de auto. Je kunt hier inrijden, maar niemand doet dat. Ze denken waarschijnlijk dat het niet kan, of niet mag.

Dit is alleen maar iets wat ik eroverheen heb gelegd. Nu tillen we het hier op en gaan we de tent in. Ja, het is een tent! We doen alsof het een tent is!

We hebben een radio. Nu zegt een meneer iets. Hoor je het? Er komt muziek.

Kijk hier eens. Je mag pakken wat je wilt. Je ziet dat er meer dan genoeg is.

Wat heb je mooi haar. Hoe heet je? Weet je dat niet? Jawel, dat weet je best.

Dit is Bill. Zo heet hij, Bill. Billy Boy. Hij kan vliegen. Zie je dat? Hij vliegt, vliegt, vliegt.

Ellen? Heet je Ellen? Dat is een mooie naam. Dat is een leuke naam. Weet je hoe mijn moeder heette? Nee, dat kun je niet weten.

Wat vind jij ervan? Had mijn moeder geen mooie naam?

Wil je nog meer hebben? Je mag de zak nemen.

Hie-hie-hier ko-ko-ko-kom-komt die.

Hij bewoog zijn hand over het hoofd van het meisje. Het haar leek op het dons van een vogel, een kleine vogel die leefde, en je kon voelen hoe het hart daarbinnen bewoog. Hij had het een keer gevoeld bij een kleine vogel die veel kleiner was dan Bill. Dat was toen hij zelf zo klein was als een vogel.

Hij raakte haar weer aan. De man op de radio zei weer iets. Hij kon bijna niet ademhalen, hij draaide het raampje open en daar was lucht, zodat hij kon ademhalen. Hij raakte het meisje weer aan, het dons, haar kleine benen. Ze zei iets.

De avond sloot zich. Heldere scherpte. De zon van de dag hing nog tussen de huizen als een herinnering die Winter inademde. Hij voelde de lucht van de late herfst toen hij op het balkon stond te roken. Voorwinter. Het Vasaplein beneden hem raakte langzaam leeg. Iedereen reed met de bussen, trams en auto’s naar huis en liet hem en zijn gezin achter waar ze thuishoorden.

Angela had nu al een tijdlang niet over een vrijstaand huis gepraat en hij wist dat ze hetzelfde vond als hij, dat altijd had gedaan. De stad was er voor hen, en zij waren er voor de stad. De stenen stad, het hart. Hart van steen, dacht hij en hij nam weer een trekje. Een mooi hart van steen. Het was makkelijker om hier te leven. In de villawijken bij de zee werd je sneller een moe mens, op weg de hoek om. Alles werd een te grote stilte. Mijn god, hij was de hoek al om, zij het maar net. Tweeënveertig. Of drieënveertig. Op dit moment wist hij het niet en dat was maar goed ook.

Hij huiverde in zijn overhemd, maar bleef nog even staan terwijl de cigarillo in zijn hand langzaam uitging, net als de avond. Een paar jongeren liepen beneden langs, vanzelfsprekende bewegingen. Hij hoorde hun gelach hierboven. Zij waren onderweg.

Hij liep naar binnen. Elsa zag hem en liet hem de tekening zien die ze had gemaakt. Een vogel die midden in een blauwe lucht vloog. De afgelopen weken waren al haar tekeningen vol met blauw en goud geweest, dat stelde zand en hemel en aarde voor, en met groen voor de zomerweiden waar bloemen groeiden in alle kleuren die in het krijtdoosje lagen. Altijd zomer. Elsa had de herfst nog niet ontdekt. Hij had in het park bladeren met haar verzameld en die laten drogen, maar ze had nog steeds geen herfst getekend. Dat was maar goed ook.

“Een vogel”, zei ze.

“Wat is het voor vogel?” vroeg hij.

Ze leek na te denken.

“Meeuw”, zei ze toen.

“Zeemeeuw”, zei hij.

“Zeemeeuw”, zei ze en ze begon met een nieuw wit vel papier.

“Zeemeeuw”, zei hij tegen Angela die uit Elsa’s kamer kwam, “ja, zo zou je hem kunnen noemen. Of poepmeeuw.”

“Poep”, zei Elsa.

“Kijk eens aan”, zei Angela.

“Dat woord kent ze al heel lang”, zei Winter.

“Laat de meeuw eens lachen”, zei hij tegen Elsa en hij lachte zelf, ha-ha-ha-haa-haa. Eerst keek ze bijna bang, maar toen begon ze te lachen.

Winter pakte een krijtje en een nieuw vel papier en tekende iets wat een lachende meeuw kon voorstellen. Er bestond zelfs een naam voor die meeuwensoort en die schreef hij erboven, Ko de kokmeeuw, als een aandenken voor het nageslacht. Zijn eerste tekening in dertig jaar.

“Het lijkt wel een vliegende big”, zei Angela.

“Ja, is het niet fantastisch? Een lachend varken dat kan vliegen.”

“Varkens kúnnen vliegen”, zei Elsa.

Ze zaten met een glas rode wijn aan de keukentafel. Elsa sliep. Winter had een paar boterhammen met ansjovis gemaakt en die waren nu op.

“Daar krijg je dorst van”, zei hij en hij stond op om meer water te halen.

“Ik kwam Bertil op de afdeling tegen”, zei Angela.

“Ja, hij is daar geweest.”

Angela wreef over haar neus. Hij zag een lichte schaduw onder haar ene oog, alleen onder het ene. Ze was moe, net als hij. Niet heel erg, maar zoals je bent na een dag werken. Ze kon haar arts-zijn niet altijd loslaten als ze thuis was, maar ze kon dat soort dingen wel beter dan hij. Toch was hij er beter in geworden, niet goed maar beter. Vroeger zat hij vaak met zijn zaken over zijn Powerbook gebogen tot hij in de stoel in slaap viel. Die eenzaamheid had hij nu niet en die miste hij ook niet.

“Die jongen heeft een flinke klap gekregen”, zei ze. “Hij had wel dood kunnen gaan.”

“Net als de anderen.”

Ze knikte. Hij zag dat de schaduw in haar gezicht donkerder werd toen ze vooroverboog. Toen ze haar hoofd weer naar achteren bewoog, was de schaduw bijna weg.

Hun … werkdag vloeide samen. Of hoe je het maar moest noemen. Hun beroep. Was het voorbestemd dat het zo zou gaan? Hij had dat wel eens gedacht. Toen ze elkaar leerden kennen, had Angela besloten dat ze medicijnen zou gaan studeren. Zelf was hij net op de afdeling Onderzoek begonnen, als een groentje.

Tegenwoordig keek ze recht in zijn wereld en hij in de hare. De gewonden en de stervenden en soms de doden kwamen van zijn wereld naar de hare, en hij volgde en daarna bewogen ze allemaal tussen die werelden heen en weer, zoals Bertil, die Angela was tegengekomen toen hij probeerde woorden uit een kapotgeslagen lichaam te krijgen dat Angela probeerde te genezen. Ja, verdomme. Hij dronk het laatste slokje wijn uit zijn glas. Zij schonk water in het hare. De radio op het werkblad mompelde iets. Het was bijna nacht.

“Het lijkt een beetje rommelig op de crèche”, zei hij.

“Hoe bedoel je?”

“Tja … veel kinderen en weinig personeel.”

“Steeds meer van het een en steeds minder van het ander.”

“Ja.”

“Waarom moet je daar nu ineens aan denken?”

“Ik weet het niet … misschien door vanochtend, toen ik Elsa wegbracht. Het leek alsof ze de kinderen niet zo goed in de gaten kunnen houden.”

“Is dat niet de politieman in jou die dat zegt?”

“Dan is het nog belangrijker. Of nog ernstiger. De politieman in mij ziet de tekortkomingen in de veiligheid.”

“De tekortkomingen in de veiligheid? Je klinkt alsof je verantwoordelijk bent voor de veiligheid van president Bush of zo.”

“Bush? Die redt zichzelf wel. Zijn omgeving heeft bescherming nodig.”

“Je weet best wat ik bedoel.”

“En ik bedoel dat je niet het risico mag lopen dat er een kind verdwijnt. Er was een kleintje dat door een heg of zoiets liep, en alleen maar door het hek werd tegengehouden.”

“Daarom is daar een hek, Erik. Zodat de kinderen niet naar buiten kunnen. Of kunnen verdwijnen.”

“Maar niemand zag dat hij bezig was daar te verdwalen.”

“Daar hoeven ze toch niet speciaal op te letten? Het personeel weet dat er een hek is.”

“En dan is het allemaal goed?”

“Dat heb ik niet gezegd. Volgens mij zei ik net dat er steeds meer kinderen komen en dat er steeds minder personeel is. Natuurlijk is dat een probleem.” Ze nam nog een slok water. “Een groot probleem. In verschillende opzichten.”

“En dat brengt ons weer bij … de veiligheid”, zei hij. “Het is een hele verantwoordelijkheid voor die paar medewerkers. Al deze kinderen in de gaten houden, die alle kanten op gaan.”

“Hm.”

“Als ze uitstapjes maken. Als ze dat al durven. Het lijkt er trouwens op dat ze dat niet langer durven.” Hij wreef over de baardstoppels op zijn kin. “En dat is een terechte angst.”

Hij pakte de wijnfles, maar schonk toch niet meer in. Ze keek hem aan.

“Jij weet te veel van alle gevaren die dreigen”, zei ze.

“Net als jij, Angela. Jij weet alles van dingen waar je ziek van kunt worden.”

“Is er iets speciaals, waardoor je over crèches en veiligheid praat?” vroeg ze.

“Het … gaat over kinderen en hun veiligheid in het algemeen”, zei hij. “En ja, ik weet misschien te veel van de gevaren. Dat zou jij ook doen als je een keer in een speeltuin ging staan en de omgeving goed bestudeerde. Misschien zie je dan iemand die daar rondloopt en de kinderen gadeslaat. Zulke mensen kunnen bij een crèche staan. Of bij scholen als die uitgaan. Of ze zitten in hun auto en kijken toe als de meisjes handballen of volleyballen. Een aantal van die lui is bij ons bekend, natuurlijk. Heren die met hun mooie bedrijfsauto na de laatste bestuursvergadering voor het schoolplein parkeren met de Göteborgs-Posten op hun schoot en hun hand om hun lul als de meisjes onder de mand op- en neerspringen.”

“Je klinkt cynisch, Erik.”

“Cynisch? Omdat ik zeg hoe het is?”

“Wat doen jullie eraan?”

“Wat zeg je?”

“Wat doen jullie aan die nette heren in hun mooie auto’s? En aan de anderen die daar rondlopen?”

“We proberen ze in de eerste plaats in de gaten te houden. Je kunt iemand immers niet aanhouden omdat hij in zijn auto de krant zit te lezen, toch? In een democratie is dat geen misdrijf.”

“Mijn god.”

“Maar snap je het niet? We moeten wachten tot er een misdrijf is gepleegd. Dat is het erge. We weten het, maar we kunnen niets doen.”

“Kunnen jullie niet … waarschuwen?”

“Hoe dan?”

“Erik, dat is niet …”

“Nee, maar ik ben eerlijk en serieus. Ik zou graag enorm veel willen waarschuwen als ik daarna maar door kon werken. Maar je kunt het portier van zo’n auto niet zomaar openrukken. Of iemand aanhouden die er louche uitziet en onder een boom bij een speeltuin staat.”

“Maar je denkt er wel over.”

“Toen ik vanmorgen in de crèche was, bedacht ik hoe kwetsbaar de kinderen in feite zijn, en de jeugd. Deels voor alle blikken en alles wat erbij hoort. Wat dat met zich meebrengt. Maar ook voor het gevaar. Het eigenlijke gevaar.”

“Ja.”

“Ik zou graag ik weet niet hoeveel waarschuwingen uit willen laten gaan, maar dat is moeilijk. En het vereist veel personeel.” Hij schonk toch nog een glas wijn in. “Wat dat betreft verkeren we in dezelfde situatie als de juffen op de crèche”, zei hij met een glimlach.

Ze huiverde, alsof het raam naar de binnenplaats wijdopen was gezet in plaats van op het kiertje dat een vage geur van de nacht naar binnen liet.

“Bah, Erik, ik krijg hier koude rillingen van.”

Hij antwoordde niet.

“Elsa gaat naar de crèche”, zei ze. “Elsa hoort bij een grote groep kinderen die te weinig juffen hebben. Nu kan ik alleen hier nog maar aan denken.”

“Het spijt me.”

“Nee, nee. Het is voor jou net zo.” Ze begon plotseling te lachen, kort en luid. “Mijn god, het is heel makkelijk om je zorgen te maken als je kinderen hebt.” Ze keek hem aan. “Wat moeten we doen? Een andere crèche? Een kindermeisje? Een persoonlijke bewaker voor Elsa in dienst nemen?”

Hij glimlachte weer.

“Er is een hek, zoals je zelf net zei. En Elsa is dol op de crèche.”

“Dit is dus alleen maar … een suggestie die je op gang hebt gezet?” Ze dronk haar glas water leeg. “In dat geval ben ik daar erg gevoelig voor.”

“Verdomme, het was stom van me om over alle gevaren te praten.”

“In elk geval over alle zieke kerels voor de scholen”, zei Angela. “Wat gaat er gebeuren als ze naar groep 1 gaat?” Ze stond snel op. “Nee, het is mooi geweest voor vanavond. Ik ga nog even douchen.”