Over het boek
Ilja Gort kocht in 1994 een vervallen wijnchâteau bij Bordeaux. Hij wist dit in tien jaar tijd op te bouwen tot een succesvol wijnbedrijf met onder andere zijn rosé La Tulipe die een van de populairste rosés van Albert Heijn werd. Zijn wijnen winnen hoge onderscheidingen op internationale wijnconcoursen. Over de beginperiode en de opbouw van zijn château schreef hij Leven als Gort in Frankrijk, een buitengewoon humoristisch boek, dat inmiddels onder wijn- en Frankrijkliefhebbers is uitgegroeid tot een cultboek.

Op geestige wijze beschrijft Ilja Gort het reilen en zeilen op zijn Franse wijnchâteau en onthult hij zorgvuldig bewaarde geheimen over wijn en wijnmaken. Intieme ontboezemingen over de verwezenlijking van een droom. Soms luchthartig, soms emotioneel, maar altijd oprecht. Een heerlijk feelgoodboek en een absolute aanrader voor iedere Frankrijkliefhebber, wijngek en voor iedereen die een huis in Frankrijk wil kopen!

De pers over de auteur/het boek
'Gort schrijft op een manier waar veel Nederlandse literaire schrijvers een punt aan kunnen zuigen.' – de Volkskrant

'Geweldig. Smakelijk, gedurfd en prachtig gecombineerd. Dit boek moet gewoon op de middelbare school tot verplichte literatuur worden verklaard.' – De Telegraaf

'Gort laat je gieren van het lachen, maar weet ook te ontroeren.' – De Limburger

Over de auteur
Ilja Gort, wijnboer en bekend van de La Tulipe-wijnen, publiceerde onder andere Slurp!, Slurp! 2, Ik slurp dus ik ben, De nieuwe wijnsurvivalgids.

Van dezelfde auteur

Het Merlot Mysterie

Overleven als Gort in Frankrijk

Slurp!

Slurp! 2

De nieuwe wijnsurvivalgids

De non-fictienieuwsbrief

Bent u geïnteresseerd in populaire psychologie, current affairs, human interest, verhalende non-fictie of regionale geschiedenis? In deze nieuwsbrief vindt u informatie, interessante aanbiedingen, acties en extra's over alle non-fictie-uitgaven van A.W. Bruna Uitgevers.

U kunt zich aanmelden voor de nieuwsbrief via onze website www.levboeken.nl.

Colofon

© 2004/2007/2011 Ilja Gort, Saint-Romain-La-Virvée/Amersfoort

© 2011 A.W. Bruna Uitgevers B.V., Utrecht

Omslagbeeld en foto

Ilja Gort & Caroline d’Hollosy

Omslagontwerp

Caroline d’Hollosy

isbn paperback 978 94 005 0065 5

isbn e-book 978 90 449 6621 3

nur 447

Ilja Gort

Leven als Gort in Frankrijk

A.W. Bruna Uitgevers B.V., Utrecht

Prologue

Als jongetje zag ik eens op een kampeerterrein aan een riviertje in Zuid-Frankrijk hoe de campingbaas in een oude eend zonder deuren over een stoffige landweg kwam aanscheuren. Hij was brood wezen halen in het dorp. Met ontbloot bovenlijf, gekleed in een versleten korte broek, stuurde hij het gebutste vehikel langs de met klaprozen bespikkelde graanvelden. Slechts een in de ledige deuropening heen en weer zwaaiende ketting scheidde hem van het zonovergoten landschap. Dit beeld trof mij als een kanonskogel en etste zich diep in mijn hersenschors.

Het flitste door me heen: ‘Zó wil ik leven. Hier wil ik wonen.’

Frankrijk

‘Schat, ik heb goed nieuws en slecht nieuws. Het goede nieuws: we hebben een leuke klus die flink wat oplevert. Het slechte nieuws: we moeten onze vakantie even uitstellen.’ En dan probeerde ik het nog leuk te brengen. Dat viel niet mee, want het betrof hier een vast patroon: zodra wij er, na maandenlang hard pezen, even een weekje tussenuit wilden: tring tring, grote klus. Kon je de klok op gelijkzetten. Gék werden we d’r van. Elke keer hotel cancelen, vliegreis annuleren, centen terug proberen te krijgen. Allemaal gedoe. Ik componeer muziek voor reclamefilms. En dat slokt je op. You’re in or you’re out. En ik was in. Elke dag opnieuw big business. In mijn privéstudio in het slaperige boerendorpje Maartensdijk werkten we voor grote klanten: Heineken, Philips, Coca-Cola, Nike, Nescafé.

Ik componeerde de tunes en mijn vrouw deed de administratie, ontving de klanten en, het belangrijkste, tijdens de presentatie van mijn muziek aan de klant, kwam zij precies op het goede moment binnen met glazen koude witte wijn en lekkere nootjes om te roepen dat ze de muziek helemaal tóp vond.

Onverslaanbaar, zeer succesvol en elke dag een huis vol muzikanten, beroemde zangers en acteurs, reclamemensen en marketingmanagers. En het werd altijd laat. Commercials uitzenden kost honderden euro’s per seconde dus commercials maken is mierenneuken tot ver achter de komma.

Als na een lange dag mixen, de muziek en de geluidseffecten eindelijk in een heftig bediscussieerde balans stonden en ik, tegen twaalf uur ’s nachts, de definitieve mix zou gaan masteren, werd op het allerlaatste moment de artdirector weer onzeker:

‘Tja... kweenie... de muziek is nou wel aardig... maar dat piepje van die klikobak vind ik een beetje... eh... tja, hoe zal ik het zeggen... een beetje... eh... pieperig!! Heb je daar nog een ander piepje voor? Laten we de mix nog één keer helemaal van de top doen...’

Als ver na middernacht het grind knerpte onder de banden van de laatst vertrekkende Jaguar of bmw, iedereen gelaafd en gevoed, alle klanten tevreden huiswaarts, was ik gesloopt.

En nooit konden we ’ns effe d’r uit!

Toen gebeurde het: we kregen een lumineus idee. Een huisje in ons liefdeslandje Frankrijk. Op een dusdanige afstand dat we bij elk opdoemend gat in de agenda in de car kunnen jumpen en nog dezelfde avond aan de pastis kunnen zitten. Dát gaan we doen! Hop! Passer in de kaart, cirkeltje trekken van zes uur rijden, nou da’s gauw klaar, dat wordt dus de Bourgogne.

Nog geen jaar later hadden we ’t voor elkaar: we waren de trotse eigenaars van een lieflijk boerenwoninkje in het piepkleine dorpje Vault-de-Lugny nabij Avallon. Het was een oud maison de campagne, in redelijke staat. Sober en zonder veel romantische verfraaiingen, maar gelegen aan een brede, lieflijk kabbelende beek en nog niet verknald. Vooral dat laatste is niet eenvoudig te vinden, want Fransen zijn dol op wat zij noemen ‘bricolage’. In Nederland is dat een onbekend fenomeen, maar ‘bricoler’ wil zeggen: op een relaxte manier aan je huis klooien. Je spreekt het een beetje schouderophalend uit, want bricoleren, dat doe je zelf, tussen de vele dagelijkse maaltijden door, dus er gaat nogal ’ns wat mis.

Maar dat is niet erg, dat mag. Slaat de gemiddelde Fransman evenwel serieus aan het bricoleren, nou, berg je dan maar. De meest romantische middeleeuwse schaapsboerderij wordt zonder problemen tot een praktische drive-inwoning getransformeerd en vervolgens gevuld met rood pluchen Louis de Dikkemeubilair en nepkroonluchters. Eeuwenoude brede vloerdelen worden moeiteloos vervangen door handig te reinigen laminaatparket. ‘Pratique’ noemen ze dat, lekker makkelijk.

Op onze zoektocht naar een Frans buitenhuisje gebeurde het niet zelden dat, wanneer we met van verwachting kloppend hart een schilderachtige zeventiende-eeuwse watermolen betraden, deze inwendig geheel en al naar de kloten bleek geholpen en voorzien van een Frans Bauerinterieur.

Maar het Franse huisje dat wij hadden gevonden was nog ongeschonden. Zielsgelukkig waren we toen we bij de notaris onze handtekening mochten zetten. We kregen een ijzeren ring met een wirwar aan antieke sleutels en verrukt reden we naar ons maison d’amour.

Maar wat een zeperd! De laatste keer dat we het huisje bezichtigden was het helemaal ingericht, maar dat volledige interieur was nu spoorloos verdwenen. Er stond niets meer. De eigenaars hadden ons kersverse bezit helemaal leeggeroofd en vervolgens ook nog eens zorgvuldig gestript!

We herkenden het ternauwernood. De typisch Franse deurknoppen die we nog zo leuk vonden, waren met zorg van de klinken geschroefd en zelfs de peertjes waren uit de lampen gedraaid! Het behang zat te vast, anders hadden ze dat er waarschijnlijk ook nog afgeweekt. Daar kwam bij: het was winter en vinnig koud. De waterleiding was bevroren en er was nergens water. Rillend van de kou liepen we door onze kaalgestripte liefdeswoning. Onze stemmen galmden naargeestig in de geheel ledige vertrekken. Maar we hielden de moed erin.

We verzamelden droog hout uit de tuin, stookten het hemelsblauwe gietijzeren houtfornuisje in het uitgewoonde keukentje flink op en startten de voorbereidingen voor een kruidige stoofpot. Ik begon onze uit Maartensdijk meegenomen meubeltjes uit de auto te laden en ze over de vele ledige kamers te verspreiden.

Ik maakte een groot vuur in de open haard, fabriekte een tafel van een ouwe deur en twee schragen, plastic kleedje d’r overheen, een vaas erop met wat van een struik gebroken lauriertakken, en warempel: de kale, kouwe ‘salon’ begon zienderogen op te knappen.

De opwinding van de aankoop was op m’n maag geslagen en ik was al enige dagen niet naar het toilet geweest. Of het nu kwam doordat die dag eindelijk de koopakte was bezegeld, maar ik kreeg opeens heftige aandrang. Verheugd stond ik al in het blauw gekalkte pleetje toen ik me realiseerde dat er geen doorspoelwater zou zijn. Oei! Hoge nood! Op zoek naar privacy rende ik de tuin in.

Om de hoek zag ik tussen de vuilniszakken een gedeukte oude waspoederton. Met gekleurd plakplastic was hij, wellicht ooit aangespoord door de creatip-van-de-week uit Madame Figaro, omgetoverd tot een ludieke prullenbak. Gehaast rukte ik de ton tussen de zakken vandaan en trok me terug achter de struiken, broek naar beneden en daar verdween de oogst van drie dagen Bourgondisch tafelen dampend in de waspoederton. Tevreden duwde ik de aanmerkelijk in gewicht toegenomen ton terug tussen de vuilniszakken. Even later zaten we met dikke truien aan in de ijskoude salon aan de gedekte deur. We schoven zo dicht mogelijk bij de haard, we schepten de gebloemde bordjes vol, braken het stokbrood en hieven het glas: ‘À la Bourgogne!’

Klop, klop, klop. Daar hing het zure gelaat van de voormalige eigenaresse, madame Rillette, voor het raam. Ze had een breed, plat gezicht als een mopshond die in volle vaart tegen een brandkast is aangelopen en de lichte onderbeet die door orthodontisten wel een ‘gepenbek’ wordt genoemd. ‘Ah, monsieur Gort, mag ik nog éven kijken of er nog spulletjes van ons liggen?’

Het was de eerste keer die dag dat we de tijd hadden om te zitten. Héél even zaten we samen gelukkig te wezen in ons nieuwe huisje. ‘Als het ongelegen komt, maak ik wel even gebruik van de zijdeur,’ zei ze, ‘dan kan ik nog even alle kamers doorlopen of ik ergens nog een kleinigheidje vergeten ben...’

De gore lef! Ze had alles al gerausjt en overal stonden al bezittingen van ons. We besloten geen acht op haar te slaan en hervatten onze welkomstmaaltijd.

Keer op keer zagen we madame Rillette driftig voorbij het raam benen met een bont allerlei aan voorwerpen die zij toch nog aan de ledige woning had weten te onttrekken. Dan kwam ze langs met een vermolmd krukje met een gebroken poot. Dan weer met een plastic emmer zonder bodem. Eén keer nog met een pot met een dode plant, en toen was het klaar.

Hè, hè, eindelijk rust, kunnen we nu écht gaan eten? Net toen we in de herkansing onze glazen wilden heffen voor een toost op ons nieuwe huisje, passeerde madame Rillette nog één keer. Boven haar hoofd droeg zij de zojuist door mij gevulde, nog lichtjes nadampende waspoederton en plaatste die vervolgens, als betrof het een kostbare antiquité, omzichtig op de achterbank van haar Renault. Ze gaf ons een kort knikje en reed tevreden heen.

Baby

Door het ontbreken van enige vorm van centrale verwarming was het zó koud in ons liefdeshuisje dat er bij het ontwaken daadwerkelijk ijspegels aan m’n snor hingen. Overdag waren we voornamelijk bezig met houthakken, waarbij onze adem als wolkjes uit onze monden kwam, en vuren aanleggen in het houtfornuisje in de cuisine en in de open haard in de salon.

’s Avonds kropen we, onze spieren stijf van de kou, met dikke truien aan, zo dicht mogelijk bij het vuur, liefst met een door onze buurvrouw Claudette illegaal gestookte ‘ouwe pruim’; een eau de vie met een alcoholpercentage waar je een lijk mee tot leven kunt wekken. Dientengevolge werd het zelden erg laat; om een uur of tien lagen we meestal onder de wol.

Op een middag kwam mijn vrouw thuis met een mand vol felblauwe, rubberen warmwaterkruiken. Een in de Nederlandse drogisterijen reeds rond 1930 uit het assortiment verwijderd product, maar hier bij de plaatselijke ‘quincaillerie’ nog volop in de aanbieding. Deze ‘bouillottes’ bleken een onverwacht effect op onze levensloop te hebben.

Aan het einde van de dag vulden we drie ijzeren emmers met rivierwater, die we verhitten op het gloeiend heet gestookte houtfornuis. Daarmee prepareerden we twaalf heerlijk warme kruiken, waar we vervolgens, met meetkundige precisie onze matras mee belegden.

Als u het niet verder vertelt, wil ik u wel zeggen dat wij al ruim een jaar bezig waren om een baby te maken. En dat lukte voor geen meter. Sterker nog: er gebeurde iets wat ik nooit voor mogelijk had gehouden: ik begon neuken vervelend te vinden!

Op het laatst verliep de liefdesdaad via een streng gereglementeerd neukrooster. Zo kon het gebeuren dat ik ’s ochtends na het opstaan, en al half aangekleed, door mijn vrouw, nog in bed, letterlijk op het matje geroepen werd: Hier komen! Baby maken! Waarna ik mij zuchtend weer ontkleedde en met afhangende schouders mijn vreugdeloze plicht vervulde. Niet dat het hielp, dat rooster, want er kwam geen sóórt van baby.

Maar die nacht, de nacht van de blauwe kruiken, dat was héél anders! Buiten was het ijzig koud, maar wij kropen dicht tegen elkaar aan in de veilige knusheid van ons warme bed.

Negen maanden later werd er in Nederland een grote glanzende baby geboren. Klaas.

Nooit van mijn leven heb ik méér van iemand gehouden dan van hem.

Inmiddels is hij eenentwintig en twee koppen groter dan ik. Soms, als ie last heeft van plotseling opkomende warme gevoelens voor mij, tilt hij me in m’n volle lengte op en smijt me, als teken van genegenheid, met een boog in de zachte kussens van de bank. Zo sterk is ie. Maar hij houdt van de warmte. Of dat door die kruiken komt...?

Ons huisje was eenvoudig maar lieflijk. Het had een lange achtertuin die glooiend afliep naar de brede, snelstromende beek, de Cousin. In het kristalheldere water kon je de kleine vissen zien die over de bodem heen en weer schoten. In de lente groeiden er waterplanten met bloeiende witte bloempjes in, die als lange witgroene bruidssluiers in de stroom dreven. Toen het winter werd bleek de Cousin niet alleen achter onze tuin, maar ook dóór onze tuin te stromen zodat het tuinschuurtje slechts met lieslaarzen bereikbaar was.

Daar stond tegenover dat we de leukste overburen ter wereld hadden: échte Fransen! Jacques en Claudette waren vrolijke dertigers. Jacques was een lange, bedachtzame jongeman die de dingen met milde ironie observeerde. Claudette was een pietje-precies, maar als ze een wijntje ophad, werd haar grote benige neus zo rood als een heet gestreken strijkijzer en kon ze in een onbedaarlijke lachbui schieten. En dat gebeurde vaak, want ze vonden ons helemaal leuk. Jacques hielp mij de sombere coniferen voor het raam van ons huisje eruit te sleuren met z’n ouwe trekker; ik hielp Jacques met haardhout kloven. Binnen de kortste keren waren we echte vrienden. Claudette inviteerde ons regelmatig voor veelgangige, volgens haar typisch Bourgondische streekdiners.

Thuis in Nederland zijn we altijd aan de salade. Af en toe ’ns een gegrild visje. Maar gekker wordt het zelden. Op de pondjes letten. Maar zo’n Bourgondisch diner in de oude boerenkeuken van Jacques en Claudette, dat is andere koek! Dat begint met een ‘apéro’, meestal een Pastis.

Met nootjes en chips. Op een snijplank worden met een versleten Opinel-mes dikke plakken grof gestopte saucisson afgesneden. We kletsen wat; Jacques vertelt dat ie een hekel heeft aan werken. Hij vindt ’t veel leuker om met z’n hobby bezig te zijn (‘Bricoler un peu…’).

Om die reden gaat hij volgende maand naar Parijs. Hij gaat een cursus van zes maanden volgen. Na z’n examen zal hij dan ‘fonctionaire’ zijn. ‘En dan ben ik ambtenaar, en dan...’ verzucht hij met een verzaligde glimlach, ‘hoef ik nóóóit meer te werken...!’ Hij kan nauwelijks wachten. ‘Encore un pastis, Ilja?’ Hij houdt de fles Ricard afwachtend boven mijn glas. Ik weet welke alcoholische veldslag er nog geleverd moet worden en weet met een haastig ‘Non, merci, Jacques’ nog net op tijd een tweede beenhakker te voorkomen.

Dan begint het echte werk: als voorgerecht een heerlijke, vette pâté de foie gras, bereid met een flinke scheut cognac, in een goudknapperige croûte. Jacques trekt hierbij een fles mooi uitgerijpte Meursault open.

We hebben nog maar net smakkend onze lippen afgeveegd van de laatste kruimels paté of Claudette haalt een zelfgebakken quiche met veel eieren en spek van eigen varken uit de oven. Jacques opent een tweede fles Meursault.

Daarna volgt de ‘plat de resistence’: boeuf bourguignon. Een dikke stoofpot van brokken rundvlees, wortels, uien en selderij, gestoofd in zware rodewijnsaus vergezeld door met knoflook ingesmeerde stukken gebakken brood. Dat schreeuwt om een fles róde Bourgogne. Een Aloxe-Corton deze keer.

We doen ons te goed aan de voedzame stoofpot, we complimenteren Claudette uitvoerig, maar weten een second helping tactvol te omzeilen. Dan serveert Claudette een ruim voorziene salade, glanzend van de olijfolie met uien, tomaten, olijven, hardgekookte eieren, stukken zelfgerookte ham en gekonfijte kippenmaagjes. Ons absorptievermogen heeft inmiddels de kritische grens reeds lang overschreden. Puffend hangen we achterover in onze stoelen.

Met een lichte vorm van paniek beginnen we even later aan de kaas, natuurlijk met een nieuwe fles rode Bourgogne. Op de grote, rieten mand liggen, op uit de tuin geplukte druivenbladeren, minimaal acht soorten Franse kaas, waaronder de killer onder de kazen, de Epoisses; een lokale koeienkaas, met het soortelijk gewicht van astronautenschoenen, die een geur verspreidt waar de vogels dood van uit de lucht vallen. Zodra een Epoisses geserveerd is, zal hij geheel zelfstandig zachtjes het bord trachten te verlaten. Maar het verraderlijke van deze meurkampioen is dat hij, na consumptie, in de maag zijn oorspronkelijke vorm herneemt. Hetgeen je meestentijds op een totaal doorwaakte nacht komt te staan waartegen zelfs handenvol Rennies niet meer baten.

Na de plateau des fromages dan godzijgeloofd de laatste gang: het dessert. Eigengebakken walnotentaart, overgoten met roze fondant. Gelukkig wordt de bijbehorende dikke room separaat geserveerd. De taart wordt natuurlijk begeleid door: champagne...!

Als we met veel moeite ook deze caloriebom naar binnen hebben weten te proppen, dartelt Claudette alweer rank als een hinde door de keuken: ‘Nog een stukje taart?’

Uitgeput, met bolle ogen en op knappen staande pantalon, proberen we ons amechtig hijgend uit onze stoelen te bevrijden. ‘We moeten écht gaan...’ weet ik nog net uit te brengen. Claudette heeft nergens last van en lacht verbaasd: ‘Déjà??? Ah, Ilja, nog een klein stukje... Pour la route...!’ We wonen aan de overkant van het weggetje, maar ik vraag me serieus af of ik zelfs die dertig stappen nog zal halen.

‘Allez, mon brave,’ bromt Jacques. Hij schenkt mijn champagneglas weer tot de rand vol en Claudette schuift nog een stuk walnotentaart met een flinke berg slagroom op onze borden. En bróódmager die twee. Lang en pezig zijn ze, en geen grammetje vet. Al jaren. En wat kunnen ze eten! Ik voel een steek van jaloezie...

Liefde

Ach, wat hielden we van ons huisje. Elke keer als we terug naar Maartensdijk reden, moesten we een beetje huilen. Als we op weg naar de route nationale het dorpsweggetje uitreden, passeerden we boeren die bossen hooi op een kar aan het stapelen waren, de kabbelende beek, de lammetjes in de wei, de potten met bloeiende geraniums op de trap langs het huisje van Dominique. Bij elk ‘Au revoir’ moesten we een stiekem traantje wegpinken.

‘Ooit,’ zeiden we tegen elkaar, ‘ooit zullen we hier blijven wonen.’

Zodra we in Maartensdijk in de gierende drukte een gaatje in de overvolle agenda zagen opdoemen, hup: woning op slot, telefoon op de doorschakel, baby Klaas in de car, koffers d’r achteraan en wegwezen! Met honderdtachtig bliezen we naar ons ‘Kleine Frankrijkie’, zoals Klaas het destijd noemde. Zodra we in ons Franse huisje aankwamen, wist ik niet hoe gauw ik me moest omkleden: m’n ouwe pantalon bleu, verschoten T-shirtje, alpinopetje op en hop: ik was Frans. De muziek, de stress, de klanten en de opdrachten; alles bestond niet meer: ik was Frans.

Dus kon ik meteen aan de pastis. Uitgeput van de wilde rit zaten we dan meestal ’s avonds om tien uur al voor de open haard te knikkebollen. Maar dat donderde niet, want je kwam in een totaal ander ritme: slenteren naar het bakkertje, broodje kopen, krantje lezen, beetje kletsen over het weer. ‘Bonjour Ilja!’ ‘Bonjour mon amour!’ Na één dag was ik totaal verfranst en helemaal ontspannen.

Hoewel we er maar een paar dagen per maand waren, werden we al vrij snel geaccepteerd in het tachtig zielen tellende dorpje. Ik werd erelid van het ‘commité des fêtes’, we raakten op ‘tu’-niveau met de burgemeester en we wonnen zelfs de jaarlijkse Solex-race.

Maar hoe Frans ik ook wilde zijn, ik bleef een Nederlandse reclamecomponist. Lagen we net heerlijk onder een stralende zon verzaligd in ons blauwe zwembad te dobberen, mijmerend over wat we die avond op de barbecue zouden vlijen, beetje poedelen met onze mollige baby Klaas, werd onze idylle wreed verstoord.

Tring, tring! De studiotelefoon stond doorgeschakeld naar het vooroorlogse bakelieten toestel op de Franse boerentafel. Dus onze klanten verkeerden in de veronderstelling dat ze mij in m’n studio belden.

Tring, tring! Stressss!!! Ik zet Klaas met z’n kontje op de kant, spring als een zalm in de paartijd uit het water en race door de openslaande deuren de woonkamer binnen. Glijdend over de tegels ben ik nog net op tijd. Poedelnaakt, nog nadruipend druk ik de bakelieten telefoonhoorn tegen m’n natte oor.

‘Ja, eh... Ilja, dat piepje als die klikobak opengaat vinden we niet pieperig genoeg. Dat mag wel ietsjes pieperiger. Kun je dat vanmiddag even overmixen? En check dan meteen even die voice-over. Hij zegt nu “verstevigt je haar”, maar volgens mij hebben we ook nog een take die zegt “verstevigt je háár”, dus meer accent op haar! Kan ik om drie uur een koeriertje sturen?’

Hoe vanzelfsprekend ik een dergelijk telefoontje twee dagen geleden nog gevonden zou hebben, nu klonk het mij als totale waanzin in de oren. ‘Haar? Verstevigt?’ Waar gáát dit in ’s hemelsnaam over?! Stemmen van gene zijde!

Maar dit leed is snel vergeten als ik met het stevige knuistje van de kleine Klaas in mijn hand, over de Franse markt in het zachte zonlicht onder de platanen slenter. Kleurige groentekramen, verse oesters, lekkere kaasjes, overal bloemen. We kopen ruimhartig in en laten ook nog twee meter typisch Frans plastic tafelkleed met druiventrossen en jachttaferelen afknippen.

’s Avonds zitten we buiten op het terras na te genieten van een onvergetelijke maaltijd van vers op de markt gekochte spullen. Boven in z’n kamertje ligt Klaas te slapen als een blozende roos.

De schemering is gevallen, we kijken uit over het weidse, groen beboste heuvellandschap. Er zit nog een staartje Gevrey-Chambertin met de smaak van bosaardbeitjes in de fles. Het enige geluid is het kabbelen van de beek.

De donkerblauw fluwelen hemel is bespikkeld met honderden flonkerende sterren. En dan komt het...: ‘Le concert’. De kikkers. Eerst begint er eentje te kwaken. Hij krijgt antwoord. Er valt een derde in. En een vierde. Dan barst over de volle lengte van de rivier het kikkerconcert los. Dat orkest van duizenden kikkers maakt een geluid, zo puur, zo overweldigend, dat de tranen in je ogen springen. Een miljoen jaar geleden klonk dat precies zo. En het is er nog steeds.

Zo zie je maar: niets verandert. Alles blijft.

Mis

Hoe kun je de dag beter beginnen dan op je terras aan de rand van je zwembad. Uurtje of negen, de zon schijnt al volop, paar baantjes getrokken en nu lekker in de schaduw van de lommerrijke hazelnotenboom met een heerlijke cappuccino, een knapperige croissant en een verse krant. Vooral een Franse krant. Daar staat namelijk niets in. Want voor de Fransen bestaat de wereld uit Frankrijk. Dan komt er een hele tijd niets. En dan komt Parijs.

Dan komt er een nog veel langere tijd niets en dan schijnt er nog vaag zoiets te wezen als Angleterre, Allemagne, of Amérique. Maar dan hebben we ’t toch echt helemaal gehad.

Dat heeft het prettige gevolg dat er in een Franse krant één halve pagina is ingeruimd voor het internationale nieuws. De overige dertig pagina’s zijn geheel gewijd aan ‘Wie heeft de grootste champignon gekweekt’, ‘Gendarme Jean Claude is na veertig jaar trouwe dienst met pensioen gegaan’, ‘Boer valt in put’ en ‘Bejaardenkoor Les Hirondelles geeft haar jaarlijkse kerstuitvoering’.

De ideale krant wat mij betreft. Je kunt er heerlijk boven wegdromen en de geest ’ns even de vrije loop laten.

‘Pats!!’

Een felrode plastic voetbal slaat met een harde klap midden in m’n wijd uitgespreide krant. Geschrokken schiet ik overeind. Koffie spat over de terrastegels. Ik spring uit ’n stoel, kijk zoekend om me heen. Wat is dit!!??

We hadden ons huisje nu een jaar of drie en al die tijd had er naast ons, achter de hoge stenen muur, een oud schooltje leeggestaan. Om onze privacy te verzekeren waren we wel ’ns bezig geweest om het te kopen, maar dat kwam er niet zo van en we vonden het eigenlijk toch ’n beetje ver gaan om een heel schooltje te kopen alleen voor de heb, dus het plan verzandde. En nu bleek het opeens verkocht! We hadden buren!!

Ik schiet in m’n kleren en loop vervuld van angstige voorgevoelens het weggetje op. Daar staat voor z’n hek, de nieuwe buurman. Een superordinaire patjepeeër. Veertiger, korte broek, dikke pens, T-shirt met een sekstekst, filtersigaretje in z’n mik. Gouwen polskettinkje met z’n eigen naam d’r op. De hele dag stond die man daar, zo’n beetje tegen z’n hek aan geleund, te roken in een kring van uitgetrapte peukjes. Uit de tuin achter hem klonk het oorverdovende gegil van ten minste twaalf kinderen.

Ik was ontzet. Verslagen sjokte ik naar binnen. Mijn Frankrijk. Mijn Kleine Frankrijkie...

Die avond staan we te luisteren naar het kikkerconcert. Dat blijkt onmogelijk. De kikkers worden volledig overstemd door het gegil en het gekrijs achter de muur. Ik voel een dikke bal van verdriet in m’n maag omhoogkomen.

En toen ging opeens alles mis. Jacques kwam ons waarschuwen: het vrolijke gezin van Hervé, waar we Klaas wel ’ns brachten als we een avondje uit wilden, bleek een volledig verknipte seksfamilie te zijn, waar incest eerder regel dan uitzondering was. Hmmm, misschien beter om onze liefdesbaby daar maar even niet meer te parkeren.

Aan de overkant van de rivier lag een grazig weilandje vol bloeiende veldbloemen. Zomaar te liggen. Daarachter de witte koeien als bewegende stipjes op de groen beboste heuvels, waar wij zo graag over uitkeken. Op een dag stond er opeens een witte caravan in dat weilandje. Onze tuinman Louis, eigenaar van dat perceeltje, had de geest gekregen en was er een Camping à la Ferme begonnen. Ik schrok me te pletter! Zo’n afzichtelijke sleurhut! Recht in ons uitzicht!

Alles in mij schreeuwde om verzet. Ik brak m’n hoofd hoe ik hier een einde aan zou kunnen maken: ’s nachts, onder dekking der duisternis, zou ik met een goed gevulde molotovcocktail door de rivier kunnen waden, naderbij sluipen, aansteken, een welgemikte worp... páts! En wegwezen! Maar ja, wat als daar een gezin de slaap der onschuldigen ligt te slapen... Ik zou ook kunnen opteren voor de Siciliaanse methode: mijn dubbelloopsjachtgeweer doorladen met wildezwijnenkogels en in één woest salvo die hele sleurhut aan flarden knallen. Hmmm, carrièrematig misschien toch ook weer niet zo’n sterke zet.

In elk geval was ik te laat: de volgende dag stonden er drie caravans en een week later zes.

Dikwijls zat ik met Klaas op onze vaste steen in de rivier. Ik hing hem half in het heldere water, hield ’m stevig onder z’n armpjes vast en genoot van de aanblik hoe het rivierwater om z’n mollige Michelinbeentjes spoelde. Hij kraaide van plezier en probeerde met z’n handjes de witte schuimkopjes van de golfjes te pakken. Ook bouwden we wel samen een dam van keien die we van de bodem raapten.

Dat was nu voorgoed voorbij. De wilden hadden mijn vallei overweldigd. Onze steen in de rivier was bezet door schreeuwende kinderen, onze dammen werden afgebroken. Ons zelf aangelegde strandje werd in beslag genomen door zwijgende mannen met klapstoelen, koelboxen en hengels.

Zo zie je maar: alles verandert. Niets blijft. Tijd om te gaan.