Over het boek
Wanneer de historicus Hugo Pineau een bijzonder middeleeuws manuscript ontvangt om te restaureren, komt hij erachter dat er een prachtig beschilderde, prehistorische grot moet zijn, vlak bij de abdij waar het manuscript gevonden is. Geïntrigeerd vraagt Hugo zijn vriend en archeoloog Luc Simard om de grot te gaan zoeken.
De ruimtes in de grot blijken nog interessanter dan die van Lascaux, met name de tiende – meest ontoegankelijke – kamer van het hele grottenstelsel. Om de grotten gedegen te onderzoeken, zetten ze een kamp op met de beste experts.
Maar tijdens hun onderzoek, waarbij steeds meer geheimen worden blootgelegd, komen ze in een gevaarlijk machtsspel terecht. Algauw zijn ze hun leven niet meer zeker en is het duidelijk dat iemand de tiende kamer en haar geheimen probeert te beschermen.

De pers over Boek der doden
'**** Cooper weet de verschillende verhaallijnen knap in elkaar te verweven […] Net als je denkt te weten hoe alles in elkaar steekt, geeft hij een laatste twist aan het verhaal, die je aan het denken zet.' – crimezone.nl

'***** Een meesterlijke thriller.' – hdc media

'Lekker op papier gezet, tgv-tempo. Karakters, dialogen: dik voldoende.' – vn's detective & thrillergids

Over de auteur
Glenn Cooper studeerde archeologie aan Harvard voordat hij arts werd. Na een carrière in onderzoek, werd hij directeur van een biotechbedrijf. In zijn vrije tijd richtte hij een filmproductiemaatschappij op en schreef hij zijn debuut Boek der doden dat internationaal een bestseller is geworden. Daarna volgde Boek der zielen. Van beide boeken zijn de filmrechten verkocht.

Van dezelfde auteur

Boek der doden

Boek der zielen

De spanningsnieuwsbrief

Wilt u op de hoogte blijven van alle nieuwe spannende boeken van A.W. Bruna Uitgevers, dé thrilleruitgever van Nederland?
Geeft u zich dan op voor onze spanningsnieuwsbrief via onze website www.awbruna.nl.

Oorspronkelijke titel

The Tenth Chamber

Copyright © 2010 by Glenn Cooper

Vertaling

Riek Borgers

Omslagbeeld

Getty Images (doodshoofd)

Fotolia (steen gravure/antieke boek)

Omslagontwerp

Wil Immink Design

© 2012 A.W. Bruna Uitgevers B.V., Utrecht

isbn paperback 978 94 005 0066 2

isbn e-book 978 90 449 6622 0

nur 332

Glenn Cooper

A.W. Bruna Uitgevers B.V., Utrecht

1

Het begon met een vonk van een door muizen aangevreten elektrische draad die achter een gepleisterde muur liep. De vonk belandde op een balk van kastanjehout, die begon te smeulen.

Toen het oude, droge hout vlam vatte, begon de keukenmuur van de abdij rook uit te braken. Als het overdag was gebeurd, zou de kok, een van de nonnen of abt Menaud zelf, die even een glas kwast kwam halen, het alarm hebben ingedrukt of in elk geval de brandblusser onder de gootsteen hebben gebruikt, maar het gebeurde ’s nachts.

Een van de muren van de bibliotheek vormde de tussenmuur met de keuken. Op een uitzondering na, bevatte de bibliotheek geen buitengewoon indrukwekkende of kostbare boekencollectie, maar de bibliotheek maakte deel uit van de tastbare geschiedenis van het klooster, net als de tombes in de crypte en de kruizen op de begraafplaats.

Naast vijf eeuwen aan standaard kerkgeschriften en bijbelboeken bevatte de collectie ook kronieken van meer wereldse en alledaagse aspecten van het kloosterleven: geboorten, overlijdens, censusdocumenten, boeken over geneeskunde en kruiden, kas- en grootboeken, en zelfs recepten voor bier en bepaalde kazen.

Het enige kostbare boek was een dertiende-eeuwse editie van de Regel van Sint Benedictus, de zogenoemde Dijon-versie, een van de eerste vertalingen vanuit het Latijn in het Oudfrans. Voor een landelijke cisterciënzerabdij in het hart van de Périgord, was een vroeg Frans exemplaar van het werk van hun patroonheilige zeker kostbaar, en het boek had een ereplaatsje gekregen in het midden van de boekenkast die tegen de brandende muur stond.

De bibliotheek was een ruime kamer met hoge glas-in-loodramen en een stenen vloer die uit vierkante en rechthoekige tegels bestond en allesbehalve vlak liep. De centrale leestafel was van wiggen voorzien zodat hij niet wiebelde en de monniken en nonnen die aan de tafel plaatsnamen, moesten hun gewicht niet verplaatsen omdat ze anders hun buren lastigvielen met klepperende stoelpoten.

De eeuwenoude boekenkasten die de muren bedekten en tot aan het plafond reikten, waren van kastanjehout, hadden de kleur van chocolade en glansden van ouderdom. Grote rookwolken verschenen boven de boekenkasten tegen de brandende muur. Als broeder Marcel met zijn vergrote prostaat er niet was geweest, zou het die nacht misschien heel anders zijn afgelopen. In het dormitorium van de broeders, dat zich tegenover de bibliotheek aan de binnenhof bevond, ontwaakte de bejaarde broeder voor een van zijn gebruikelijke nachtelijke bezoekjes aan het toilet, en hij rook de brand. Hij schuifelde zo snel door de gangen als zijn reumatische gewrichten toelieten terwijl hij ‘Brand!’ schreeuwde en al snel ratelde de spv, de vrijwillige brandweerbrigade, over het grind van de oprit naar de trappistenabdij van Ruac in hun indrukwekkende Renault-bluswagen. Het werkterrein van de brandweerbrigade bestreek een hele reeks gehuchten langs de rivier de Vézère in de Périgord Noir. De brandweercommandant, Bonnet, kwam uit Ruac en hij kende de abdij redelijk goed. Hij was eigenaar van een café dat hij overdag bestierde, was ouder dan de anderen van zijn brigade, en had de hooghartige uitstraling en de flinke buik van een kleine zelfstandige en een hooggeplaatste officier van de spv. Bij de ingang van de bibliotheekvleugel stormde hij langs abt Menaud die op een bange pinguïn leek in zijn haastig aangeschoten witte habijt met zwarte scapulier, zijn korte armen wild op en neer bewoog, en met schraperige stem paniekerig uitriep: ‘Schiet op! Schiet op! De bibliotheek!’

De brandweercommandant liet zijn oog door de rokerige kamer gaan en beval zijn mannen de brandslangen uit te rollen en naar binnen te brengen.

‘Jullie gaan de brandslangen toch niet gebruiken!’ smeekte de abt. ‘De boeken!’

‘Hoe zouden we deze brand anders moeten blussen, vader abt?’ vroeg de brandweercommandant. ‘Met gebeden?’ Bonnet richtte zich vervolgens tot zijn ondercommandant, een automonteur wiens adem naar wijn rook. ‘De brand zit in die muur. Haal die boekenkast weg!’

‘Alstublieft!’ verzocht de abt dringend, ‘wees voorzichtig met mijn boeken.’ Ineens besefte de abt tot zijn grote schrik dat het kostbare boekwerk van Sint Benedictus zich recht op het pad van de oprukkende vlammen bevond. Hij rende langs Bonnet en de anderen, griste het van de plank en hield het teder in zijn armen als een baby.

De brandweercommandant bulderde op melodramatische toon: ‘Ik kan mijn werk niet doen als hij in de weg loopt. Iemand moet hem hier weghalen. Ik heb hier de leiding!’

Een groepje monniken dat stond toe te kijken reageerde, ze namen hun abt bij de arm en leidden hem zwijgend maar resoluut naar buiten, de rokerige nacht in. Het was Bonnet zelf die de bijl hanteerde en de scherpe punt met kracht in een boekenplank op ooghoogte sloeg, precies op de plek waar de Dijon-versie van de Regel van Sint Benedictus zich een paar tellen geleden nog had bevonden, en er vervolgens hard aan rukte. De bijl spleet de rug van een ander boek open voor hij het hout bereikte en reepjes papier fladderden in het rond. De enorme boekenkast kantelde een paar centimeter voorover en enkele boeken vielen op de grond. Hij herhaalde die handeling een paar keer en zijn mannen deden hetzelfde verderop langs de boekenkast. Bonnet had altijd moeite gehad met lezen en koesterde een zekere wrok tegen boeken, en schepte dus een sadistisch genoegen in zijn bezigheid. Toen vier mannen hun bijlen in het hout hadden gehaakt, rukten ze tegelijkertijd aan hun bijlen, de grote boekenkast kwam naar voren, wat een stortvloed aan vallende boeken veroorzaakte die aan een aardverschuiving deed denken op een van de plaatselijke bergwegen, en bereikte het kantelpunt.

De mannen maakten zich uit de voeten terwijl de boekenkast tegen de stenen vloer sloeg. Bonnet leidde zijn mannen over de gevallen boekenkast die op een grote stapel boeken rustte. Hun zware laarzen dreunden op het kastanjehout en Bonnets laarzen gingen zelfs dwars door het hout heen terwijl ze zich naar de brandende muur begaven.

‘Oké!’ schreeuwde Bonnet hijgend van inspanning: ‘Hak die muur open en zet de brandslangen erop!’

Toen de ochtend aanbrak waren de brandweermannen nog bezig met het nablussen van enkele smeulende plekken. De abt mocht eindelijk weer naar binnen. Hij schuifelde als een oude man naar binnen; hij was pas in de zestig, maar de afgelopen nacht had hem sterk verouderd, hij liep een beetje voorovergebogen en zag er breekbaar uit.

Er sprongen tranen in zijn ogen toen hij de verwoesting zag. De versplinterde boekenkasten, de grote hoeveelheid doorweekte boeken, en overal roet. De muur waarin de brand had gewoed was grotendeels weggehakt en hij kon rechtstreeks in de keuken kijken. Waarom hadden ze de brand niet vanuit de keuken bestreden, vroeg hij zich af. Waarom was het nodig geweest om zijn boeken te vernietigen? Maar de abdij was gered en de brand had geen slachtoffers geëist, en daar moest hij dankbaar voor zijn. Ze zouden de draad weer oppakken. Dat deden ze altijd.

Bonnet baande zich een weg door de rommel naar Menaud en bood hem een olijftak aan. ‘Het spijt me dat ik zo bruusk tegen u was, Dom Menaud. Maar ik moest mijn werk doen.’

‘Ik weet het, ik weet het,’ zei de abt verslagen. ‘Het is alleen... er is zoveel schade.’

‘Een brand gaat nu eenmaal verwoestend te werk. Wij gaan zo weg. Ik ken een bedrijf dat u kan helpen om de boel op te ruimen. De broer van een van mijn mannen in Montignac.’

‘We gebruiken onze eigen mensen,’ antwoordde de abt. Zijn ogen dwaalden over de met boeken bezaaide vloer. Hij boog zich voorover om een druipnatte bijbel op te pakken, het zestiende-eeuwse boek met de leren kaft ademde al de vage, zoete geur van schimmel uit. Hij gebruikte de mouw van zijn habijt om het droog te wrijven maar besefte dat het geen nut had en legde het daarom maar op de leestafel, die tegen een overgebleven boekenkast was geschoven.

Hij schudde zijn hoofd en stond op het punt weg te gaan om zich aan de ochtendgebeden te wijden toen zijn aandacht ergens door werd getrokken.

In een hoek op een afstandje van de stapels gevallen boeken, zag hij een opvallende boekband die hij niet herkende. De abt had godsdienstwetenschappen gestudeerd aan de universiteit van Parijs en in de loop van drie decennia had hij deze boeken door en door leren kennen, waren ze zijn vrienden geworden. Je kon het vergelijken met iemand die een paar duizend kinderen had en de naam en verjaardag van ieder kind kende.

Maar dit boek had hij nooit eerder gezien, dat wist hij zeker.

Een van de brandweermannen, een vriendelijke, slungelige man, hield zijn ogen op de abt gericht die naar het boek liep en zich bukte om de omslag te bekijken.

‘Dat boek ziet er vreemd uit, vindt u niet, vader abt?’

‘Ja, daar heb je gelijk in.’

‘Dat boek heb ik gevonden,’ zei de brandweerman trots.

‘Gevonden? Waar?’

De man wees naar een gedeelte van de muur dat niet meer bestond. ‘Daar. Het zat in de muur. Mijn bijl ging er net langs. Ik was zo druk bezig dat ik het boek in een hoek heb gegooid. Ik hoop dat ik het niet al te erg beschadigd heb.’

‘In de muur, zei je?’

De abt pakte het boek op en besefte meteen dat het gewicht niet in verhouding stond tot de grootte. Hoewel het van verfijnde versieringen was voorzien, was het een klein boek, niet veel groter dan een moderne paperback en dunner dan de meeste paperbacks. Het boek was zwaar van het water. Het was doorweekt en had water opgezogen als een spons. Het water druppelde op zijn hand en door zijn vingers.

De omslag bestond uit een bijzonder stuk leer dat een rode kleur had en in het midden ervan was een prachtig uitgesneden afbeelding zichtbaar van een heilige in een golvend gewaad met een halo rond zijn hoofd. Het boek was versierd met leren ribbels op de rug; in de hoekjes en op de uiteinden van de boekrug was dof uitgeslagen zilver te zien; en op de voorkant bevonden zich vijf zilveren doppen, elk ter grootte van een doperwt, een op elke hoek en eentje in het midden van het lichaam van de heilige. De achterkant bevatte geen uitgesneden afbeelding, maar was wel voorzien van vijf identieke zilveren doppen. Het boek beschikte over twee zilveren sluitingen die de natte vellen perkament strak bijeenhielden.

De abt keek ernaar en dacht: dertiende of veertiende eeuw, mogelijk verlucht, en van uitmuntende kwaliteit.

En verborgen. Waarom?

‘Wat is dat?’ Bonnet stond naast hem en stak zijn stoppelige kin naar voren als de boeg van een schip. ‘Laat eens zien.’

De abt schrok van de inbreuk in zijn gedachten en overhandigde Bonnet automatisch het boek. Bonnet stak de dikke nagel van zijn wijsvinger achter een van de sluitingen, die gemakkelijk opensprong. De tweede sluiting ging iets moeilijker open. Hij rukte aan de omslag en leek op het punt te staan het boek te openen, maar merkte toen dat het niet lukte. Door het water waren de omslag en de bladzijden aan elkaar vastgekleefd alsof ze vastgelijmd zaten. Hij rukte er nog harder aan, maar het boek ging niet open.

‘Nee! Stop!’ riep de abt. ‘Straks scheurt het. Geef het terug.’

De brandweercommandant snoof even en overhandigde hem het boek. ‘Denkt u dat het een bijbel is?’ vroeg hij.

‘Nee, dat denk ik niet.’

‘Wat is het dan?’

‘Ik heb geen idee, maar vandaag hebben we dringender zaken aan ons hoofd. Dit komt later wel.’

Toch behandelde hij het boek niet achteloos. Hij nam het mee naar zijn kantoor en legde een witte handdoek op zijn bureau. Hij legde het boek boven op de handdoek en raakte voorzichtig de afbeelding van de heilige aan, voor hij zich naar de kerk haastte om voor te gaan in de priem.

Drie dagen later reed een man in een huurauto tussen de abdijhekken door, die zijn auto stilzette op een parkeerplaats voor bezoekers op het moment dat het gps in zijn dashboard hem vertelde dat hij zijn bestemming had bereikt. ‘Dank je, dat weet ik,’ liet de chauffeur op minachtende toon aan de vrouwenstem weten.

Hugo Pineau stapte uit en knipperde met zijn ogen achter de designerzonnebril toen hij naar de middagzon keek, die boven de kerktoren hing als een puntje op de i. Hij haalde zijn aktetas van de achterbank en kromp ineen bij elke stap over het grind, geïrriteerd omdat zijn nieuwe leren zolen voortijdig sleten.

Hij zag op tegen dit soort verplichte bezoekjes aan het platteland. Gewoonlijk had hij het klusje waarschijnlijk kunnen afschuiven op Isaak, zijn development manager, maar het was augustus en die smiecht was al op vakantie. Het verzoek aan H. Pineau Restauraties was van de aartsbisschop van Bordeaux afkomstig, een belangrijke cliënt, dus restte hem niets anders dan er ogenblikkelijk gehoor aan te geven en eersteklasservice te verlenen.

De abdij was groot en redelijk indrukwekkend en bevond zich in een groene enclave van bossen en weilanden, ver verwijderd van de D-weg, en beschikte over een strak architectonisch lijnenspel. Hoewel de kerktoren uit de tiende eeuw of nog vroeger stamde, was de huidige abdij grotendeels in de twaalfde eeuw gebouwd door een cisterciënzerorde van de Strikte Observantie en het complex was tot aan de zeventiende eeuw met regelmatige tussenpozen verder uitgebreid. Uiteraard waren er twintigste-eeuwse aanpassingen aangebracht op het gebied van elektrische bedrading en sanitaire voorzieningen, toch was het complex opvallend weinig veranderd in de loop der eeuwen.

De abdij van Ruac was een fraai staaltje romaanse architectuur, opgetrokken uit witte en gele kalksteen dat uitgehouwen was uit nabijgelegen rotsformaties die boven de Vézère-vallei troonden.

De kathedraal had mooie verhoudingen en was gebouwd in een kenmerkende kruisvormige stijl. De kathedraal was via een aantal gangen en binnenplaatsen met alle andere gebouwen van de abdij verbonden: de dormitoria, de kapittelzaal, het abtshuis, het goed verzorgde klooster, het eeuwenoude caldarium, de oude brouwerij, de duiventil en de smederij. En de bibliotheek.

Hugo werd door een van de monniken rechtstreeks naar de bibliotheek gebracht, maar hij had hem geblinddoekt zelfs kunnen vinden; in de loop van zijn carrière had hij vaak genoeg de geur van een oude brandhaard geroken. Hij probeerde een praatje aan te knopen over de mooie dag en de rampzalige brand, maar de jonge monnik ging er niet op in, bracht hem naar Dom Menaud en boog even ten afscheid. De abt stond hem tussen de stapels doorweekte, rokerige boeken op te wachten.

Hugo klakte veelbetekenend met zijn tong bij de aanblik van de verwoesting en overhandigde de abt zijn visitekaartje. Hugo was een kleine, gedrongen man van in de veertig zonder een grammetje overtollig vet, had perfect geknipt haar, scherpe gelaatstrekken op een brede neus na, en zag er aantrekkelijk en elegant uit. Hij was op en top de wereldse zakenman in een nauwsluitend bruin jasje, een geelbruine broek, een wit overhemd met een open boord van uitstekend Egyptisch katoen die glansde tegen zijn huid, en ging gehuld in de muskusgeur van een goede eau de cologne. De abt daarentegen droeg het traditionele losse habijt met sandalen en ging gehuld in de geur van gebakken worstjes en zweet. Het leek wel alsof een tijdsvervorming de twee mannen bijeen had gebracht.

‘Dank u dat u helemaal uit Parijs bent gekomen,’ waren Dom Menauds eerste woorden.

‘Graag gedaan. Dat is mijn werk. En wanneer de aartsbisschop een beroep op me doet, kom ik meteen aansnellen.’

‘Hij is een goede vriend van onze orde,’ zei de abt. ‘We zijn dankbaar voor zijn hulp en voor de uwe. Er is weinig verbrand,’ voegde hij eraan toe terwijl hij om zich heen gebaarde. ‘Het is allemaal waterschade en rookschade.’

‘Weet u, schade door vlammen kunnen we niet herstellen, maar schade door water en rook kan verholpen worden, als je over de juiste kennis en het juiste gereedschap beschikt.’

‘En geld.’

Hugo lachte nerveus. ‘Geld speelt inderdaad ook een belangrijke rol. Als ik het mag zeggen, Dom Menaud, ik ben blij dat we gewoon met elkaar kunnen praten. Ik heb nog niet eerder met trappisten gewerkt en ik dacht dat er, tja, dat er in dit klooster misschien een zwijggelofte was afgelegd. Ik zag me al briefjes heen en weer schuiven.’

‘Een misverstand, monsieur Pineau. We streven ernaar een zekere discipline te handhaven, alleen te spreken wanneer dat nodig is en onnodige of lichtzinnige gesprekken te vermijden. Wij vinden dat loze praatjes ons afleiden van onze spirituele doelstellingen en kloosterbezigheden.’

‘Daar heb ik geen enkel probleem mee, Dom Menaud. Ik wil zo snel mogelijk aan het werk. Ik zal u uitleggen hoe we te werk gaan bij H. Pineau Restauraties. Daarna brengen we de werkzaamheden in kaart en kunnen we een actieplan opstellen. Oké?’

Ze zaten aan de leestafel terwijl Hugo een kort college gaf over de restauratie van bibliotheekmateriaal dat waterschade had opgelopen. Hoe ouder het boek, legde hij uit, hoe meer water het opnam. De werken uit de bibliotheek van de abdij waren zo oud, dat ze misschien wel tweehonderd procent van hun gewicht in water zouden opnemen. Als er besloten werd om bijvoorbeeld vijfduizend werken met waterschade te restaureren, dan moest er zo’n acht ton aan water verwijderd worden!

De beste methode om doorweekte boeken te restaureren was ze in te vriezen en vervolgens te vriesdrogen onder zorgvuldig gecontroleerde omstandigheden. Dat kon een uitstekend resultaat opleveren voor perkament en papier, maar afhankelijk van de gebruikte materialen en de mate van zwelling, was het mogelijk dat de boeken van nieuwe boekbanden voorzien moesten worden. Schimmelbestrijding was van cruciaal belang om de verspreiding van schimmel tegen te gaan en zijn bedrijf had de methode om microben te doden geperfectioneerd door ethyleenoxidegas toe te voegen tijdens het drogingsproces in hun industriële vriesdroogtanks.

Hugo beantwoordde de weldoordachte vragen van de abt en bracht toen het delicate onderwerp geld ter sprake. Hij begon met zijn standaardpraatje dat het altijd kosteneffectiever was om boeken die nog in druk waren te vervangen en alleen de oudere, onvervangbare boeken te restaureren. Daarna gaf hij een schatting van de gebruikelijke kosten per duizend boeken en keek de abt aan om zijn reactie te peilen. Op dit punt van zijn verkooppraatje begon de bibliothecaris of de curator gewoonlijk te vloeken, maar de abt bleef rustig en bezondigde zich zeker niet aan godslastering.

‘We moeten uiteraard prioriteiten stellen. We kunnen niet alles laten doen, maar we moeten de heilige geschiedenis van de abdij redden. We zullen op de een of andere manier aan het geld komen. We hebben nog een potje voor het dak waarvan we gebruik kunnen maken. We hebben een paar kleine schilderijen die we kunnen verkopen. Er is een boek, een vroege Franse vertaling van de Regel van Sint Benedictus waar we met pijn in het hart afscheid van zouden nemen, maar...’ Hij slaakte een mistroostige zucht. ‘En u kunt ook helpen, monsieur, door een prijs te berekenen die tegemoetkomt aan onze kerkelijke status.’

Hugo grijnsde. ‘Uiteraard, Dom Menaud, uiteraard. Zullen we dan maar eens een kijkje gaan nemen?’

Die middag werkten ze zich door de stapels natte boeken heen, maakten een ruwe inventaris, en stelden ze een classificatiesysteem op aan de hand van de abts inschatting van de historische waarde van elk boek. Aan het einde van de middag kwam de jonge monnik binnen die hen een dienblad met thee en koekjes bracht en de abt nam de gelegenheid te baat om Hugo op een boekje te wijzen dat in een handdoek was gewikkeld. Het boekje lag apart van de andere op het einde van de leestafel.

‘Ik zou graag uw mening over dit boek willen horen, monsieur Pineau.’

De dorstige Hugo nam eerst een paar slokjes thee voor hij een nieuw paar latex handschoenen aantrok. Hij sloeg de handdoek open en inspecteerde de elegante roodleren boekband. ‘Zo, zo, dit is iets bijzonders! Wat is het?’

‘Eerlijk gezegd weet ik dat niet. Ik wist niet eens dat we het hadden. Een brandweerman vond het achter die muur. De omslag zat vastgekleefd aan de bladzijden. En ik wilde de boel niet forceren.’

‘Een goede beslissing. Dat moet je nooit doen, tenzij je weet waar je mee bezig bent. Het is wel compleet doorweekt, hè? Kijk eens naar die groene vegen op de randen van die bladzijde, daar en daar. En hier zit een rood vlekje. Het zou me niets verbazen als het gekleurde illustraties bevat. Pigmenten op plantenbasis kunnen uitlopen.’

Hij drukte lichtjes op de voorkant en zei: ‘Deze bladzijden krijg ik niet van elkaar los zonder het boek eerst te vriesdrogen, maar het lukt me misschien wel om de omslag los te krijgen zodat we het schutblad kunnen zien. Lijkt u dat wat?’

‘Als u dat veilig voor elkaar kunt krijgen.’

Hugo haalde een leren enveloppentasje uit zijn aktetas en maakte het open. Het bevatte een collectie precisiegereedschap, puntig, met wigvorm en haakjes. Het deed een beetje denken aan een kleine set ontleedgereedschap of tandartsgereedschap. Hij koos een klein spateltje uit met een ultradun lemmet dat hij voorzichtig tussen de omslag en het schutblad stak en millimeter voor millimeter verder schoof, met de vaste hand van een brandkastkraker of iemand van de explosievenopruimingsdienst.

Hij was ruim vijf minuten bezig voor hij met het spateltje rondom een centimeter had losgekregen en toen hij voorzichtig trok, liet de omslag los van het schutblad en ging het boek open.

De abt keek mee over Hugo’s schouder en hapte hoorbaar naar adem toen ze gezamenlijk de Latijnse woorden lazen die met grote, vloeiende letters op het schutblad stonden geschreven:

Ruac, 1307

Ik, Barthomieu, broeder van de Ruac-abdij, ben tweehonderdtwintig jaar oud en dit is mijn verhaal.

2

Halverwege tussen Bordeaux en Parijs, in een eersteklascoupé van de tgv, zat Luc Simard die worstelde met de keuze tussen twee interesses waar hij veel passie voor had: zijn werk en vrouwen.

Hij zat aan de rechterkant van de coupé in de rij met enkele stoelen en was een artikel aan het corrigeren op verzoek van de redactie van het wetenschappelijk tijdschrift Nature, waarin het gepubliceerd zou worden. Het vlakke groene landschap schoot langs de getinte ramen, maar hij had nauwelijks oog voor het uitzicht omdat hij moeite had de juiste Engelse woorden te vinden voor zijn aangepaste conclusies. Nog maar vier jaar geleden, toen hij in Amerika woonde, had hij zich deze taalbarrière niet kunnen voorstellen; hij vond het verbazingwekkend hoe snel een taal wegzakte wanneer deze niet gebruikt werd, zelfs voor iemand die tweetalig was opgevoed, zoals hij.

Hij had de twee aantrekkelijke meisjes wel opgemerkt die een paar rijen voor hem naast elkaar zaten aan de linkerkant van de coupé, regelmatig naar hem keken, glimlachten en vervolgens onderling kletsten, maar wel zo luid dat hij het net kon horen.

‘Volgens mij is hij een filmster.’

‘Wie dan?’

‘Ik weet het niet zeker. Misschien is hij zanger.’

‘Ga het dan vragen.’

‘Vraag jij het maar.’

Het zou zo gemakkelijk zijn om zijn papieren op te bergen en ze voor een drankje uit te nodigen aan de bar in de restauratiewagen. Dan zouden er onvermijdelijk telefoonnummers worden uitgewisseld voor ze het station Montparnasse bereikten, waar ze zouden uitstappen. Misschien zou een van de twee, of allebei, wel interesse hebben om na zijn etentje met Hugo Pineau ergens een drankje te gaan halen.

Maar hij moest het artikel afmaken en een lezing voorbereiden voor hij terugging naar Bordeaux. Hij had eigenlijk geen tijd voor deze onverwachte afspraak en dat had hij Hugo ook duidelijk gemaakt, maar zijn oude schoolvriend had hem gesmeekt, letterlijk gesmeekt, om tijd voor hem vrij te maken. Hugo wilde hem iets laten zien en dat moest hij met eigen ogen zien. Hij had Luc beloofd dat hij niet teleurgesteld zou worden en hij zou Luc in elk geval op een lekker etentje trakteren om herinneringen op te halen aan die goede oude tijd. En, o ja, een eersteklas treinkaartje en een kamer in het Royal Monceau-hotel op kosten van Hugo’s zaak.

Luc richtte zijn aandacht weer op het artikel, een onderzoek naar de bevolkingsdynamiek van Europese jagers-verzamelaars tijdens het Glaciaal Maximum in het Boven-paleolithicum. Het was onvoorstelbaar dat Europa slechts dertigduizend jaar geleden door hooguit zo’n vijfduizend mensen werd bevolkt, als de berekeningen van zijn team klopten. Vijfduizend mensen, in feite zo goed als niets! Als die geen beschutting hadden gevonden tegen de ijzige kou in milde streken als de Périgord, Cantabrië en aan de kust van het Iberische schiereiland, zou geen van de twee giechelende jongedames, of wie dan ook, hier vandaag de dag zijn geweest.

Maar de vrouwen lieten hem niet met rust en bleven fluisteren en naar hem kijken. Kennelijk verveelden ze zich of misschien was zijn ruige uiterlijk gewoon onweerstaanbaar: zijn volle zwarte haar dat tot over zijn kraag viel; zijn stoppelbaardje van twee dagen; het potlood dat als een sigaret in zijn mondhoek bungelde; en de cowboylaarzen die zwierig onder de strakke spijkerbroek uitstaken en half op het gangpad stonden. In sommige opzichten zag hij eruit als een veel jongere man, maar vanwege de leesbril die hij nodig had, bleef de balans toch dichter hangen bij de veertig jaar oude professor die hij was.

Na nog een vluchtige glimlach van de knapste van de twee, het meisje dat aan het gangpad zat, was zijn laatste restje verzet gebroken. Hij zuchtte, ruimde zijn papieren op en met drie grote passen stond hij bij hen. Hij hoefde alleen maar vriendelijk ‘Hallo’ te zeggen.

Het meisje aan het gangpad begon te stralen en zei: ‘Hoi. Mijn vriendin en ik vroegen ons af wie je bent.’

Hij glimlachte. ‘Ik ben Luc.’

‘Ben je filmacteur?’

‘Nee.’

‘Toneelspeler?’

‘Ook niet.’

‘Wat doe je dan?’

‘Ik ben archeoloog.’

‘Net als Indiana Jones?’

‘Precies. Net als hij.’

Het meisje aan het gangpad keek even naar haar vriendin en vroeg toen: ‘Heb je zin om een kop koffie met ons te gaan drinken?’

Luc haalde zijn schouders op en dacht even aan het werk dat hij nog moest afmaken.

‘Ja, hoor,’ antwoordde hij. ‘Waarom niet?’