Over het boek
Wat betekent écht gezond zijn? Wanneer zíjn we gezond? En, is gezond zijn wel hetzelfde als de afwezigheid van lichamelijke ongemakken en ziekte?

In Ziels Gezond slaagt bestsellerauteur Annemarie Postma er opnieuw in om met een zeer verrassende kijk te komen op een onderwerp dat ons allemaal aangaat: gezondheid. Ze laat zien dat gezond zijn op de eerste plaats te maken heeft met het hebben van een gezonde relatie met je ziel. Lichamelijk zal er namelijk altijd wel iets pijn doen, we zullen altijd wel iets mankeren. Het gaat er dus om dat we onze gedachten over ons lichaam onderzoeken en zien hoe we onszelf gevangen houden in onze beperkte concepten over wat gezondheid is. Hoe we ons lichaam onterecht steeds weer de macht geven om onze innerlijke vrede weg te nemen. En hoe we ons lichaam als excuus gebruiken om niet gelukkig te hoeven zijn.

De pers over de auteur/het boek
'Annemarie toont zich een nuchtere leermeester.' – Algemeen Dagblad

Over de auteur
Annemarie Postma (1969) studeerde rechten en was het eerste Europese professionele fotomodel met een zichtbare handicap. Met haar boeken Ik hou van mij, Liefde maken, The deeper secret, Ziels Eigenwijs en Ziels Gezond verwierf ze een groot, trouw en inmiddels ook internationaal lezerspubliek. De heldere, directe en toegankelijke schrijfstijl waarmee ze diepgaande onderwerpen weet te brengen is uniek – haar praktische, no-nonsensebenadering van het onderwerp spiritualiteit een verademing. Annemarie is een spiritueel leraar van deze tijd; ze laat zien dat spiritualiteit geen zweverig gedoe is, maar juist geworteld is in onze menselijkheid.

Van dezelfde auteur

Ziels Eigenwijs

De helende kracht van acceptatie

De non-fictienieuwsbrief

Bent u geïnteresseerd in populaire psychologie, current affairs, human interest, verhalende non-fictie of regionale geschiedenis? In deze nieuwsbrief vindt u informatie, interessante aanbiedingen, acties en extra's over alle non-fictie-uitgaven van A.W. Bruna Uitgevers. U kunt zich aanmelden voor de nieuwsbrief via onze website www.levboeken.nl.

Colofon

© 2010 Annemarie Postma

© 2010 A.W. Bruna Uitgevers B.V., Utrecht

Omslagbeeld

José van Riele

Omslagontwerp

Wil Immink Design

isbn paperback 978 90 229 9712 3

isbn e-book 978 90 449 6714 2

nur 728

De foto’s zijn afkomstig uit een reportage in Mind Magazine

Annemarie Postma

Voorwoord

Het lichaam is volmaakt en onschuldig

Ben je op dit moment ziek, heb je lichamelijke klachten, heb je niet het gewicht dat je wilt? Voel je je niet thuis in je lichaam en in je leven? Heb je een dierbare met ernstige gezondheidsproblemen of ben je zelf iemand die anderen begeleidt in hun streven naar gezondheid en heelwording? Dan is dit een boek voor jou.

Laat je verrassen door de woorden op de komende pagina’s. Laat je verfrissen, inspireren en verleiden tot nieuw worden in plaats van de oude te worden. Laat je uitnodigen tot een andere kijk op ziekte, genezing en gezondheid. Een die niet uitgaat van veroordeling van alles wat niet aan de norm voldoet, maar die de ervaringen op onze levensweg herkent als mogelijkheid om het contact met onszelf te herstellen en juist echt gelukkig te worden.

Het lichaam is volmaakt en onschuldig. Het heeft het geheugen van een olifant en ziet toe op al onze innerlijke waarheden, het is geen vijand maar een bondgenoot. Het kent ons 'heilige plan', onze levenstaak en levenslessen, en laat ons op gezette tijden voelen of we daarmee in overeenstemming leven – of niet. Het lichaam is een uitdrukking van de verlangens van onze ziel en herinnert ons aan wie we bedoeld zijn te zijn. Het is tijd dat we het lichaam haar stem teruggeven als waarschuwer, inzichtgever en wegwijzer.

Annemarie

1
Uitnodiging tot een andere kijk op gezondheid

Wanneer het hart volledig en helder ziet wat de aard
van het lichaam is, zullen de wonderen van de wereld duidelijk worden.

Ajahn Mun

Wat betekent écht gezond zijn?

Gezondheid lijkt het hoogste goed. En de voorwaarde voor geluk, liefde en succes. Het lichaam dient daarom gecontroleerd en beheerst te worden. We willen ons thuis voelen in ons leven en ons lijf. Maar als het lichaam hapert en niet doet wat het moet doen, keren we ons ervan af of vallen we het aan, voelen we ons slachtoffer en zijn we teleurgesteld, bitter en boos. Want we vereenzelvigen ons zo met ons lichaam dat we vaak denken dat we het zíjn. Maar, doen we onszelf en het leven met die gedachte niet enorm tekort?

Heeft alles wat ons overkomt een reden? Zijn we werkelijk de medescheppers van ons bestaan en onze gezondheid?

Wat betekent écht gezond zijn? Wanneer zíjn we gezond? En, is gezond zijn wel hetzelfde als de afwezigheid van lichamelijke ongemakken en ziekte? Hangt onze kwaliteit van leven af van een perfect functionerend en uitziend lichaam? Heeft alles wat ons overkomt een reden? En hoe zit het dan met ‘zeggenschap’ en maakbaarheid? Zijn we werkelijk de medescheppers van ons bestaan en kunnen wij onszelf door de kracht van intentie en gedachten genezen? Wat zijn de valkuilen van de therapeutische Spiribizz als het om gezondheid gaat? Is ziekte bijvoorbeeld iets wat je zelf creëert? Is het een teken van ‘spirituele zwakte’ of juist van spirituele kracht?

Dit is onder andere waar dit boek over gaat. We leven in een tijd van enorme verschuivingen in bewustzijn. De oude manier van leven is aan het afbrokkelen. We beginnen anders te denken over macht, status, geld en bezit en worden uitgenodigd om tot een andere manier van leven te komen, om terug te keren naar de basis, en ons opnieuw te verbinden met onze innerlijke wijsheid. We bevinden ons in een overgangsfase naar een nieuwe tijd. Sommigen zetten zich schrap, anderen bewegen met de kosmische veranderingen mee. Eén ding is zeker: iedereen voelt – bewust of onbewust – dat er een immense individuele, maatschappelijke, wereldwijde, universele verandering gaande is. Het is een omslag die ons als mensheid de unieke mogelijkheid biedt om creatief en elegant te evolueren op basis van de ongelooflijke kracht van het hart en de geest, op basis van de scheppingskracht die wij zijn. Er is een goddelijke orde in de richting van harmonie, evenwicht, samenhang en heelheid. Die orde wint de komende jaren steeds meer aan kracht. En zoals bij elke cyclus van de schepping, moet het oude gaan plaatsmaken voor het nieuwe.

Er bestaat niet zoiets als een ‘fout’ of ‘verkeerd’ lichaam.

Dit gaat niet zonder slag of stoot. Veel van de oude paradigma’s kunnen niet langer bestaan, maar vechten om zich te handhaven; ‘oude energieën’ geven zich niet zomaar aan de veranderingen over. Daarom zijn er zoveel oorlogen, is er economische crisis, hebben mensen zoveel onvrede, blijft het maar gedoe in de politiek en werken veel conventionele geneesmethoden niet. Maar het kan niet anders dan dat dit verandert. We leven in een tijd die inmiddels echt meer van ons vraagt dan gezondheid enkel met de ratio te benaderen, en te bekijken vanuit het model ‘is ziek, moet beter’. Het mechanische wereldbeeld is onhoudbaar en op zijn retour. Zoals Anselm Grün het treffend zegt in Spiritualiteit van het gezonde leven: ‘Met veel technische middelen worden ziekten bestreden die steeds weer optreden, maar tegelijkertijd stelt men vast dat de mensen daardoor niet gezonder worden. De geneeskunde kon in het verleden weliswaar veel ziekten terugdringen, vooral infectieziekten, maar er ontstaan steeds weer nieuwe ziekten die blijkbaar verband houden met onze instelling ten opzichte van het leven en onze opvatting van geneeskunde.’

Binnen het technische wereldbeeld is onze lichamelijke en psychische gezondheid de afgelopen decennia toch voornamelijk een zaak van anderen geworden: de dokter of specialist, fysiotherapeut of psycholoog. In plaats dat we bij lichamelijke klachten de rust en de tijd nemen om te kijken naar onze leef-, eet en denkgewoonten, rennen we bij elke kriebel in maag of geest naar de huisarts. Die mag vervolgens zeggen wat we ‘mankeren’, en van daaruit gaan we onze levenshouding bepalen: word ik slachtoffer, en ga ik nu mijn omgeving manipuleren, zet ik het leven nu op de handrem? Of... zie ik ziekte of beperking als een uitnodiging om mezelf op een dieper niveau te ontmoeten en tot meer bewustzijn te komen? Velen van ons gaan die zelfconfrontatie liever uit de weg en schuiven de verantwoording af op anderen die maar moeten uitzoeken hoe ze ons beter gaan ‘maken’. Zo wordt er jaarlijks miljarden aan overheidsgeld gebruikt zodat wij maar niet naar binnen hoeven kijken, niets aan onze destructieve gewoonten hoeven doen, we in de illusie kunnen blijven verkeren dat gezondheid iets is waar we récht op hebben en het lichaam een machine is die altijd wel weer van buitenaf gerepareerd kan worden.

Kosmische veranderingen

De verandering die er kosmisch gezien gaande is laat dit niet meer toe. De nieuwe tijd vraagt om het nemen van eigen verantwoording, het breken met onze mechanische kijk op ons lichaam en onze gezondheid, en met oude patronen en gewoonten, om her-ijking en herdefiniëring van alles wat we tot nu toe voor normaal, vanzelfsprekend of ‘waar’ aannamen. Niets voelt meer zoals vroeger, niets ziet er straks meer uit zoals het was. We voelen anders, denken anders en kijken anders. Niet omdat er uiterlijk per definitie nou zoveel verandert maar omdat we vanbinnen een enorme ontwikkeling doormaken en alles anders beginnen te ervaren.

De nieuwe realiteit vraagt om aanvaarding en acceptatie
en het ontstijgen aan behoeftigheid.

We maken een overgang door van denken naar voelen, van doen door juist minder te doen, van buitenwereld naar binnenwereld, van de illusie van afgescheidenheid naar verbondenheid, van beheersing naar overgave, van het maken van keuzes vanuit gemis naar het kiezen voor wat van waarde en waardevol is, van overvolle agenda’s naar stilte en rust. Stilte is de code van de nieuwe realiteit. De stilte is de voorwaarde om je innerlijke stem te kunnen horen. De stilte onthult onszelf waardoor we te weten komen wie we in wezen zijn. Het is veel meer dan alleen niet praten, of de letterlijke stilte opzoeken. Het is jezelf toestaan ‘leeg’ te zijn, het denken een halt toeroepen, loslaten en de drukte opgeven. Die drukte heeft doorgaans in essentie helemaal niets te maken met ons werk en de daaraan gekoppelde verplichtingen maar met ons onvermogen om in het hier en nu te leven en ons te realiseren dat ‘het allemaal niet beter hoeft om goed te zijn’.

We hoeven niets te worden want we zijn alles al. We hoeven naar niets te zoeken en we hoeven niets te vinden want alles is er al. We hoeven niet te strijden om te krijgen wat we denken nodig te hebben, en we hoeven onze waarde niet meer te bewijzen door krachtmetingen met anderen. En het mooie is: als je gaat beseffen dat je perfect bent zoals je bent, dat je naar niets hoeft te zoeken om gelukkig te kunnen zijn, je dit direct in je dagelijkse leven gaat ervaren. Er komt ontspanning, je voelt je beter, dingen gaan moeitelozer en er komen gebeurtenissen en ontmoetingen op je pad waarvan je denkt: hè, wat ‘toevallig’, dit is precies wat ik nu ‘nodig’ had.

Het gaat erom dat we ons lichaam opnieuw gaan gebruiken als kanaal naar levensenergie en poort naar connectie met onze ziel.

Lichaam als inzichtgever en wegwijzer

Wat hebben de kosmische veranderingen te maken met ons lichaam? Het antwoord is: alles. Hoe meer we in staat zijn naar binnen te keren, naar ons lichaam en naar onze innerlijke stem te luisteren, hoe meer we in overeenstemming komen met de veranderingen die aan de gang zijn. Om te kunnen werken met de wetten en krachten van de nieuwe realiteit moeten we de band tussen lichaam en ziel herstellen, terugkeren naar onszelf, en heel dicht bij onszelf blijven in alles wat we doen en in onze contacten met anderen. Doen we dit niet, dan laat ons lichaam ons steeds sneller merken dat we op de verkeerde weg zijn. Ons lichaam is een geweldige onderwijzer. Ons lichaam is gestolde energie, vorm geworden gedachten, emoties en overtuigingen en draagt alle ervaringen van het leven met zich mee. Ook onze cellen hebben bewustzijn, herinnering, reageren op oude trauma’s, angsten en andere onverwerkte emoties. Het lichaam heeft het geheugen van een olifant. Ervaringen die wij vergeten of weggestopt hebben en waarvan we ons niet bewust meer zijn, hebben voor ons lichaam nog elke dag gevolgen, en het laat door klachten, pijn, vermoeidheid, overgewicht of ondergewicht op gezette tijden weten met welke ervaringen het nog niet in het reine is. Het lichaam kent ons ‘heilige plan’, onze levenstaak en levenslessen, en laat ons op gezette tijden voelen of we daarmee in overeenstemming leven of niet. Het herinnert ons aan wie we in wezen bedoeld zijn te zijn. Het is tijd dat we het lichaam haar stem teruggeven als waarschuwer, inzichtgever en wegwijzer.

Als we bezield willen leven en wezenlijk willen zijn, moeten we leren belichaamd te leven. Het gaat erom dat we ons lichaam opnieuw gaan gebruiken als kanaal naar levensenergie en poort naar connectie met onze ziel. We hebben ooit bedacht dat lichaam en ziel gescheiden zijn, en zijn dat ook echt gaan geloven. Maar zonder ziel is het lichaam nutteloos. Je ziel bewoont het lichaam, voorziet het van vitaliteit, creativiteit, betekenis en liefde. En andersom geldt dat de ziel niets is zonder lichaam. Zoals de boeddhisten het zien is het menselijk lichaam uiterst kostbaar omdat het voorziet in de noodzakelijke voorwaarden om vrijheid en echt geluk te realiseren. Van alle vormen van geboorte beschouwen zij het menselijk lichaam als waardevolste bron voor spiritueel leren.

Met dit boek wil ik de verstoorde band tussen lichaam en ziel herstellen. Er is in de mens geen sprake van een scheiding tussen geest en materie, en het hoort bij een verouderd en beperkt wereldbeeld om te denken dat enkel de zichtbare en meetbare wereld de werkelijkheid is. De wetenschap zal, wil ze de problemen waar we voor staan het hoofd kunnen bieden, toe moeten naar een volstrekt nieuw paradigma dat ook rekening houdt met onzichtbare, geestelijke factoren. Het is daarom onvermijdelijk dat de conventionele geneeskunde en de complementaire geneeskunde de handen uiteindelijk ineen zullen slaan. Het zal steeds meer noodzaak worden. En wijzelf? Wij zijn toe aan een kijk op ons lichaam die ons veel meer mogelijkheden biedt dan het denken in termen van ziek of gezond zijn. Binnen dit model kan het lichaam alleen maar falen.

Alles in ons leven krijgt veel meer glans, diepte en betekenis als we niet langer denken in termen van ‘noodlot’ en ‘willekeur’.

Het gaat erom dat we onze gedachten over ons lichaam onderzoeken en zien hoe we onszelf gevangen houden in onze beperkte concepten over wat gezondheid is. Hoe we ons lichaam onterecht steeds weer de schuld geven van onze pijn en de macht geven om onze innerlijke vrede weg te nemen. En hoe we ons lichaam als excuus gebruiken om niet gelukkig te hoeven zijn. Alles in ons leven krijgt veel meer glans, diepte en betekenis als we afrekenen met onbruikbare termen als ‘noodlot’ en ‘willekeur’. Het leven wordt zoveel eerlijker, mooier én rijker als we ons niet meer achter ons lichaam verschuilen, als we uit de slachtofferrol stappen en onzin als ‘spirituele schuld’ en ‘karmische boetedoening’ opzijschuiven. Het zijn allemaal houdingen waarmee we de stroom van het leven tegenhouden, onze groei laten stagneren en die ons beletten af te dalen in de diepte van onszelf.

Wat ik vooral met dit boek wil is je een andere dan de gangbare manier van kijken aanreiken als het gaat om je lichaam en gezondheid en je eventuele problemen ermee. Je moet niet meer denken in termen als imperfectie en gemis, mooi of niet mooi, dun of dik, beperkt of niet beperkt, ziek of beter. Er bestaat niet zoiets als een ‘fout’ of ‘verkeerd’ lichaam. Er bestaat alleen een signaal van het lichaam, een aanwijzing waarvan jij de functie voor jouw innerlijke groei nog niet hebt herkend. Je lichaam is nooit ‘de oorzaak of schuld’ van iets, het is je dénken erover dat de pijn, het verdriet of gemis veroorzaakt. Het lichaam is niet je vijand, maar je bondgenoot. Een wijze bondgenoot die je alleen maar probeert te herinneren. Aan de verlangens van jouw ziel, aan wat je hier op aarde komt leren, en wat jij anderen komt leren.

Zelf het antwoord worden

Mijn kijk op ziekte en beperkingen is een filosofische maar ook voornamelijk een heel pragmatische: wat doen we ermee? Dat is de enige relevante en echt interessante vraag als het gaat om ziekte (en eigenlijk alle gebeurtenissen in ons leven). Het is niet zo interessant wat er feitelijk aan ons lichaam mankeert, hoeveel pijn ons dit bezorgt en hoe beperkt we daardoor zijn. Het wordt pas interessant als we bereid zijn er iets zinvols mee te doen. Een akelige gebeurtenis maakt ons niet ‘bijzonder’, ons verhaal wordt pas bijzonder als we wat er gebeurt kunnen zien als uitdaging om ons hart meer voor de werkelijkheid te openen en juist meer tot leven te komen. Als we ziek worden of zijn voelen we ineens op een heel diep niveau dat niet de gezondheid van ons lichaam of de lengte van ons leven essentieel is, maar dat het gaat om de mate waarin ons leven een uitdrukking is van wie we werkelijk zijn en of we onszelf hebben kunnen overgeven aan de vraag: ‘Wat wil het leven van mij?’, in plaats van: ‘Wat wil ik van het leven?’

Gezond zijn is geen recht, plicht, doel of bestemming.

Gezond zijn is geen recht, plicht, doel of bestemming. Het betekent dat je je mens-zijn aanvaardt met alle ‘beperkingen’ die daarbij horen. Het houdt in dat je toegewijd bent aan je innerlijke groei en je – hoe ziek je lichaam ook is – overgeeft aan wat het leven met jou wil en voor hoe lang. Het houdt in dat je bereid bent alles (ja echt, álles) wat er gebeurt te zien als dankbaar ‘huiswerk’ om spirituele ruggengraat te verwerven. En dat je vanuit die innerlijke kracht en het vertrouwen in de diepere krachten van het leven jouw leven vorm weet te geven, in het besef dat je onderdeel bent van een plan waarin je iets te zeggen hebt.

Het is natuurlijk niet zo gek dat uitgerekend ik dit boek schrijf. Ik wilde dit boek al langer maken, maar andere boeken gingen op de een of andere manier steeds voor. En ik twijfelde weleens, want hm, tja... dan zou het uiteraard ook weer over míjn handicap gaan, moest ik dat wel doen? Het antwoord van mijn stem uit de diepte hierop was zoals je merkt uiteindelijk toch ‘ja’. Ik moest dat voor mijn gevoel doen, en ik wilde het doen. Want ik vind het zo ongelooflijk zónde dat velen van ons hun lichaam als vijand zien, als dief van onze levensvreugde en levenskwaliteit, in plaats van een wijze, betrouwbare, geduldige partner in dit aardse avontuur die toeziet op al onze innerlijke waarheden. Ik zit zelf inmiddels meer dan dertig jaar in een rolstoel en weet uit ervaring dat het leven een stuk interessanter wordt als je accepteert dat heel veel dingen nu eenmaal niet te veranderen zijn, maar je altijd de keuze hebt om je manier van kijken te veranderen. Mijn persoonlijke levensweg laat zien dat ziekte en beperking geenszins je kansen op geluk, liefde en succes hoeven te verstoren, en dat het hebben van een haperend, piepend en krakend lichaam nog niet betekent dat je je potentieel in dit leven niet bereikt. Om voorbij het lijden te komen gaat het erom dat we ziekte en lichamelijke klachten gaan zien als een crisis die ons de ogen wil openen voor de echte werkelijkheid, en tegelijkertijd dus als kans om dichter bij onszelf en dichter bij God (of het mysterie van het universum) te komen. En dat het wel of niet genezen helemaal niet zo belangrijk is, maar dat het erom gaat dat we de ínnerlijke uitdaging aangaan, waarvan er bij ziekte of beperking sprake is, dat we ontdekken welk verlangen van onze ziel er achter onze ziekte schuilgaat. Met mijn persoonlijke leven en carrière hoop ik je te laten zien dat hoe gezonder je relatie met je ziel is, des te betekenisvoller je fysieke beperkingen blijken te zijn om te kunnen worden wie je bent.

Ziekte als symbool

Ziels Gezond biedt je mijn persoonlijke kijk op gezondheid en ziekte, mijn ervaringen en visie, maar je zult ook andere mensen in dit boek ontmoeten. Het boek bevat interviews met onder andere een holistisch arts, een paragnost en een intuïtief coach en ook mensen die zelf ziek zijn (of zijn geweest) maar hier op een diep niveau mee aan de slag zijn gegaan. Uiteraard beperkt hun ziekte hen ook in hun mogelijkheden en ook bij hen riep dat van tijd tot tijd frustratie, boosheid, stress of angst op. Maar zij hebben inmiddels wel de ervaring en het inzicht dat dit voor je lichaam en levenskwaliteit contraproductieve emoties zijn.

Het lichaam ziet toe op al onze innerlijke waarheden.

Hoe doorbraken zij die spiraal? Dat lees je straks in hun boeiende en aangrijpende getuigenissen. Zij zagen hun ziekte in elk geval niet als een vergissing van het universum, maar als symbool en als kans. Als symbool voor de verlangens van hun ziel, en als kans om zichzelf beter te begrijpen, hun verhouding met het leven te peilen, te onderzoeken of ze zich nog wel op de juiste weg bevonden in hun werk en hun privéleven. Zij zagen het ook vooral als keerpunt, om de zin van de onzin te leren onderscheiden, zichzelf trouw te worden, meer zelfcompassie te ontwikkelen, meer voor zichzelf te kiezen en meer van het leven te genieten. Echte mensen, eerlijke mensen, moedige mensen die laten zien dat gezondheid niet zit in een perfect functionerend lichaam, maar veel meer betekent: dat je je thuis voelt bij jezelf en in je leven. Hun verhalen laten zien dat heelwording zetelt in zijn. En dat het daarom de weg is die het grote verschil maakt, niet de ‘aankomst’ of bestemming die we onszelf in de toekomst voorstellen.