Nooit
te oud!

Marjan
Berk
Nooit
te oud!

TRILOGIE

Uitgeverij Atlas
Amsterdam/Antwerpen

De oorspronkelijke romans werden mede mogelijk gemaakt door een subsidie van Stichting Fonds voor de Letteren

Eerder verschenen als drie aparte delen:

Toen de wereld jong was (2002)

Naar het zuiden! (2004)

Te laat voor de lobelia’s (2005)

© 2007 Marjan Berk

Omslagontwerp: Marjo Starink
Omslagillustratie: © Bettman / Corbis
Auteursfoto: Ivan Borghstijn

ISBN 9789045017631

D/2007/0108/572

NUR 301

www.uitgeverijatlas.nl

Toen
de wereld
jong was

Old age isn’t a tragedy, it’s a farce.

JOHN MORTIMER

Hoe voorzichtig wij zijn. Hoe wij oppassen ook dit jaar
weer niet om te vallen, niet te gaan liggen, niet schreeuwen,
nog niet.

ANNA ENQUIST

Voor Layla

2

‘Tja.’ De gynaecoloog schudde zorgelijk zijn hoofd. ‘’t Moet toch gebeuren.’

Hanna lag wijdbeens en hoorde het vonnis aan.

‘Hoelang… ik bedoel, hoeveel tijd gaat me dat kosten?’

‘U mag wel van de stoel af komen.’ De gynaecoloog stroopte zijn rubberhandschoenen af boven de wasbak. ‘U moet rekenen op een volle week in het ziekenhuis. En dan moet u zes weken absoluut heel rustig aan doen. Niet tillen, geen zware boodschappentassen dragen. Anders krijgt u gegarandeerd narigheid.’

Hanna liet zich van de onderzoekstoel glijden en liep op blote voeten naar het kamerscherm waarachter haar kleren lagen. Ze voelde haar baarmoeder, dat kreng dat bezig was steeds uit haar te zakken, weer naar beneden ploppen.

‘Enne… gymnastiek?’

Terwijl zij haar ondergoed en panty weer aantrok, probeerde ze nog alternatieven voor die ellendige operatie te opperen.

‘Te laat. De boel is dermate uitgerekt, daar helpt geen gymnastiek meer. Nee… een operatie. Dan bent u definitief van alle ellende af.’

‘Dan zal ik eens kijken hoe ik het met m’n werk kan regelen.’ Een beetje treurig pakte Hanna haar tas.

‘Eh… mevrouw Hiemstra. U heeft geen last van incontinentie?’

‘Absoluut niet!’ Hanna voelde vijandige gevoelens opkomen. Een verzakkende baarmoeder, oké, dat was één ding. Maar met haar sluitspieren was helemaal niks mis. Ze hoorde nog de stem van haar ex-echtgenoot: ‘Wat kan jij toch lekker knijpen!’ Nu ja, de laatste tien jaar was er weinig meer te knijpen geweest. Maar ze oefende weleens. Je wist per slot van rekening niet wat er nog eens langs zou komen.

‘Bij de assistente kunt u een afspraak maken voor de volgende controle.’

De gynaecoloog stak zijn hand toe. Die hand, dacht Hanna, die de hele dag in baarmoeders en vagina’s rommelt, die wroet en tast en woelt in de onderkant van je lijf waar je zelf nauwelijks of geen zicht op hebt. Die hand heeft macht. Die hand wil straks mijn goeie ouwe baarmoeder slachten!

‘Wanneer u een besluit hebt genomen, laat het mij dan bijtijds weten. Dan kan ik er rekening mee houden met mijn planning.’

Hoewel ze van binnen steeds meer opstand voelde, knikte Hanna dociel.

‘Tot ziens, mevrouw Hiemstra.’

Beneden zat de wachtkamer vol dikke buiken. Slechts één oudere vrouw zat ertussen. Het prikbord naast het bureau van de assistente hing vol geboortekaartjes, de gynaecoloog was populair, had een goeie naam.

De assistente gaf haar een kaartje met daarop de datum voor de nieuwe afspraak. ‘Vergeet u de volgende keer niet een verwijsbriefje van de huisarts mee te nemen?’

Verwijsbriefjes. Boven de vijfenzestig was je plotseling weer een ziekenfondspatiënt. Voor iedere wrat die je door een behoorlijke dermatoloog wilde laten wegbranden, moest je een verwijsbriefje halen! Discriminatie. Leeftijdsdiscriminatie! En dan nog je versleten afzakkende baarmoeder eruit! Werd je van dat ziekenfonds natuurlijk op zo’n zaal met twaalf andere afgezakte baarmoeders gelegd!

Bijna blazend van ingehouden kwaaiigheid stampte Hanna de wachtkamer uit, de vriendelijke groet van de assistente negerend.

Nog nooit was ze zich zo bewust geweest van haar eigen overbodigheid als op dit ogenblik.

3

‘Heeft u mijn vrouw gezien, zuster?’

Ferdinand Ruys stak zijn hoofd om de hoek van de kleine keuken, waar de dienstdoende verpleegkundigen zich verzamelden om koffie te drinken.

Zuster Roos keek op van het dagrapport dat zij aan het bijwerken was.

‘Is ze niet in de woonkamer, mijnheer Ruys?’

‘Daar is helemaal niemand.’

‘Ik weet het al. De lopende dames zijn een eindje wandelen in de tuin. Ze zullen zo wel weer binnenkomen. Het was zulk lekker weer dat broeder Verduyn ze maar even heeft meegenomen. Wilt u een kopje koffie terwijl u op uw vrouw wacht?’

Zuster Roos sloeg het rapportenboek dicht, stond op en liep naar het koffieapparaat. Zonder Ferdinands antwoord af te wachten schonk ze de wee ruikende oude koffie in een mok.

‘Suiker en melk?’

‘Alleen suiker.’ Tegenstribbelen had geen zin.

‘U kunt hier uw koffie opdrinken. Met een minuut of tien zullen ze wel terug zijn.’

‘Hoe gaat het met mijn vrouw?’ Ferdinand roerde langdurig in zijn koffie.

‘Ach, haar geheugen gaat steeds een klein beetje meer achteruit. Maar uw vrouw is vrolijk, ze zingt vaak. En ze wil ons voortdurend helpen.’

‘Als een kind…’ zei Ferdinand peinzend.

‘U zegt het. Kinderen worden het.’

‘Kinds.’ Ferdinand dronk de duffe koffie in één teug op, hij moest er even van rillen.

‘Ja. Zo noemden ze dat vroeger. Kinds. Eigenlijk heel mooi gezegd. Klinkt vriendelijker dan dement. Wilt u nog een bakje?’

‘Genoeg gif voor vandaag,’ zei Ferdinand in een poging grappig te zijn.

Zuster Roos hief luisterend haar hoofd. ‘Ah! Ik hoor ze! Gaat u maar gauw naar haar toe. Ze is altijd zo blij als ze u ziet!’

Dat moest Ferdinand beamen. Blij was Diesje als ze hem zag. Ze mocht dan wartaal uitslaan, ze zag hem graag.

Hij liep het keukentje uit, na zuster Roos hartelijk te hebben bedankt voor de bak grondsop. Aan het eind van de lange gang kwam broeder Verduyn in zicht. Hij duwde een rolstoel met daarin een oude man met een pet voor zich uit. Drie grijze vrouwen sloften achter hem aan. En daarachter liep zijn vrouw, zijn Diesje. Ze huppelde.

‘Diesje?’

Ze kreeg hem in het oog. Haar ronde ogen verwijdden zich, haar nog steeds gulzige mond ging open. ‘Ha!’ riep ze. ‘Hallo! Wat heb je bij je?’

Ze hupste op Ferdinand toe, opende haar armen en drukte hem hartelijk tegen zich aan, zijn wangen overdekkend met natte kussen.

‘Dag Diesje,’ zei hij. Ze smoorde hem een beetje. Maar ze rook nog net zo prettig als vroeger. Gek, dat ondanks het verblijf in de inrichting haar lichaamsgeur niet was veranderd.

Hij voelde haar handen graaien in zijn zakken, ze was op zoek naar het lekkers, de zachte vruchtenkoekjes die hij altijd voor haar meebracht. ‘Jajaja! Kalm maar. Ik heb ze hier.’

Uit de zak van zijn regenjas, die over zijn arm hing, viste hij het zoete zachte snoepgoed. Ze rukte het papieren zakje uit zijn hand en scheurde het open. Drie tegelijk propte ze in haar mond.

‘Zullen we naar de woonkamer gaan?’ Hij pakte haar arm en duwde haar zachtjes in de goede richting. Broeder Verduyn hield de deur voor hen open. De anderen waren al binnen.

Hij ging op de lage bank bij het raam zitten, Diesje naast zich.

Vertrouwelijk boog ze zich naar hem over.

‘Weet je,’ zei ze op samenzweerderige toon, ‘dat je hier niks te eten krijgt?’

‘Diesje!’

‘En die vent daar,’ ze liet haar stem nog meer zakken, ‘die zit de hele tijd aan me. Knijpt in m’n tiet!’

‘Maar jullie hebben vanmiddag toch warm gegeten?’ Ferdinand negeerde de vermeende handtastelijkheden van de door Diesje met een prikkende wijsvinger beschuldigde rolstoelrijder. De man zag eruit of al zijn resterende energie gebruikt werd om zijn zachtjes schuddende dommelhoofd overeind te houden.

‘Zeg Kees,’ fluisterde ze zwoel in zijn oor, ‘zullen we dansen?’

Wat was dat? Ze had hem toch herkend daarnet, in haar armen gesloten, met haar handen in alle zakken van zijn pak getast.

Ze hing nu half over hem heen, haar grote borsten voelde hij tegen zich aan drukken. Ze grabbelde met haar beide handen om zijn middel in een poging hem overeind te krijgen. ‘Dansen! Alsjeblieft Kees!’

‘Diesje! Ik ben Ferdinand. Je eigen ouwe ferdi!’

Hij kwam overeind, zijn vrouw klemde zich tegen hem aan.

‘De tango!’

Met oerkracht rukte zij zijn linkerarm opzij, in de tango-stand. Haar andere arm knelde om zijn lichaam. Ze begon te zingen: ‘Tadaratatatata tatatata. Tadaratatatata-tatatatatatatata! Ratatatatatatatatatata. Tadaratatatatatataaataaata!’

‘Olé Guapa!’ Hij herkende de oude Malando-hit, die Diesje met dreunend ritmisch geweld uitstootte. Zij had ontegenzeggelijk de leiding, er was geen ontkomen aan, zij danste en hij deed mee. En waarom noemde zij hem Kees?

Drie muizige oude vrouwen zaten aan de ronde tafel, hun ogen blikten in het niets. Het hoofd van de rolstoelrijder was nu definitief op zijn borst gezakt. Er steeg een slurpend gesnurk uit hem op. Broeder Verduyn liet een van de vrouwen aan tafel drinken uit een aangepaste beker. Niemand trok zich iets aan van Diesje en haar partner tegen wil en dank.

‘Genoeg Dies. Genoeg!’ Ferdinand probeerde uit de knellende greep van zijn vrouw los te komen. Maar Dies had nog energie over om hem met bulderende lach naar de bank te duwen. Hij viel bijna achterover, terwijl zij met gespreide dijen op zijn schoot neerkwam.

‘Kees. Hartebeest!’ Ze begon hem hartstochtelijk te knuffelen, hij voelde een machteloze slappe lach in zich opkomen. Buñuel, schoot het door hem heen, je hoeft hier maar een camera op te zetten!

Wat er ook in zijn dementerende vrouw mocht verschrompelen, niet dez e krankzinnige wellust. Zeker, vroeger was ze zinnelijk en wulps. Niet voor niets had hun huwelijk stand gehouden. Nooit was hij blijven steken in zijn vluchtige buitengaatse avontuurtjes, die bij nader inzien ook niet veel voorstelden.

Oprecht verdriet had hij gevoeld, de dag dat hij haar moest wegbrengen naar het verpleeghuis, waar ze nooit meer uit zou komen. Alsof hij zijn vrouw naar de kleuterschool bracht. Zoiets. En als hij zichzelf toestond dat ogenblik opnieuw te beleven, dan schrijnde het in hem.

4

Patty zat op de matras die midden in de verder lege kamer op de grond lag. Ze at een verse croissant en dronk daarbij een beker oploskoffie, terwijl ze tege lijkertijd probeerde zonder leesbril de ochtendkrant te lezen. Af en toe zuchtte ze heel diep van tevredenheid, het leven was eventjes goed zoals het was, vandaag werd ze niet gekweld door eenzaamheidsgevoelens en geteisterd door gedachten hoe ze aan die eenzaamheid een eind zou kunnen maken. Wanhoopsacties. Zoals het kopen van een grote blauwe strooien hoed, gegarneerd met witte rozen, die ze opzette als ze op haar elektrische grasmaaier het enorme grasveld rond haar huis maaide. Niets van wat ze daarbij aanhad rechtvaardigde het dragen van zo’n musicalhoed; haar slordige shorts, de afgetrapte tennisschoenen en het vaalgewassen gele T-shirt. De hoed was een vlag op een modderschuit, en toch, misschien fietste er eens een man langs het pad die dat noodsignaal opmerkte…

Na het maaien borg ze de hoed weer weg, in een grote hoedendoos die ze hoog op de linnenkast zette. Als het volgende week droog was en er weer moest worden gemaaid, dan haalde ze hem weer te voorschijn, haar hoop in hoedvorm.

Maar nu dacht ze niet aan een met een man gedeeld leven. Vandaag zat ze goed in haar vel, hier in die kale kamer in het flatje dat ze had gekocht voor haar zoon, die ging studeren.

Patty leegde de beker, veegde kruimels van haar spijkerbroek en sloeg de krant dicht. Ze keek kritisch de kamer rond. Het resultaat van haar inspanningen viel haar niet mee. Hoewel het oude behang er nu vrijwel af was kwam daaronder een totaal geruïneerde muur te voorschijn. Hier was toch eigenlijk wel een echte stukadoor nodig. Een vakman. Waar vond je zo vlug een vakman?

In het eetcafé op de hoek bladerde ze in de Gouden Gids: Smit, Spijker, Steenwelle. Haar vinger was toevallig bij de S blijven haken. ‘Spic & Span, Spuit- en Pleisterbedrijf. Alle stukadoorswerkzaamheden, óók voor particulieren!’

Het had iets geruststellends: óók voor particulieren. Patty draaide het nummer. Een prettig lage mannenstem met een Drents accent nam aan. En ja, de stem had nog een gaatje over. Hij zou dezelfde middag langskomen om het karwei te inventariseren.

Opgelucht bestelde Patty een wit biertje, hoewel het pas halftwaalf was. Een vredige stemming maakte zich weer meester van haar. Ze had haar best gedaan, het vuile werk was klaar. En nu kwam Spic & Span, Spuit- en Pleisterbedrijf, óók voor particulieren, de boel overnemen. Heerlijk!

5

Toen Ferdinand bij thuiskomst het deurtje van zijn brievenvak opende, zaten er vier dikke enveloppen in. Eén was er opengescheurd, een stroom brieven schoof hem tegemoet. Er zat bovendien een briefje van de PTT bij. De postbode was niet in staat geweest de hele bestelling aan zijn adres in één keer te bezorgen. De bewoner van nummer 14a werd verzocht de overige post af te halen op het rayonpostkantoor.

Beduusd probeerde Ferdinand de stapel brieven te bergen, in zijn zakken en in de plastic boodschappentas boven op het pak melk en het halfje bruin. Een beetje zenuwachtig begon hij in de lift al een envelop open te maken; een beverig handschrift liet weten mollig te zijn en ja… eenenzeventig. Maar de advertentie was zo vrouwvriendelijk gesteld dat de schrijfster toch maar de stoute schoenen had aangetrokken, ondanks haar misschien iets te vergevorderde leeftijd!

Er rolde een foto uit de envelop. Ferdinand raapte hem met moeite op. Toen de lift op de vierde etage stopte, stond de dochter van zijn buurvrouw klaar om in te stappen.

‘Nou meneer Ruys, u heeft wél post, zeg!’

Hij antwoordde niet, het ging haar niets aan.

‘Hoe is het met uw vrouw?’ Het meisje bukte zich om nog twee gevallen enveloppen voor de buurman van haar moeder op te rapen.

‘Goed goed. Dank u wel.’ Ferdinand griste de enveloppen uit haar handen en haastte zich naar zijn voordeur.

Binnengekomen schoof hij de knip erop, alsof hij verwachtte overvallen te worden. Hij liet zich met jas en tas op het krukje in de kleine hal zakken en bekeek de foto. Hm. Oud. Een krulpermanentje zoals je ze tegenwoordig steeds minder zag. Nee. Dat ging te ver. Maar goeie god, wat had zijn advertentie een gigantische reactie opgeleverd! Hier had hij niet op gerekend.

Hij zette zich aan het lezen van de brievenvloed. Het was adembenemend hoe vrijmoedig sommige vrouwen op zijn advertentie hadden gereageerd. En de foto’s. Wat een variatie! Van brave huismoeders tot hoerige types, van geweldig artistieke foto’s van licht verlepte vrouwen gehuld in tijgerprint tot serieuze portretten van goed geconserveerde oude meisjes met verzorgde kapsels. En allemaal waren ze financieel onafhankelijk, hartstochtelijk maar tegelijk ook heel teder, het alleen zijn zéér moe en bovenal bereid om de herfst van hun leven te delen en te genieten met de ‘echte lieverd’ waarvoor hij, Ferdinand, zich in zijn advertentie had uitgegeven. Veel briefschrijfsters waren bovendien mollig tot zeer mollig en ervan overtuigd dat het bij een nadere kennismaking met Ferdinand helemaal zou klikken!

Driehonderdachtenveertig brieven telde hij. Na een uur had Ferdinand ze allemaal geopend en ook maar meteen een soort selectie toegepast. Alle vrouwen die hem aan mopshonden deden denken had hij radicaal terzijde gelegd, alles wat min of meer acceptabel was voor een nadere inventarisatie op een tweede stapel, de foto’s zorgvuldig erbij.

Hij zuchtte, rekte zich uit en besloot eerst maar eens wat te drinken. Voorzichtig stapte hij over de uitgestalde post en liep naar de keuken. Hij opende de ijskast en schonk een borrel in.

En dit was nog niet alles, realiseerde hij zich. Op het postkantoor lag nog een hele kudde gretige vrouwen te wachten tot hij hun zorgvuldig gestelde brieven zou openen. Tot hij zijn keus zou hebben gemaakt.

Ferdinand greep even naar zijn hart, dat oversloeg.

Wat had hij in godsnaam teweeggebracht…

6

‘Waarom neemt u niet gewoon een pessarium?’

Hanna knipperde met haar ogen. Een pessarium. Dat was toch iets uit de jaren vijftig. Zo’n rubberflap, die werd verstrekt door de NVSH, ook al een club die was opgeheven. Ze herinnerde zich nog de tubes zaaddodende pasta en de enorme irrigator, die je tegelijk met de rubberen voorbehoedsmiddelen werden uitgereikt. Seks was in die jaren een soort Russische roulette. Want de lust kwam meestal over je op plekken waar de zaaddodende pasta en de rubberbescherming niet in de buurt waren. Om van de irrigator maar te zwijgen.

‘Vindt u dat geen goed idee? Nou ja, een operatie is natuurlijk het meest afdoend. Maar in uw geval… U werkt nog zo hard. En dan een hele week in het ziekenhuis. Bovendien verzeker ik u dat u minstens zes weken na de operatie écht niet mag tillen.’

‘Eh… ja. Als u denkt dat het probleem daarmee verholpen is.’

De vriendelijke huisarts zocht in de la van zijn bureau, na enig gerommel kwamen er een paar in doorzichtig plastic verpakte rubberringen te voorschijn. ‘Gaat u maar liggen, dan zullen we eens even naar de maat kijken.’

Gedwee trok Hanna haar panty en haar ondergoed uit en ging braaf met de benen wijd liggen. De dokter schoof vaardig het hulpstuk bij haar naar binnen, na het ding eerst heel attent onder de warme kraan te hebben gehouden.

‘Perfect!’ riep hij enthousiast, haalde zijn hand gehuld in wit rubber uit haar en stak hem in een triomfgebaar in de lucht. ‘Dat scheelt weer een operatie!’

‘Hoelang moet dat ding blijven zitten?’ vroeg Hanna terwijl ze zich weer aankleedde.

‘Iedere maand huishoudelijk schoonmaken.’

De dokter klonk zo blij, of hij genoot van het feit dat hij zijn collega de specialist een hak had gezet door zoiets eenvoudigs als een pessarium bij Hanna in te brengen!

‘Enne… moet het nog gecontroleerd worden?’

‘Eén keer per jaar.’

‘Dokter, als… nou ja, ik bedoel…’ Ze voelde dat ze een rood hoofd kreeg. De dokter grinnikte. ‘U bedoelt, als er herenbezoek komt?’

‘Eh… ja!’ Jezus, wat voelde ze zich stom.

‘Geen punt. Geen passant zal er iets van merken.’ De dokter werd steeds joliger.

Nu ja, dat herenbezoek, die vraag was eigenlijk overbodig. Herenbezoek. De loodgieter. De man van de gas- en elektriciteitsmeter. De accountant. Haar broer.

Maar verder was het pessarium een vondst! Af en toe floepte het ding er nog weleens uit, maar het wende en meestal vergat Hanna dat een rond ding haar zakkende baarmoeder meesterlijk op zijn plaats wist te houden.

Tot ze op een avond terugkwam van het filmfestival in Rotterdam. Even voor de Schipholtunnel reed ze argeloos de file in. Helemaal aan de linkerkant stond ze stil. Geen beweging in de vijf rijen auto’s, die allemaal naar Amsterdam wilden.

Hanna voelde haar blaas, ze had die avond thee en spa en jus d’orange gedronken. Haar nood werd hoger en hoger. En de file leek zich voorlopig niet op te lossen.

Wat nu?

Vastberaden ging Hanna tot actie over. Ze manoeuvreerde haar auto langzaam maar zeker naar de rechterkant van de weg. Voor haar gevoel duurde het uren, uren waarin haar blaas zwol tot een ballon die ieder ogenblik kon knappen! Met opgewekte mime en veel gegesticuleer wist ze automobilisten te bewegen nét dat kleine stukje opzij te gaan, waardoor zij weer een eindje naar rechts kon opschuiven. En eindelijk, eindelijk stond ze bijna op de vluchtstrook, dicht bij de afslag Aalsmeer. Zou ze het durven een flinke spurt op die vluchtstrook te maken tot ze de afslag had bereikt?

Schichtig in haar zijspiegel kijkend waagde ze het erop, ondanks het woedende getoeter van auto’s die gedwongen in het gareel moesten blijven. Nog een klein stukje. Met een zucht van opluchting schoot ze de afslag in, de provinciale weg op. Ze reed met een rotgang de grasberm in, stopte de auto, smeet het portier open, rende naar de andere kant en liet zich in het gras zakken. Broek op haar hielen liet zij haar plas de vrije loop. Met gigantische kracht spoot het uit haar, als bij een paard! dacht Hanna. En vervolgens, met dezelfde kracht, schoot het pessarium de wei in.

Even was Hanna onthutst, om direct daarna in de lach te schieten. Opgelucht deed ze haar kleren goed en begon een zoektocht naar het ding. Graaiend op handen en voeten in het natte gras tastte ze net zolang rond tot ze het vond. Zachtjes hikkend van de lach stopte ze het in haar zakdoek, stapte in en reed via de achterkant van Schiphol door het Amsterdamse Bos naar huis.

7

Nadat Ferdinand de tweede zending antwoordbrieven van het postkantoor had gehaald en hij ze aan eenzelfde selectie had onderworpen als de eerste, voelde hij zich een beetje moedeloos. Nooit had hij kunnen voorzien dat er zo massaal op zijn oproep zou worden gereageerd. Het was toch eigenlijk een grap geweest. Maar nu leek het totaal uit de hand te lopen.

Hij zat aan zijn bescheiden keukentafel, zijn uiteindelijke eerste, tweede en derde keus uitgespreid voor zich, foto’s erbij. Vijfhonderddertien vrouwen, hunkerend naar zijn tederheid. Het leek of een weëe walm opsteeg uit al die handschriften, die zo dapper hun best deden hem te overtuigen van hun unieke kwaliteiten. En als hij héél eerlijk was, dan was er niet één brief bij die zijn hart sneller deed kloppen. Iets origineels, iets grappigs, iets… wellustigs. Vijfhonderddertien brieven vol clichés.

Hij krabde zich eens op zijn kale achterhoofd. Dit was niet wat hij had bedoeld toen hij zijn advertentie opstelde. En al die dwaze foto’s! Die hij nu ook nog eens moest terugsturen. Dagwerk zou hij eraan hebben.

Met zijn leesbril op het puntje van zijn neus boog hij zich nog eens kritisch over de eerste selectie. Hier, deze ging nog wel: eigenaresse van een snackbar. De foto liet een rond gezicht zien, met een soort stijfgelakt Beatrix-kapsel erboven. De ogen hadden iets guitigs, de mondhoeken krulden licht omhoog, alsof ze zichzelf ook niet helemaal serieus nam. Maar de drie spelfouten in de brief wekten zijn weerzin op. Nee, daar had hij toch geen trek in. En de gedachte aan de eeuwige lucht van oud frituurvet die ongetwijfeld in haar kapsel zou hangen als hij met haar naar bed moest, deed hem rillen.

Terwijl Ferdinand nog maar eens een borreltje inschonk, wist hij plotseling waar de fout zat. De advertentie deugde niet! Veel te weinig eisend, te laagdrempelig ook. Iedere muts kon daarop ingaan. Wat ze ook hadden gedaan. In groten getale.

De advertentie moest anders.

Maar eerst moesten al die foto’s terug naar hun vrouwtje. En dan…

De gedachte aan een herkansing monterde hem op. Hoewel hij eigenlijk nooit over de schreef ging met alcohol, stond hij zichzelf nog één kelkje ijskoude jenever toe; smakkend liet hij het slokje voor slokje naar binnen glijden.

Postzegels moest hij halen. En enveloppen. En als dat karwei zou zijn geklaard, dan zou hij een nieuwe spannende advertentie opstellen.

8

Spic & Span, Spuit- en Pleisterbedrijf bleek uit twee stevige kerels te bestaan. Twee mannen in de kracht van hun leven, die vastberaden Patty’s gehavende muren in ogenschouw namen, ogenblikkelijk een werkplan opstelden, dat erin voorzag de hele kamer in twee dagen Spic & Span in orde te maken, en dat plan ook uitvoerden. Patty gaf opgelucht de zaak uit handen en hield zich uitsluitend bezig met het inslaan van twee kratjes bier, het halen van verse broodjes met rijkelijk beleg en op een lege sinaasappelkist zittend te genieten van het vakwerk dat onder haar ogen tot stand kwam.

‘Zo moppie,’ zei de langste van de twee, een boom van een kerel met dik donkerblond haar, die Pelle heette. ‘Is het zo naar je zin?’

Patty knikte. ‘Fantastisch,’ zei ze, ‘ik moet er niet aan denken dat ik dat zelf had moeten doen. Dat was een ramp geworden.’

‘Nou,’ zei de andere man, een gedrongen stevig gebouwd ventje, die luisterde naar de roepnaam Plurre, hoewel zijn moeder hem ooit Rein scheen te hebben gedoopt, ‘je was anders helemaal niet verkeerd bezig. Ik zou geen tweede vrouwtje weten die zo netjes de boel had afgekrabd en blootgelegd. Doe je zoiets vaker?’

Patty haalde haar schouders op. ‘Als je alleen leeft, tja, dan moet je wel.’

‘Leef jij alleen?’ Pelle boog zich naar haar over, het was alsof deze mededeling hem inspireerde tot fysieke toenadering. ‘Zo’n mooi wijffie! Wat moet die nou alleen? Is je vent ervandoor of zo?’

‘Ik ben weduwe.’

Ze hoorde zichzelf. Bah. Wat klonk dat pathetisch! Ze noemde zichzelf nooit ‘weduwe’, ze had de pest aan dat woord, dat beelden opriep van zwartgesluierde vrouwen.

‘Gut.’ Pelle viel ook stil. Plurre zette het gesprek voort: ‘Al lang? Ik bedoel…’

Ze kapte hem af. ‘Mijn man is al tien jaar dood. Een ongeluk. Hij is gevallen over een openstaand luik, hij was kapitein op een sleepboot.’

‘Och meissie. Wat zwaar. Maar je ziet eruit of je het leven toch wel aankan, in je eentje.’ Pelle had zijn spraak weer terug.

‘Nou, dan wordt het tijd dat we jou maar eens trakteren. We ruimen hier effe op. En dan gaan we gezellig in de kroeg op de hoek een stevige slok halen. Wij houen je vrij!’

Plurre nam de leiding. De mannen pakten hun gereedschap in, handig en snel, en trokken hun overalls die stijf stonden van de witte verf en de opgedroogde specie uit. Tersluiks keek Patty naar de achterwerken van de twee. Haar hele leven lang was ze geïnteresseerd in konten. Een kont vertelde haar veel over het soort vent dat eraan vast zat. Plurre had rommelige billen, zijn spijkerbroek hing er vormeloos overheen. Maar Pelle! Strak. En stevig. Ze zuchtte diep. Lang niet zo’n lekkere kont gezien.

‘Kom op, meid!’

Ze trok haar jack aan. De mannen gingen haar voor, de trap af. Patty sloot af en liep haastig achter hen aan.

9

Waarom had zij uitgerekend de giraf gekozen? Waarom niet de vogel in duikvlucht. Het imposant zittende varken. De dalende gans (met vleugels, waar beweging en agressie in zit!). Nee, ze moest van zichzelf de giraf maken. Over drie dagen verdeeld. ‘Heeft u hoge bomen in uw tuin, dan is het des te opvallender hoe groot deze giraffe is.’

Lusteloos zat Abelien de Vos achter het stuk gaas, waaruit, zoals de folder vermeldde, in drie dagen de enorme giraf moest verrijzen. Wat had haar in ’s hemelsnaam doen intekenen op deze workshop en zeshonderdvijfennegentig gulden laten storten?

‘U moet wel een beetje actie ontplooien, mevrouw De Vos.’ De cursusleidster maakte haar tweede ronde, nadat ze eerst uitvoerig had uitgelegd en gedemonstreerd hoe je gegalvaniseerd gaas in de gewenste vorm moest krijgen.

‘Kom, ik zal u eens eventjes op weg helpen. Anders krijgt u dit kostelijke dier niet af in drie dagen.’

De cursusleidster schoof een krukje naast Abelien, die nu helemaal een verlammende slaperigheid in al haar ledematen voelde optrekken.

‘Kijk!’ De daadkrachtige vrouw naast haar nam het tangetje, dat voor Abelien op de werktafel lag en begon ijverig in het gaas te snoeien. ‘Zo. Dit stuk, de nek, daar beginnen we mee. Wacht, waar zijn de maten?’ De vrouw bladerde in de handleiding, die voor Abelien lag uitgespreid. Abelien liet haar begaan, lekker rustig zo. Ze droomde weg, bedacht wat ze met het bedrag van de cursus ook had kunnen doen. Een weekend Parijs, logeren in Hotel d’Angleterre, eten bij La Coupole, waar ze niet lullig deden tegen een vrouw alleen. Lekker door de Jardin de Luxembourg slenteren, chocolaatjes kopen bij Cristian Constant in de Rue d’Assas…

‘U moet wel een beetje opletten, hoor, mevrouw De Vos! U kijkt helemaal niet!’ Er klonk irritatie in de stem van de kunstnijvere vrouw.

‘Jajaja. Sorry.’ Abelien boog zich met voorgewende interesse over het gaas. ‘En dan maakt u hier zo de ronding naar de kop. Die komt er later op. Met van die leuke kleine rechtopstaande giraffeoortjes!’ De leidster verlekkerde zich in haar eigen gedreutel.

‘Oké, dank u wel. U heeft me goed op weg geholpen. Bedankt.’

Hoepel op, mens, dacht Abelien. Ik krijg jeuk van je.

Een beetje achterdochtig keek de leidster Abelien aan. Wat deed die vrouw hier eigenlijk, vroeg ze zich af. Geen animo, geen ijver. Haar motivatie om een mooie, boven de hoge bomen in de tuin uitstekende giraf te maken, leek nihil. Had ze toch gelijk gehad, toen ze tijdens het intake-gesprek haar had afgeraden meteen met het moeilijkste dier te beginnen. ‘U kunt echt beter beginnen met de wakende haan. Of de kleine vogeltjes. Dan ziet u meteen resultaat!’

Maar mevrouw De Vos was eigenwijs geweest. Ze moest en zou de giraf maken. Nou, en nu zat ze zo te zien met de gebakken peren! Enfin, het zou haar, Tonnie Duiker, een zorg zijn. Als het cursusgeld eenmaal gestort was, dan mochten de dames zich verder net zo uitleven als ze zelf wilden. Of niet. Ook best.

Opgelucht keek Abelien haar na, toen ze zich naar haar buurvrouw aan de andere kant van de tafel begaf om deze te helpen bij het maken van de oosterse slang (voor in een mand of kruipend uit een boom!). Even speelde ze werklust, deed druk met de kniptang, keek met een voorgewend timmermansoog naar de verhouding van de giraffenek tot de later te maken kop met oortjes. Ze luisterde naar het geanimeerde gekakel van haar overbuurvrouw, die de lessen van de leidster wel apprecieerde. Die twee hebben elkaar gevonden, dacht Abelien.

Braaf prutste ze een halfuurtje verder, maar haar gedachten waren ergens anders. Haar gedachten dwaalden steeds weer naar het moment waarop ze de as van haar gestorven man had uitgestrooid op het strooiveld. ‘Dat strooiveld, dat is zo’n geweldig sterke oplossing voor de alsnog opkomende emoties van de mensen, wier geliefden iets te vlug zijn gecremeerd, onder hun handen weggehaald voordat ze het verlies goed tot zich konden laten doordringen!’ Ze hoorde nog de stem van de directrice van de begraafplaats. ‘Kijk, hier kan men nog eens terugkomen. Hier aan de rand van het strooiveld kunnen de achtergeblevenen mediteren. Herdenken. Eens een bosje bloemen neerleggen! Zo’n strooiveld maakt het allemaal een beetje minder definitief!’

Minder definitief. Alsof Paul ineens uit dat strooiveld zou oprijzen: ‘Hallo Abelien! Zullen we gaan koffiedrinken?’

Ze liet het gaas in haar schoot zakken, ze sloot haar ogen. Ze hoorde zijn stem. Opstanding. Verrijzenis. Vergeet het maar. Hij was weg. Voorgoed. En zij lag ’s nachts in bed, schoot na een uur onrustige slaap wakker, strekte haar armen uit naar haar Paul. Die nooit meer terug zou komen.

Abelien liet het gaas vallen. Ze schoof met een ruk haar stoel naar achteren, smeet bijna haar tangetje op tafel en riep, nee, schreeuwde naar de leidster: ‘Ik ga weg. Ik kom niet meer terug!’ Waarop ze het knutselzaaltje uit rende.

Tonnie Duiker en de vrouw met de oosterse slang (voor in een mand of kruipend uit een boom) keken geschrokken op.

‘Mevrouw De Vos! Waarom…!?’

Tonnie holde haar achterna en haalde haar in toen ze bij de kapstok haar jas stond dicht te knopen.

‘Maar mevrouw De Vos. Vindt u het niet leuk? Heb ik u niet goed op weg geholpen misschien? Zullen we…’

‘Bladvulling! Nonsens!’ Abelien had maar één wild verlangen. Weg. De frisse lucht in. Tonnie Duiker trok nog een beetje aan haar arm, maar Abelien rukte zich los. Met een klap viel de buitendeur achter haar dicht.

10

Vroeg naar bed, dacht Hanna, vanavond eindelijk vroeg naar bed! Doodop was ze van een spoedeisende vertaling van een snertfilm waarvan de distributeur hoopte dat hij in de herfstvakantie volle zalen zou trekken. I married an axe-murderer, kon het nog perverser. Maar ja, ze stond bekend om haar snelle manier van werken en de kwaliteit van haar vertalingen was onbesproken. En hoewel ze graag kwaliteitsfilms met interessante dialogen van ondertiteling voorzag, was zo’n film met vooral veel lawaai van ratelende uzi’s en schreeuwende slachtoffers, dat niet direct om vertaling vroeg, lekker vlug klaar en het honorarium snel verdiend.

Ze kroop diep onder de dekens, haar kussens zo duwend dat haar versleten nekwervels niet bekneld zouden raken.

‘Lekker slapen, schatje.’ Ze mompelde deze woorden iedere avond voor ze het licht uitdeed, een magisch ritueel dat een rustige ononderbroken nacht moest garanderen: ‘Lekker slapen.’

Ze was nog maar net heerlijk weggezakt, weg van de moordenaarsfilm en de dagelijkse beslommeringen, toen de telefoon haar luid rinkelend wekte. Ze stommelde haar bed uit. Hoewel er een telefoon naast het bed stond was ze zo in de war dat ze op blote voeten naar de werkkamer strompelde, waarbij ze haar grote teen hard stootte tegen een stoelpoot, wat haar een hartgrondig ‘verdomme’ ontlokte.

‘Hallo,’ riep ze slaapdronken in de hoorn, terwijl ze op de klok keek. Ze had nog geen kwartier geslapen. ‘Met Hanna!’

Aan de andere kant klonk intens verdrietig gesnik, een bijna onverstaanbaar geluid: ‘Hanna?’

Na haar naam weer dat geluid van… ja, van wat? Een zieke koe, dacht Hanna. Toen herkende ze de stem.

‘Abelien!’

‘Hanna,’ snotterde de stem. ‘Ik weet me geen raad. Pijn… het doet zo’n pijn.’

‘Wacht even, Abelien, dan zet ik je over op de slaapkamer. Ik vernikkel hier op m’n blote voeten.’ Hanna schakelde het gesprek door naar de andere telefoon en kroop haastig met de hoorn onder de dekens. ‘Wat is er, liefje?’

Het duurde zeker tien minuten voordat Abelien in staat was haar duidelijk te maken wat er zo’n pijn deed: ‘Ik mis ’m zo erg. Paul… Ik weet niet hoe ik verder moet.’

En dan ga je mij wakker bellen, dacht Hanna hardvochtig.

‘Ik begrijp het,’ zei ze liefdevol. Ze onderdrukte een geeuw. Waarom belde Abelien niet op een christelijker tijdstip. Ze zon op een woordje van troost, maar gelukkig ging Abelien zelf verder. Die was helemaal niet geïnteresseerd in troostrijke taal, ze wilde alleen een luisterend oor. Nu goed, dat kon ze krijgen.

‘Ik doe zo vreselijk m’n best. Ik probeer van alles te bedenken om de tijd dood te slaan. Ik probeer te bridgen. Maar dat is me vroeger ook niet gelukt. Ik heb me laten inschrijven op een workshop.’

Abelien was écht wanhopig, dacht Hanna. Een workshop.

‘En ik heb de giraffe gekozen, die boven de bomen in de tuin uitsteekt!’

Hanna knipperde even met haar ogen. Zou het verdriet om de plotselinge dood van haar man Abelien in de bol geslagen zijn?

‘Een giraffe,’ zei ze slaperig.

‘Ja. Ik had ook het zittende varken kunnen nemen. Of de dalende gans. Maar ik wilde mijn tanden in iets… in iets groots zetten.’

Er begon diep in Hanna’s slaperige lijf een onstuitbare lach op te borrelen. Wat was dat in godsnaam voor een krankzinnige workshop waar Abelien aan meedeed?

‘Is dat… die giraffe… en die gans… doe je dat in een dierentuin?’ probeerde ze.

‘Hè?’ Abelien raakte helemaal van haar apropos. ‘In een dierentuin? Het is een workshop. Met gaas!’

‘Gaas.’ Hanna ging maar eens overeind zitten. Het ging niet goed met Abelien, dat was duidelijk. ‘Maar lieve schat, sorry hoor, maar wat doe jij met een giraffe en een gans achter het gaas?’

‘Dat mens, die trut, die wilde dat ik met de wakende haan begon. Of de kleine vogeltjes, vanwege het directe resultaat. Maar ik wilde die giraf. En toen ben ik hem gesmeerd.’

‘O.’ Het leek Hanna het beste om maar een beetje neutraal mee te gaan met het gesprek.

‘Hoe heb jij het voor elkaar gekregen?’ klonk het wanhopig aan de andere kant van de lijn.

‘Wat?’

‘Dóór te leven. Toen je in de steek werd gelaten door Tim.’

‘Tja.’ Hanna kon haar overlevingsstrategie niet zomaar in één zin samenvatten. ‘De tijd. Op een dag raak je er wel overheen.’Was dat zo? Ben je gek, het had haar jaren gekost. Jaren van ontkenning, valse hoop dat Tim zijn vergissing onder ogen zou zien. Jaren van mekkeren tegen vriendinnen. Jaren van raad zoeken bij piskijkers en sterrenwichelaars, die geen van allen deugden. Dat bleek ook pas na jaren. De slechten in de branche voorspelden altijd dat Tim nog vóór de kerst terug zou keren. En de goeien vond ze slecht omdat ze haar de hoop op een terugkeer ontnamen. Tot de tijd de pijn deed slijten. Bovendien was er altijd het werk. Dat hield je toch maar mooi van de straat in tijden van cholera en watersnood!

Maar Abelien had geen werk. Misschien moest ze vrijwilligerswerk gaan doen. Plotseling kreeg ze een geweldige ingeving.

‘Abelien?’ probeerde ze voorzichtig. ‘Waarom zet je niet een contactadvertentie?’

Het vochtige gesnif aan de andere kant van de lijn hield abrupt op. ‘Een contactadvertentie?’

‘Ja. Waarom niet? Er zijn een heleboel mensen die op die manier weer iets heel leuks beleven.’ Hanna rilde toen ze aan haar eigen ervaringen met dit fenomeen terugdacht. Was het niet gemeen van haar de arme rouwende Abelien op dit doodlopende spoor te zetten?

‘Dat heb ik al gedaan.’

Zo. Die Abelien. ‘Vertel. Werd het wat?’

‘Nou ja, ik heb op zo’n annonce gereageerd. Ik heb zelf niet geadverteerd. Maar deze klonk zo aardig. Het was een gepensioneerde arts die nog weleens de tango zou willen dansen. Dat sprak me aan. “Foto retour” stond erbij. Maar die moet ik nóg terugkrijgen…’

‘Nooit wat gehoord?’ Het verbaasde Hanna niets. Had ze zelf immers ook niet wekenlang vergeefs naar de brievenbus gelopen? Als je je wilde trainen in het incasseren van afwijzingen moest je eens een poosje op contactadvertenties schrijven!

‘Niks. Schofterig om m’n foto niet terug te sturen. Kan ik de krant daar nou op aanspreken?’

‘Kan je doen.’

‘Hanna…’ Abeliens stem klonk aanzienlijk steviger dan daarnet. ‘Ik vind het zo verdomd lief van je dat je naar me luistert. ’t Is al zo laat. Maar ik durfde niemand anders te bellen.’

Nu kon Hanna eindelijk schaamteloos luid geeuwen. ‘Ja. Ik ben erg tolerant. Maar zullen we nu dan maar eens gaan slapen? Ik moet komende week twee ingewikkelde films vertalen, dus, lieve Abelien, laten we vlug weer bellen. Overdag. En een afspraak maken. Goed?’

‘Goed, Hanna.’ Als een zoet kind maakte Abelien een eind aan de conversatie. ‘Maar bel je me dan echt? Vlug ook?’

‘Beloofd. En droom maar van Paul. Jullie hadden toch een mooi huwelijk. Dat kan ook niet iedereen zeggen.’

O. Foute tekst. Er klonk weer gesnotter aan de andere kant.

‘Ja, maar hij is er niet meer. Nou, dan ga ik maar hangen. Welterusten. En bedankt.’

Bedankt, dacht Hanna, terwijl ze de telefoon weglegde. Bedankt voor de foute tekst. Contactadvertenties. Ha!

Ze viel snel in slaap en droomde van een door een advertentie tot stand gekomen ontmoeting met een man in een grijs pak die enorme rouwranden onder zijn nagels had.

11

‘Jongens, ik ga naar huis.’ Patty maakte aanstalten zich van de hoge barkruk te laten glijden. Pelle hield haar tegen.

‘En waar ga je dan eten?’

‘Ik heb nog wat soep,’ loog Patty. Na zes bitterballen en drie pilsjes was ze niet echt uitgehongerd.

‘Waarom ga je niet met mij mee? Dan maak ik macaroni voor je.’ Pelle voorkwam dat ze omviel, ze wankelde een beetje. Ze dronk zelden, hooguit eens een glas wijn.

‘Macaroni…’ Patty herhaalde werktuiglijk het woord, ‘macaroni…’

‘Daar hoef je niet zo vies bij te kijken!’ zei Plurre. ‘Zijn macaroni is berucht.’

Patty sloot even haar ogen. Hoe was ze hier nou toch terecht gekomen, in een kroeg met twee bouwvakkers? Aan de pils.

‘Oké,’ zei ze. Waarom niet. Er was niemand die op haar wachtte.

‘Dan moet ik wel even boodschappen doen.’ Pelle hielp haar liefdevol in haar jack, Plurre rekende af en hield vervolgens de deur voor haar open. De kerels namen ieder een arm en zo liepen ze gedrieën naar een soort grote bestelauto, met drie zitplaatsen voorin. Pelle greep haar prettig stevig vast en hielp haar de grote stap omhoog te maken.

‘Eerst even langs Blokker.’ Hij stuurde de auto behendig de stoep op, trok zich niets aan van het feit dat er eigenlijk geen plaats was om te parkeren. Plurre grinnikte.

‘Ben zo terug.’ Pelle liep met grote stappen de winkel binnen en kwam na vijf minuten terug met een forse doos.

‘Wat zit daar nou in?’ wilde Patty weten.

‘Borden.’

‘Heb je dan geen borden?’

‘Hij eet meestal uit de pan!’ verklaarde Plurre.

‘En nou ga je voor mij borden kopen?’ Patty had het absoluut niet erg gevonden macaroni uit een pan te eten.

‘Ach, als je gasten krijgt.’ Pelle reed met piepende remmen achteruit en zette koers naar zijn huis.

‘Laat mij er hier uit,’ verzocht Plurre. ‘D’r wordt op mij gewacht.’

Voordat hij uitstapte gaf hij Patty een bemoedigende mep op haar dij.

O. Nou zat ze plotseling alleen met Pelle. Ze werd bevangen door een rare verlegenheid. Was dit wel wat ze wilde?

Pelle draaide het erf van een groot kaal huis op, met daarachter een kolossale schuur met een dak van golfplaten. Hij hielp haar weer attent met uitstappen.

‘Welkom!’ zei hij, ook een beetje bevangen. ‘Ik ga je maar voor.’

Ze liep achter hem aan. Hij opende een deur in de zijgevel, die rechtstreeks toegang tot een keuken gaf. In het midden stond een tafel met een verdroogde geranium, een asbak en een ordnermap waaruit paperassen staken.

‘Ga zitten.’ Pelle schoof een stoel voor haar aan. ‘Ik ga gauw koken.’

‘Kan ik niks doen?’ Patty had helemaal geen zin om iets te doen, ze voelde zich prettig glazig en ze vond het allemaal wel best. Een vent die voor je kookte.

‘Wil je nog wat drinken?’ Pelle opende de deur van een oude koelkast, haalde er twee blikjes pils uit. Een plopte hij open en goot het bier rechtstreeks in zijn keelgat.

‘Ach welja.’ Wat kon ’t haar schelen. Lekker teut worden, waarom niet.

Pelle opende het andere blikje bier en schoof het haar zonder plichtplegingen over de tafel toe. Glazen bestonden hier niet.

Hij vouwde de kartonnen doos van Blokker open, er kwamen zes diepe borden uit. ‘Zo, nu ga ik me effe concentreren.’ Hij rommelde in een keukenkastje, haalde pannen en messen te voorschijn, zette water op waarin hij een scheut olijfolie goot en begon vervolgens vakkundig uien te hakken, peterselie te snipperen en gehakt aan te maken. In een grote braadpan siste de olie, waarin knoflook en gehakt een lekkere geur veroorzaakten.

Kleine slokjes bier nemend, keek Patty vergenoegd naar die rare man, die speciaal voor haar zes diepe borden had gekocht en nu voor haar stond te koken. Ze kreeg nu ook de kans zijn lijf grondig te bekijken, zijn bewegingen aan het aanrecht en natuurlijk zijn achterwerk. Lang verdonkeremaande gevoelens begonnen zich in haar lichaam te manifesteren. Het was sinds de dood van haar man maar zelden dat ze nog eens opgewonden werd van een vent. Maar nu, hier in deze keuken, jezus… het bestond dus toch! Ze voelde geweldige aandrang haar handen op die stevige kont te leggen. Maar ze hield haar handen thuis. Met moeite.

Na de macaroni, die werkelijk heerlijk was, zette Pelle nog koffie. Het werd nu tijd om naar huis te gaan, besefte Patty.

‘Ik moet gaan. Je brengt me toch wel even thuis? Dat heb je beloofd!’

‘Jaja. Natuurlijk, maar je moet nog even de rondleiding hebben.’

‘De rondleiding?’

‘Ja. Ik wil je iets laten zien.’ Pelle pakte haar hand en trok haar overeind. Met zachte drang loodste hij haar mee, de koude gang in, deuren langs.

‘Hier is het,’ zei hij en ging een kamer binnen, waar in het midden een geweldig groot bed stond.

‘Blauwbaard,’ mompelde Patty zachtjes voor zichzelf. Pelle hoorde het niet.

‘Kijk,’ zei hij trots, ‘dit is mijn waterbed. Waarom blijf je eigenlijk niet slapen?’

God, wat was hij direct. Ze zuchtte. Dat kon ze toch niet maken? Maar waarom eigenlijk niet? Ze wilde niets liever.

‘Kom maar eens naast mij zitten.’ Pelle nam plaats op het enorme vierkant daar midden in de kamer en klopte uitnodigend met zijn hand op de matras.

Voorzichtig liep ze op hem toe en liet zich naast hem zakken.

‘Het wiegt,’ zei ze verbaasd. Het bed was lekker warm en gaf mee.

‘Blijf slapen,’ zei de stukadoor van Spic & Span, Spuiten Pleisterbedrijf.

Een man. Lekker eten en drinken. Een waterbed. Waarom niet?

12

‘Uw vrouw heeft een koutje gevat. We hebben haar maar een dagje in bed gehouden.’

Broeder Verduyn hield de deur van het vierpersoons slaapzaaltje voor Ferdinand open. Diesje zat rechtop in bed, de andere patiënten waren naar het dagverblijf. Naast haar bed zat een vrouw van een jaar of vijfendertig. Diesje zat met haar rug naar Ferdinand toe, ze had hem niet in de gaten. Ze zong. Samen met de vrouw naast haar bed zong ze: ‘Olifantje in het bos, laat je mammie toch niet los!’

‘Dat is onze zorg-yup,’ fluisterde broeder Verduyn zachtjes tegen Ferdinand. ‘Daar zijn we geweldig blij mee. We hebben er op het ogenblik drie.’

‘Zorg-yup?’ fluisterde Ferdinand terug. Maar hij kreeg geen antwoord, want Diesje keek om. Prompt hield ze op met zingen. ‘Kees!’ riep ze blij. ‘Hallo!’

Broeder Verduyn grinnikte. ‘Volgens mij heet u toch anders, mijnheer Ruys.’

Ferdinand haalde zijn schouders op. ‘Tja, ik weet ook niet waarom ze mij zo noemt. Ik heet Ferdinand. Maar sinds vorige week noemt mijn vrouw mij Kees.’

Hij liep op het bed toe, waar Diesje hem verwelkomde met hartelijk gespreide armen. ‘Kom je ook zingen?’

De jonge vrouw aan de andere kant van het bed was opgestaan. ‘Mag ik me even voorstellen. Ik ben Toos Woerlee.’

‘Ferdinand Ruys.’ Hij schudde haar hand. Wat een aantrekkelijk wezen. Blond, mollig. En ze rook zo lekker, dat was zelfs aan de andere kant van het bed merkbaar.

‘Ik ga er nu maar vandoor, mevrouw Ruys,’ zei ze tegen Diesje. ‘Volgende week kom ik weer om met u te zingen.’

‘Nee! Nu zingen!’ Diesje klonk opstandig. Ze greep Toos bij haar schouders vast. ‘Niet weggaan. Kees moet ook zingen!’

Broeder Verduyn keek geamuseerd. ‘U hoort het. En uw vrouw is hier de baas!’ Hij verliet haastig het gezelschap.

Toos grinnikte. ‘Tja, dan zit er niets anders op dan dat u meezingt! Wat zullen we zingen, mevrouw Ruys?’

Diesje trok een diepe rimpel boven haar neus. ‘Zingen. Ja. Sinterklaas kapoentje.’

‘Maar…’ Ferdinand voelde zich ongemakkelijk, ‘wil je niet liever een lekker vruchtenkoekje?’

‘Neeneeneeneenee!’ Diesje was vastbesloten. ‘Zingen! Sinterklaas kapoentje!’

‘Kom op, meneer. We geven uw vrouw maar haar zin.’

Toos zette in, Diesje viel haar bij: ‘Sinterklaas kapoentje, gooi wat in m’n schoentje!’

‘Meezingen!’

Nadat ze het hele kleuterrepertoire hadden doorgenomen, kwam broeder Verduyn binnen met de theekar. Met een diepe zucht liet Diesje zich in de kussens achterovervallen. Achter haar hand siste ze tegen Toos: ‘Weet je dat je hier niks te eten krijgt? Alleen drinken!’

Ferdinand haalde de vruchtenkoekjes te voorschijn. Diesje griste het zakje uit zijn handen en propte vier, vijf weke snoepjes tegelijk in haar mond.

‘Honger!’riep ze.

‘Krijg ik er ook eentje?’ vroeg Toos.

‘Nee!’ snauwde Diesje en ze propte nog meer koekjes naar binnen. Even was ze totaal verdiept in haar lekkers.

‘Mevrouw Woerlee…’ begon Ferdinand nieuwsgierig.

‘Ach, zegt u toch Toos.’

‘Ik heet Ferdinand.’

‘Waarom noemt Diesje u, eh… jou Kees?’

‘Dat is mij ook een raadsel.’

‘Misschien wel iets uit haar verleden.’

‘Maar dan toch zeker vóór mijn tijd! Voor zover ik weet, kennen wij geen Kees… Het zij zo.’ Ferdinand had geen zin om zich samen met deze aantrekkelijke vrouw in het verleden van zijn echtgenote te verdiepen: ‘Vertel eens, Toos, wat doet een jonge vrouw als jij midden in de week in een verpleeghuis? Hoe noemde de broeder je nou toch… zorg-yup?’

‘Ach ja. Dat is het nieuwste jargon. Het komt erop neer dat ik met mijn goeie baan behoefte had aan… ja, hoe zal ik ’t zeggen… een beetje zingeving.’

Ferdinand trok een vies gezicht: ‘Zingeving. Dat is helemaal vreselijk jargon. Als je mooi werk hebt, dan is die zin toch wel gegeven? Of bedoel je eigenlijk dat je ontevreden bent met je leven en je werk?’

‘Nee hoor. Ik ben dol op mijn werk. Ik geef les op een muziekschool. Heerlijk werk, maar…’

‘Heb je geen man?’

Terwijl hij de vraag stelde voelde Ferdinand in zijn broek iets opleven. De gedachte dat die heerlijke malse en nog zo jonge Toos geen man in haar leven had en de direct daarop volgende gedachte dat hij haar dan misschien weleens kon vragen een borreltje met hem te gaan drinken, brachten een vitale opwinding in zijn ouwe lijf teweeg.

‘Pardon?’

O god, ze vond hem impertinent, brutaal.

‘Ik bedoel… (hij moest zich een beetje voorzichtiger uitdrukken, niet al te direct) een eh… gezin of zo?’

‘Hartelijk bedankt. Een gezin. Ik kom uit een gezin van negen kinderen. Nou, dan hoef je geen gezin van jezelf meer.’

‘Maar eh… misschien heeft u wel een, heb je een vriend of een man.’