In De olifant verdwijnt zijn de verhalen uit de gelijknamige bundel uit 2005 eindelijk herenigd met die uit Kangoeroecorrespondentie (2012).

==

De selectie, door Murakami zelf geautoriseerd, omvat een scala aan klassiek geworden verhalen, van ‘A Slow Boat to China’, het eerste verhaal dat Murakami ooit publiceerde, tot ‘Hoe ik op een zonnige ochtend in april mijn 100 procent perfecte meisje tegenkwam’, het verhaal dat als basis diende voor zijn meesterwerk 1q84. Verhalen waarin de meester zoals altijd telkens weer de grens tussen droom en realiteit overschrijdt, en de alledaagse werkelijkheid licht kantelt, waardoor een surreële, magische sfeer ontstaat.

==

De Japanse schrijver Haruki Murakami (1949) schreef onder andere de romans De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren, Norwegian Wood en zijn magnum opus, de trilogie 1q84. Zijn werk wordt in meer dan 40 landen uitgegeven en is bekroond met meerdere prijzen.

==

‘Ik heb alles van Murakami gelezen wat ik te pakken kon krijgen en toen ik dat uit had, heb ik alles hérlezen.’ – Tim Krabbé

==

‘Er gaat iets onweerstaanbaars uit van zijn werk, iets bedwelmends en meeslepends: val je voor hem, dan ben je gesjochten, want dan moet ineens dringend alles van hem gelezen worden.’ – de Volkskrant

Haruki Murakami

==

De olifant verdwijnt

Vertaald uit het Japans door Jacques Westerhoven met bijdragen van Luk Van Haute en Elbrich Fennema

==

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

De hierin gebundelde verhalen zijn oorspronkelijk bijeengebracht in The Elephant Vanishes (Random House, New York, 1993) en verschenen in 2005 in het Japans als Zou no shoumetsu (Shinchōsha, Tokyo).

Eerder verschenen ze afzonderlijk in het Nederlands onder de titels De olifant verdwijnt (2005) en Kangoeroecorrespondentie (2012).

==

==

© 1993 Haruki Murakami

© 2005, 2012 Nederlandse vertaling Jacques Westerhoven

© 2012 Nederlandse vertaling ‘Hoe ik op een zonnige ochtend in april mijn 100 procent perfecte meisje tegenkwam’ Luk Van Haute

© 2011 Nederlandse vertaling ‘Slaap’ Elbrich Fennema

Omslagontwerp Vruchtvlees

E-book Perfect Service, Schoonhoven

==

ISBN 978 90 450 2097 6

NUR 302

==

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2015, ISBN 978 90 254 4219 4

==

www.murakami.nl

www.atlascontact.nl

Opwindvogels en dinsdagse vrouwen

Toen die vrouw belde, stond ik net in de keuken spaghetti te koken. De spaghetti was bijna gaar, en ik floot mee met de ouverture van Rossini’s Diefachtige ekster op de radio. Geschiktere muziek om spaghetti bij te koken kun je volgens mij niet vinden.

Gewoon laten bellen, was mijn eerste reactie toen ik de telefoon hoorde. Ik kan nou niet bij de spaghetti weg. Bovendien stond Claudio Abbado op het punt om zijn London Symphony Orchestra mee te slepen naar een muzikale climax. Maar toen zei ik bij mezelf, het kan wel eens een vriend zijn met nieuws over een baan, dus draaide ik het gas op een laag pitje en liep met de kookstokken in mijn rechterhand naar de huiskamer om aan te nemen.

‘Tien minuten, dat is alles wat ik wil,’ zei een vrouwenstem opeens.

‘Neem me niet kwalijk?’ zei ik verbluft. ‘Ik ben bang dat ik u niet goed heb verstaan.’

‘Ik zei dat ik alleen maar tien minuten van je tijd wilde,’ herhaalde ze.

Ik kon me niet herinneren haar stem ooit eerder te hebben gehoord. Ik heb een bijna feilloos gehoor voor stemmen, al zeg ik het zelf, dus een vergissing is uitgesloten: ik kende die stem niet. Hij was laag en zacht, er was geen vat op te krijgen.

‘Mag ik vragen welk nummer u belt?’ vroeg ik, beleefd tot het bittere einde.

‘Dat doet er helemaal niet toe. Ik wil tien minuten van je tijd, dat is alles. Dan kunnen we elkaar beter leren begrijpen.’ Ze sprak met een sneltreinvaart.

‘Elkaar begrijpen?’

‘Ja. Onze gevoelens.’ Beknopt was ze ook.

Ik stak mijn hoofd om de deur en keek de keuken in. Er hing een veelbelovende witte wolk boven de spaghettipan en Abbado dirigeerde lustig door aan De diefachtige ekster.

‘Het spijt me, maar ik sta net spaghetti te koken. Die is bijna klaar, en als ik nu tien minuten met u ga praten, wordt hij helemaal slap. Vindt u het erg als ik ophang?’

‘Spaghetti?’ Ze sprak het woord uit alsof ik iets heel vies aan het doen was. ‘Het is halfelf in de ochtend! Waarom kook jij ’s ochtend om halfelf spaghetti? Vind je dat zelf ook niet een beetje raar?’

‘Raar of niet, het gaat je geen barst aan!’ zei ik. ‘Ik heb vanochtend maar licht ontbeten, en ik kreeg gewoon trek. Zolang ik het zelf klaarmaak, bepaal ík toch wat ik eet en hoe laat?’

‘O, op die manier? Nou je gaat je gang maar. Dag hoor!’ zei de vrouw met een stem zo glad alsof er olie over was gegoten. Een vreemde stem. Een kleine verandering van emotie en de toon van zo’n stem slaat helemaal om, alsof de golflengte met een knopje wordt bijgesteld. ‘Ik bel zo meteen nog wel een keer.’

‘Wacht even,’ zei ik haastig. ‘Als dit een reclamecampagne is, kun je het wel vergeten. Ik zit op het ogenblik zonder werk en kan het me niet veroorloven ook maar iets te kopen.’

‘O, maak je geen zorgen, dat weet ik,’ zei ze.

‘Dat weet je? Wát weet je?’

‘Dat je werkloos bent. Natuurlijk weet ik zoiets. En ga nou maar gauw terug naar die spaghetti van je.’

‘Zeg eens even, wie...’ begon ik, maar ze had al opgehangen. Op een heel abrupte manier. Ze had de hoorn niet op de haak gelegd, ze had op het knopje gedrukt.

Niet wetend waar ik met mijn gevoelens heen moest, keek ik een poosje verbluft naar de hoorn in mijn hand, tot ik me mijn spaghetti herinnerde. Ik legde de hoorn neer en liep naar de keuken, waar ik het gas uitdraaide en de spaghetti afgoot in een zeef. Ik had wat tomatensaus opgewarmd in een pannetje, en die lepelde ik er overheen en nam een hap. Dankzij dat rare telefoontje was de spaghetti net iets te zacht voor al dente, maar fataal was het niet geworden. Bovendien had ik té veel trek om me druk te maken over de juiste kookduur van spaghetti en zo. Terwijl ik naar de radio luisterde, zond ik die tweehonderdvijftig gram ongehaast naar mijn maag, zonder één sliert over te laten.

Ik waste de vaat en zette theewater op, en nadat ik het over het theezakje had uitgegoten, liet ik mijn gedachten eens gaan over dat telefoongesprek van zo-even.

Elkaar begrijpen?

Wat had die vrouw in godsnaam van me gewild, dat ze me zomaar opbelde? En wie wás dat mens?

Alles was in raadsels gehuld. Ik kon me niet herinneren dat ik ooit eerder een anoniem telefoontje had gekregen van een onbekende vrouw. Ik kon me ook in het geheel niet voorstellen waar ze het over had.

In elk geval (dacht ik), voelde ik er niks voor om met een onbekend vrouwmens onze wederzijdse gevóélens te gaan zitten begrijpen. Wat schoot ik daarmee op? Wat ík nodig had, op dit moment, was een nieuwe baan, zodat ik mijn leven op mijn eigen manier opnieuw kon inrichten.

Maar toen ik me, terug in de kamer, op de bank had geïnstalleerd met een roman van Len Deighton (eigendom van de bibliotheek), wierp ik telkens een onwillekeurige blik op de telefoon. Ik wilde toch wel eens weten wat we in tien minuten van elkaar zouden moeten begrijpen. Wat kún je in ’s hemelsnaam in tien minuten van elkaar begrijpen?

Welbeschouwd had ze van het begin af aan op die tien minuten gehamerd. Ik had het gevoel alsof ze bijzonder overtuigd was van die precies afgebakende tijd. Alsof negen minuten te kort was en elf te lang. Net als wanneer je spaghetti al dente kookt...

Met al die dingen die door mijn hoofd speelden, was ik de draad van het verhaal kwijtgeraakt, dus ik deed wat lichte gymnastiek en besloot toen om overhemden te gaan strijken. Wanneer ik met iets zit, strijk ik vaak overhemden – al heel lang.

Ik heb het strijkproces van overhemden ingedeeld in twaalf stappen, van 1. boord (buitenkant) tot 12. linkermouw (manchet). Die volgorde staat vast, al stort de hemel in. Terwijl ik bezig ben, tel ik elke stap keurig in volgorde af. Als ik dat niet doe, komt er van dat hele strijken geen bal terecht.

Genietend van het sissen van de stoom en de karakteristieke geur van heet katoen streek ik drie overhemden, keek ze na op kreukels, en hing ze in de klerenkast. Toen deed ik de strijkbout uit en zette hem samen met de plank weg in de bergruimte. Mijn hoofd voelde een heel stuk opgeklaard.

Net toen ik naar de keuken liep voor een glaasje water, ging de telefoon weer. Tjongejonge, dacht ik. Wat zal ik doen, doorlopen of teruggaan? Na enig aarzelen besloot ik toch maar aan te nemen. Als het die vrouw weer was, zou ik haar vertellen dat ik stond te strijken en dan ophangen.

Maar het was mijn vrouw. Ik keek naar de klok op de tv. De wijzers stonden op halfelf.

‘Alles goed?’ vroeg ze.

‘Prima,’ zei ik.

‘Wat ben je aan het doen?’

‘Ik stond te strijken.’

‘Is er wat gebeurd?’ vroeg ze. Haar stem klonk lichtelijk gespannen. Ze wist heel goed dat ik altijd ga strijken als ik een probleem heb.

‘Nee hoor, niks aan de hand. Ik dacht alleen van: kom, laat ik eens wat overhemden strijken, dat is alles.’ Ik ging op een stoel zitten en nam met mijn rechterhand de hoorn over van de linker. ‘Waarom bel je?’

‘Werk. Het is misschien niet veel zaaks, maar ik geloof dat ik een baantje voor je heb.’

‘Ga door,’ zei ik.

‘Kun jij dichten?’

‘Dichten?’ herhaalde ik stomverbaasd. Dichten, wat was dat ook weer?

‘Een kennis van me werkt bij een uitgeverij van meisjesbladen. Ze publiceren meest verhalen, maar nu zoeken ze iemand die een keuze kan maken uit de gedichten die ze ingestuurd krijgen en waar nodig wijzigingen aanbrengt. En verder moet die persoon elke maand een gedicht schrijven voor de omslag. Voor zulk eenvoudig werk betaalt het niet slecht. Het is natuurlijk geen volle baan, maar als je het een beetje leuk doet, krijg je later misschien redactiewerk toegeschoven en...’

‘Eenvoudig?’ zei ik. ‘Wacht even, zeg. Wat ik zoek is juridisch werk. Hoe kom je zo opeens op het idee dat ik rijmpjes kan bijschaven?’

‘Maar zei je niet dat je op de middelbare school ooit dingen schreef?’

‘Ja, voor de krant. De schóólkrant. Welke klas het voetbaltoernooi heeft gewonnen, en dat de natte-hisleraar van de trap is gevallen en nu in het ziekenhuis ligt, dat soort domme stukjes. Maar geen gedichten, zeg. Dichten kan ik niet.’

‘Maar het hoeven geen goede gedichten te zijn, het is maar voor schoolmeisjes. Niemand verlangt van je dat je een tweede Allen Ginsberg wordt. Je schudt gewoon iets uit je mouw.’

‘Of ze uit mijn mouw komen of ergens anders vandaan zal me een zorg zijn, maar dichten kan ik niet,’ zei ik gedecideerd. Dichten! Hoe kwam ze op het idee?

Mijn vrouw zuchtte teleurgesteld. ‘Maar juridisch werk – dat vind je toch nooit?’

‘Ik heb zo links en rechts wat rondgevraagd, en ik verwacht in de loop van deze week antwoord. Als dat niks wordt, zien we wel weer.’

‘O? Nou, mij best hoor. Maar tussen haakjes, welke dag is het vandaag?’

‘Dinsdag,’ zei ik, na enig nadenken.

‘Kun je dan naar de bank gaan om het gas en de telefoon te betalen?’

‘Goed hoor, ik moet er zo langzamerhand toch op uit om eten te kopen voor vanavond.’

‘Wat ga je maken?’

‘Daar vraag je me wat,’ zei ik. ‘Dat weet ik nog niet, dat zie ik wel als ik in de winkel sta.’

‘Moet je horen,’ zei mijn vrouw, en er klonk een nieuwe toon in haar stem, ‘ik heb er eens over nagedacht, maar volgens mij is het nergens voor nodig dat je een andere baan vindt.’

‘Waarom niet?’ vroeg ik verbaasd. Het leek wel of alle vrouwen van de wereld vandaag speciaal belden om mij te verrassen. ‘Waarom hoef ik niet naar werk te zoeken? Over drie maanden raak ik mijn werkloosheidsuitkering kwijt! Ik kan dat echt niet op zijn beloop laten, hoor.’

‘Maar ik heb net salarisverhoging gekregen, met mijn bijbaantjes gaat het ook goed, en dan hebben we nog ons spaargeld. Als we geen bokkensprongen maken, komen we echt niet om van honger.’

‘En wie zorgt er dan voor het huishouden? Ik?’

‘Zou je daar zo’n hekel aan hebben?’

‘Ik zou het niet weten,’ zei ik eerlijk. Ik wist het ook niet. ‘Ik zal er eens over nadenken.’

‘Doe dat,’ zei mijn vrouw. ‘Tussen haakjes, is de poes al terug?’

‘De kat?’ vroeg ik op mijn beurt. Ik besefte opeens dat ik de kat die ochtend helemaal was vergeten. ‘Nee, ik geloof van niet.’

‘Wil je dan de buurt eens rondzoeken? Hij is intussen alweer vier dagen zoek.’

Ik bromde iets vaags en nam de hoorn over met mijn linkerhand.

‘Volgens mij zit hij in de tuin van dat lege huis aan het eind van het steegje. Die tuin met die stenen vogel. Daar heb ik hem vaak genoeg gevonden. Weet je waar dat is?’

‘Nee,’ zei ik. ‘Maar wanneer ben jij in je eentje de steeg in geweest? Daar heb je het tot nu toe nooit één keer...’

‘Hemeltje, ik moet weg, het is hoog tijd dat ik weer eens aan het werk ga. Maar je kijkt uit naar de poes, hè?’

Ze hing op.

Ik keek nog een tijdje naar de hoorn voor ik hem neerlegde.

Hoe wist mijn vrouw zoveel over die steeg? Ik vond het maar raar. Om van onze tuin in de steeg te komen moest je over een vrij hoge muur van betonblokken, en er was echt helemaal niets te vinden dat die inspanning waard was.

Ik ging naar de keuken voor een glas water, zette de radio aan, en knipte mijn nagels. Er was een speciaal programma met het nieuwe album van Robert Plant, maar na twee nummers kreeg ik pijn in mijn oren en zette de radio weer af. Toen stapte ik de veranda op om het etensbakje van de kat te inspecteren: het hoopje gedroogde visjes lag er nog net zo bij als toen ik het de vorige avond had gevuld – niet één visje ontbrak. Nee, de kat was nog niet terug.

Vanaf de veranda keek ik naar ons kleine lapje tuin, dat nu werd overgoten door de heldere lentezon. Het was niet het soort tuin waarvan de aanblik je onmiddellijk tot geestelijke rust brengt. De zon scheen er maar een paar minuten per dag, dus de grond was er altijd zwart en vochtig, en ons trotse plantenbezit bestond uit een stuk of twee, drie druilerige hortensia’s in een hoek – en ik hou niet eens van hortensia’s.

Vanuit een bosje bomen in de buurt klonk het mechanische gekrijs van een vogel: Kiiiiiiii, alsof hij een veer zat op te winden. We noemden hem dan ook de ‘opwindvogel’. Die naam had mijn vrouw bedacht. Hoe hij echt heette, wist ik niet, en al evenmin hoe hij eruitzag, maar hoe dan ook, elke dag kwam de opwindvogel naar dat bosje in de buurt om de veren van ons rustige wereldje op te winden.

Waarom moet ik in vredesnaam op zoek naar de kat, vroeg ik me af terwijl ik naar het krijsen van de opwindvogel luisterde. En gesteld dat ik hem vind. Wat doe ik dan? Moet ik hem soms overhalen om thuis te komen? Zo van: iedereen is vreselijk ongerust, dus kom alsjeblieft weer terug?

Tjongejonge, zei ik tegen mezelf. Heel nadrukkelijk tjongejonge. Laat die kat toch gaan waar hij wil en leven zoals hij leuk vindt! Neem mij nou. Ik ben dertig, en wat doe ik hier eigenlijk? De was. Het avondeten. O ja, en ik ga op kattenjacht.

Ooit – zo kwam het me voor – was ik een jongen met pit, brandend van idealen. Op de middelbare school las ik een biografie van Clarence Darrow (je weet wel, die Amerikaanse advocaat die voor de evolutietheorie opkwam in het apenproces en het opnam voor allerlei sociaal vertrapten) en zo kwam ik op het idee om zelf ook advocaat te worden. Mijn cijfers waren lang niet slecht. Op de middelbare school kwam ik als nummer twee uit de bus toen onze eindexamenklas stemde op wie er in de toekomst het meeste succes ging hebben. Daarna ging ik rechten studeren op een betrekkelijk goede universiteit. Maar op een of andere manier was ik van de rechte koers afgedwaald.

Ik plantte mijn ellebogen op de keukentafel en steunde met mijn kin op mijn handen. Wanneer en hoe was mijn levenskompas gaan afwijken? Ik peinsde en peinsde, maar een antwoord vond ik niet. Ik vond ook niets dat een mogelijke oorzaak zou kunnen zijn. Ik was niet gefrustreerd in mijn politieke activiteiten, ik was niet teleurgesteld door het onderwijs aan mijn universiteit, ik had niet meer met de meiden gerotzooid dan verantwoordelijk was. Ik had op mijn manier een heel normaal leven geleid – tot ik vlak voor mijn afstuderen opeens tot de ontdekking kwam dat ik niet langer dezelfde persoon was die ik tot dan toe was geweest.

Aanvankelijk was die afwijking vast zo miniem geweest dat zij met het blote oog nauwelijks viel waar te nemen. Maar naarmate de tijd verstreek, werd zij alsmaar groter, tot zij me had meegevoerd naar regionen waar ik niet meer kon zien wat voor vorm de dingen eigenlijk hadden. Als mijn leven het zonnestelsel was, zweefde ik nu ergens tussen Saturnus en Uranus, en als ik nog even doorging, kreeg ik straks Pluto in zicht. En, zo ging het door me heen, wat was er dáárvoorbij ook weer?

In februari had ik ontslag genomen bij het advocatenkantoor waar ik sinds mijn afstuderen had gewerkt. Ik had daar geen bepaalde reden voor. Het was ook niet zo dat mijn baan me niet beviel. Het werk was niet ontzettend opwindend, maar het salaris was niet slecht en de sfeer op kantoor was aangenaam.

Mijn functie op het kantoor was, om het in één woord uit te drukken, specialist-boodschappenjongen.

Maar ik geloof dat ik goed werk leverde. Voor het uitvoeren van praktische opdrachten heb ik echt talent, al zeg ik het zelf. Het is misschien het enige talent dat ik heb, maar toch. Ik ben vlug van begrip, ga meteen aan de slag, klaag niet, en denk realistisch. Toen ik ontslag nam, bood de Oude Meester – dat was de vader van de vader-en-zoon die het kantoor runden – zowaar aan mijn salaris te verhogen als ik erin toestemde om te blijven. Zó goed was ik in elk geval.

Toch ben ik er weggegaan. Waarom, dat weet ik zelf eigenlijk niet. Ik had geen duidelijke wensen of vooruitzichten op wat ik daarna wilde doen, en het idee om mezelf thuis op te sluiten om nog eens te gaan blokken voor het staatsexamen waarvoor je moet slagen om advocaat te kunnen worden, bezorgde me alleen maar hoofdpijn. Ik wílde niet eens meer advocaat worden.

Tijdens het avondeten kondigde ik aan dat ik erover zat te denken mijn baan op te zeggen. ‘O ja,’ zei mijn vrouw. Ik begreep niet goed wat ze daar precies mee bedoelde, maar daarna zei ze even een poosje niets.

Ik zei ook niets, tot zij weer zei: ‘Nou, als je ermee op wilt houden, dan doe je dat toch? Het is jouw leven, je doet gewoon wat je leuk vindt.’ En daarna wijdde ze zich aan de graten van haar vis, die ze met haar eetstokjes verwijderde en op de rand van haar bord legde.

Mijn vrouw verdiende een redelijk hoog salaris op de administratie van een kunstacademie, en verder kreeg ze soms van bevriende redacteurs illustratiewerk doorgeschoven dat haar ook geen windeieren legde. Wat mij betreft, als werkzoekende had ik zeker een halfjaar recht op een werkloosheidsuitkering, en als ik elke dag het huishouden deed, hielden we genoeg geld over om af en toe uit eten te gaan en onze kleren naar de stomerij te brengen. Ons leven zou nauwelijks veranderen.

Zo heb ik mijn baan opgezegd.

==

Zoals gebruikelijk ging ik om halftwaalf met een grote canvas tas over mijn schouder de deur uit om boodschappen te doen. Eerst naar de bank om gas en telefoon te betalen, dan naar de supermarkt om inkopen te doen voor het avondeten, en daarna wipte ik bij McDonald’s naar binnen voor een cheeseburger en een kop koffie.

Thuisgekomen was ik net bezig de etenswaren in de ijskast te stoppen, toen de telefoon weer ging. Het kan aan mijn oren hebben gelegen, maar het gerinkel klonk bijzonder geïrriteerd. Ik zette een half opengescheurd pak tofu op de keukentafel, liep naar de kamer en greep de hoorn van de haak.

‘En? Heb je je spaghetti op?’ zei die vrouw weer.

‘En hoe,’ zei ik. ‘Maar nu moet ik de kat gaan zoeken.’

‘De kat zoeken? Dat kan toch best tien minuutjes wachten?’

‘Goed, maar dan ook niet meer dan tien minuten, hoor.’

Wat doe ik in godsnaam, vroeg ik me af. Waarom moet ik tien minuten kletsen met een raar wijf dat ik nergens van ken?

‘Goed, dan leren we elkaar begrijpen,’ zei ze kalm. Aan de andere kant van de lijn ging de vrouw (ik kon dat mens nog steeds niet plaatsen) eens lekker verzitten en kruiste haar benen. Dat vóélde ik gewoon.

‘Dat weet ik zo net nog niet,’ zei ik. ‘Tien minuten is vaak te kort om iemand te begrijpen al staat hij voor je neus.’

‘Als je het eens probeerde?’ suggereerde ze.

Ik deed mijn horloge af en drukte op het knopje van de stopwatch. De digitale cijfers verliepen van 1 naar 10 – tien seconden.

‘Maar waarom bel je mij?’ vroeg ik. ‘Waarom niet iemand anders, maar uitgerekend mij?’

‘Daar is een reden voor,’ zei de vrouw. Ze sprak de woorden uit alsof ze ze zorgvuldig in blokjes had gesneden alvorens ze in haar mond te steken. ‘Ik ken jou namelijk.’

‘Waarvan? Wanneer?’

‘Ergens. Ooit,’ zei ze. ‘Maar dat doet er verder niet toe. Waar het om gaat is nú. Of niet soms? En bovendien, als ik dat allemaal uit moest gaan leggen, is de tijd zo om. En ík heb ook niet alle tijd van de wereld.’

‘Bewijs het, dat je me kent.’

‘Hoe?’

‘Nou, bijvoorbeeld, hoe oud ben ik?’

‘Dertig,’ zei ze onmiddellijk. ‘Dertig jaar en twee maanden. Tevreden?’

Ik kon niets terugzeggen. Zij kende míj, geen twijfel mogelijk. Maar hoe ik mijn hersens ook pijnigde, ik kon me haar stem niet herinneren. En het wilde er bij mij niet in dat ik me in een stem had vergist of hem vergeten was. Gezichten, namen – dat kon voorkomen, maar een stem? Nooit van zijn leven!

‘Goed, nou is het jouw beurt om je iets over mij voor te stellen.’ Ze klonk bijzonder verleidelijk. ‘Ga op mijn stem af, dat kun je toch zo goed? Wat ben ik voor vrouw?’

‘Ik zou het niet weten,’ zei ik.

‘Ach kom! Probeer het gewoon.’

Ik wierp een blik op de klok. Slechts één minuut en vijf seconden verstreken. Ik zuchtte gelaten. Ik had toegestemd, en als je eenmaal hebt toegestemd, moet je tot het eind toe doorgaan. Zoals ik vroeger vaak had gedaan (want ze had gelijk, dat was een van de dingen waarin ik goed was), concentreerde ik me volledig op de stem die ik hoorde.

‘Achter in de twintig, afgestudeerd, geboren in Tokyo, en grootgebracht in de hogere middenstand,’ zei ik.

‘Ik sta versteld,’ zei de vrouw. Ze stak vlak naast de hoorn een sigaret op, zo te horen met een Cartier-aansteker. ‘Ga door.’

‘Je bent heel aantrekkelijk – dat vind je zelf tenminste. Maar je hebt een complex. Je bent te kort, of je borsten zijn te klein – zoiets.’

‘Je zit er heel dichtbij,’ giechelde ze.

‘Je bent getrouwd. Maar het loopt niet lekker. Er is een probleem. Een vrouw zonder problemen belt niet zomaar een man op zonder te zeggen wie ze is, waar of niet? Maar ik ken jou niet. Ik heb op zijn minst nooit met je gesproken. Ik heb me hier van alles voor zitten stellen, maar ik kan me nog steeds geen beeld vormen van hoe je er in werkelijkheid uitziet.’

‘O, werkelijk?’ zei de vrouw kalm, met een stem alsof ze bezig was een zachte wig in mijn hoofd te drijven. ‘Heb jij zoveel vertrouwen in je eigen kunnen? Jij hebt ergens een fatale blinde vlek, weet je dat? Anders was je inmiddels wel een wat degelijker mens geworden, denk je zelf ook niet? Iemand zo knap, zo buitengewoon begaafd als jij.’

‘Je overschat me,’ zei ik. ‘Wie je bent, weet ik niet, maar zo bijzonder ben ik niet. Ik mis de gave om iets af te kunnen maken. Daarom sla ik altijd een zijweggetje in.’

‘En toch hield ik van je – vroeger.’

‘Nou, dat is dan verleden tijd,’ zei ik.

Twee minuten, drieënvijftig seconden.

‘Maar lang geleden was dat niet. Het is geen oude geschiedenis.’

‘Dat is het wel,’ zei ik.

Een blinde vlek, dacht ik. Die vrouw kon wel eens gelijk hebben. Misschien dat zich ergens in mijn hoofd, mijn lichaam, mijn bestaan zelf, een soort verloren gegane ondergrondse wereld bevond, die mijn leven subtiel in de war had gestuurd.

Nee, ‘subtiel’ was het woord niet. Het woord was ‘grondig’. Op het onherroepelijke af.

‘Ik lig in bed,’ zei de vrouw. ‘Ik kom net onder de douche vandaan, en ik heb helemaal niets aan.’

Tjongejonge, dacht ik. Helemaal niets aan. Dit leek wel een pornobandje.

‘Zal ik wat ondergoed aantrekken? Of lange kousen, als je dat lekkerder vindt?’

‘Doe maar waar je zin in hebt, mij maakt het allemaal niks uit,’ zei ik. ‘Sorry hoor, maar ik hou niet van dit soort praatjes over de telefoon.’

‘Tien minuten maar. Tien minuten is alles wat ik vraag. Je zult er heus niet dood van gaan. Je leven zal er echt niet door verpest worden. Tien minuten, meer verlang ik niet. Doe het uit vriendschap, als je dat woord kent. In elk geval, geef antwoord op mijn vraag. Wat wordt het, naakt of gekleed? Ik heb van alles, hoor: jarretelgordels...’

Jarretelgordels? Ik dacht dat ik bezig was gek te worden. Welke vrouw droeg er vandaag de dag nog jarretelgordels? Alleen die modellen in Penthouse.

‘Naakt,’ zei ik. ‘En je hoeft niet te bewegen.’

Dat was vier minuten.

‘Mijn schaamhaar is nog nat,’ zei ze. ‘Ik heb me daar niet goed afgedroogd. Vandaar dat ik nog zo nat ben. Nat, en warm, en vochtig. En zacht, heel zacht, zwart haar. Voel maar eens.’

‘Het spijt me, maar...’

‘En daaronder is het óók warm. Zo warm als gewelde boter. Echt heel warm. Heus waar. Hoe denk je dat ik erbij lig? Met mijn rechterknie opgetrokken, en mijn linkerbeen een tikkeltje gespreid. Een beetje zoals vijf over tien op de klok.’

Uit haar toon begreep ik dat ze me niet lag voor te liegen. Ze had haar benen werkelijk op vijf over tien, en haar vagina was warm en vochtig.

‘Aai eens over mijn lipjes. Langzaam, niet haasten. En nu opendoen. Ja, ja, langzaam. Streel ze met de toppen van je vingers. O, lángzaam, já. Nu met je andere hand naar mijn linkerborst. Voel maar... hoger... zachtjes. Nu de tepel. Héél lichtjes knijpen. Nog een keer. Nóg een keer. Tot je ziet dat ik klaar ga komen.’

Zonder een woord te spreken hing ik op. Ik viel neer op de bank, staarde naar het plafond, en stak een sigaret op. Mijn stopwatch stond stil op vijf minuten en drieëntwintig seconden.

Ik sloot mijn ogen en duisternis daalde over me neer, een duisternis die bestond uit verschillende lagen willekeurig door elkaar gemengde kleuren verf.

Waarom? dacht ik. Waarom kan iedereen me niet gewoon met rust laten?

Ongeveer tien minuten later ging de telefoon weer. Deze keer nam ik niet aan. Hij ging vijftien keer over en hield op. Toen hij wegstierf, viel er een diepe stilte om me heen, alsof de zwaartekracht uit zijn evenwicht was geraakt, diep en koud als een rotsblok dat vijftigduizend jaar lang in een gletsjer ingevroren is geweest. Vijftien rinkels van de telefoon, en de hoedanigheid van de lucht om me heen was volledig veranderd.

==

Even voor tweeën klom ik over de betonnen muur, de steeg in.

Nou ja, steeg. Zo noem ik het wel, maar een steeg in de eigenlijke zin van het woord was het niet. Eerlijk gezegd zou ik niet weten hoe je zoiets moet noemen. Strikt genomen was het niet eens een pad. Een pad heeft een ingang en een uitgang, en als je erover loopt, leidt het je waar je heen wil.

Maar ónze steeg was aan beide kanten dicht, en als je hem doorliep, kwam je aan de ene kant uit bij beton en aan de andere bij prikkeldraad. Het was niet eens een doodlopende steeg, want een doodlopende steeg heeft tenminste nog een ingang. De mensen uit de buurt noemden het een steeg omdat zo’n ding toch een naam moet hebben.

Hij liep tussen de achtertuinen van twee rijen huizen door en was ongeveer tweehonderd meter lang en iets meer dan een meter breed, maar vanwege de hagen die naar buiten waren uitgedijd en de dingen die de omwonenden erin hadden gezet, waren er ettelijke plaatsen waar je er alleen zijdelings door kon.

Het verhaal ging – en degene die het me vertelde was mijn oom, die zo aardig was geweest ons het huis waar we woonden voor een bijzonder lage prijs te verhuren – dat de steeg vroeger wel een ingang en uitgang had gehad en gebruikt werd om snel van de ene straat naar de andere te komen. Maar in de jaren vijftig, toen het zo goed ging met de economie en elk braak stukje land werd gebruikt om huizen te bouwen, was de steeg teruggedrongen tot zijn huidige breedte, en omdat de mensen aan weerskanten er iets op tegen hadden dat er wildvreemden vlak langs hun huis of achtertuin liepen, waren beide ingangen afgesloten. Aanvankelijk werden ze alleen aan het oog onttrokken door een paar bescheiden heggen, maar toen had iemand voor de ene ingang een muur van betonblokken opgetrokken om zo zijn tuin iets groter te maken. Aan die kant kon je er dus helemaal niet meer in. Alsof dit signaal was waarop iedereen had gewacht, verscheen er aan de andere kant een afrastering van prikkeldraad waar letterlijk geen hond door kon. Omdat de omwonenden zelf de steeg nauwelijks als uitpad hadden gebruikt, was er niemand die protesteerde tegen de afsluiting ervan. Men vond het zelfs beter zo, met het oog op inbrekers. Vandaar dat de steeg er nu bij lag als een dood kanaal, onzichtbaar en ongebruikt, en slechts diende als een bufferzone tussen twee rijen huizen. De grond was overwoekerd met onkruid, en overal loerden kleverige spinnenwebben op hun vangst.

Wat had mijn vrouw ‘vaak genoeg’ op zo’n plek te zoeken gehad? Ik kon het me niet voorstellen. Ik was zelf maar één keer door die zogenaamde steeg gelopen, en zij was normaal al als de dood voor spinnen.

Maar als ik probeerde te denken, leek mijn hoofd tot barstens toe volgepompt met gas. Er stond een zware druk op allebei mijn slapen. De vorige avond had ik slechts met de grootste moeite de slaap kunnen vatten, het was veel te heet voor mei, en nou dat rare telefoongesprek er nog bij....

Ach, wat maakt het uit, dacht ik. Eerst op kattenjacht, de rest is van later zorg. Buiten lopen is nog altijd een stuk aangenamer dan binnen zitten wachten tot de telefoon gaat. Op zijn minst doe ik iets met een doel voor ogen.

Het harde voorzomerse zonlicht scheen door de takken boven mijn hoofd en wierp hun schaduwen in de steeg. Het was bladstil, en die schaduwen waren vlekken zo vastgekleefd aan de grond dat ze gedoemd leken dit aardoppervlak nimmer te verlaten. Het leek me heel aannemelijk dat de aarde in het jaar 100.000 nog steeds met die vlekken om de zon zou draaien.

In de doodse stilte leek het alsof ik de grassprieten bijna kon horen ademen in het zonlicht. In de lucht dreven een paar wolkjes, simpel en scherpomlijnd als in een middeleeuwse kopergravure. Alles wat ik zag was zo prachtig helder dat mijn eigen lichaam me ontzettend vaag en vormeloos voorkwam. En verder was het heet.

Ik droeg een T-shirt, een dunne katoenen broek en tennisschoenen, maar zelfs zo voelde ik als ik lang in de zon liep, een dun laagje zweet in mijn oksels en de holte van mijn borstkas. Het T-shirt en de broek had ik net die ochtend uit een doos met zomergoed gehaald, en als ik diep ademhaalde, kroop de prikkelende lucht van mottenballen als minuscuul kleine, naaldvormige insecten mijn neusgaten in.

Scherp om me heen kijkend liep ik langzaam en met gelijkmatige tred door de steeg. Af en toe hield ik stil en riep zachtjes de naam van onze kat.

De huizen aan weerskanten van de steeg vielen als een ongelijk mengsel uiteen in twee duidelijk te onderscheiden categorieën: oudere huizen met brede achtertuinen, en kleinere, betrekkelijk recent gebouwde huizen. De meeste nieuwere huizen hadden achter nauwelijks een tuin; sommige hadden zelfs geen vierkante centimeter. Bij zulke huizen was er tussen de gevel en de steeg net genoeg plaats om twee stokken wasgoed naast elkaar te hangen. Soms hing de buitenste stok zelfs ín de steeg, zodat ik me een weg moest banen langs rijen druipende handdoeken, hemden en lakens. Van zo dichtbij was het geluid van televisies en het geruis van doorspoelende wc’s duidelijk te horen, en ik wist feilloos waar iemand rijst met kerrie stond te koken.

De oudere huizen daarentegen gaven je nauwelijks het idee dat ze werden bewoond. De hagen maakten effectief gebruik van heesters en jeneverbessen om ongewenste bezoekers het zicht te ontnemen, en door toevallige gaatjes ving ik nog net een glimp op van grote, keurig onderhouden tuinen. Er vielen verschillende bouwstijlen te herkennen: Japanse huizen met lange gangen, westerse huizen met verweerde koperen daken, pas verbouwde moderne huizen. Maar ze hadden allemaal één ding met elkaar gemeen, en dat was dat er van de bewoners geen spoor te bekennen viel. Je hoorde er niets, je rook er niets, je zag er zelfs nauwelijks wasgoed.

Dit was de eerste keer dat ik zo op mijn akkertje door de steeg was gelopen, dus alles wat ik zag was nieuw voor me. In de ene achtertuin stond een bruine, verdorde kerstboom in een hoek. In een andere lag een hele verzameling van alle mogelijke soorten speelgoed, alsof de eigenaars de nalatenschap van meerdere generaties kinderen bij elkaar hadden gezocht en buiten gezet. Er waren driewielers en werpringen, plastic zwaarden en rubberballen, schildpadpoppen, honkbalknuppeltjes en houten vrachtauto’s. Er was een tuin met een basketbalhoepel, en een tuin met mooie tuinstoelen rond een keramieken tafel. De witte stoelen zaten onder een dikke laag stof, alsof ze in geen maanden (of misschien zelfs jaren) waren gebruikt. Aan het tafelblad kleefden paarse bloembladen – magnolia’s die een regenbui ertegenaan had geblazen.

Bij één huis kon ik naar binnen kijken door een glazen tochtdeur in een aluminium sponning. In de woonkamer stonden een leverkleurig leren bankstel, een grootbeeld-tv, een dressoir (waarop een aquarium met tropische vissen en een trofee voor een of andere sport) en een decoratieve schemerlamp. Het zag er allemaal bijzonder onrealistisch uit – net een decor in een televisieserie.

Er was een tuin met een enorm hondenhok omgeven door harmonicagaas, maar van de hond ontbrak elk spoor, en de deur stond open. Het harmonicagaas bolde op één plaats scherp uit, alsof iemand er maandenlang van binnen tegenaan had geleund.

Het lege huis waar mijn vrouw het over had stond een eindje voorbij het huis met het hondenhok. Dat het leegstond kon ik ook wel zien. Het was in één oogopslag duidelijk dat de vorige bewoners er bepaald niet twee of drie maanden geleden uit waren vertrokken. Het was een betrekkelijk nieuw huis met één verdieping, alleen waren de houten lijsten van de stijf gesloten horren akelig verweerd en zaten de balustrades voor de bovenramen onder zo’n dikke rode laag roest dat het me niet had verwonderd als ze nú naar beneden kwamen vallen. Het had een bescheiden tuin met een stenen beeld van een klapwiekende vogel. Het beeld stond op een borsthoog voetstuk, maar het onkruid eromheen – vooral de guldenroede met zijn lange stengels – was zo hoog opgeschoten dat het tot aan de poten van de vogel reikte. De vogel (wat voor soort het was kon ik niet vaststellen) was zichtbaar geïrriteerd door deze stand van zaken en leek zijn vleugels te hebben gespreid omdat hij hier zo snel mogelijk weg wilde vliegen.

Behalve dit ene stenen beeld vertoonde de tuin geen enkele poging tot verfraaiing. Er stonden wat oude plastic tuinstoelen netjes opgestapeld onder het afdak, vlak naast een onwaarschijnlijk rood bloeiende azalea, maar voor de rest zag ik alleen maar onkruid.

Ik leunde tegen het gaas van de eveneens borsthoge afrastering en keek de tuin een poosje aan. Het was het soort tuin dat vol zou moeten zitten met katten, en toch was er nergens een kat te bekennen. In de antenne op de nok van het dak zat een duif luid maar monotoon te koeren, en dat was alles. De schaduw van de stenen vogel viel op de bladeren van de onkruidjungle en versnipperde.

Ik viste een sigaret uit mijn zak, stak hem aan met een lucifer en rookte hem tegen het gaas geleund op. Intussen ging de duif op de antenne staan en koerde alsmaar door, steeds in hetzelfde tempo.

Toen ik mijn sigaret op had, trapte ik hem uit op de grond, maar ook daarna bleef ik daar een hele poos staan dromen. Hoe lang ik tegen dat gaas geleund stond, weet ik niet. Mijn hoofd leek gevuld met watten, zo’n slaap had ik. Ik staarde zonder eigenlijk aan iets te denken naar de schaduw van de stenen vogel.

Ik kreeg het gevoel alsof er een stem in die schaduw was gekropen. Wie haar stem wist ik niet. In elk geval, een vrouwenstem. Iemand leek me te roepen.

Toen ik omkeek, zag ik een meisje in de tuin aan de overkant van de steeg. Ze was een jaar of vijftien, zestien, klein van postuur, met kort, steil haar. Ze droeg een donkere zonnebril met een amberkleurig montuur en een lichtblauw Adidas-T-shirt met de mouwen ervan afgeknipt. De tengere armen die door die openingen staken waren prachtig gebruind, in aanmerking genomen dat het nog maar mei was. Ze had één hand in de zak van haar shorts gestoken; met de andere leunde ze op een heuphoog bamboehek, dat er niet al te stevig uitzag.

‘Heet hè?’ zei ze tegen me.

‘Nou,’ beaamde ik.

Tjongejonge, dacht ik. Het zijn vandaag alleen maar vrouwen die met me praten.

‘Kan ik een sigaret van je bietsen?’ vroeg het meisje.

Ik haalde een pakje Short Hope uit mijn broekzak en stak haar dat toe. Ze trok haar hand uit haar shorts en nam een sigaret uit het pakje. Ze keek er even naar alsof ze niet elke dag een sigaret te zien kreeg en stak hem tussen haar lippen. Haar mond was klein, met een bovenlip die licht omhoogkrulde. Ik streek een lucifer aan en gaf haar een vuurtje. Ze hield haar hoofd een tikje schuin en onthulde zo een prachtig gevormd oor, zacht en gewelfd alsof het net was gemaakt, het dunne randje van de oorschelp bedekt met een licht dons dat glansde in de zon.

Met een geroutineerd gebaar opende ze haar mond en blies de rook voldaan recht voor zich uit. Toen keek ze me aan alsof ze zich plotseling weer mijn bestaan had herinnerd. Mijn gezicht leek zich te verdubbelen in de glazen van haar zonnebril. Die waren niet alleen ontzettend donker, maar ook weerspiegelend, zodat ik haar ogen niet kon onderscheiden.

‘Woon je hier in de buurt?’ vroeg ze.

‘Ja,’ zei ik, en ik wilde naar mijn huis wijzen, maar de steeg had zoveel rare bochten en kronkels gemaakt dat ik niet langer precies kon zeggen waar het was. Dus wees ik maar een willekeurige kant uit. Verschil kon het nauwelijks maken.

‘Wat stond je daar al die tijd te doen?’

Ik veegde mijn bezwete handpalm af aan mijn broek. ‘Ik zoek naar de kat, die is al een dag of drie, vier zoek,’ zei ik. ‘Iemand heeft hem hier ergens gezien.’

‘Wat voor kat?’

‘Een grote kater. Bruine strepen, en het puntje van zijn staart staat krom.’

‘En de naam?’

‘Wie zijn naam?’

‘De kat natuurlijk. Hij heeft toch een naam?’ Van achter haar brillenglazen staarde ze me recht in de ogen. Althans, dat nam ik aan.

‘Noboru,’ antwoordde ik. ‘Noboru Watanabe.’

‘Dat is een hele mond vol voor een kat.’

‘Zo heet de broer van mijn vrouw. De kat doet een beetje aan hem denken, vandaar de naam. Grapje.’

‘In welk opzicht lijken ze op elkaar?’

‘Hun hele manier van doen. Hun manier van lopen, de lodderige blik in hun ogen wanneer ze slaap hebben, dat soort dingen.’

Een brede glimlach verscheen op haar gezicht. Dit was de eerste keer dat ik haar had zien lachen, besefte ik, en ze leek nu veel jonger dan ik haar eerst had geschat. De lichte krul van haar bovenlip maakte een rare hoek omhoog.

Aai me, was het of ik een stem hoorde fluisteren. Maar het was de stem van de vrouw aan de telefoon, niet die van het meisje. Met de rug van mijn hand wiste ik het zweet van mijn voorhoofd.

‘Een kat met bruine strepen en een krom puntje aan zijn staart,’ zei ze, alsof ze zich van de feiten wilde vergewissen. ‘Heeft hij een halsband om of zoiets?’

‘Een zwarte vlooienband,’ zei ik.

Met haar ene hand op het hek dacht ze tien, vijftien seconden na. Toen gooide ze de peuk van haar sigaret voor mijn voeten op de grond.

‘Kun je die voor me uittrappen? Ik ben op mijn blote voeten.’

Ik wreef het peukje zorgvuldig uit met de zool van mijn tennisschoen.

‘Die kat, ja, ik geloof dat ik hem wel eens heb gezien,’ zei ze, zo langzaam dat ik de komma’s bijna kon horen. ‘Dat kromme puntje aan zijn staart, daar heb ik niet op gelet, maar een grote bruine streepjeskat met een halsband... Dat zou wel eens kunnen.’

‘Wanneer was dat?’

‘Daar vraag je me wat. Maar ik weet zeker dat ik hem een paar keer heb gezien. Ik lig elke dag hier in de tuin te zonnebaden, dus ik kan de dagen niet goed uit elkaar houden, maar ik geloof dat het drie, vier dagen geleden was. De katten uit de buurt gebruiken onze tuin als een doorloop, weet je. De ene kat is nog niet weg of de ander komt alweer – onder de heg bij Suzuki vandaan, dwars door onze tuin, en zo door naar die van Miyawaki.’

Ze wees op het lege huis aan de overkant van de steeg, waar de stenen vogel nog steeds stond te klapwieken, de guldenroede het voorzomerse zonlicht opving, en de duif monotoon doorkoerde op de antenne.

‘Goed dat ik het weet. Bedankt alvast,’ zei ik.

‘Moet je horen. Waarom blijf je niet in onze tuin wachten tot je hem ziet? Alle katten die naar de overkant willen, lopen erdoor, en als je zo in de steeg blijft rondhangen loop je het risico dat iemand de politie belt omdat hij denkt dat je een inbreker bent. Het zou de eerste keer niet zijn.’

‘Maar ik kan toch moeilijk bij wildvreemde mensen in de tuin op een kat gaan zitten wachten?’

‘O, maak je daar geen zorgen over. Er is niemand thuis behalve ik, en ik heb graag iemand om mee te praten, anders verveel ik me dood. Kom, we gaan gewoon met z’n tweeën in de zon zitten tot jullie kat komt. Ik heb heel scherpe ogen, je zult er geen spijt van krijgen.’

Ik keek op mijn horloge. Het was zes over halfdrie. Wat had ik vandaag nog meer te doen? Voor het donker werd de was binnenhalen en het avondeten klaarmaken.

‘Nou, tot drie uur dan,’ zei ik, een beetje bevreemd door deze nieuwe ontwikkeling.

Ik deed het hek open en liep achter het meisje aan het gazon op. Ze trok een beetje met haar rechterbeen, zag ik. Met de machinale regelmaat van een krukas zwenkte haar kleine schouder uit naar rechts. Na een paar stappen stopte ze en gebaarde dat ik naast haar moest lopen.

‘Vorige maand een ongelukje gehad,’ zei ze eenvoudigweg. ‘Ik mocht meerijden achter op een motorfiets, en toen ben ik eraf geslingerd. Het zat me niet mee.’

Midden op het gazon stonden twee canvas ligstoelen. Over de rugleuning van de ene hing een grote blauwe handdoek. Op de zitting van de andere bevond zich een hele verzameling: een rood pakje Marlboro, een asbak, een aansteker, een tijdschrift, en een enorme radiocassetterecorder die zachtjes een mij onbekend hardrocknummer speelde.

Het meisje verhuisde alles naar het gras zodat ik kon zitten en zette de muziek uit. Vanuit mijn stoel bleek ik tussen de bomen door goed zicht te hebben op de steeg en het lege huis aan de overkant – compleet met witte stenen vogel, guldenroede en afrastering. Het meisje had me vast al die tijd hiervandaan in het oog gehouden.

Het was een grote, maar eenvoudige tuin. Het gazon strekte zich uit over een flauwe helling, met hier en daar een groepje heesters. Links van de stoelen lag een behoorlijk grote betonnen vijver, maar hij was de laatste tijd zeker niet gebruikt, want er stond geen water in, en de lichtgroen uitgeslagen bodem lag bloot onder de zon als de buik van een zeedier. Door de struiken achter me kon ik de contouren zien van een oud huis in westerse stijl met elegant afgeschuinde hoeken. Eigenlijk was het huis zelf niet zo groot, en luxueus gebouwd was het ook niet. Alleen de tuin was groot en bijzonder fraai onderhouden.

‘Ik heb vroeger ooit eens een zomer voor een tuinier gewerkt,’ zei ik.

‘O ja?’ zei het meisje, niet bijster geïnteresseerd.

Ik keek om me heen. ‘Het moet een hele klus zijn om zo’n grote tuin bij te houden.’

‘Heeft jouw huis geen tuin?’

‘Een kleintje maar, met twee of drie hortensia’s, meer niet,’ zei ik. ‘Ben je altijd alleen thuis?’

‘Ja, altijd. ’s Ochtends en ’s avonds komt er een werkster, maar voor de rest zit ik hier in mijn eentje. Wil je misschien iets fris? Er is ook bier.’

‘Nee, dank je wel.’

‘Echt niet? Doe maar alsof je thuis bent.’

‘Ik heb geen dorst,’ zei ik. ‘Moet je niet naar school?’

‘Moet jij niet naar je werk?’

‘Waar zou ik naartoe moeten?’

‘Ben je werkloos?’

‘Zoiets. Ik heb mijn baan opgezegd.’

‘Maar wat voor werk deed je daarvoor?’

‘Duvelstoejager voor een advocaat,’ zei ik. Ik haalde langzaam en diep adem om de razendsnelle vaart van dit gesprek wat af te remmen. ‘Naar het gemeentehuis of een overheidskantoor gaan om papieren op te halen, formulieren sorteren, precedenten natrekken, helpen met gerechtelijke procedures – dat soort dingen.’

‘En dat heb je opgezegd.’

‘Ja.’

‘Werkt je vrouw soms?’

‘Ja,’ zei ik.

Ik stak een nieuwe sigaret tussen mijn lippen en streek een lucifer aan. In een boom ergens dichtbij krijste de opwindvogel. Nadat hij een keer of twaalf, dertien zijn veer had opgewonden, verhuisde hij naar een andere boom.

‘Daarginds, daar lopen de katten altijd.’ Het meisje wees naar het andere eind van het gazon. ‘Zie je die vuilverbrander in de tuin van Suzuki? Daar komen ze vandaan, en dan gaan ze dwars over het gazon, kruipen onder het hek door en zo naar de tuin hiertegenover. Ze volgen altijd dezelfde route. Zeg, die meneer Suzuki, die ken je misschien wel. Hij doceert aan de universiteit en hij is regelmatig op de televisie.’

‘Suzuki?’

Ze ging nog even over die Suzuki door, maar ik kende hem niet.

‘Ik kijk nauwelijks tv,’ zei ik.

‘Ik vind ze walgelijk, het hele gezin,’ zei ze. ‘Ze willen zó graag populair zijn, die mensen. Al die lui die op de tv komen zijn gluiperds.’

‘Vind je?’

Ze viste een Marlboro uit het pakje maar draaide hem zonder hem aan te steken tussen haar vingers.

‘Nou ja, er zullen ook best een paar tussen zitten die meevallen, maar ik heb het er niet op. Nee, dan de Miyawaki’s – dat waren fijne mensen. Mevrouw Miyawaki was erg aardig. Haar man runde twee of drie goedkope restaurants.’

‘Waarom zijn ze verhuisd?’

‘Weet ik niet.’ Ze flipte met het mondstuk van haar sigaret. ‘Schulden of zoiets, denk ik. Ze waren opeens vertrokken. Dat is intussen alweer twee jaar geleden. Je moet mijn moeder eens horen klagen: het huis staat al die tijd leeg, het wemelt er van de katten, het is zo onveilig...’

‘Zitten er zoveel katten?’

Eindelijk stak ze de sigaret tussen haar lippen en bediende zich van haar aansteker. Toen knikte ze.

‘In alle soorten en maten. Zonder haar, met maar één oog... In plaats van het oog zit er een klomp vlees. Smerig, hè.’

‘Heel smerig,’ beaamde ik.

‘Een van mijn nichtjes heeft zes vingers. Een meisje iets ouder dan ik. Naast haar pink heeft ze een heel klein roze babyvingertje. Maar ze houdt het altijd heel slim gebogen, zodat het nauwelijks opvalt. Het is een heel knap meisje.’

‘Werkelijk?’ zei ik.

‘Zou zoiets genetisch bepaald zijn, denk je? Ik bedoel, zou het in de familie zitten?’

‘Ik zou het niet weten,’ zei ik.

Ze was even stil. Ik rookte mijn sigaret en hield de kattenroute scherp in de gaten. Tot zover had zich nog geen kat laten zien.

‘Wil je echt niets drinken? Ik ga een cola halen,’ zei ze.

Ik antwoordde dat ik echt niets hoefde.

Het meisje kwam uit haar stoel en verdween licht kreupelend achter de struiken. Ik pakte het tijdschrift van het gras en begon wat te bladeren. Tot mijn verbazing bleek het een maandblad voor mannen te zijn. Op de middenpagina zat een vrouw op een krukje, haar benen onnatuurlijk wijd gespreid en haar gleuf en schaamhaar duidelijk zichtbaar door de dunne stof van haar broekje. Tjongejonge, dacht ik. Ik legde het blad terug, sloeg de armen over elkaar en richtte mijn aandacht weer op het kattenpad.

==

Een hele poos later kwam ze terug, een glas cola in haar hand. Ze had haar Adidas-T-shirt uitgetrokken en was nu gekleed in shorts en een bikinitopje dat de vorm van haar borsten duidelijk liet zien en van achteren met een koordje vastzat.

Het was echt heet, die middag. Ik lag alleen maar op mijn stoel, maar in die zon was mijn grijze T-shirt overdekt met zwarte zweetvlekken.

‘Stel je voor dat je van een meisje houdt en je komt erachter dat ze zes vingers heeft,’ hervatte ze het gesprek. ‘Wat zou jij dan doen?’

‘Ik verkocht haar aan een circus.’

‘Echt waar?’

‘Tuurlijk niet, ik maak maar een grapje,’ zei ik verrast. ‘Ik geloof dat het niets uit zou maken.’

‘Ook niet als je kinderen het konden erven?’

Ik dacht hier een poosje over na.

‘Nee, ik denk echt niet dat het iets uit zou maken. Ik bedoel, zes vingers – zo’n handicap is dat toch niet?’

‘En als ze nou eens vier borsten had?’

Daar dacht ik ook een poosje over na.

‘Dat weet ik niet,’ zei ik.

Vier borsten? Zo kon ze nog wel een tijdje doorgaan. Ik probeerde een andere draai aan het gesprek te geven.

‘Hoe oud ben je?’

‘Zestien,’ zei ze. ‘Net jarig geweest, vierde klas middelbare school.’

‘Maar je gaat niet naar school?’

‘Als ik een eindje loop, doet mijn been pijn. En bovendien heb ik dat litteken naast mijn oog. Mijn school is erg streng, weet je, en als ze erachter komen dat ik gewond ben geraakt doordat ik van een motorfiets ben gevallen, ben ik de pineut... Dus heb ik me maar ziek gemeld. Nou ja, dan raak ik een jaar achter, ook niet erg. Ik zit er echt niet om te springen om gauw over te gaan naar de vijfde.’

‘O,’ zei ik.

‘In elk geval, jij zou wél een meisje willen trouwen met zes vingers, maar niet een met vier borsten.’

‘Ik heb niet gezegd dat ik het niet wil, ik heb gezegd dat ik het niet wist.’

‘Maar waarom weet je het niet?’

‘Ik kan het me niet goed voorstellen.’

‘Maar die zes vingers wel?’

‘Zo ongeveer, hè.’

‘Maar wat is het verschil: zes vingers of vier borsten?’

Ik dacht weer even na, maar een goed antwoord vond ik niet.

‘Vind je dat ik te veel vragen stel?’ vroeg ze, en keek me aan van achter haar zonnebril.

‘Krijg je daar klachten over?’

‘Soms.’

‘Er is niks verkeerd met vragen stellen,’ zei ik. ‘Het zet de andere persoon aan het denken.’

‘Maar de meeste mensen wíllen helemaal niet denken.’ Ze keek nu naar haar voeten. ‘Ze geven me alleen maar antwoorden waar ik niks aan heb.’

Ik schudde vaag met mijn hoofd en vestigde mijn blik weer op het kattenpad. Wat voer ik hier in ’s hemelsnaam uit, vroeg ik me af. Er heeft zich de hele tijd toch nog geen kat laten zien?

Met mijn handen nog steeds gekruist over mijn borst deed ik twintig, dertig tellen mijn ogen dicht. Met mijn ogen gesloten voelde ik dat zich overal op mijn lichaam druppeltjes zweet vormden. Mijn voorhoofd, onder mijn neus, mijn hals... alles voelde aan alsof er natte veertjes op waren geplakt, en mijn T-shirt kleefde aan mijn borst als een vlag op een windstille dag. Het zonlicht stroomde met een rare, lome zwaarte over me heen. Wanneer het meisje met haar glaasje cola schudde, tinkelden de ijsblokjes als koeienbellen.

‘Als je wilt slapen, ga gerust je gang, hoor,’ zei ze zacht. ‘Zodra ik je kat zie, maak ik je wel wakker.’

Ik knikte, mijn ogen dicht.

Een tijdlang hoorde ik helemaal niets om me heen. De duif en de opwindvogel waren naar elders verdwenen. Geen zuchtje wind, niet één auto die ronkte. Ik dacht terug aan de vrouw van de telefoon. Kende ik haar misschien toch?

Maar ik kon me niet herinneren ooit met haar te hebben gesproken. Het was net een schilderij van De Chirico: de langgerekte schaduw van een vrouw die zich over een straat uitstrekte, terwijl haar lichaam ver verwijderd was van de grenzen van mijn bewustzijn. Naast mijn oor rinkelde aan één stuk door een telefoon.

‘Slaap je?’ vroeg het meisje, zo zachtjes dat ik niet wist of ik haar wel hoorde.

‘Nee.’

‘Mag ik wat dichter bij je komen? Het is makkelijker voor me als ik niet zo hard hoef te praten.’

‘Goed hoor,’ zei ik, nog altijd met gesloten ogen.

Ik hoorde het meisje haar stoel verschuiven tot hij vlak naast de mijne stond. Er was een klein, droog klikje toen de houten leuningen elkaar raakten.

Raar, dacht ik. Wanneer ik met open ogen naar dat meisje luister, klinkt haar stem heel anders dan wanneer ik ze dicht heb. Wat is er toch met me. Zoiets is me nog nooit overkomen.

‘Vind je het erg als ik tegen je praat?’ vroeg ze. ‘Ik zal het heel zachtjes doen, en je hoeft niet te antwoorden. Je mag ook best in slaap vallen, dat vind ik helemaal niet erg.’

‘Ga je gang.’

‘Wat is het fijn dat mensen doodgaan.’

Ze had haar mond vlak bij mijn oor, en haar woorden vloeiden samen met haar warme, vochtige adem mijn lichaam binnen.

‘Hoezo?’ vroeg ik.

Ze legde een vinger op mijn lippen, alsof ze ze wilde verzegelen.

‘Niet vragen,’ zei ze. ‘Ik wil nu even niks gevraagd worden. En ook je ogen niet opendoen. Okay?’

Ik knikte net zo zachtjes als zij sprak.

Ze haalde haar vinger van mijn lippen en plaatste hem op mijn pols.

‘Als ik een scalpel had, zou ik er een open willen snijden. Niet een lijk, bedoel ik, maar zo’n klomp dood. Volgens mij moet je het ergens kunnen vinden: iets ronds en traags en zachts, als een softbal, en met verlamde zenuwen. Dat zou ik uit het lichaam van een dode willen halen en opensnijden. Ik vraag het me steeds weer af, hè. Hoe zou zoiets er vanbinnen uitzien? Hard en broos misschien, als tandpasta die opgedroogd is in de tube. Denk je ook niet? Geeft niet hoor, je hoeft niet te antwoorden. De buitenkant is slap en papperig, maar hoe dieper je gaat, hoe harder het wordt. Daarom snijd ik eerst de schil open en lepel die slappe pap eruit, en dan graaf ik me erdoorheen met scalpel en spatel, alsmaar dieper, en die pap stolt steeds meer, tot ik helemaal binnenin een klein pitje vindt. Zo klein als een kogellager, en kei- en keihard. Denk je ook niet?’

Ze kuchte een paar keer, zachtjes.

‘De laatste tijd denk ik steeds van dit soort dingen. Zeker omdat ik elke dag zo weinig om handen heb. Dat meen ik serieus: als je niks te doen hebt, vliegen je gedachten algauw een ontzettend eind weg – zo ver weg dat je ze niet goed meer kunt volgen.’

Ze nam haar vinger van mijn pols, pakte haar glas en dronk het laatste restje cola op. Door het geluid van de ijsblokjes wist ik dat het glas leeg was.

‘Maak je geen zorgen, ik zal goed naar je kat uitkijken. Zodra Noboru Watanabe een poot in de tuin zet, maak ik je wakker. Hou je ogen rustig dicht. Op dit ogenblik loopt Noboru Watanabe hier in de buurt rond. Katten volgens immers altijd dezelfde route? Hij komt, vast en zeker. Je moet aan hem denken terwijl je op hem wacht: Noboru Watanabe komt steeds dichterbij, op die manier. Noboru Watanabe sluipt door het gras, kruipt onder een hek door, blijft ergens staan om even aan een bloem te ruiken, maar hij ís onderweg, langzaam maar zeker komt hij eraan. Probeer hem te zien, probeer je voor te stellen hoe hij dat doet.’

Ik probeerde haar instructies te volgens, maar het enige dat ik me voor kon stellen was een vreselijk vage foto van een kat, tegen het licht in genomen. Het felle zonlicht scheen door mijn oogleden en sloeg mijn duisternis aan diggelen, en bovendien kon ik me met de beste wil van de wereld niet meer herinneren hoe onze kat er precies uitzag. Het enige beeld van Noboru Watanabe dat bij mij op wilde komen was vervormd – een mislukt portret waarin een paar karakteristieke kenmerken goed waren weergegeven maar de belangrijkste onderdelen ontbraken. Ik kon me niet eens meer voor de geest halen hoe hij liep.

Het meisje legde nogmaals een vingertop op mijn pols en tekende daar nu iets mee – een raar, onbestemd patroon. En terwijl ze dat patroon op mijn pols zat te tekenen, sloop er, alsof hij op dit signaal had gewacht, een heel nieuw soort duisternis mijn bewustzijn binnen. Ik val in slaap, dacht ik. Ik had wel geen slaap, maar ik kon de slaap met geen mogelijkheid meer onderdrukken. Mijn lichaam lag onfatsoenlijk log in de zachte welving van de canvas stoel.

In die duisternis zag ik ze: de vier poten van Noboru Watanabe. Vier stille bruine poten op zachte, bolle rubberkussentjes die ergens geruisloos de aarde betraden.

Maar welke aarde, waar?

Kijk, dat wist ik niet.

Jij hebt ergens een fatale blinde vlek, weet je dat? zei de vrouw zachtjes.

==

Toen ik wakker werd, was ik alleen. Haar ligstoel stond dicht tegen de mijne aan geschoven, maar van het meisje ontbrak ieder spoor. Haar handdoek, sigaretten en tijdschrift lagen er nog net zo, maar haar colaglas en de radiocassetterecorder waren verdwenen.

De zon hing al in het westen, mijn lichaam lag tot aan mijn enkels in de schaduw van een pijnboom. Mijn horloge stond op kwart voor vier. Ik schudde mijn hoofd, zoals je dat met een blikje doet om te zien of er nog wat in zit, hees mezelf uit mijn stoel en keek om me heen. Alles was nog net zoals eerst: groot gazon, opgedroogde vijver, haag, vogelstandbeeld, guldenroede, tv-antenne, geen kat. En ook geen meisje.

Ik ging op een beschaduwd plekje op het gazon zitten en streek met de vlakke hand over het groene gras. Ik hield een oogje op het kattenpad terwijl ik wachtte tot het meisje terugkwam. Maar na tien minuten had ik nog steeds geen kat gezien, en het meisje al evenmin. Niets om me heen leek zelfs maar van plan te zijn zich te bewegen. Wat moest ik nú doen? Ik wist het niet, al sloeg je me dood. Ik had het gevoel alsof ik jaren ouder was geworden terwijl ik sliep.

Ik krabbelde weer overeind en keek naar haar huis. Maar ook daar zag ik geen teken van leven, alleen de felle weerkaatsing van de zon op een erkerraam. In arren moede liep ik het gazon over, de steeg in, en zo terug naar huis. De kat had ik niet gevonden, maar ik had in elk geval mijn best gedaan.

==

Toen ik thuiskwam, haalde ik de inmiddels gedroogde was binnen en begon aan het avondeten – een eenvoudig hapje maar. Daarna viel ik in de kamer met mijn rug tegen de muur, de avondkrant in mijn handen. Om halfzes ging de telefoon twaalf keer over, maar ik nam niet aan. Nadat het toestel was uitgerinkeld, bleven de klanken als deeltjes stof in het halfduister van de kamer hangen. De harde nagels van de klok tikten tegen een onzichtbare zwevende houten plaat. Het lijkt wel of de hele wereld mechanisch wordt geregeld, dacht ik. Eens per dag komt er een opwindvogel en windt de veer van de wereld op. En ik ben de enige in die wereld die ouder wordt en de softbal van de dood op laat zwellen. Terwijl ik ergens tussen Saturnus en Uranus lig te pitten, doen de opwindvogels trouw hun werk.

Waarom schreef ik geen gedicht over opwindvogels, bedacht ik opeens. Maar hoe ik ook peinsde, er wilde me geen eerste regel invallen. Ik kon me trouwens niet voorstellen dat middelbareschoolmeisjes een gedicht over een opwindvogel mooi zouden vinden. Ze weten nog niet eens van het bestaan van opwindvogels af.

==

Het was halfzeven toen mijn vrouw thuiskwam.

‘Het spijt me dat ik zo laat ben,’ zei ze, ‘maar ik moest overwerken. Een van de studenten had wél collegegeld betaald, maar we konden de papieren nergens vinden. De uitzendkracht gooit er met de pet naar, en ík mag het allemaal mooi uitzoeken.’

‘Hindert niet, hoor,’ zei ik. Terwijl ik vis stond te bakken en doorwerkte aan mijn sla en misosoep, las mijn vrouw aan de keukentafel de avondkrant.

‘Was jij niet thuis rond halfzes?’ vroeg ze. ‘Ik heb nog gebeld om te zeggen dat ik wat later thuis zou zijn.’

‘We hadden geen boter meer, dus ik was net naar de winkel,’ loog ik.

‘Ben je naar de bank geweest?’

‘Natuurlijk,’ zei ik.

‘En de poes?’

‘Niet gevonden.’

‘O,’ zei mijn vrouw.

Toen ik na het eten uit bad kwam, zat ze moederziel alleen op de grond in een donkere kamer. Alle lichten waren uit. In haar grijze blouse, roerloos en de benen opgetrokken, was ze net een verloren stuk bagage. Ik had verschrikkelijk met haar te doen. Ze was op de verkeerde plaats neergezet. Als ze ergens anders terecht was gekomen, was ze misschien gelukkiger geweest.

Ik droogde mijn haar af met de badhanddoek en ging tegenover haar op de bank zitten.

‘Wat scheelt eraan?’ vroeg ik.

‘De poes is vast dood,’ zei mijn vrouw.

‘Welnee,’ zei ik. ‘Die is gewoon de hort op. Zodra hij honger krijgt, komt hij wel weer terug. Dat heeft hij toch al eens eerder gedaan? Toen we nog in Kōenji woonden...’

‘Maar nu niet. Dat weet ik gewoon. De poes is dood en ligt ergens tussen het onkruid te rotten. Heb je in het onkruid van het lege huis gezocht?’

‘Schei toch uit, zeg. Dat huis mag dan leegstaan, maar het is nog steeds privé-eigendom. Je kunt daar niet zomaar naar binnen lopen.’

‘Jíj hebt hem doodgemaakt!’ zei mijn vrouw.

Met een zucht haalde ik de handdoek nog eens over mijn haar.

‘Jij hebt hem vóór je ogen dood laten gaan,’ herhaalde ze in de duisternis.

‘Ik begrijp niet waar je het over hebt,’ zei ik. ‘De kat is op eigen houtje weggelopen, daar kan ík toch niks aan doen? Dat snap je zelf ook wel.’

‘Jij híéld helemaal niet van hem!’

‘Dat is misschien wel zo,’ gaf ik toe. ‘Ik hield in elk geval niet zo veel van hem als jij. Maar ik heb hem nooit geplaagd of gepest, en ik heb hem elke dag trouw zijn voer gegeven. Ik heb hem gevoerd, niet jij. Dat ik niet zo van hem hield wil nog niet zeggen dat ik hem heb vermoord! Met dat soort logica zou ik de helft van de mensheid om zeep hebben gebracht.’

‘Zo ben jij nu eenmaal,’ zei mijn vrouw. ‘Zo ben jij nou eeuwig en altijd. Je doet het wel niet met je eigen handen, maar je maakt alles dood.’

Ik wilde iets terugzeggen, maar ik zag dat ze huilde, dus ik hield mijn mond maar. Ik gooide de handdoek in de wasmand naast het bad, haalde een biertje uit de ijskast en nam een slok. Wat een rotdag! Een rotdag in een rotmaand van een rotjaar.

Waar ben je toch naartoe, Noboru Watanabe, dacht ik. Heeft de opwindvogel soms je veer niet opgewonden?

Het was net een gedicht:

==

Waar ben je toch naartoe,

Noboru Watanabe?

Heeft de opwindvogel soms

Je veer niet opgewonden?

==

Toen ik mijn bier half op had, ging de telefoon weer.

‘Neem dat ding aan!’ schreeuwde ik de donkere kamer in.

‘Doe het zelf!’ zei mijn vrouw.

‘Ik zal wel gek zijn!’ zei ik.

In het donker van de kamer zweefden stofdeeltjes in trage cirkels, aangestuwd door het eenzame rinkelen van de telefoon. Mijn vrouw en ik zeiden geen woord. Ik dronk mijn bier en zij zat geluidloos te huilen. Ik telde twintig keer en liet de telefoon toen maar doorrinkelen. Je kunt wel blijven tellen.

De tweede broodjesroof

Ik ben er nog steeds niet van overtuigd dat het een goed idee was om mijn vrouw over de overval op de bakkerij te vertellen. Waarschijnlijk is dit niet het soort probleem dat je kunt oplossen door middel van een standaard van ‘goed’ of ‘slecht’. Wat ik wil zeggen is: in deze wereld is het mogelijk dat een slechte keuze tot goede resultaten leidt en een goede keuze tot slechte. Om een dergelijke absurditeit – want zo mag je het volgens mij best noemen – te vermijden, is het noodzakelijk het standpunt in te nemen dat wij in feite helemaal geen keuzes maken, en in grote lijnen is dat het principe volgens welk ik mijn leven heb georganiseerd. Wat gebeurd is, is gebeurd en wat nog niet gebeurd is, nog niet.

Als je vanuit dit standpunt over de dingen nadenkt, is er maar één conclusie mogelijk: ik heb mijn vrouw over de overval verteld – daar helpt geen lieve moeder aan, dat is gebeurd. Ik heb haar erover verteld, en de gebeurtenissen die daarvan het gevolg waren, zijn gebeurd. En als die gebeurtenissen in de ogen van sommige mensen misschien een ietwat rare indruk maken, dan kan ik alleen maar zeggen dat de oorzaak volgens mij dient te worden gezocht in de totaliteit van de omstandigheden waarvan die gebeurtenissen deel uitmaakten. Maar wat ik er verder ook over zeg of denk, het verandert aan de hele zaak geen fluit. Het is gewoon een mening, meer niet.

Dat ik in het bijzijn van mijn vrouw over de overval op de bakkerij begon, was het gevolg van een uiterst onbetekenende samenloop van omstandigheden. Ik had niet van tevoren besloten dat ik erover zou beginnen, maar al evenmin had ik zomaar langs mijn neus weg gezegd: ‘Nu je het zegt...’ en daarna die bakkerij ter sprake gebracht. Tot ik in aanwezigheid van mijn vrouw de woorden ‘overval’ en ‘bakkerij’ in mijn mond nam, was ik zelfs helemaal vergeten dat ik in een grijs verleden ooit een bakkerij had overvallen.

Wat me weer aan mijn broodjesroof herinnerd had, was een aanval van allesoverweldigende honger. Het was twee uur ’s ochtends, het holst van de nacht. Mijn vrouw en ik hadden rond een uur of zes de avond tevoren licht gegeten en waren om half tien in bed gekropen en meteen in slaap gevallen, maar om de een of andere reden waren we alle twee op hetzelfde tijdstip wakker geworden. Een paar minuten later sloeg de honger toe, met een kracht als de orkaan in The Wizard of Oz. Het woord ‘razend’ was voor deze knagende foltering bepaald niet overdreven.

Er was in de hele ijskast echter niet één ding te vinden dat de naam van voedsel waardig was. Al wat ik erin aantrof was een flesje slasaus, zes blikjes bier, twee verschrompelde uien, een pakje boter en een doosje reukverdrijver. We waren nog maar net twee weken getrouwd, en zoiets als een wederzijds besef van ons dagelijkse dieet had nog niet duidelijk bij ons post gevat. Er waren andere zaken die ons dringender voorkwamen.

Ik werkte destijds op een advocatenkantoor, en mijn vrouw was secretaresse op een modeschool. Ik was achtentwintig of negenentwintig (om een of andere reden kan ik maar niet onthouden hoe oud ik was toen we trouwden), en zij was twee jaar en acht maanden jonger dan ik. We leidden allebei een verschrikkelijk druk leven, zo gecompliceerd als een druipsteengrot, en we hadden geen van beiden tijd om eraan te denken etenswaar in te slaan.

We stapten uit bed en liepen naar de keuken, waar we doelloos tegenover elkaar aan tafel gingen zitten. We hadden allebei te veel honger om nog aan slapen te kunnen denken – als ik me alleen maar op mijn zij draaide kreeg ik al maagkrampen –, maar als het daarom ging, om op te kunnen staan en iets te ondernemen was onze honger ook te erg. We hadden geen van beiden een idee waar dit snerpende holle gevoel vandaan kwam.

Met een laatste restje flauwe hoop deden mijn vrouw en ik een paar maal om beurten de ijskast open, maar dat vermeerderde de inhoud niet in het minst. Bier, uien, boter, slasaus, reukverdrijver. Het was natuurlijk mogelijk de uien in de boter te bakken, maar het leek mij onwaarschijnlijk dat twee verlepte uien voldoende waren om de leegte in onze magen te vullen. Uien dien je samen met iets anders in je mond te steken; het is geen voedsel dat erop berekend is om je honger te stillen.

‘Wat zou je zeggen van reukverdrijver gebakken in slasaus?’ stelde ik voor de grap voor, maar zoals ik al had gevreesd werd mijn suggestie begroet met een nadrukkelijke stilte.

‘Okay, we pakken de auto en gaan op zoek naar een restaurant dat de hele nacht open is,’ zei ik. ‘Langs de hoofdwegen moeten die toch te vinden zijn.’

Maar mijn vrouw was voor mijn idee niet ontvankelijk. Ze wílde niet naar buiten om te eten, zei ze.

‘Ik vind het ergens verkéérd om ’s nachts na twaalven nog de straat op te gaan om je maag te vullen,’ zei ze. In dat opzicht is ze vreselijk ouderwets.

Ik haalde één keer adem. ‘Nou je het zegt,’ zei ik.