ROB VAN ESSEN

ALLES KOMT GOED

Roman

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

MAANDAG

1

De man in de rolstoel is haar vader. Hij slaakt opgewonden kreten. Laura staat achter hem en kijkt over zijn verwaaide kapsel naar het binnenvaartschip dat door het kanaal komt aanvaren. Een paar jaar geleden was haar vader nog in staat de namen van de schepen op te lezen, het type te noemen, te vertellen wat ze waarschijnlijk vervoerden en in welk jaar of decennium ze waren gebouwd. Laura had uiteraard geen idee of het klopte wat hij zei, afgezien van de namen van de schepen die ze zelf ook van de boeg kon aflezen, maar ze ging ervan uit dat hij wist waarover hij het had. In de afgelopen jaren heeft ze zijn woorden steeds meer aan inhoud horen verliezen, tot er alleen nog wat rudimentair geschreeuw overbleef, schorre klanken waaruit geen enkele betekenis valt af te leiden.

De kreten van haar vader worden overgenomen door de vuilwitte meeuwen die boven het kanaal scheren, alsof de man op de een of andere manier bij hen hoort, in een harde wereld zonder woorden. Achter haar jaagt de wind door de kale takken van de populieren. De lucht betrekt, alles wordt grauw en kouder. Alleen boven de weilanden aan de overkant van het kanaal hangt nog een strook onbewolkte hemel, een mooi, teer lichtblauw met een beetje groen, de zachte kleur van breekbare eierschalen.

Het schip komt dichterbij en haar vader buigt zich voorover in zijn rolstoel, met gespannen schouders en een geconcentreerde blik. Laura brengt haar handen langs zijn hoofd naar voren en zet zijn bril recht. Hij reageert niet, alsof hij de kleine ingreep precies op dat moment verwachtte. Ze legt haar handen weer op de handgrepen van de rolstoel en kijkt naar het oude achterhoofd. Op de huid, die door de witte haren heen schemert, ziet ze schilfers en ouderdomsvlekken. Ze voelt een lichte afkeer.

Het zou je kunnen vertederen, houdt ze zichzelf voor, maar ze meent het niet echt, het is een vage, krachteloze suggestie. Vertederen, dat is lang geleden. Ze hoort het zichzelf zeggen, op spottende toon, ze weet niet tegen wie. Niet tegen Rudolf, die zou haar verbaasd aankijken, waar heb je het over, vertedering, dat is toch mijn afdeling? Nee, zou ze antwoorden, jij bent sentimenteel, dat is wat anders. Terwijl ze het bedenkt, begint ze te twijfelen, alsof ze het inderdaad zo hebben verdeeld dat Rudolf over de vertedering gaat en zij over de – ja, waarover, zakelijkheid, nuchterheid?

Nee, zo is het niet, denkt ze, dat is oneerlijk, dat is zo’n grove indeling die buitenstaanders maken: hij is sentimenteel en zij is degene die de boel draaiende houdt, maar dat is onzin. Je zou bijna je kennissen en Rudolfs collega’s een mailtje sturen. Is dit wat jullie van ons vinden? Zo is het niet hoor, ik ben niet zo koud als jullie denken.

Haar vader schreeuwt, de meeuwen schreeuwen, het schip vaart voorbij, het heet De verwachting. Op het dek staat een kleine, donkerblauwe auto, de kleur van een jurkje dat ze als kind had en niet graag droeg.

Ze ziet de plakboeken staan in het ouderlijk huis, op de onderste plank van de boekenkast. Een paar ervan staan nog in het kastje op zijn kamer in het verzorgingstehuis. Soms legt ze er een bij hem op schoot, kijk pap, schepen, maar plaatjes kijken wil hij niet meer, hij wil ze alleen nog in het echt zien. Vroeger zat hij urenlang aan de eettafel in die boeken te bladeren. En dat allemaal omdat een oom van hem binnenvaartschipper was en hij tijdens schoolvakanties een paar keer mocht meevaren.

Binnenvaart; als kind vond ze het al een vreemd woord, alsof het iets was wat zich binnen afspeelde, in grote, overdekte hallen, waar in schemerig kunstlicht schepen heen en weer voeren die niet naar buiten mochten, als stramme, rusteloze dieren in een dierentuin.

De wind wordt killer. Ze vraagt zich af of ze weer iets over die schepen moet schrijven, ze moet iets verzinnen, ze heeft de vorige maand ook al geen column ingeleverd.

Ze denkt aan de brief van een lezer die de hoofdredacteur van Leven & Welzijn een paar dagen geleden aan haar doorstuurde. Een mooie opsteker! had hij erbij geschreven, in hetzelfde handschrift als vroeger, maar toen schreef hij woorden als liefste en mijn kleine Laura, twintig, nee, dertig jaar geleden was dat geweest.

Ze wil niet aan Tijmen denken, ze dacht aan iets anders, waar dacht ze ook alweer aan – die brief van de lezer.

Beste Minja, had de lezer geschreven, je columns zijn voor mijn vrouw en mij een grote inspiratiebron. We hopen dat je nog lang zo doorgaat. Mijn vrouw heeft al je stukjes uitgeknipt en ingeplakt, en we bladeren ze nog regelmatig door als de zorg voor haar ouders ons weer eens naar de keel vliegt. Ga zo door!

De brief was ondertekend met ‘een lezer’. Ze ziet de briefschrijver en zijn vrouw aan de eettafel zitten terwijl ze door een plakboek bladeren en elkaar de columns aanwijzen die veel voor hen hebben betekend. Ze ruikt de lijmgeur die opstijgt zodra het plakboek met de stijve, aan weerszijden beplakte pagina’s wordt geopend. Maar het papier dat ze voor zich ziet is te oud, de lijm ruikt te veel naar vroeger, het is de lijm waarmee ze de vogelplaatjes inplakte die bij de beschuit zaten, een potje witte lijm met een kwastje in het deksel. Ze zit aan tafel in het ouderlijk huis, met het ontbijtzeil over het kleed, tegenover haar plakt haar vader een groot plakboek vol met plaatjes van binnenvaartschepen. Ze ziet de grote hal voor zich waarin de schepen rusteloos heen en weer varen en voelt de kou die van het donkere water afslaat.

Het is gaan regenen, druppels tikken tegen haar jas. Haar vader kijkt het schip na.

Nadat haar moeder was overleden, kon hij zich moeilijk redden, en daarom zijn Rudolf en zij naar Weidebroek verhuisd. Ook omdat ze genoeg van Amersfoort hadden en altijd al een grote tuin hadden willen hebben, maar toch vooral om voor haar vader te kunnen zorgen. Het was een vergissing geweest, waarom zou je teruggaan naar de plek waar je was opgegroeid, maar toen had het een goed besluit geleken. Je hebt gelijk, had Rudolf gezegd, we moeten doen wat we kunnen. Achteraf had ze liever gehad dat hij zich met hand en tand had verzet; wat denk je wel, dan moet ik elke dag twintig kilometer heen en terug naar Amersfoort, er zijn toch allerlei instanties die voor die man kunnen zorgen? Maar ook dan waren ze verhuisd, weet ze, zijn protesten zouden niet hebben geholpen. En ze hebben nu in ieder geval een grote tuin, waar ze in het weekend graag met z’n tweeën in werken, zonder veel woorden, omdat de werkverdeling in de loop der jaren vanzelf is komen vast te staan.

Toch heeft ze vaak het idee dat ze de ellende over zichzelf heeft afgeroepen, want zodra ze in Weidebroek kwamen wonen, begon haar vader pas goed af te takelen, alsof hij het juiste moment had afgewacht. Ze heeft ooit aan zijn huisarts gevraagd of zoiets kon, of hij eerder had meegemaakt dat het verval sneller gaat zodra er hulp beschikbaar komt. Ze bedoelde niet dat mensen zich op dergelijke momenten hulpelozer opstellen, dat kon ze zelf ook nog wel bedenken, ze vroeg zich af of het fysiologische verval in de hersenen sneller gaat als er minder zelfstandigheid van het organisme wordt vereist. De arts, wiens naam ze steeds vergeet, ook omdat hij als ‘huisarts pa’ in haar adresboek staat, begreep haar verkeerd. Laura was bang dat het aftakelingsproces misbruik van haar aanwezigheid maakte door zichzelf te versnellen, maar de dokter dacht dat ze zichzelf als dader zag en zei op geruststellende toon: ‘Nee, nee, wees niet bang, daar zijn mij geen voorbeelden van bekend, u hebt zichzelf niets te verwijten.’

Ze trekt de riem van haar schoudertas dichter naar haar hals. De regen slaat ritselend in het gras. Haar vader kijkt in de richting waarin het schip is verdwenen. Uit zijn mond komen zachte, klaaglijke geluiden, de teleurgestelde naweeën van de opgewonden kreten waarmee hij het schip heeft begroet. Als ze lang genoeg blijven wachten, zal er ongetwijfeld een ander schip langskomen, en daarna nog een, en anders de volgende keer dat ze hier staan, of de keer daarop. Soms heeft ze het gevoel dat Rudolf en zij haar vader achterna zijn gereisd naar een hiernamaals waar het altijd zo door zal gaan. Zelf zullen ze ouder worden, Rudolf zal met pensioen gaan, zij gaat weg bij de galerie, maar haar vader zal blijven zoals hij is. Hij zou steeds weer naar het kanaal willen, en het zou haar steeds meer moeite kosten om hem daarnaartoe te brengen, hoogbejaard zou ze de rolstoel met haar vader als een loodzware rollator voor zich uit duwen, en ook dan zou het nog eeuwig doorgaan.

Haar moeder ging sneller dood. Een hersenbloeding en weg was ze. Laura had altijd gedacht dat haar moeder iemand was voor een lang sterfbed, met beheerst gedragen lijden en plechtige uitspraken. Het is ongetwijfeld voor iedereen beter dat het niet zo is gegaan, maar soms heeft ze het idee dat ze iets heeft gemist, iets om zich tegen af te zetten en grimmig aan terug te denken. In plaats daarvan heeft ze haar vader, die maar blijft leven en geen zinnig woord meer zegt. Haar moeder zou zich tegen het verval hebben verzet, ze zou verbeten hebben geprobeerd zo lang mogelijk zelfstandig te blijven, terwijl haar vader algauw de post niet meer openmaakte en het aan Laura en het personeel van het tehuis overliet om uit te zoeken wat er moest gebeuren en welke dingen hij nodig had. Nu hij zover achteruit is gegaan dat hij niet meer kan bijhouden wat er om hem heen gebeurt, is hij eigenlijk handelbaarder dan ooit, behalve dan die rauwe kreten die hij slaakt en waar ze niet aan kan wennen, maar het duurt te lang, je zou moeten weten wanneer het ophield, iemand zou het van je moeten overnemen.

Regenvlagen trekken over het kanaal, als verwaaide sluiers die zo nu en dan onzichtbaar worden. Haar haar wordt nat en zwaar. Het geluid van de regen klinkt steeds harder, niet geleidelijk, maar stapsgewijs, alsof de bui zich om de paar seconden in een hogere versnelling zet. Het water druipt over haar jas, haar handen worden koud, druppels lopen in haar nek en over haar rug. Overal om haar is regen, het komt loodrecht naar beneden, met een overweldigend geruis. Laura blijft staan, ze hoort niets anders meer dan regen.

Ze schrikt nauwelijks als iemand een hand op haar schouder legt en haar linkerhand van de handgreep van de rolstoel trekt. Het is een vrouw in een beige windjack. Haar hoofd gaat schuil onder een grote capuchon, die glanst van het water. ‘Kom,’ roept de vrouw boven het geluid van de regen uit, ‘kom!’ Ze dringt zich tussen Laura en de rolstoel en grijpt ook het andere handvat. Ze is een half hoofd kleiner, en Laura kan haar ogen niet zien. De vrouw drukt haar met houterige bewegingen weg, alsof Laura iets heeft wat van haar is. Haar lippen bewegen, maar door de regen kan Laura niet verstaan wat ze zegt.

De vrouw keert de rolstoel en duwt hem over het natte gras naar de weg. ‘Kom!’ roept ze weer. Ze klinkt nerveus, alsof ze iets doet wat eigenlijk verboden is. Onder haar windjack draagt ze een lange rok en groene rubberlaarzen. Laura loopt achter haar aan. De regen blijft recht naar beneden vallen, in dikke stralen. De vrouw steekt de weg over. Laura ziet het natte hoofd van haar vader heen en weer schokken. De wielen van de rolstoel trekken sporen op het asfalt die door de regen meteen worden uitgewist. Als ze de straat is overgestoken, duwt de vrouw de rolstoel een brede oprijlaan in, die naar een kleine, witte boerderij voert. Het rieten dak glimt donker van de regen. Achter het boerderijtje staan hoge bomen met kale takken. Het grind van de oprijlaan ligt bezaaid met glinsterende bladeren. De vrouw duwt de rolstoel naar een openstaande deur in de zijgevel van het boerderijtje, kantelt de voorwielen omhoog en rijdt de rolstoel over de drempel. Wanneer Laura achter haar aan naar binnen stapt, roept de vrouw zonder om te kijken: ‘Trek de deur dicht!’ Laura sluit de deur en van de ene op de andere seconde verdwijnt het geluid van de regen. Opeens heeft ze het koud.

Ze staat in een lichte, smalle gang. Aan de muren hangen ingelijste prenten van bloemen en planten. De vrouw duwt de rolstoel verder naar binnen en wijst naar rechts, waar een deur op een kier staat. ‘Wacht maar in de keuken!’ Ze heeft nog steeds haar capuchon op. ‘Daar kunt u een handdoek pakken.’ Ze verdwijnt met de rolstoel achter een deur aan het einde van de gang.

Laura duwt de deur verder open en loopt de keuken in. Langs kleine ramen, die door houten spijlen in vieren zijn verdeeld, druipt regenwater. Het ene raam kijkt uit op de weg en het kanaal, het andere op de oprijlaan en de donkere, hoge heg die daarachter staat. De ramen zijn omlijst door roze gordijnen en geplooide valletjes in dezelfde kleur. De vensterbanken staan vol bakjes met kruiden en sierflesjes van groen glas. Op de vloer ligt zeil in een zwart-wit tegelmotief. Laura zet haar tas neer en pakt een handdoek die aan een emaillen rekje hangt waaraan vier haakjes zitten. Boven de haakjes staan de woorden handdoek, bordendoek, theedoek, glazendoek. Water drupt met kleine, harde tikken van haar jas op het zeil. Ergens achter haar, in een ander deel van het huis, klinkt gestommel. Terwijl ze met de handdoek over haar haren wrijft, loopt ze naar de tafel die midden in de keuken staat. Ze trekt een stoel naar achteren en gaat zitten. Midden op de tafel staat een fruitmand van glad geschuurd hout die de vorm heeft van een halve, uitgeholde appel. Er liggen drie sinaasappels in, en een banaan.

Het gestommel is opgehouden. Laura legt de handdoek op tafel en kijkt naar buiten. Tijd verstrijkt. Een auto rijdt snel en soepel over het grind van de oprijlaan en stopt abrupt. Buiten het raam wentelt een blauw zwaailicht, fel en dramatisch in de regen.

2

Terwijl hij Amersfoort uit rijdt, probeert Rudolf zich te concentreren op wat Laura hem door de telefoon vertelde. Dat lukt slecht, want hij ziet steeds de scène van vanochtend voor zich, toen Eileen de loungeruimte binnenliep.

Hij was bezig de kussens op te schudden die schots en scheef op de banken lagen. Niet iets wat direct bij zijn taakomschrijving hoort, maar hij vindt het prettig als het er allemaal een beetje verzorgd uitziet. Bovendien houdt hij van de sfeer die in de ruimte hangt, met de banken waarin je kan wegzakken en het schemerige licht, dat doet denken aan middagslaapjes en ziek zijn als je alweer bijna beter bent.

Eileen kwam binnenlopen met een samenzweerderige glimlach, iets wat eigenlijk al een overtreding was, omdat ze hebben afgesproken elkaar op het werk zoveel mogelijk uit de weg te gaan. Ze liep naar de banken, pakte een van de kussens die hij net had opgeschud en duwde het, nog steeds met die glimlach, onder haar trui. Daarna vouwde ze haar handen onder de bult en liep terug naar de deur. Ze bleef hem strak aankijken, met een blik waarin iets spottends zat. Het idee dat het kussen de onderkant van haar borsten raakte, wond hem op, en toen ze bij de deur het kussen met één hand onder haar trui wegtrok en naar de bank gooide, deed hij een snelle pas naar voren om het uit de lucht te plukken. Terwijl hij het kussen tegen zich aandrukte, liep ze de loungeruimte uit, stevig, blond, romig. Voor ze de gang in liep, terug naar de receptie, keek ze spottendsamenzweerderig over haar schouder. Het had bijna iets potsierlijks gehad, misschien omdat zo’n blik eigenlijk hoorde bij iemand die ouder en geraffineerder was.

Toen hij weer alleen was, had hij niet meer over haar en dat kussen nagedacht. Dat was vreemd, want Laura had op dat moment nog niet gebeld, hij had niets anders aan zijn hoofd. Pas nu hij na dat vreemde telefoontje van Laura vanuit het politiebureau halsoverkop in zijn auto is gestapt en de stad uit rijdt, slaat de onrust toe. Want wat betekent het als een vrouw een kussen onder haar kleren stopt en een beetje rond gaat paraderen, en dan ook nog met zo’n spottende blik – dat kan toch alleen betekenen dat ze zwanger is?

Zijn armen beginnen te trillen, hij stuurt opzij en parkeert in de berm. Met zijn handen om het stuur geklemd probeert hij zijn ademhaling onder controle te krijgen.

Een paar honderd meter voor hem ligt een groot kruispunt met verkeerslichten. Alles is nog nat van de regen en het licht wisselt voortdurend. Zodra de zon van achter een wolk tevoorschijn schiet, begint het wegdek te glinsteren alsof het vol zit met kleine stukjes glas. Wanneer een volgende wolk voor de zon glijdt, verdwijnt de glinstering en wordt alles een paar graden kouder.

En dat ze met zo’n uitdagende blik naar de deur liep, betekende dat niet dat ze het aan iedereen zou gaan vertellen? Hou me maar eens tegen, dat kun je niet, dat wilde ze hem duidelijk maken met die blik. En wat – in zijn borstkas zakt zijn hart een paar centimeter naar beneden – wat als ze het wil houden?

Nee, onzin, waarom zou ze. Maar had ze niet iets vreemds de laatste tijd, heeft ze eigenlijk niet altijd iets vreemds? Is het niet echt iets voor haar om zo’n boodschap op die manier te brengen? Ze had altijd al zo’n samenzweerderige glimlach gehad, met die veelbetekenende blikken, alsof ze iets wist wat jij niet wist. Eigenlijk is ze nooit voorzichtig geweest, het is een wonder dat niet alle collega’s allang op de hoogte zijn.

Hij ziet zichzelf zitten, een iets te dikke, zwetende man van tegen de vijftig, die de berm is in gereden omdat het hem allemaal te veel wordt. Zo nu en dan schiet er een auto voorbij, met een agressief, zoevend geluid. Op het kruispunt in de verte verspringen de verkeerslichten van groen naar oranje, en van oranje naar rood. Hij moet zich met Laura bezighouden, zij is nu even belangrijker, maar in plaats daarvan denkt hij: we hebben het toch altijd veilig gedaan?

Ze is aan de pil, tenminste, dat heeft ze ooit gezegd. Bovendien doen ze het altijd met condooms, bij wijze van stilzwijgende afspraak elkaar niet met elkaars verleden op te zadelen. Ze hebben het altijd veilig gedaan. Bijna altijd, dan. Er was die nacht in Holten, toen hij zonder dat hij er echt naartoe werkte bij haar naar binnen gleed en vrijwel meteen klaarkwam. Het was magisch, op de kale matras in het donker, terwijl buiten de oude, hoge pijnbomen in het maanlicht stonden. Als ze de pil niet slikt, kon het daar zijn gebeurd. Hoe lang is dat geleden, twee, drie maanden, begin september?

Hij haalt een hand van het stuur en wrijft over zijn nek. Hij blijft voor zich zien hoe Eileen het kussen onder haar trui stopt, en hoe vaker hij de scène in zijn hoofd afspeelt, hoe meer de kleine, terloopse gebeurtenis zich ontwikkelt tot een vreemde, houterige pantomime, die vol zit met betekenis.

Het gaat om Laura, zegt hij tegen zichzelf. Kom op. Laura’s telefoontje, wat zei ze allemaal. Ze zat op het politiebureau, ze mocht weer naar huis, maar haar vader was naar het ziekenhuis gebracht. Ze had haar vader in de regen gezet, of in de regen laten staan, dat was niet helemaal duidelijk. ‘Wat?!’ had hij de hele tijd geroepen, ‘wat?!’ Niet alleen uit verbazing, ook omdat hij haar nauwelijks kon verstaan. Politiebureau, vader in het ziekenhuis, was er een ongeluk gebeurd? Nee, geen ongeluk, en daarna waren ze tegen elkaar gaan schreeuwen, eerst nog vanwege de slechte verbinding, maar algauw ging het daar niet meer om. Ze wilde dat hij haar zou komen halen, hij wilde weten wat er was gebeurd, dat kon ze toch gewoon in een paar woorden zeggen? Dat zou hij zo wel horen, hij moest haar komen ophalen, zo moeilijk was dat toch niet? Nee, maar was ze gearresteerd of zo, mocht ze zomaar weg, wat was er aan de hand? Natuurlijk mocht ze weg, ze vroeg toch niet of hij haar wilde helpen ontsnappen, ze had alleen geen vervoer en ze was zeiknat geregend en toen was ze bijna gaan huilen en daar was hij zo van geschrokken dat hij had gezegd dat hij er meteen aan zou komen. Ja toch, vraagt hij zich af, dat heeft hij toch beloofd, hij is toch niet zomaar van zijn werk weggegaan en in zijn auto gestapt?

Hij probeert helder na te denken. Hij moet naar het politiebureau. In Weidebroek. Dat heeft ze er niet bij gezegd, maar daar gaat hij van uit. Waar is het politiebureau van Weidebroek? Geen idee, ze hebben nooit iets met de politie te maken gehad. Tot nu toe, dan. Laura heeft iets raars gedaan en hij moet optreden, hij moet uitvinden hoe ze eraan toe is en wat hij tegen haar moet zeggen. Dit is niet de Laura die hij kent. De Laura die hij kent zou je bellen als je zélf iets raars had gedaan. Zij zou weten wat er moest gebeuren en wie er gebeld moest worden, er zat vast wel een advocatenkantoor in het klantenbestand van de galerie, Laura zou het regelen.

Hij voelt zich koud en verlaten, alsof alle plannen die hij heeft gemaakt met een resoluut gebaar van tafel zijn geveegd en er zich een toekomst voor hem opent die hij niet kent en waar hij niet om heeft gevraagd. Opeens beseft hij wat er is veranderd: na Laura’s telefoontje is ze niet langer de vrouw tegenover wie hij zijn affaire met Eileen kan opbiechten.

Zodra dit inzicht zich met een kleine schok aan hem openbaart, beseft hij dat hij zich deze scène de laatste tijd vaak heeft voorgesteld. Laura zou erachter komen dat er iets was en hij zou het opgelucht en berouwvol opbiechten, in de wetenschap dat het hem niet zijn huwelijk zou kosten. Dat laatste wist hij niet zeker, maar hij ging ervan uit dat hun huwelijk ertegen kon; hoe clichématig was dit tenslotte niet, officemanager begint iets met receptioniste, je zou erom kunnen lachen – behalve als de receptioniste zwanger is, natuurlijk.

Hij buigt zijn hoofd en masseert met de duim en de wijsvinger van zijn linkerhand zijn ooghoeken. Hij moet zich op Laura concentreren, Laura heeft hem nodig. Het idee roept een vage afkeer bij hem op, hij heeft liever dat niemand hem nodig heeft, nu. En waarom zou hij het eigenlijk aan Laura opbiechten; om zijn huwelijk te redden? Hééft hij eindelijk iets leuks… Hij hoort het zichzelf hardop zeggen, als een kind dat zich tekortgedaan voelt, ‘héb ik eindelijk iets leuks…’ Zo is het toch, het is niet zo dat hun huwelijk na al die jaren nog ontzettend veel voorstelt. Hoe ze daarnet door de telefoon tegen hem schreeuwde, dat was ook niet voor het eerst; moet hij het niet juist aan haar opbiechten in de hoop dat het hem wél zijn huwelijk gaat kosten?

Als hij opkijkt, ziet hij dat hij vlak onder een reclamebord staat, waarin achter plexiglas een reusachtige poster hangt met de tekst ALLES KOMT GOED. De woorden vullen bijna het hele vlak, rechtsonder is nog net plaats voor het logo van een verzekeringsbedrijf. De donkerblauwe omlijsting van het bord heeft ronde hoeken en aan de onderrand hangen glanzende regendruppels. Sommige druppels laten zich traag in het gras vallen en worden direct vervangen door andere, die uit het niets lijken te ontstaan.

Rudolf vraagt zich af of het bord er ook al stond toen hij daarnet de berm in reed, hij heeft de indruk dat het een paar seconden geleden uit de lucht is neergedaald, met een boodschap die speciaal voor hem is bedoeld. Op een bepaalde manier is dat ook zo. Het is tenslotte zijn slogan. Op kantoor dachten ze dat hij er trots op zou zijn dat ze zijn woorden hadden gebruikt, maar hij denkt er het zijne van, ook al omdat niemand het over geld had gehad. Het enige wat Paul Hoveling zei was: ‘Nou, kijk eens aan Rudolf, je hoort nog steeds bij de creatieven!’

Hij start de auto en rijdt de weg op. In zijn spiegel wordt het reclamebord kleiner, en hij krijgt het gevoel dat hij een gebied binnen rijdt waarin hij op zichzelf is aangewezen, alsof het bord een grens markeerde en er nu een andere wereld begint – een onrustbarende wereld waarin zijn minnares zwanger is en zijn vrouw naar het politiebureau is gebracht omdat ze haar vader iets heeft aangedaan.

Hij nadert de kruising. De verkeerslichten springen op rood en hij stopt. Terwijl hij zoekend naar buiten kijkt (waarom eigenlijk, hij kent deze weg als zijn broekzak), ziet hij achter het kruispunt een bord staan waarop een afslag naar De Witte Armen wordt aangekondigd.

Ze hebben mijn vader meegenomen naar het ziekenhuis, hoort hij Laura zeggen. Hij bedenkt dat ze hem ongetwijfeld naar dit ziekenhuis hebben gebracht, en wat is logischer dan eerst even te gaan kijken hoe het met zijn schoonvader is, nu hij er toch langskomt? Het geeft hem tijd om te bedenken hoe hij zich straks tegenover Laura moet gedragen. Dan kan hij haar meteen vertellen hoe het met haar vader gaat. Misschien is er niets met hem aan de hand en kan hij hem meenemen, strak vastgesnoerd in de veiligheidsgordel, met de opgevouwen rolstoel achterin. Hij is natgeregend, hoe erg kan het zijn? Daarna zou hij iets met Laura gaan doen, iets leuks, iets rustigs, zodat ze bij kan komen. Een restaurant misschien.

En dan zou hij het haar vertellen. Hij ziet zich tegenover Laura in een restaurant zitten, met vriendelijk personeel en gedempt licht, hij praat zachtjes tegen haar terwijl hij wijn bijschenkt, maar ze begint spottend te lachen, hard en genadeloos, een lach die hij herkent van vorige gelegenheden. Eileen, dat dikke kind van de receptie, hoe oud is die helemaal, hoe kun je dáár nu mee… En dan ga je haar nog zwanger maken ook, als de eerste de beste onhandige puber… Want die zwangerschap zou ook aan het licht komen, die zou hij nooit voor haar verborgen kunnen houden, wie weet stond Eileen opeens voor de deur met haar dikke buik, hij ziet Laura de deur opendoen, kind, wat ben je dik geworden, let je wel op wat je eet?

Hij begint achter het stuur gejaagd te grinniken, alsof het de grappigste scène sinds tijden is. Heel even stelt hij zich voor dat Laura het kind opvoedt, het kind dat ze nooit heeft gehad, maar dat is onzin, wat is dat nou voor vreemde gedachte, hij zou het haar nooit kunnen vertellen. Alles loopt door elkaar in zijn hoofd, die scène met Eileen, dat telefoontje van Laura, dat soort dingen zouden ook niet tegelijk moeten gebeuren, hoe kan je in zo’n situatie nog helder nadenken? Het wordt allemaal steeds onduidelijker, alsof er in zijn hoofd allerlei bouwwerken instorten en hem het zicht wordt ontnomen door wolken puin en stof.

Achter hem wordt getoeterd, het is groen. Hij trekt op en steekt het kruispunt over. Gedachteloos neemt hij de afslag naar het ziekenhuis. Pas als hij het parkeerterrein op rijdt weet hij weer waarom hij naar het ziekenhuis wilde: om te kijken hoe het met zijn schoonvader is, tijd winnen. Er is gedoe met kaartjes en slagbomen, maar uiteindelijk slaat hij het autoportier achter zich dicht en loopt hij met grote passen naar de hoofdingang.

Wanneer hij uit de draaideur de hal in stapt, ziet hij een hoogzwangere vrouw in een rolstoel op zich afkomen. Haar grijze winterjas hangt open en ze draagt een vuurrode jurk. Haar zwangere buik steekt als een strakgeblazen ballon naar voren. Achter de rolstoel loopt een vermoeide man die Rudolf in het voorbijgaan een beschuldigende blik toewerpt. Rudolf loopt door naar de receptie. Overal ziet hij mensen in rolstoelen, alsof het rolstoeldag is. Hij kijkt om zich heen, misschien zit in een van die rolstoelen Laura’s vader. Ze zijn hier regelmatig met hem geweest, voor onderzoeken, voor uitslagen van onderzoeken en voor verdere onderzoeken. Hij ziet Laura achter de rolstoel lopen, en hij ernaast, hoewel hij toch ook wel eens geduwd zal hebben.

Ja toch, denkt hij, terwijl hij staat te wachten achter een oude vrouw die de receptioniste met een beverige vinger iets aanwijst op een formulier, ik heb toch ook wel eens geduwd? De vraag zakt meteen weer weg, want hij ziet dat de balie donkerblauw is, de kleur van de strepen op de bodem van een zwembad. Wie komt nou op het idee de receptie van een ziekenhuis zo’n zware, kille kleur te geven? Hij kijkt om zich heen en ziet dat het donkerblauw overal terugkomt, in de raamkozijnen, in de afscheidingswand van het winkeltje en in de brede dubbele deuren naar de gangen – een onpersoonlijke kleur, die hard en onverschillig afsteekt tegen de witte muren.

We mogen ons hier niet thuis voelen, denkt hij, ze willen niet dat we ons hechten, maar dit is overdreven, dit is een kleur waartegen je het aflegt, het is te gek voor woorden dat we aan zo’n kleur worden blootgesteld, het leven is al ingewikkeld genoeg. En hij heeft die kleur eerder gezien, net nog, het is de kleur van de omlijsting van het reclamebord dat vlak voor hem in de berm stond.

‘Meneer?’

Hij vangt de blik van de receptioniste, een vermoeide vrouw met geblondeerd haar en een gebruinde huid.

Hij heeft geen idee wat hij komt doen. Op het moment waarop het hem bijna weer te binnen schiet, is het alsof hij wordt verplaatst, niet naar een andere ruimte maar naar een andere tijd, en ziet hij zichzelf hier aan de receptie staan om te vragen waar de kraamafdeling is, of hoe dat tegenwoordig ook heette, natalogie? Eileen heeft hem een sms’je gestuurd, vliezen gebroken lig in Witte Armen, en terwijl de receptioniste naar de liften wijst, denkt hij: ik moet dit geheimhouden, wat vertel ik haar ouders of haar vrienden of wie er verder nog aan dat bed staan straks, wat als ze geen ouders of vrienden heeft en denkt dat ik haar kom ophalen?

‘Meneer,’ zegt de receptioniste.

Hij keert terug naar het hier en nu, en herinnert zich wat hij komt doen. Hij kan alleen niet op de naam van zijn schoonvader komen. Hij heeft nooit zoveel met hem gehad, hij vond hem altijd een saaie en beperkte man, al kreeg hij soms wel medelijden met hem wanneer Laura ’s avonds vertelde hoe het wekelijkse uitstapje met haar vader was verlopen. ‘En hij wou per se die dunne jas aan, hij weet niet hoe koud het is buiten, en ik kan het hem niet meer uitleggen, hij begrijpt het toch niet.’ ‘Nou ja,’ zei hij dan, ‘zo heb je in ieder geval weer iets om over te schrijven, hè?’

‘Meneer,’ herhaalt de receptioniste.

Rudolf kijkt haar aan. ‘Die man,’ zegt hij, ‘die hier is binnengebracht.’

De receptioniste legt haar handen over elkaar en sluit haar ogen, een theatraal gebaar dat ze routineus uitvoert, zonder er al te veel energie in te steken.

De achternaam van zijn schoonvader. Natuurlijk, dezelfde achternaam als Laura. ‘Verbruggen,’ zegt hij, ‘Verbruggen.’

De receptioniste toetst iets in en kijkt op het scherm. ‘Man of vrouw?’

‘Man,’ zegt Rudolf.

De vrouw schudt haar hoofd. ‘Is hij vandaag opgenomen?’

Rudolf knikt.

‘Misschien is hij nog niet op zaal. Weet u op welke afdeling hij ligt?’

Rudolf kijkt haar aan.

‘Weet u dan waaróm hij is opgenomen?’

Hij is natgeregend, denkt hij, mijn vrouw heeft hem in de regen laten staan. Tenminste, dat is wat ik heb gehoord. Dat is wat ze me heeft verteld. Het zweet breekt hem uit en weer krijgt hij het onrustbarende vermoeden dat alles definitief anders is geworden. Wanneer hij aan Laura denkt, krijgt ze iets klinisch, alsof ze niet langer zijn vrouw is, maar een geval, waarmee hij op een bepaalde manier zal moeten leren omgaan. Hij moet naar haar toe, ze heeft hem nodig. Is dat wel zo? Hij kan zich geen Laura voorstellen die hem nodig heeft. Hij heeft haar altijd gesteund, natuurlijk, maar dat was iets anders, dat was omdat ze samen waren, niet omdat het noodzakelijk is dat hij het voortouw nam. Hij weet niet precies wat er van hem wordt verwacht, hij wordt meegezogen door iets wat buiten hem om is misgegaan.

De receptioniste knijpt haar ogen samen en staat op het punt iets te zeggen. Rudolf is haar voor. ‘Laat maar,’ zegt hij. Hij keert zich om en wil met grote passen wegbenen (in een flits ziet hij het voor zich: met grote passen beent hij in een rechte lijn naar de draaideur), maar tot zijn verbazing ziet hij dat zich achter hem een rij heeft gevormd, een slordige rij mensen die hem beschuldigend aankijken.

Hij kijkt naar ze, alsof hij verwacht dat ze iets tegen hem zullen gaan zeggen. Wanneer iedereen blijft zwijgen, loopt hij alsnog weg, maar het is te druk om met grote passen naar de uitgang te benen, laat staan in een rechte lijn. Overal zijn rolstoelen en magere, oude mannen in pyjama die infusen op wieltjes met zich meetrekken. Hevig zwetend worstelt hij zich langs alles en iedereen naar de draaideur, met het gevoel dat hij ergens ingetuind is, dat hem een kunstje is geflikt. Hij weet niet eens meer precies wat hij Laura beloofd heeft, wat zei ze nou precies, en wat moet hij straks doen, naast haar zitten en haar hand vasthouden?

Als hij vlak bij de deur is, stoot er van achteren iets hards tegen zijn kuiten. ‘Au!’ roept hij, meer van schrik dan van pijn. Hij keert zich om. Vlak voor hem staat een rolstoel met een magere, blonde jongen. De benen van de jongen steken recht vooruit in glimmende stalen beugels en zijn vastgesnoerd met zwarte banden. Om de rolstoel heen bevindt zich een groepje mannen, vrouwen en kinderen. Er is iets vreemds aan het groepje, de mannen hebben wilde baarden, de vrouwen dragen lange rokken, de kinderen maken een onverzorgde indruk; met een paar kleine aanpassingen zouden ze figuranten uit een film over negentiende-eeuwse armoede kunnen zijn. Rudolf registreert het gezelschap nauwelijks, hij kijkt naar de jongen in de rolstoel, die wilde, ongecontroleerde bewegingen met zijn armen maakt, alsof hij twee onzichtbare bekkens tegen elkaar slaat. Wanneer hij Rudolfs blik vangt, splijt zijn gezicht open in een uitdagende grijns.

Rudolf voelt zich verkillen. De grijnzende jongen schuift zijn rug tegen de leuning van de rolstoel heen en weer alsof hij een golf van genot verwerkt en terwijl hij vanuit zijn ooghoeken spottend naar Rudolf kijkt, begint hij een kraaiend gelach uit te stoten. Het geluid wordt overgenomen door de gestalten om hem heen en Rudolf wordt ingesloten door een kakafonie van gelach, een onverdraaglijk geluid dat als een zwerm vogels met scherpe snavels om hem heen zwermt. Zijn woede en verontwaardiging groeien uit tot een ziedend mengsel dat alleen door daadkracht in goede banen kan worden geleid en in een reflex die als de aanloop tot een orgasme door zijn spieren trekt, heft hij zijn arm op en geeft de jongen in de rolstoel een kletsende slag in het gezicht.

Meteen is het stil, niet alleen in zijn directe omgeving, maar overal. Hij draait zich om en loopt rustig naar de draaideur, die leeg en geluidloos rond wiekt. Hij stapt een van de compartimenten binnen en loopt mee tot hij naar buiten kan stappen. De zon breekt door. Iedereen kijkt naar hem, de mensen die op de bankjes bij de ingang zitten te roken, de mensen in ochtendjas die met sjaals om hun nek een luchtje scheppen en de mensen die van de parkeerplaats naar de ingang van het ziekenhuis wandelen, en terwijl hij naar zijn auto loopt, stelt Rudolf zich voor dat al die mensen beginnen te applaudisseren, beheerst, bemoedigend, zoals je dat soms ziet in films die een menselijk drama behandelen en opeens een licht surrealistische wending nemen. Er schiet hem op dat moment geen enkel voorbeeld van zo’n film te binnen, maar ze moeten er zijn, het idee moet ergens vandaan komen, hij heeft toch niet zelf verzonnen dat mensen blijven staan, met toegeknepen ogen naar hem knikken en zijn gang naar de parkeerplaats voorzien van een haag van hartverwarmend applaus?

Zo moet je dat doen, denkt hij, je moet je handhaven, en soms moet je daarvoor een klap uitdelen. Een corrigerende tik. En dan gaat het niet om het corrigeren van een individu, wat kan zo’n grijnzende jongen er tenslotte aan doen, die wist niet beter, maar om het corrigeren van de wereld. Blijkbaar heeft die zo nu en dan een tik nodig die hem weer in de juiste baan doet schieten.

En nu naar Laura. Hij ziet haar voor zich zoals ze is, niet als geval, maar als Laura, want ze is nog steeds Laura, wat dacht hij dan, dat ze is veranderd in een vreemd wezen, iemand die hij niet zou herkennen en met wie hij de rest van zijn leven voorzichtig zou moeten omgaan? Ze heeft iets gedaan, misschien is ze even de controle verloren, dat soort dingen gebeuren, je kunt niet verwachten dat alles altijd gestroomlijnd en soepel verloopt, vreemde dingen doen we allemaal, heeft hij daarnet niet die jongen een tik gegeven? En flink hard ook, hij voelt zijn hand nog steeds.

In een opwelling pakt hij zijn telefoon uit zijn jaszak en begint haar te sms’en. Ik heb een spast een klap gegeven. Glimlachend ziet hij de letters op het kleine scherm verschijnen. Zij haar vader in de regen, hij een spast een klap. Dat het sms’en lastig gaat omdat zijn hand echt zeer doet, maakt het alleen maar mooier.

Halverwege de boodschap begint zijn stemming alweer te zakken. Zijn gevoel van triomf verdwijnt, hij ziet de taak die voor hem ligt, en het onbekende gebied waar hij en Laura zich straks zullen bevinden. Hij maakt zijn sms’je af, maar het idee dat hij en Laura iets delen is verdwenen, en wanneer hij aan het laatste woord bezig is, krijgen zijn handelingen iets mechanisch, alsof hij een abstracte code intoetst die hem toegang zal verschaffen tot de rest van zijn leven, niet omdat hij dat wil, maar omdat dat nu eenmaal moet. Wanneer hij in de lijst naar Laura’s nummer scrolt en op ‘verzenden’ drukt, is al zijn optimisme verdwenen, en als hij in zijn auto zit, denkt hij: hoe kun je zo’n oude man in de regen laten staan, is dat niet gewoon moord?

Hij rijdt de parkeerplaats af. Ik heb een spast een klap gegeven, ik heb een spast een klap gegeven – de zin blijft door zijn hoofd spoken, als een mantra, of de eerste regel van een liedje. Iets voor Dinamo Boekarest, voorheen Petrolul. Hij ziet zichzelf op het podium staan, groot en zweterig, zoals nu, maar jonger, en met Paul Hoveling op piano, en die twee andere jongens op gitaar en drums, hoe heetten ze ook alweer. Je geneert je dood als je eraan terugdenkt, maar toch, het had een mooie tijd kunnen zijn. Als we maar wat beter waren geweest. Het mooiste was de tijd vooraf, met z’n allen om de tafel, lachen om je eigen grappen, denken dat je de hele wereld aankan. De voorpret is altijd het beste. Dat gold voor meer dingen. Seks. Volwassen worden. Het hele leven. Daar zou je een nummer van kunnen maken. ‘Er gaat niets boven voorpret’. Een koor van ongeboren zielen: straks gaan we leven, jongens, nou, dat wordt wat.

Zie je wel, hij had het nog. En dan een ander woord voor voorpret verzinnen, want zo klonk het te kinderachtig. Verwachting. ‘Er gaat niets boven verwachting’. Dat klonk al veel beter. Het was niet alleen de titel van een lied, het was de titel van een heel album. Je zou bijna Paul Hoveling en die anderen weer bij elkaar roepen, jongens, misschien moeten we het gewoon nog eens proberen. Onzin natuurlijk. Maar toch. ‘Er gaat niets boven verwachting’. Je kon het nog op twee manieren lezen ook: verwachting is het mooiste, en: ja, er zal een keertje iets boven verwachting gaan, nou, mooi niet dus.

Toch was dat niet waar, sommige dingen gaan wel degelijk alle verwachtingen te boven. Hij denkt aan seks met Eileen, hoe goed dat was, hoe zijn hele lichaam werd opgeblazen van genot, en dat het herhaalbaar was, terwijl één keer al onvoorstelbaar was als je erover nadacht. Nog voor hij erbij stilstaat dat hij in de verleden tijd over haar denkt, wordt er in zijn hoofd een verbinding gelegd tussen ‘Eileen’ en het woord ‘verwachting’ (nog vrij laat, eigenlijk) en zijn stemming zakt weer. Al te lang kan hij daar niet bij stilstaan, want wat is hij aan het doen? Hij is bij het ziekenhuis weggereden en is op de terugweg naar zijn werk, maar dat moet helemaal niet, daar is Eileen met haar zwangerschap en bovendien had hij Laura beloofd dat hij haar op zou halen van het politiebureau.

Hij moet keren, en snel ook, nog even en hij rijdt langs zijn kantoor. Staat Eileen voor het raam, ziet ze hem langsrijden. Hij keert op een rotonde en rijdt Amersfoort weer uit. Hij komt langs het reclamebord met ALLES KOMT GOED, hij wacht voor het rode licht bij het kruispunt. Het licht springt op groen, hij trekt op, hij ziet de afslag naar het ziekenhuis, hij slaat af en pas als hij een kaartje heeft getrokken en de slagboom achter hem dichtvalt, beseft hij dat hij hier helemaal niet moet zijn, wat is dit voor onzin, waarom rijdt hij het terrein van het ziekenhuis weer op? Hij rijdt door, betaalt bij een van de automaten en verlaat het parkeerterrein.

Eerlijk gezegd is hij een beetje wanhopig. Hij rijdt rond als een kip zonder kop, de lucht betrekt, hij krijgt het koud. ‘Er gaat niets boven verwachting’ – de titel speelt nog steeds door zijn hoofd, in een trager tempo dan eerder, als een sombere conclusie van een leven, een eindoordeel. Hij ziet een donkere zaal langzaam leeglopen, een slotapplaus zit er ook al niet in.

En waar rijdt hij eigenlijk? Hij zit op een lange weg, met rechts water en links bomen, hoge dunne bomen, ze schieten voorbij, tjak tjak tjak. Met elke boom die voorbijschiet wordt het kouder in de auto en met elke boom die voorbijschiet gaat de auto harder rijden. Zijn handen op het stuur verliezen hun kracht en hij moet hulpeloos toezien hoe de auto steeds meer naar links wijkt. Het linkerwiel danst wild over het hoge gras, er is een greppel en dan wordt hij gelanceerd, want opeens is het alsof er een straalmotor achter in de auto zit.

Hij zit met zijn handen aan het stuur, roerloos. Er klinkt geen enkel geluid, behalve misschien een zacht gekraak. De auto is een besloten koker, een kantelend ruimteschip in een leeg heelal. Ze maken trage rondwentelingen, de auto en Rudolf, een langzame, gewichtloze tuimeling in een kalme vrede. Je zou willen dat het niet ophield, het kantelen niet en de muziek niet, want Rudolf zou zweren dat tijdens de wentelingen de autoradio is aangesprongen en dat er een nummer van The Beatles klinkt. Hij weet niet welk nummer, maar hij wil dat het doorgaat, het kantelen en de muziek; hij zit hier goed in zijn rondwentelende kooi, laat ze het hele oeuvre van The Beatles maar draaien, het liefst chronologisch, zodat je hun ontwikkeling kunt volgen, ‘al met al duurde dat nog geen tien jaar, moet je je dat eens voorstellen, die progressie die ze in die korte tijd hebben gemaakt, moet je hun eerste plaat eens met hun laatste vergelijken!’

En dan? Het linkerportier hangt open, daar is hij blijkbaar door naar buiten gekropen. De auto is niet goed meer, daar heeft een reusachtige hand in geknepen. De ruiten zijn vergruizeld, het meeste glas ligt op de weg of op de motorkap. Hij moet met een klap geland zijn, zoveel is duidelijk.

Hij is duizelig. Zijn nek lijkt veranderd in een lange steel waarop zijn hoofd heen en weer wiebelt. Hij zoekt in zijn jaszak naar zijn telefoon, dit is zo’n moment waarop er gebeld moet worden, maar als hij naar zijn telefoon kijkt, begint hij te twijfelen. Wie zou hij waarvan op de hoogte moeten stellen? En bovendien, zo’n telefoontje is veel te klein, met zo’n ding kan je toch geen serieus gesprek voeren, het is kinderspeelgoed, weg ermee. Hij gooit zijn telefoon weg, hij hoort een plons, dat is een goed, toepasselijk geluid.

Er zit gruis in zijn mond. Hij spuugt het uit in zijn hand, het zijn minieme brokjes glas, alsof hij een glazen kies had die nu stuk is. Hij veegt het van zijn hand en keert zich om. Hij staat voor een brede oprijlaan, die is afgesloten met een gietijzeren hek. Links en rechts van het hek staat een vierkante zuil van verweerde baksteen. Op elke zuil staat een stenen vaas waarin onkruid groeit.

Rudolf loopt naar het hek en duwt het open. De oprijlaan is afgezet met hoge, slanke bomen die gele bladeren laten vallen. Aan het eind, waar de oprijlaan samenkomt in een punt, staat een oud landhuis.

Daar kan ik bellen, denkt hij, daar hebben ze ouderwetse telefoons, met een snoer, en een hoorn die je kan opnemen, oude zwarte toestellen van bakeliet met witte cijfers onder de draaischijf. Daar krijg je mensen te spreken die je kunnen helpen, die alles weten, die al weten wie je bent zodra je je vinger in de draaischijf hebt gestoken. Hij begint de oprijlaan af te lopen. Het grind is nat en knarst onder zijn voeten, de dode gele bladeren glimmen. Zijn hoofd wiebelt nog steeds een beetje.

Het is een lange wandeling naar het huis, het is of hij uren onderweg is. De bladeren blijven vallen. De lucht is egaal grijs. Om hem heen is het doodstil. Hij hoort alleen zijn voetstappen, die anders klinken dan eerder. Hij heeft het gebied waar het heeft geregend achter zich gelaten, de bladeren onder zijn voeten knisperen, het grind knarst met een droger, zanderiger geluid.

En daar is het huis, vreemd dichtbij, alsof het niet langer kon wachten en zichzelf naar voren heeft geschoven. Het is opgetrokken uit grijsbruine steen en heeft een plat dak waarop schoorstenen staan. Om de dakrand loopt een stenen balustrade.

Rudolf heeft sterk het idee dat hij hier eerder is geweest. Hij beklimt de paar treden naar de hoge, donkergroene voordeur. ‘Net als vroeger,’ schiet het door hem heen, maar de gedachte verdwijnt meteen weer, als een vogel die langs zoeft zonder dat je hem goed ziet.

Hij duwt de deur open en stapt over de drempel. Ook als zijn ogen aan het donker zijn gewend, begrijpt hij nog steeds niet helemaal wat hij ziet.

Terwijl hij de mensen toch duidelijk herkent. Niet alleen de jongen in de rolstoel, maar ook de kinderen, de vrouwen en de mannen met baarden. Hij heeft ze zojuist in het ziekenhuis gezien, al is de opstelling nu heel anders.

Ze staan apart van elkaar en kijken hem roerloos aan, met grote ogen. Het daglicht dat met Rudolf mee naar binnenkomt, snijdt ze los van de schemerige hoge ruimte waarin ze zich bevinden, als uitgeknipte figuren in een kijkdoos. Links en rechts verdwijnen brede, gebogen trappen omhoog in het donker.

De jongen in de rolstoel is de eerste die beweegt. Zijn armen schieten met aarzelende schokken omhoog, en hij begint weer op zijn onzichtbare bekkens te spelen. Op de zijkant van zijn gezicht zit een rode vlek. Dat is waar ik hem heb geraakt, denkt Rudolf. Het is net of de vlek groter wordt. De andere kinderen hebben ook vlekken in hun gezicht, schaafwonden, blauwe plekken – net of hij die kinderen al eerder heeft geslagen, maar dat kan niet, hij ziet ze vandaag voor het eerst.

De jongen in de rolstoel speelt nog steeds op zijn bekkens en kijkt Rudolf strak aan, alsof hij met zijn blik een dringende boodschap wil overbrengen. Ergens achter in het huis beginnen honden te blaffen. Er klinkt een kort bevel, het geblaf houdt op. Uit het donker verschijnt een man met een baard. Hij houdt een herdershond vast bij de halsband.

Rudolf steekt een hand omhoog. Hij wil – ja, wat wil hij eigenlijk? Hij wil een monoloog beginnen over een oude, bakelieten telefoon die hier ergens moet staan, een ouderwetse telefoon met een snoer en dat hij die wil gebruiken, want komt hij daar niet voor? Op dat moment slaat de voordeur achter hem dicht met een oorverdovende slag die het daglicht buitensluit. De nadreunende echo vult de ruimte en stijgt in het trappenhuis omhoog tot aan het dak. Het is een geluid als een slotakkoord.

DINSDAG

3

Laura mist hem nauwelijks. Dat komt natuurlijk omdat ze steeds aan gisteren moet denken – al is denken misschien niet het goede woord. Het schiet zo nu en dan door haar heen, als iets onaangenaams wat je wakker doet schrikken uit een korte slaap. Er was iets. O ja. Ik heb gisteren mijn vader laten natregenen. Verder is ze nog niet gekomen.

Ze neemt een langzame slok koffie en staart naar het abstracte schilderij dat tegenover het bureau hangt.

De koffie valt goed. Het is altijd het eerste wat ze doet als ze de galerie binnenkomt: naar het keukenblokje lopen, filterzakje pakken, koffiezetten. Het is een ouderwets apparaat, zonder cups of pads, en ze houdt van de hese, pruttelende geluiden die het maakt, als een klein bromfietsje dat zich haperend en sputterend door heuvelachtig terrein heen worstelt.

Ze kan zich niet goed voorstellen dat ze het ziekenhuis belt om te vragen hoe het met hem is. Ze moet nadenken over wat er is gebeurd, maar dat is onmogelijk, de plek in haar hersens waar dat zou moeten plaatsvinden is verdwenen, als een gracht die ’s ochtends opeens gedempt blijkt, en volgebouwd met huizen die de indruk wekken dat ze daar al jaren staan.

De psychologe op het politiebureau had haar gevraagd of ze absences had, of ze wel eens het idee had dat ze wegviel. ‘Nee,’ had ze geantwoord. Nu begrijpt ze dat haar een uitweg werd geboden, dat er mogelijkheden waren voor onderzoek, een proces dat weken, maanden kon duren, misschien vonden ze iets, wie weet was ze epileptisch. De vraag was bedoeld om haar gerust te stellen.

Ze zet haar koffie neer, pakt haar tas en gaat op zoek naar het kaartje van de psychologe. Ze vindt het helemaal onderin, tussen twee verfrommelde zakdoekjes. Klara de Jong. Daaronder staan haar beroep, haar adres en haar telefoonnummer.

‘Misschien helpt het als je er een column over schrijft,’ had Klara de Jong gezegd. ‘Voor jezelf dan, bedoel ik, niet voor het blad.’

Waarom had ze haar verteld dat ze columns schreef? Op het moment had het logisch geleken, alsof ze voorvoelde dat ze Klara vaker zou spreken, en meteen maar wat kaarten op tafel legde.

‘Leven & Welzijn? O, dat blad ken ik,’ zei Klara. ‘Dus dan ben jij Ninja?’

‘Minja.’

‘Minja. Hoe staat het er ook alweer? “Een maandelijkse column over wat er allemaal komt kijken bij de zorg voor een bejaarde ouder”, zoiets is het toch?’ En Klara knikte bedachtzaam, alsof ze in stilte allerlei conclusies trok.

Laura stopt het visitekaartje van de psychologe in het voorvak van haar tas en zet de computer aan. Een column, over gisteren? Als de computer is opgestart, gaat ze naar Word. Het was me allemaal teveel geworden, typt ze. Ze kijkt ernaar en gelooft het niet. Het klinkt als een cliché, iets wat je vertelt in een gespreksgroep met lotgenoten, door wie je vervolgens wordt vergeven – maar alleen omdat ze zelf ook vergeving willen zodra ze hún verhaal hebben gedaan.

Wil ze dan niet vergeven worden? Ze kijkt nog eens naar de zin op het scherm. Ze twijfelt of je ‘teveel’ in dit verband aan elkaar schrijft en voert een spatie in.

Het was me allemaal te veel geworden.

Ze haalt de spatie weer weg, kijkt een paar seconden naar de zin en verlaat Word om haar e-mail te checken.

Guido Galerie, haar baas (die uiteraard niet Galerie heet; hij heeft een Poolse achternaam die smeekt om spelfouten) kondigt aan dat hij die middag een atelierbezoek gaat afleggen en vraagt of ze zin heeft om mee te gaan. ’t Is een realist, landschappen, waarschijnlijk dus niets voor jou, maar je weet dat bij het merendeel van de bedrijven in ons bestand alleen de directie van abstracte kunst houdt (denken ze tenminste), de rest wil liever iets herkenbaars. Dus misschien moeten we ons assortiment toch maar eens gaan uitbreiden met toegankelijker kunst. Of vloek ik nu in de kerk? Ik hoor van je.

De volgende mailtjes zijn van leden van haar leesclub. Anne-Wil schrijft dat ze het niet eens is met het voorstel van Laura. Hebben we twee jaar geleden ook al niet iets van Paul Auster gelezen? Ik vind jouw keuzes altijd zo cerebraal, Laura. Zullen we niet gewoon zo’n sappige familiegeschiedenis nemen? Margaritha schrijft: Laura’s voorstel past goed bij ons thema van boeken over de wereld van na 9/11. Misschien is het inderdaad tijd voor iets anders, Anne-Wil, maar ik zet mijn tanden liever in een klassieker dan in een familiegeschiedenis. Jojanneke laat weten dat ze komende weken weinig tijd heeft om te lezen. Familiegeschiedenissen? Een familie heb ik thuis al! En de meeste klassiekers zijn vreselijk dik hoor dames! Waarom denk je dat we nooit aan die boeken zijn toegekomen, Marga! Ik ben voor een dun boek. Hoe dik is die Auster? Heeft iemand zin om mee te gaan naar het tuincentrum dit weekend?

Laura klikt de mailtjes weg en gaat terug naar Word.

Het was me allemaal teveel geworden.

Ze drukt op Delete en ziet de zin verdwijnen. Als het scherm leeg is typt ze: Het was haar allemaal teveel geworden.

Ze glimlacht. Ze ziet direct dat dit veel beter is. Hiermee kon je verder, dit was een verhaal.

Misschien moet ze een verhaal schrijven in plaats van een column.

Goh Laura, wat een aangrijpend verhaal over die vrouw met haar vader bij het kanaal, hoort ze Tijmen zeggen, je hebt haar wanhoop goed onder woorden gebracht, al schrok ik wel toen ze naar de oever liep en haar vader uit de rolstoel het water in kieperde.

Wat?

Ze voelt een vlaag onrust, alsof aan de rand van haar gezichtsveld iets donkers voorbijschiet. Bovendien, zoiets zou Tijmen nooit plaatsen, daar hield hij niet van. Negativiteit is verstikkend, had hij zijn leerlingen vroeger voorgehouden, positiviteit is versterkend. Als hoofdredacteur vond hij dat nog steeds. Je mag best kritisch zijn in je stukken, had hij haar verteld toen ze begon, maar we gaan uit van een positieve benadering.

Haar maatschappijleraar, had ze hem altijd genoemd, omdat ‘maatschappijleerleraar’ niet goed bekte. En het was een passende titel geweest, hij had haar wegwijs willen maken, wereldwijs, wat al niet. Terwijl ze achterover op zijn bed lag, had hij van tussen haar benen opgekeken en gevraagd: ‘Werkt dit voor je?’ Dertig jaar geleden was dat geweest.

Ze kijkt naar het scherm. Het was haar allemaal teveel geworden. De cursor knippert aan het einde van de zin. Ze legt haar vingers op het toetsenbord en begint te typen.

Ze tilde de handvatten van de rolstoel omhoog en naar voren en kieperde haar vader in het kanaal.

Nee, dat klonk te ingewikkeld.

Ze duwde de handvatten van de rolstoel naar voren en kieperde haar vader in het kanaal.

Dat was beter, maar ‘kieperde’ klonk niet goed.

En liet hem van de zitting van de rolstoel in het water glijden. Langzaam voer een zwaarbeladen binnenvaartschip voorbij. Haar vader zwom er met trage slagen naartoe en hees zichzelf met moeite aan boord.

Ze ziet hem wegvaren, staande op de voorplecht, zijn hoofd weggedoken in zijn jas.

‘Het kan even duren voor het tot je doordringt,’ had Klara de Jong gezegd. Het is nog maar een dag geleden. In ieder geval is het overheersend genoeg om het feit dat Rudolf plotseling is verdwenen naar de achtergrond te dringen. Ze heeft alleen gegeten, gisteren, en alleen geslapen. Het komt niet vaak voor, maar onrustig is ze er niet van geworden, het kwam eigenlijk niet slecht uit.

Al heeft ze hem wel vervloekt toen hij haar gistermiddag niet van het politiebureau kwam ophalen. Hij had gezegd dat hij het zou doen, ze hoort het hem nog zeggen, ‘Goed, dan kom ik er zo aan.’ Anders was ze ongetwijfeld door een paar agenten naar huis gebracht. Toen ze in de hal van het politiebureau zat te wachten, hadden ze herhaaldelijk aan haar gevraagd of ze zeker wist dat ze haar niet naar huis hoefden te brengen. Nee, mijn man komt zo. Maar na dat vreemde sms’je had ze niets meer van hem gehoord.

Ze pakt haar telefoon uit haar tas, gaat naar ‘berichten’ en bekijkt het sms’je nog eens. Ik heb een spast een klap gegeven. Het klinkt als de eerste regel van een cabaretliedje. Een flauw liedje, iets voor dat studentenbandje waar Rudolf vroeger bij zat. Ze ziet hem achter de microfoon staan, in een oversized wit overhemd met zweetvlekken. Ik wil dood, ik wil dood, want ik sta ontzettend rood. En nu allemaal. Ik wil dood, ik wil dood, want mijn pik is niet zo groot.

Rudolf met drie andere jongens. Een van hen was Paul Hoveling, die nu zijn baas was, de anderen waren vage schimmen. Ze had ze een keer zien optreden toen ze aan een talentenjacht meededen, ze kende Rudolf nog maar net, waar was dat ook alweer? Ze waren voorlaatste geworden, dat wist ze nog wel. Ze hadden nog één optreden gehad, daarna was het afgelopen. Ze herinnerde zich ook weer hoe ze hadden geheten. Dinamo Boekarest.

Vlak voor dat festival had ze nog ruzie met Rudolf gehad. Ze had tegen hem gezegd dat hij de regel Ik wil dood, ik wil dood, want mijn pik is niet zo groot moest veranderen in Ik wil dood, ik wil dood, want mijn pik is veel te groot, omdat het dan meer drama bevatte. Eigenlijk vindt ze dat nog steeds en ze voelt een lichte tevredenheid als ze eraan terugdenkt, hoewel het verder een liedje van niks was.

Rudolf had haar geschokt aangekeken, met een blik vol twijfel, alsof ze was veranderd in iemand die hij niet kende, een vreemd meisje dat grove taal uitsloeg, en toen ze volhield dat haar regel veel beter was, had hij kwaad gezegd dat ze zich niet op zijn terrein moest begeven, en dat hij niet wilde dat de andere jongens zouden denken dat ze zijn Yoko Ono was. Ze had hem in zijn gezicht uitgelachen, hoewel ze nauwelijks een idee had wie Yoko Ono was, want ze had niet zoveel met muziek als hij.

Ze werpt nog een blik op het sms’je. Misschien was de boodschap niet voor haar bedoeld. Zouden ze op het reclamebureau elkaar sms’jes sturen, hebben ze daar een eigen taaltje? Wie weet is het een gecodeerde boodschap voor een minnares.

Ze neemt een slok koffie en glimlacht. Rudolf en een minnares, alsof hij zoiets ook maar een dag verborgen kon houden. Hij zou er zo nerveus van worden dat hij zichzelf meteen zou verraden, en bovendien zou hij er zo trots op zijn dat hij het aan iedereen moest vertellen, en zo zou zij het dan ook te horen krijgen, van een gemeenschappelijke kennis, of misschien rechtstreeks van hem, tijdens een ruzie – maar ook dan zou hij het uit trots vertellen, niet uit woede, zoals hij trots kan vertellen over problemen op zijn werk die hij heeft opgelost, of dingen die hij in de tuin heeft gedaan, zoals die keer dat hij in de schuur een rek had gemaakt voor al het kleine tuingereedschap. ‘En heb je gezien hoe het hangt?’ had hij gevraagd, stralend, in de hoop dat ze het niet zou zien, zodat hij het haar kon vertellen. Ze zag het inderdaad niet, ze hingen niet op grootte of kleur. ‘Ze hangen op alfabet!’ riep hij trots.

Alsof hij zijn moeder aankeek, denkt ze, met die verwachtingsvolle blik van hem, een klein jongetje dat ergens zijn best op had gedaan. Ze had hem er wel eens op aangesproken. ‘Je dwingt me in een moederrol, Rudolf.’ In plaats dat hij erover nadacht was hij kwaad geworden. ‘Een man mag toch trots zijn op wat hij doet? Of heb je liever dat ik zwijgzaam m’n gang ga? Vind je dat soms stoerder, als we maar een beetje langs elkaar heen leven? Als jij een goede deal in de galerie hebt gemaakt, vind je dat toch ook leuk om te vertellen, dan geniet ik daar toch ook van? Ik zie me dan echt niet in een vaderrol gedwongen, hoor!’

Het is het gezicht dat je erbij trekt, legde ze uit, met zo’n blik die naar goedkeuring hengelt. ‘O, neem me niet kwalijk, hoor!’ riep hij. ‘Neem me vooral niet kwalijk dat ik kijk zoals ik kijk! Zal ik de volgende keer een zak over m’n kop trekken?’

Maar dat was het nu juist met Rudolf – de volgende keer had hij inderdaad een zak over z’n kop getrokken. Ze schrok zich dood toen hij de kamer binnenkwam, ze herkende hem niet als Rudolf, ze zag alleen een forse gestalte met een plastic Albert Heijn-tas over zijn hoofd. Ze liet haar thee uit haar handen vallen en was als een gek gaan gillen. ‘Ik ben het, ik ben het,’ zei hij nadat hij de zak van zijn hoofd had gerukt en haar had vastgepakt, ‘rustig nou, ik ben het, Rudolf. Weet je nog dat ik dat zei, moet ik soms een zak over m’n kop trekken, ik wilde alleen maar even zeggen dat ik je band heb geplakt, en ik heb ook meteen je remblokjes vervangen.’ Hij ruimde de scherven van het kopje op en deed zijn best om de theevlek uit de schapenvacht te boenen. De rest van de avond zaten ze chagrijnig naast elkaar op de bank voor de tv, ze wist nog waarnaar ze gekeken hadden, iets met Henny Huisman, zo lang was dit al geleden.

Ze klikt het sms’je weg en legt haar telefoon op haar bureau, naast het toetsenbord. Ze vraagt zich af waarom ze zich niet ongerust maakt. Misschien is die spast terug gaan slaan, wie weet in wat voor toestand Rudolf is beland. Aan de andere kant, hij heeft tijd gehad om te sms’en, er spreekt geen paniek uit het bericht, eerder een zekere tevredenheid. Ze denkt niet dat hem iets is overkomen, ze denkt dat hij is gevlucht.

En het verrast haar nauwelijks. Natuurlijk, ze heeft naar hem geschreeuwd toen ze hem op het politiebureau belde, omdat hij er niets van begreep en omdat de verbinding zo slecht was, en het zou kunnen dat hij kwaad was geworden en had gedacht: ze zoekt het zelf maar even uit, maar als dat het geval zou zijn, had ze allang iets van hem gehoord, dan had ze vannacht niet alleen geslapen. Het is meer dan dit, het is groter, en onvermijdelijker, alsof ze het altijd heeft geweten: hij staat op het punt om te vertrekken, er hoeft maar dít te gebeuren en hij is weg. Of heeft ze dat alleen maar gehoopt? Ze weet het niet, en ze weet ook niet of ze het wil weten, opeens beseft ze dat ze weet waar hij is. Hij zit in Holten.

Het ligt zo voor de hand dat ze zich afvraagt waarom ze er niet eerder opgekomen is. Ergens in haar achterhoofd heeft ze het de hele tijd al geweten, dat kan niet anders – daarom maakte ze zich niet ongerust. Hij kon het niet aan, na haar telefoontje vanuit het politiebureau heeft hij alles uit zijn handen laten vallen en is hij naar Holten gevlucht. En in de tussentijd heeft hij ook nog een spast een klap gegeven. Misschien bedoelde hij zichzelf; ze ziet Rudolf over de A1 rijden terwijl hij zichzelf zo nu en dan een klap tegen het hoofd geeft. Sla gerust wat harder, Rudolf, denkt ze. Ze ziet hoe Rudolf zichzelf buiten westen slaat en slingerend op de vluchtstrook belandt, om uiteindelijk tegen de vangrail tot stilstand te komen.

Ze pakt haar telefoon en belt hem. Ze hoopt dat hij niet opneemt.

Hij neemt niet op. Ze spreekt geen bericht in.

Uiteindelijk had Klara de Jong haar van het politiebureau naar huis gereden, in een oude, grijze Land Rover, omdat ze toch dezelfde kant uit moest. Het was geen onprettige rit, Laura moest denken aan lifttochten van vroeger, aan kalme chauffeurs en ritten waarvan je het jammer vond dat ze niet langer duurden. Ze heeft nog steeds geen idee of Klara voor de politie werkt of dat ze iemand van buiten is, die er door de agenten was bij gehaald omdat ze niet wisten wat ze met haar aan moesten.

Want dat de agenten niet goed raad met haar wisten was meteen al duidelijk. Tijdens de rit naar Amersfoort bleven ze zwijgen. Laura had ook niets gevraagd, ze keek naar buiten, waar het inmiddels droog was geworden. Alles glinsterde en druppelde. Er hing een fel licht waar ze slecht tegen kon, ze had het koud en haar haren waren nat, en toen waren ze langs dat reclamebord gekomen, en even later langs de volgende, reclameborden met de tekst ALLES KOMT GOED. Misschien dat ook daarom de rest van de dag zo’n onwezenlijke indruk op haar had gemaakt. God mocht weten waar die borden vandaan waren gekomen, het was net of Rudolf ze daar persoonlijk had neergezet. Alsof hij wist dat ze op een gegeven moment naar het politiebureau zou worden gebracht en hij die rit wilde begeleiden met de woorden die hij van haar nooit meer in de mond had mogen nemen. Bij wijze van afscheidscadeautje, voor hij naar Holten vertrok.

Op het bureau namen de agenten haar mee naar een grijs kamertje zonder ramen, waar een tafel stond met drie stoelen. Boven de tafel hing een lange, witte armatuur met twee tl-buizen. Ze zeiden dat ze haar jas uit mocht doen. Ze zette haar tas op de grond en hing haar natte jas over de rug van haar stoel.

De twee agenten vroegen of ze wist waarom ze meegenomen was. Ze zaten tegenover haar en vertelden dat ze waren gebeld omdat iemand een oude man in een rolstoel in de regen had laten staan. Wie was die man? Ze antwoordde dat het haar vader was. De agenten zeiden dat de man naar het ziekenhuis was gebracht. En waarom had ze hem in de regen laten staan, kon ze daar iets over zeggen?

Als ze het zich goed herinnert, had ze gezegd dat ze door de regen was overvallen. Het waren jonge agenten, de agent die de vragen stelde had nog puistjes.

‘En toen bent u niet gaan schuilen?’

Ze wist wat hij wilde horen. Geef een logische reden, mevrouw, zeg dat uw schoen in de modder vastzat, dat de rolstoel niet meer voor- of achteruit kon, dan zijn we klaar en kunnen we weer aan het werk.

Heeft ze nog iets gezegd, of haalde ze gewoon haar schouders op? Ze lieten haar alleen en een tijd later kwam er een grote, dikke vrouw binnen met sluik, bruin haar dat tot net over haar oren kwam. Ze trok haar jas uit, ging zitten en zei dat ze Klara heette. Ze droeg een lichtbruin colbert en een coltrui. ‘Ik ben psycholoog,’ zei ze, ‘ze hebben gevraagd of ik even met je wilde praten.’ Haar stoel kraakte wanneer ze zich bewoog. Ze was niet kwabbig dik; haar huid stond strak, alsof ze was volgepompt met een zwaar gas.

‘Dus je hebt nooit eerder gehad dat je wegviel,’ zei ze. ‘Wat was er dan aan de hand, kon je er niet meer tegen, had je het helemaal gehad?’ Ze maakte aantekeningen op een klein notitieblok. ‘Of moeten we eerder denken aan iets als een angstaanval? Denk er maar eens rustig over na.’

Ze verliet het kamertje en kwam terug met een blaadje met twee bekers koffie, wat suikerklontjes en twee roerstaafjes. ‘Je bent niet gearresteerd,’ zei ze. ‘Dus je kunt gewoon naar huis. Daar hoor je verder wel hoe het afloopt. Ik geloof dat ik moet garanderen dat je jezelf niets aandoet of zo. Anders moeten ze je opnemen. Ga je jezelf wat aandoen?’