Hoe verjaag je fruitvliegen? Is het nog mogelijk om die vetvlek uit een nieuwe jurk te krijgen? Hoe vaak moet je je huis ventileren? Wie weet dit soort dingen nog? Je moeder weet het, je oma wist het, maar leren onze kinderen nog wel echt poetsen?

Het leven is een onophoudelijke oorlog tegen troep en viezigheid, maar die oorlog is makkelijker te winnen dan je denkt. Diet Groothuis heeft net zo’n hekel aan schoonmaken als u en ik, maar ze weet dat een fris, opgeruimd en schoon huis rust brengt in hoofd en lichaam. De kennis van haar ouders en grootouders geeft ze door via dit boek, dat bol staat van de wetenswaardigheden, handige schema’s, duurzame tips en slimme trucjes. Van stappenplan van dag tot dag tot jaarplanning; het is nog nooit zo eenvoudig geweest om je goede voornemens om te zetten in daden.

‘Bij gebrek aan alwetende grootmoeder gun je iedereen een Diet in het leven. En ze is nog grappig ook.’ – Karin Luiten

Uitgeverij Atlas Contact
Amsterdam/Antwerpen

Met de tips en adviezen in dit boek is getracht om verhelderend te zijn en uitkomst te bieden voor iedereen die verlangt naar een opgeruimd en schoon huis. Dat neemt niet weg dat de uitvoering nauw kan luisteren, nuance kan vergen en ‘gevoel’ vraagt voor juiste doseringen. De verkeerde, onvolledige of ongenuanceerde opvolging van de tips en adviezen is dan ook voor eigen risico. Schroom bij twijfel vooral niet om je vraag of opmerking te laten weten via Twitter: @dietgroothuis.

© 2016 Diet Groothuis

Omslagontwerp Tijs Koelemeijer

Foto auteur Jelmer de Haas

Vormgeving binnenwerk Tijs Koelemeijer

E-book Elgraphic bv, Vlaardingen

Illustraties binnenwerk Tijs Koelemeijer

ISBN 978 90 450 2941 2

D/2016/0108/550

NUR 450

www.atlascontact.nl

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2016, ISBN 978 90 450 2940 5.

What good is it if you read Plato and never clean your toilet?
–  ALICE MUNRO, LIVES OF GIRLS AND WOMEN

Koning Augias, zoon van zeegod Poseidon en vorst over Elis, is stinkend rijk. Stijf van het goud staat hij. Maar de stal van zijn drieduizend koeien is al dertig jaar niet uitgemest. De stank van koeienstront is overal en verdrijft zelfs de geur van rozen en versgebakken brood in het paleis.

Herakles, de beroemde godenzoon, is ondertussen bezig met zijn twaalf bijzondere opdrachten. Na het vangen van het Erymantisch zwijn heeft hij voor zijn vijfde taak te horen gekregen dat hij Augias’ dichtgeslibde stallen moet uitmesten. Athena, godin van de wijsheid, schiet hem te hulp met goede raad en Herakles gaat meteen aan de slag. Hij slaat gaten in de omheining van Augias’ stallen en graaft kanalen naar twee nabije rivieren. Via de kanalen stromen de rivieren de stallen aan de ene kant binnen, spoelen alle mest met zich mee en vloeien aan de andere kant weer verder, Augias verbijsterd achterlatend met zijn schone stallen.

.

INHOUD

ENTREE

I    POETSEN

1  KOM BINNEN

1.1  Klein huis

1.2  Het hart in huis

1.3  Geur

1.4  Ventileer

1.5  Chaos

2  POETSGEREI

2.1  Poetsgerei

2.2  Soda

2.3  Microvezeldoekjes

2.4  Dweil

2.5  Harde borstel

2.6  Poetsmuziek

3  AAN DE SLAG

3.1  Hopeloze klussen

3.2  Stofzuigen

3.3  Ramen zemen

3.4  Houten vloer

4  ONTSPULLEN

4.1  Verzameldrang

4.2  Ontspullen

Het huis

5  KEUKEN

5.1  Afwassen

Vaatwasser

Met de hand

Afwassen met zand

5.2  Fuitvliegen

5.3  Koelkast

5.4  Keukenrol

5.5  Kruisbesmetting

5.6  Oven

5.7  Luxaflex

6  WC

6.1  Staand plassen

6.2  Wc-borstel

7  SLAAPKAMER

7.1  Beddengoed

7.2  Slaapkamervloer

7.3  Ventileer

7.4  Bed opmaken

8  KINDERKAMER

8.1  Wat kan je kind?

8.2  Speelgoed

8.3  Schadelijke stoffen

8.4  Sporttas

8.5  Huisslaaf

Heeft je moeder je geleerd

9  BADKAMER

9.1  Douchedeurtjes

9.2  Ventileer

10  WERKKAMER

10.1  Hulp

10.2  Plastic bakjes

10.3   Systematisch antirommel stappenplan

10.4  Hoe houd je het zo?

10.5  Stimulerende wanorde

11  DE WAS

11.1  De was

11.2  Goed voor je weerstand

11.3  Zelfdenkend

11.4  Okselvlekken

De fijne was

11.5  Was drogen

11.6  Strijken

11.7  Strak in de kast

11.8  Ruilfeestje

Tante Batje

12  VLEKKEN

12.1  Vlekken

12.2  Vlekken in stoffen meubels

12.3  Vlekken in leren meubels

12.4   Vlekken in vloerkleed vloerbedekking

13  GROTE SCHOONMAAK

13.1  Voorjaarskriebels

13.2  Voorjaar in de tuin

14  BEESTJES

14.1  Slakkensporen

14.2  Kat in bed

14.3  Ongenode gasten

14.4  Bedwantsen

15  HULP IN HUIS EN TUIN

15.1  Marie Kondo

15.2  De hulp (M/V)

15.3  Monteurs

15.4  Groene tegels

16  HET JAAR ROND

16.1  Sneeuw

16.2  Barbecueweer

16.3  Vakantiewas

16.4  Tuin

16.5  Kou

II    TE WAPEN

Poging 1: de bus

17  VENTILEREN EN LUCHTEN

17.1 Ventileren Hoe krijg je een beter binnenklimaat

17.2  Luchten

17.3  Koolmonoxide

17.4  Stookkosten

17.5  Ventilatiesystemen

17.6  Verouderde ventilatienormen

18  POETSGEREI

18.1  Poetsgerei

Wat heb je nodig

Wat moet je altijd in huis hebben

Handige extra’s

Iets minder handige extra’s

18.2  Soda

18.3  Groene zeep

18.4  Schoonmaakazijn

19  POETSMANIEREN

19.1  De juiste volgorde

19.2  Clean as you go

19.3  Snelpoetsen

19.4  De stel-niet-uit-methode

III  TEN AANVAL

20  HAL, METERKAST, TRAP

20.1  Hal

20.2  Meterkast

20.3  Trap

21  WOONKAMER

21.1  Woonkamer

21.2  Vloeren

Stofzuigen

Soorten vloeren

21.3  Ramen wassen

22  KEUKEN

22.1  Keuken

Aanrecht

Gootsteen

Kranen

Snijplank

Vaatdoek

Fornuis

Fornuispitten

Afzuigkap

Frituurpan

Oven en magnetron

Keukenkastjes en -lades

Kruidenpotjes

Keukenvloer

Ramen en lamellen

Ventilatierooster

Vuilnisbak

22.2  Afwas

Vaatwasser

Met de hand afwassen

Afwasmachine

22.3  Koelkast

22.4  Vriezer

23  WC

24  SLAAPKAMER

24.1  Slaapkamer

24.2  De linnenkast

25  KINDERKAMER

25.1  Baby-, kinder- en tienerkamer

25.2  Schema per leeftijd: wat kan je kind?

26  BADKAMER

27  WERKKAMER

28  ZOLDER

De wasmachine

29  DE WAS

29.1  Was

29.2  Witte was

29.3  Zwarte was

29.4  Was drogen

29.5  Strijken

30  VLEKKEN

30.1  Vlekken

30.2  Minivlekkengids

30.3  Wonderlijke omatips

31  DE HULP (M/V)

32  GROTE SCHOONMAAK

33  ONTSPULLEN

33.1  Methode 1

33.2  Methode 2

34  MANNEN, VROUWEN, KINDEREN

34.1  Mannen en vrouwen

34.2  Kinderen

35  BEESTJES

35.1  Huisdieren

35.2  Hinderlijke beestjes

36  KLUSSEN

Onze deur

37  TUINTEGELS EN TUINMEUBILAIR

IV  BONDGENOTEN

Jaarplanning

Wassymbolen

Brandpreventie

Luchtzuiverende plantensoorten

Boeken

Handige websites

Bedankt

Noten

Register

Over de auteur

.

ENTREE

‘Wasbenzine,’ zegt mijn moeder gedecideerd.

Wasbenzine? Wat is dat ook alweer?

Na even zoeken vind ik nog een bodempje. Het werkt. Het stinkt, maar het werkt. Had ik bijna dure wandelsokken vol klittende blarenpleister weggegooid. Maar na een behandeling met wasbenzine en een wolwas zien ze er weer als nieuw uit.

Hoe wist mijn moeder dat, van die wasbenzine?

‘Geen idee. Gewoon,’ zegt ze.

Gewoon?

Ik wist het niet. Veel mensen weten het evenmin. En dat terwijl ‘wij Nederlanders’ eeuwenlang bekendstonden om onze properheid. Vloeren, kamers en stoepjes waren hier zoveel schoner dan in andere landen dat buitenlandse bezoekers er geregeld hun verbazing over uitspraken en er zelfs in reisjournaals over schreven.

Tijden veranderen. Wie nu buiten de landsgrenzen vertelt dat hij uit Nederland komt kan een opmerking over Wallen, wiet of voetbal tegemoetzien. We zijn niet alleen onze faam van poetsminnende natie kwijt, onze poetszin zelf is onderweg ergens blijven steken. Hedendaagse verlossers mogen dan wel graag roepen dat l-a-n-g-z-a-a-m en a-a-n-d-a-c-h-t-i-g schoonmaken goed en helend is voor hoofd en hart en verheffend voor de moraal, maar eerlijk is eerlijk: poetsen is vervelend en wie zegt dat hij het graag doet liegt of is een serieuze heilige. Er gaan weinig uren in een week en we hebben leukere dingen te doen.

Ben je van na 1980, dan is je kennis van huishouden vrijwel zeker nihil. Je ouders (lees: moeders) die ooit sloofden op brei- en handwerkjes, handwassen en vleesbraadprotocollen vonden het zielig om je dat soort kennis bij te brengen. Ze gaven er zelf ook de brui aan, namen een werkster of verzoenden zich met stoffige, rommelige huizen. Veel kinderen weten niet beter dan dat een wc regelmatig stinkt en een vloer altijd vies is of juist zichzelf veegt.

Dat kan lang goed gaan. Problemen ontstaan pas wanneer stof en vuil zich ophopen en we allergisch worden door welig tierende huisstofmijten. Of wanneer we geen bezoek meer ontvangen vanwege onstuitbare schimmelgroei, stapels was of bergen overtollige spullen.

Dat overkomt meer mensen dan je denkt. Je bent evenmin de eerste die in relatieonweer terechtkomt vanwege onverenigbare opvattingen over de gewenste properheidsgraad.

Het goede nieuws: er is iets aan te doen. Het slechte: we moeten een beetje opschieten. Harde basiskennis over poetsen en huishouden, veelal van moeder op dochter of via huishoudonderwijs overgeleverd, dreigt rap te verdwijnen. Voor we het weten is iedereen die ooit de was te bleken legde op een grasveldje overleden. Voor ons overblijvers is een wasmachine vanzelfsprekend en een vaatwasser normaal. Maar hoe we fruitvliegen verjagen, een vlek uit jurk of overhemd krijgen, een vaatdoek wassen of vette oven reinigen is ons doorgaans een raadsel.

Wie denkt dat moderne technologie ons gaat redden, komt van een koude kermis thuis: apparaten kunnen veel maar niet alles, oprukkende robots ten spijt. Een beetje poetskennis heb je gewoon nodig, of je nu wekelijks blijmoedig dan wel vol weerzin je huis aan kant maakt óf je huishouden volledig hebt uitbesteed. Iedereen morst wel eens wijn op het tapijt of werkt van tijd tot tijd een was weg.

Hoe kom je aan informatie, als niemand je heeft leren poetsen? Internet staat bol van de huishoudadviezen, maar veel is onzin en het gros is commercieel vervuild.

Hebben je ouders of grootmoeder het erbij laten zitten of ben je alles allang weer vergeten? Heb je geen zin in overambitieuze schoonmaakboeken? Dan is dit boek je vriend.

Mijn devies: hoe minder tijd je kwijt bent met huishouden, hoe beter. Weliswaar lijd ik aan een milde variant van smetvrees (zo kan ik geen openbare trapleuning aanraken, bedankt mam!), maar ik heb een hekel aan poetsen, ben chaotisch aangelegd en lid van de gemaksgeneratie: het moet snel en makkelijk. Hoe luier, hoe beter.

In deel I lees je over de voetangels en klemmen die je huishoudpad kunnen, en zullen, bevolken. Er staan ook tips in, die allemaal systematisch en vindbaar terugkeren in deel II en III, die geheel uit praktische aanwijzingen en trucs bestaan. Deel IV bevat de jaarplanning, wassymbolen, informatie over brandpreventie, een lijst van nuttige boeken en handige websites en, onmisbaar, het register.

Ga mee, ik wijs je de weg in de veldslag die poetsen heet.

I

POETSEN

1

KOM BINNEN

1.1  KLEIN HUIS

‘Alleen in een klein huis kan je behoorlijk denken/ de muren zijn dichtbij genoeg,’ dicht Judith Herzberg in haar gedicht ‘Alleen in een klein huis’. Mooi gezegd. Toch wil iedereen die mag kiezen liever een groot huis. Of bijna iedereen. ‘Wat een fijn huis heb jij,’ roept een bevriend jongetje, ‘lekker klein.’ Als jarenlange flatbewoner vind ik mijn rijtjeshuis met zolder, kelder, voor- en achtertuin een wonder van ruimte, maar ik snap wat hij bedoelt. Zelf woont hij in een flinke villa waar je elkaar kwijt kunt raken en spullen zich lijken te vermeerderen in ongebruikte ruimtes.

Ik pas tijdens vakanties regelmatig op in dat soort huizen. Herzbergs dichtregel spookt dan tot vervelens toe door mijn hoofd. Zo’n groot huis voelt als een te wijde jas in de wind. Al die kamers, kasten, stoelen. Al die oppervlaktemeters die gestofzuigd en opgeruimd moeten worden. Al die spullen, aandachtvragers, energievreters.

Er bestaat een tv-programma, Extreme Home Makeover, waarin een Amerikaanse familie, door noodlot, ziekte of slecht weer getroffen, binnen een week een compleet nieuw gebouwd huis krijgt, meestal vijf tot tien keer groter dan het oude huis. Daar zijn die families altijd heel blij mee, want ze komen met z’n zevenen of negenen uit een stacaravan, bouwvallige blokhut of op instorten staand krot. Ik vraag me altijd af wie die nieuwe huizen gaat poetsen. Keuken, woon- en slaapkamers hebben de afmetingen van een sportveld, er is een muziekkamer, computerruimte en fitnesskelder en iedere bewoner krijgt steevast een eigen badkamer. Dat allemaal schoonmaken kost meer dan een paar uur per week. Tijd die de bewoners toch al niet hebben omdat ze voor hun gehandicapte kind moeten zorgen, twee banen hebben of minderbedeelde buurtgenoten helpen.

Een royaal huis met tuin, veranda of dakterras doet ook mij watertanden. Maar als ik me vervolgens voorstel dat ik er echt woon lijkt het me minder leuk. Elkaar ontlopen is niet altijd een voordeel, een huis inrichten, opruimen en schoonhouden best moeilijk. Daar kun je mensen voor in dienst nemen, maar een ingehuurde kracht brengt geen ziel in huis. Dat doen de mensen die er wonen. Een groot huis vraagt veel ziel.

1.2  HET HART IN HUIS

Is het de bank? De eettafel, de slaapkamer? Het televisiescherm, de laptop of het hoekje met de familiefoto’s? Waar zit het hart in huis? Heeft je huis eigenlijk wel een hart? Zo ja, waarom daar?

In mijn vorige huis was het onbetwist de keuken, letterlijk en figuurlijk, al mat hij tweeënhalf bij anderhalve meter, had hij nauwelijks keukenkastjes, was hij raamloos en stond er het allergoedkoopste sociale-woningbouwaanrecht ter wereld in. Je kon er je kont niet keren, bezoek zat op een krukje op de drempel wanneer ik stond te koken – en toch was het de hart-en-zielruimte van mijn huis. Mijn huidige keuken is groter dan de vorige, er zit een groot raam boven het aanrecht en ik fabriceer er nog steeds lekkere dingen. Toch is het niet langer het hart van mijn huis.

Ooit was dit geen vraag. In de tijd dat we vuurplaatsen in huis hadden verzamelden we ons daar vanzelfsprekend omheen. Warmte, licht, gezelschap en voedsel gingen hand in hand. Harde voorwaarden om te overleven. Zit samen eten daarom zo diep in ons DNA?

Na de vuurplaats kwam de schouw, vervolgens de kachel. Centrale verwarming is welbeschouwd een reuzenstap achterwaarts. Je kunt er geen pot thee op warm houden, er niet gezellig samen omheen zitten, ze geeft geen licht, heeft geen kleur en ertegenaan kruipen is niet lekker. Je rug verbrandt en ondertussen bevriezen je voeten. Ik benijd mensen met een open haard of houtkachel in huis, al kleven daar uit milieuoogpunt flink wat nadelen aan.

En opeens is het een ongemakkelijke vraag. Waar bevindt zich nu het hart van mijn huis? De hangbank waar ik met vriendinnen regelmatig de stand van de wereld doorneem? Mijn leesstoel? Ik neig naar de eettafel, waar gegeten en gepraat, gelezen en gelachen wordt. Maar helemaal zeker weten doe ik het niet. En dat zit me niet lekker.

1.3  GEUR

Geur is onzichtbaar maar zet meteen de toon, maakt of breekt een sfeer. Verschaalde rooklucht, schreeuwerige wc-verfrissers of opdringerige parfums kunnen me schielijk op de vlucht jagen. Sommige huizen hebben een geur van zichzelf, los van wie er wonen. Een donkere, vochtige ruimte ruikt anders dan een zonnig onderkomen, hout in huis brengt andere geuren mee dan beton of tegels.

Gelukkig heb je invloed op de geur in huis. Bevalt die je niet of denk je dat er iets te verbeteren valt, kijk dan eerst naar de vloer. Vloerbedekking ruikt snel muf, een ongepoetste vloer idem. Ook een wc kan indringend aanwezig zijn en verspreidt ongepoetst zijn odeur soms tot in naastgelegen ruimtes. Veel mensen lossen dit op door een toiletverfrisser op te hangen, maar dat is, sorry, een flutoplossing. Dan kun je beter wat meer poetsen. Toiletverfrissers bevatten ongezonde en soms giftige ingrediënten waar onze luchtwegen schade van ondervinden.

Sommige printers kunnen een mottige atmosfeer veroorzaken, die duf maakt en hoofdpijn veroorzaakt, waardoor je de neiging krijgt ramen en deuren open te gooien. Doe dat, frisse lucht lost het probleem op. Zet planten1 neer, die filteren de lucht effectief.

Geuren uit potjes of flesjes zijn vrijwel altijd chemisch nagemaakt, ook als er ‘natuurlijk’ op staat. Dat is slecht nieuws voor je longen en slijmvliezen. Wil je toch extra geur in je toilet, kies dan voor etherische olie. Dat is ademhalingsorgaanvriendelijk en ruikt heerlijk.

1.4  VENTILEER

Ventileer, ventileer, ventileer. ‘Goed ventileren is vierentwintig uur per dag ventileren’, liefst met ramen of ventilatieroosters tegenover elkaar open, aldus het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ventileren is ‘verse’ lucht van buiten naar binnen voeren en ‘gebruikte’ lucht van binnen naar buiten. Luchten, ramen en deuren even flink openzetten, is iets anders dan ventileren.

Zelf dacht ik het goed te doen, maar aan mijn lucht- en ventilatiegedrag blijkt nog flink wat te verbeteren. Zo wist ik niet dat er in huis altijd iets open moet staan, dat je elke kamer dagelijks een halfuur moet luchten en dat je na douchen, koken, was drogen en bezoek minstens een halfuur éxtra moet luchten.

Met z’n vieren blijk je je tien liter vocht per dag je huis in te blazen; mijten en schimmels zijn daar dol op. Het kan dus behoorlijk druk worden in huis als je niet uitkijkt. Van die beestjes krijg je heel akelige ziektes, waarvan allergieën, hoofdpijn en astma nog maar de minst erge zijn. Een goede luchtvochtigheid ligt tussen 40 en 60 procent. Alleen als je een vochtmeter in huis hebt weet je of je het goed doet. Waarom zitten die dingen niet standaard in elk huis?

Ook de in elk huis aanwezige vluchtige organische stoffen, formaldehyde en radon, zorgen voor slechte lucht, waar je flink last van kunt hebben. Ik ken niemand die ‘helemaal goed’, volgens de hierboven genoemde regels, ventileert.

Gelukkig woon ik in een oud huis met normale ramen zonder mechanische ventilatie of van die minieme roostertjes. Sommige huizen kregen uit zuinig-met-energie-oogpunt helemaal geen ramen of roosters meer die open kunnen en hebben alleen nog een gesloten ventilatiesysteem om de lucht in huis te verversen. Die systemen pakken slecht uit voor wie er in die huizen terechtkomen. Er zijn mensen heel erg ziek van geworden, van zware luchtwegklachten en astma tot long- en oogontstekingen toe, met rechtszaken tot gevolg. Dat soort huizen kun je beter mijden.

Woon je er toch in, vervang dan de filters op tijd, zorg dat roosters en kanalen niet dichtslibben, controleer regelmatig de hoogte van de CO2-concentratie, zet je ventilatiesysteem niet in de laagste stand, al maakt het nog zoveel lawaai, en zet gewoon zo vaak mogelijk de deur open.

Maar niet alleen daar gaat het fout. Verkeerd en goedkoop toepassen van bouwregels onder het mom van energiebesparing, ontwerpfouten en verkeerd gebruik van ventilatiesystemen: ziedaar waarom de luchtkwaliteit in veel huizen ver beneden peil is. Ziek worden van je huis – te gek voor woorden. Ik woon nog liever in een tent. En ramen moeten gewoon open kunnen. Wagenwijd.

1.5  CHAOS

Een chaotische inborst is geen feest in zaken van huis en haard. Dat weet ik, ik heb die zelf ook. Het hoofd van chaotische mensen wappert altijd alle kanten op en blijft maar met de grootst mogelijke moeite bij één onderwerp. Dat ene duurt kort, afleiding ligt op de loer. Of er duikt een nieuw idee op, dat meteen moet worden uitgevoerd.

Er bestaan trucs om de warboel te bestrijden. Yoga, vissen, zingen. Hardlopen. Niet iedereen houdt daarvan. Seks. Chocola. Daar houdt iedereen van. Mediteren. Breien. Klussen. Het lastige is dat je al die dingen, behalve misschien chocola eten, minstens dertig minuten lang moet volhouden, anders werken ze niet.

Niet-chaotische mensen hebben geen idee hoe fijn hun hoofd is. Ze kunnen zich voornemen iets te gaan doen en dan doen ze het. Daarna zijn ze klaar en kunnen ze iets anders gaan doen. Op die manier krijgen ze veel gedaan.

Chaotische mensen moeten zich voor precies dezelfde handelingen enorm inspannen. Eerst dertig minuten flink kopjeduikelen, zwemmen of polsstokspringen. Vervolgens afwegen wat echt noodzakelijk is, een realistisch schema maken, waarin afleiding en turbulentie zijn ingecalculeerd, en ten slotte – het hachelijkste onderdeel – dat uitvoeren. Om dit traject helemaal te doorlopen hebben chaotische mensen veel doorzettingsvermogen nodig. Discipline. Dwang.

Stel, ik wil mijn huis poetsen. Dat kost gemiddeld een uur of twee, vooropgesteld dat ik geen kastjes ga uitmesten of de oven schoonmaken. Met wat pech kan ik daar rustig een dag over doen. Dat wil ik niet, maar onderweg gebeurt er altijd van alles om me af te brengen van mijn doel, een smetteloos huis.

Het is fijn als iets per se af moet, voor een baas, eindredacteur of school. Chaotische mensen knappen daarvan op. Geef ze een lege dag met kleine klusjes en aan het eind zijn de lulligste dingen niet gebeurd.

Niet-chaotische mensen beseffen nauwelijks dat chaotische mensen elke dag in hun leven een jungle vol gevaren, valstrikken en hinderlagen betreden en veel steun en waardering verdienen. Vooral als laatstgenoemden een glanzend aanrecht, een fiets met opgepompte banden hebben en kleren zonder gaten dragen.

2

POETSGEREI

2.1  POETSGEREI

Tegenstrijdig als het mag klinken: wie een hekel heeft aan poetsen zorgt voor goed materiaal. Het scheelt tonnen tijd en ergernis. Beginnend met schoonmaakmiddelen: welke kies je?

‘Ja, schrijf daar eens over,’ roept manlief getergd. ‘Ik snap niet waarom er zoveel zijn en wat ik waarvoor moet gebruiken.’

Hij is de enige niet. Als je het mij vraagt baseren we onze keuzes voor het ene of andere middel op lachwekkend simpele principes: wat kennen we, wat ziet er leuk uit en wat kost het?

Is dat erg? Welnee. Maar wie geen makke marketingprooi wil zijn en zich liever laat leiden door praktische bruikbaarheid of milieuoverwegingen, houdt een paar dingen in het oog. De belangrijkste regel is: hou het simpel. Koop geen tien verschillende flessen en laat je niet door een flitsende naam, fleurige buitenkant, snelle reclame of superaanbieding in de luren leggen. Neem de tijd om aan wat merken te ruiken, het is prettig als de geur je bevalt.

Schaf één – of twee, als je van afwisseling houdt – allesreinigers aan, schoonmaakazijn en soda, plus eventueel wc-reiniger en schuurmiddel (iets dat je overigens net zo gemakkelijk zelf kunt maken van een handje soda en een paar druppels afwasmiddel, zie het recept op p. 157).

Let op dat er geen microplastics in de aangeschafte spullen zitten, die leiden maar tot meer plasticsoep in de oceaan (kijk op de ingrediëntenlijst: polyethyleen, polypropyleen, polymethylmethacrylaat, polythyleen terephthalaat, nylon zijn de belangrijkste boosdoeners).

Als basisuitrusting is dat voldoende. Vind je een spuitflacon handig? Een plantenspuit met allesreiniger aangelengd met water werkt net zo goed. Waarom zou je meer geld uitgeven aan schoonmaakmiddelen dan nodig is? Poets je het liefst zo milieuvriendelijk mogelijk, beperk je dan tot groene zeep, (bak)soda en schoonmaakazijn. Fijn voor Moedertje Aarde en voor je huid.

Onthoud dat laag doseren, behalve dat het plezierig is voor je portemonnee, tot minder grondstofverbruik, verpakkingsafval en vervuiling van het oppervlaktewater leidt. Veel huizen zijn trouwens helemaal niet zo vies, alleen warm water is vaak genoeg.

Bedenk dat net als bij veel andere dingen geldt: het duurste is meestal nutteloze onzin, het goedkoopste slechte troep.

Wat je ook gebruikt, geef het middel de tijd om z’n werk te doen. Bij mij komen keuken- en badkamertegels er in de haast vaak bekaaid af, maar het kan snel: bewerk ze met wat schoonmaakmiddel, laat het even intrekken, spoel en droog ze af en ze glimmen als gepoetst zilver.

Eén daverend misverstand stel ik graag aan de kaak: chloorbleekmiddel. Vind je dat het schoon ruikt? Jammer, maar dat is aangeleerd. Chloorbleekmiddel is ongelooflijk smerig spul voor alles wat leeft en het maakt niet schoon, zoals veel mensen denken, maar ontsmet alleen. Een huis hoeft pas te worden ontsmet als er iemand met een besmettelijke ziekte in rondloopt. Chloorbleekmiddel is extreem schadelijk en ronduit overbodig. Weg ermee.

2.2  SODA

Eén ding moet je gewoon in huis hebben: soda. Soda is regelrecht wonderspul, dat veel mensen zijn vergeten of, ongelooflijk genoeg, nooit hebben leren kennen.

In de supermarkt valt het bescheiden witte busje met blauwe dop (koop geen soda in een zak, die wordt hard als steen) maar al te makkelijk weg tegen het glanzende, veelkleurige geweld van andere schoonmaakflessen en spuitbussen.

Maar als je soda eenmaal hebt ontdekt, ben je fan voor het leven. Je kunt het voor onnoemelijk veel dingen gebruiken. Ik noem er vast een paar: zweetlucht in kleding, een stinkende vaatwasser of wasmachine, aangekoekte pannen, een verstopte afvoer, stinkschoenen, vuile bloemenvazen of een ongelukje op de matras. Dit is de top van de ijsberg; in deel III meer over soda.

2.3  MICROVEZELDOEKJES

Microvezeldoekjes zijn wel een revolutie in huis genoemd. Wat huisrevoluties betreft hadden onze (groot)ouders de stofzuiger, de wasmachine, de wasdroger en de vaatwasser.

Wij eenentwintigste-eeuwers wachten op de huisrobot. Die is dichterbij dan sommige mensen denken, maar ondertussen kregen we vast de microvezeldoek, een op het eerste gezicht bescheiden, om niet te zeggen onaanzienlijk dingetje. Hij mag een normale poetsdoek lijken en een stuk minder opvallen dan een zichzelf aansturend apparaat, toch is deze revolutionairste vinding sinds de komst van de afwasmachine technologisch niet minder opzienbarend.

De vezels in een microvezeldoekje zijn namelijk niet rond maar wigvormig – er zitten zeg maar haakjes aan – en die trekken stof en vuil aan alsof het magneten zijn.

Oorspronkelijk was de uitvinding bedoeld voor sportkleding. De microvezeldraden, in doorsnee dunner dan 0,012 millimeter – dat is honderd keer dunner dan een mensenhaar – absorberen in hoog tempo transpiratievocht.  Helaas waren ze voor sporters toch minder geschikt, omdat ook vuil zich fantastisch aan de stof hecht, en dat is op tennisbaan, voetbal- of hockeyveld niet handig.

In de professionele schoonmaakbranche is de microvezeldoek inmiddels standaard en zorgt er voor forse kosten- en tijdsbesparingen. Maar ook gewone stervelingen gebruiken hem graag. Het is prettig dat hij zacht is, goed in vorm blijft en opperbest vuil en vet opneemt, ook al is het gemiddelde woonhuis niet zo smerig dat je het met welk willekeurig ander doekje ook niet schoon krijgt. Dat de haakvormige vezels het zo goed doen op gladde oppervlakken en keuken en badkamer streeploos achterlaten is ook mooi meegenomen.

Maar het opvallendste van microvezeldoeken is dat ze schoonmaakmiddelen in de meeste gevallen overbodig maken en dat ‘klamvochtig’ poetsen genoeg is. De doekjes hoeven tijdens het poetsen ook niet meer te worden uitgespoeld en uitgewrongen. Sterker: dat heeft geen zin, want het vuil blijft hangen in die haakjes. Ze zijn dus ideaal voor mensen met gewrichtsklachten. Wel op 60 graden wassen, anders blijft het vuil erin steken.

Milieutechnisch gesproken is het fantastisch om zonder schoonmaakmiddel te poetsen, maar ik mis toch de geur van schoon. Dat mag onbelangrijk lijken, maar die onvergelijkbaar frisse geur van een gepoetst huis is deel van mijn beloning na een vervelende klus, dus ik doe een scheutje – onnodig – poetsmiddel in het water.

Het slechte nieuws is dat de in microvezeldoekjes aanwezige microvezels met het afvoerwater mee het riool in worden gespoeld en de rioolwaterzuivering grotendeels passeren, zo bijdragend aan de alsmaar groeiende hoeveelheid plastic in de oceanen, de zogeheten ‘plasticsoep’.

Katoenen schoonmaakdoeken doen dat niet, maar daar kleven weer andere milieuaspecten aan, zoals het enorme water- en pesticidegebruik bij katoenteelt. Relatief nieuw zijn bamboepoetsdoeken, maar tot op heden bestaan die maar voor een klein deel uit bamboe. Conclusie: het valt waarachtig niet mee om je als een milieubewuste consument te gedragen.

2.4  DWEIL

‘Dweil’ is een uitstervend woord, je hoort het hooguit nog als synoniem voor het gevoel dat optreedt na een uit de hand gelopen feestje. Of als alternatief voor ‘slapjanus’. Zelden gebruikt iemand het woord ‘dweil’ nog in de betekenis van ‘schoonmaakdoek voor de vloer’.

Op je knieën de vloer dweilen is uit de tijd, we hebben nu immers de vloerwisser of swiffer en de mop. Een vloerwisser is alleen handig bij licht vervuilde vloeren. Bij ‘mop’ denk ik aan een slechte grap, al schijnen veel mensen dan echt een stok met flarden stof aan het uiteinde voor zich te zien.

Afgezien van het merkwaardige woord is een mop een onding met louter nadelen: hij maakt slecht schoon, de oudere versies kun je niet uitwassen en de bijbehorende langwerpige emmer past in geen kast of opbergplaats.

Voor wie hem niet kent: een mop is een verzameling dikke haren aan een lange stok. Die duw je in een rechthoekige emmer water met een soort vergiet erop, vaak op wieltjes. De haren wring je uit in dat vergiet, waarna je ermee over de vloer veegt. Dat heet ‘moppen’. Met een mop raak je niet de hele vloer, al doe je nog zo je best, dus het meeste vuil blijft gewoon liggen. Daar zie je niks van.

Volgens schoonmaakprofessionals bevat een droge vloer drie tot vijf bacteriekolonies per vierkante centimeter. Na het moppen zijn dat er een paar honderd, doordat vuil en bacteriën door de mopharen worden ingesloten. De gemiddelde vloer is, afhankelijk van het soort huis waarin je woont, zo’n negen tot zestig vierkante meter. Eén vierkante meter is tienduizend vierkante centimeter. Stel dat er tweehonderd kolonies bacteriën per vierkante centimeter op je vloer zitten na het moppen, dan zijn dat er twee miljoen per vierkante meter. Dat zijn achttien tot honderdtwintig miljoen bacteriekolonies op een doorsnee vloer.

Dacht je echt dat we bij jou van de vloer konden eten?

Na het moppen zet je een mop te drogen. Sommigen mops passen in de wasmachine, maar die waarbij het dweilgedeelte niet van de stok kan worden losgemaakt niet. Die haal je bij een volgende poetsbeurt gewoon weer tevoorschijn. Misschien dat de bacteriën tegen die tijd zijn overleden, maar dat vuil zit er nog.

Ik pleit voor een herwaardering van de nederige dweil. Je ziet beter wat je doet, kunt meer kracht zetten, dus de vloer wordt schoner, en je komt beter in de hoeken. Dweilen is bovendien de perfecte work-out. Wie een tussenoplossing zoekt neemt een vloerwisser met uitschuifbare steel en kliksysteem met een dweildoek.

2.5  HARDE BORSTEL

Niet iedereen weet wat een harde borstel ís. Wie op internet zoekt krijgt duizenden hits, maar die gaan over paarden.

Mijn moeder bezit twee soorten borstels: harde en zachte. De harde voor vlekken in de vloerbedekking, de zachte voor hoekjes en kieren waar ze met haar poetsdoeken niet bij kan. Desgevraagd meldt ze dat de harde ook handig is voor het schrobben van tegels en stenen. Als ik licht verbijsterd vraag waarom je die moet schrobben zegt ze, op een toon alsof dat toch vanzelf spreekt: ‘Als de tegels groen uitslaan. Of als er vieze vlekken op de stoep zitten.’ Mijn moeder is boerendochter en heeft in haar leven veel gepoetst. Ik zie voor me hoe ze op haar knieën stoeptegels aan het schrobben is.

Ik wil ook een harde borstel, voor de vlekken in mijn vloerkleed, en tijg op een dag naar een populaire huishoudwinkel. Tijdens mijn zoektocht verdwaal ik meteen tussen twintig kleuren geurkaarsen, vijftig soorten toiletverfrissers, afstandsbedieningshouders en opvouwbare snijplankjes. Ten slotte vraag ik een medewerkster om hulp. ‘Hoe bedoel je, een harde borstel?’ vraagt het meisje. Ik leg haar het verschil uit tussen een harde en zachte borstel. ‘Ik weet niet of we die hebben,’ aarzelt het kind, dat volgens mij nog nooit maar zelfs een afwaskwast in handen heeft gehad. De filiaalmanager komt erbij. ‘Harde borstels? Hebben we niet,’ spreekt ze beslist.

Een dag later belt mijn moeder. In de landbouwwinkel in hun dorp, waar mijn vader elk jaar zijn pootaardappelen koopt, heeft ze een harde borstel voor me gekocht.

2.6  POETSMUZIEK

Een geplande poetssessie verzandt gemakkelijk in urenlang whatsappen. Of snoepzakken leegeten. Of lukraak langs webshops surfen. Alles liever dan dat ellendige poetsen. Maar er is een manier om daarvanaf te komen. Zet stevige poetsmuziek op en je gaat aan de slag.

‘Bestaat er een favoriete-poetsmuziek-top-10?’ vraag ik op Twitter. De reacties lopen nogal uiteen. Poetsmuziek blijkt te kunnen bestaan uit Bach of Bee Gees, het spectrum strekt zich uit van Waylon via Maarten van Roozendaal en Coldplay tot Britney Spears. Wel zetten hele volksstammen hun ‘poetsmuzieklijst’ op YouTube, en ook daar heerst een verbazingwekkende variatie in muziekstijlen. Blijkbaar maakt het niet uit op welke muziek je poetst.

Eén ding staat vast: poetsmuziek moet HARD, met de volumeknop voluit. Alleen dan meppen de dreunende bassen je door saai, oninteressant, geestdodend rotwerk. Dat mag gek klinken uit de pen van iemand die nogal van stilte houdt, maar bedaarde geluidloosheid doet niks voor je als je de bende in huis te lijf gaat. Stofzuigen, strijken, dweilen: al die terugkerende, vervelende klussen die ik het liefst nooit meer zou doen, ware het niet dat ik nog minder graag in een smerig huis woon, zijn op een daverende beat gewoon een stuk minder afstompend. Bij bonkende ritmes springt het lichaam in een hogere versnelling, krijgt de alledaagsheid schwung, de eentonigheid power. Plotseling beweegt het vloerkleed mee, huppelen ramen spiegelend door de kamer en dansen deuren je tegemoet. Om geen ruzie met de buren te krijgen móét je trouwens wel vlug klaar zijn.

3

AAN DE SLAG

3.1  HOPELOZE KLUSSEN

Elk huis kent zijn eigen futiele agendapuntjes, ogenschijnlijk onopvallend en onbelangrijk. Het zijn net muggen. Urenlang merk je er niks van, maar opeens vallen ze je lastig met hun aanwezigheid.

In een ideale wereld zou je er meteen iets aan doen, maar in een doorsnee compromisrijk bestaan verban je ze liever tot nader order uit je denken en blikveld. Een willekeurige opsomming: