Huilen en lachen is een rijke verzameling stukken van Nico Dijkshoorn – grappig, ongemakkelijk, vervreemdend, maar vaak ook doodgewoon en meestal ontroerend. Je leest in dit boek over een vakantie in Italië. Over het tv-programma Blik op de weg. Over de vraag of God op een brommer rijdt of in een elektrische tandenborstel zit. Over vakantiehuisjes, eten, kuifapen, mango’s en zijn angst voor klaverjassen. Na Huilen en lachen kijk je nooit meer op dezelfde manier naar al dat gewoons om je heen.

‘Dijkshoorn is vaak absurd, soms opeens verrassend serieus, bijna altijd ironisch maar nooit echt afstandelijk. Humor, uitvergroting en herkenning.’ – NRC Handelsblad

‘Nooit ziek geweest is een aandoenlijk, aangrijpend én humoristisch boek over een vader-zoonrelatie.’ – De Telegraaf

‘Zachtjes huilen, zonder dat anderen weten waarom – het is te lezen aan het einde van Klaas, en meteen staan zijn streken en absurde geintjes in een ander licht.’ – Joost Zwagerman

NICO DIJKSHOORN

HUILEN EN LACHEN

2015
Uitgeverij Atlas Contact
AMSTERDAM | ANTWERPEN

De meeste stukken stonden eerst in de Volkskrant. ‘Een avond met Tim Knol’ stond in Oor, de ‘Vlaamse columns’ werden uitgesproken voor Nieuwe Feiten (op de Belgische Radio 1) en de stukken in ‘Naar Artis’ verschenen in het Artis Magazine.

© 2015 NICO DIJKSHOORN

Omslagontwerp Loudmouth

Omslagfoto Titia Hahne

Typografie binnenwerk Bart van den Tooren

E-book 358atwork, Almere

ISBN 978 90 450 2950 4

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2015, ISBN 978 90 450 2949 8

www.atlascontact.nl

NIEUWJAARSDUIK

Als volwassene ga ik steeds minder zwemmen. Vroeger deed ik niet anders. Ik had een abonnement, verpakt in een boterhamzakje. Een abonnement omhooghouden en dan gewoon door kunnen lopen, veel fijner wordt het leven niet.

Het is mij nooit gelukt om dat geroutineerd te doen. Dat vind ik de mooiste abonnementhouders, die aan komen wandelen, ondertussen een Engelse pocket lezen en ter hoogte van de kassa, zonder op te kijken, alleen maar even kort hun abonnement omhoog doen. Ik verraadde net iets te veel geluk als ik mijn kaart toonde.

Het fijne van een abonnement is dat het voelt alsof je niet hoeft te betalen. Toen mijn dochter oud genoeg was om zelfstandig haar hoofd omhoog te houden, kocht ik een abonnement voor dierentuin Artis. Zo gaat dat. Jonge ouders bezoeken de plekken waar ze zelf ooit hand in hand met hun eigen vader liepen.

Toen mijn dochter en ik voor de zesde keer de dierentuin binnenwandelden hadden we ons geld eruit. En zo wandelde ik ook langs de lama’s. Onbevreesd. Niemand kon mij iets maken. De rest van het jaar ging ik gratis!

Maar goed. Dat zwemmen. Ik hield als jongetje niet van het zwemmen, maar van het gedoe eromheen. Het uitrollen van de handdoek. Je geld goed opbergen als je ging zwemmen. Watervlug om volwassenen heen hollen. Praten over Anita die zes handdoeken verderop ongenaakbaar het leukste meisje van de klas zat te zijn.

Volwassen zwemmen, dat is lusteloos zwemmen. Zonder springen en juichen. Je kleedt je uit, hangt je schoenen aan de grijze haak en je zwemt je baantjes. Volwassenen zwemmen zonder geluid, met een heel leven achter zich.

Daarom kijk ik graag naar de Nieuwjaarsduik. Dan zijn volwassenen opeens weer zo lief. Ze zijn ’s ochtends van huis gegaan en vlak voordat ze het huis verlieten heeft iemand geroepen: kleed je je wel warm aan, lieverd. Zo beleef ik de Nieuwjaarsduik. Eindelijk weer eens samen uitkleden, eindelijk weer eens moeten onthouden waar je handdoek ligt, het getrappel en het geschreeuw en dan, alsof het vrijdagmiddag is en er iemand de deur van een school opendoet, het hollen. Met elkaar. Naar de zee, zogenaamd.

Want het is niet de duik, maar de aanloop. Het schreeuwend draven met volwassenen, die daarna weer een jaar lang zullen zwijgen.

GOD

Vannacht begon onze elektrische tandenborstel te trillen. Eerst konden we het geluid niet thuisbrengen. ‘Het is een heel klein vogeltje, dat vastzit in de afvoer,’ zei ik. Dat zagen we allebei even voor ons. Ik tot zes uur ’s ochtends op mijn knieën met een stukje brood boven het doucheputje. De tandenborstel gedroeg zich nog enige tijd als een vastzittend vogeltje. Minutenlang was het doodstil en dan begon het getik.

Ik ben gaan kijken. Ik bewoog door onze badkamer alsof hij van een ander was. Net op het moment dat ik heel dom aan de douchekop stond te voelen, begon achter mij de tandenborstel te trillen. Ik keek. Tijdens het schudden gloeide er langzaam een oranje lampje op. Ik liep naar de slaapkamer: ‘God zit in onze tandenborstel.’

En zo is het. God openbaart zich nu al twee dagen in onze tandenborstel. Het is dezelfde goddelijke kracht die enkele dagen geleden een Mariabeeld in de Ardennen deed oplichten. Ik heb het uitgerekend en als God vanuit de Ardennen op zijn blote voeten naar Leiden is gelopen, dan had hij net genoeg tijd om bij mij in mijn tandenborstel te kruipen.

Hieruit kunnen we afleiden dat God niet op een brommer rijdt. Om de proef op de som te nemen heb ik, toen de borstel even een kwartier niet bewoog, tandpasta op de haartjes gesmeerd en gewacht tot God hem weer liet trillen. Voor de zekerheid heb ik mijn buurvrouw er net nog even naar laten kijken, maar zij zag hetzelfde als ik: een bril van tandpasta op de muur, waarmee God volgens mij wil communiceren dat zijn ogen achteruitgaan.

Dat hadden we in de gaten, want wat zijn dat voor lulplekken om te verschijnen? Ik vind ze allemaal zo onpraktisch, dat gedoe van Maria, God en consorten. Waarom uitgerekend verschijnen in de Ardennen? Moet je eerst weer urenlang door de bossen struinen en praten met kromgetrokken boeren voordat je God zijn goochelwerk kunt bewonderen.

God verschijnt het liefst diep in een benzinemotor of op blz. 386 van een boek dat niemand leest. In Peru zit er al zestien jaar een God achter de ijskast van een klein restaurant. Als ze de deur opendoen gaat het licht uit.

Ik vind dat het moderner kan, die verschijningen. Waarom toont God zich niet aan ons in een populair televisieprogramma? Laat hem interviewen door Ivo Niehe. ‘Ik sta voor het huis van God, een bescheiden schakelwoning in Schiedam. God, die succes vierde in de jaren vijftig en het nu wat rustiger aan doet. Laten we aanbellen.’ En daarna doet God open, in een huisbroek. Eenmaal binnen blijkt God alles heel smaakvol te hebben ingericht.

Als ik een moderne God was dan verscheen ik in de spits bij Ajax. Vier keer scoren en drie doelpunten voorbereiden. Dan weten ze dat je er bent. Als tafeldame bij DWDD in een jurk vol tieten. God langs de kant bij de marathon van Rotterdam en dan zijn voet uitsteken als de koploper langskomt.

Maar nee, het moet moeilijk. Als God eens aan óns denkt, dan verschijnt hij in Sterren Springen of verknalt hij een appeltaart in Heel Holland Bakt. Maar ik reken nergens op. Hij zal wel weer verschijnen in de oksel van zijn nieuwe zoon, Cees Nooteboom.

PEER

Ik zat veertig jaar geleden in de klas bij juffrouw Besteman en ik had alles onder controle. Ik droeg de goede schoenen. Mijn haar was niet al te opvallend. Ik lachte op het goede moment om Maarten, de jongen met de beste schoenen van de klas. Het ging goed. Ik wist mijzelf onzichtbaar te maken.

Toen werd er op de deur geklopt. Midden in de les. Ik zag iemand door het raam kijken. Het was mijn moeder. Het was verdomme mijn fucking moeder. Wat deed ze daar? Mijn god, nee, ze loerde door het raam! Niemand wist dat ik een moeder had! En nu stond ze naar binnen te loeren. Ze zwaaide naar me. Wat bezielde haar? Ze klopte nog eens op de deur en juffrouw Besteman stond op om te kijken wat er aan de hand was.

Ik weet nog precies wat ik toen voelde. Nu was het over. Ik zou altijd worden gepest. Ik was opeens een jongen met een moeder. Ik was doodsbang dat mijn moeder niet de goede schoenen aan zou hebben. Als ze nu maar in godsnaam een leuk jurkje aanhad, dan liep alles misschien nog met een sisser af. Over een seconde zou de hele klas mijn moeder zien. Wat kwam ze verdomme, verdomme doen? Wat was er opeens zo ontzettend belangrijk dat ze hier voor mij even de boel kwam verpesten?

De deur zwaaide open en daar stond ze. Met lippenstift op en een leuke blouse aan. In haar linkerhand droeg ze mijn broodtrommel. Een groene, zonder afbeelding, want niemand bij ons in de klas had een afbeelding op zijn broodtrommel. In de broodtrommel zat heel gewoon brood. Geen brood waar ze je eventueel mee zouden kunnen pesten, met zonnebloempitten erin of zo.

Om mijn broodtrommel zat een elastiek. Onder het elastiek werd een peer op zijn plaats gehouden. Verbijsterd keek ik naar de peer. Die had de vorm van een lul. Nu was alles voorbij. Ik zou op school de jongen worden van het lulvormige peertje. En de jongen met een moeder.

Maar zo ging het niet. Juffrouw Besteman nam de broodtrommel aan, bedankte mijn moeder en ging door met lesgeven. Er gebeurde niets. Niemand heeft ooit iets over mijn rare peer en over mijn moeder gezegd. Nog steeds voelt dat als een miraculeuze ontsnapping. De verkeerde peer, de verkeerde moeder, het had me zomaar helemaal kapot kunnen maken.

VAAS

Ik lees zojuist het volgende bericht in de krant. ‘In het Groninger Museum heeft een bezoeker zondag een 80 kilo zware designvaas van de Spaanse ontwerper Jaime Hayon omgestoten. De man probeerde een ander kunstwerk te fotograferen, maar lette tijdens het achteruitlopen niet goed op en botste tegen de vaas.’

In het artikel ligt de focus op de materiële schade. Moet die arme Jaime Hayon weer helemaal een nieuwe designvaas maken. En je weet nooit of design-kunstenaars daar zin in hebben. Misschien is die man allang handdoekrekjes van buffelbotten aan het maken of een volkoren tuinstoel van croissantdeeg.

Ik zelf heb ooit een literfles ketjap van een stelling gestoten. Nu ik het opschrijf voel ik weer de steek in mijn hart. Want zo gaat het. Je bent lekker bezig. Je hebt leuke kinderen, laatst moest er iemand om je lachen, en je hebt eindelijk eens een winterjas gekocht die je ook in de zomer kunt dragen. Je gaat op je tenen staan om de nasikruiden te pakken, je bent nog niet gewend aan die hangende mouw en pats, een zwarte bloedvlek in groen glas om je voeten.

Eerst dacht ik: moet ik dit betalen? Daarna keek ik of het zoute of zoete ketjap was. Daarna zocht ik naar iemand in een gekleurde stofjas met een kraagje. Ik moest het hardop zeggen: ‘Ik heb per ongeluk een fles ketjap omgegooid op de afdeling oriëntaals.’ Daarna moest ik meekijken hoe ze alles opruimden. Af en toe prevelde ik iets. ‘Zo zeg, dat is me nog heel wat, een liter.’ Er liep iemand langs die iets lolligs zei. ‘Je moet er witte wijn op gooien, dan zie je er niks meer van.’ Ik lachte, maar ik wilde die man met een trechter zestien liter zoute ketjap achter in zijn keel gieten.

Kwetsbaar was ik.

Zo is het ook gegaan in Groningen. De achteruitloper moet hebben gevoeld dat hij iets aanraakte. Een vreselijk moment. Hij heeft gehoopt dat hij tegen het hoofd van een rolstoelgebruiker aan liep. Hij heeft geluisterd en gewacht, met ingetrokken schouders. En toen: de vernietigende klap. De achteruitloper heeft niet meteen begrepen wat hij stuk hoorde vallen. Vazen in musea, daar loop je met dertig kilometer per uur langs, op zoek naar echte kunst.

Daarna heeft hij omgekeken. De achteruitloper is nog even alleen geweest. Hij heeft de honderden scherven gezien. Razendsnel heeft hij de schade proberen in te schatten. Zinnen uit een onbezorgd verleden galmden door zijn hoofd. ‘Lieverd, mamma zag Schildpad Traag echt niet, en ja toen is mamma er heel even een klein beetje op gaan staan, maar als mamma dat schild goed lijmt dan merkt hij er niets van.’

De achteruitloper heeft voetstappen gehoord. Gehol in de gangen. Bezoekers en suppoosten die op de klap afkwamen. Daar stond hij, tussen de scherven met een fototoestel in zijn hand. Daar had je de eerste suppoost. De achteruitloper heeft iets met zijn ogen gedaan. Wijd open. Daarna iets met zijn handen. En daarna heeft hij gesproken. ‘Ik zag hem echt niet.’

Er is druk in walkie-talkies gesproken en hij heeft mee staan luisteren: ‘Ja, nee, kapot. Achteruitgelopen. Ja, hij staat hier nog. Hij is kaal. Precies! Uitgerekend ons topstuk. Ja, ik zal het hem zeggen.’

En dan de blik.

RODE RIBES

Een maand geleden werd ik midden in de nacht wakker gebeld door mijn broer. ‘Ik weet het,’ zei hij. ‘Ouwe, ik weet het. Eindelijk. Die geur. Hebbes. Te pakken. Wil je het weten?’

Ik zat meteen rechtop in bed. Ik wist waar mijn broer het over had. De Texelgeur. Alle twee roken wij een leven lang de Texelgeur. We konden het elkaar zo uitleggen. We reden met onze ouders dat eiland op, steeds maar rechtdoor, derde rotonde naar links, langs de dijk naar dat ene huisje en als je daar uitstapte rook je een overweldigende Texelgeur.

Daarom verbaasde het ons nogal toen we de Texelgeur ook roken in Amstelveen. Mijn broer en ik waren samen op weg naar het zwembad en opeens, pang, vol in onze neus. We keken elkaar aan. ‘Texelgeur,’ zei mijn broer. ‘Verdomd, Texelgeur.’ Het zou voor dit verhaal handig zijn geweest als wij toen net zo lang aan boompjes, planten en kruiden hadden geroken tot we dit mysterie hadden opgelost.

Dat is er nooit van gekomen. Zo ging het jarenlang. We stopten, een van ons zei: Texelgeur, en daarna reden we door.

De Nobelprijs voor wat dan ook, u hoeft niet bang te zijn dat een Dijkshoorn die ooit gaat winnen.

Het werd een verhaal dat wij aan onze kinderen vertelden. ‘En dan kwamen pappa en oom Nico de bocht om en dan rook het naar Texel.’ Een paar dagen later belde mijn broer mij op. Hij stond met zijn vrouw langs het fietspad, op weg naar het zwembad. ‘Saskia zegt dat het een kruid is. Ga je verder nog wat leuks doen dit weekend?’

Daarna hebben we er jaren niet meer over gesproken. Tot dat telefoontje ’s nachts. ‘Nou zeg het maar,’ zei ik.

‘De rode ribes. Het is een plant. Ik heb drie van die blaadjes in mijn zak. Ik zit er de hele dag aan te wrijven. Heerlijk. Ik wil er een deodorant van.’

Eerst was ik jaloers. Ik wilde ook ergens aan voelen en dan ruiken. Toen kwam, starend in het donker, al snel de teleurstelling. Het was gewoon een plantje. In de toekomst hoefde ik maar te wrijven en Texel was op afroep beschikbaar. De Texelgeur, voor mij was dat een mengsel van mijn vaders aftershave, de zweterige belegde broodjes onderweg van mijn moeder, de natte stenen op de dijk, het bos met dat ene bankje, de veemarkt, de geur van het gehuurde huisje, een andere toiletverfrisser dan thuis, mijn ruikende oksels en vooruit dan maar, een schaap. Dit alles was nu teruggebracht tot een beweging met duim en wijsvinger.

Het was de tweede geurklap dit jaar. Een week geleden schonk ik een glas witte wijn in. Er gebeurde veel. Ik vertelde mijn vriendin enthousiast wat ik rook. Gras. Zee. Lente. Onbezorgdheid, eeuwige jeugd. Met een stripboek in bed en de volgende dag niet naar school. Wat was dat dan? Wat rook ik precies? Waarom werd ik daar – voor heel even maar – zo enorm gelukkig van?

Mijn vriendin zocht de wijn op in een boek. ‘Kattenpis,’ zei ze. ‘De kenmerkende geur van kattenpis.’ Ze vroeg door. ‘Hadden jullie een kat thuis?’

‘Ja, Blackie,’ zei ik. ‘Hij was helemaal zwart.’

‘En waar stond de kattenbak?’ vroeg mijn vriendin. Ze zag het aan mijn gezicht. Aan het voeteneinde van mijn bedje.

VOETBAL

Ik voetbalde vroeger op straat, tot mijn moeder het raam opendeed en heel hard riep: ‘Nico, eten! Macaroni die je zo lekker vindt!’ En daar ging ik. Het stond 34-19 voor ons en dat ene doelpunt, daar hadden we het na het eten nog wel over. Volgens mij rolde de bal over de binnenkant van mijn mouw in het doel en volgens Benno, mijn vriend die zes verdiepingen hoger woonde, was hij langs de jas gerold.

Een veld tussen vier flats in Amstelveen. Een sloot. Vier jassen. Geluk. Niemand bemoeide zich met ons. Wie drie keer de bal met zijn hand aanraakte moest de volgende dag Annet van Hierden vragen of ze al eens had getongd. De keepershandschoenen van Wim, twee wollen wanten, werden afgekeurd omdat ze geel waren. Het waren de oude handschoenen van zijn grote zus. Keepers droegen zwarte handschoenen, zwarte kleding en zwarte schoenen. Daar waren we toch heel duidelijk in geweest.

Wedstrijden duurden vier dagen. Af en toe stond er iemand op het balkon naar ons te kijken. Dan sloofde ik me een beetje uit. Begon ik de bal opeens met buitenkant voet te schieten, tot zo iemand weer naar binnen ging. Als we even geen zin hadden om te hollen dan schoot een van ons de bal per ongeluk in de sloot.

Wat een heerlijk wachten was dat. Peter vertelde dat de moeder van die en die was overleden. Nooit meer macaroni, dacht ik. Niemand van ons wilde bij een club voetballen. Daar moest je theedrinken. Waarom wist niemand. Bij een club zag je er allemaal hetzelfde uit en de velden waren te groot. Joep en Karel, die wel bij een club voetbalden, vertelden dat je in een diagonaal met je punt naar achteren kon spelen. Daar moesten wij vreselijk om lachen.

Het gooien van steentjes. De naar ons toe drijvende bal. En dan weer het rollen. We moesten opschieten, want de bal was van Karel en die ging een weekend weg met zijn ouders.

Zo ging dat, voetballen zonder volwassenen, zonder televisie en zonder onbereikbare helden. Wij schreeuwden nooit na een overtreding. We juichten als we wonnen. Liepen een ereronde langs de flats. We aten samen mandarijntjes. We hadden geen grensrechter nodig, maar stel, hij had bij ons willen vlaggen: geen probleem. We zouden hem hebben gezegd dat we heel blij waren met zijn vlaggen. Zulke tijden waren dat.

SMOKKELEN

Bijna vijfenveertig jaar geleden ging ik met mijn vader naar Ajax-PSV. Een onvergetelijke dag. Eerst liep ik met volwassen mannen door woonwijken. Zwijgend. Er werd in die tijd niet gezongen. Alle mannen droegen een driekwartjas. We liepen met zijn allen, vaders en zonen, langs een begraafplaats en nu pas begrijp ik dat daar veel aan de dood is gedacht. Met de hand van je zoon in jouw hand langs honderden graven lopen, doe het maar eens.

Enkele honderden meters van het stadion werd het officiële programma verkocht. Ze riepen het: ‘Officiële Programma!’ Ik was erg trots op mijn vader dat hij geen programma kocht. Dat was voor mensen die geen ver-stand hadden van voetbal. Die opgewonden werden van een interview met een verdediger.

Voor ons vak stond een lange rij. Na wat ongeregeldheden bij een eerdere wedstrijd werden alle bezoekers gefouilleerd. Ik wachtte naast mijn vader en zette af en toe een stap vooruit. Nog vier minuten, schatte ik, dan waren we binnen. Op dat moment tikte mijn vader mij op de schouder. Hij fluisterde: ‘Niek, Niek.’ Ik zag hoe hij iets uit zijn zak haalde. Ik keek ernaar. Het lag nu in zijn hand.

Het was een ijzeren tandwiel, uit een auto. Vlijmscherpe punten zaten eraan. Loodzwaar, zo te zien. Mijn vader deed het kleine vuistwapen weer in zijn zak. Nu gaat alles verkeerd, dacht ik. Het komt nooit meer goed. Mijn vader zal uit de rij worden gesleept. Ze zullen hem wegsleuren, met de punten van zijn schoenen over de grond. Ik moet alleen naar huis. Hij heeft de kaartjes. Wie moet nu thuis het geld verdienen?

Het viel mee. We konden doorlopen. Ajax won en na de wedstrijd aten we een broodje worst. ‘Niks tegen mamma zeggen.’

Door dit voorval blokkeer ik op luchthavens. Ik moet langs de douane. Mijn paspoort is geldig, ik heb geen openstaande boetes, ik heb me precies zo geschoren als op mijn pasfoto en toch gedraag ik me als een krankzinnige.

Ik acteer dat ik onschuldig ben. Ik probeer mij – terwijl ik ook echt onschuldig ben – te gedragen als iemand die heel erg onschuldig is. Ik kijk op mijn horloge zoals ik denk dat mensen kijken die niets in hun schoen verstoppen. Om te laten zien dat ik totaal ontspannen ben, lach ik veel te hard om iets wat mijn vriendin zegt.

Fluiten, dat doe ik niet. Mensen die fluiten hebben zestig bolletjes in hun darm. Met een camera houden die schoften me in de gaten. Ik kijk op de achterkant van een fles eau de toilette. Zo zeg, maar liefst 79 procent alcohol zit er in Cachet Dolores van Ravage Qui Rit. Leuk.

Niet vergeten, als ze zo bij de metaaldetector vragen of ik mijn riem af wil doen, om dat dan net zo te doen als thuis. Gedachteloos de gesp openklikken en daarna niet woest mijn riem uit mijn broek trekken. Niet gaan staan rommelen alsof ik in een slechte pornofilm een vrouw, met een kont vol acne, een pak slaag ga geven. Nee, die riem ga ik afdoen als iemand die na een dag hard werken zijn huisbroek zoekt.

En dan: het aankijken, het knikje en het doorlopen. Altijd weer voel ik een enorme opluchting. Alsof ik ergens aan ben ontsnapt. Dank je, vader.

ZIERIKZEE

Zondag was ik voor het eerst in Zierikzee. Zeeland is een provincie waar dorpjes nog aan de horizon liggen. In Zeeland voel je, ploegend door eindeloze velden vol klei, langzaam het verlangen groeien om eindelijk eens ergens aan te komen. Maakt niet uit waar.

Op het eerste gezicht leek Zierikzee een stadje als alle andere. Een parkeerterrein vlak buiten het centrum, meeuwen schielijk vretend uit een vuilniszak en de straten vol met overbekende winkels. In heel Nederland kopen mensen in dezelfde winkels dezelfde onderbroeken die ze met zich meedragen naar dezelfde huizen in dezelfde plastic zakjes. Overal staat de koffie klaar en treedt ’s avonds die en die op daar en daar.

Ik was zaterdagavond die en die. Om acht uur zou ik voorlezen in een klein theatertje. Al om halfvijf scharrelde ik door de straatjes, op zoek naar water en boten. Dat viel een beetje tegen. Grote verlaten schepen met namen als Cornelis Johannes en Christina. Daar moest ik het mee doen. Het rook er wel fijn, naar opgedroogde dode vis.

Opeens durfde ik alleen te eten. Dat zegt iets over Zierikzee. In bijna geen enkele stad durf ik alleen te eten. Ik zwerf eindeloos langs restaurants en durf nergens naar binnen. Bang voor hoongelach. Het stigma van De Eenzame Man. Nu kon dat me opeens niets meer schelen. Ik kreeg iets onverzettelijks.

Onderweg naar het restaurant sprak ik mijzelf toe: ‘Je bent tweeënvijftig jaar en je hebt gewoon een vriendin. Je gaat niet in een donker hoekje zitten. In het licht, mannetje. En je gaat eten. En om je heen kijken. Je gaat lachen naar mensen aan andere tafeltjes en je gaat kordaat om de rekening vragen.’