Dit e-boek is voorzien van een verborgen, persoonlijk watermerk.
Het verspreiden of openbaar maken van dit e-boek is niet toegestaan.

This e-book contains a hidden and personal watermark. Distribution is prohibited.

Inhoud in vogelvlucht

Inleiding

Deel 1:De geschiedenis van geld en de komst van bitcoin

HOOFDSTUK 1:Het begin: geld

HOOFDSTUK 2:Cryptovaluta

HOOFDSTUK 3:Bitcoin

HOOFDSTUK 4:Altcoins en forks

Deel 2:De komst van ethereum en smart contracts

HOOFDSTUK 5:Ethereum, smart contracts en heel veel mogelijkheden

HOOFDSTUK 6:Alles wordt een token

HOOFDSTUK 7:Wallets uitgebreid

HOOFDSTUK 8:ICO’s en airdrops

Deel 3:Geld verdienen met cryptovaluta en verschillende toepassingen

HOOFDSTUK 9:Geld verdienen met cryptovaluta

HOOFDSTUK 10:Ecosystemen

Deel 4:Het deel van de tientallen

HOOFDSTUK 11:Tien grote handelsplatformen

HOOFDSTUK 12:Tien misvattingen rond cryptovaluta

Verklarende woordenlijst

Inhoud

INLEIDING

DEEL 1:DE GESCHIEDENIS VAN GELD EN DE KOMST VAN BITCOIN

HOOFDSTUK 1:Het begin: geld

Een beknopte geschiedenis van geld

Ruilhandel en de eeuwige misvatting

De komst van geld

Komst van de gouden standaard

Waarom goud?

Verhouding voorraad-tot-stroom

Harde munt in een wereld zonder schaarste

Digitaal beter dan goud

Het begin van een nieuwe geschiedenis

HOOFDSTUK 2:Cryptovaluta

Cryptovaluta of -tokens?

Waarom, hoe en wat

Waaróm zijn cryptovaluta interessant?

Waardelaag op internet

Wanneer zijn cryptovaluta niet interessant?

Hoe werken cryptovaluta?

Wat kun je met cryptovaluta?

Hoeveel cryptovaluta zijn er?

Munten

Tokens

Munten, tokens, forks en altcoins

Overtuigingen

HOOFDSTUK 3:Bitcoin

De bedenker: Satoshi Nakamoto

Politiek

Satoshi’s voorlopers en vroege gebruikers

Satoshi’s verdwijntruc

21 miljoen

Bitcoin en de blockchain

Sleutels

Bitcoin-adressen genereren

Transacties

Basistransacties

Block explorer

Ondertekenen

Meerdere ondertekenaars

Hoe werkt de bitcoin-blockchain?

Vertrouwens- of waardelaag

Merkle-boom

De verbinding tussen de blokken

Mijnen

Het eerste blok

Nodes in het netwerk

Bitcoin-wallets

HOOFDSTUK 4:Altcoins en forks

Wat is een altcoin?

Wat is een fork?

Verschillende forks bij cryptovaluta

Foutjes in de blockchain: miniforks

Waarde-overheveling bij forks

Bitcoin cash (BCH)

Ethereum classic (ETC)

Ripple (XRP)

EOSIO (EOS)

Stellar (XLM)

Monero (XMR)

Cardano (ADA)

Dash (DASH)

IOTA (MIOTA)

TRON (TRX)

NEO (NEO)

Binance Coin (BNB)

NEM (XEM)

Zcash (ZEC)

OmiseGO (OMG)

0x (ZRX)

DigiByte (DGB)

DEEL 2:DE KOMST VAN ETHEREUM EN SMART CONTRACTS

HOOFDSTUK 5:Ethereum, smart contracts en heel veel mogelijkheden

Wat is ethereum?

Ethereum Virtual Machine

Mijnen

Consensus

Smart contracts

DApps

Wallets en interactie met ethereum

Interactie met het netwerk

MetaMask

Block explorer

De toekomst

RSK

Vitalik Buterin

Community

HOOFDSTUK 6:Alles wordt een token

Wat zijn tokens?

Tokens of valuta

ERC20-tokens

Waar zijn m’n tokens?

Tokens en gebruik

Toekomst

RSK (side chain)

HOOFDSTUK 7:Wallets uitgebreid

Basiswallets

Hot en cold wallets

Seed en geheime sleutels opslaan

Software-wallets

Web-wallets

Multicoin-wallets

Hardware-wallets

Papieren wallets

Wallet-trucs voor gevorderden

Fees

Seeds en deterministische wallets

Hiërarchisch deterministische wallets

Extended Public Key

Publieke HD-sleutels vinden in Ledger Wallet Bitcoin:

HOOFDSTUK 8:ICO’s en airdrops

Wat is een ICO?

Whitepaper

Waar begin je?

Wat is een airdrop?

Hoe werkt een airdrop?

Scams en ponzi’s

Ponzifraude of piramidespel

DEEL 3:GELD VERDIENEN MET CRYPTOVALUTA EN VERSCHILLENDE TOEPASSINGEN

HOOFDSTUK 9:Geld verdienen met cryptovaluta

Verdienen met cryptovaluta

Marktkapitalisatie

Strategieën

Hodl of kopen en vasthouden

Laat je betalen in cryptovaluta

Zelf mijnen

Geld verdienen met het draaien van een node

Handelsplatformen

Centrale en decentrale exchanges

Api’s en bots

Atomic swaps

Basistechnieken op exchanges

Bestensorder of market order

Limietorder

Stop-limiet-order

Stop-loss-order

Trailing-stop-(limiet)-order

Technische analyse

Doelen

Waar pas je technische analyse op toe?

De grafiek

De trend

Trendlijnen

Volume

Eindspel

De Belastingdienst

Belastingopgave

Toekomst

HOOFDSTUK 10:Ecosystemen

Veelheid aan functies

De belofte van blockchain

De commons of meent

Fat protocol

Toepassingen nader bekeken

Authenticiteit

Financieel of fintech

Soevereiniteit: beheer je eigen data

Data en waarde opslaan en delen

Ontwikkelaarstools

Eindgedachte

DEEL 4:HET DEEL VAN DE TIENTALLEN

HOOFDSTUK 11:Tien grote handelsplatformen

Binance

Kraken

Bittrex

Bitfinex

Huobi

Idex market

Cryptopia

OKEx

Bitstamp

Liquid

Bonus: Bitmex

HOOFDSTUK 12:Tien misvattingen rond cryptovaluta

Cryptovaluta zijn anoniem

Het is voor illegale activiteiten!

Investeren in cryptovaluta is gevaarlijk

Cryptovaluta zijn ponzifraude

Het gaat alleen om geld!

Elke transactie kost heel veel energie

Bitcoin is gehackt

Cryptovaluta worden gebruikt om mensen af te persen

Voldoende computerkracht kan het bitcoin-netwerk overnemen

Als alle munten gemijnd zijn, stort het systeem in

VERKLARENDE WOORDENLIJST

Over de auteur

Krijn Soeteman is wetenschaps- en techjournalist en daardoor komt hij vaak als een van de eersten met nieuwe technologie en onderzoek in aanraking. Hij werkte onder andere voor verschillende televisieprogramma’s als (onderzoeks)redacteur en schreef daarnaast voor verschillende tijdschriften, kranten en online media. Toen hij voor een onderzoek eind 2011 voor het eerst over bitcoins hoorde, bleef hij dit onderwerp volgen. Inmiddels dringen dit soort decentrale systemen steeds meer de gewone wereld in en bieden verschillende cryptovaluta interessante mogelijkheden voor de toekomst.

Dankwoord

Het schrijven van een boek over een onderwerp dat nog zo snel verandert, was niet mogelijk geweest zonder de kritische blikken van René van der Hoofd, Isabella Cobelens, Stephan van Duin, Jop de Vrieze en Henk van Cann. Daarnaast waren er natuurlijk de vele gesprekken met tal van mensen die zich al langere tijd bezighouden met verschillende cryptovaluta en niet te vergeten de kritische blik en het geduld van mijn vriend Arno. Ook de redactie van Barbara Stuart was onmisbaar.

Inleiding

Stel, je reist met de trein, pakt vervolgens een huurfiets, waarna je die neerzet bij een café voor de volgende huurder. Daar drink je een biertje en eet je wat. Al die transacties gaan vanzelf: de btw van je treinkaartje gaat automatisch naar het rijk, de huur van je fiets wordt automatisch aangepast aan de populariteit van de plek waar je hem neerzet en de accijns van je biertje gaat ook zonder tussenkomst van een accountant naar de schatkist. Dat kan allemaal met slim ingerichte blockchainsystemen. Of het wenselijk is dat dit voorbeeld werkelijkheid wordt, mag je - nadat je dit boek hebt gelezen - zelf bedenken.

Mijn eerste kennismaking met cryptovaluta in de vorm van bitcoin was tijdens onderzoek voor Labyrint, een televisieprogramma over wetenschap. Het was eind 2011, midden in de crisis, en de aflevering moest gaan over economie. Tijdens dat onderzoek leerde ik hoe ons huidige geldsysteem in elkaar zit, onder andere door te spreken met antropologen die onderzoek doen naar menselijk gedrag en dus ook geld. Denk aan tijden met veel economische onrust: dan is ineens goud of zilver interessant. In tijden van zekerheid kan alles echter wel met waardepapier en schuldbekentenissen. Uiteindelijk heb ik het fenomeen bitcoin niet gebruikt in het programma, maar ik bleef het wel volgen.

Inmiddels zijn we zeven jaar verder en is er heel wat veranderd. Niemand kon eind 2017 heen om de grote bubbel waarin de prijzen van alle cryptovaluta stegen alsof het niets was. Dat zorgde achteraf misschien voor veel teleurstelling bij mensen die toen startten met het spelen met cryptovaluta. Gelukkig is er van teleurstelling weinig te merken bij crypto-nerds.

Waarom zijn zo veel mensen nog steeds bezig met al die systemen? Hoe werken die cryptovaluta nou en wat zou je er in de toekomst allemaal mee kunnen doen? In dit boek hoop ik die vragen en nog veel meer te beantwoorden.

In dit boek gebruikte conventies

Om het lezen makkelijker te maken, gebruik ik een aantal conventies in dit boek:

Vetgedrukt wordt gebruikt voor een specifieke term die in de verklarende woordenlijst staat.

Cursief wordt gebruikt voor een (van oorsprong) Engelstalige term, maar wordt ook voor boektitels gebruikt.

Namen van cryptovaluta: om verwarring te voorkomen schrijf ik het woord ‘bitcoin’ zonder hoofdletter, net als de muntnaam zelf. Dit geldt ook voor andere munten, zoals ‘ether’ of ‘monero’. Er bestaan conventies waarbij het protocol met een hoofdletter geschreven wordt, maar dan krijg je Bitcoin en bitcoin. Om verwarring te voorkomen zal ik het dan hebben over het bitcoin-netwerk of -blockchain, net als bij de andere munten, bijvoorbeeld de ethereum-blockchain. Om de leesbaarheid te bevorderen heb ik ervoor gekozen om sommige termen met een verbindingsstreepje te schrijven, bijvoorbeeld blockchain-netwerk, hardware- wallet, enzovoort.

Afkortingen van munten: omdat niet bij alle munten of tokens dezelfde consensus bestaat over de gebruikte afkorting, zal ik die niet gebruiken.

Delven, mijnen of minen? Technisch gezien is ‘delven’ de Nederlandse vertaling van minen. Maar in de volksmond is minen inmiddels verbasterd tot ‘mijnen’. Daarom gebruik ik het woord ‘mijnen’ en niet ‘delven’ voor het genereren van nieuwe muntjes van dezelfde soort.

Voor wie is dit boek?

Dit boek is voor iedereen die meer wil weten over cryptovaluta, tokens en assets, zowel voor de beginner als de meer gevorderde gebruiker. Als je ook cryptovaluta wilt gebruiken, moet je minstens over een smartphone beschikken, maar een computer of laptop is ook praktisch.

Als je na het lezen van dit boek iets wilt doen met cryptovaluta, dan weet je dat verantwoord gebruik van cryptovaluta geheel bij jezelf ligt en dat het een snel veranderend landschap is. Ook weet je dan dat je in dit veld nooit bent uitgeleerd en dat investeren in cryptovaluta niet begint met geld te wisselen in cryptovaluta, maar eerst zeker weten dat je begrijpt hoe je cryptovaluta koopt, opslaat en veilig bewaart.

Dit boek is niet bedoeld als een advies om te investeren in cryptovaluta.

Opbouw van dit boek

Je kunt elk hoofdstuk los van de andere hoofdstukken lezen, maar dat hoeft niet. Omdat de cryptovaluta die in dit boek behandeld worden in principe allemaal hun oorsprong vinden bij de bitcoin, begin ik daarmee. In sommige gevallen zul je vergelijkbare uitleg tegenkomen, of onderwerpen die al eerder behandeld zijn, maar dit is soms niet te vermijden omdat je het verhaal ook moet begrijpen als je bijvoorbeeld het hoofdstuk over bitcoins hebt overgeslagen. Aan de andere kant: het onderwerp is complex genoeg om af en toe wat herhaling te kunnen gebruiken.

Om je te helpen met het opzoeken van specifieke informatie is achter in het boek een index opgenomen. Daar vind je ook een verklarende woordenlijst, waarin de belangrijkste begrippen uitgelegd worden.

Deel 1: De geschiedenis van geld en de komst van bitcoin

De geschiedenis van geld is lang en complex, maar enkele basale onderdelen zijn belangrijk om te kennen. Hierdoor snap je ook beter waarom cryptovaluta zijn zoals ze zijn. Ook zul je beter begrijpen waarom cryptovaluta interessanter kunnen worden voor de wereldwijde economie dan wat je op basis van het dagelijkse nieuws zou denken.

Daarop volgt logischerwijs het waarom van cryptovaluta en daarna de bitcoin in het bijzonder. Bitcoin is tenslotte de moeder van alle cryptovaluta zoals we ze nu kennen. Je bent vrij om het systeem te gebruiken en niemand kan je tegenhouden. De macht ligt niet meer bij een overheid of grootbank, maar bij het individu. Maar hoe werkt dat nou, zo’n systeem zonder leider?

Cryptovaluta worden ook wel altcoins genoemd. Dat zijn alle cryptovaluta die geen bitcoin zijn. Maar hoe maak je nou nieuwe munten? Dat behandel ik in hoofdstuk 4, Altcoins en forks.

Deel 2: De komst van ethereum en ‘smart contracts’

Misschien ken je wel mensen die ether mijnen in Nederland, al is het goed mogelijk dat de baten de kosten inmiddels niet meer overstijgen. Al met al is de munt ether van de ethereum-blockchain de bekendste cryptovaluta na bitcoin. Eigenlijk is ethereum zelf niet helemaal bedoeld als valuta, maar meer als token om bepaalde processen uit te kunnen voeren in de zogenaamde Ethereum Virtual Machine. Je kunt kleine computerprogrammaatjes uitvoeren en zo processen automatiseren. Daar gaat hoofdstuk 5 voornamelijk over.

Maar waar blijven nou al die cryptovaluta waar je sinds eind 2017 mee om de oren geslagen wordt? Als je dat wilt weten, is hoofdstuk 6 voor jou: de tokenization van de wereld, die in eerste instantie ingezet is door de komst van ethereum met z’n smart contracts. Hier zijn de afgelopen tijd vele miljarden ingepompt (en vaak ook weer verloren). Hoe dat zit, staat in hoofdstuk 8, ICO’s en airdrops.

Daartussen zit nog een uitgebreid hoofdstuk over wallets en alles wat daarmee samenhangt. Het lijkt soms een woud aan opties, maar uiteindelijk valt het allemaal wel mee. Je moet alleen even decentraal leren denken. Wat dat met wallets te maken heeft, kun je uitvinden in hoofdstuk 7.

Deel 3: Geld verdienen met cryptovaluta en verschillende toepassingen

Inmiddels zijn er vele duizenden cryptovaluta, waar heel wat mee gespeculeerd wordt. Hoe werkt die handel en kun je er eigenlijk echt geld mee verdienen? Die laatste vraag is niet te beantwoorden, omdat dit voor iedereen anders kan zijn. Wel behandel ik enkele basistechnieken op verschillende cryptovaluta-exchanges of handelshuizen in hoofdstuk 9.

Je kunt geld verdienen of verliezen met handelen in cryptovaluta, maar je kunt er ook andere dingen mee doen. Heel veel mensen zijn druk bezig met het zoeken naar manieren waarmee decentrale systemen nuttige functies kunnen vervullen. We staan nog maar aan het begin van die revolutie, maar dat houdt velen niet tegen om te experimenteren met allerlei (on)mogelijkheden van cryptovaluta, blockchains en andere decentrale ecosystemen. Meer dan tachtig procent van alle projecten is niet financieel van aard. Daar liggen veel interessante kansen. Enkele van die functies passeren de revue in hoofdstuk 10.

Deel 4: Het deel van de tientallen

Elk Voor Dummies-boek heeft een ‘deel van de tientallen’. Hier vind je een lijst van tien bekende cryptovaluta-exchanges, maar ook een lijst met de tien bekendste misvattingen over cryptovaluta.

Pictogrammen die in dit boek worden gebruikt

In dit boek staan in de marge verschillende pictogrammen die in alle Voor Dummies-boeken gebruikt worden. De volgende pictogrammen kom je tegen:

Vergeet niet deze belangrijke punten te onthouden. Of maak een ezelsoor in de pagina’s zodat je ze later terug kunt vinden.

Omdat cryptovaluta een behoorlijk technische aangelegenheid zijn, kom je dit pictogram geregeld tegen. Ik gebruik het ook om lastige informatie aan te geven, die je niet altijd direct hoeft te begrijpen om de werking van verschillende cryptovaluta en tokens te begrijpen.

Dit pictogram wordt gebruikt wanneer in een passage een voorbeeld wordt toegepast, zoals de verduidelijking van de werking van een smart contract.

Dit pictogram waarschuwt je voor gevaar, maar geen paniek: als je goed oplet, trap je hier niet in.

De tekst die met dit pictogram gemarkeerd is, bevat waardevolle tips, bijvoorbeeld over interessante websites.

1

De geschiedenis van geld en de komst van bitcoin

IN DIT DEEL . . .

Als je de geschiedenis van geld kent, dan weet je ook waarom bitcoin en cryptovaluta interessant zijn, misschien zelfs wel belangrijk voor de wereldeconomie. We kijken naar bitcoin en de werking daarvan. Met deze basis gaan we naar het ‘maken’ van andere cryptovaluta.

IN DIT HOOFDSTUK

Waar is geld voor nodig?

Goud als standaard

Een digitale standaard voor waardeoverdracht

Bitcoin

Hoofdstuk 1

Het begin: geld

Waar begin je met een boek over cryptovaluta? Bij snel geld verdienen en verliezen? Bij de bitcoin of de werking van een blockchain? Met een opsomming van alle in het oog springende cryptovaluta en tokens van de afgelopen jaren?

Dat kan allemaal, maar dan mis je een belangrijk onderdeel, namelijk waar cryptovaluta vandaan komen en dat is in de basis: geld. Als je weet hoe geld tot stand kwam, is ook veel duidelijker waarom cryptovaluta in het algemeen en bitcoin in het bijzonder zo interessant zijn.

Een beknopte geschiedenis van geld

Als je denkt dit allemaal al te weten, lees er toch even rap doorheen. Niet in de laatste plaats omdat enkele eigenschappen van geld heel bijzonder zijn en het is jammer als je die niet scherp hebt.

Die tumultueuze geschiedenis van geld laat het bestaansrecht van cryptovaluta zien en in het bijzonder dat van bitcoin. Het systeem zorgde voor de mogelijkheid digitale schaarste te creëren, waardoor de munt waarde kreeg en – in tegenstelling tot vrijwel alle andere digitale zaken – niet onbeperkt vermeerderd kan worden. Het loste direct een ander probleem op: hoe verplaats je waarde via internet?

Je kunt natuurlijk je zinnen gezet hebben op een heel andere cryptomunt en misschien vind je bitcoin al hopeloos ouderwets, maar zonder bitcoin was die munt waar je zo dol op bent er ook niet geweest. En die ouwe bitcoin heeft wel een eigenschap die geen enkele andere munt heeft, namelijk geen eigenaar.

Ruilhandel en de eeuwige misvatting

Eerst neem ik je mee naar vroeger. Naar een tijd waarin de mens in plaats van geld aan ruilhandel deed om elkaar te betalen. Althans, dat is de meest gehoorde ‘oplossing’ voor het afhandelen van transacties in het verre verleden. Om uit te vinden dat dit helemaal niet zo logisch is, kun je een snel gedachte-experiment uitvoeren.

Je hebt één kip en je wilt eigenlijk een koe. Die kip is niet voldoende voor die koe. Dan moet er of meer kip bij of minder koe. Een levende koe is niet deelbaar en tien kippen fokken duurt ook wel even. Oh ja, je hebt dan ook een haan nodig. Je kunt natuurlijk besluiten de kippen na te leveren en dan heb je een schuld.

Al met al: dit is een lastig probleem. In oude samenlevingen viel dat mee: de grootte van de gemeenschap was goed te overzien, en iedereen wist wel dat Harm een ploeg van Isaac had geleend en dat Yasmina goed is in het maken van kleding en Esma in het bakken van brood. Iedereen sloeg de boekhouding als het ware in het publieke geheugen op. Op den duur kwamen daar echte boekhoudingen bij. Nu hadden we in ieder geval een overzicht van wat iedereen aan anderen schuldig was. In eerste instantie was er helemaal geen geld, alleen maar schuld. In sommige samenlevingen werd schuld zelfs eens in de zoveel tijd door de heerser vereffend, zodat iedereen weer met een schone lei kon beginnen. Je ziet: er is nog geen stuiver aan te pas gekomen.

De komst van geld

Zo’n systeem van schuldvereffening werkt prima op kleine schaal en in tijden van rust. Het wordt lastiger als je over langere afstand of in grotere groepen dit soort dingen wilt bijhouden. Al snel zit je met een complex probleem. Het is handiger om schulden direct te vereffenen en daarvoor zijn heel veel systemen bedacht in de loop van de millennia. Van het elkaar betalen met schelpen, kralen en glimmende metalen tot het gebruik van grote ronde stenen die eigenlijk niet te verplaatsen waren, maar waarvan iedereen wist wie ze bezat. Soms werden zelfs alcohol en sigaretten als betaalmiddelen ingezet. Je ziet: al deze zaken hebben bepaalde problemen waardoor ze slecht als geld functioneren over langere tijd. Alcohol raakt op, schelpen slijten of gaan kapot en grote ronde stenen die ergens liggen zijn alleen maar waardevol als er nergens op de wereld andere grote ronde stenen zijn.

Voor een groter economisch stelsel is het belangrijk dat het middel dat we gebruiken voor de uitwisseling van waarde aan een paar eigenschappen voldoet. Ten eerste geven we het een naam: geld.

Geld voldoet aan de volgende eigenschappen:

Geld is niet om op te eten

Geld mag niet bederven

Geld gebruik je voor niets anders, dat wil zeggen: geld is nooit onderdeel van andere spullen

Ook is het handig als geld aan de volgende eigenschappen voldoet, maar dit zijn geen ultieme voorwaarden:

Geld is op te delen in kleinere eenheden (1 euro, 50 cent, 20 cent enzovoort)

Geld is makkelijk te vervoeren (1 staaf goud is niet makkelijk te vervoeren, kleine stukjes of muntjes van goud wel)

Geld behoudt zijn waarde (dit kun je als voorwaarde zien, maar is niet in alle gevallen nodig)

Geld is lastig om te vernietigen

Als je de voorgaande alinea’s even tot je door laat dringen, bedenk je waarschijnlijk dat er niet veel dingen goed als geld kunnen functioneren. Het is best lastig iets te vinden dat aan alle voorwaarden en eigenschappen voldoet. Maar de mens zou de mens niet zijn als daar nooit een oplossing voor kwam en die kwam in de vorm van edelmetalen. Goud, zilver en koper. Sommige munteenheden hebben het eeuwen volgehouden, zoals de florijn die voor het eerst in 1252 in Florence geslagen werd. De munt werd praktisch overal in Europa erkend, had een vaste waarde en werd op heel veel verschillende plekken gemaakt of gemunt. Zo’n munt moest dan aan dezelfde eigenschappen van de florijn voldoen. Hij moest bestaan uit 3,5368 gram goud. De waardevaste munt was een veilig toevluchtsoord om kapitaal in op te slaan en zorgde voor steeds groter wordende rijkdom in verschillende stadstaten in heel Europa.

Komst van de gouden standaard

We maken een grote sprong door de geschiedenis naar de gouden standaard, die in een groot aantal landen over de hele wereld vanaf 1814 werd ingevoerd. Nederland voerde vanaf 1850 een zilveren standaard en ging in 1875 over op een gouden standaard. De meest duidelijke vorm van een goudstandaard is een systeem waarbij goud ook als munteenheid wordt gebruikt. Bij de goudstandaard die in 1875 werd ingevoerd, ging het om een iets andere vorm, de goudenmuntenstandaard. Bankbiljetten werden volledig gedekt door goud en een houder van een biljet kon deze in principe inwisselen voor goud. Het muntgeld bestond uit andere metalen en was waard wat het metaal in kwestie waard was. Deze goudenmuntenstandaard werd in 1914 afgeschaft toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Het afschaffen van de gouden standaard gaf landen in oorlog de mogelijkheid onbeperkt geld bij te drukken en zo de oorlog te financieren. Na de oorlog keerde een soort van gouden standaard terug. Tussen 1918 en 1936 was in Nederland nog maar 40 procent van alle bankbiljetten door goud gedekt en heette het ‘goudkernstandaard’. Je kon je geld niet meer inwisselen tegen goud, behalve in speciale gevallen.

Na de Tweede Wereldoorlog was er nog een soort van goudstandaard, maar die liep via een vaste verhouding tot de Amerikaanse dollar, die op zijn beurt weer aan goud was gekoppeld. Dit liep via het systeem van Bretton Woods en hier kwam in 1971 een einde aan toen Amerika de dollar loskoppelde van goud om de Vietnamoorlog te bekostigen (lees: om geld bij te drukken).

Ik wil hier niet een verhandeling gaan houden over de verschillende economische denkrichtingen. Wij zitten in een tijd waarin inflatie als sturend middel gebruikt wordt en mensen geld uit moeten geven omdat het anders minder waard wordt. Een andere denkrichting is dat dit niet handig is en dat geld altijd dezelfde waarde moet hebben. De bedenker van bitcoin komt uit die laatste school. We kunnen ook niet ontkennen dat ondanks de inflatie centrale banken nog steeds goud achter de hand houden, ook al gebruiken we de goudstandaard niet meer.

Waarom goud?

We komen bijna bij ‘waarom cryptovaluta’, maar eerst moeten we deze vraag nog beantwoorden: waarom goud? Je begrijpt inmiddels dat goud al eeuwen wordt gezien als belangrijke grondstof met een vrij vaste waarde per hoeveelheid en het is daarom een goede manier om rijkdom in op te slaan. Dit heet ook wel store of value.

Hoe kan het zijn, dat een stof die eigenlijk nergens goed voor is, behalve voor sieraden en sinds heel kort in bepaalde elektronica, toch een waarde vertegenwoordigt? Dit gaat allemaal terug op het lijstje van voorwaarden, dat waardeopslag moet zitten in iets dat niet mag bederven, dat je niet kunt opeten, dat je nergens anders voor kunt gebruiken en dat het waardevast is.

Waardevastheid is heel lastig te verkrijgen. Iets is waardevast als het aan alle eigenschappen uit het eerste lijstje voldoet en er ook nog de mogelijkheid is om te weten hoeveel je er in de toekomst nog van kunt verkrijgen.

Stel, stenen zijn bijzonder, want je woont op een eiland met alleen maar bomen en zand. Die stenen komen van een ander eiland dat alleen met een boot bereikbaar is. Op jouw eiland zonder stenen is een steen moeilijk te vermeerderen, omdat je alleen maar kleine bootjes hebt. Totdat iemand een grote boot weet te bouwen die veel meer kan vervoeren en verder kan varen en ineens heel veel stenen kan leveren. Ineens blijken stenen te bestaan in een vrijwel onuitputtelijke hoeveelheid. Daar gaat de waarde van je stenen.

Dit klinkt natuurlijk als een flauw voorbeeld, maar het is afgeleid van een voorbeeld rond het eiland Yap. Als je dit voorbeeld doortrekt naar andere grondstoffen, dan zie je al snel dat vrijwel niets meer in aanmerking komt voor een waardevaste investering. Goud is dat tot nu toe nog steeds. Dit komt doordat de bestaande voorraad maar heel langzaam groter wordt en doordat we weten dat er in de toekomst niet bijzonder veel meer van gevonden zal worden. Dit heet de verhouding voorraad-tot-stroom, een vrije vertaling/interpretatie van stock to flow-ratio.

Verhouding voorraad-tot-stroom

Je ziet al dat als je een grondstof hebt waarmee je snel veel meer van iets kunt maken, daardoor de waarde ook snel zal dalen. Om te berekenen of iets voor langere tijd zijn waarde zal behouden, is er de verhouding (ratio) voorraad-totstroom. Voorraad is daarbij de bestaande voorraad (alles dat is geproduceerd in het verleden minus alles dat inmiddels is vernietigd) en ‘stroom’ is wat er in de toekomst nog gemaakt zal worden. Hoe makkelijker je iets kunt vermeerderen, hoe lager de verhouding voorraad-tot-stroom (oftewel de ratio).

Je hebt 10 munten en je kunt heel makkelijk 20 munten bijmaken. Dan is de verhouding 0,5 oftewel: 10:20. Als je er maar 5 bij kunt maken, dan is de verhouding hoger: 10:5=2. Bij munteenheden geldt dus: hoe hoger de verhouding, hoe sterker de munt. In jargon heet dat een ‘harde munt’. Iedereen die zich de tijd voor de euro nog kan herinneren, weet bijvoorbeeld nog dat de gulden en Duitse mark harde munten waren: ze hadden een lage inflatie en daardoor een hoge waarde ten opzichte van andere munten waar er meer van bijgeslagen en/of –gedrukt werden. Ze waren dus goed om voor langere tijd waarde in op te slaan als je zelf in een land leefde waar de munt snel in waarde daalde.

De waarde die iets heeft, is dus afhankelijk van deze verhouding. Als meer mensen een harde munt kiezen om hun tegoeden in op te slaan, wordt deze munt ook meer waard omdat er veel vraag naar is. Als je de maker van zo’n munt bent, is het heel verleidelijk om meer van zo’n munt te produceren. Als dat technisch niet mogelijk is, ben je ook geen bedreiging voor de waarde, omdat die niet ineens in kan storten omdat de maker er ineens heel veel van bij drukte. Je wilt dus iets dat moeilijk is om te maken en lastig is om te vernietigen.

Nu stop ik met het lesje geschiedenis van het geld. Sinds de laatste kredietcrisis zijn er veel dikke boeken verschenen over geld en hoe dat wel of niet moet functioneren. Een van mijn favorieten in dat rijtje is van antropoloog David Graeber, het boek Schuld, de eerste 5000 jaar. Maar er is natuurlijk veel meer interessants te lezen.

Harde munt in een wereld zonder schaarste

Je hebt net gelezen dat de waarde van geld niets te maken heeft met emotionele waarden, maar alles met afspraken. Die afspraken zijn: niet om op te eten, niet bederfelijk, niet voor iets anders geschikt dan waardeuitwisseling, op te delen in kleinere eenheden, lastig om te vernietigen, makkelijk over te dragen en niet makkelijk te vermeerderen.

In de digitale wereld is de afspraak ‘niet makkelijk te vermeerderen’ een van de moeilijkste zaken om na te komen. Denk maar aan de muziekindustrie die bijna ten onder ging aan kopieergedrag.

Onze digitale wereld heeft niet zo veel aan goud. Het past niet door koperen draden of glasvezelkabels. We moeten dan maar vertrouwen op derde partijen zoals banken en overheden. Die partijen bleken niet lang geleden verre van onfeilbaar voor het opslaan van waarde tijdens de kredietcrisis. Allemaal een eigen baar goud aanschaffen en in de kluis leggen is ook geen optie. Is er geen betere manier om digitale schaarste te creëren? Hoe zouden we dat voor elkaar moeten krijgen? En nog sterker: kun je beter zijn dan goud?

Digitaal beter dan goud

Waarom wil je beter zijn dan goud met je schaarste? Omdat goud schaars is op aarde, maar we hebben geen idee hoeveel goud er eigenlijk nog in de bodem zit. We hebben geen idee hoeveel goud we nog vinden als we grondstoffen gaan delven op meteoren en andere planeten. De voorraad-tot-stroomverhouding van goud zal er niet heel snel drastisch op achteruit gaan, maar we kunnen digitale systemen verzinnen die écht eindig zijn en waar je echt moeite voor moet doen om het digitale goed te bereiken. En daar is hij dan eindelijk: de bitcoin.

Het systeem van bitcoin is zo ingericht dat er maximaal 21 miljoen bitcoins gemaakt kunnen worden door een systeem van computers die daarvoor rekenkracht in moeten zetten. Dit systeem heet in jargon mijnen of delven. De analogie met het zoeken naar grondstoffen is duidelijk: het kost moeite om bitcoins te verkrijgen. Eerst ging het makkelijk, toen waren ze ook nog verre van een harde munt, want de voorraad-tot-stroomratio was heel laag. Dat mijnen van die bitcoins wordt steeds moeilijker en ook steeds duurder. Reken maar na: toen er 1000 bitcoins waren, konden er nog 20.999.000 gedolven of gemijnd worden. 1000:20999000=0,000047621. Op het moment van schrijven zijn er 17.282.713 bitcoins in omloop en kunnen er nog 3.717.287 gemijnd worden. Een verhouding van 4,65.

Waarin verschilt bitcoin nog meer van goud en zilver? Dat zit hem in het werkelijke bezit. Goud en zilver worden verhandeld, maar niet werkelijk verplaatst. Als je goud koopt, koop je een claim, zonder dat je werkelijk weet of je het hebt. Als je dit goud zou willen bezitten, moet je door heel wat hoepels van banken en overheden springen om het bij je thuis op de schoorsteenmantel te kunnen zetten. Als je bitcoins krijgt, dan zijn die echt onder jouw eigen beheer.

Het begin van een nieuwe geschiedenis

Bitcoin heeft al geschiedenis geschreven in de zoektocht naar een digitaal betaalmiddel dat functioneert als contant geld. Dit systeem is door een tot nu toe onbekende persoon met het pseudoniem Satoshi Nakamoto aan de wereld gegeven in de vorm van opensourcesoftware. Hij of zij wist(en) de eigenschappen van een schaars goed te simuleren in de digitale wereld. Daarmee heeft Satoshi Nakamoto een mogelijkheid gegeven aan mensen om in de digitale wereld direct en definitief een waardetransactie te doen, praktisch zonder vertraging en zonder dat het nodig is dat beide partijen dicht bij elkaar in de buurt zijn of dat de partijen elkaar kennen of vertrouwen. Een soort van contant geld in de digitale wereld zonder grenzen. Onze wereld.

Dit systeem is nu al vele duizenden keren gekopieerd in vele cryptovaluta. Bitcoin heeft ten opzichte van al die kopieën een bijzonder voordeel: bitcoin heeft geen leider en niemand bezit het bitcoin-netwerk of kan dit claimen of aansturen. Het bitcoin-netwerk is een verdeeld peer-to-peer-netwerk zonder een enkel punt waar het netwerk kan falen. Elke computer in het netwerk, ook wel node genoemd, heeft de beschikking over alle transacties die ooit zijn gedaan in dit systeem. Al die transacties zijn gecontroleerd met digitale handtekeningen en vastgelegd met digitale sleutels en een systeem dat proof-of-work heet.

Het maken van de nieuwe muntjes kost energie. De eerste keer dat een waarde werd toegekend aan bitcoin was door de energiekosten per bitcoin te berekenen, toen 0,0008 cent per bitcoin of 1309,03 bitcoin per dollar. Sommigen vinden de energievraag van het netwerk groot, maar de veiligheid van het netwerk speelt ook een rol. De vraag is waar je energie voor over hebt. Je tv of een superveilig netwerk?

De belangrijkste niet-technische eigenschap van het bitcoin-netwerk is dat het niet politiek is en geen eigenaren heeft. Iedereen mag meedoen, niemand moet meedoen. Het lot van het netwerk ligt in handen van de gebruikers. Door de werking van het systeem kan de toegang niet geblokkeerd worden door overheden of andere instanties. Het netwerk kijkt niet wie of wat iemand is en is in die zin neutraal. Daarmee is bitcoin een krachtig middel, omdat het monopolie van geldschepping ineens niet meer bij banken en overheden ligt. Niemand verplicht je om bitcoins te gebruiken.

Het gaat te ver om hier nog heel veel dieper op in te gaan in dit boek. Ik hoop dat je hierdoor beter begrijpt waarom bitcoin door velen als een interessant beleggingsobject gezien wordt en niet zozeer als handig online betaalmiddel. Daarvoor is het systeem te log, niet in de laatste plaats om de veiligheid te waarborgen. We zullen verderop in dit boek gaan zien dat het ook mogelijk is om systemen aan bitcoin te koppelen via zijketens of side-chains, zodat je wel miljoenen betalingen per seconde kunt verwerken en dat dit niet direct op het bitcoin-netwerk hoeft te gebeuren.

Wil je meer weten over de filosofie rond bitcoin en andere online betalingssystemen, lees dan The Bitcoin Standard van Saifedean Ammous en Streaming Money van Andreas Antonopoulos.

IN DIT HOOFDSTUK

Hoe werken cryptovaluta?

Munten, tokens, allemaal heel leuk, maar hoeveel zijn er?

Waardelaag op internet

Hoofdstuk 2

Cryptovaluta

De volgende stap is het beantwoorden van de vraag of de naam ‘cryptovaluta’ wel de lading dekt, of dat een ander woord misschien beter is. Vanuit die positie neem ik je mee langs een hele schare aan cryptovaluta en -tokens, samen met hun mogelijke nut en ook hun valkuilen.

Dan volgt een stoomcursus bitcoin, want als je die basis begrijpt, is de rest ook veel duidelijker. Ethereum is de volgende, niet te missen basis en daarna vliegen we over heel wat verschillende ecosystemen heen met allemaal hun eigen inzichten en doelen.

Misschien heb je al in een paar cryptovaluta geïnvesteerd, maar heb je geen idee wat ze doen. Ja, de koers ten opzichte van de euro, dollar en andere (crypto)valuta gaat op en neer en dat blijft veel mensen bezighouden. Maar cryptovaluta zijn veel meer dan een investeringsmiddel. Start-ups blijven toepassingen ontwikkelen bovenop bestaande blockchains of ze bouwen er zelf een. Aan geld voor ontwikkeling lijkt nog steeds geen gebrek (al kan dat nu je dit leest heel anders zijn). Is het een uit de hand gelopen hobby van een paar nerds, of zit er echt meer achter?

Cryptovaluta of -tokens?

Ik had beloofd nog in te gaan op de term ‘cryptovaluta’. Die komt niet uit de lucht vallen: al vanaf het prille begin wordt gesproken over cryptocurrencies dat letterlijk vertaald ‘cryptovaluta’ betekent. Daarom heet dit boek ook niet ‘cryptotokens voor dummies’ of ‘cryptoassets voor dummies’ omdat dit geen standaard aanduidingen zijn voor al die verschillende cryptografisch onderbouwde muntjes.

Het woord ‘cryptovaluta’ verwijst naar een digitaal goed dat is ontworpen om te functioneren als medium of exchange of ruilmiddel en dat veilig te gebruiken is op internet door sterke versleuteling (zie hoofdstuk 3). Het woord vindt zijn oorsprong bij bitcoin, dat letterlijk bedoeld was als digitale vorm van contant geld.

Je voelt het al aan: de term cryptovaluta past eigenlijk niet. Een valuta verwijst naar een geldsoort die in circulatie is als middel om waarde uit te wisselen. Euro’s, yens en dollars zijn valuta’s en met een iets ruimere interpretatie kun je bitcoin misschien ook wel aan dit illustere rijtje toevoegen. Enkele andere cryptovaluta’s streven het ook na tot de valuta’s te behoren, maar het gros van de muntjes die ik in dit boek behandel, zijn geen muntjes in de vorm van valuta of geld. Ook bitcoin beschikt over bepaalde aspecten waarom het anders dan een conventionele valutasoort kan functioneren. Zo is het ook zijn eigen transactielog of kasboek en dat is bij geen enkele ‘normale’ munt binnen fiat-geldsystemen ingebouwd.

Het komt er dus op neer dat we het in de meeste gevallen hebben over tokens met verschillende eigenschappen. Daar zit bijna altijd een financiële component in, maar die maakt het nog geen valuta.

Waarom, hoe en wat

Vaak begin je met wat iets is, maar bij cryptovaluta is het waarom misschien belangrijker. Pas als je de waaromvraag kunt beantwoorden, volgt het hoe en wat. Dan wordt al snel duidelijk waarom een blockchain, het systeem dat als eerste het levenslicht zag in de vorm van de bitcoin, meer is dan alleen een speeltje van een stelletje obscure cypherpunks of mensen die zich graag met cryptografie bezighouden.

OMREKENBEDRAGEN

Door het boek heen gebruik ik verschillende voorbeelden waar ook bestaande munten in voorkomen. De exacte waarde van een munt ten opzichte van de euro of dollar is in de meeste gevallen niet relevant, daarom kies ik voor praktische, hele getallen, tenzij een koers van een bepaald moment uit de geschiedenis relevant is. Bijvoorbeeld 10.000 euro per bitcoin rekent best makkelijk. 1000 had ook gekund, maar dat is op moment van schrijven wel erg uit de buurt. Of die waarde op het moment dat je dit boek leest (veel) te hoog of te laag is, maakt voor het voorbeeld niet uit; het rekent vooral makkelijk.

Voor veel mensen is de eerste waaromvraag de vraag waarom de digitale muntjes waarde hebben. Alleen is het de verkeerde waaromvraag om als eerste te stellen. De waarde hangt niet zozeer af van de wisselkoers tussen bijvoorbeeld een bitcoin en een euro, nee, de waarde van een ministukje bitcoin, bijvoorbeeld 0,00001 bitcoin, kan net zo goed het bezit van een huis vertegenwoordigen. Dan vertegenwoordigt dit kleine stukje bitcoin dat is gekoppeld aan die specifieke transactie die de koop van een huis vastlegt in de blockchain, een heel wat groter bedrag dan die 0,1 euro (bij een dagkoers van 10.000 euro).

Waaróm zijn cryptovaluta interessant?

Cryptovaluta zijn interessant omdat ze extreem veilig en transparant kunnen zijn in het bieden van zekerheid over de uitgevoerde transactie. Een goed ingericht blockchain-netwerk, een van de belangrijke systemen achter de meeste cryptovaluta, zorgt ervoor dat elke activiteit vastgelegd wordt en achteraf niet meer gewijzigd kan worden.

Het geeft daarnaast mensen de mogelijkheid onderling transacties uit te voeren zonder dat er een derde partij tussen hoeft te zitten. Dit maakt dat iedereen toegang heeft tot de geboden diensten, zonder dat er verschil gemaakt wordt naar afkomst of land. Daarmee is zo’n netwerk in potentie niet te stoppen.

Omdat iedereen transacties kan uitvoeren die niet terug te draaien zijn, is zo’n netwerk ook te gebruiken als settlement layer voor vertrouwen. Afspraken die gemaakt zijn in het verleden, kunnen niet achteraf gewijzigd worden. Afspraken wijzigen kan overigens wel, maar dan moeten alle partijen, of een van tevoren ingesteld minimum, het opnieuw eens worden en een nieuwe afspraak maken. De oude kan immers niet gewijzigd worden.

Voor het uitgeven van grote bedragen binnen je bedrijf, moeten meerdere mensen tekenen. Dit is met een goed ingerichte blockchain niet te vervalsen. In het systeem dat jouw bedrijf gebruikt, zijn vier mensen nodig om te tekenen van de in totaal zes bestuurders. Zo kun je veilig en met instemming van de meerderheid bedragen overmaken of juist niet.

De voorbeelden die hier staan zijn erg simpel. Je kunt systemen op allerlei manieren inrichten zodat ze voldoen aan je eisen.

Een heel basaal voorbeeld van een gemaakte afspraak kan zijn: je betaalt 1 bitcoin aan een vriendin. De ‘afspraak’ of de transactie is hiermee vastgelegd: je kunt de betaling nooit zelf terugdraaien. Je vriendin kan de transactie niet ongedaan maken, maar wel een nieuwe transactie doen, waardoor het voor jouw gevoel lijkt alsof de transactie ongedaan is gemaakt. Met de nieuwe transactie geeft ze de bitcoin bijvoorbeeld weer terug.

Dit soort manieren van werken vraagt wel om heel duidelijke regels. Je kunt niet, zoals bij veel software het geval is, ‘even’ een bug repareren. Je begrijpt dat dit soort systemen zich in de loop der jaren moet gaan bewijzen.

Er zijn een paar basisregels waar goede cryptovaluta aan moeten voldoen:

een sterk netwerk: hoe groter het netwerk van computers, hoe veiliger het is

elke activiteit die vastgelegd wordt, kan niet meer gewijzigd worden

iedereen kan het netwerk controleren

CHINESE RECHTBANK GEBRUIKT BLOCKCHAIN ALS BEWIJS

Een rechtbank in China, het Internet Court of Hangzhou, oordeelde op 28 juni 2018 dat data die opgeslagen zijn op de blockchain van bitcoin en Factom (een zij-blockchain die gebruikmaakt van de bitcoin-blockchain) bruikbaar zijn als bewijs in een rechtszaak. De zaak was niet heel ingewikkeld en ging over een geschil rond intellectueel eigendom en copyright van de inhoud van een website. De gedaagde bewees dat de inhoud oorspronkelijk door hem was geproduceerd door twee hash-waarden te tonen: één op de bitcoin-blockchain en een op Factom. Hij had de betreffende gegevens gehashed op de blockchains en het tijdstempel bewees dat inbreuk op de inhoud onmogelijk was. Een hash, of eigenlijk hash-functie, is een veelgebruikte techniek in de digitale wereld om grote getallen of stukken tekst om te zetten in een meestal kleiner getal, in dit geval een stuk tekst dat omgezet was in een getal. De uitkomst van de functie heet dan een ‘hash’.

Het interessante aan de zaak is dat de rechtbank blijk gaf van het openstaan voor nieuwe technologie. Een citaat uit het vonnis, vertaald door Katherine Wu op Twitter: ‘Deze rechtbank is van mening dat wanneer blockchain-technologie betrokken is bij een zaak, een open en neutrale houding aangenomen moet worden. We moeten het niet afwijzen of hogere normen opleggen simpelweg omdat er nieuwe technologie toegepast is.’

Deze uitspraak was op dat moment de eerst bekende die daadwerkelijk op deze manier een bewijs uit de bitcoin-blockchain toepaste, waardoor de Chinese rechtbank liet zien informatie die opgeslagen is op een blockchain serieus te nemen.

Om dat nog wat duidelijker te maken, ga ik terug naar het begin: de bitcoin, want als je die basis goed doorhebt, dan zie je direct waarom deze systemen zo’n belangrijke aanvulling op internet kunnen zijn.

Stel, je geeft een briefje van 20 euro aan een vriendin. Op het moment dat die vriendin het briefje aanpakt en jij het loslaat, weet je honderd procent zeker dat jij die 20 euro niet meer bezit en je vriendin wel. Probeer dat maar eens op internet zonder dat je een bank of andere instantie gebruikt: dat gaat geheid mis. Internet en uniciteit zijn geen goed huwelijk: al vanaf het eerste begin deelde en kopieerde iedereen alles.

Als je een foto maakt en die naar een vriend stuurt, kun je zeggen: ik heb die foto niet meer, écht niet! Hij weet dan niet zeker of dat inderdaad waar is. Bovendien weet jij ook niet wat hij met die foto doet. Hij kan die foto natuurlijk ook weer kopiëren en delen. Nou is dat met de gemiddelde vakantiefoto niet zo erg, maar met 20 euro wordt dat al minder plezierig, want wat is die 20 euro nog waard als je die constant kunt kopiëren? Niks.

Als het om geld gaat, zul je zeggen: daar hebben we toch banken voor uitgevonden?! Dat klopt, maar banken zijn online uiteindelijk natuurlijk net zo beperkt als de diensten die ze leveren. Toen bitcoin opkwam begin 2009, duurde het nog ten minste een dag voordat jouw geld bij een andere bank stond binnen Nederland. Apps als Tikkie bestonden nog niet en het overschrijven van geld naar het buitenland duurde meerdere dagen. En al die 1,7 miljard volwassen mensen op de wereld zonder bank konden sowieso al niets in het digitale domein als er iets van geld nodig was. Zonder bank geen credit- of debetkaart en zonder zo’n kaart geen mogelijkheid tot betalen aan een webshop of om zaken te doen met mensen op afstand, zelf diensten of producten te leveren en deel te nemen aan de economie.

Eigenlijk zaten we in 2009 met een enorm legacy-bank- en geldsysteem: een systeem dat het prima lijkt te doen in landen waar alles keurig in regeltjes gevat is, met ogenschijnlijk vrij betrouwbare instellingen en instanties, maar als zo’n instelling niet zo goed te vertrouwen is, dan heb je gewoon een probleem.

En daar komt eindelijk die blockchain om de hoek kijken, of in eerste instantie natuurlijk bitcoin: iemand met het pseudoniem Satoshi Nakamoto combineerde verschillende bestaande cryptografische technieken met een systeem dat later ‘blockchain’ zou gaan heten. En het is die blockchain die kan zorgen voor een superveilig netwerk waarin je er honderd procent zeker van kunt zijn dat je transactie, dus die 20 virtuele euro’s, echt is uitgevoerd. Die 20 virtuele euro’s, bij een koers van 10.000 euro voor 1 bitcoin dus 0,002 bitcoin, die je virtueel aan je vriend stuurt, zijn net als die 20 fysieke euro’s écht bij hem en niet meer bij jou.

BEZIT JE CRYPTOVALUTA OF EIGENLIJK NIET?

Als je al wat beter bent ingevoerd in de werking van blockchains, dan merk je dat ik in sommige gevallen kort door de bocht ga, bijvoorbeeld bij het ‘hebben’ van bitcoins of andere cryptovaluta. Want hoe zit het nou eigenlijk? Niemand bezit zelf bitcoins. Je hebt geen bitcoins op je computer staan als je een wallet hebt, maar je bezit wel de sleutels tot de bitcoin-waarde op de blockchain zelf. Die sleutels zitten in je wallet. Eigenlijk heb je dus helemaal niets, alleen maar sleutels. Toch praat het makkelijker als je zegt ‘ik heb 1 bitcoin’ dan ‘ik bezit de geheime sleutel tot 1 bitcoin op de bitcoin-blockchain’. Als je die sleutels kwijtraakt, dan kun je nooit meer bij je digitale valuta. Hoe dat werkt, behandel ik uitgebreid in hoofdstuk 7, Wallets.

Wat verwarrend is, is dat vaak wordt gesproken over ‘dingen op een blockchain zetten’, maar technisch gezien staat er niet veel meer op een blockchain dan transacties, want daar is het ook niet voor bedoeld. Er staat alleen heel basale informatie, zoals ‘10 bitcoin van bitcoin-adres van Piet naar bitcoin-adres van Mo’. Verderop in het boek gaan we ook kijken naar blockchains die bijvoorbeeld toegang geven tot grote bestanden met behulp van digitale aanwijzers of pointers. Een videobestand staat dan niet op die blockchain zelf, denk aan Siacoin of Interplanetary File System, maar de toegangsrechten worden bepaald via een blockchainsysteem. De bestanden zelf zijn opgedeeld in heel veel kleine stukjes en die zijn op zo’n manier met elkaar verbonden dat als je de juiste sleutel hebt, je het hele bestand weer kunt reconstrueren tot een foto of een video.

In een ander geval, bijvoorbeeld dat van die andere bekende cryptomunt ethereum, staat de contract- of applicatiecode zelf op de blockchain, maar de uitvoering daarvan gebeurt niet op de blockchain zelf, maar in een virtuele machine, de Ethereum Virtual Machine. Hoe dat allemaal werkt, lees je in hoofdstuk 4 en 5.

Waardelaag op internet

Cryptovaluta zijn een veilige transactie- of waardelaag op internet zonder dat er een derde partij nodig is om te controleren of het klopt. Al dat controleren gebeurt met cryptografische principes. Omdat die principes niet kijken naar afkomst, geloof, etniciteit of locatie, is het systeem waardeneutraal.

Kwam dat niet eerder voor? Nee, vergelijkbare systemen, maar dan zonder de blockchain, hadden ergens altijd een veiligheidsprobleem. Tot nu toe is de blockchain van bitcoin nog nooit gehackt en is daarmee een van de veiligste onlinesystemen ooit. Verderop bij de uitleg over blockchains ga ik dieper in op het waarom van de veiligheid van een blockchain (en wanneer die minder veilig is).

Nu weet je waarom op blockchains gebaseerde systemen zo interessant kunnen zijn. Alle blockchains die na de blockchain van bitcoin komen zijn overigens vaak van bitcoin afgeleid of kunnen (veel) meer en zijn in die zin nieuwe programmacode. De basis is echter vergelijkbaar.

Als je het voorbeeld over het briefje van 20 euro in een paar woorden wilt uitleggen, kom je op: een blockchain voorkomt dat je dezelfde munt, bijvoorbeeld een bitcoin, vaker kunt uitgeven (double spending problem) en dit wordt gecontroleerd door een netwerk van computers of nodes waarbij weer andere computers zorgen voor het opbouwen van de zogenaamde blockchain. Die laatste zijn de miners. Samen met een niet te veranderen moment in de tijd, de timestamp, zorgt het netwerk voor de veiligheid, zonder dat de computers in het netwerk elkaar hoeven te vertrouwen.

Verschillende cryptovaluta onderscheiden zich van elkaar door verschil van inzicht in hoe bepaalde problemen opgelost moeten worden, maar ook in wat er specifiek met een soort cryptovaluta kan. Dit betekent niet dat iedereen die een nieuw muntje begint, ook een muntje maakt dat ooit werkelijk waarde zal hebben. Dat hangt helemaal af van de vraag of mensen deze muntjes ooit willen bezitten en deze willen gebruiken om diensten of goederen aan te schaffen. Dit kan een waarde uitgedrukt in geld zijn, maar ook iets anders zoals een waarde in hoeveelheid bomen die aan een token of muntje gekoppeld zijn.

Wanneer zijn cryptovaluta niet interessant?

Velen zien cryptovaluta als interessante investeringsobjecten. Lekker veel fluctuatie en daar kun je soms veel geld mee verdienen, of verliezen. Medio 2018 zijn meer mainstream-media gaan berichten over cryptovaluta en in het bijzonder blockchains, aangezien dat het grote hypewoord was van 2017 en een deel van 2018. Elk bedrijf, elke radio- of televisie-uitzending, elke krant, elk tijdschrift, iedereen ‘moest’ er wat mee en iedereen die er zelf wat mee deed, kon gouden bergen verwachten. Een mooi voorbeeld is het icetea-bedrijf dat ‘blockchain’ in zijn naam zette en vervolgens een enorme koerssprong op de beurs maakte. Het is daar overigens achteraf voor beboet. Maar ook elk bedrijf dat ineens een blockchain-onderzoeksafdeling oprichtte, al waren de woorden vaak groter dan de werkelijke daden. Dit heeft, samen met de hausse aan initial coin offerings of ICO’s (zie hoofdstuk 8), gezorgd voor een gevaarlijke cocktail die leidde tot een bubbel. Niet onverwacht, maar wel onprettig. Het geheel loopt verdacht goed mee met de vaak aangehaalde Gartner Hype Cycle waar het woord blockchain pas voor het eerst in juli 2016 op staat en dan al bijna aan de top. Blockchain racete door de hype-cycle heen en in juli 2018 stond hij aan de vooravond van de ‘trog van desillusie’. Nou heeft de grafiek van Gartner ook geen tijdsaanduiding op de x-as staan, dus het kan zo snel en langzaam gaan als het gaat.

FIGUUR 2.1:
Gartner Hype Cycle van juli 2018 met een schematische weergave van het algemene gevoel in de technologie-wereld rond verschillende onderwerpen. Blockchain staat hier op het punt de ‘trog van desillusie’ in te gaan.

De werkelijk interessante ontwikkelingen gaan langzaam, maar omdat het zo ontzettend makkelijk is om zelf een cryptomuntje te beginnen, lijkt het alsof de ontwikkelingen razendsnel gaan. Zo’n nieuw muntje beginnen, kun je doen door de code van bitcoin te kopiëren en met iets andere eigenschappen uit te brengen of door een token te starten op een van de blockchains met meer smart contract-ondersteuning. Maar zoals met de meeste zaken: het gaat traag. Tcp/ip, het internetprotocol, werd al in 1974 bedacht en vormt nog steeds de basis van ons internet. Nou ja, geduld is een schone zaak.

Ineens kan er een doorbraak zijn, iets wat al enkele jaren pruttelt. Of iets wordt weer weggegooid omdat er toch ergens een beveiligingsprobleempje zit. In die zin hebben velen die in de tweede helft van 2018 ineens dachten dat ze het grote publiek maar moesten inlichten over alle scams en de vele onzin die er rond blockchains uitgekraamd werd (en wordt), gelijk.

Alles met cryptovaluta en blockchains is nog steeds een groot experiment. Ik denk dat er uiteindelijk nut in zit, maar ik denk ook dat je nu in veel gevallen nog heel sceptisch moet zijn bij grote verhalen. Kom eerst maar eens met een product dat ook doet wat het moet doen buiten je cryptovalutabubbel.

Als je niet gaat voor snel investeren en snel geld verliezen of verdienen, volg dan het volgende schema:

Dit schema gaat heel specifiek om publieke blockchains, zoals die van bitcoin en ethereum. Voor mij kostte het best wat tijd om decentraal te leren denken omdat het zo buiten je normale denkpatroon ligt. Ons centralistisch denken begint al met hoe wij opgevoed zijn: je hebt een computer en op die computer staan bestanden die je gebruikt. Als je een website wilt bouwen, zet je die op een server. Die server is in je hoofd één computer in een rack ergens in een gebouw. Ondanks dat internet zo ingericht is dat het decentrale trekjes heeft, zijn de meeste diensten die je erop gebruikt centraal. Je Dropbox of een vergelijkbare dienst: een server ergens in een land en een tweede als back-up. Als je dat idee eenmaal uit je systeem hebt, ben je al aardig op weg. Maar dan nog: hoe functioneert iets zonder centrale autoriteit? Hoe werkt iets waarbij de achterliggende wiskunde voor de beslissingen zorgt en waarbij je niet aan iemand kunt vragen iets te herstellen? Denken op een manier waarbij geen centrale autoriteit meer aanwezig is.

Dus, in welke situatie zijn cryptovaluta niet interessant? Als je snel resultaat wilt behalen, buiten mogelijk financieel gewin (of verlies).

Hoe werken cryptovaluta?

Je zult inmiddels begrepen hebben dat er verschillende waaroms te beantwoorden zijn en dat het antwoord op de belangrijkste waarom is: gedeeld vertrouwen in een netwerk waarin je niemand hoeft te vertrouwen. Van de ‘hoe’ zijn ook al enkele elementen langsgekomen: het is een gecombineerd systeem van cryptografische en spel-theoretische elementen.

De blockchain-netwerken zelf zijn bereikbaar via internet, maar door allerlei cryptografische hash-technieken, hoef je nooit online te gaan, zelfs niet om een ontvangstadres voor jezelf te maken. Dit klinkt natuurlijk absurd: een systeem dat volledig draait bij gratie van het internet en dat ook offline-functionaliteit heeft.

Om je niet helemaal in verbazing achter te laten, een klein tipje van de sluier: het gaat hier bijvoorbeeld om papieren wallets. Die kunnen bestaan doordat bitcoins en andere cryptovaluta niet opgeslagen worden in je wallet, maar op de blockchain, voor iedereen zichtbaar. Je kunt geheel offline op een computer een sleutelpaar genereren, een privé- en een publieke sleutel, en die printen om vervolgens de computer te vernietigen waardoor je honderd procent zeker bent dat niemand ooit je privésleutel ergens elektronisch kan terugvinden. Hoe kun je er nou zeker van zijn dat niet datzelfde sleutelpaar door iemand anders gegenereerd is? Omdat het nummer dat je gebruikt om je publieke sleutel te maken, enorm is. Het aantal mogelijkheden is niet voor te stellen, zo groot. Het aantal zandkorreltjes op aarde komt niet eens in de buurt van het aantal mogelijk te genereren bitcoin-privésleutels. Is dat veilig, je geld zo openbaar zetten? Kan niemand dan die sleutels verzinnen? Nee, dat is echt onmogelijk. Op moment van schrijven bevat het bitcoin-adres met de meeste bitcoins 172.236 bitcoins, oftewel met een dagkoers van zo’n 6000 euro, ruim 1,03 miljard euro. Dat adresje zou best iemand willen plunderen ...

Cryptovaluta die van blockchains gebruikmaken, werken dus met behulp van verschillende cryptografische technieken en spel-theorie. In hoofdstuk 2 gaan we dieper in op de werking van de blockchain van bitcoin, want zonder die basis klinkt het allemaal heel ingewikkeld, terwijl het dat niet is.

Wat kun je met cryptovaluta?

Elke soort cryptovaluta en token heeft zijn eigen interessante onderdelen. Je kunt bij vrijwel alle cryptovaluta stellen dat iedereen, zelfs gebruikers zonder internet, cryptovaluta kunnen ontvangen. Dit maakt cryptovaluta in essentie onpartijdig. Iedereen kan dus in principe iets met cryptovaluta en dat maakt ze zo bijzonder.

Ook zonder directe toegang tot je digitale portemonnee of wallet van je cryptovaluta kun je ze ontvangen. Het werkt namelijk ook zonder internet. Je kunt gewoon een QR-code, zo’n vierkante ‘streepjes’-code, in je fysieke portemonnee stoppen en op die manier cryptovaluta ontvangen. Je hebt namelijk helemaal geen internet nodig om transacties te ontvangen, je hebt alleen internet nodig voor het versturen van een transactie. Er is bij zo’n papieren versie van je publieke cryptovaluta-adres wel één belangrijke zaak die je op orde moet hebben: je moet de geheime sleutel hebben om ooit bij de fondsen te komen. Die mag dus best in een kluis liggen, als je maar 100 procent zeker weet dat je er ooit nog bij kunt.

Zo heeft in feite iedereen de mogelijkheid cryptovaluta te ontvangen. In het hoofdstuk over de digitale portemonnee (de wallet) leer je hoe je een papieren versie van je wallet kunt maken.

Van ethereum kun je zeggen dat het iedereen de vrijheid geeft zelf applicaties of smart contracts te maken waar vervolgens iedereen gebruik van kan maken. Denk aan het verhuren van een huis: iemand kan een smart contract verzinnen en opstellen waar een aantal regels in staan voor het verhuren van een huis. Denk aan: huurprijs, duur van de huur, borg, het uitgeven van een elektronische sleutel aan de huurder en het controlemoment waarna de borg en de huursom automatisch verrekend worden. Dit contract dat op de ethereum-blockchain staat, kan iedereen gebruiken en niemand is op dat moment nog eigenaar van dit smart contract. Iedereen die zijn huis wil verhuren, kan dat contract gebruiken.

Dit werkt precies tegengesteld aan hoe het nu werkt. Nu: een bedrijf biedt de mogelijkheid om je huis te verhuren en slaat alle informatie op zijn servers op, waarna je via hun website het huis moet verhuren en aan de site commissie betaalt voor het verhuren. Bij een smart contract bezit jij zelf de sleutels tot de informatie op het smart contract, waardoor je zelf weer de macht hebt over jouw voorwaarden en je geen derde partij meer nodig hebt voor het verhuren van je huis. Hier zijn initiatieven voor opgestart, zoals FairBnB.

Maar je kunt ook eigenaarschap van digitale kunst op de blockchain vastleggen. Of het vastleggen van landbezit, zoals gedaan is in Georgië. Of het volgen van een voedselketen, zoals het vastleggen van hoeveel koffie een boer levert aan een vervoerder die dan niet even 50 kilogram kan afromen, omdat de boer 100 kilogram heeft opgegeven. En niemand kan die 100 kg wijzigen naar 50, ook niet met een pistool tegen het hoofd. Wel kun je in een volgende transactie de hoeveelheid naar beneden bijstellen, maar dan is vastgelegd dat de transactie eerder 100 kg bevatte. Je kunt nooit iets uit het verleden wijzigen. Dat ligt onherroepelijk vast. Uiteraard geeft een blockchain niet de mogelijkheid fraude in de andere delen van de keten te voorkomen, maar het is een begin.

Of het verstrekken van speciale tokens aan vluchtelingen in kampen die op die manier zelf in kampwinkels kunnen kopen wat ze nodig hebben, in plaats van dat ze passief een pakket ontvangen met daarin zaken die ze misschien niet nodig hebben of juist te weinig van iets wat ze wel nodig hebben. Gewoon geld kun je niet geven aan mensen in kampen, dat zou te link zijn, maar de tokens zijn met een druk op de knop onder iedereen met de juiste app te verdelen. Het verspreiden van de tokens kost praktisch niets en het gevaar voor vervoer of het distribueren van geld is ook geëlimineerd.

Dit is overigens een echt experiment van de Verenigde Naties in vluchtelingenkampen in Syrië, waarbij nog wel een private blockchain-omgeving wordt gebruikt. Hierdoor verdwijnt het werkelijke nut van een blockchain, namelijk het nut dat niemand transacties in het verleden kan wijzigen, maar is het een proeftuin met hopelijk ooit een echte spin-off naar publieke systemen.

WORLD FOOD PROGRAMME GEBRUIKT BLOCKCHAIN OM GELD TE VERDELEN

Hoe zorg je ervoor dat mensen in een vluchtelingenkamp direct geld op hun naam krijgen, dat zij alleen kunnen uitgeven? Dat is een probleem uit de dagelijkse praktijk van het World Food Programme van de Verenigde Naties. Het programma voorziet in een financiële bijdrage in vluchtelingenkampen waar het leven redelijk zijn normale gang gaat en het geld zorgt voor een belangrijke injectie in de lokale economie. Alleen, hoe leg je vast wie waar recht op heeft? Ja, inderdaad: daar kun je prima een blockchain voor gebruiken!

Januari 2017, een vluchtelingenkamp diep in het hart van de provincie Sindh in Pakistan en tegelijkertijd een plek voor een experiment met een private versie van de ethereum-blockchain. In het kamp legden medewerkers van de WFP elke transactie vast met behulp van een simpele smartphone. Dit gebeurde allemaal onder de vlag van WFP Building Blocks.

In navolging experimenteerde de VN datzelfde jaar met een uitgebreider systeem in het Jordanese vluchtelingenkamp Azraq. De pilot begon met zo’n 10.000 mensen die een equivalent van contant geld konden gebruiken, samen met een biometrisch systeem van de UNHCR. Een simpele scan van het oog laat vluchtelingen zo hun dagelijkse boodschappen afrekenen zonder gedoe met vouchers, cash, papier of creditcards.

Het systeem zorgt voor meer veiligheid en er is een logboek van transacties bij elke winkel. Ook nam het aantal geweldsincidenten enorm af in de kampen. Gevoelige data hoeven niet met banken en telefoonmaatschappijen worden gedeeld voor het overboeken van elektronisch geld, dus het is veiliger voor de mensen zelf. In januari 2018 paste de hulporganisatie het systeem bij 106.000 Syrische vluchtelingen toe met als doel om aan het eind van dat jaar in totaal minstens 500.000 mensen zo te ondersteunen.

Het is belangrijk op te merken dat het hier om een private versie van de ethereum-blockchain gaat. Of dit zo zal blijven, is mij niet bekend, maar het haalt het echte nut van een blockchain een beetje weg: zo zijn er namelijk slechts enkele partijen in het netwerk, waardoor een normale database inzetten eigenlijk makkelijker is. Maar het is bijzonder prijzenswaardig dat de organisatie er op zo’n grote schaal mee experimenteert en hopelijk het geleerde meeneemt naar open-bare blockchains.

Tussen de enorme hausse aan ICO’s en sterk fluctuerende koersen, vallen zeer praktische toepassingen van blockchain-technologie vaak weg. De VN experimenteert sowieso veel met blockchain-technologie en is bezig met het ambitieuze programma ID2020 om iedereen van een digitale identiteit te voorzien. Maar er zijn ook veel kleine experimenten; zo was het een tijdje mogelijk de videokaart van je computer in te zetten voor het inzamelen van geld voor de VN door mee te mijnen naar ethereum. Later experimenteerde Unicef Australië met een monero-webminer.

Of … of … of … We staan nog maar aan het begin van dit experiment, dat tegelijk een stille revolutie is. Constant denken mensen na de zoveelste crisis in cryptovalutaland dat het allemaal toch afgelopen is, maar die hebben niet door wat de mogelijkheden zijn. Overigens ontslaat dat niemand van de plicht om kritisch te blijven. Stel altijd de vraag óf een blockchain wel echt nodig is. Als het antwoord ‘ja’ is, zorg dan dat je dit antwoord echt goed kunt onderbouwen.

Wat bedoel ik met ‘kunnen onderbouwen’? Je kunt je best voorstellen dat er een systeem is om bepaalde zaken te verkopen. Daar is een database voor nodig die de transacties opslaat en het verkochte, digitale, goed naar de koper stuurt. Is hier een blockchain voor nodig? Nee. In eerste instantie niet, een gewone database werkt daar prima voor: sneller en goedkoper. Maar stel, je zit in een business waar veel gefraudeerd wordt en veel onduidelijke prijsafspraken gemaakt worden. Dat levert bij veel klanten frustratie op. Het feit dat frauderen moeilijker of onmogelijk wordt, is de onderbouwing voor het gebruik van een blockchain.

Een bekend voorbeeld is de wereld van concert- en festivalkaartjes. Dit is een wereld waarin veel gefraudeerd wordt en waarin veel mensen de dupe worden van ‘ticket scalping’, het opkopen van grote partijen tickets en die later voor veel geld verkopen op de doorverkoopmarkt. Dit is een markt waar transparantie heel nuttig kan zijn. Een publieke blockchain kan dan een goed middel zijn om de ultieme transparantie te bereiken. Zo kan iedereen controleren of er niet gesjoemeld is. Doorverkopen van kaartjes blijft binnen zo’n systeem en zorgt ervoor dat je met behulp van een smart contract wel een kaartje kunt doorverkopen (misschien kun je ineens niet naar het theater), maar dat je geen woekerprijzen kunt vragen omdat het smart contract dat niet toestaat.

Het woord ‘publieke blockchain’ suggereert dat er ook private blockchains bestaan. Dat is natuurlijk zo, maar dit soort blockchains of afgeleide systemen waar elementen van blockchains in verwerkt zijn, zijn niet echt bruikbaar voor de cryptovaluta-enthousiast. Ook kun je de vraag stellen of een private blockchain niet een beetje onzinnig is.

Hoeveel cryptovaluta zijn er?

Inmiddels zijn er ontzettend veel cryptovaluta. Op het moment van schrijven, eind juni 2018, staan er zo’n 2000 op Coin Marketcap en bijna 2400 op World Coin Index, maar dat is slechts een fractie van alle munten en tokens die bedacht zijn, om niet te spreken van alle munten die inmiddels weer ter ziele zijn. Alhoewel, ter ziele? Soms leven ze gewoon door en vertegenwoordigen ze nog wel een waarde, al is de betekenis weggevallen en werkt er niemand meer aan. En vergeet niet: iedereen kan met een paar simpele kopieer- en plak-commando’s zelf een nieuwe munt op het ethereum-netwerk beginnen. Daar is het ook voor bedoeld: zo kun je een token maken voor een heel specifiek doel dat de veiligheid van het netwerk benut en nadat het z’n ding gedaan heeft, gebruik je hem gewoon niet meer.

Munten

Bitcoin, litecoin, dogecoin. De namen zelf zeggen het al: ze zijn bedoeld als munt om op een bepaalde manier digitaal geld te vertegenwoordigen. We scharen deze onder cryptovaluta, cryptomunten of cryptocurrencies. Of en wanneer ze daadwerkelijk vergelijkbaar zijn met digitale cash, of dat ze eigenlijk onder goederen of assets vallen, dat is een discussie die tot in academische kringen gevoerd wordt. Omdat die discussie de komende tijd vermoedelijk nog alle kanten op gaat en misschien zelfs wel een nieuwe naam vereist, houd ik het hier gewoon op munt of valuta, al bleek in het voorgaande deel van dit hoofdstuk dat ook ‘simpele’ munten als de bitcoin en litecoin niet per se veroordeeld zijn om alleen te functioneren als digitaal contant geld. Het is tenslotte programmeerbaar geld dat ook voor heel andere doeleinden gebruikt kan worden!

Tokens

Een token is zowel een munt als een ander goed en daarmee zijn alle cryptovaluta in essentie tokens. Het gaat er vooral om hoe ze gebruikt worden. Alle cryptovaluta die smart contracts ondersteunen, zijn in mijn ogen tokens. Deze tokens hebben wel een economische waarde binnen hun eigen ecosysteem. Vaak zijn ze specifiek bedoeld om bepaalde acties uit te voeren binnen een specifieke applicatie. Verder zijn er tokens die fungeren als security, een soort van aandeel zonder stemrecht. Je begrijpt dat sommige munten en tokens elkaar aardig overlappen in gebruik.

Hiermee heb je een heel basale definitie van de woorden ‘munt’ en ‘token’. Als je even verder bladert in dit boek, zie je dat het aantal mogelijke functies dat toe te kennen is aan de tokens bijna oneindig lijkt. Dat brengt ons weer mooi terug bij de vraag: hoeveel cryptovaluta zijn er en dat het antwoord is: zo veel als nodig zijn.

Munten, tokens, forks en altcoins

Maar munten en tokens staan niet gelijk aan blockchains. Het gros van de momenteel in omloop zijnde tokens zijn zogenaamde ERC20-tokens die ‘leven’ op de ethereum-blockchain. Iedereen met een beetje kopieer-en-plak-ervaring kan op die blockchain een nieuwe token in het leven roepen. Dat is echt bijna te makkelijk. En ook nieuwe munten met een eigen blockchain zijn simpel te fabriceren door een afsplitsing of fork te maken van een bestaande munt, al vereist dat iets meer programmeerervaring of gewoon een klein plukje bitcoins om een ‘nieuwe’ blockchain via geautomatiseerde processen te kopen via internet.

De eerste fork van bitcoin was litecoin en die munt is vrijwel identiek aan bitcoin. Het grote verschil is dat litecoin een ander hashing-algoritme gebruikt dan bitcoin om de blokken van de litecoin-blockchain te mijnen.

Met litecoin ontstond ook de eerste altcoin, oftewel een munt die niet-bitcoin is, al kun je beargumenteren dat Namecoin de eerste was. De definitie van een altcoin is heel simpel: alle munten die geen bitcoin zijn. Dus alle cryptovaluta min bitcoin. Meer daarover in hoofdstuk 3.

Overtuigingen

Ik heb je nu overspoeld met heel veel informatie. In vogelvlucht zijn we over heel veel termen heen gescheerd en her en der heb ik iets al een klein beetje uitgediept, maar de verdere verdieping volgt in de komende hoofdstukken. Wat vaak onderbelicht blijft, zijn de redenen waarom bitcoin ooit bedacht is, wie er allemaal mee aan de haal gingen en de enorme hoeveelheid verschillende overtuigingen die leven in de cryptovaluta- en tokenwereld. Ik denk dat je er wat aan hebt om dit mee te krijgen. Het maakt argumenten voor cryptovaluta ook sterker, zelfs met alle problematiek waar ze nu nog mee kampen.

De groep cryptografen waar bitcoin vermoedelijk uit voortkomt, heet niet voor niets ‘cypherpunks’. Ze zochten naar een manier om geen derde partij nodig te hebben bij het uitvoeren van transacties op internet. De onbetrouwbare derde partij wel te verstaan. Misschien denk je: hoezo onbetrouwbaar? Ik vertrouw mijn bank wel! Maar als je even een paar jaar terug in de tijd gaat naar het begin van de economische crisis die tussen 2008 en 2015 in een groot deel van de wereld huishield, toen was dat vertrouwen een stuk minder groot. Als je in Cyprus leefde, werd je spaargeld gehalveerd, als je in Griekenland woonde, werd gewoon alles de nek omgedraaid. Als je in de Verenigde Staten woonde, werd je prompt je huis uitgegooid, zonder verdere voorzieningen. De banken in Europa werden door de Europese Centrale Bank overeind gehouden en diezelfde ECB pompte tot kortgeleden 60 miljard euro per maand in het systeem.

Andere landen, die niet direct met ‘onze’ crisis te maken hadden, maar wel met hun eigen crises, zoals Venezuela en Zimbabwe en nu Turkije, hebben te maken met een enorme inflatie van hun eigen fiat geldsysteem. Daarnaast beschikken miljarden mensen niet eens over de mogelijkheid elektronisch geld over te maken, want ze hebben geen papieren en dus geen bankrekening. Maar ze hebben wel een mobiel en toegang tot internet.