Dit e-boek is voorzien van een verborgen, persoonlijk watermerk.
Het verspreiden of openbaar maken van dit e-boek is niet toegestaan.

This e-book contains a hidden and personal watermark. Distribution is prohibited.

Inhoud in vogelvlucht

Inleiding

Deel 1 Wat is het?

Hoofdstuk 1: De essentie van duurzaam beleggen

Hoofdstuk 2: Waarom duurzaam beleggen?

Hoofdstuk 3: Een stuk historie

Hoofdstuk 4: Zes gereedschappen voor duurzaam beleggen

Hoofdstuk 5: Barrières voor duurzaam beleggen

Hoofdstuk 6: De richting van duurzaam beleggen

Deel 2 De basis van beleggen

Hoofdstuk 7: Beleggen

Hoofdstuk 8: Je beleggingsplan

Deel 3 Het duurzame beleggingsproces

Hoofdstuk 9: Je duurzame beleggingsstrategie

Hoofdstuk 10: Toetsing bedrijven op duurzaamheid

Hoofdstuk 11: Landenselectie

Hoofdstuk 12: Selectie beleggingsfondsen

Hoofdstuk 13: De duurzame portefeuille

Deel 4 Wat levert het op?

Hoofdstuk 14: Rendement, risico en impact

Hoofdstuk 15: Invloed uitoefenen

Deel 5 Het deel van de tientallen

Hoofdstuk 16: 10 duurzame trends

Bijlage: Vragenlijst

Voorwoord

Je hebt nu een boek in handen dat je alles vertelt over duurzaam beleggen. Het is geschreven door twee auteurs, Jochen Harkema en Peter Tros, beide analist duurzaam beleggen bij het ING Investment Office. De auteurs zijn verantwoordelijk voor het duurzame beleggingsbeleid van ING en voor de duurzaamheidstoets van bedrijven, landen en beleggingsfondsen. Mede door hun werk hebben ze veel kennis gekregen op het vlak van duurzaam beleggen. Dit boek is echter geschreven op persoonlijke titel, en geeft dus niet de mening weer van ING.

Graag willen de auteurs hun kennis op het gebied van duurzaam beleggen delen, met iedereen die geïnteresseerd is: of je nu start met beleggen of niet, je huidige beleggingen wilt verduurzamen, of vanwege je werk meer wilt weten over duurzaam beleggen. Dit boek helpt je daarbij.

Heb je het boek uit? Geef het dan door aan iemand anders! Het is zonde als het boek – met alle kennis erin – staat te verstoffen in de boekenkast. Duurzaamheid gaat uiteindelijk niet over kennis, maar over doen.

Over de auteurs

Jochen Harkema (1970) werkt sinds 2012 bij het Investment Office van ING als analist duurzaam beleggen. In deze functie is hij samen met Peter verantwoordelijk voor het duurzame beleggingsbeleid van ING en voor de duurzaamheidstoets van bedrijven, landen en beleggingsfondsen. Jochen studeerde economie aan de Universiteit Maastricht en aan de Universidad de Sevilla en heeft de postdoctorale beleggingsopleiding voor beleggingsanalist aan de Vrije Universiteit Amsterdam afgerond.

Peter Tros (1981) werkt sinds 2015 bij het Investment Office van de ING als analist duurzaam beleggen. In deze functie is hij samen met Jochen verantwoordelijk voor het duurzame beleggingsbeleid van ING en voor de duurzaamheidstoets van bedrijven, landen en beleggingsfondsen. Peter is daarnaast werkzaam als docent Stocks and Bonds aan de Hogeschool Tio. Peter studeerde bedrijfseconomie aan de Ichthus Hogeschool Rotterdam en filosofie aan de Universiteit van Tilburg.

Dankwoord

Of wij een boek wilden schrijven over duurzaam beleggen? Tuurlijk! Leuk! Wij schrijven tenslotte al regelmatig over duurzaam beleggen en vinden het leuk om te schrijven en onze kennis te delen. Maar een boek schrijven doe je er niet even bij. Daar zijn we ook wel achter gekomen. Maar gelukkig hebben we hulp gekregen. Heel veel dank gaat uit naar Fabrice Albronda (distributiemanager beleggingsfondsen bij ASN). Hij heeft meegelezen en ons van waardevolle feedback voorzien. Ook Menno Harkema, de broer van, heeft ons waardevolle commentaren gegeven, heel erg bedankt. Daarnaast danken wij Barbara Stuart, Dummie-specialist, voor de prettige samenwerking en voor de redactie van het boek. Robin Meeuwisse bedankt voor deze kans!

Tot slot nog een woord aan het thuisfront.

Peter: ‘Bedankt voor je support Eva, vanaf nu kun je weer op me rekenen ;-). Julie en Keet, hopelijk vonden jullie het niet al te vervelend als ik weer in mijn werkkamer zat. Vanaf nu gaan we met zijn vieren weer leuke dingen doen!’

Jochen: ‘Duurzaam beleggen doe je niet alleen voor jezelf. Duurzaam beleggen doe je voor iedereen. Mieke, Fien en Lyna, dit geldt ook voor jullie. Liefs.’

Inleiding

Al jaren zijn we actief in de wereld van beleggen en hebben we de groeiende populariteit en de ontwikkelingen van duurzaam beleggen van dichtbij meegemaakt. Hoewel duurzaam beleggen zich nog steeds ontwikkelt, blijft de kern staan: beleggen in bedrijven die een positieve bijdrage leveren aan duurzame ontwikkeling, en het uitsluiten van bedrijven die een negatieve bijdrage leveren. Het mooie, maar ook het lastige, aan duurzaam beleggen is de subjectiviteit: wat is duurzaam en wat niet? Deze discussie blijft, en dat is ook goed. De discussie zorgt voor creativiteit en een verdere ontwikkeling van duurzaam beleggen, waar we allemaal profijt van hebben.

Dit is het eerste Nederlandstalige boek over duurzaam beleggen dat jou in de hele breedte van het onderwerp informeert. Met dit boek willen we je de handvatten geven om duurzaam te kunnen beleggen. We schrijven over de historie, over waar duurzaam beleggen nu staat en waar het mogelijk naartoe gaat. Maar ook nemen we in dit boek de belangrijkste beginselen van beleggen zelf met je door.

Wij willen dat je met dit boek een gids hebt in de wereld van duurzaam beleggen. Laat je niets meer vertellen over duurzaam beleggen door je buurman, schoonvader of financieel adviseur! Na het lezen van dit boek ben jij degene die dat kan. Veel plezier met het boek en met duurzaam beleggen.

Wat je van het boek mag verwachten

We willen een zo compleet en objectief mogelijk beeld schetsen van duurzaam beleggen. Daarom hebben wij bewust onze mening zoveel mogelijk buiten dit boek gehouden. Verwacht dus geen kant-en-klare oplossingen of beleggingstips. Wel geven we veel voorbeelden, zodat je een idee hebt waar we het over hebben en zodat je aan de hand van de voorbeelden zelf op onderzoek uit kunt gaan. Bedenk dat iedere belegging moet passen in jouw beleggingsplan en aan moet sluiten bij je risicobeleving en risicobereidheid.

Hoe willen wij je helpen met duurzaam beleggen? Dit doen we door:

achtergrondinformatie te geven over duurzaam beleggen. Wat is het, hoe is het ontstaan en hoe komt het tot uiting. Hierdoor kun je beter inschatten of een belegging duurzaam is of niet. Ook kun je prima een gesprek aangaan over duurzaam beleggen. Het belangrijkste wat je moet weten over duurzaam beleggen staat in dit boek.

je te helpen om een goed beleggingsplan neer te zetten. En je te informeren over de belangrijkste aspecten van het beleggen zelf. Welke belangrijke beleggingsinstrumenten zijn er, en hoe moet je die gebruiken in een portefeuille.

open te zijn over het risico en rendement van duurzaam beleggen. We beloven geen gouden bergen. Net als ‘gewoon’ beleggen brengt duurzaam beleggen risico’s met zich mee. Wij proberen de risico’s en rendementsverwachtingen zo goed mogelijk te schetsen. Als je je duurzame portefeuille goed opbouwt, zou je portefeuille een rendement en risico moeten hebben dat gelijk is aan – en mogelijk zelfs beter dan – een traditionele portefeuille.

een praktische invulling te geven. Wij laten stap voor stap zien hoe je een duurzame portefeuille opbouwt. Wij hopen dat je hierdoor zelf ook een duurzame portefeuille gaat samenstellen. Voor diegenen die dit liever overlaten aan een andere partij, geen probleem. Met de kennis uit dit boek ben je een betere gesprekspartner en kun je kritischer zijn op deze aanbieders. Om je keuze te vereenvoudigen, hebben we verschillende banken in Nederland en België gevraagd wat zij aanbieden op het gebied van duurzaam beleggen. De vragenlijst vind je in de bijlage.
Om het overzichtelijk te houden, hebben we hun antwoorden niet opgenomen in het boek, maar kun je deze terugvinden op de site
www.dummies.nl/downloads.

Wij hebben het (duurzame) beleggingsjargon zoveel mogelijk vermeden, maar helaas ontkwamen we er niet aan om dit soms mee te nemen. Wel leggen we zoveel mogelijk alle termen uit. Misschien zelfs te vaak, maar we leggen het liever een keer te veel uit dan een keer te weinig.

Onze ideeën over jou

Dit boek is geschikt voor iedereen die geïnteresseerd is in duurzaam beleggen, zowel de nieuweling als de meer ervaren duurzame belegger. Wij hebben de verschillende lezers in het achterhoofd gehouden bij het schrijven van dit boek. Wij denken dat je geïnteresseerd bent in dit boek om een of meer van de volgende redenen:

je bent nieuw in beleggersland en geïnteresseerd in duurzaam beleggen;

je belegt al (zelf of via vermogensbeheer), maar nog niet duurzaam en wilt weten of dit bij jou past en hoe je hier invulling aan geeft;

je belegt zelf al duurzaam en wilt weten of je dit op de juiste manier doet en of je verbeteringen door moet voeren;

je belegt al duurzaam via een vermogensbeheerder en je wilt beter het gesprek aan kunnen gaan en de behaalde resultaten beter kunnen duiden;

je bent beroepsmatig geïnteresseerd in duurzaam beleggen, omdat je werkzaam bent als adviseur of vermogensbeheerder. Ook als je bijvoorbeeld voor een pensioenfonds werkt, of actief bent als bestuurslid geeft dit boek voldoende aanknopingspunten.

Hoe je het boek leest

Het boek is logisch opgebouwd en het best kun je beginnen bij het begin. Als je liever enkele onderdelen eruit haalt, dan kun je daar natuurlijk rechtstreeks naartoe gaan. De uitgebreide inhoudsopgave aan het begin van het boek of de index aan het eind helpen je om naar de juiste hoofdstukken of pagina’s te gaan. We hebben geprobeerd alle hoofdstukken zoveel mogelijk op zichzelf te laten staan. Dit betekent dat we in ieder hoofdstuk de gebruikte termen zoveel mogelijk toelichten, waardoor je ieder hoofdstuk los kunt lezen en begrijpen. Hierdoor kom je als je alles leest af en toe dezelfde uitleg van begrippen tegen. Deze kun je dan natuurlijk overslaan, of lees ze nogmaals zodat je zeker weet dat je ze begrijpt en dat ze blijven hangen.

De indeling van het boek

Dit boek bestaat uit vijf delen. Elk deel is weer opgesplitst in hoofdstukken en paragrafen.

Deel 1: Wat is het?

In dit deel vind je de basis van duurzaam beleggen. Je maakt kennis met de begrippen duurzaamheid en duurzaam beleggen. Ook leer je hoe duurzaam beleggen is ontstaan, hoe het zich verder heeft ontwikkeld en welke richting het nu op gaat. Daarnaast nemen we je mee in de belangrijkste methoden waarmee je aan duurzaam beleggen vorm kunt geven. Duurzame beleggers gebruiken vaak meerdere van deze methoden.

Deel 2: De basis van beleggen

Om te weten wat duurzaam beleggen is, moet je niet alleen een achtergrond hebben in duurzaamheid, maar ook in beleggen. Je krijgt een snelcursus beleggen in dit deel. Hierin staan we kort stil bij rendement en risico en de verschillende beleggingsinstrumenten. Om door de tijd heen goede beleggingskeuzes te maken, heb je een beleggingsplan nodig. We laten zien hoe je een beleggingsplan opstelt, hoe je je doelen opstelt en hoe je bepaalt of deze haalbaar zijn.

Deel 3: Het duurzame beleggingsproces

Na het opstellen van je beleggingsplan maak je kennis met het Sustainable Top-down Investment Process (STIP). Dit proces helpt je om duurzaamheid in het hele beleggingsproces te integreren. Hoe bepaal je je visie, wat zijn de belangrijkste assets? Hoe toets je de beleggingen op duurzaamheid? We laten zien hoe je dit doet voor bedrijven (voor aandelen en bedrijfsobligaties), landen (staatsobligaties) en beleggingsfondsen. Uiteindelijk laten we zien hoe je via dit proces tot een duurzame portefeuille kunt komen.

Deel 4: Wat levert het op?

Beleggen, dus ook duurzaam beleggen, draait om het maken van rendement. Je leert wat het rendement van duurzaam beleggen is, hoe dit zich verhoudt met ‘gewoon’ beleggen en wat de risico’s zijn. Maar duurzaam beleggen is meer dan alleen financieel rendement. Het levert ook niet-financieel rendement op. Je beleggingen dragen bij aan een duurzamere wereld. We laten je zien hoe je actief betrokken kunt zijn bij je beleggingen en hoe je invloed kunt uitoefenen om bedrijven te verduurzamen.

Deel 5: Het deel van de tientallen

Dit laatste deel gaat over de tientallen, een terugkerend item in de Voor Dummies-uitgaven. Wij bespreken duurzame trends waarvan wij denken dat deze belangrijk(er) worden in de wereld van duurzaam beleggen. Ook geven wij voor elke trend meerdere beleggingsvoorbeelden.

De pictogrammen in dit boek

Elk Voor Dummies-boek maakt gebruik van vier standaardpictogrammen. Deze pictogrammen zijn:

Dit pictogram gebruiken we, je raadt het al, wanneer de bijbehorende alinea een handige tip bevat.

Dit pictogram staat vaak bij een alinea waarin we informatie uit voorgaande alinea’s nog eens bondig samenvatten, of waarin een belangrijk aspect van duurzaam beleggen wordt behandeld.

Dit pictogram verschijnt vaak naast een alinea waarin we uitleggen wanneer en hoe de lezer extra alert moet zijn, om fouten te voorkomen. Sla deze alinea’s niet over en doe er je voordeel mee.

Dit pictogram hoort bij alinea’s waarin we iets behandelen dat eigenlijk voorbij de scope van een Voor Dummies-boek gaat, een verdieping van je kennis. In het algemeen geldt dat de lezer deze alinea’s moet kunnen overslaan zonder de rode draad van het betoog uit het oog te verliezen.

Na het lezen: hoe nu verder?

Met dit boek heb je veel kennis in huis over duurzaam beleggen. Je kunt besluiten om zelf duurzaam te gaan beleggen, of samen met een adviseur of beheerder. Je weet nu genoeg om voor hen een goede sparringpartner te zijn. Mogelijk zijn de beschrijvingen door de diverse financiële instellingen nog een goed hulpmiddel voor het selecteren van een passende financiële instelling (zie: www.dummies.nl/downloads).

We hebben het boek met de grootste zorgvuldigheid geschreven en willen met dit boek een zo compleet en objectief mogelijk verhaal weergeven. Maar ook wij zijn feilbaar. Mocht je iets tegenkomen wat volgens jou onjuist is of onvolledig, of je hebt een vraag naar aanleiding van het boek, of je wilt ons vertellen wat je van het boek vindt, mail ons: duurzaambeleggenvoordummies@outlook.com.

1
Wat is het?

IN DIT DEEL . . .

Behandelen we de basis van duurzaamheid en duurzaam beleggen. De geschiedenis van duurzaam beleggen komt ook aan bod, de ontwikkeling ervan en welke richting het nu op gaat. Daarnaast nemen we je mee in de belangrijkste methoden waarmee je aan duurzaam beleggen vorm kunt geven.

Hoofdstuk 1:
De essentie van duurzaam beleggen

Duurzaamheid is populair. Steeds meer mensen houden bij hun handelen en aankoopbeslissingen rekening met duurzaamheid en willen zelf hun steentje bijdragen. Bedrijven springen hier op in. Sommige bedrijven hebben diepgewortelde duurzame motieven en andere bedrijven zien gewoon goede kansen om hier geld mee te verdienen. Om te beleggen in duurzame bedrijven is het handig om te weten wat duurzaamheid betekent. Dit kan voor iedereen anders zijn. In dit hoofdstuk leggen wij uit wat duurzaamheid betekent en wat duurzaam beleggen is. Maar om duurzaam beleggen te begrijpen, moet je niet alleen weten waar duurzaamheid voor staat, maar ook wat beleggen inhoudt.

Iedereen kan beleggen. Jong of oud, vrouw of man, het maakt niet uit. Waarschijnlijk wordt er nu ook al belegd voor je, zonder dat je er heel bewust mee bezig bent. Als je een pensioen hebt, belegt het pensioenfonds voor jou. Het aantal mensen in Nederland dat zelf belegt is – mede daardoor – een stuk minder. Naar schatting belegt nog geen 25 procent van de huishoudens. In België is dit vergelijkbaar, maar in andere westerse landen ligt dit een stuk hoger.

Nederlanders en Belgen zijn, ook door het goede pensioenstelsel, vooral spaarders. Door de lage rente levert dit echter nauwelijks nog iets op. Sparen heeft wel als groot voordeel dat het een hoge mate van zekerheid kent. Je krijgt je geld terug en daarbovenop krijg je rente. Beleggen is risicovoller. Dit is ook een van de redenen dat mensen niet beleggen. De kern van wat beleggen is, zullen wij hieronder kort beschrijven. In hoofdstuk 7 komen we hier nog uitgebreid op terug.

De kern van beleggen

Simpel gezegd, is beleggen het investeren van geld met als doel er financieel voordeel mee te behalen. Dit kan op verschillende manieren, namelijk door:

het kopen van aandelen en obligaties

het kopen van opties, sprinters, turbo’s, futures en forwards

het verzamelen van kunst

het verzamelen van antieke auto’s

het kopen van onroerend goed

het verzamelen van wijn

het kopen van cryptocurrencies, zoals bitcoin, litecoin en monero

Wij zullen stilstaan bij beleggen in aandelen, obligaties en in mindere mate onroerend goed. Als wij het over beleggen hebben, dan hebben we het over het beleggen in financiële contracten en eigendomsrechten, zoals aandelen en obligaties. Ook richten we ons op beleggen voor de lange termijn. Beleggers die voor de korte termijn beleggen in hefboomproducten (zoals turbo’s en opties) en cryptocurrencies zien wij meer als speculanten. Speculanten gaan vaak voor kortetermijnwinsten, waarbij er ook een kans is dat het totale bedrag verloren wordt.

Beleggen in aandelen

De bekendste vorm van beleggen is het kopen van aandelen. Hierbij word je aandeelhouder van een bedrijf. Als aandeelhouder ben je er voor een klein gedeelte eigenaar van. Als het goed gaat met het bedrijf en het maakt (meer) winst, zal de koers van het aandeel waarschijnlijk stijgen. Koersstijging is het indirecte rendement op een aandeel. Pas als je het aandeel verkoopt, realiseer je de koerswinst, of -verlies als de koers is gedaald. Het is ook mogelijk om direct rendement te krijgen in de vorm van dividend. Dit is een winstuitkering van het bedrijf aan de aandeelhouder in de vorm van geld (cashdividend) of aandelen (stockdividend). De hoogte van het dividend is normaal gesproken afhankelijk van de hoogte van de winst.

Als aandeelhouder heb je ook een stem in belangrijke beslissingen: je mag tijdens aandeelhoudersvergaderingen stemmen over agendapunten, zoals benoemingen van bestuurders en de beloning van het bestuur.

De meeste mensen die beginnen met beleggen, kopen aandelen. Ook vormen aandelen vaak de grootste categorie in beleggingsportefeuilles van de particuliere belegger. Dit is vanuit een rendementsoogpunt volledig te begrijpen. Aandelen brengen op de lange termijn namelijk een prima rendement op. Gemiddeld genomen was het rendement op aandelen zo’n 6 à 7 procent per jaar.

Dit rendement is gebaseerd op het verleden en is een langjarig gemiddelde. Hoewel we denken dat de gemiddelde rendementen in de toekomst ook haalbaar zijn, is dat geen zekerheid. Een bekende en verplichte slogan bij beleggingsreclames luidt dan ook: Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.

In het verleden zijn er flinke klappen op de beurs gevallen. In 2008, bijvoorbeeld, daalden de aandelenbeurzen sterk. De wereldwijde beurs, de MSCI World Index, daalde toen met 37%. Ook de AEX, de grootste Nederlandse beurs, daalde fors met meer dan 50%. De grootste Belgische beurs, de BEL 20, daalde in 2008 ook met ruim 50%. Zulke heftige koersdalingen komen niet vaak voor, maar als ze voorkomen kan het nog vele jaren duren voordat het verlies wordt goedgemaakt. Pas in 2017 kwam de AEX weer boven de slotkoers van 2007. Een belegger moest dus tien jaar wachten voordat de AEX weer hersteld was van de harde klappen die het opliep in 2008. Het is dus zeker niet alleen maar positief op de aandelenbeurzen. Beleggers moeten rekening houden met jarenlange verliezen.

Beleggen in obligaties

Hoewel de meeste aandacht uitgaat naar aandelen, is de obligatiemarkt veel groter dan de aandelenmarkt. In tegenstelling tot een aandeelhouder is een obligatiehouder geen eigenaar van een bedrijf. Een obligatie is een schuldbewijs dat uitgegeven is door een bedrijf of een overheid. Overheden financieren zichzelf door staatsobligaties uit te geven, bedrijven geven bedrijfsobligaties uit. Een obligatielening kan om miljarden euro’s gaan. Deze leningen worden vaak opgeknipt in delen van 1.000 euro.

Als je een obligatie koopt, krijg je hiervoor een rentevergoeding, ook wel coupon genoemd. Dit is een (vaak jaarlijkse) vergoeding die de koper van de obligatie ontvangt. Aan het eind van de looptijd krijgt de obligatiebelegger zijn geld terug als de overheid of het bedrijf dat de obligatie heeft uitgegeven niet failliet is gegaan. De obligatiebelegger loopt een risico als de uitgevende instelling (de overheid of een bedrijf) failliet gaat. Dit noemen we het debiteurenrisico of kredietrisico. De kredietwaardigheid van de uitgevende instelling is dus belangrijk. Als de kans groot is dat een bedrijf failliet gaat, is het risico hoog en zal ook de rente hoog zijn. Ook hier geldt dat risico en rendement hand in hand gaan: hoe hoger de rente, hoe hoger het risico. Ook de looptijd van een obligatie is van belang voor de rentevergoeding. Over het algemeen geldt: hoe langer de looptijd, hoe hoger de rentevergoeding. Obligaties worden over het algemeen gezien als een veiligere belegging dan aandelen.

Beleggen in onroerend goed

Veel mensen beleggen al in onroerend goed, omdat ze een koophuis hebben. De meeste mensen kopen een huis voor het woonplezier en niet zozeer omdat ze verwachten dat het een goede belegging zal zijn. De rendementen van koopwoningen in Nederland zijn in de tweede helft van de 20ste eeuw wel goed geweest, met name de laatste jaren van de vorige eeuw. Maar ook deze markt had last van de financiële crisis van 2008. Huizenprijzen in Nederland daalden in de periode van 2008 tot 2013 met zo’n 25 procent.

Er komt bij het kopen van een huis heel veel kijken. Een veel makkelijkere manier om in onroerend goed te beleggen, is via de beurs. Je kunt aandelen kopen van beursgenoteerde vastgoedbedrijven. Een bekend voorbeeld hiervan is Unibail-Rodamco, de grootste speler op de Nederlandse vastgoedmarkt. Het voordeel van beleggen in vastgoedaandelen is dat ze in principe een hoog dividend geven. Naast het kopen van vastgoedaandelen kun je ook participaties kopen in een vastgoedfonds. Hierbij laat je de aankoop en selectie van vastgoedaandelen over aan een fondsmanager.

De definitie van duurzaamheid

Duurzaamheid is de laatste jaren een veelgehoord begrip. Duurzaamheid wordt geassocieerd met allerlei termen als groen, toekomst, ecologisch, hernieuwbaar, efficiënt, planeet, recyclen en nog veel meer. Al deze termen hebben raakvlakken met duurzaamheid, maar belichten vaak één kant van het verhaal, namelijk het milieu. Het milieu is een belangrijk onderdeel van duurzaamheid, maar er zijn ook andere aspecten. Bijvoorbeeld de omgang met de mens en de maatschappij.

Volgens de Dikke Van Dale is de betekenis van duurzaamheid: lang durend. Iets moet dus lang mee kunnen gaan. We kunnen ook zeggen dat het houdbaar moet zijn op de lange termijn. Als je dit in het achterhoofd houdt, kun je hier (bijna) alles aan toetsen. Stel jezelf de vraag: als iedereen een bepaald gedrag zou vertonen, is dit gedrag dan op de lange termijn houdbaar?

Een paar voorbeelden van een simpele duurzaamheidstoets:

Afval op straat gooien. Is dit houdbaar op de lange termijn als iedereen het doet? Nee, dus niet duurzaam.

Het kopen van spullen en ze na één keer gebruiken weggooien. Is dit houdbaar op de lange termijn als iedereen het doet? Nee, dus niet duurzaam.

Het hergebruiken van afval. Is dit houdbaar op de lange termijn als iedereen het doet? Ja, dus duurzaam.

Het niet willen terugbetalen van schulden? Is dit houdbaar op de lange termijn als iedereen het doet? Nee, dus niet duurzaam.

De lange termijn is dus een terugkerend begrip bij het vaststellen van duurzaamheid. Kortetermijnvoordelen, met nadelen op de lange termijn, zijn niet duurzaam. Ook stilstaan bij de volgende generatie is een veelgebruikt motief voor duurzaamheid. De Verenigde Naties gebruikt de volgende definitie voor duurzame ontwikkeling: Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden, zonder het vermogen van de toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. Simpel gezegd, betekent dit dus dat je verder moet kijken dan alleen je eigen kortetermijnbelangen en dat je, naast je eigen behoefte, moet proberen te zorgen dat er op de lange termijn voldoende overblijft voor de volgende generaties.

Duurzaam beleggen

Net als bij ‘gewoon’ beleggen, koopt een duurzame belegger aandelen of obligaties waarvan hij verwacht dat deze een positief financieel rendement opleveren. De duurzame belegger kijkt echter verder dan alleen het financiële rendement; hij of zij wenst namelijk ook een positief rendement wat betreft niet-financiële zaken. Hierbij kun je denken aan de gevolgen van de bedrijfsvoering op mens, milieu en maatschappij. De belegger kijkt dus ook naar niet-financiële effecten die voortvloeien uit het bedrijf of de instantie waarin hij geïnvesteerd heeft. Als je belegt in een oliemaatschappij die stelselmatig het milieu vervuilt door olielekkages, dan is er sprake van een negatief effect op het milieu. Een duurzame belegger zal dit niet willen stimuleren, ondanks dat het beleggen in het oliebedrijf een prima financieel rendement kan opleveren.

De naam van het beestje …

Duurzaam beleggen is een ruim begrip en je komt het tegen in verschillende benamingen. Ethisch beleggen, groen beleggen, verantwoord beleggen en impactbeleggen zijn allemaal verschillende benamingen voor beleggen waarbij er in meer of mindere mate rekening gehouden wordt met niet-financiële zaken als mens, milieu en maatschappij. Soms wordt dit aangegeven met de Engelse afkorting ESG, wat staat voor de aspecten Environmental (milieu), Social (maatschappij) en Governance (bestuur).

Als we onze definitie van duurzaamheid erbij pakken, houdbaarheid op de lange termijn, en dit vertalen naar gedrag van bedrijven, komen we tot het volgende: een duurzaam bedrijf moet niet alleen rekening houden met de aandeelhouders (op de lange termijn winstgevend zijn), maar ook rekening houden met de effecten van het bedrijf op alle overige betrokkenen, ook wel belanghebbenden of stakeholders genoemd.

FIGUUR 1.1: Het stakeholdermodel.

Het stakeholdermodel (zie figuur 1.1) geeft je inzicht in de mogelijke stakeholders die een bedrijf heeft. Er zijn heel veel verschillende belanghebbenden betrokken bij een bedrijf. Als een bedrijf te weinig aandacht heeft voor bepaalde belanghebbenden, kan het zijn dat die relatie op een gegeven moment gaat wringen, met negatieve gevolgen voor de stakeholder en mogelijk ook voor het bedrijf.

Een voorbeeld komt bij Volkswagen vandaan: dit bedrijf had veel aandacht voor de aandeelhouders en het personeel, maar te weinig betrokkenheid bij het milieu en de regels van het land waar het vestigingen heeft. Het bedrijf manipuleerde jarenlang de software voor de beheersing van de emissies van zijn auto’s. Hierdoor kon het makkelijker aan de regelgeving voldoen. Dit leidde tot grotere omzetten en hogere winsten. Dit was goed voor de aandeelhouders en het personeel op de korte termijn. Deze praktijken waren echter zeer nadelig voor het milieu en de concurrenten, en leidden tot hoge boetes. Uiteindelijk was dit nadelig voor het financiële rendement.

Als we onze eerdere, simpele duurzaamheidstoets nu toepassen op het gedrag van bedrijven komen we tot de volgende voorbeelden:

Een bedrijf dat heel veel afval produceert. Is dit houdbaar op de lange termijn? Nee, dus niet duurzaam.

Een bedrijf dat zijn afvalwater zuivert, waardoor het water hergebruikt kan worden. Is dit houdbaar op de lange termijn? Ja, dus duurzaam.

Een bedrijf dat zijn werknemers fors minder betaalt dan een leefbaar loon. Is dit houdbaar op de lange termijn? Nee, dus niet duurzaam.

Een bedrijf dat zijn werknemers een eerlijk salaris biedt. Is dit houdbaar op de lange termijn? Ja, dus duurzaam.

Dit zijn natuurlijk vereenvoudigde voorbeelden, maar ze kunnen wel een handvat bieden bij de vraag of een bedrijf duurzaam is. We zullen later uitgebreid terugkomen op hoe je bedrijven kunt beoordelen op duurzaamheid.

De mate van duurzaamheid

De mate van duurzaamheid bij beleggen kan verschillen. We kunnen deze grofweg in vier verschillende categorieën indelen. Deze categorieën lopen van niet duurzaam tot heel duurzaam. Daarbij neemt het belang van duurzaamheid toe en het belang van financieel rendement af.

FIGUUR 1.2: De mate van duurzaam beleggen.

Traditioneel beleggen houdt geen rekening met specifieke duurzaamheidskenmerken. Het behalen van financieel rendement staat voorop. Veel beleggingsfondsen die een index volgen (zogenaamde indextrackers of ETF’s) zoals de AEX-index, de S&P 500 of de BEL 20-index houden geen rekening met duurzaamheidskenmerken. Beleggingsvoorbeelden: Think AEX ETF, SPDR S&P 500 ETF en Lyxor BEL 20 ETF.

Verantwoord beleggen sluit bedrijven uit die zich bezighouden met zeer controversiële activiteiten of die ernstige gedragsovertredingen plegen. Ook hier staat financieel rendement voorop. Bij controversiële activiteiten kun je denken aan producenten van controversiële wapens (bijvoorbeeld Boeing, of BAE Systems), of tabaksfabrikanten, zoals British American Tobacco (BAT) en Altria. Bij ernstige gedragsovertreders kun je denken aan Volkswagen, vanwege het dieselschandaal, en Danske Bank vanwege een grootschalig witwasschandaal. Beleggingsvoorbeelden: ACTIAM Verantwoord Index Aandelenfonds Wereld en Vanguard SRI Global Stock Index Fund.

Duurzaam beleggen houdt niet alleen rekening met het behalen van financieel rendement, maar kijkt ook naar wat een bedrijf betekent voor mens, milieu en maatschappij. Financiële factoren en duurzaamheidsfactoren zijn allebei belangrijk. Deze vorm van beleggen gaat een stap verder dan verantwoord beleggen. Niet alleen de meest ernstige gedragsovertreders worden uitgesloten, maar ook minder ernstige overtreders. Ook worden er meerdere niet-duurzame activiteiten uitgesloten, zoals van bedrijven die betrokken zijn bij de productie van wapens, alcohol, bont en kolenwinning. Beleggingsvoorbeelden: ASN Duurzaam Aandelenfonds, NN Duurzaam Aandelenfonds en Candriam Equities SRI Emerging Markets.

Impactbeleggen richt zich in de eerste plaats op het behalen van meetbare duurzaamheidsdoelen, het financiële rendement komt op de tweede plaats. Hoewel er nog steeds een financieel rendement nagestreefd wordt, kan het wel zijn dat het rendement lager of het risico van een dergelijke belegging hoger is dan bij een duurzame belegging. Hiermee onderscheidt deze vorm van beleggen zich van filantropie. Bij filantropie wordt er vrijwillig geld gegeven voor het goede doel, bijvoorbeeld gericht op het verbeteren van (levens)omstandigheden van mens en natuur. Hierbij wordt geen financieel doel nagestreefd. Impactbeleggen heeft een positieve impact op bijvoorbeeld het milieu, zoals CO₂-vermindering of op sociaal gebied, zoals microkredieten voor ondernemers in ontwikkelingslanden. Beleggingsvoorbeelden: NN Green Bond Fund en ASN-Novib Microkredietfonds.

Hier vind je meer …

Wil je meer weten over de onderwerpen in dit hoofdstuk? Hieronder vind je een aantal tips:

Voor meer informatie over beleggen, lees Beleggen voor Dummies. Je kunt het boek bestellen via: www.dummies.nl/beleggen-voor-dummies

Voor meer informatie over cryptocurrencies lees Cryptovaluta voor Dummies. Je kunt het boek bestellen via: www.dummies.nl/cryptovaluta-voor-dummies

Op de site www.duurzaam-beleggen.nl vind je allerlei informatie over duurzaam beleggen. Je kunt je hier ook aanmelden voor een nieuwsbrief.

Hoofdstuk 2:
Waarom duurzaam beleggen?

Er zijn verschillende redenen te bedenken waarom iemand zou moeten beleggen. Bijvoorbeeld omdat beleggen op de lange termijn een beter rendement op kan leveren, of omdat bepaalde dromen eerder haalbaar zijn dan wanneer er alleen maar gespaard wordt. Deze redenen zijn financieel van aard. Bij duurzaam beleggen spelen ook niet-financiële redenen een rol.

Je kunt duurzaam beleggen omdat je bepaalde persoonlijke waarden hebt. Als je het niet ethisch vindt om in wapenfabrikanten te beleggen, is er geen sprake van een financiële motivatie, maar van een motivatie gebaseerd op persoonlijke waarden. Ook kun je beleggen in bedrijven die duurzame oplossingen bieden. Bijvoorbeeld een bedrijf dat een alternatief biedt voor dierproeven of een bedrijf dat plastic hergebruikt. Door te beleggen in deze bedrijven ondersteun je ze en hoop je dat je bij kan dragen aan hun succes en dat je een verandering teweeg kan brengen.

Een duurzame belegger kijkt ook verder dan alleen de gebruikelijke risico’s. Bijvoorbeeld of het bedrijf een goed milieubeleid heeft en of de producten of diensten die het bedrijf biedt milieuvriendelijk zijn. Dit lijken op het eerste gezicht niet-financieel gerelateerde aspecten, maar deze kunnen uiteindelijk uitmonden in financiële risico’s. Tot slot zijn er ook financiële motieven om duurzaam te beleggen: het lijkt erop dat duurzaam beleggen extra rendement oplevert. Verschillende redenen dus, om duurzaam te beleggen.

Persoonlijke waarden

Een persoonlijke waarde is iets wat jij heel belangrijk vindt: belangrijke zaken in jouw leven en iets waar je voor staat. Deze waarden zijn dan weer bepalend voor jouw handelen. Een aantal voorbeelden van die waarden zijn:

rechtvaardigheid

integriteit

gezondheid

rijkdom

zorgzaamheid voor mens en planeet

Deze persoonlijke waarden kun je ook toepassen op beleggen. Als je het vergaren van rijkdom als belangrijkste waarde hebt, zal het je waarschijnlijk niet zoveel uitmaken hoe je dit met beleggen kunt realiseren. Als we de mate van duurzaamheid erbij pakken uit hoofdstuk 1 (zie figuur 1.2), dan zal de belegger die alleen op rijkdom gericht is waarschijnlijk een traditionele belegger zijn.

Beleggers die rijkdom belangrijk vinden, maar die ook waarde hechten aan de zorg voor mens en planeet, kunnen die twee prima combineren met duurzaam beleggen. Beleggers die rijkdom minder belangrijk vinden, maar zorgzaamheid voor mens en milieu nastreven, voelen zich waarschijnlijk beter thuis bij de categorie impactbeleggen. Hierbij staat de positieve impact, bijvoorbeeld voor het milieu, voorop en komt het financiële rendement op de tweede plaats.

Verandering teweegbrengen

Stel, je hebt een goed en duurzaam idee: je hebt een nieuw prototype afvalzuiger uitgevonden die heel gemakkelijk plastic uit water kan opzuigen. Om je prototype te kunnen produceren, heb je – naast je eigen
geld – meer geld nodig. Je richt een bedrijfje op en leent geld bij de bank, bij vrienden en familie en/of via een crowdfunding-actie. Je hebt nu geld om een echte afvalzuiger te maken. Maar er komt nog veel meer bij kijken: adverteren, inkopen van onderdelen, duurzame productie, administratie, verkoop enzovoort. Om deze activiteiten te financieren, kun je ook naar de beurs. In dat geval bied je een deel van je belang in het bedrijf aan andere beleggers aan. Zij kunnen jouw belang kopen en worden mede-eigenaar van je bedrijf.

Jij hebt op deze manier geld opgehaald om al die bijkomende activiteiten te financieren en je bedrijf te laten groeien. Er zijn beleggers die jouw aandelen gekocht hebben omdat ze denken dat ze er een goed rendement op kunnen maken. Daarnaast zijn er beleggers die om een andere reden willen dat jouw bedrijf een succes wordt. Ze willen een verandering teweegbrengen, ze willen geen plastic meer in rivieren en oceanen.

Sommige beleggers voelen zich dus verbonden met hun beleggingen, omdat ze een verandering teweeg willen brengen of omdat het goed voelt. Zo zijn er beleggers die zweren bij Tesla. Zij vinden het een mooie, duurzame auto en willen onderdeel zijn van de elektrische revolutie in automobielland. Door te beleggen in Tesla en – indien mogelijk – zelf een Tesla te kopen, dragen ze bij aan het succes van Tesla en de elektrificatie van de auto. Door het uitgeven van aandelen en obligaties heeft Tesla mogelijkheden gehad om zijn activiteiten te financieren. Als er geen beleggers waren geweest die deze aandelen en obligaties hadden gekocht, was Tesla nu zeer waarschijnlijk failliet geweest. Tesla draait namelijk al jaren met verlies. Onder andere dankzij deze beleggers bestaat Tesla nog.

Identiteit

Tesla-beleggers en Tesla-rijders identificeren zich met Tesla. Zij zien Tesla waarschijnlijk als een duurzame autofabrikant van mooie, snelle auto’s. Daarnaast zal de geavanceerde technologie en het design hen ook aanspreken. Ook kun je bij Tesla terecht voor zonnepanelen en accu’s voor in huis om elektriciteit op te slaan, de Powerwall. Verschillende duurzame oplossingen onder één dak: duurzaam elektriciteit opwekken, duurzaam opgewekte elektriciteit opslaan en duurzamer vervoer. Tesla-beleggers hopen op (financieel) succes voor het bedrijf, waardoor Tesla meer financiële mogelijkheden heeft om zijn zonnepanelen en Powerwalls verder te kunnen verbeteren. Daarnaast heeft Tesla ook nog andere producten in de pijplijn die gefinancierd moeten worden, zoals de elektrische truck. Als Tesla succes heeft met de verkoop van elektrische auto’s dan heeft het meer mogelijkheden om andere producten te bedenken en te produceren.

Ook veel andere duurzame beleggers identificeren zich graag met hun beleggingen. Zij zullen zich intrinsiek, dus van binnenuit, gemotiveerd voelen om te beleggen in duurzame bedrijven met oplossingen voor duurzame uitdagingen. Zij willen graag een betere wereld, waarin bijvoorbeeld milieuproblemen kunnen worden opgelost door producten van duurzame bedrijven. Beleggen in dit soort bedrijven versterkt hun ‘groene’ identiteit.

Daarnaast kan er ook sprake zijn van externe druk, zoals maatschappelijke druk om duurzaam te beleggen. Bijvoorbeeld doordat pensioendeelnemers eisen dat pensioenfondsen duurzaam (of duurzamer) beleggen. Als grote pensioenfondsen zoals ABP, het pensioenfonds voor overheid en onderwijs, hun enorme pensioenvermogens inzetten om duurzaam te beleggen, zal dit zeker meehelpen om veranderingen teweeg te brengen.

ABP en CO₂

Het ABP is het pensioenfonds voor mensen die werken bij de overheid en in het onderwijs. Met ruim €400 miljard is het ABP een van de grootste pensioenfondsen ter wereld en de grootste in Nederland. Het fonds heeft duurzaam beleggen op de agenda gezet. Volgens hun verslag Duurzaam en verantwoord beleggen 2017 had het fonds aan het eind van 2017 voor bijna €50 miljard belegd in duurzame bedrijven en activiteiten. Zij hebben voor 2020 verschillende duurzame doelen gesteld, zoals het verlagen van de CO₂-uitstoot van de beleggingen en meer beleggen in duurzame energie en armoedebestrijding.

Het beter inschatten van risico’s

De ene belegger is bereid meer risico te nemen dan de andere belegger. Omdat risico en rendement hand in hand gaan, is het belangrijk om de risico’s van een belegging in te schatten. Het risico dat je je geld niet terugkrijgt bij een obligatiebelegging in een Nederlandse staatsobligatie is lager dan bij een staatsobligatie van Venezuela. De kans dat de Nederlandse overheid failliet gaat, is namelijk veel kleiner. Door het lagere risico krijg je ook een lagere vergoeding op de Nederlandse obligatie.

Ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid, informatie over milieuprestaties van bedrijven, maar bijvoorbeeld ook sociale prestaties, integriteit en omgang met stakeholders zijn belangrijk. Het zijn allemaal indicatoren waardoor beleggers beter het risico van een beleggingsproduct in kunnen schatten. Ook deze ontwikkelingen hebben namelijk allemaal financiële implicaties.

Voor het beter in kunnen schatten van risico’s kun je grofweg kijken naar macro-ontwikkelingen en micro-ontwikkelingen. De opkomst van de elektrische auto is bijvoorbeeld een macro-ontwikkeling en hoe het bedrijf (in dit geval Tesla) alle stakeholders heeft geïdentificeerd en hoe het met hen omgaat, is een micro-ontwikkeling. Tesla produceert alleen elektrische auto’s en heeft op dat gebied een flinke voorsprong op Volkswagen.

Volkswagen is een van de grootste autoproducenten ter wereld en verkoopt veel dieselauto’s. Maar Volkswagen was ook betrokken bij het dieselschandaal en heeft niet in het belang gehandeld van verschillende stakeholders, zoals consumenten en het milieu. Deze risico’s op microgebied, waarbij de kortetermijnbelangen belangrijker waren dan de langetermijnbelangen, hebben voor enorme problemen gezorgd bij het concern. Aan beurswaarde verdampte er na het dieselschandaal in korte tijd €16 miljard. Ook moest het autoconcern miljarden aan boetes en vergoedingen betalen, moesten er miljoenen auto’s worden teruggeroepen en is er flinke reputatieschade.

Een duurzame belegger kijkt verder dan alleen de financiële informatie van een bedrijf. Niet-financiële informatie, zoals gegevens over de duurzaamheidsprestaties van een bedrijf, zijn ook bepalend voor de financiële prestaties. Een oliebedrijf dat stelselmatig zorgt voor olielekkages vanwege gebrekkig onderhoud, vervuilt niet alleen het milieu, maar krijgt waarschijnlijk ook boetes voor deze vervuilingen. Daarnaast kunnen beleggers het vertrouwen verliezen in het bedrijf, doordat ze zullen twijfelen over de kwaliteit van het management, dat niet in staat blijkt te zijn de lekkageproblemen het hoofd te bieden.

Bedenkt eer gij belegt

In 2010 werd de Golf van Mexico getroffen door een van de grootste olielekkages uit de Amerikaanse geschiedenis. Op het boorplatform Deepwater Horizon, dat geleased werd door BP, vond een zware explosie plaats. Hierbij vielen 11 doden en 17 gewonden. Het platform zonk twee dagen na de explosie en de milieuschade was gigantisch. BP heeft vele miljarden (in januari 2018 was het al $65 miljard) besteed om het lek te dichten en om de opruimwerkzaamheden en de schadevergoedingen te betalen.

Er waren verschillende oorzaken voor het ongeval. Zo was er sprake van gebrekkig onderhoud in de periode voor de ramp. Verschillende onderdelen en systemen verkeerden in slechte staat. Eerder had BP al boetes gekregen in Australië vanwege lekkages van pijpleidingen. De veiligheidscultuur op het platform liet ook te wensen over. Volgens een intern rapport van BP had het management door betere communicatie en procedures rond risico-inschattingen verkeerde besluiten kunnen voorkomen. Ook de ramp zelf had voorkomen kunnen worden.

De koers van het aandeel halveerde na de explosie in korte tijd. Als beleggers die eerdere boetes en lekkages als risicosignaal zouden hebben opgevat en BP links hadden laten liggen, hadden ze zichzelf kunnen behoeden voor een financiële zeperd. Voordat je belegt in een bedrijf, ga dan na of het bedrijf in het verleden niet-duurzaam gedrag heeft vertoond. Professionele beleggers maken vaak gebruik van gespecialiseerde databedrijven die dergelijke informatie kunnen aanleveren. Voor de particuliere belegger is deze mogelijkheid te duur. Die heeft alleen de mogelijkheid om een goede zoekopdracht op Google in te geven. Dit is helaas wel een stuk minder effectief.

Integriteit loont

Regelmatig halen bedrijven de media vanwege niet-integer handelen. Nog niet zo heel lang geleden stond Volkswagen voor betrouwbaarheid, was Imtech een groeibriljant en was Petrobras het succesverhaal van Brazilië. Vanwege uiteenlopende bedrijfsschandalen zijn de beurskoersen van deze bedrijven fors gedaald (Imtech ging zelfs failliet) en kijkt de wereld, waaronder beleggers, heel anders naar deze bedrijven.

Integriteit is zeer belangrijk voor een onderneming. Niet alleen om directe negatieve gevolgen zoals boetes, rechtszaken en reputatieschade te voorkomen, maar ook vanwege de positieve effecten van integer handelen en het voeren van een integere onderneming. Een goede reputatie leidt tot meer vertrouwen bij de stakeholders en een verbetering van de positie bij opdrachtgevers. Ook nemen klanttevredenheid en medewerkerstevredenheid toe, wat weer leidt tot een betere werksfeer, loyalere en gemotiveerde medewerkers en een lager ziekteverzuim.

Kun je als belegger signalen van een niet-integere onderneming herkennen en hierop inspelen? Hoewel het vaak lastig is, zijn er wel signalen die een belegger zou moeten onderzoeken. Er zijn indicatoren die iets zeggen over de integriteit van een onderneming. Zo dient een bedrijf te beschikken over een integriteitsbeleid. Maar het hebben van een dergelijk beleid is niet afdoende; het bedrijf dient er ook naar te handelen. Dus: hoe is het in de praktijk geregeld? Heeft het bedrijf in het verleden integer gehandeld of is het bedrijf in het verleden betrokken geweest bij omkoping, corruptie, fraude, illegale afspraken of andere niet-integere praktijken? Ook kan men kijken naar de medewerkers die aan het bedrijf verbonden zijn. Zij willen tenslotte werken bij een integer en succesvol bedrijf. Zijn zij tevreden? Blijven ze er lang werken? Vinden er veel stakingen plaats? Kunnen zij zich verenigen in collectieve onderhandelingen en zich in alle vrijheid aansluiten bij een vakbond? Hebben de medewerkers inspraak op het beleid? Allemaal indicatoren die kunnen aangeven of het bedrijf integer is.

Extra rendement

Uiteindelijk draait het bij beleggen om rendement. Ook bij duurzaam beleggen is dit belangrijk. Maar levert duurzaam beleggen nu meer of minder op dan traditioneel beleggen? Duurzaam beleggen heeft lang het imago gehad dat het minder rendement op zou leveren dan traditioneel beleggen. Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw is er onderzoek gedaan naar het verband tussen duurzaamheid en de financiële prestaties van bedrijven. Een van de meest omvattende studies is een metastudie (een studie van studies) van 2200 individuele studies uitgevoerd door Deutsche Asset Management en de Universiteit van Hamburg. De conclusie van deze metastudie is dat de meerderheid van de onderzoeken stelt dat duurzaamheid een positieve bijdrage heeft geleverd aan de financiële prestaties van bedrijven. Slechts in tien procent van de onderzoeken was er sprake van een negatief verband.

Een studie van NN Investment Partners in samenwerking met de Universiteit van Maastricht concludeerde dat bedrijven die verbeteringen laten zien op het gebied van duurzaamheid (een verbeterd duurzaamheidsbeleid), gemiddeld genomen een beter aandelenrendement behalen. Een andere conclusie uit het onderzoek was dat bedrijven die niet-duurzaam gedrag vertonen een slechter rendement behalen dan de markt.

Als we bovenstaande studies bekijken, kunnen we concluderen dat duurzaam beleggen loont; onderzoeken laten een positieve relatie zien tussen duurzaamheid en financiële prestaties. Wij zijn ervan overtuigd dat duurzaam beleggen niet minder rendement oplevert dan traditioneel beleggen en waarschijnlijk zelfs meer rendement. In een later hoofdstuk komen we nog uitgebreid terug op het rendement van duurzaam beleggen.

Hoewel we ervan overtuigd zijn dat duurzaam beleggen uiteindelijk loont (en er zijn studies die dit bevestigen), zijn er wel enkele kanttekeningen. De studies zijn niet allemaal met elkaar te vergelijken en soms laten ze tegenstrijdige resultaten zien. Daarnaast geldt ook hier dat resultaten uit het verleden geen garantie zijn voor de toekomst. Door duurzame criteria mee te nemen, heb je extra informatie waarmee je een completer beeld krijgt van het bedrijf, wat het risico verkleint. Het is echter ook mogelijk dat de duurzame criteria te strikt zijn, waardoor goede beleggingsmogelijkheden niet opgenomen worden in een beleggingsportefeuille. Beleggers die fossiele brandstoffen niet duurzaam vonden en daardoor niet belegd hadden in de energiesector, hebben in 2016 financieel rendement gemist. Het rendement van de energiesector was in 2016 zeer goed met 26,51%. Overigens snijdt het mes aan twee kanten. In 2017 presteerde de energiesector slecht met een negatief rendement van 10,45% en had je een beter rendement gehaald als je niet in de energiesector had belegd.

Hier vind je meer …

Wil je meer weten over de belangrijkste onderdelen van dit hoofdstuk?
Hieronder vind je een aantal tips:

Duurzaam en verantwoord beleggen bij het ABP: www.abp.nl/over-abp/duurzaam-en-verantwoord-beleggen/

Er is een film gemaakt over de olieramp waar BP bij betrokken was:
www.deepwaterhorizon.movie/