HOKWERDA’S KIND

OEK DE JONG

HOKWERDA’S KIND

ROMAN

UITGEVERIJ AUGUSTUS
AMSTERDAM · ANTWERPEN

De auteur ontving een werkbeurs van het Fonds voor de Letteren

Vijfde druk, september 2004

Vierde druk, juni 2004

Derde druk, september 2003

Tweede druk, oktober 2002

De eerste druk verscheen in een gebonden vorm in oktober 2002

Copyright © 2002 Oek de Jong en uitgeverij Augustus, Amsterdam

Omslagfoto Amke

Vormgeving omslag Tessa van der Waals

Vormgeving binnenwerk Suzan Beijer

Foto van de auteur Bert Nienhuis

ISBN 9789045702186

NUR 301

www.augustus.nl

www.boekenwereld.com

VOOR JEANNE

DEEL EEN

I

EEN ONNOZEL JONG DING

Het was voorjaar en vroegtijdig warm. In het Oosterpark waren de magnolia’s na twee weken al bijna uitgebloeid: op de takken lag nog een enkele bloemkelk, amechtig en wijd open tussen het lichtgroen blad, en de aarde onder de bomen was met witte en roze bloembladen bezaaid. De iepen stonden al vol in blad, de wind blies de dorre bloesem voor zich uit over de paden en veegde ze her en der in hopen bijeen.

Lin had zich gekleed op een warme dag. Een witte linnen broek, tweedehands gekocht, een blauw truitje met een knoopsluiting op de schouder, ook tweedehands, de mouwen aan de korte kant. Om haar middel droeg ze een riem van okergeel leer, hij was wel twee handpalmen breed en nauwsluitend. Haar voeten had ze in open schoenen met hakken gewrongen, de van de vorige zomer nog vastgegespte riempjes met een ongeduldig gekreun over haar hielen trekkend.

Ongewild had ze die dag alles wat haar gestalte opvallend maakte met haar kleding geaccentueerd: haar hoge taille en naar verhouding korte bovenlijf (ze leek hoog op de benen te staan), de breedheid van haar schouders en door die te korte mouwen haar handen. Haar donkerblonde haar, een hele vracht, had ze met een kleurige doek verstrengeld en op haar achterhoofd opgestoken. Aan deze haardracht twijfelde ze: voorbarig was het, zo vroeg in het voorjaar, overdreven. Ze wilde stilstaan om de doek eruit te trekken, maar daar had ze geen tijd voor.

Het kadaver lag er nog.

Voorovergebogen stond ze onder de struiken te kijken. Met stijf gestrekte pootjes lag daar een magere kat, al twee dagen. Ze wachtte tot er niemand meer zou zijn die haar kon zien. Maar steeds waren er mensen in aantocht op de brede laan.

Opeens zat ze op haar hurken onder de struiken.

Als kind had ze iets met begraven gehad. In de moestuin, aan de voet van de bomen, begroef ze haar speelgoed, om het later, als ze het te veel miste, weer op te delven en te koesteren. Vogelveren en bloemen begroef ze, een dode veldmuis op een bed van grassprieten. Het wond haar op: iets in de grond stoppen en onder de aarde zien verdwijnen. Die aan niemand bekende plek waar iets begraven lag, een plek waar je naar toe kon gaan. Soms had ze op het erf wel vijf plaatsen gemarkeerd met grafstokjes.

Nu zat ze hier, onder een struik in het Oosterpark, volgroeid, met dijen die ze te dik vond – een zee van ervaring was ze sinds haar kindertijd overgestoken. Ze haalde een schepje uit haar tas. Ze zat stil en voelde haar verdriet, maar genoot ook van het ongewone. Op de ogen van de kat zaten blauwe vliegen, grote metalig blauwe vliegen, aasvliegen moesten het zijn. Waar kwamen ze vandaan, hoe hadden ze de ogen van deze kat weten te vinden?

Ze vergat haar dijen.

Haastig, afgewend van het pad, groef ze een langwerpige kuil. Het zweet stond op haar voorhoofd. In de verte dreunde het verkeer. Kiezels krasten langs het schepje. Betekende het iets dat ze nu hier zat en een graf groef voor een zwerfkat? Ze had het gevoel dat het niet zomaar gebeurde. Was het haar verdriet om Marcus dat ze begroef? Was hij – ze verstarde – aan die troep bezweken en werd hij vandaag ergens begraven?

Zo is het bijgeloof van de ongelukkigen.

Toen de kuil groot genoeg leek, schoof ze de kat er met het schepje in. Hij rolde om, kwam verkeerd terecht: op zijn rug, zijn kopje achterover. Ze prutste net zolang tot hij op zijn zij lag, voor haar gevoel de enige houding waarin een kat waardig begraven kon worden. Een mens op zijn rug, een kat op zijn zij. Nadat ze de kuil had dichtgegooid, bleef ze nog even bij het graf zitten en rook de zoete voorjaarsgeuren, heviger.

In de tram liep ze naar de voorste wagon en ging rechts voorin zitten. Elke ochtend probeerde ze dezelfde plaats te krijgen, schuin achter de bestuurder. De tram reed langs Artis, waar ze achter de hekken de roze-witte wolk van de flamingo’s kon zien. Maar ze keek niet. Ze dacht aan de kat, die daar nu lag, onder de grond, zijn graf gemarkeerd met een takje.

Toen de tram de Amstel overstak, herinnerde ze zich een droom van die nacht. Ze was in de trainingszaal. Janosz stond aan de ene kant van de tafel, zij aan de andere, en hij nam haar backhand onder vuur. In een snelle, monotone cadans ging het balletje heen en weer over het net. Steeds dezelfde beweging maakte ze. Om haar heupen droeg ze een gordel met kleine zakjes zand. Zweetdruppels gleden uit haar wenkbrauwen en verblindden haar. Haar benen waren loodzwaar. Ze had geen tijd om de hand waarin ze haar batje hield af te vegen aan haar broek. De stem van Janosz, zijn sarcastische stem, schalde door de zaal. Ze wilde het zo graag goed doen, maar ze kon het tempo niet meer volhouden. Alles gaf ze om het goed te doen, om hem tevreden te stellen, maar ze kon het niet volhouden. Steeds diezelfde beweging. Haar weerstand brak en ze begon te huilen, het ergste dat haar in zijn bijzijn kon overkomen.

De tram reed door de binnenstad. Op het Rokin, ergens tussen de kunsthandels, stond het statige pand van de juweliersfirma waar haar moeder werkte. Toen het in zicht kwam, wendde Lin zich af. Op het Damrak wipte ze uit de tram en liep door een steeg naar de Nieuwendijk. De straat lag in de schaduw, de meeste winkels waren nog gesloten. Als eerste arriveerde ze bij de Star Shop. Terwijl ze wachtte herschikte ze de brede riem, trok hem omlaag over haar heupen. Ze dacht weer aan de kat, aan het begraven, en die lap in haar haren terwijl het pas april was. Toen verscheen Chadia, de Marokkaanse met de glanzende hertenogen, die al van ver naar haar glimlachte, en niet veel later Yvonne Wijnberg.

Sinds een halfjaar was dit haar bazin, een voluptueuze blonde vrouw van in de veertig. Ze had grote borsten, die ze graag liet zien in een laag uitgesneden blouse. Ze was goed van de tongriem gesneden en een uitstekende verkoopster: ze wist een klant in één oogopslag te taxeren, pakte feilloos de juiste maat uit het rek en meestal ook meteen datgene wat hem goed stond. Aan haar meisjes legde ze uit dat een klant gemakkelijker beslist en koopt als hij meteen iets aantrekt dat hem bevalt en niet tien keer hoeft te passen. ‘Oefen je eigen daar nou in,’ zei ze met haar plat-Amsterdamse accent.

Op hoge hakken kwam ze aanlopen, haar benen in een strakke broek. Lin werd er, als altijd, verlegen van en durfde haar niet aan te kijken. Nog onder het lopen wierp Yvonne haar eerste sigaret van die dag op straat, plette hem onder haar voet en begon in haar tas te graaien.

‘Dat belooft weer wat vandaag, meiden. Jezus! Ik loop nou al te zweten!’ Ze hurkte moeizaam om het hangslot van het rolluik te openen en kwam steunend overeind. ‘Zo, dat was weer m’n ochtendgymnastiek.’ Ze opende een klepje in de muur en stak er een sleutel in: ratelend gleed het rolluik omhoog.

Er verschenen twee ouderwets hoge etalageruiten met een ronding in het glas en een portiek in het midden. Nadat de winkeldeur was geopend, kwam een geur van leer hun tegemoet: in de Star Shop werden leren jacks en broeken verkocht. Met vereende kracht werden twee zware rekken naar buiten geduwd en aan weerszijden van de etalages opgesteld. Yvonne Wijnberg boog zich over de kassa. Chadia hing met een lange stok jacks aan de haken boven de winkelpui. Lin liep door het magazijn naar het kantoortje en startte de computer.

Na het sollicitatiegesprek was ze met Yvonne Wijnberg vanuit dat kantoortje naar de winkel gelopen en in het magazijn had Yvonne zacht, haast liefkozend, een hand op haar rug gelegd en gezegd: ‘Nou wijfie, denk er nog maar es over, ik doe dat ook.’ Die hand op haar onderrug, daar was ze voor bezweken, ook al zou ze het zichzelf nooit willen bekennen. Ze had de baan genomen, voor ten minste een jaar. Yvonne bleef het doen: een mollige hand op haar rug leggen, vlak boven haar billen. Bij de kassa, waar het nauw was, wrong Yvonne zich achter haar langs en legde haar handen op haar heupen, met haar borsten schampte ze langs haar rug. Dat waren aangename momenten. Er waren dagen waarop ze ernaar hunkerde, die gemakkelijke en vertrouwelijke aanraking van dat weelderige lichaam. Soms had ze het gevoel dat ze Yvonne wilde kussen, of dat Yvonne haar wilde kussen – altijd in het magazijn. Wijfie. Ze was het blijven zeggen. Hé wijfie, hoe is het nou allemaal? Lin moest erom lachen, ze werd er warm en vrolijk van, even degene die ze zou willen zijn.

Binnen een paar maanden deed ze de hele administratie van de Star Shop en ook nog eens de bestellingen, al het getelefoneer en gedoe met leveranciers, terwijl haar salaris niet hoger was dan dat van Chadia, die soms uren geeuwend in de winkel rondhing. Yvonne Wijnberg gebruikte haar. Half en half wist ze het wel. Yvonne was werkelijk op haar gesteld, maar ze paaide haar ook, handig, gebruik makend van iets dat ze nodig had. Ja, ze besefte het eigenlijk wel, maar ze kon zich er niet aan onttrekken. In zekere zin was het ook een zoete kwelling om aan Yvonnes macht onderworpen te zijn. En leerde ze niet ontzaglijk veel van deze wereldwijze vrouw?

Ze hield ook van leer. Nog elke ochtend genoot ze van de geur die haar uit de winkel tegemoet kwam, de geur die opsteeg uit de dozen die ze openmaakte in het magazijn. Runderleer, varkensleer, geitenleer, hertenleer – elke leersoort had zijn eigen geur, maar alle geuren waren even bedwelmend. En in het leer zaten ritsen. Ze liet haar vingertoppen erlangs glijden. Ah, de tandjes van een nieuwe rits! Rafelig scherp waren ze nog, zodat het vlees van haar vingertoppen erachter bleef haken.

Die avond zat ze met twee vriendinnen in een café bij het Oosterpark. Ze had hen leren kennen in de tijd dat ze vliegtuigen schoonmaakte op Schiphol. De een was net gaan werken bij een krant, de ander studeerde aan een kunstacademie. Ze zaten aan een tafeltje bij het raam, dat omhooggeschoven was. Het was nog steeds warm. In het park werd gevoetbald door donkere jongens, die loom en behendig hun schijnbewegingen demonstreerden, hardlopers draafden er hun rondjes met steeds grotere zweetplekken in hun shirts, her en der zaten Turkse families in kringen onder een boom, achter kuierende wandelaars bleef sigarettenrook hangen in de zoele avondlucht.

Lin was ongedurig, ze moest zichzelf dwingen om te praten en was haast blij wanneer het geratel van een passerende tram het spreken even onmogelijk maakte. Ze wilde naar het park. Om het graf van de kat te zien onder de struiken. De plek trok haar, die ene plek waarvan niemand wist. En ze wilde er rondlopen, langzaam, loom.

Onderwijl dacht ze aan Marcus. Ze had hem twee jaar niet gezien en wist niet waar hij uithing. De laatste dagen was hij weer onophoudelijk in haar gedachten. Op straat herkende ze zijn schuwe gezicht in dat van anderen. Ze dacht aan de voettocht door Spanje, hun gelukkigste tijd, en herinnerde zich plekken waar ze geslapen hadden: bij een beek die in de donkere nacht met oplichtend schuim over de rotsen sprong, bij een vuur op een strand, onder een vijgenboom die met zijn takken als een tent van bladeren om hen heen stond. Slaapkop Marcus. Hij werd langzaam wakker en had er zo’n hekel aan om opgejut te worden. Nu, in het café, zag ze hem ineens weer naakt aan een boomtak hangen en zich optrekken aan zijn gespierde armen.

Om een uur of tien hield ze het niet meer uit. Maar door nu al weg te gaan zou ze de anderen teleurstellen. Achter in het café daalde ze langs een wenteltrap af in een lage ruimte met sigarettenautomaat, telefoon en opgestapelde kratten. Gretig nam ze de morsigheid in zich op. Het speet haar dat er geen nauwe gangen en uitgesleten traptreden waren die naar elders voerden, naar overwelfde kelders, een tuin in een andere tijd.

In het toilet waste ze haar kleverige handen. Ze wierp een blik op haar voeten die nu enigszins gezwollen door de bandjes van haar schoenen werden omkneld. Er zaten barstjes in het eelt van haar hielen, zag ze, en haar voorvoet vond ze, zoals altijd, te breed. Over de linnen broek was ze tevreden. Hij zat lekker en sloot goed om haar heupen, zodat ze er mooi in afgetekend stonden. Ze draaide haar bovenlijf om te zien (ze wist het al, ze had het al tien keer gezien) dat de stof mooi over haar billen viel. Aan het truitje ergerde ze zich. De kleur was goed, de knoopsluiting op haar schouder ook. Maar waarom had ze voor de zoveelste keer iets gekocht dat te krap zat? Haar schouders waren te breed. Het ergst vond ze het lichte puilen van haar ogen.

Zo stond ze zichzelf te keuren. Nukkig trok ze het truitje naar beneden over haar loom meebewegende borsten – die haar opeens te groot voorkwamen. Ze draaide om haar borsten van opzij te kunnen bekijken, prompt werden haar tepels stijf. Met afkeer bezag ze zichzelf in de spiegel en toch kon ze er niet aan ontkomen naar zichzelf te kijken.

‘Een onnozel jong ding.’

Lin verstijfde en keek opzij. In de deuropening stond een man van een jaar of dertig. Hij glimlachte. Zijn overhemd stond halfopen, zijn mouwen had hij tot ver boven zijn ellebogen opgerold. Hij was bezweet, halfdronken, zo te zien. Hij had een goeie kop en hij wist het.

‘Een onnozel jong ding.’

Hij zei het langzaam en uitdagend, maar niet onvriendelijk, en leunde met zijn schouder tegen de deurpost. Lin was als verlamd. Haar hart bonkte tegen haar ribben. De man bekeek haar met zijn helle lichtblauwe ogen, zoveel ouder dan zij dat hij meteen overwicht had. Hij trok een sigaret uit een pakje en stak op. Ze wilde iets terugzeggen, maar kreeg geen woord over haar lippen. Toen de stilte maar duurde, maakte de man zich los van de deurpost en liep weg, alsof andere zaken hem weer in beslag namen.

In het café zag ze hem niet. Terug bij haar vriendinnen en het tafeltje aan het raam wierp ze een blik op het terras, maar ook daar, in het donker onder slierten gekleurde lampen, was hij niet.

Tegen elven liep ze langs het park naar huis. Het was nauwelijks koeler geworden. Nog steeds hing de warmte in de straten. Omdat hij zo alomtegenwoordig was, op iedereen drukte, iedereen traag en ontspannen maakte, leek het of je met haast iedereen kon gaan praten en ook, zo kwam het haar voor, of je met haast iedereen kon gaan vrijen. Overal stonden ramen en deuren wijd open. Overal liep het lome vlees op straat.

Terwijl ze onder de bomen voortging, dacht ze aan de man met de hoog opgerolde hemdsmouwen, die haar een onnozel jong ding had genoemd. Het verwarde haar dat ze met hem had meegewild, ook al had hij haar gekwetst. Het stak haar wat hij gezegd had, het stak haar dieper dan ze zichzelf wilde bekennen. Nu pas werd ze kwaad en wist ze wat ze had moeten antwoorden: Toch sta je naar me te kijken, ouwe lul!

In een voorbijfietsende jongen herkende ze iets van Marcus. Meteen dacht ze hem bij zich. Hij droeg een broek die hij, met zijn riem op het laatste gaatje, had dichtgesnoerd om zijn puntige heupen – en nog keek je langs zijn platte buik naar binnen, naar waar donkere haren schemerden. Een T-shirt hing om zijn schouders. Ze verbeeldde zich dat haar arm om zijn middel lag, haar hand onder zijn shirt. Thuis gingen ze het doen. Ze stonden al gulzig te tongen terwijl hij de deur nog met zijn hak moest dichtduwen. Voor de wasbak, haar billen tegen de koele rand, op het aanrecht in de keuken, waar het naar afval rook, op de vloer – het maakte niet uit. Het ging maar door, zonder een woord, alleen dat gehijg en gesteun in een doodstil donker huis.

Nadat ze op de hoek nog had omgekeken – naar wie, in ’s hemelsnaam, met welke verwachting? – sloeg ze een van die lange rechte negentiende-eeuwse straten in waar alle huizen hetzelfde zijn. Er stonden bomen en aan beide zijden glinsterde een rij geparkeerde auto’s. Hier en daar zaten mannen op het trottoir bier te drinken, in plastic stoelen of op de traptreden van het portiek. Ergens werden lege bierflesjes in een krat gezet, het geluid ervan weerkaatste tegen de gevels. In de huizen zag ze mensen roerloos in fauteuils hangen, hun lichamen door verspringende tv-beelden verlicht.

Haar gevoel van haast met iedereen te kunnen vrijen werd wat minder toen ze een paar kerels met een pens en ander hangend vlees was gepasseerd. Maar onder het voortgaan zag ze, dichtbij en onbereikbaar, nog genoeg mooie, loom openliggende dijen met een bult ertussen, nog genoeg okselholtes die lokten, nog genoeg zachte ogen.

Aan het eind van de straat lag haar huis. Ze keek nog eenmaal om. Nadat ze de voordeur achter zich had gesloten, luisterde ze naar de stilte in het trappenhuis. Door de muren heen drongen er nauwelijks geluiden meer in door. Haar hart bonsde. Er kon boven nog iemand op haar staan wachten, een jongen, warm, bezweet en schuchter – precies diegene aan wie ze nooit had durven denken. Ze luisterde een hele tijd.

Toen liet ze zich voorovervallen, zoals ze wel vaker deed, en ving haar vallend lichaam op door haar handen vlug op de zevende traptrede te plaatsen. Ze steunde op haar armen en keek naar de loper, die vaag zichtbaar was. Ze legde haar lichaam op de treden en voelde ze in haar vlees drukken. Het maakte haar rustiger. Toen duwde ze zich weer omhoog, haar handen om de traptrede klemmend, en bleef zo staan. Diep snoof ze de vunzige lucht op die uit de loper kwam, ze spuwde, wreef het speeksel in de loper om die lucht sterker te maken. Het was een geur waar ze niet genoeg van kon krijgen.

II

BLIND DATE

De volgende dag verscheen hij in de Star Shop. Lin herkende hem meteen. Ze stond achter in de zaak. Schichtig keek ze naar Yvonne en Chadia, die zich bij de kassa ophielden en al pratend de klanten in de gaten hielden. De man liep vlak langs haar. Hij glimlachte naar haar en onwillekeurig beantwoordde ze die glimlach. Ze bloosde. Hij slenterde door de winkel en liet zijn hand her en der langs de jacks strijken. Ze zag nu dat hij stug blond haar had. Het zag er nogal woest uit, alsof hij zo uit de wind kwam. Lichtblauwe ogen, heel opvallend. Een sterke mond. Ze moest naar hem kijken. Hij keek nog eens naar haar, veegde het haar van zijn voorhoofd en ging naar buiten.

Een paar dagen later verscheen hij opnieuw. Yvonne was met een klant aan het afrekenen, Chadia hielp met inpakken. De man droeg een zwart colbert en een zonnebril, die hij afzette toen hij haar na een paar verkennende bewegingen langs de rekken vroeg hem te helpen. Ze hielp hem, maar bood het minimum: geen woord, geen gebaar meer dan noodzakelijk was, en verafschuwde zichzelf om haar verlegenheid. Hij paste enkele jacks. Hij was goedgebouwd, iets kleiner dan zijzelf, en stond stevig op zijn benen, die licht gekromd waren. Ze zag zijn schouders, zijn gespierde armen, waar hij ongetwijfeld mee werkte. Ze zag zichzelf met hem in de spiegel en merkte dat hij via de spiegel naar haar keek. Zijn oren stonden dicht op zijn schedel, hetgeen ze bij mannen altijd aantrekkelijk vond. Zijn stem had iets smeuïgs. Hij had zelfvertrouwen en wist hoe je met vrouwen moest omgaan.

Ten slotte kocht hij een zwart rundleren jack, hij hield het aan en liet haar zijn jasje in een plastic tas van de zaak stoppen. Lin durfde het jasje nauwelijks aan te raken, maar ze vouwde het voor hem op, met sierlijke gebaren zelfs, alsof ze indruk op hem wilde maken.

Toen ze om kwart over zes onder het halfgesloten rolluik door glipte, stond hij haar op te wachten. Het was niet mogelijk terug te gaan naar de winkel: achter haar gleed het rolluik naar beneden. Ze deed een paar schichtige stappen. Hij hield haar staande, glimlachte en zei een paar zinnen die ze, van schrik, niet verstond. In haar oren klonk een soort gedreun, het bonzen van haar bloed. Daarna gaf hij haar een donkerrode roos in een cellofaantje. Voordat ze het wist hield ze de roos in haar hand.

‘Nou, bedankt.’

Hij keek haar aan. Aan zijn uitstraling kon ze zich niet onttrekken: ze werd in hem gezogen, zoals ze in de geur van leer werd gezogen. Hij vroeg of ze zaterdagavond met hem wilde uitgaan.

‘Da’s goed.’

Het leek of ze gehypnotiseerd was, of er een ander sprak dan zijzelf. Ze kon niet anders dan ja zeggen, alles goed vinden, en ondertussen probeerde ze met een geamuseerde glimlach, een ironische klank in elk woord dat ze sprak, afstand te scheppen.

Toen ze thuiskwam was ze misselijk. Ze liet de roos een tijd liggen, dacht erover om hem weg te gooien, maar zette hem ten slotte in een wijnfles, waarvan ze het etiket had losgeweekt.

De hele zaterdag was ze vastbesloten niet te gaan: er zat iets in deze man dat haar bang maakte en hij was te oud voor haar. In de winkel was het druk. Ze kwam thuis met loodzware benen en een tollend hoofd. Maar om zeven uur stond ze toch onder de douche.

Van haar gezicht maakte ze bijna een masker: haar huid met crème ingesmeerd en gepoederd zodat hij volkomen egaal leek, donkerrode lippen, haar ogen opgemaakt met blauw en zwart. Ze haatte zichzelf om wat ze deed, want ze gebruikte nooit make-up, afgezien van een enkele veeg lipstick. Het paste niet bij haar.

Ze trok een jurk aan waarin ze ouder leek, maar op de een of andere manier wist ze dat dat voor hem niet hoefde, dat ze voor hem niet ouder hoefde te lijken: hij viel op jong. Ze trok de jurk weer uit en koos voor een broek met hoge sluiting (een lekker gevoel om haar middel), een topje dat haar schouders en armen blootliet, een beproefd paar schoenen en een linnen jasje met driekwart mouwen, dat ze los over haar schouders legde – hetgeen haar aan haar moeder deed denken, omdat die gezegd zou hebben dat ze met twee van zulke blote armen wel een paar armbanden kon gebruiken, en die had ze niet, geen armbanden althans van de kwaliteit die vereist leek.

Ze zag er ten slotte niet onknap en zeker aandoenlijk uit met haar grote ogen, haar zwierig bedoelde jasje, haar stevige borsten die ze juist nu weer met een onmiskenbare verlegenheid droeg, het dikke glanzende haar dat ze had opgestoken, de hoge taille en dat waas van onzekerheid om zich heen. Maar zij had er geen idee van hoe ze eruitzag. Ze bevond zich in een wervelstorm van emoties.

Op het achterbalkon at ze een paar happen van een salade die ze in de koelkast had staan.

Alles leek afschuwelijk, volkomen onwezenlijk. Om acht uur besloot ze hem te laten barsten en belde een minder in trek zijnde vriendin om te vragen of ze mee uitging, maar ze legde de hoorn weer neer, om hem meteen weer op te nemen en met een woest op de druktoetsen stotende wijsvinger een taxi te bellen. Toen ze de trappen af liep, haar rechterhand als altijd glijdend langs het trektouw onder de leuning, toen ze buitenkwam in de voorjaarsavond en in het bomengeruis het geluid van een wachtende Mercedes hoorde, was alles nog even afschuwelijk en onwezenlijk, maar tegelijkertijd was er, daar doorheen brekend, een helder en vervoerend besef van het eenmalig nu: dat ze nu hier liep, en alleen nu, met deze geluiden van haar hakken, de motor van een Mercedes, ruisende iepen in de avondwind, schreeuwende kinderstemmen en een fiets die tegen het trottoir werd gesmakt.

In de taxi werd ze kalmer. Ze meende dat ze zichzelf weer in de hand had. Maar het was slechts het comfort van de Mercedes dat haar geruststelde: zwaar en solide gleed de wagen door de stad. Ik maak hem af, dacht ze opgewonden, ik maak hem af.

Om tien voor negen, twintig minuten te laat, kwam ze binnen in De Jaren, een grand café aan de Amstel. Hij zat aan de bar. Hij stond op met een glimlach en gaf haar een hand.

‘Henri.’

Hij sprak de naam uit op zijn Hollands.

‘Lin.’

Zijn ogen draaiden weg. Ze had meteen het gevoel dat dit niet zijn ware naam was, en het fascineerde haar dat hij loog over zijn naam. Zo’n man als hij kon onmogelijk Henri heten. Een ogenblik benam het haar de adem. Alles leek nu mogelijk.

Ze liep met hem mee. Bij de glazen wand in de achtergevel vonden ze een tafel. Terwijl de man die zich Henri noemde terugliep naar de bar – hij had kennelijk niet het geduld om op de bediening te wachten of wilde misschien nog even op zichzelf blijven – keek ze om zich heen. Ze was nog nooit in dit café geweest, hoe bekend het ook was. Het leek niet voor haar bestemd, zoals vele andere gelegenheden in de stad nog buiten haar bereik leken. Het was er druk. Het geroezemoes weerkaatste tegen de muren van de hoge zaal. Ze zag een leestafel. Een brede trap voerde naar een tussenverdieping met een restaurant. Aan de achterzijde lag een terras aan het water. Boven de huizen en gebouwen aan de overkant van de rivier stond een rode avondlucht.

Vlug stak ze nu toch haar armen door de mouwen van haar jasje, zodat ze er niet de hele tijd op hoefde te letten of het wel om haar schouders bleef liggen. Een ogenblik later had ze er al spijt van, maar het was belachelijk het nu weer uit te trekken, en ze had ook geen tijd om erbij stil te staan. Het wond haar op wat er zoëven gebeurd was. Ik zit hier met een man die liegt over zijn naam, dacht ze, en ik ga niet weg.

Ze repeteerde de openingszin die haar gister was ingevallen en haar zó goed had geleken, zozeer de enig mogelijke zin om mee te beginnen, dat ze een klap op tafel had gegeven. Als een boemerang zou het naar hem terugkeren wat hij tegen haar had gezegd! Ze wachtte en zette zich schrap. Maar toen ze hem vanuit haar ooghoeken zag terugkomen, twee glazen bier in één hand, pakte ze nerveus de menukaart en begon zich koelte toe te wuiven.

‘Warm is het,’ zei ze.

‘Lekker toch?’

Hij keek haar niet aan. Hij droeg het zwarte colbert dat ze al eens eerder had gezien, een hel lichtblauw T-shirt en een zwarte leren broek; zijn voeten staken in Spaanse laarzen. Ze zwegen. Er hing iets in de lucht. Nu moest ze ermee komen, nu moest ze het hem met achteloze vrolijkheid in zijn gezicht smijten, nu moest ze zeggen: Daar zit je dan met zo’n onnozel jong ding! Maar ze kreeg het niet over haar lippen.

Henri zweeg. Het leer van zijn broek kraakte. Hij bleef zwijgen. Het was of hij wist wat ze zeggen wou, alsof hij het zelf ook bedacht had, en nu zweeg hij, plette haar onder de druk van zijn zwijgen en pas toen hij voelde dat hij haar getemd had, begon hij te praten.

Hij nam haar mee naar een Spaans restaurant in de oude binnenstad, ergens in de hoerenbuurt. Het lag aan een steeg, achter een beslagen etalageruit. Het was klein, vol en lawaaiig. De stemmen van de obers klonken droog en hard, als castagnetten. De meeste gasten zaten aan lange tafels. Henri had een kleine tafel gereserveerd. De ober – die het bordje ‘gereserveerd’ haast wegrukte – herkende hem en gaf hem een hand. Henri bestelde tapas, een fles rode wijn en scheen zich enigszins te ontspannen – vooral het herkend worden door de ober en diens begroeting maakten hem minder strak.

Lin zat rechtop, zoals haar geleerd was. Rechtop kind, had haar moeder tot vervelens toe gezegd, dat geeft al een heel ander gevoel. Al gauw trok ze haar jasje uit en hing het achter zich over de stoelleuning. Met deze ontbloting, zo voelde ze, won ze weer enig terrein.

‘Hier is het nog warmer,’ zei hij.

‘Nog warmer, ja.’

Lin lachte.

‘Droge warmte,’ zei ze, om een gesprek op te zetten, ‘dat vind ik het lekkerst.’

‘Droge warmte.’

‘Ik heb eens een tijd in Spanje rondgetrokken. Als je daar na de siësta buitenkwam, aan het eind van de middag, was het of je in een nagloeiende oven stapte. Lekker vond ik dat, zo’n warmte die helemaal om je heen is.’

‘Dat vond je lekker.’

‘Ja.’

Ze bloosde. Zonder het te willen was ze dicht bij haar dierbaarste herinneringen aan Marcus gekomen. Drie maanden waren ze door Spanje getrokken, met weinig geld, en ze hadden veelal buiten geslapen. ‘Buitenkomen’ na de siësta had ze nauwelijks gedaan: meestal was ze al buiten. Ze was mager geworden, verwilderd en ze had zich ruim gevoeld, zonder zorgen. Na drie jaar kon ze zich deze tocht nog van dag tot dag herinneren. Ze bloosde, alsof ze haar herinneringen al aan deze man had prijsgegeven, alsof ze verraad pleegde. Zacht beet de blos in de randen van haar oorschelpen.

‘Was je daar alleen?’

‘Met een vriend.’

‘Je eerste vriendje.’

‘Ja…’

Met tegenzin, maar toch gedwee, beantwoordde ze zijn vragen en onderwijl werd haar blozen almaar heviger. Ze voelde zich vernederd. Waarom zijn vragen niet ontweken, waarom niet gelogen? Maar dat kon ze niet. Ze moest hem naar waarheid antwoorden. Ze voelde ook een overstelpend verlangen om dat te doen, om hem alles over zichzelf te vertellen, om eindelijk iemand alles te vertellen. Ondertussen besefte ze maar al te goed dat ze met open ogen in de val liep, dat ze het niet moest doen.

‘Lang geleden?’

‘Ja.’

‘Dan ben je d’r al jong op uit getrokken.’

Ze zweeg en keek naar haar bord.

Elk woord, elk gebaar van Henri maakte indruk op haar: hoe hij met de ober sprak en bestelde, wat hij over dit restaurant vertelde en wat over een ander, dat ze ook niet kende, dat hij olijfolie op zijn brood druppelde, hoe hij zijn servet langs zijn lippen haalde en het in een prop op tafel wierp – hetgeen precies het juiste gebaar leek. Zijn lichaam imponeerde haar nog meer. Hoe zich onder het lichtblauwe T-shirt een borst welfde die niet die van een jongen was maar van een man. Zijn mooie kop, het volgroeide van zijn gezicht, en de oren die dicht tegen zijn schedel stonden en steeds haar aandacht trokken. Zijn brede, sterke nagels. Zijn handen – handen waarmee gewerkt werd.

Maar halfbewust onderging ze al deze indrukken, die haar zozeer bezighielden dat ze het moeilijk vond om iets te zeggen. Toen ze haar ogen weer opsloeg, zag ze dat Henri, die een paar gemarineerde inktvisringen in zijn mond liet verdwijnen, over haar schouder keek naar iemand die achter haar zat.

‘Ken je daar iemand?’ vroeg ze.

‘Hè?’

‘Of je daar iemand kent.’

‘Een vrouw. Ooit ergens meegemaakt.’

‘Moet je niet even zwaaien?’

Henri keek haar aan, tartend, met zijn lichtblauwe ogen. Het was een kouder lichtblauw dan dat van zijn shirt. Ze was haast bang voor zijn ogen, door die kleur, en moest er toch naar kijken, zoals ze ook steeds de stulpingen van zijn oren zocht. Henri liet haar ogen los.

‘Droge warmte had je het over.’

Hij schonk haar wijnglas vol, zonder te vragen.

‘O ja.’

‘Ik geloof dat ik meer van vochtige warmte hou,’ zei hij, en ze wist niet of ze hem moest geloven. ‘Dat je goed gaat zweten.’

‘Jij houdt van zweten.’

‘Op zijn tijd.’

Zijn gezicht bleef strak. Lin stelde zich een zweetplek voor in zijn shirt, een V-vormige donkere plek bij zijn hals. Het stoorde haar dat die voorstelling meteen bij haar opkwam.

‘Als je zo lang in Spanje bent geweest, heb je natuurlijk ook een stierengevecht gezien.’

Ze knikte.

‘Erg wreed zeker.’

Ze begon het nu aan zijn stem te horen – dat zuigen.

‘Ik herinner me er niet veel meer van.’

Ze zweeg.

‘Helemaal niks?’

‘Ik herinner me een stierenvechter die ik erg mooi vond. Hij was al wat ouder, niet zo’n slungel, maar ergens in de dertig, ervaren. Aan het eind van een serie bewegingen met de stier liet hij zich met een sprong op één knie vallen, terwijl de stier rakelings langs hem denderde, en daarna met een sprong op zijn andere knie. Toen hij zijn ereronde liep, met een oor van de stier in zijn hand, had hij op zijn broekspijpen, bij zijn knieën, twee vuile gele plekken, van het zand. Daar viel ik op.’

‘Dat vond je wel stoer.’

‘Meer dan stoer.’

‘Meer dan stoer zelfs.’

Ze leunde achterover, met bonzend hart. Had ze weer eens te veel verteld, te veel laten zien? Maar een blik op zijn gezicht leerde haar dat ze hem geraakt had, dat hij zichzelf onwillekeurig vergeleek met de meer dan stoere man over wie ze hem net had verteld.

‘Maar wat doe jij eigenlijk,’ zei ze. ‘Daar heb ik nog helemaal niet naar gevraagd.’

‘Wat ik doe?’

‘Voor de kost.’

‘Ik werk op de Noordzee, op een booreiland.’

Op televisie had ze er onlangs nog een gezien, vanuit een helikopter: het was rood en geel geschilderd, de roest droop overal van de stalen flanken, een schuimende zee rees en daalde tussen de poten.

‘En wat doe je daar voor werk?’

‘Lasser.’

‘Lasser?’

‘Ja. Is je wijn goed? Nemen we nog een fles?’

Het hoofdgerecht werd zonder pardon voor hen neergezet, alle voorwerpen op tafel werden door de handen van de ober razendsnel herschikt, er werd een nieuwe fles wijn gebracht.

Lin genoot van het gestoofde lamsvlees dat Henri haar had aangeraden en dat hij zelf ook had genomen. Door het stevige, warme voedsel werd ze rustiger. Het gesprek verliep moeizaam, alsof ze het meeste van wat ze wilden zeggen voor zich hielden. Van tijd tot tijd voelde ze hoe Henri haar bekeek, haar schouders, haar borsten. Nog nooit had ze zo sterk iemands ogen op zich voelen rusten. Ze zag hem op een botstuk kluiven. Tersluiks volgde ze wat er gebeurde tussen zijn lippen.

In het gedrang op de Wallen gaf ze Henri, die zijn handen in zijn zakken had gestoken, een arm. Bedeesd lag haar hand om zijn elleboog en soms, als ze hem kwijt dreigde te raken, omklemde ze even zijn bovenarm. Door de stof van zijn colbert heen voelde ze zijn spieren, het bot van zijn elleboog, en er was geen ogenblik dat ze zich daar niet van bewust was. Nu ze vlak naast hem liep, viel haar weer op dat hij kleiner was dan zij. Het scheelde hooguit vijf centimeter. Toch was er die gewaarwording van langer zijn.

Haar jasje hing los om haar schouders, zwierig, precies zoals ze zich dat had voorgesteld. Maar ze had geen rekening gehouden met de menigte die hier ’s avonds de stegen en smalle kades van de grachten vult en langs de hoeren schuifelt. Steeds schampte ze met haar schouder langs een voorbijganger, zodat het jasje van haar afgleed en ze het met haar vrije hand omhoog moest trekken. Het was lastig. Maar ze wilde niet stilstaan om het aan te trekken, want dan zou ze hem moeten loslaten en opnieuw al haar moed verzamelen om hem een arm te geven. Aan zijn arm voelde ze zich veilig.

In een steeg, vlak voordat ze uit het gedrang raakten, zag ze een tiental meters voor zich een hoofd opduiken dat haar bekend voorkwam, een haardos, een oor, de zijkant van een gezicht. Ze schrok hevig en was er een ogenblik van overtuigd dat het Marcus was, zozeer drong de gelijkenis zich aan haar op. Ze herademde toen ze zag dat hij het niet was. Het was niet ondenkbaar dat hij hier rondzwierf, jachtig op zoek naar geld en dope. Misschien liep hij al als een junk, met van die kleine rukkerige pasjes.

Tegen middernacht stonden ze op de dansvloer. Henri danste zowel onbeholpen als gedreven. Echt een man, vond ze, zoals hij danste. Hij leek in niets op die geroutineerde, haast professionele uitgaanstypes die zich alle bewegingen hebben aangeleerd die er ‘goed uitzien’ en dus precies de bewegingen maken die bijna iedereen maakt. Henri had een beperkt maar geheel eigen repertoire en hij had seks – hetgeen door het onbeholpene van zijn bewegingen alleen maar des te duidelijker was. Zijn gezicht glansde weldra van het zweet, de strakke uitdrukking week nu en dan voor een grijns. Zodra hij dicht bij haar kwam, schoot er vanuit haar stuitje een rilling omhoog langs haar ruggengraat en wilde ze zijn arm om zich heen.

Lin danste ingehouden. Als een prinses, dacht ze zelf vol afschuw – omdat iemand dat eens tegen haar gezegd had en omdat ze nog steeds niet wist hoe dat op te vatten. De uitdrukking streelde haar ijdelheid, maar het klonk niet goed: dansen als een prinses. Als een doorn zat die opmerking in haar vlees, en zodra ze danste begon hij te steken.

Op weg naar de bar greep Henri haar stevig bij haar bovenarm om haar te leiden, haast vaderlijk. Het maakte haar week en ze wilde niets liever dan dat hij haar zo vasthield, bijna pijnlijk stevig, zodat ze de toppen van zijn vingers voelde in haar vlees.

Henri kwam bekenden tegen. Tweemaal hoorde ze anderen duidelijk zijn naam uitspreken. Het bracht haar aan het twijfelen. Waarom had ze het gevoel gehad dat hij loog over zijn naam? Welke reden kon hij hebben om haar zijn werkelijke naam niet te noemen? Of wilde ze misschien niet weten hoe hij heette, prikkelde het haar verbeelding om uit te gaan met iemand wiens naam ze niet kende? Ze probeerde zichzelf ervan te doordringen dat hij gewoon Henri heette. Maar hij bleef een man zonder naam.

Bij de bar liet ze zich tegen hem aan dringen en raakte hem, als per ongeluk, met haar borsten. Meteen gleed zijn hand om haar middel, hij hield haar tegen zich aan, speels, alsof hij haar gevangen had, en glimlachte. Voor het eerst was ze niet bang voor hem. Hij kuste haar op haar gloeiende wang en riep, met zijn lippen bij haar oor, dat ze er ‘geweldig’ uitzag. Ten antwoord schoof ze haar hand onder zijn colbert en greep het bezwete shirt op zijn rug vast, eronder lag de gleuf van zijn ruggengraat met strakke spieren, sterk. Even stonden ze tegen elkaar aan. Haar lippen zwollen.

Later verbaasde het haar dat ze hem toen niet geroken had. Het gebeurde pas toen ze op weg waren naar de uitgang, in het gedrang bij de portier, waar de frisse nachtlucht naar binnen stroomde. Daar rook ze hem plotseling: een prikkelende en licht bittere geur, als van verkoold hout. Het was een geur waar ze in gezogen werd.

Het liep tegen tweeën toen ze buitenkwamen. Henri vroeg of ze nog zin had. Ja, ze had nog zin.

Ze liepen naar zijn auto, die in de buurt geparkeerd stond – hij had kennelijk met het nodige rekening gehouden. Het was een tweedehands wagen met een deuk in het portier van de bestuurder. Op de achterbank lagen gereedschap en een overall. Om bij te komen reden ze een eind door de stad, de raampjes opengedraaid, rokend, de radio stond aan. De koele lucht deed hun goed. Buiten het centrum begon het al een nachtelijke stad te worden met weinig verkeer, stille straten, lege trottoirs. Eerst vond ze het plezierig om rustig door allerlei buurten te rijden, maar geleidelijk aan werd ze toch weer bang voor hem.

In de Sarphatistraat, niet ver van haar huis, parkeerde hij zijn wagen onder een boom en zette de motor af. Het vuilgele licht van de lampen boven de trambaan viel in de auto, die beschaduwd werd door de bladeren van de boom. Het was gaan waaien. De schaduwen van de bladeren bewogen op de motorkap, de boom ruiste licht. Henri leunde met zijn schouder tegen het portier en rookte. Lin keek recht voor zich uit.

‘Daar hou ik nou van,’ zei hij, ‘mijn wagen ergens parkeren, rustig zitten en kijken wat er langskomt.’

‘Er komt anders niet veel meer langs!’

Ze begon te lachen, krampachtig, onstuitbaar, en het scheelde niet veel of ze had de slappe lach gekregen. Henri wachtte tot ze klaar was.

‘Nee,’ zei hij toen, ‘het is rustig. Maar nu heb ik jou om naar te kijken.’

Hij draaide zich naar haar toe en keek haar aan, hij bekeek haar precies zoals hij dat die avond in het café bij het Oosterpark had gedaan. Lin voelde dezelfde verlamming over zich komen als toen. Ze probeerde hem aan te kijken, maar ze kon niet tegen hem op.

‘Je lippen lijken een beetje op die van, hoe heet ze, Liv Ullmann.’

‘O ja?’

Ze vond dat ze er niet op leken, op die volle Zweedse lippen, maar ze durfde hem niet tegen te spreken en wilde zich ook niet blootgeven – het was immers niets dan spot.

‘Die ken je dus,’ constateerde Henri.

‘Ik bekijk ook weleens een oude film.’

Hij pakte een van haar handen. ‘En je hebt mooie handen.’

‘Ze zijn te breed.’

‘Ze zijn breed, maar dat is nu juist het mooie eraan.’ Hij volgde met zijn blik de nachtbus die langskwam. ‘Heb je nooit iemand gehad die je zei wat er mooi aan je is?’

‘Jawel hoor.’

Henri glimlachte. ‘Ik denk het niet.’

‘Nou dan niet.’

Ze probeerde haar hand uit de zijne te trekken, maar hij hield hem stevig vast.

‘En je hebt mooie grote ogen.’

‘Ze puilen een beetje.’

‘O, noem je dat puilen, dat bolle. Maar dat is nu juist het mooie van je ogen. Lieve ogen heb je.’

Aan zijn stem viel niet te horen of hij het meende dan wel de spot met haar dreef. Lin kon haar tranen nauwelijks meer bedwingen. Hoe ze zich ook inspande, ze kon haar timiditeit niet overwinnen, en naarmate die langer duurde leek hij haar steeds dieper neer te drukken. Nog steeds hield Henri haar hand vast, zonder hem te strelen, alleen maar om hem in bezit te houden. Ten slotte vroeg ze om een sigaret. Hij liet haar los.

Terwijl ze de sigaret in de vlam van zijn benzineaansteker hield, dacht ze: Ik ga het afmaken, ik bedank hem en stap uit, ik ben vlak bij huis. Maar ze deed het niet, en even later was het moment voorbij. Henri startte de motor, zonder iets te vragen, en reed weg.

III

EEN IJZEREN BED

Hij reed naar De Pijp en daar door zo ongeveer alle straten van de buurt om een parkeerplaats te vinden. Het was na drieën. De cafés waren dicht. Ergens op een tweede verdieping was achter beslagen ramen nog een feest gaande in rood en blauw licht. Her en der liepen mensen naar huis. Een buurtbewoner stond in kamerjas op het trottoir en keek geeuwend naar iets dat zij niet kon zien: waarschijnlijk zijn hond die tussen de auto’s op zijn achterpoten zat en zich kromde. Tussen fietsen die met hun voorwiel in een rek stonden zag ze een jongen hurken, bijna onzichtbaar, bezig een slot open te breken. Het licht van straatlantaarns gleed over de auto. Ze reden door de ene straat na de andere. Henri zei niets en ook zij zweeg. Ze wilde een ander zijn.

Nadat Henri eindelijk geparkeerd had, leunde hij met zijn onderarmen op het stuur, slaakte een zucht en glimlachte naar haar. Het zoeken had hem veel geduld gekost. Ze wilde de haren op zijn achterhoofd strelen, maar durfde niet. Nadat ze was uitgestapt, knalde ze het portier met haar hak achter zich dicht. Een ogenblik later stond Henri naast haar. Hij omklemde haar bovenarm, opende het portier en legde haar hand op de kruk.

‘En nou gewoon effe zachies dichtdoen.’

Ze deed het. ‘Zo goed?’

‘Je bent een flinke meid.’

Henri legde een arm om haar middel en leidde haar door de straten. Een gevoel van gedesoriënteerd zijn kwam over haar en hield haar onophoudelijk bezig: ze herkende niets en waande zich in een buurt waar ze onmogelijk kon zijn. De straatnamen zeiden haar niets. Ze zocht de maan, die ze zoëven nog had gezien, en vond hem niet. Er doemden twee benzinepompen op en ze probeerde die in haar geheugen te prenten. Ten slotte richtte ze zich op het geluid van haar hakken, weerkaatsend tegen de gevels van de huizen, die harde en naar het leek zo besliste tikken.

Het gebeurt, dacht ze, nu gebeurt het.

De benedendeur van zijn huis was aan de onderzijde verveloos, kennelijk werd ertegen getrapt als hij klemde. Een van de matglazen ruitjes was gebroken. De trappen waren steil, de portalen nauw. Op de bovenste verdieping opende Henri in het donker de drie sloten van zijn voordeur, die aan de binnenzijde met een ijzeren plaat was versterkt.

In de voorkamer kon ze door een kier tussen de gordijnen de straat zien, de daken van auto’s. De gordijnen bewogen in de tochtstroom die door de open schuiframen naar binnen vloeide. Er was net genoeg licht om dingen te kunnen onderscheiden. In de hoek bij het verste raam stond een ijzeren bed met spijlen, een kamerscherm tussen bed en raam, boven het bed hing een schilderij. Er stond een racefiets op zijn kop. Her en der op de vloer lagen zijn kleren. Had hij daar werkelijk niet aan gedacht?

‘Deze kant op.’

Henri duwde haar door twee schuifdeuren de achterkamer in, die aanzienlijk groter was dan de voorkamer. Er gloeide licht op in enkele lampen. Het plafond met stucwerk bleef in de schemer. Op de houten vloer lag een berbertapijt. Aan de muren hingen, tegenover elkaar, twee manshoge spiegels met vergulde lijsten. Er stond een zwartleren bankstel met twee fauteuils, strak. Achter in het vertrek twee ramen die uitzagen op donkere binnentuinen. Boven de huizen vond ze de maan terug in een wak van ijzig licht.

‘Dit is waar ik woon,’ verklaarde Henri. ‘En dan heb ik nog het achterhuis.’

Hij wees naar een gangetje dat eindigde bij enkele traptreden. Ze zag iets van een keuken. Daarachter moest ook de badkamer zijn. Op de eettafel bij het raam stak hij de kaarsen van een kandelaar aan en schoof de gordijnen dicht. De tafel was bezaaid met antieke tegels en stukken aardewerk, soms in scherven, soms gelijmd.

‘Wat is dat,’ vroeg ze met dunne stem. ‘Verzamel je dat?’

‘Dat komt allemaal uit kelders en afvalputten in de binnenstad. Het meeste is zeventiende-eeuws, maar sommige dingen zijn nog ouder. Ik handel er een beetje in.’

‘Graaf je het zelf op?’

‘Ik koop het van de opgravers. Kijk, dit is een vruchtbaarheidssymbool.’

Hij pakte een tegel waarop in gele glazuur een opengebarsten granaatappel was geschilderd en legde hem in haar handen. Of ze zoiets weleens gezien had. Nee, zoiets had ze nooit eerder gezien. Ze kreeg de indruk dat ze hem erom moest bewonderen dat hij haar dit liet zien. Terwijl ze de granaatappel bekeek, verwachtte ze zijn armen om zich heen. Maar hij deed niets. Secondelang keek ze hem als gehypnotiseerd aan.

Henri verdween in het achterhuis.

Ze zat op de rand van de bank en voelde de koelte van het leer onder haar dijen. Haar jasje had ze uitgetrokken. Ze liet zich achteroverzakken in de kussens, maar kwam meteen weer overeind en zat rechtop. Ze wachtte en voelde dat ze het punt naderde waarop haar hoog opgevoerde verwachting kon omslaan in een tomeloze neerslachtigheid. Toen hoorde ze hem komen en ze hoorde dat hij op blote voeten liep.

Henri schonk whisky in kolossale glazen en kwam naast haar zitten in zijn lichtblauwe shirt. Ze vond hem heel mooi. Zodra ze naar hem keek, voelde ze zijn kracht, een felle dierlijkheid die haar in bezit nam en waar ze alleen maar aan kon ontkomen door haar ogen af te wenden. Henri zei niet veel. Lin durfde nauwelijks naar zijn blote voeten te kijken, bang dat die voeten haar vreselijke dingen zouden onthullen.

Ze kletste erop los, steeds op de rand van de bank, rechtop. Henri leunde achterover, zijn armen wijd uiteen op de rugleuning en keek naar haar. Ze werd steeds schichtiger. Waarom deed hij niets? Verveelde ze hem? Moest ze ophouden met praten? Moest ze achteroverleunen met haar prammen flink omhoog? Ten slotte stond ze op.

‘Wil je nou met me vrijen of niet?’

Henri kwam overeind en nam glimlachend het glas uit haar hand. ‘Kleed je maar uit.’

Ze liep naar de donkere voorkamer. Henri deed het licht uit en volgde haar met de kandelaar, die hij naast het bed op de vloer zette. Er vielen lange en bewegende schaduwen op de muren en het plafond. Hij maakte geen aanstalten haar aan te raken.

‘Vind je me soms niet mooi?’

Henri zweeg.

‘Je vindt me mooi.’

‘Kleed je maar uit, schat.’

Ze keek naar zijn voeten op de kelims die de plankenvloer bedekten. Het waren geen gekromde en behaarde voeten, zoals ze gevreesd had, er zaten geen knobbels op, de tenen waren niet uitzonderlijk lang – het waren mooie mannelijke voeten, die ze had willen kussen, zoals ze zijn hele lijf had willen kussen als ze maar niet zo bang voor hem was geweest.

‘Kleed je maar uit.’

Maar ze durfde zich niet uit te kleden. Met Marcus en een paar andere minnaars had ze er nooit over hoeven nadenken wat te doen als ze wilde vrijen, maar met deze man wist ze het niet. Het leek of ze vergeten was hoe het in zijn werk ging, of ze geen enkele ervaring had, nog nooit met iemand was meegegaan, of het de eerste keer was.

Ze zag Henri zijn shirt over zijn hoofd trekken en op de vloer gooien. Zijn borst was licht behaard, zijn schouders waren prachtig gewelfd, zijn okselholtes donkere spelonken. Door de kaarsen op de vloer werd zijn torso effectvol van onderen verlicht. Lin keek weg, ze kon het niet aanzien, zozeer verlangde ze ernaar zijn huid te voelen en het was of ze hem al voelde onder haar popelende vingertoppen. Ze hoorde hoe hij zijn riem losmaakte en de leren broek van zijn benen stroopte, en toen keek ze naar hem. Zijn geslacht was lang en slank, en zo half opgericht deed het haar denken aan een paardenhals, of iets anders gebogens van een paard, ze wist het zo gauw niet.

Opeens kleedde zij zich uit. Zich vooroverbuigend maakte ze de hielbandjes van haar schoenen los, tegelijkertijd met haar vrije hand haar haren, die langs haar hoofd vielen. Met twee snelle bewegingen, een omhoog, een omlaag, wierp ze haar kleren van zich af. Haar hart bonsde. Ze voelde hoe warm ze was, het was of een golf van warmte langs haar lichaam omhoogkwam en haar in het gezicht sloeg – ze rook haar eigen lust.

Ze ging op bed liggen, op de ene helft.

Henri strekte zich naast haar uit.

Ze schokte toen hij haar buik aanraakte. Hij streelde haar. Ze had maar een vage voorstelling van wat er gebeurde, wat hij deed. Plotseling was hij boven haar, gleed hij in haar.

‘Niet zo,’ hijgde ze, het woord ‘snel’ vergetend, ‘niet zo.’

Henri reageerde niet.

‘Hé…’ Ze wilde hem bij zijn naam noemen, maar ze durfde die niet meer uit te spreken, alsof het te intiem was. ‘Hé luister.’

Henri ging zijn gang. Op het plafond bewoog zich een monsterlijke schaduw. Ze wrong met haar bekken, ze probeerde zich op te richten, maar werd neergedrukt. Ze lag stil. Toen ze hem aankeek, zag ze in zijn ogen iets oplichten – een sarrend lachje – en op hetzelfde ogenblik werd ze een ander. Chaos slokte haar op.

Met een zwaai wierp ze hem van zich af, en toen hij naast haar lag trapte ze hem met twee voeten van het bed. Henri viel met zijn rug op vijf brandende kaarsen en al vallend doofde hij ze, het vlees op zijn rug eraan verschroeiend. In het duister drong er niet veel meer tot haar door. Er was alleen nog maar een werveling van woede, dronkenschap, beelden van de avond, een smak tegen het kamerscherm dat omviel, Henri’s lichaam, geschreeuw en klappen in haar gezicht die ze ergens ver weg nog voelde. Henri wrong zich weer tussen haar dijen, en terwijl ze lag te huilen en hij haar probeerde te sussen, neukte hij haar.

Ze sluimerde een tijd.

Ze werd wakker toen Henri haar naar de achterkamer droeg. Dit was heerlijk, zo opgenomen worden, maar toen ze besefte hoe heerlijk ze het vond, begon ze weer te huilen. Henri legde haar op de bank en schoof een handdoek onder haar, zodat ze het leer niet zou bevuilen.

‘Ik moet nog een keer,’ zei hij zacht en hijgend, ‘ik kan er niks aan doen.’

Haar linkervoet stond op de berber, haar rechter hoger, op de bank. Haar hoofd gleed opzij en door haar tranen keek ze naar de contouren van een fauteuil en de onderzijde van een spiegel.

‘Ik breng je naar huis,’ zei Henri, ‘ik moet morgen vroeg op voor een klus.’

Ze stond tegenover hem. Half versuft nam ze zijn geslacht even in haar hand, dat glibberding, en bevoelde het, alsof ze, voordat ze afscheid nam, wilde weten wat er zo diep in haar was geweest. Zonder een woord te zeggen kleedde ze zich aan en nog voordat hij gereed was liep ze de trappen af, klossend met haar hakken. Op straat haalde Henri haar in.

‘Je bent een stuk,’ zei hij, en legde een hand op haar billen.

Ze zei niets meer. In de auto draaide ze het portierraam open. Onder het rijden hoorde ze overal de vogels, het begon juist licht te worden. Ze liet zich afzetten bij het Oosterpark, want ze wilde niet dat hij wist waar ze woonde. Henri draaide zijn wagen op het kruispunt, met gierende banden, en reed weg zonder nog naar haar te kijken, gebogen over het stuur, alsof het plotseling was gaan stortregenen en hij de weg niet goed kon zien.

Ze sliep lang, onrustig, zwetend, en werd halverwege de middag wakker. Na een douche kroop ze weer in bed. Haar hoofd tolde. Van hetgeen haar overkomen was kon ze zich nog maar nauwelijks een beeld vormen: alles woelde nog in haar, niets leek een vaste gedaante te kunnen aannemen. Ze kreeg behoefte aan frisse lucht en zette de deuren naar het achterbalkon open, de schuifdeuren naar de voorkamer en aan de straatzijde schoof ze een raam omhoog. De buitenlucht stroomde nu door het huis.

In bed luisterde ze naar de geluiden van de straat: de stemmen van spelende kinderen, het gerinkel van een kettingslot dat om een fietsframe werd gelegd, het ruisen van de iepen en op de achtergrond het zachte en monotone dreunen van de autostroom in de Wibautstraat. Uit de tuinen kwam het geluid van balkondeuren die open- en dichtgingen. Op een balkon niet ver van het hare klonk van tijd tot tijd een donkere mannenstem, kortaf antwoordend op iets dat vanuit het huis tegen hem werd gezegd.

Geleidelijk aan begon ze zich de nacht te herinneren. Zoals gebruikelijk herinnerde ze zich eerst de dingen waar ze zich voor schaamde. Vlammen van schaamte sloegen langs haar lichaam omhoog. Het hoogst laaiden ze op toen ze zich herinnerde hoe ze – ze wilde het niet weten en duwde het weg, maar niet snel genoeg om er toch een glimp van op te vangen – hoe ze was opgestaan van de bank en had gezegd: ‘Wil je nou nog met me vrijen of niet?’ Later zou ze erom lachen, maar vooralsnog was het alleen maar verschrikkelijk. Om aan de kwelling van haar herinneringen te ontkomen fixeerde ze het plastic gordijn van de douchecabine en het plafond, dat in de loop van een eeuw zo vaak was gewit dat van de stucdecoraties niets anders was overgebleven dan lompe, onherkenbare vormen. Maar ook in dat verwoede staren wist de herinnering aan haar onnozelheid binnen te dringen. Kreunend verborg ze haar hoofd onder haar kussen.

Op de schaamte volgden vrolijkheid en trots. Ze was nog nooit zomaar met een kerel meegegaan, maar nu had ze het gedaan. Zulke dingen moesten gebeuren. Daar werd je groot van. Dit had ze ook weer overleefd. Maar toen ze plotseling de zachte voorjaarslucht langs haar naakte lichaam voelde stromen, kwamen de tranen, overvloedig.

Uit haar droefheid en vermoeidheid ontstond een dikke lome lust. Ze begon zichzelf te strelen en zag Henri’s lichaam boven zich. Pas toen ze erin slaagde dit beeld te vervangen door dat van Marcus, haar schuwe lief, kon ze zich van haar lust ontdoen.

Om vier uur kwam het zondagse telefoontje van haar moeder. Terwijl ze met haar moeder sprak, keek ze naar haar lichaam en kon zichzelf er niet van weerhouden een hand tussen haar dijen te schuiven en eraan te ruiken.

Urenlang wandelde ze door de stad om een steeds pijnlijker gevoel van gemis kwijt te raken, maar toen ze tegen zonsondergang in het Oosterpark kwam hing het nog steeds in haar. Ze keek naar de hardlopers en de zweetplekken in hun shirts – altijd wilde ze weten waar ze zaten en was ze nieuwsgierig naar hun vorm. Ze keek naar de voetballers, naar de lucht boven de bomen, naar een zwanger meisje, en liep langs het café waar ze hem voor het eerst gezien had. Ze miste hem. Het was of hij in haar lichaam een afdruk had achtergelaten. Maar hoe kon ze iemand missen die haar slecht behandeld had?

Toen ze in de schemering die lange, rechte straat in liep, begon haar hart te bonzen.

Vlak bij huis gekomen zag ze hem zitten in zijn auto, half op de stoep geparkeerd, en aan een hoofdbeweging zag ze dat hij haar ook had opgemerkt. Ze versnelde en keek naar de grond. Ze hoorde het portier van zijn auto dichtslaan, ze zag hem vanuit haar ooghoeken naderbij komen, terwijl ze met bevende hand naar haar sleutels tastte. Als verlamd stond ze naar hem te kijken. Hij droeg dezelfde kleren als gister.

‘Hé Lin.’

Ze zweeg en rook dat hij gedronken had.

‘Ik heb het niet goed gedaan,’ zei hij, ‘ik ben niet aardig voor je geweest, zo’n mooie vrouw.’

Hij hield haar een bos donkerrode rozen voor; een wrange zoete geur steeg eruit op.

‘Hier.’

‘Ik neem niets meer van jou aan.’

‘Je vindt me een klootzak en gelijk heb je. Maar neem dit.’

Ze schudde haar hoofd. Even raakte Henri met de stelen van de rozen haar arm aan, sarrend, zijn ogen lichtten op. Toen liep hij terug naar zijn auto, opende het portier en wierp de rozen op de achterbank. Lin zag het niet meer. Met bonzend hart stond ze achter de gesloten voordeur.

IV

OP DE CUYP

Toen Lin voor de tweede maal in Henri’s huis kwam was het middag. Bij daglicht maakten de kamers een heel andere indruk. In haar herinnering leefde het beeld van nachtelijke vertrekken, nauwelijks verlicht, die voor haar geen duidelijke afmetingen hadden gekregen en veel leken te bevatten dat ze niet had kunnen zien. Ze was toen ook dronken geweest. Nu ze de kamers terugzag hadden ze hun betovering goeddeels verloren.

In de voorkamer zag ze het ijzeren bed terug met spijlen aan hoofd- en voeteneind en koperen bollen op de hoeken, waarin zich het hele vertrek weerspiegelde, de ruimte kromgetrokken. Het schilderij boven het bed: twee vissersboten op een strand. Het kamerscherm, de racefiets en de kelims op de vloer. Het waren onschuldige voorwerpen geworden. In de kamer achter de schuifdeuren viel het zonlicht in schuine banen naar binnen. Het was een licht en ruim vertrek dat haar nu bijna chic leek met zijn spiegels in vergulde lijst, het zwartleren bankstel, de tot op de vloer reikende gordijnen en buiten de kruin van een statige kastanje en een weidse wolkenlucht.

Toen ze de bank zag waarop ze gelegen had, bloosde ze.

‘Ga zitten,’ zei Henri.

Ze koos een stoel aan de eettafel bij het opengeschoven raam. Henri verdween naar het achterhuis. Ze hoorde hem heen en weer lopen in de keuken en volgde hem met haar oren. In de badkamer stond zijn wasmachine te draaien – o ja, hij was net twee weken op zee geweest. Er was geen geluid in huis dat haar ontging. Buiten ruisten de bladeren van de kastanje, een geruis dat aanzwol en weer afnam in de vlagerige wind. Op de achtergrond het geluid van de stad, een amorfe rumoerigheid met uitschieters van claxons, de rinkelende bel van een tram – en die middag was het een rumoerigheid die haar opwond, die woeling van de stad, waarin nu ook haar leven woelde en ze volop bestond.

Het was maandagmiddag.

Maar ze kon zich nauwelijks voorstellen dat het maandagmiddag was, de middag waarop ze gewoonlijk de stad in ging. Het is maandagmiddag, hield ze zichzelf voor en glimlachte. Maandagmiddag? Het leven leek een indeling in dagen te zijn ontstegen.

Henri kwam terug met koffie en gebak. Hij was aandoenlijk met zo’n dienblad in zijn handen.

Terwijl ze spraken bekroop Lin weer het gevoel dat ze zijn werkelijke naam niet kende. Ze had zijn naamplaatje naast de voordeur gezien. H. Kist stond erop. Maar ze geloofde nog steeds niet dat hij Henri heette. Nog steeds was ze ervan overtuigd dat hij zijn werkelijke naam niet had genoemd.

‘Waarom lieg je over je naam?’ vroeg ze.

Een paar dagen geleden had ze op een avond voor zijn deur gestaan. Eerst was ze naar de Amstel gelopen om de laatste bedrijvigheid bij het gebouw van de roeiclub gade te slaan, het droogwrijven van de boten, daarna was ze de rivier overgestoken en in De Pijp op zoek gegaan naar de straat waar hij woonde, voor de grap, omdat het idioot was dat ze niet eens wist waar het zich had afgespeeld, waar ze in het donker een vent van zich had afgeworpen op een kandelaar met brandende kaarsen – en opeens had ze voor zijn deur gestaan. Ze herkende de deur: de onderzijde kaal, van de drie matglazen ruitjes op de middenas was het onderste gebroken. In de deurpost zaten de schroefgaatjes van vele verwijderde naambordjes. Ze las drie naambordjes. Op het bovenste stond: H. Kist. Dat moest hem zijn. Hij woonde op de bovenste verdieping.

Zoëven was die deur voor de tweede maal voor haar opengeduwd. Henri had haar voor laten gaan. Op een van de onderste traptreden had ze een giro-envelop zien liggen en een brief, gericht aan Henk Kist. De naam was geschreven in een achteroverhellend handschrift, van een vrouw, zoals ze had vastgesteld. Achter haar rug had Henri de post van de trap gegraaid. Ze had zijn nagels horen krassen over het hout.

Maar ook Henk Kist leek haar niet zijn werkelijke naam. Degene die tegenover haar zat – hij leek naamloos, hij was vreemder dan ooit enig mens haar was geweest. Maar daar ging ze aan voorbij. Ze beet zich vast in het verschil tussen Henk en Henri.

In de stilte die volgde op het centrifugeren van de wasmachine in de badkamer vroeg ze hem waarom hij loog over zijn naam.

‘Liegen?’

Hij reageerde op dat woord – het ontging haar niet.

‘Ja. Waarom lieg je over je naam?’

‘Omdat ik zo van liegen houd. Nou goed?’

Hij glimlachte gemaakt, en een ogenblik later glimlachte zij ook gemaakt, in perfecte nabootsing, en zo keken ze elkaar aan.

‘Goed dat ik het weet,’ zei ze.

‘Alsjeblieft, schat.’

‘Goed ook van jou om te zeggen dat je zo van liegen houdt.’

‘Hé, kom op, ik maak maar gekheid.’

Hij legde zijn hand op de hare. Ze trok hem weg.

‘Ik zal het je eerlijk vertellen. Ik ben mezelf Henri gaan noemen toen ik zestien was, ik zat toen in Frankrijk. Alleen mijn familie noemt me nog Henk.’

Het was duidelijk dat hij er verder niets over wilde zeggen, noch over zijn familie noch over dat verblijf in Frankrijk op zijn zestiende. Ze zwegen. Om af te koelen ging ze naar de WC. In de badkamer werd ze verrast door de ruimte en door een platte koepel van plexiglas, waardoor het zonlicht overvloedig naar binnen stroomde. Een chic bad met ouderwetse kranen. Ze waste haar gezicht en droogde het af met WC-papier. Door een klein venster in de achtergevel – zo klein dat ze er haar hoofd maar ternauwernood door had kunnen steken – keek ze in de kruin van de kastanje, naar de zonnevlekken die op takken en bladeren trilden, naar een kleine vogel die pikkend met zijn snavel, in een spiralende beweging, omhoog hipte langs de dikke stam.

Met bonzend hart keerde ze terug naar de kamer. Henri zat aan tafel te roken en stond op, aarzelend, alsof hij verwachtte dat ze zou weggaan.

‘Sorry,’ zei ze, ‘ik ben soms erg agressief.’

‘Het begint op te vallen.’

‘Sorry.’

Hij profiteerde onmiddellijk van haar deemoed en trok haar naar zich toe. Eerst legde hij zijn handen op haar heupen, vaderlijk, kalmerend, en toen ze hem liet begaan gleed zijn arm om haar middel en trok hij haar onderlijf tegen zich aan. Behoedzaam wrong ze zich los en al bijna los gaf ze hem, als om zich vrij te kopen, een snelle kus.

‘Laten we naar buiten gaan,’ zei ze.

Op straat verwelkomde ze de drukte. Het luchtte haar op niet langer met hem alleen te zijn.

Het was een mooie dag: warm en vol wind. Boven de huizen stond een blauwe lucht met wolken, grote gevaartes die over de stad dreven gevolgd door hun schaduwen. De wind voerde geuren aan van buiten de stad. Ze rook de polders, een wilde en venige geur, die het beeld van zwarte sloten opriep en haar aan haar kinderjaren op het Friese platteland deed denken. Toen ze als kind in de weilanden speelde, had ze het altijd een sensatie gevonden als de schaduw van een wolk over haar heen gleed.

Het leek een verstandig besluit om met hem naar buiten te gaan. Ze voelde zich rustiger.

Henri liep met zijn handen in zijn zakken. Lin had haar hand in de bocht van zijn linkerarm gelegd, al minder bedeesd dan de eerste keer. Ze waande zich volwassen, een vrouw van de wereld: gezellig met een vent over straat lopen, de minnaar van één nacht, zonder dat dat vooralsnog veel te betekenen had. Ze moest uitwijken voor kinderen die op het trottoir aan het spelen waren en elkaar achternazaten. Een paar waren zo door het dolle heen dat ze tegen hen opbotsten en zich tussen hun benen door wrongen, gierend van het lachen. ‘Pardon hoor, meneer, mevrouw,’ riepen ze uitsloverig, ‘pardon hoor, pardon!’ Ze werd opzij geduwd, maar hield Henri vast. Toen ze weer naast hem kwam, schoof ze haar arm dieper in de bocht van de zijne, terwijl ze over haar schouder de kinderen nakeek – enigszins gemaakt, dat voelde ze wel – die alweer nieuwe benen hadden gevonden om zich tussendoor te wringen.

Op de markt in de Albert Cuyp genoot ze van de menigte die zich tussen de kramen voortbewoog, het geroep van kooplui, de wind die de tentzeilen deed klapperen. Henri sprak niet veel en was een beetje verlegen met zo’n jonge meid aan zijn arm. Hij deed zijn inkopen altijd op de markt en bij de kramen waar hij kocht was hij een goede bekende. Hij mocht de nodige blikken en opmerkingen verwachten.

Terwijl ze op weg waren naar de viskramen en maar langzaam vorderden in het gedrang, voelde Lin zich haast gelukkig. Daar liep ze dan, aan de arm van een man, niet een jongen, een knul, een slungel, maar een man van tweeëndertig jaar. Ze had weleens gedacht dat ze eigenlijk een man wilde die wat ouder was dan zij. Tersluiks wierp ze blikken op Henri, van opzij, schuin van achteren, en ze vond hem mooi met zijn verwaaide haren, die plat tegen zijn hoofd gedrukte oren, die ze ‘vechtersoortjes’ noemde, zijn schouders die hoekig onder de stof van zijn overhemd stonden en zijn licht gekromde benen waarmee hij zo stevig op de grond stond. Zijn vreemdheid onderging ze niet langer als angstaanjagend maar als aantrekkelijk. Dat hij iets kleiner was dan zij vertederde haar buitensporig. Eenmaal werd ze nogal ruw tegen hem aan geduwd, maar hij week geen duimbreed. Ze herinnerde zich hoe er onlangs een hond tegen haar was opgebotst, ze had het aangenaam gevonden en zich nog lang nadien de stevigheid van zijn lichaam herinnerd.

In het gedrang voor de viskraam bleef ze Henri vasthouden. Hij kocht tong en nam er een dozijn oesters bij. Twee extra oesters werden er met een knipoog aan toegevoegd. Om te betalen trok hij een dubbelgevouwen stapel bankbiljetten uit de achterzak van zijn broek en duwde er met zijn duim een paar biljetten af. Lin zag die duim die soepel de bankbiljetten omhoogschoof. Toen ze uit het gedrang kwam zat het slijm van een vis op haar vingers: ze had een zalmforel opgetild om zijn stevige, buigzame lijf te voelen.

‘Laat mij nu de groente kopen,’ zei ze beslist, ‘en de wijn.’

‘Als je d’r op staat, goed,’ zei Henri, ‘maar ik pak je nog wel een keer terug.’

Hij zag dat die laatste woorden haar aan het schrikken maakten.

Van terzijde keek Henri naar haar, terwijl ze voor de groentekraam stond te wachten. Hij probeerde niet naar haar te kijken, temeer omdat ze zich van zijn blik bewust scheen te zijn, maar hij moest kijken. Steeds als hij zichzelf even vergat gleden zijn ogen naar dat hoofd. Soms ving hij een glimp op van haar rug, haar hoge taille, haar heupen.

Twee weken was ze niet uit zijn gedachten geweken. Zodra hij niet hoefde te werken, dook ze op. Het was duidelijk: hij moest haar terugzien, en met die gedachte was hij gister in Den Helder uit de helikopter gestapt. Nog maar nauwelijks aan de vaste wal was hij al op weg naar haar. Wanneer hij twee weken op zee was geweest wilde hij bij thuiskomst maar één ding: uitgaan, mensen zien en drinken. Maar gisteravond was hij thuisgebleven. Hij had haar gebeld, maar ze was er niet. Vanochtend had hij haar aan de lijn gekregen en onmiddellijk aan haar stem gehoord dat ze hem niet vergeten was. Ze was gezwicht toen hij zei dat hij voor haar wilde koken.

Henri glimlachte naar haar toen ze zijn blik ving. Hij stak een sigaret op en keek weg. Maar ook daarna nog dwaalden zijn ogen naar dat meisje in de menigte, alsof hij begrijpen wilde wat hij met haar te maken had.

V

OESTERS ETEN

Henri bezat een wijnkoeler, die op een standaard naast de eettafel werd gezet, een aardewerken schaal waarop hij de oesterschelpen legde met plukken zeewier en stukken citroen, twee damasten servetten, twee kristallen wijnglazen, een paar visborden, wat oud zilveren bestek – het kwam overal en nergens vandaan. Boven het fornuis hingen drie zwarte bakpannen, afkomstig uit de boedel van een failliet restaurant, net als de wijnkoeler. Van messen was hij goed voorzien, en ze waren scherp.

Midden in de keuken stond, vierkant en wel, een oud hakblok. Henri had het gekocht van zijn slager, die ermee ophield en al blij was dat iemand het loodzware ding wilde meenemen. Er was veertig jaar op gewerkt, de bovenzijde was hol geschuurd. Henri had het gekocht omdat hij het in al zijn plompheid zo’n mooi ding vond, stérk, omdat het handel was (hij kon het altijd doorverkopen) en omdat hij op weg was naar een nieuwe vrouw, zoals hij het noemde. Om de een of andere reden leek de aanschaf van dit hakblok de komst van een vrouw naderbij te brengen.