Boeken van Mirjam Boelsums

Slangen aaien Roman
In zeven dagen Roman

MIRJAM BOELSUMS

Slangen aaien

ROMAN

Uitgeverij Augustus
Amsterdam · Antwerpen

De eerste druk verscheen in 1998 bij uitgeverij J.M. Meulenhoff.

Zevende druk, juni 2008

Copyright © 1998, 2008 Mirjam Boelsums en

uitgeverij Augustus, Amsterdam

Geproduceerd in opdracht van House of Knowledge

Omslagillustratie Monique Peperkamp, c/o Beeldrecht Amstelveen

Foto auteur Bert de Snoo

Grafische vormgeving Zeno

www.houseofknowledge.nl

www.augustus.nl

1

Aan het eind van de middag kwam de luchtballon over. Hij verscheen boven de grote lariks, maakte een ruime boog over het weiland en verdween achter het huis van de directeur. Ik zat klaar bij het raam, de witte lamellen had ik met een elastiek bij elkaar gebonden. Hij was laat, ik dacht al dat hij niet meer zou komen. Toen kwam hij toch, zachtgeel met zwarte strepen. Als een teken uit een andere wereld zeilde hij voorbij. Wanneer de ballon langskomt, wordt alles even anders.

De koeien houden er niet van, die zetten het op een lopen. Met een rotvaart rennen ze naar de andere kant van de wei, waar ze samengedromd tegen het prikkeldraad blijven wachten tot alles weer normaal is. Ik wist niet eens dat koeien konden rennen, ik dacht dat ze alleen graasden en kauwden, veel kauwden.

Dit keer kon ik de figuurtjes in het bakje aan de ballon onderscheiden. Eén hing over de rand en zwaaide. Alsof er hier ooit iemand zou terugzwaaien. En zeker niet de directeur, die net kwam aanrijden. Hij stak zijn duim op naar de videocamera boven de ingang ten teken dat het hek open kon. Alles werkt hier volautomatisch. Maar er gebeurde niets, misschien keek de bewaking naar de ballon op het scherm. De directeur sloeg op zijn claxon, lang en hard. Toen het hek openschoof, scheurde hij vol gas over het pad de hoek om, terwijl achter hem het hek weer sloot. De directeur woont op het terrein, in zo’n moderne nepboerderij met een strooien dak en een vijver voor de deur. Ze hebben ontzettend hun best gedaan het er hier anders uit te laten zien dan het is. Van buiten lijken de gebouwen nog het meest op een antroposofisch vormingscentrum, zeshoekig, met veel glas en blije kleuren.

Wat ik me telkens afvraag is of de ballon ook geluid maakt, de koeien gaan er toch niet voor niets vandoor. Maar daar zal ik waarschijnlijk nooit achterkomen, want de ramen hier kunnen niet open.

Hier, dat is in Hessum. Ik had er ook nog nooit van gehoord en als alles was gegaan zoals gepland, zou ik er mijn leven lang niet van hebben gehoord. De reden dat ik hier zit, is dat de dingen een beetje uit de hand zijn gelopen. Dat is niet echt iets voor mij, ik ben een beheerst type en als er iemand is die zichzelf in de hand heeft, ben ik dat wel. Dat weet ik want ik kom uit een gezin waar behoorlijk wordt geschreeuwd en ik ben dan de enige die zijn hersens een beetje bij elkaar houdt. Ik ben dus zeg maar getraind. Verder ben ik tamelijk intelligent en handig en sommigen vinden mij best mooi, al blijken ze het vaak over uitstraling te hebben. Het enige wat ik niet mee heb, is mijn leeftijd; ik ben namelijk nog pas zeventien. Maar op zich hoeft dat geen bezwaar te zijn. Dingen lopen niet uit de hand omdat je zeventien bent.

Vandaag vroeg de vrouw van de reclassering of ik me al een beetje thuisvoel. Ik vind dat een stomme vraag en als mensen stomme dingen vragen, kun je daar het beste niet op antwoorden. Ik geloof dat ze doorhad dat het niet helemaal de juiste toon was, want ze hing ineens over de tafel, heel actief en zei: ‘Eigenlijk heb ik maar één vraag voor je: Waarom?’

Daarna liet ze zich tevreden onderuitzakken alsof ze de countdownknop had ingedrukt en de raket kon afgaan.

Maar die ging niet. Ik zei niets en keek naar de spullen op het bureau. Een lamp met een zwarte voet en een pennen-bakje, meer was er niet te zien. Dus keek ik omhoog, ze moest niet denken dat ik onderdanig ben of zo. Op de kast lag een stapel ordners zo scheef dat een landende vlieg genoeg was om hem te laten omvallen.

‘Ik blijf hier zitten tot ik het weet,’ zei ze, ‘al duurt het een maand, praten zal je toch.’ Ze stak een sigaret op, haar tong gleed langs haar tanden. Ze heeft rode lippen die vettig glimmen. ‘En ik word ervoor betaald.’ Ze nam nog een diepe trek. Ik had ook zin om te roken, een heel pakje in één keer.

Je mag hier niet roken. Sommigen doen het toch, in de badkamer voor de ventilator. Om beurten staan ze op de wasbak om bij het luchtrooster te komen. Vorige week is het ding omlaaggedonderd. Annet lag op de grond te krijsen. ‘Ik krijg geen lucht,’ riep ze en begon overdreven op en neer te pompen om Appies aandacht af te leiden. Het lukte, hij stond alleen maar naar haar tieten te staren. Appie is een student die hier tijdelijk werkt en nog niet veel heeft meegemaakt.

Ik stak mijn hand uit naar het pakje sigaretten. Voor ik erbij kon, griste ze het weg. ‘Eerst antwoord,’ zei ze.

Ik trok mijn benen op de stoel en bekeek de binnenkant van mijn hand. Ik heb een lange levenslijn, een soort skischans eigenlijk. Maar halverwege komt er een stotterig streepje dat de hele boel in de war stuurt.

‘Antwoord waarop?’ vroeg ik om het gesprek toch nog een beetje aan de gang te houden.

Uit haar map pakte ze een krantenberichtje. Het was slordig uitgeknipt en op een A-viertje geplakt. ‘Dossier Grayson’ stond er met viltstift naast, in het handschrift van iemand die de hele dag dat soort dingen schrijft, schuin en overdreven netjes. Dossier Grayson, dat ben ik dus. Ze legde het vel op tafel en tikte met haar nagel op de vetgedrukte krantenkop. ‘Daar wil ik antwoord op.’

Ik keek er niet naar, ik wist wat er stond, ik had het eerder gezien.

‘Waarom?’ vroeg ze nogmaals. Op een van haar boven-tanden zat een veeg rood.

Ik haalde mijn schouders op. ‘Gewoon,’ zei ik. Iets beters wist ik niet, ik heb niet het idee dat ik er iets mee te maken heb. Tot mijn verbazing hield ze me het pakje sigaretten voor.

‘Als beloning, voor je eerste antwoord.’

Ik keek haar even aan om te zien of ze het meende. Het is een raar mens. Steeds verwacht ik dat ze over mijn toekomst gaat beginnen. Het is de bedoeling dat ik ooit het management in ga. Wat het precies inhoudt weet ik nog niet, maar ik denk dat ik er wel geschikt voor ben. Ik ben niet zo’n type van ‘een meid is op haar toekomst voorbereid’. Het is ook idioot om dat van iemand te verwachten, als er iets is waar je niet op voorbereid kunt zijn, is het je toekomst. Voor je het weet, loop je door onbekende gangen, zoals ik.

Het hele gebouw is opgetrokken uit grote blokken steen, zonder behang natuurlijk, net of ze met een enorme legokist in de weer zijn geweest. Het zal wel artistiek bedoeld zijn, maar je haalt je armen eraan open als je er te dicht langs loopt. Ze zijn hier dol op steen, zelfs de planten groeien op steentjes, hydrocultuur noemen ze dat. Heel praktisch, je hoeft ze nauwelijks water te geven, wat maar goed is ook want we worden geacht zo’n beetje zelf het huishouden te doen. Er hangt een rooster op het prikbord waarop staat wie er moet afwassen, wie er ingeroosterd staat voor de kringgesprekken en wie er moet dweilen. Als het om dweilen gaat weten ze van geen ophouden: wat schoon is, moet nog schoner, het hele gebouw staat stijf van de allesreiniger.

De eerste week deed ik of ik er niet was. Niet dat het veel uitmaakt want alles draait gewoon door. Dat is ook toekomst, dat alles gewoon doorgaat. Er zit hier iemand, Maartje Bakker, die gelooft in voorbestemming. Niets gebeurt voor niets, zegt ze. Als zij de cd-speler uit haar handen laat kletteren en er een week lang geen muziek is, dan is dat karma volgens haar en dus ergens goed voor. Ze kreeg voor straf de rest van de week geen dessert en dat kwam haar maar al te goed uit met haar anorexia.

Fatima denkt ook dat Maartje het expres doet. Fatima is oké, ze heeft de kamer naast mij. Jammer dat ze soms een beetje doorslaat. Als je haar hoort bij de kringgesprekken word je er doodmoe van. Ze ziet overal spoken, alles is één groot complot.

Ik houd het maar op toeval. Ik had die nacht bijvoorbeeld net zo goed niet naar het strand kunnen rijden, dan was er niets gebeurd en had ik hier niet gezeten. Dingen gebeuren gewoon, daar moet je verder niet over zeuren, anders word je gek. Zoals mijn zus Ellen met haar tweeling en die slome man van haar. Iedere keer als ze uit elkaar gaan, hangt ze weer aan de telefoon, dat ik het toch anders moet doen en zelfstandig moet zijn enzo. Het is wel goed bedoeld, maar dat weet ik allang.

Sinds ik hier zit belt niemand me meer. Het lijkt wel of ik ineens een Turk ben geworden of zoiets. Iemand tegen wie ze vriendelijk en voorzichtig doen, om vooral niet te laten merken dat je anders bent. Ik ben helemaal niet anders, het is gewoon allemaal wat uit de hand gelopen.

Ik moet zeggen dat die sigaret me niet echt heeft opgevrolijkt. Ik ben op bed gaan liggen met de gordijnen dicht. Het enige geluid komt van de verwarmingsbuizen. Dat klinkt als een groot darmenstelsel van iemand die iets verkeerd gegeten heeft. Onder de dekens liggen helpt niet, je blijft het horen. Ik heb trouwens maar één deken, van nylon. Op zich moet het genoeg zijn, want de verwarming staat altijd aan.

Ik moest ineens denken aan die postduif, dat heb ik wel vaker als ik somber ben zoals nu. Hij vloog altijd tegen mijn bovenraampje, omdat hij dacht dat hij thuis was. Hij fladderde een eindje weg voor een nieuwe aanloop en ‘baf’ klonk het met zijn kop tegen het raam, telkens en telkens weer.

De anderen zijn aan het sporten, ik doe niet mee. Ze hebben een nieuwe gymzaal met touwen uit het plafond waarin dikke knopen zitten. Het is de bedoeling dat je op zo’n knoop gaat zitten tot Dina, de sportlerares, ‘zwaaien dames’ roept. Dan zwiep je met het koord tussen je benen van de ene kant van de zaal naar de andere. Dina denkt dat het een therapeutisch effect heeft al dat zwaaien. Maar het geeft vooral een lekker gevoel tussen je benen. Sommigen zwiepen al op hun knoop nog voor ze het startsein heeft gegeven.

Ze zweren hier bij sport. Vorige week moesten we zelfs paardrijden. Het ging vreselijk overdreven, met een oppasser voor en een achter. Geen van beiden konden ze rijden, dus als een van ons had willen weglopen, hadden we zo de hei op kunnen galopperen.

Ik houd niet van sport. Mensen sloven zich zo uit, alsof ze voortdurend moeten bewijzen hoe goed ze zijn. Goed in sport, of superintelligent, of goed in geld verdienen. En als het niet lukt, nemen ze gewoon kinderen, zoals Ellen en haar man, dan kunnen die het voor hen opknappen.

Met Hubert wordt het nooit iets. Toen Ellen met hem trouwde was hij heel veelbelovend en dat is hij eigenlijk nog steeds. Hij is een van die mensen die waarschijnlijk veelbelovend de kist in gaan. Heel soms denk ik dat ik ook zo ben.

Officieel is Hubert acteur, alleen heeft hij nooit een rol. Eén keer mocht hij meedoen met een pindakaasreclame voor tv. Hij speelde een boterham die zich alleen wilde laten besmeren door dat ene merk pindakaas. Heel gênant. Hubert heeft het nou eenmaal niet. Niet zoals sommige mensen, die maar een piano hoeven aan te raken om je het gevoel te geven dat je wilt huilen, of die regels schrijven die je het liefst iedere avond mee naar bed zou nemen.

Dat zou ik ook wel willen hebben, talent. Mijn grootste talent is dat ik makkelijk ben. Ik ben een makkelijk kind. Persoonlijk vind ik dat soort dingen onzin, volgens mij bedenken je ouders dat al voor je geboorte. Als je dan de eerste week niet huilt en je flesje netjes opdrinkt, ben je voor de rest van je leven een makkelijk kind.

Misschien had ik vaker ziek moeten zijn, zoals Ellen en mijn moeder, die hebben altijd iets. Ik niet, ik heb nooit iets. Alleen af en toe iets raars, zoals de keer dat mijn been niet meer recht ging. Ik was gevallen met rolschaatsen en liep al een week te hinken voor mijn moeder het zag. Ze dacht dat ik minstens invalide was geworden of zoiets. Twee weken lang mocht ik op de bank met mijn been op een kruk televisie kijken. Ze draaiden net weer keizerin Sissy en mijn moeder is zo’n beetje kapot van die Sissy. Steeds als Sissy weer wat werd aangedaan, zat ze te sniffen en trok mij tegen zich aan en ’s avonds als De Specialist thuiskwam, onderzocht hij hoogst persoonlijk mijn been en dook dan met een peinzend gezicht zijn werkkamer in.

Ik had gewoon vaker ziek moeten zijn, bovendien hadden mijn ouders er dan ook nog wat aan gehad. Ze zijn allebei geobsedeerd door ziekte. Het enige verschil tussen hen is dat mijn vader er schatrijk van is geworden terwijl mijn moeder alleen maar geld kost. Verder doen ze niet voor elkaar onder, mijn moeder is als patiënt minstens zo succesvol als mijn vader als specialist. Niet dat mijn moeder ernstig ziek is, met hartaanvallen of suikerziekte of bijnierkanker ofzo. Nee, bij mijn moeder ligt het subtieler. Zo subtiel dat zelfs De Specialist er niets van begrijpt. Hij probeert altijd haar symptomen te verklaren. Ik weet niet waarom, misschien windt het hem op. Als het hem bijna is gelukt, heeft zij alweer iets anders: een raar gevoel in haar hoofd, of onverklaarbare tintelingen in haar armen, hartkloppingen, scheuten in haar zij, of wat dan ook. Ze beweert dat het haar zwakke zenuwen zijn en De Specialist heeft haar al zo’n tienduizend keer uitgelegd dat er medisch gezien niet zoiets bestaat als zwakke zenuwen. Dat is volgens hem net zulke onzin als pijn hebben in je lendenen.

‘Nou waar zitten ze dan die lendenen?’ vraagt hij haar poeslief. ‘Weet jij dat?’ En dan gilt zij dat ze het niet over haar lendenen heeft maar over haar zenuwen. Waar haar zenuwen zitten weet ze wel, die zitten overal en kunnen dus overal en altijd opspelen. Mijn ouders vinden het geweldig die ruzies. Wat dat betreft zijn ze een beetje sadomasochistisch. Ik durf te wedden dat het laatste wat mijn moeder op haar sterfbed zegt, is: ‘Zie je wel!’ En De Specialist zal haar aankijken en zeggen: ‘Het is niets, meisje’ (want hij noemt haar meisje). Maar dit valt niet te bewijzen, want de kans is groot dat zij hem ruimschoots overleeft.

Al met al hebben mijn ouders een fantastisch huwelijk. Dezelfde interesses en veel afwisseling, wat wil je nog meer? Het enige dat ze beter niet hadden kunnen doen was kinderen krijgen. Ellen was nog tot daaraan toe, die is met haar griepjes en haar oorpijn een soort verlengstuk van mijn moeder. Maar ik niet, ik ben daar misplaatst, ik had een ongelukkig kindje moeten zijn, dan was er niets aan de hand geweest.

2

De reclasseringsambtenaar zegt dat liegen geen enkele zin heeft. ‘Ik waarschuw maar vooraf,’ zegt ze, ‘ik prik er zo doorheen.’

Ik wou dat ik het kon, liegen, het zou alles hier een stuk gemakkelijker maken. Liegen zoals Tolke, Tolke de Zwaan, dat was vroeger een vriendin van mij. Die loog zich te pletter, ze zei gewoon alles omgekeerd en haar ouders hadden niets door. Als ze haar vroegen waar ze was geweest, verzon Tolke maar wat. Dat was nergens voor nodig want ze mocht alles. Ze kreeg ook alles. Ze had een enorme kamer met een tv en een waterbed en voor de cd was uitgevonden had zij al een cd-speler. Ze had zelfs gekleurde lenzen, omdat ze liever groene ogen had dan blauwe.

Soms logeerde ik na een feest bij haar. Dan kwam die moeder ’s nachts vragen hoe het was geweest, hartstikke slaperig en met zo’n duf ruikende peignoir. Ze ging op het randje van het bed zitten, zo van: kijk mij eens een goeie moeder-dochterrelatie hebben. En dan fantaseerde Tolke erop los, heel overtuigend met van die grote groene ogen. Met wie ze gedanst had en op wie ze verliefd was en wat ze allemaal had gedronken. En die moeder maar knikken. Als ze mij aankeek wist ik niet hoe ik het had, want er was werkelijk geen letter van waar.

Ik heb die Tolke een keer gevraagd waarom ze dat nou deed. Want de feestjes waren altijd oersaai, echte modelpartijtjes. ‘Gewoon,’ zei Tolke, ‘Voor de lol.’ Ik vond het eigenlijk best zielig voor dat mens met die peignoir aan. Daarna ben ik niet meer blijven logeren. Ook omdat het zo idioot was om steeds maar weer door het raam te klimmen, terwijl we gewoon door de deur konden.

Ze wil precies weten wat er is gebeurd, de vrouw van de reclassering. Ik heb geantwoord dat ik daar nog niet aan toe ben. Dat heb ik van Claudia, die zit hier ook, al vrij lang heb ik begrepen. Voor haar is dat zo’n beetje een stopwoordje, ‘er niet aan toe zijn’. Ik dacht dat dat mens me meteen met rust zou laten. Niet dus. Ze lachte terwijl ze een map doorbladerde. Ik heb liever dat ze praat dan dat ze zo lacht.

De map zat vol getypte vellen en gele formulieren, zelfs een paar foto’s, ze moeten er een hoop werk van hebben gemaakt.

‘Goed, Mariecke,’ zei ze, alsof ze de naam van een uitstervende diersoort uitsprak. Met duim en wijsvinger trok ze twee sporen over haar wangen langs haar mond naar haar hals. ‘Jij bent dus wezen zwemmen?’

‘Staat dat daar niet?’ vroeg ik. Ze moet niet denken dat ik me ga zitten uitsloven terwijl zij een beetje achterover in haar stoel hangt.

‘In de nacht van zaterdag op zondag, de negenentwintigste juli.’ Ze nam een slok van haar koffie en nog eentje, alsóf ze eeuwig de tijd had. Ik deed niets, ik had geen koffie gekregen.

‘Hoe was het water?’

Hoe was het water? Jezus, daar heeft ze honderd jaar voor gestudeerd om mij te vragen hoe het water was. Donker was het water en niet eens zo koud als je bedenkt dat het nacht was. Het had zich als een natte handschoen om mijn benen gesloten.

‘Nat,’ zei ik.

Haar hand masseerde haar hals. Voor zo’n oud iemand heeft ze nog een redelijk geconserveerde hals. Toen ze klaar was zaten er roze vlekken op.

‘Het water was nat,’ constateerde ze voldaan en ze deed of ze een aantekening maakte. ‘En jij, was jij ook nat? En Daniëlle en Van Brunschot? Allemaal nat?’

‘Ja,’ zei ik, ‘allemaal nat.’

‘Dat is mooi, dat weten we dan ook weer. Wie was de eerste die erin ging, die de stoute schoenen aantrok, of liever gezegd uittrok?’ Ze hinnikte als een verkouden schaap.

‘Weet ik veel, wat doet dat ertoe? Alle drie.’

Van Brunschot was even wit als zijn onderbroek toen hij het water in liep. Bigger than life, vol van zichzelf. Volwassenen kunnen zo naïef zijn als ze zich in hun element voelen.

Net als De Specialist als hij aan tafel weer een raadseltje voor ons had. Terwijl hij zijn biefstuk opensneed, zag je het al aankomen. ‘Wie weet waarom deze biefstuk rood is?’ Hij vraagt het altijd op zo’n toon dat je gelijk geen zin hebt om te antwoorden. Bij hem kun je niet winnen. ‘Nou, wie durft?’

‘Doe hem dan nog even in de pan als hij niet goed is,’ zei mijn moeder. Ze was net weer in haar vegetarische periode en zat een groentenburger te eten.

De Specialist wierp haar een vuile blik toe, zo makkelijk liet hij zich zijn lolletje niet afnemen. ‘Enig idee, Ellen?’ zei

‘Niet doorbakken, pap,’ antwoordde Ellen braaf. Maar dat is niet goed genoeg, Ellen weet van niets, daar valt geen eer aan te behalen.

‘Mariecke?’

‘Door het bloed.’ Ik duwde mijn vlees naar het randje van het bord omdat ik het niet meer lustte.

‘Nee, geen bloed, maar myoglobine.’ Hij zei het terloops omdat dan de overwinning het lekkerst smaakt, denk ik. Niemand reageerde.

‘Myoglobine,’ zei hij nogmaals, ‘aanverwant aan het bekendere hemoglobine, verzorgt de zuurstofvoorziening in de spieren.’

‘Goh,’ zei Ellen.

Hij hield zijn glas wijn pal voor mijn neus, ik zag hem door een waas van rood. ‘Want wat gebeurt er met het bloed als het beest geslacht wordt?’

Ik zei expres niets.

‘Dat loopt eruit,’ zei De Specialist en dronk in één teug zijn glas leeg. Hij smakte, zijn tong was een beetje zwart geworden. ‘Begrijp je wel,’ dreunde hij naast mijn oor. Sinds ik hem De Specialist noem, moet hij altijd mij hebben.

‘Vissen hebben ook spieren maar die zijn wit,’ bedacht Ellen.

‘Die hoeven ze amper te gebruiken in het water,’ zei De Specialist, ‘die hebben weinig zuurstof nodig.’

‘En dus zit er geen myoglobine in,’ kraaide Ellen.

Hij knipoogde. ‘Jij begrijpt het.’

Dat was toen ik nog thuis woonde. Vlak nadat het allemaal met Jessica was gebeurd. Alles was anders dan anders. De Specialist probeerde te doen alsof er niets aan de hand was. Maar mijn moeder – nu kan ik het me bijna niet meer voorstellen – werkte niet mee. Ze had zich plotseling aangesloten bij de Heal Your Life Club, een groepje artsenvrouwen van het Friedrich Hoch Institut die zeggen dat ze niet meer geloven in de gewone geneeskunde. Waar ze wel in geloven is niet helemaal duidelijk, maar in ieder geval strijken ze over eikaars aura’s en mompelen ze spreuken voor zich uit die ze affirmaties noemen. Ik heb mijn moeder ’s ochtends vroeg een keer in de tuin zien staan met helemaal niets aan. Het leek me nogal koud, maar zij had nergens last van. ‘De alomvattende spirituele kracht van het universum vervult mij met harmonie,’ zoiets zei ze en ze ging naar binnen om de keukenkastjes leeg te halen. Ze had ruimte nodig voor haar flesjes Bach-therapie, homeopathische druppels, onbespoten groenten en kilo’s vitaminepillen. Als mijn moeder iets doet, doet ze het goed.

De Specialist werd er gek van. Hij hoefde de honing maar te pakken of ze riep: ‘Dat is de mijne.’

Het werd pas echt een probleem toen de Heal Your Life Club zich met positief denken ging bezighouden. Dat maakte De Specialist hels. Hij mocht niets meer, niet meer kankeren over zijn werk, niet meer zeuren over de beurs, geen gezemel over de rommel in huis, alleen maar positief zijn, want positiviteit was de wortel van alle genezing. Volgens mij hadden de Heal Your Life-vrouwen dat speciaal bedacht om hun echtgenoten te treiteren. Het werkte fantastisch, De Specialist wist niet meer waar hij het zoeken moest. Ik kreeg bijna medelijden met hem. Maar niet voor lang, want ineens was het over met het positief denken. De keukenkastjes werden weer van iedereen en alles werd weer zoals het was. Voor het huis stond een gloednieuwe Panda: cadeautje voor mijn moeder van De Specialist.

Het is echt een raar mens, die vrouw van de reclassering. Vanochtend had ze weer een mantelpakje aan met ruiten. Ze moet er wel zo’n honderd in de kast hebben hangen want ik zie haar nooit met iets anders aan.

Ik kwam binnen, ging zitten en begon wat te ouwehoeren over iets wat ik op tv had gezien, een eenei-ige tweeling waarvan de een schizofreen was en de ander een dubbelleven leidde. Dat was dus knap ingewikkeld omdat je iedere keer weer moest zien uit te vinden met wie je nu te maken had. En toen kwam er zo’n sullige dorpsdokter die natuurlijk verliefd werd op het schizofrene meisje en haar wilde redden. Dat viel niet mee, want ze was behoorlijk gek. Uiteindelijk was het hem bijna gelukt en wilde hij haar ten huwelijk vragen. Maar toen kwam die tweelingzus, die deed of zij haar zus was en spuugde de dokter in het gezicht. Ze was stikjaloers en verpestte alles. De dokter vertrok naar Afrika, voorgoed. Hij was behoorlijk teleurgesteld, in de liefde en in zijn beroep en in zichzelf, in alles eigenlijk zo’n beetje. Daarom vond ik het toch een goeie film. Het eindigde ermee dat het schizofrene meisje haar zus vermoordde omdat ze dacht dat ze een spookbeeld uit haar ziekte was.

Ik had het allemaal vrij duidelijk uitgelegd voor zo’n ingewikkelde film, leek mij, maar de reclasseringsambtenaar kon het niet waarderen, ze sloeg venijnig met een stapeltje papier op het bureau en vroeg: ‘En hoe is het met jou, Mariecke?’ Het kwam er zo pissig uit dat ik onmiddellijk mijn mond hield.

‘Gewoon, goed,’ zei ik. Behalve die film was er ook niets bijzonders gebeurd.

‘Het wordt tijd dat je eens gaat práten,’ zei ze, ‘zo komen we geen stap verder.’ Ze keek zo dreigend dat ik maar weer over dat schizofrene meisje begon. Ik bedoel, het zou haar toch moeten interesseren, als reclasseringsambtenaar.

Toen werd ze echt pissig. Ze sloeg met haar hand op tafel. Je vertelt me iets over jezelf of je vertelt me niets.’

Daarna werd het stil. Ik zei niets en zij ook niet. Het leek wel zo’n spelletje waarbij je elkaar in de ogen kijkt en degene die dat het langst volhoudt, wint. Zij was vastbesloten om te winnen. Ik niet, ik voelde me tamelijk ongemakkelijk en stond op om weg te gaan. Dat mocht niet, ik moest en zou de tijd uitzitten. Ik kan iedereen verzekeren dat anderhalf uur zwijgend tegenover iemand zitten lang is, heel lang, vooral in zo’n saaie rotkamer.