KRONIEK
VAN EEN
OVERSPELIGE

Van Jed Mercurio is eerder verschenen:

Omhoog

JED MERCURIO

KRONIEK

VAN EEN

OVERSPELIGE

Vertaald door Olaf Brenninkmeijer
en Rob Kuitenbrouwer

De vertalers ontvingen voor deze vertaling een werkbeurs van de Stichting Fonds voor de Letteren

© 2009 Jed Mercurio

All rights reserved

© 2009 Nederlandse vertaling

Olaf Brenninkmeijer en Rob Kuitenbrouwer en uitgeverij Mouria,

Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Oorspronkelijke titel: American Adulterer

Omslagontwerp: Zeno

Omslagfotografie: Bettmann/Corbis

ISBN 9789045801407

NUR 302

www.mouria.nl

Voor mijn vrouw

Wat zijn mannen toch een
combinatie van goed en kwaad.
JACQUELINE BOUVIER KENNEDY

DE BETROKKENE

De betrokkene is een Amerikaans staatsburger die een hoog verkozen ambt bekleedt, getrouwd en vader van twee kleine kinderen, die meent dat monogamie zelden is wat de groten der aarde drijft. Hij heeft altijd relaties met vrouwen gehad – in grote aantallen, opeenvolgend en tegelijkertijd, in de persoon van intimi van de familie, rijke erfgenamen, societyfiguren, modellen, actrices, zakenrelaties, echtgenotes van collega’s, animeermeisjes, winkelmeisjes en prostituees – sinds hij op jonge leeftijd ontdekte dat hij van vrouwen hield en zij van hem.

Het huwelijk was een vraagstuk dat zich alleen in langer durende relaties aandiende; het was voor hem geen serieuze zaak, tot hij zijn politieke ambities op een hoog ambt ging richten en talrijke collega-politici hem duidelijk maakten dat een goed huwelijk niet alleen wenselijk maar ook noodzakelijk was. Een politicus moet in het openbaar trouw blijven aan de principes en doelen die hij verkiest uit te dragen; of hij zijn vrouw trouw blijft is een andere zaak.

Zeven jaar geleden is hij, op zesendertigjarige leeftijd, getrouwd met een knappe jonge vrouw die twaalf jaar jonger is dan hij. Hij zal niet erkennen dat hij zijn huwelijksgeloften schendt. In het aangezicht van God heeft hij zich verzoend met de gedachte dat het nu eenmaal onmogelijk is beloften te doen die uitgaan van de duurzaamheid van de liefde, terwijl elk weldenkend mens begrijpt dat alleen een gek zijn gemoedsgesteldheid over twintig of dertig jaar kan garanderen. Het jawoord is een kwestie van etiquette, en de indruk wekken dat men het nakomt ook.

Zijn bruid had zich voorgesteld dat het instituut huwelijk als een toverstaf zou werken op zijn katholieke libido. In die tijd was die natuurlijk grotendeels op haar gericht. Hij weigert zich schuldig te voelen aan haar misvatting. Ze voelde zich aangetrokken tot een man die kon krijgen wie hij wilde. Als ze een type had willen hebben dat nauwelijks iets te naaien kan vinden, had ze zo iemand moeten trouwen – die zijn er natuurlijk in overvloed.

Als hij een mooie vrouw ziet, wil hij met haar naar bed. Dat is een natuurlijke, fysieke drift, die hij al vanaf zijn jeugd ervaart. Als het huwelijk dat verlangen had gestild, was niemand er blijer mee geweest – afgezien van zijn vrouw, uiteraard.

Eenmaal getrouwd moest de betrokkene uiteraard meer discretie betrachten. Hij ontkende elke wandaad, behalve tegenover onmisbare handlangers. Zijn werk legde beslag op zijn weekends en avonden, en gedurende die eerste fase van hun huwelijk hield hij zijn vrouw maandenlang voor dat hij buitenshuis in gezelschap van mannen verkeerde of, in het belang van het werk, van toevallig aanwezige vrouwen. Na verloop van tijd konden zijn plausibele ontkenningen de achterdocht van zijn vrouw niet meer verjagen. De periodes die hij buitenshuis doorbracht en zijn maatschappelijke verplichtingen in aanwezigheid van aantrekkelijke vrouwen boden kansen genoeg voor overspel, als hij daar nog zin in had. Haar achterdocht werd dan ook niet zozeer ingegeven door wat hij voor haar verborgen hield als wel door wat ze voor zich zag: de tersluikse blik, de te lang aangehouden handdruk, de terloopse verschuiving van zijn aandacht als hij een anekdote vertelde. Hoe fervent hij het ook ontkende, het inzicht dat overheerste was dat zijn seksuele belangstelling voor andere vrouwen niet was gedoofd.

Met het verstrijken van de tijd bleef hij ervan overtuigd dat zijn vrouw een uitstekende keuze was geweest, een keuze waarvan hij geen moment spijt had, al betreurde hij haar gebrek aan inschikkelijkheid waar het ging om zijn behoefte aan een eigen privéleven, dus koos hij voor de tactiek haar niet-aflatend te herinneren aan haar status. Hij wil geen ander, ook al verlangt hij naar andere vrouwen. Hij plaatst haar in alles bovenaan en haar positie in zijn leven, en in zijn hart, is uniek en veilig. Het zal weinig verbazing wekken dat de zaak met zulke verklaringen niet afgedaan was.

Na drie huwelijksjaren baarde zijn vrouw een doodgeboren dochter, prematuur, terwijl hij op vakantie was op de Middellandse Zee: wilde nachten op het jacht, seks met in totaal vier vrouwen, onder wie een dame die een tijdlang met zijn gezelschap meevoer en kortstondig zijn maîtresse was. Hij kwam met tegenzin naar huis, want hij had het uitstekend naar zijn zin en de maîtresse was een prachtige blondine, maar hij bracht het offer voor hun huwelijk.

Toch dreigde zijn vrouw hem in haar ontsteltenis met een scheiding. Ze bleef zo lang kwaad en van de kook dat hij zich zorgen maakte hoe lang hij het ontkennen zou kunnen volhouden. De betrokkene is er tot zijn genoegen van overtuigd dat zijn vrouw nooit onweerlegbaar bewijs van zijn overspel heeft verkregen. Hun liefde heeft overwonnen dankzij zijn vastberaden wil om zijn privacy te beschermen.

De verloskundige adviseerde het paar zo snel mogelijk opnieuw aan een kind te beginnen omwille van het welzijn van de echtgenote. Beide partijen hebben veerkracht hoog in het vaandel staan: ze hebben beiden veel geluk gehad in hun leven, dus moeten ze niet bang zijn voor tegenslag, vinden ze. Obstakels zijn er om te overwinnen en tragedies om te verduren. Rancune terzijde schuiven was dan ook cruciaal, al verstreken er enkele maanden voordat zijn privéleven, los van haar, opnieuw onderwerp van een redelijk gesprek kon worden. Tegen die tijd was zijn vrouw opnieuw in verwachting, en op dit moment zijn ze niet alleen gezegend met een prachtige dochter van drie, maar verwacht zijn vrouw ook hun volgende kind.

Het vaderschap is de grote zegen die het huwelijk hem heeft gebracht. Hij hecht waarde aan de duurzame band met een gezellin, en ook aan de sociale en professionele voordelen die het biedt om een echtgenote als partner en gastvrouw te hebben, maar de emotionele kern van zijn leven ligt in de band met zijn kind. Je zou kunnen stellen dat het huwelijk mannen als hij de mogelijkheid biedt van verantwoordelijk vaderschap. Koningen lieten in het verleden verstrooid over hun land bastaardkinderen achter die geen enkele aanspraak op hun vaderlijke steun konden maken, zoals gewone mannen met een zwak karakter om zelfzuchtige redenen wegdrijven uit het leven van hun kinderen.

De betrokkene wil zijn kinderen het veilige en liefdevolle thuis geven dat alleen een huwelijk biedt. In het uitspreken van die wens betrekt hij ook zijn eigen ervaringen: zijn vader was als geslaagd zakenman en politicus veel op reis, en in zijn jeugd ontdekte hij dat zijn vader een verre van trouwe echtgenoot was. Zijn moeder maakte op hem een volkomen trouwe indruk en hield zich ook inderdaad met devote toewijding aan haar huwelijksgeloften. Toch is zijn moeder niet het toonbeeld van de liefhebbende ouder: hoewel de betrokkene als kind vaak behoorlijk ziek was, ging ze regelmatig om haar eigen persoonlijke redenen op reis en zag hij haar soms weken niet. In een korte bespiegeling over zijn opvoeding concludeert hij dat zijn mening over geen van zijn beide ouders is gekleurd door hun trouw.

De vader van zijn vrouw was ook een rokkenjager. Hij bracht de schoonmoeder van de betrokkene publiekelijk in verlegenheid, zodat het tot een scheiding kwam. De ouders van de betrokkene zijn nog altijd getrouwd. Wel weigert zijn moeder zijn vader seks sinds ze hun jongste zoon heeft gebaard; zijn vaders maîtresses vervulden in dat opzicht de rol van vervangster, hoewel bij de betrokkene nooit de indruk heeft postgevat dat deze gang van zaken zijn vader erg aan het hart ging. Zijn eigen vrouw daarentegen weigert hem geen seks, en als hij daaraan voldoende bevrediging zou ontlenen, was het leven eenvoudig.

Nagenoeg alle mannen bezitten de seksuele drift die van levensbelang is voor de instandhouding van de soort; die drift kan sterk of zwak ontwikkeld zijn, en bij sommige mannen is hij niet gericht op de vrouwelijke schoonheid naar conventioneel model, of zelfs helemaal niet op vrouwen. De betrokkene vindt zulke mannen in ethisch opzicht niet abnormaal. Ze ervaren verlangens die worden opgewekt door hun hormonen. Ieder mens behoort ethisch te reflecteren op de repercussies die de bevrediging van zijn natuurlijke verlangens heeft, en de betrokkene heeft in het verleden zijn eigen situatie overdacht. Hij weigert zijn gedrag te bestempelen als ‘afwijkend’ of ‘pathologisch’, omdat hij meent dat zijn libido binnen de grenzen van het normale ligt en geenszins abnormaal is, zoals een seksuele gerichtheid op kinderen of dieren dat bijvoorbeeld zou zijn. Zijn reflecties in het verleden hebben hem alleen gesterkt in zijn overtuiging dat wisselende seksuele contacten met andere vrijwillige partners dan zijn vrouw geen reden vormen tot moreel zelfverwijt. Hij reflecteert niet langer op zijn gedrag en handelt met een zuiver geweten.

De betrokkene zet zijn gezichtspunt kracht bij met de opmerking dat een aanhoudend verlangen naar vrouwen hem zowel natuurlijk als normaal voorkomt. Hij is geen beest dat wordt overvallen door een dierlijke drift. Hij scheurt een vrouw niet de kleren van het lijf of bespringt haar in het openbaar. Hij toont belangstelling voor haar persoon. Hij probeert haar te interesseren of te amuseren. Als hij concludeert dat er een mogelijk wederzijdse aantrekking bestaat, maakt hij directe maar subtiele avances.

Dit wil niet zeggen dat hij zich nooit inhoudt. In het verleden is zijn verlangen gewekt door vrouwen die al toebehoorden aan een man die hij graag mocht, achtte of vreesde, of die een vertrouweling van zijn vrouw was, of die hij enkel ontmoette in de nabijheid van zijn vrouw. In zulke gevallen schikt hij zich in zijn droeve lot van onthouding.

Ter wille van een goed begrip moet worden gesteld dat zijn drang meer inhoudt dan eenvoudige seksuele ontlading. Het najagen en veroveren van een nieuwe aantrekkelijke vrouw schenkt hem veel meer bevrediging dan seks met zijn vertrouwde aantrekkelijke vrouw. Het gaat hem ook niet om de aard van de seksuele activiteit zelf: met partners buiten het huwelijk gaat hij meestal niet anders om dan met zijn vrouw en zij gedragen zich in de regel niet uitgesproken gewilliger of bedrevener (en in sommige gevallen zelfs uitgesproken minder) dan zij, en evenmin maakt de intimiteit van de ‘liefde’ de fysieke ervaring voor hem plezieriger (of minder plezierig). De diepste seksuele opwinding wordt teweeggebracht door het nieuwe: het nieuwe van een seksuele partner. Hij vergelijkt de ervaring met het uitpakken van een cadeautje. Niet weten wat er komen gaat kan hem de adem benemen.

Zijn vrouw is bang dat in hun kring de indruk zal ontstaan dat ze haar man niet seksueel opwindt. Stelt u zich de volgende situatie voor: in haar hand heeft ze een glas gin, haar ogen branden van woede, en voordat ze de kamer uit stormt schreeuwt ze hem toe: ‘Het is je geraden dat ze beeldschoon is!’ Hij heeft zijn vrouw nooit gevraagd die opmerking toe te lichten. De conclusie die hij heeft getrokken, en waarop hij de eerste regel van zijn overspel heeft gebaseerd, was dat het haar troost te weten dat een maîtresse zo mooi is dat ze elke echtgenoot, hoe liefhebbend ook, in verleiding zou hebben gebracht. Hoeveel getrouwde mannen zouden de kans versmaden met een ravissante schoonheid naar bed te gaan als ze zeker wisten dat niemand er ooit achter kwam? Haar opmerking geeft ook aan hoezeer zijn vrouw hecht aan goede smaak, al wordt ze bedrogen.

Als ze hem van een affaire verdenkt, zal hij die eerder beëindigen dan hij van plan was. Dat is zijn tweede regel. Hij zal altijd blijven ontkennen dat er een affaire is geweest, maar hij ziet in dat haar gevoelens minder worden beschadigd als ze kan aannemen dat hij maar één keer met een bepaalde vriendin geweest kan zijn.

Hoe meer zijn relatie met een maîtresse een gewoonte wordt, hoe groter de dreiging voor de soevereine positie van zijn echtgenote, en geen van beide echtelieden wil die positie in gevaar brengen.

Nadat hij haar beschuldigingen uitvoerig heeft ontkend, of eenvoudigweg heeft geweigerd erop in te gaan, zal hij concluderen dat hij om haar te troosten, zo niet de verdenking weg te nemen, slechts hoeft te voldoen aan zijn eerste twee regels. Intussen blijft de realiteit tussen hen onbesproken: zij heeft geen bewijs van zijn overspel, evenmin als hij bewijs heeft dat zij geen bewijs heeft. Hij zal haar nooit kwetsen of in verlegenheid brengen door zijn overspel toe te geven; niet alleen tegen haar, maar tegen niemand, en hier verschijnt zijn derde regel.

Heeft zijn vrouw zich eenmaal uitgeput in haar pogingen een bekentenis los te wrikken, dan kan ze zoiets zeggen als: ‘Als ík denk dat er iets gaande is, wie denken dat dan nog meer?’, of: ‘Als ík het weet,’ (al weet ze het niet, niet zeker) ‘wie dan nog meer?’ Dat zijn vrouw het niet weet is niet voldoende; niemand mag het weten. Vroeger ging hij het liefst achter vrouwen aan die zo min mogelijk met zijn werk te maken hadden, of met zijn familie of zijn vrouw. Hoe minder ze van hem wisten, hoe beter. Hij had allerlei relaties buiten de stad, met vrouwen die maar een vaag benul hadden van zijn identiteit en die niemand kenden die aan het begin kon staan van een roddelcircuit dat uiteindelijk zijn vrouw zou bereiken. Zelfs al was hij eerlijk tegen zo’n vriendin, hij kon de mogelijkheid uitsluiten dat hij haar bij een sociale verplichting, in gezelschap van zijn vrouw, tegen het lijf zou lopen. De regel die hij hieruit afleidde was de ‘niemand weet het’-regel, en hij heeft zich in zijn affaires nooit veiliger gevoeld dan wanneer een maîtresse aannam dat hij geen vrouw of kinderen had, amper een idee van zijn naam had en dus geen onthullende details over hem aan derden kon geven. Maar nu, in zijn nieuwe positie, is het vrijwel ondenkbaar dat hij een vrouw vindt die de belangrijkste feiten over hem niet kent.

Daarom moet hij, voor het eerst in zijn volwassen leven, overwegen zijn seksuele avonturen te beperken, hoewel hij zichzelf probeert te troosten met de gedachte dat er hoop moet zijn. Misschien vindt hij op reis in het buitenland intieme ogenblikken met een gewillige secretaresse, of zijn er op campagne ontmoetingen te regelen met een discrete ex-vriendin. Maar de intriges van het overspel vergen het nodige van iemands concentratie. Hoewel het vooruitzicht van monogamie hem afschrikt als een gevangenisstraf, moet een door de wol geverfde man als hij erkennen dat hij de komende jaren misschien maar het best kan benaderen met de kalmte van een veroordeelde, die enige troost kan putten uit de gedachte dat de straf hem althans de zenuwslopende machinaties zal besparen van verleiding, overspel en geheimhouding onder de ongetwijfeld allerzwaarste omstandigheden. Intussen weet hij natuurlijk dat de verleiding op enig moment weer zal toeslaan; hoe hij daarop zal reageren, valt niet te voorspellen.

De betrokkene heeft zich in het verleden ontwikkeld tot een expert in geheimhouding, maar toch benadert hij een affaire niet als een complot: hij zegt de ander niet dat zijn vrouw hem niet begrijpt, of dat ze geen seks met hem wil, of dat hij neerslachtig is en dagelijks op de rand van de zelfmoord balanceert omdat hij gevangenzit in een liefdeloos huwelijk waaruit alleen de gewillige tederheid van een andere vrouwenziel hem kan redden. In plaats daarvan zegt hij eenvoudigweg dat hij het beste huwelijk heeft dat een man als hij zich kan wensen, maar dat monogamie uitgesloten is. Hij heeft meer seks nodig, dringender en vaker dan één vrouw hem in decennia kan geven, en hij bekent de vrouw in kwestie, de vrouw die hij wil verleiden, dat hij uit al die andere aanwezigen bij het diner, het feest of de politieke bijeenkomst juist haar heeft gekozen, omdat zij hem seksueel aantrekt.

‘Altiora peto,’ fluistert hij: ‘Ik zoek het hogere.’ Maar er kan in de verleiding geen sprake zijn van een mogelijke blijvende relatie, een betrekking als concubine of het vooruitzicht dat hij verliefd op haar zal worden en zijn vrouw verlaat. Alle aanwijzingen moeten juist vanzelfsprekend het tegendeel suggereren. Niettemin blijkt zo’n vrouw vaak, en tot zijn ontzetting, niet te kunnen velen dat haar romantische illusies onbeantwoord blijven. Ze dreigt het zijn vrouw te zeggen; ze dreigt misschien haar verhaal aan de pers te verkopen, maar de kranten zijn niet geïnteresseerd in het privéleven van een publiek figuur.

Toen de betrokkene in zijn vorige politieke ambt een relatie onderhield met een assistente, kwam haar vrome hospita erachter en begon de pers te bestoken met een regen van brieven over de kwestie, en zelfs met een foto van hem op het moment dat hij midden in de nacht de flat van zijn assistente verliet. De hospita vond dat zijn pose van toegewijde echtgenoot en vader een schijnvertoning was. Ze huldigde het simplistische wanbegrip van de zedige monogamist, maar de heren van de pers lieten het verhaal liggen; als mannen van de wereld gingen ze uit van het begrip dat er geen inherente tegenstelling bestaat tussen houden van je vrouw en kind en behoefte hebben aan een maîtresse.

Dat hij een paar avonden per week naar bed ging met Pamela, zijn assistente, weerhield hem er niet van zijn vrouw en dochter met liefde en tederheid te bejegenen. In feite bleef zijn vrouw en kind, nu hij een uitlaatklep had voor zijn niet te onderdrukken driften, de humeurigheid van de gefrustreerde echtgenoot bespaard. En de vriendin had al helemaal geen reden tot klagen, behalve over het ongemak van de verhuizing toen ze zo verstandig was een nieuw appartement te zoeken en hij vervolgens een nieuwe betrekking voor haar regelde (als perssecretaresse van zijn vrouw).

Die affaire begon op het moment dat hij en zijn vrouw aan een gezin wilden beginnen, kort nadat ze hun echtelijke woning in Georgetown hadden betrokken. Seks werd een medisch procedé: de daad moest worden verricht, alsof er bij wijze van spreken een kies getrokken moest worden. De succesvolle uitoefening van de lust is dé remedie tegen kiezen trekken, maar de betrokkene onderging die met de grootst mogelijke omzichtigheid om zijn vrouw in haar kwetsbare emotionele staat te sparen, en aan het eind van het volgende jaar brachten ze met succes hun dochter ter wereld. Hij kreeg haar in een dekentje gewikkeld aangereikt en wiegde haar aan het bed van zijn vrouw, dit kleine schreiende wezen dat meer aan een dier dan aan een mens deed denken.

Op een rimpelloze zee was hij een onzichtbare evenaar overgestoken zonder er erg in te hebben, tot het moment waarop hij van koers veranderde; pas toen zou zijn kompas gaan draaien en pas toen zou hij zich realiseren dat hij verloren was. Hij brak met Pamela en liet andere verleidingen aan zich voorbijgaan. Zijn angst lag in de onzekerheid over de vraag hoe zijn echtgenote, nu moeder, nu de top van hun kleine driehoek, zou reageren op zijn persoonlijke uitstapjes en of ze, als hij zich wist te voegen naar zijn rol als huisvader, tot een verzoenender houding gebracht kon worden. Hij was met tegenzin gewend geraakt aan de incidenten waarin haar verdenkingen waren opgebruist tot een crisis van smart en onzekerheid, maar nu moest hij vrezen dat ze zijn dochter bij zulke melodramatische taferelen zou betrekken. Toch had hij zich daarover geen zorgen hoeven maken, want zijn vrouw had zeker zoveel reden tot vrees. Zij voorzag dat, hoewel de plicht hun dochter te beschermen en te verzorgen op hen beiden rustte, zij degene was die meer van haar onafhankelijkheid had opgeofferd. Nadat haar ouders gescheiden waren, had haar moeder hertrouwen als enige mogelijkheid gezien om haar kinderen weer een stabiel thuis te geven. Ook zijzelf zou zich gedwongen zien de welvaart en veiligheid die de betrokkene biedt (afgezien van maatschappelijk aanzien en kameraadschap) elders te zoeken, met het risico dat een nieuwe echtgenoot een minder liefhebbende vader voor haar dochter zou zijn en mogelijk zelfs dezelfde ondeugden zou hebben als de betrokkene, zo al geen ergere.

Hoewel de betrokkene hierover ook had nagedacht, nam zijn conclusie de angst niet geheel weg. Hij werd ongewoon gespannen, wat hij zijn vrouw verklaarde uit een terugkeer van de rugklachten die drie jaar daarvoor zware chirurgische ingrepen noodzakelijk hadden gemaakt. Zouden ze verergeren, dan lag invaliditeit in het verschiet en zou er een abrupt einde komen aan zijn ambitie naar een hoger ambt. De werkelijke oorzaak van zijn gespannenheid was het staken van zijn seksuele escapades; het vooruitzicht dat hij zijn impulsen niet meer de vrije loop zou kunnen laten boezemde hem evenveel schrik in als het vooruitzicht van een leven in een rolstoel.

Hoewel gefascineerd door zijn dochter, zag hij zijn leven met wrok indampen tot een verstikkende sleur. Trouw was hij een slechtere echtgenoot en vader dan ontrouw, en wel in die mate dat hij bang werd dat hij net zo streng zou worden voor zijn kind als zijn eigen moeder voor hem was geweest. Vandaar dat hij enkele maanden na de komst van zijn dochter zijn gewoonte seksuele partners buiten de deur na te jagen weer opnam, waarbij hij tot zijn immense opluchting ontdekte dat hij deze koers kon voortzetten onder dezelfde voorwaarden als voor de geboorte van zijn dochter. Hij kon een veel stabielere factor in het leven van zijn dochter zijn als hij de vrijheid had niet elke avond en elk weekend continu thuis te zijn, en een grotere steun voor zijn vrouw als zijn wrok tegen haar – de wrok die men ook tegen een gevangeniscipier koestert – verdween. Monogamie en ouderschap zijn ooit door ethische autoriteiten uitgevonden om de mannelijke seksdrang te sublimeren, maar in het geval van de betrokkene hebben ze het effect van een benzinetank die onder druk staat.

Op dit moment beschouwt hij zijn gezin als buitengewoon gelukkig. Hun dochter geniet de liefde van twee ouders, de geborgenheid van een warm nest en de niet-aflatende aandacht van een vader die haar verafgoodt. Als hij terugkijkt op die eerste ogenblikken dat hij zijn dochter in zijn armen hield, realiseert hij zich wat hij toen ervoer: impotentie, opgelegd door de beperking van zijn seksuele vrijheid. Maar zijn veerkracht heeft het gewonnen van de impotentie: hij heeft zich niet onttrokken aan zijn verantwoordelijkheden jegens zijn gezin, maar zich ook niet laten afbreken tot een verlept en verbitterd slachtoffer van de monogamie. Bevrijd van de angst en wrok van drie jaar geleden staat hij nu klaar om de geboorte van hun volgende kind te verwelkomen.

Drie weken te vroeg zetten bij zijn vrouw de weeën in. In verband met haar verloskundige geschiedenis nemen de artsen geen risico en halen de baby, een jongetje, met spoed via een keizersnede. Hun zoon, die de naam John krijgt, naar zijn vader, lijkt gezond, maar omdat hij te vroeg geboren is, wordt hij uit voorzorg in een couveuse gelegd. Zijn moeder blijft in de operatiekamer achter terwijl zijn vader de kinderartsen en de verpleegster met het kind op de arm achternaloopt, en toekijkt hoe zijn zoon wordt opgeborgen in een warm glazen kistje, waar hij kronkelt en krijst als een bibberig roze hoopje leven. Als de betrokkene naar zijn vrouw teruggaat, delen ze tranen van geluk; de families verzamelen zich om hen heen en spoedig wordt het ziekenhuis overstroomd met cadeautjes van vrienden, bekendheden en hoogwaardigheidsbekleders: speelgoed en kleertjes voor hun zoon, bloemen voor zijn vrouw.

De bezoeken die de betrokkene aan het ziekenhuis brengt, zijn zijn eerste normale sociale contacten sinds de verkiezingen twee weken geleden. Een paar maanden eerder zou hij zijn behandeld als een man met enig aanzien wiens gezicht mensen misschien enigszins bekend voorkwam, zonder dat ze zouden weten hoe hij heette. Nu reageren mensen totaal anders op hem. Ze zijn nerveus, ze struikelen over hun woorden, ze blozen als hij hen aankijkt; sommigen, vreest hij, nemen een omweg om hem te ontwijken, terwijl anderen zich in hoekjes terugtrekken om hem tussen een schare gemillimeterde lijfwachten binnen te zien marcheren.

Hij is natuurlijk benieuwd hoe vrouwen zullen reageren. Een jaar geleden was hij altijd verzekerd van een bepaalde respons. Hij weet inmiddels dat hij het voorkomen heeft van een alfaman. Hij meet ruim een meter tachtig, zijn gebruinde gezicht straalt een onverwoestbare gezondheid uit en zijn scherp gesneden kostuums accentueren zijn slanke gestalte. Hij is gezegend met een kop dik lichtbruin haar en onderscheidt zich daarmee van het grijs en de wijkende haarlijn die onder mannen van zijn leeftijd gaan overheersen. Het is geen ijdele pose maar een vanzelfsprekend feit dat hij een fysiek aantrekkelijke man is voor zijn leeftijd, en uitzonderlijk voor een man van zijn status.

Vroeger kon hij verwachten een verpleegster bewonderend te zien kijken als hij langsslenterde, of te lachen als hij haar blik opving, of zelfs een beetje te flirten als hij haar aansprak, maar vandaag blijven zulke blijken van waardering geheel achterwege en slaan de verpleegsters hun ogen neer als victoriaanse dienstmaagden als hij maar een blik in hun richting werpt. Er is een kloof geslagen en de vrouwen durven nog niet op te kijken naar de gestrenge, onaanraakbare figuur aan de overkant. Deze eerste ontmoetingen in de nieuwste fase van zijn loopbaan als rokkenjager drijven hem terug in de diepte van de wanhoop, niet alleen omdat hij nooit meer onbespied zal zijn, maar ook omdat hij zich realiseert dat de verpleegsters in het ziekenhuis van Georgetown University model zullen staan voor alle vrouwen, van kust tot kust: wie zou haar eerbied laten varen en naar bed gaan met de nieuwgekozen president van de Verenigde Staten?

DE GOLF

Vanwege de keizersnede raden de artsen de first lady in spe aan om activiteiten die de buik belasten te vermijden en hoewel de nieuwgekozen president diep dankbaar is dat zijn vrouw en zijn pasgeboren zoon het goed maken, is hervatting van hun echtelijke seksuele verkeer voorlopig uitgesloten. De betrokkene is al zijn hele volwassen leven gewend regelmatig seks te hebben, slechts onderbroken door perioden van ziekte en krijgsdienst op zee. Over de vraag wat ‘normale seksuele activiteit’ is kan worden gediscussieerd, maar dat de betrokkene gewend is het veel en vaak te doen staat buiten kijf en onthouding betekent voor hem een ingrijpende inbreuk op zijn seksuele routine.

Vanaf zijn late tienerjaren wordt de betrokkene geplaagd door opeenhopingen van uitscheidingsproducten die toxisch worden als ze niet tijdig worden uitgescheiden. Het is natuurlijk niet moeilijk zichzelf handmatig te helpen, maar deze methode geeft hem niet veel bevrediging. Na afloop wordt hij overmand door schaamte dat een man van zijn leeftijd en status zich tot zulke vernederende handelingen moet verlagen in plaats van een echte vrouw van vlees en bloed te verleiden. Verleiding is een veel prikkelender ervaring, waardoor de ontlading een louterend karakter krijgt.

Terwijl het herstel van zijn vrouw vordert, wreekt het ontbreken van een seksuele uitlaatklep zich op het emotionele en psychische welzijn van de betrokkene. Binnen luttele weken raakt hij in de put. Eerst begint zijn prostaat, chronisch ontstoken na verscheidene venerische infecties in zijn jeugd, op te spelen door de opeenhoping van afscheidingsproducten. Hij voelt zich slap en dag na dag verhevigt zijn hoofdpijn. Zijn endocrinoloog signaleert een tremor en lusteloosheid, en stelt voor de dosis cortison te verhogen en de thyroxinedosering aan te passen. Het is belangrijk dat de nieuwgekozen president te allen tijde een energieke en levenskrachtige indruk maakt, dus hij schikt zich naar het advies van zijn dokter en slikt iedere ochtend en avond pillen in een poging de natuurlijke toevoer van hormonen, waartoe zijn lichaam niet in staat is als gevolg van de ziekte van Addison en een slecht werkende schildklier, te compenseren. Vervangende steroïden leiden tot vochtretentie, waardoor zijn gezicht opzwelt, dus belt hij met dokter J., een arts aan wie zijn vrouw de bijnaam ‘dr. Feelgood’ heeft gegeven en die ze sinds vorig jaar consulteren, en de brave borst schrijft hem amfetaminen voor, waardoor de betrokkene weer nieuwe energie krijgt, maar dan zonder de vervelende bijwerkingen van cortisonen, en laat voor het gemak een voorraadje injectienaalden en ampullen achter, zodat de betrokkene zichzelf injecties kan toedienen om de lusteloosheid tegen te gaan die hem vaak ’s middags na lange en veeleisende vergaderingen overvalt.

Het besloten karakter van de meeste van deze vergaderingen maakt het hem gemakkelijker zich op zijn werk te concentreren, maar er zijn overal vrouwen. Vandaag vangt hij door een deuropening een glimp op van een knappe secretaresse die aan haar bureau zit en een telefoonhoorn naar haar oor brengt en het idee komt bij hem op om aan het eind van de vergadering terloops bij haar binnen te lopen en haar met een kwinkslag aan het lachen te maken, waarna ze misschien verlegen met haar hand door haar haren zal strijken terwijl hij naar de zwelling van haar borsten kijkt; ze zou zijn behoefte herkennen en uiteindelijk misschien ergens in een achterkamertje voor hem zwichten en toestaan dat zijn handen de knoopjes van haar frisse witte bloes losknopen. Maar ze blijft op haar post, verloren in de uitgestrektheid van de tijdelijke kantoren van de nieuwgekozen president, die haar aanstaart vanaf de overzijde van een ondoorwaadbare golf. En hoewel hij alleen is, is hij nooit alleen, geen minuut, want zelfs in zijn werkkamer wordt hij bewaakt door agenten van de geheime dienst, en zomaar een gesprekje met iemand aanknopen, laat staan met een aantrekkelijke jonge vrouw, behoort tot het verleden. Zijn secretaresse liet in zijn agenda altijd ruimte vrij voor afspraakjes, maar die staat nu tjokvol politieke besprekingen.

De vergadering van vandaag gaat over een eilandnatie en de anti-Amerikaanse dictator daarvan, met wie zijn voorganger de strijd had aangebonden maar die hij nooit had verslagen, waarna hij zijn goedkeuring had gegeven aan een invasieplan om het nieuwe regime omver te werpen, een stand van zaken waarop de nieuwgekozen president nu nog maar weinig invloed kan uitoefenen maar waarover hij over een maand, na zijn ambtsaanvaarding, beslissingen zal moeten nemen.

Zoals de nieuwgekozen president verwachtingsvol naar die dag uitkijkt, zo is ook zijn dochtertje opgewonden bij het vooruitzicht zoals alleen een driejarige dat kan zijn. Ze krijgt de taak ervoor te zorgen dat haar babybroertje zich zo snel mogelijk thuis voelt, een zaak van nationaal belang, zo benadrukken haar ouders, in de hoop met deze schaamteloze bevoorrechting te kunnen compenseren dat de komst van dat broertje haar verjaardag twee dagen later volledig heeft overschaduwd. Sinds zijn komst wordt ze heen en weer geslingerd tussen jaloezie en nieuwsgierigheid naar de pasgeboren baby. Ze maakt zich bijvoorbeeld zorgen dat haar vader haar nooit meer een verhaaltje voor het slapengaan zal voorlezen, waarop hij haar verzekert dat ze daar niet bang voor hoeft te zijn, al kan hij gezien zijn drukke nieuwe baan niet beloven dat het elke avond zal lukken, maar op die avonden dat hij tijd heeft zal hij dit goedmaken door haar niet één, maar twee verhaaltjes voor te lezen. Later gaan haar vragen, die voor hem een grotere uitdaging vormen dan het scherpste persinterview, in de richting van andere kwesties die met hun verhuizing te maken hebben en haar zorgen baren, zoals: ‘Waar moet ik nu spelen?’

De nieuwgekozen president antwoordt: ‘Ik kan de jongedame verzekeren dat spelen tijdens mijn regeerperiode veel leuker zal zijn’, maar aangezien hij de consequenties van het niet-nakomen van deze belofte meer vreest dan enig ander gevaar, geeft hij een van zijn medewerkers opdracht contact op te nemen met de staf van het Witte Huis om ervoor te zorgen dat in een van de kamers een speelkamer wordt ingericht en dat er, voor zijn rekening, ergens een paar speeltoestellen worden geplaatst. Als hij te horen krijgt dat ze ervoor zullen zorgen, brengt hij dit nieuws vol trots over aan zijn dochter, om haar vervolgens haar verhaaltje voor het slapengaan te vertellen.

Als hij haar een nachtzoen geeft, bekijkt ze nieuwsgierig zijn gezicht en strijkt met haar vingers langs zijn wang; gegeneerd schrikt hij terug, en als zijn vrouw en hij zich er even later van vergewissen dat hun zoontje één slaapkamer verderop in diepe slaap is, voelt hij nog steeds de nieuwsgierige aanraking van zijn dochter. De nieuwgekozen president buigt zich over John jr.’s wieg en kijkt naar hem, terwijl hij ondertussen, net als zijn dochter eerder, aan zijn onnatuurlijk vlezige wang voelt, hopend dat zijn kinderen deze vloek niet zullen erven.

Een van de bijwerkingen van de verhoogde dosis cortison is dat hij vocht vasthoudt, waardoor de hals en wangen van de betrokkene opzwellen; dit ontlokt hem de opmerking dat hij eruitziet als ‘die spotprent van Philipon waarin koning Lodewijk Filips langzaam in een peer verandert’. Hij voelt zich lelijk, maar slaagt er toch in zijn secretaresse, Mrs. Lincoln, een vrouw van middelbare leeftijd die al voor hem werkte toen hij nog senator was, op ironische toon te vragen of zij denkt dat een opgezet gezicht als reden aangevoerd zou kunnen worden om de inauguratie uit te stellen. ‘Ze zeggen dat een camera je tien kilo zwaarder maakt,’ zegt hij, ‘en met het aantal camera’s dat die dag op me gericht zal staan, zal ik eruitzien als de Graf Zeppelin.’

Mrs. Lincoln lacht. ‘Zolang het de Hindenburg maar niet is, Mr. President,’ zegt ze.

Lang geleden zou de betrokkene ervoor gekozen kunnen hebben zijn kwalen als alibi voor zijn ambitie te gebruiken, maar nu hij ze te boven is gekomen zonder om een speciale behandeling te vragen, heeft hij het recht te worden beschouwd als de gezonde, fitte en levenskrachtige man die hij lijkt. Bovendien zou de waarheid door tegenstanders en twijfelaars zijn aangegrepen om hem de toegang tot het Witte Huis te ontzeggen, wat een terugkeer zou betekenen naar de jaren toen hij als eenzaam jongetje op zijn ziekbed geschiedenisboeken lag te lezen terwijl de andere kinderen lekker buiten speelden.

Vanuit dezelfde gedachtegang neemt hij aan dat hij niet tot diegenen behoort die tot op hoge leeftijd door kunnen blijven buffelen, omdat zijn gezondheid nog steeds achteruitgaat en zijn rug almaar pijnlijker en stijver wordt, zijn darmen regelmatig in de knoop zitten, wat tot hevige buikkrampen en diarree leidt, en de ziekte van Addison zich steeds heftiger openbaart, zoals te zien is aan zijn ‘zongebrande’ huid, waarvan de teint in een bepaald licht net niet bruin genoeg is om een zweem van geel te verhullen. De reden waarom hij nu al – hij is pas voor in de veertig – een gooi naar het presidentschap heeft gedaan, op een leeftijd die daarvoor niet als optimaal wordt beschouwd, is dat zijn artsen niet kunnen voorspellen hoe zijn lichamelijke conditie over vier of acht jaar zal zijn. Sinds de niet helemaal geslaagde rugoperatie heeft het vooruitzicht van een gestage aftakeling hem boven het hoofd gehangen, en op dagen dat het zo slecht gaat dat hij om de zes uur een injectie nodig heeft om niet krom te lopen van de pijn lijkt de dag dichterbij te komen dat hij in een rolstoel zal belanden, verlamd, incontinent en impotent; en omdat hij de toekomst niet kan veranderen, moet hij proberen in het heden zo veel mogelijk te profiteren van de mogelijkheden die zijn lichaam hem nu nog biedt.

Aan de andere kant: door zijn ziekte te ontkennen ontzegt hij zichzelf de vrijheid om buiten in het natte gras te gaan spelen en sluit hij zich van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat op in een strak schema van afspraken en vergaderingen. De nieuwgekozen president wil een hofhouding van de besten en slimsten van het land om zich heen verzamelen, en als hij het wat rustiger aan zou doen, lange lunchpauzes zou nemen en ’s middags in een warm bad de vastzittende scharnieren in zijn rug zou losweken, zou dat kunnen betekenen dat hij – en daarmee het land – een van die slimsten en besten misloopt, en dus nodigt hij aan één stuk door intellectuelen, historici, economen en anderen uit op zijn tijdelijke hoofdkwartier, of hij belt ze persoonlijk, telkens met dezelfde klaroenstoot dat hij van plan is zijn ambtsperiode te gebruiken om een brug te slaan tussen de wereld van de macht en de wereld van het denken, want hoewel niet te ontkennen valt dat degenen die macht creëren een belangrijke bijdrage leveren aan de grootsheid van een land, kunnen de intellectuelen die vraagtekens bij die macht plaatsen een minstens even voorname rol spelen, aangezien ze kunnen helpen bepalen hoe die macht gebruikt wordt. Al snel spreekt het zich rond: de dagen van fletse kleurloosheid zijn bijna voorbij en de lente zit in de lucht, een lente waarin de kleurrijkste bloemen tot bloei kunnen komen, en zelfs de grootste cynici bij universiteiten en bedrijven voelen zich aangetrokken tot de publieke dienst, een gevoel dat ze nooit eerder hebben gekend, maar dat de nieuwgekozen president al zijn hele volwassen leven heeft gevoeld en dat nu zijn piek bereikt. De een na de ander voelt de aantrekkingskracht en sluit zich aan.

Er zijn vrouwen op het werk, en de slimmen onder hen beseffen dat vrouwen met hun seks de machtigste man de baas zijn, dat die twee attributen, vrouwelijke schoonheid en mannelijke macht, dikwijls gelijkwaardig zijn en goed bij elkaar passen. Hij stelt zich voor dat er onder de secretaresses toch vrouwen moeten zijn die denken dat ze genoeg in huis hebben om hem het bed in te lokken; het enige wat hij hoeft te doen is door de verdedigingslinie van lijfwachten heen breken om ze heimelijk te kennen te geven dat hij geen saaie monogame huismus is.

Hij vindt het leuk als de vrouw het initiatief neemt voor een afspraakje; eigenlijk beschouwt hij een moment van oogcontact, een glimlach of een begroeting al als een ‘eerste stap’. Maar de betrokkene schrikt er ook niet voor terug zelf als eerste seks voor te stellen; dat is zelfs gewoonlijk zijn modus operandi. Maar hij voelt zich een gevangene. De seksuele toxinen kolken in steeds grotere hoeveelheden door zijn lichaam, zorgen voor hoofdpijn, misselijkheid en spierkrampen, en als zijn oog toevallig op een fysiek aantrekkelijke vrouw valt, gaat er ergens een kraantje open waardoor er nog meer af te voeren vloeistoffen het systeem van de betrokkene binnenvloeien, zodat de ontsteking aan zijn zaadleiders verhevigt en zijn uroloog hem een korte antibioticakuur moet voorschrijven om een infectie van de urinewegen af te wenden, terwijl dr. Feelgood oppert dat de beste remedie ejaculatie is, niet door oppervlakkige masturbatie, maar door het hele proces te ondergaan van seksueel contact met een stimulerende partner, de enige zekere methode om de etterende sappen die zich al wekenlang zonder remissie in zijn lichaam ophopen kwijt te raken.

Van al zijn artsen is dr. Feelgood de enige die begrijpt dat de betrokkene last heeft van onthoudingsverschijnselen, een duidelijk zichtbaar symptoom van verslaving.

De nieuwgekozen president en de toekomstige first lady hervatten hun seksuele omgang, maar wat voor hem een bevrijding is, heeft op haar een beschadigend effect, want het litteken van de keizersnee en haar baarmoeder zijn nog onvoldoende hersteld en ze kan geslachtsgemeenschap nog niet verdragen, dus moet hij zich verontschuldigen en haar op haar wang kussen, terwijl zij hem verzekert dat hij haar geen pijn heeft gedaan, dat het alleen voorbijgaand onprettig voelde, en hij schuift van haar af en strompelt naar de badkamer waar hij de opeengehoopte secretie laat afvloeien om vervolgens met een bitter onbevredigde ruk aan de ketting door te trekken.

Je zou je kunnen afvragen waarom zijn vrouw nooit voorzichtig informeert naar zijn praktijken, en de reden is dat de kranten niet de enige zijn die hechten aan decorum. Zelfs tussen man en vrouw zijn er gebieden die verboden terrein blijven; de betrokkene heeft nooit – in een huwelijksgelofte of op andere wijze – beloofd zijn privacy op te geven. Zoals kinderen wel eens stout zijn, zo hebben mannen en vrouwen wel eens avontuurtjes: de truc is er geen aandacht aan te besteden. Een echtgenote hoeft niet precies te weten wat er op de wc gebeurt, dus laat hij of zij de deur dicht en negeert de geluiden.

Hij kruipt weer in bed, maar kan niet slapen omdat de gifstoffen zich alweer beginnen op te hopen, tegen zijn slapen bonken en de ontstekingen in zijn rug, darmen en zaadleiders aanwakkeren. Het is de nacht voor zijn inauguratie en er valt een dik pak sneeuw, een mogelijk excuus om niet met zijn steroïdengezicht voor de hele wereld te hoeven verschijnen, maar hij wil geen excuus – hij staat klaar om zijn ambt te aanvaarden en zijn grote levenswerk te beginnen. Voordat hij in slaap doezelt ziet hij, vlak voor hij het bewustzijn verliest, een veld vol lichtjes die uitgaan en in een droomachtige halfslaap komen er verwarde flarden naar boven uit de afscheidsrede van zijn voorganger, waarin de Oude Smeerlap ons land voorstelde als duizend lichtpuntjes. De Oude Smeerlap zweeft boven een podium, in een soort gehoorzaal vol mannen in uniform en zegt: ‘Ik sta nu op het punt verder te gaan met de rest van mijn leven’, maar dan verandert het beeld, alsof er op een ander televisiekanaal wordt overgeschakeld, en zit hij in de Oval Office en kijkt met priemende ogen in de televisiecamera en zegt: ‘We moeten waken voor het vergaren van onwettige invloed, gewild of ongewild...’ om vervolgens op te gaan in een nevel van ruis, terwijl de nieuwgekozen president zich afvraagt aan wie deze waarschuwing gericht was, als hij al aan iemand gericht is, of dat hij zich de boodschap slechts heeft verbeeld. Dan slaapt hij in, terwijl de raketten slapen in hun silo’s.

De ochtend is helder en ijskoud, er ligt een dik pak sneeuw over de hoofdstad en boven op Capitol Hill wordt de menigte verblind door de lage winterzon als de nieuwe president de eed aflegt:

‘Ik, John Fitzgerald Kennedy, zweer plechtig dat ik getrouw het ambt van president van de Verenigde Staten zal uitoefenen en dat ik naar beste vermogen de grondwet van de Verenigde Staten zal bewaren, beschermen en verdedigen.’

Hij heeft geen overjas aan en lijkt ongevoelig voor het weer, in tegenstelling tot de kleumende oude mannen om hem heen, maar in werkelijkheid is zijn kacheltje opgestookt met flinke doses pijnstillers, steroïden en amfetaminen nu hij de menigte aan de voet van het Capitool toespreekt:

‘Laat vanaf dit moment en deze plaats overal bekend worden, bij vriend en vijand, dat de toorts is doorgegeven aan een nieuwe generatie Amerikanen. In het verleden zijn zij die dwaas de macht zochten door op de rug van de tijger te springen in zijn maag geëindigd. De wereld is ingrijpend veranderd. Want de mens heeft de macht in zijn sterfelijke handen om een eind te maken aan alle vormen van menselijke armoede, en aan alle vormen van menselijk leven. En toch zijn dezelfde revolutionaire principes waarvoor onze voorzaten streden nog steeds overal op de wereld aan de orde. Laat ieder land, of het ons nu goed- of kwaadgezind is, beseffen dat wij iedere prijs zullen betalen, elke last dragen, elke ontbering het hoofd bieden, elke vriend steunen, elke vijand weerstaan om het voortbestaan en het succes van de vrijheid te verzekeren.

Tot die landen die zich tot onze tegenstander maken wenden wij ons niet met een gelofte, maar met een verzoek: dat beide zijden hun zoektocht naar de vrede opnieuw beginnen, voordat de donkere krachten van vernietiging de gehele mensheid verzwelgen. Laat ons nooit onderhandelen uit angst. Maar laat ons nooit angst hebben om te onderhandelen. Laat beide zijden proberen de wonderen van de wetenschap op te roepen in plaats van zijn gruwelen. Laat ons samen de sterren verkennen, de woestijnen veroveren, ziekte uitroeien, de diepten van de oceanen toegankelijk maken en de kunsten en de handel aanmoedigen. Dit alles zal niet gedaan kunnen worden in de eerste honderd dagen. Noch zal het gedaan kunnen worden in de eerste duizend dagen, noch tijdens de duur van deze regering, noch wellicht zelfs gedurende ons leven op deze planeet. Maar laten wij eraan beginnen.

De wilskracht, het vertrouwen, de toewijding die wij in deze onderneming stoppen zullen ons land en allen die het dienen verlichten – en de gloed van dat vuur kan de wereld waarlijk verlichten. En dus, mijn mede-Amerikanen: vraagt niet wat uw land voor u kan doen – vraagt wat u kunt doen voor uw land.’

De menigte klapt en de nieuwe president wordt overvallen door een octopus van uitgestoken handen. Een daarvan moet van de Oude Smeerlap zijn – hij stond maar een paar meter van hem vandaan op het podium –, maar als de president zijn blik langs de gezichten laat glijden, ziet hij de grijsaard nergens. Hij heeft dus zijn laatste woord gezegd en is opgegaan in de geschiedenis, er daalt een gordijn van sneeuw over hem neer zoals hij verdween in de ruis van de droom van de afgelopen nacht, en de president wordt teruggeleid naar de autostoet, na een te kort verblijf in de openlucht. Hij zou het liefst te voet zijn teruggekeerd naar het Witte Huis maar de verdovingsinjecties raken uitgewerkt en de pijn in zijn rug keert alweer terug, en omdat hij tegenwoordig nog geen honderd meter kan lopen, buigt hij zich om in de limousine te stappen en de agent sluit het portier voor de helderkoude lucht die nu in leer verandert.

De president zit in een doos en zwaait door het raam naar buiten, ondanks alles vervuld van hoop voor zijn land en voor zichzelf. Hij gelooft dat het werk dat de komende jaren zal worden verzet de hele wereld ten goede zal veranderen. Hij heeft een idee voor een organisatie die het Peace Corps moet gaan heten en die idealistische jonge mannen en vrouwen de kans moet geven hun talenten in het buitenland te ontplooien en zijn boodschap uit te dragen dat de grootmachten hun hand moeten uitsteken in plaats van een wapen; misschien had hij dat moeten noemen in zijn rede, maar hij hoeft zich geen zorgen te maken, want hij weet dat zijn toespraak goed ging, en de first lady lacht hem trots toe terwijl ze over Constitution Avenue naar hun nieuwe huis rijden.

Later, in de Oval Office, pakken zijn secretaresses dozen uit en schuiven werklieden zijn bureau op zijn plek. Zijn vrouw komt met de kinderen aangezet en hij doet met zijn dochter een spelletje dat het midden houdt tussen verstoppertje en kiekeboe, want Caroline is nog te jong om de regels van het eerste te begrijpen en te oud om het laatste nog leuk te vinden, en dan, als zijn vrouw zegt dat het tijd wordt ze weer mee te nemen, moeten ze beloven snel terug te komen, omdat zijn kantoor de zoveelste cel lijkt, het zoveelste interieur, en hij wil dat zij de ruimte tot de hunne maken zodat hij zich er niet zo alleen voelt. Hij slaat zijn arm om de schouders van zijn vrouw, kust haar dikke donkere haar aan de zijkant van haar hoofd, ruikt eraan en kijkt neer op hun zoon in haar armen.

Het eerste uitvoeringsbesluit van de president is het verdubbelen van de federale voedselrantsoenen voor de armen, een geheime belofte die hij zichzelf heeft gedaan toen hij op campagne was in West Virginia, waar zijn vrouw en hij geschokt waren bij de aanblik van plattelanders die leken te leven als in de vorige eeuw of op een onontwikkeld continent, waar de kinderen eten van school mee naar huis namen om het met hun hongerige familieleden te delen. Aan het eind van zijn eerste volle dag heeft hij last van droge ogen, een loopneus en een pijnlijke keel, uitgelokt door zijn allergie voor huisstof, dat immers flink in beweging wordt gebracht als iemand een nieuw huis of een nieuw kantoor betrekt, en het is duidelijk dat hij antihistamine zal moeten slikken tot zijn immuunsysteem niet langer overgevoelig is.

Als het echte werk begint, ontdekt de president dat de puinhoop in het land inderdaad zo groot is als hij in zijn campagne heeft geroepen, dus beveelt hij zijn team van naaste medewerkers een lijst samen te stellen van alle idioten, dwarsliggers en uitvreters in alle sectoren van het federale bestuur, een lijst die door de president de shitlist wordt genoemd, maar al snel wordt zijn aandacht afgeleid door de mandarijnen van de inlichtingendiensten en het leger, die hem bestoken met rapporten over hun legertje van vijftienhonderd verbannen vrijheidsstrijders die in training zijn voor een amfibische landing die het startsein moet vormen voor een opstand tegen de dictator van een bepaalde buitenlandse natie. Natuurlijk zou de president het liefst zien dat alle tirannen ten val werden gebracht, en hij heeft voor deze republiek ook geen speciale voorliefde die hem van militair ingrijpen zou kunnen weerhouden want het is al lang geleden dat hij op het eiland vakantie kwam vieren om te gokken, hoeren te bezoeken en met de vrouw van de Italiaanse ambassadeur naar bed te gaan (of was het de Spaanse?), maar hij voelt ook niets voor het idee dat onze eigen militairen bij de operatie betrokken zouden raken, aangezien hij nog maar net is begonnen met zijn missie om het respect van volken met een andere ideologie te winnen, en het zou zijn zaak geen goed doen als hij zich openlijk en met het verfoeilijke geweld van een imperialist in de zelfbeschikking van een soevereine staat zou mengen, en al helemaal niet als het voor de hele wereld overduidelijk is dat deze specifieke dictator eerder als een luis in Amerika’s pels moet worden beschouwd dan als een mogelijke dolkstoot in ons hart.

Maar de Central Intelligence Agency en de gezamenlijke chefs van staven zijn ervan overtuigd dat de operatie het karakter zal hebben van een chirurgische onthoofding, waarna de burgers dankbaar de teruggegeven vrijheid zullen omhelzen.

Terwijl de president in zijn schommelstoel zit, zijn gezicht bleek als was door de moeite die het hem kost de martelende krampen in zijn rug te verbergen, vraagt hij: ‘Hoe weten we of de bevolking na de invasie het nieuwe regime zal steunen?’

De directeur van de CIA heeft een simpel antwoord: ‘Waarom zouden ze dat níét doen, Mr. President?’

Na afloop komt de president met grote moeite overeind en drukt zijn handpalmen met kracht tegen het onderste gedeelte van zijn korset in een poging zich achterwaarts te strekken, maar dat biedt geen verlichting, alleen onverminderde pijn, dus vraagt hij Mrs. Lincoln of die met spoed de first lady wil waarschuwen, terwijl hij naar de kleine privéstudeerkamer strompelt die aan de Oval Office grenst, waar zijn vrouw een paar minuten later aankomt en hem liggend op de vloer aantreft, verwikkeld in verwoede pogingen de sluiting van zijn korset los te peuteren.

Ze helpt hem het korset uit te doen en dan trekken ze zijn broek naar beneden, zodat ze hem in beide billen een pijnstillende injectie kan geven, waarna zij de kuiltjes in zijn onderrug begint te kneden in een poging de ijzeren greep van het spierspasme open te wrikken en hij wacht tot de verdoving begint te werken.

Dan gaat hij weer aan het werk.

Die avond, in de ambtswoning, dringt zijn vrouw erop aan dat hij een dokter laat komen. In plaats van één komen er twee. Admiraal B. bepleit een operatieve ingreep als enige afdoende behandeling, om een uur later te worden tegengesproken door dokter T., die verklaart dat een operatie de president vrijwel zeker voorgoed invalide zou maken. Als men alle artsen ter wereld languit tegen elkaar zou leggen, zouden ze nog niet samen tot één conclusie komen, en dit is voor de betrokkene reden om met zijn artsen even overspelig om te gaan als met zijn vrouwen. Hij gaat naar bed met pijnstillers, maar wordt midden in de nacht wakker, weer met kramp in zijn rug, dus laat hij zich uit bed op de grond glijden, zo zachtjes mogelijk om de kinderen in de aangrenzende kamer niet wakker te maken, maar bij het buigen en strekken hapt hij naar adem van pijn en wekt daarmee zijn vrouw, die zijn favoriete plaat op hun oude Victrola legt, het volume terugdraait tot fluisterniveau, en over zijn spieren wrijft die even hard zijn als de koude stenen vloer onder het slaapkamerkleed.

De betrokkene ontmoette zijn toekomstige vrouw tijdens een diner dat werd gegeven door een wederzijdse vriend, toen hij nog junior senator was en zij een baan had als zwervende camerareporter, waarbij ze op de belangrijkste ontmoetingsplaatsen van de hoofdstad voorbijgangers moest aanschieten om hun reactie te vragen op het lichtere nieuws van de dag. Hij gaf te kennen dat hij dat bewonderenswaardig vond, zoals ook niet meer dan verstandig is bij een eerste ontmoeting met een verslaggeefster die toevallig ook nog een beeldschone jonge vrouw was, waarop zij reageerde met de opmerking dat ze het slechts als een tijdelijk baantje beschouwde en dat ze eigenlijk een carrière in de serieuze journalistiek ambieerde, maar dat haar jeugd en haar knappe uiterlijk een serieuze loopbaan in de weg stonden. ‘Nou, dan zal ik het nog ver brengen,’ grapte hij.

Haar naam, Jacqueline, sprak ze op z’n Frans uit. Ze was intelligent maar bedeesd, een lumineuze persoonlijkheid die alle andere aanwezigen bij het diner die avond in de schaduw stelde, dus vroeg hij haar eerst om de asperges en toen om een afspraakje. De volgende twee jaar zagen ze elkaar af en aan, in een tijd dat hij vaak ’s avonds en in het weekend moest doorwerken, terwijl haar reislust haar regelmatig naar Europa voerde, zodat het een vrijage met onderbrekingen was, waarin dikwijls weken voorbijgingen zonder dat ze elkaar zagen, maar als hij dan ’s avonds laat ergens in een bar was, viste hij een handvol munten uit zijn zak om haar te bellen, ook al ging hij daarna nog naar huis met een of ander meisje dat hij had opgepikt; er was maar één vrouw die hij bleef bellen, één vrouw die ooit serieus voor de permanente vacature in aanmerking kwam.

Hij ligt op zijn buik, voelt haar handen zijn vlees kneden maar ziet niet haar blik, en herinnert zich dat hij in de eerste maanden van hun relatie niet goed kon peilen in hoeverre ze iets begreep van zijn dwangmatige neigingen, maar zelfs in dat stadium moet ze zich al hebben neergelegd bij de feiten zoals ze lagen, bijna alsof ze die van een man als hij verwachtte, een verwachting die ze ontleende aan wat ze wist van haar rokkenjagende vader, en misschien voelde ze zich onbewust wel aangetrokken tot een dergelijk type man. Wat haar redenen ook mogen zijn geweest, ze besloot dat een huwelijk het risico van een gebroken hart waard was, net zoals hij nu ligt te krimpen van de pijn door een ambt waarnaar hij hevig heeft verlangd maar dat meer van hem eist dan van gezondere mannen.

Ze is de enige vrouw die hij deelgenoot heeft gemaakt van zijn kwetsbaarheid. Aangezien hij al zijn hele leven aan allerlei aandoeningen lijdt, is het wel vaker voorgekomen dat hij er in het gezelschap van een vriendin door werd overvallen en hij een vrijpartij vanwege zijn rug moest onderbreken, soms met consequenties die achteraf bezien nogal komisch waren, maar destijds gaf hij er, in plaats van zijn gebreken toe te geven, meestal de voorkeur aan het meisje te laten geloven dat het aan haar lag, tenzij hij haar meer dan normaal respecteerde, in welk geval hij er zich wel van af kon maken met een oppervlakkige verwijzing naar zijn oorlogsverwondingen, een beetje zoals die man in The Sun Also Rises. Alleen de vrouw van de betrokkene is volledig op de hoogte van de omvang en de ernst van zijn kwalen en gebreken, dit in tegenstelling tot de verschillende leden van zijn familie die door de jaren heen getuige zijn geweest van zijn aanvallen maar nu niet meer tot zijn intieme kring behoren, en in tegenstelling tot de verschillende medisch specialisten die hem hebben onderzocht, op hun hoofd hebben gekrabd, met elkaar hebben overlegd en verduiveld weinig hebben gedaan, en van wie er niet één ooit heeft geprobeerd zich een compleet beeld te vormen van zijn lichaam, dat met rasse schreden in een staat van prematuur verval is geraakt. Hoewel ze ongetwijfeld liever een man had gehad die met een sterk gestel was gezegend, heeft zijn vrouw geleerd haar lot te aanvaarden, net als hij. Waarin ze misschien verschillen is dat hij geneigd is ook zijn seksuele drang tot het spectrum van zijn fysieke stigmata te rekenen; zoals hij niet in staat is zijn bijnierschors tot de productie van hormonen aan te zetten, zo is hij ook niet in staat zijn dwangmatig actieve libido in te dammen.

Maar ’s morgens moet hij net doen alsof zijn klieren gewoon hun werk doen, zijn darmen voor een pijnvrije stofwisseling zorgen en zijn rug goede steun biedt. De betrokkene wordt nog steeds geplaagd door een lichte allergische reactie op het stof en de huidschilfers in zijn nieuwe omgeving die hem een droge hoest bezorgt waar hij vooral ’s avonds last van heeft.

Om zeven uur ’s morgens komt hij binnen in de gezinseetkamer van de ambtswoning, waar ze samen ontbijten; hij legt zijn dochter uit dat hij haar de avond tevoren geen verhaaltje heeft kunnen voorlezen omdat hij moest werken, maar hij maakt het goed door hand in hand met haar naar het eind van de westelijke zuilengalerij te lopen, waar ze een paar minuten lang de rozentuin verkent en uitgelaten kleine voetafdrukjes op het berijpte gras achterlaat. Dan lopen ze verder naar zijn kantoor, waar de gebruikelijke maskerende behandeling begint, tot de steroïden, pijnstillers en amfetaminen door zijn hele systeem zijn uitgestroomd en hem een vitale en gezonde aanblik geven. Hij laat Caroline even door de Oval Office rondscharrelen terwijl hij de kranten doorneemt, dan tilt hij haar op zijn knie en geeft haar een afscheidskus, waarna het kindermeisje haar terugbrengt naar de ambtswoning en hij de handen vrij heeft om de meest recente map met documenten over de invasie te bestuderen.

De chefs van staven van de landmacht, de marine en de luchtmacht trekken en groupe de Oval Office binnen, gevolgd door de directeur van de CIA en zijn chef Operaties, om verslag te doen van de stand van zaken.

De president zegt: ‘De codenaam Bumpy Road – Hobbelige Weg – klinkt mij weinig optimistisch in de oren, mijne heren. Ik vraag me af of hier sprake is van een staaltje omgekeerde psychologie van de CIA en ik in de toekomst te maken zal krijgen met Operatie Totale Mislukking of Operatie Politieke Zelfmoord.’

Ze grinniken en proberen de president er vervolgens weer van te overtuigen dat het operatief wegsnijden van de dictator een groot succes zal zijn.

De president vraagt: ‘Hoeveel man kan hij voor een tegenaanval op de been brengen, schat u?’

‘Vijfentwintigduizend, Mr. President,’ antwoordt de directeur van de CIA.

‘Mr. Dulles, volgens mij is er geen Price Waterhouse voor nodig om vast te stellen dat hun kansen er met vijfentwintigduizend tegen vijftienhonderd een stuk beter voor staan dan de onze.’

De directeur beschrijft hoe de invasie tot een volksopstand zal leiden, maar de president koestert dezelfde argwaan tegen zijn redenering als tegen de term military intelligence – militaire inlichtingen –, het meest sarcastische oxymoron in het jargon van de Amerikaanse overheid; de CIA en de chefs van staven zijn immers uit hetzelfde hout gesneden als de officieren die zijn oudere broer om het leven hebben gebracht, een piloot die aan flarden werd geblazen tijdens een missie omdat hij explosieven aan boord had waarvan de ontsteking zo gevoelig was afgesteld dat ze al bij de geringste turbulentie konden afgaan. Ze lijken ook op de generaals en admiraals die destijds veilig vanaf de vaste wal doorgingen met de oorlog in de Stille Oceaan en daarbij strategieën volgden die duizenden en duizenden onnodige slachtoffers eisten, ook onder de bemanning van het schip waarover de president het commando voerde, een torpedoboot die tot zinken werd gebracht door een torpedobootjager, waarbij twee van zijn mannen verdronken en zijn eigen rug definitief de vernieling in ging. Nu beginnen de generaals te discussiëren over de exacte aantallen en de wijze waarop de opstand zich zal ontvouwen, terwijl de president zich afvraagt of er, ondanks de fruitsalade aan onderscheidingen op hun borst, één man tussen zit die ooit nachtenlang in het pikkedonker op de Stille Oceaan heeft rondgedreven, luisterend naar het gerommel van schepen die meer dan vijftig keer zo groot zijn als je eigen schip, of er één man tussen zit die ooit zijn kameraden in de vlammen heeft zien omkomen. Hun gesprek valt plotseling stil en als de president uit zijn overpeinzingen ontwaakt, hoort hij hoe zijn eigen vingers ongedurig op de leuning van zijn schommelstoel trommelen.

Als hij later weer alleen is, schuifelt de president naar het raam en strekt zijn rug terwijl hij over het zuidelijke gazon in de richting van het Washington Monument kijkt en de voertuigen volgt die over Constitution Avenue zeilen, maar hij hoort niet het geringste geluid door het kogelvrije glas, voelt niet het minste zuchtje van de wind die de gevallen bladeren opstuwt in een choreografie van duizend wuivende, dode handen.