HET LANGE LIED

ANDREA LEVY

HET LANGE LIED

Vertaald door Otto Biersma

© 2010 Andrea Levy

All rights reserved

© 2010 Nederlandse vertaling Otto Biersma

en uitgeverij Mouria, Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Oorspronkelijke titel: The Long Song

Omslagontwerp: Marry van Baar

Omslagillustratie: David Mayenfisch/Getty Images BV

ISBN 9789045801803

NUR 302

www.mouria.nl

www.watleesjij.nu

Voor Amy, Ivy en Beryl

VOORWOORD

Het boek dat u ter hand hebt genomen, is voortgekomen uit een onbedwingbaar verlangen. Mijn mama had een verhaal – een verhaal dat haar zo sterk bezighield dat ze zich als door een hogere macht gedwongen voelde om het met mij, haar zoon, te delen. Wat ze voor ogen had, was dat als ik het verhaal eenmaal kende, ik het op enig moment aan mijn eigen dochters zou doorgeven. En dat het zo zou voortgaan. De mythe zou nooit verloren gaan en gedurende de vertellingen een luister verkrijgen die kon wedijveren met die van de legenden die werden verteld, met verwijzing naar de portretten en borstbeelden in de statige landhuizen op het eiland Jamaica.

Het was een nobel streven van een nobele oude vrouw die tijdens haar leven veel ontberingen had gekend. Haar wens diende gerespecteerd te worden.

Helaas begon mijn mama met haar vertellingen tijdens een periode waarin ik het buitengewoon druk had. De lieverd bleef me onvermoeibaar achtervolgen: ’s ochtends vroeg, op het heetst van de dag, laat op de avond; ze volgde me door het huis terwijl ik me aankleedde of waste, terwijl ik wachtte op de maaltijd, als ik zat te eten, mijn bord terzijde schoof, in gesprek was met mijn vrouw, zelfs als ik op mijn werkplek was en mijn medewerkers op instructies wachtten. Ik moest tot mijn schaamte erkennen dat ik onvoldoende tijd had om er de nodige aandacht aan te geven – dat ik meestal deed alsof ik naar haar relaas luisterde terwijl er geen woord tot me doordrong. Ach, hoe vaak knikte ik niet als ik eigenlijk met een verwoed hoofdschudden had moeten reageren. Ik zal er niet verder over uitweiden, maar wees ervan overtuigd dat dit alles veel onrust binnen mijn gezin teweegbracht. Het lijkt me beter om verder te gaan met de oplossing die uiteindelijk werd gevonden.

Een volksboek – een kleine vertelling. De woorden van mijn mama, op papier gedrukt, gezet in de zwartst denkbare inkt om het lezen te vergemakkelijken. Op het omslag ter versiering een robuuste houtsnede – van een paard, een wagen of gebundeld suikerriet (want ik ken iemand die ze zo levensecht kan snijden dat je haast denkt dat je naar het echte tafereel kijkt).

Ik legde mijn dierbare mama uit dat de door haar zo gekoesterde woorden niet verder zouden komen dan mijn oren. Maar als ze werden toevertrouwd aan een dun boekje, zou ik het naar believen ter hand kunnen nemen en zou er geen woord verloren gaan, mochten mijn gedachten afdwalen. En wat nog beter was, de extra boeken die van de pers kwamen, zouden elders op het eiland kunnen worden verkocht zodat anderen, wijd en zijd, zich konden verheugen in haar nauwkeurige vertelling.

Maar mijn mama was haar leven begonnen als iemand die met de zweep kon krijgen als ze zelfs maar de letters a, b en c schreef, want ze was als slavin ter wereld gekomen. De gedachte dat haar verhaal in gedrukte woorden zou worden omgezet, vond de arme stakker in het begin maar verontrustend. Ze zat erover in, achtervolgde me door het huis en de stad met haar bedenkingen over het vastleggen van haar verhaal op papier. Ze vreesde dat ze niet de vaardigheid bezat om zich op die manier te kunnen uiten; en stel dat ze een vergissing maakte? Dan zou die voor altijd vastliggen en zou iedereen de draak met haar steken!

Ik ben echter drukker van beroep. Ik ben niet gauw geneigd om op te scheppen over mijn vaardigheden, maar velen – zwart, blank en kleurling – beschouwen mij als een van de beste drukkers van dit eiland. Ik ben vooral bekwaam in het ontcijferen van de betekenis van de onduidelijkste teksten. Geef me een manuscript dat oogt alsof er een insect met vieze poten over een vel papier is gekropen en ik zal het omzetten in duidelijke, precieze bewoordingen. Toon me inktvlekken en vegen en ik zie de inhoud. Laat grassprieten dansen in de wind en ik lees woorden in hun deinende stengels.

Dus kon ik mijn dierbare mama verzekeren dat ik zou optreden als haar uiterst consciëntieuze redacteur. Ik zou haar ergste gekriebel tot leven wekken en haar verhaal laten vloeien als de fraaiste teksten uit de Engelse literatuur. En ze hoefde zich niet te schamen voor deze hulp, want bij een aantal van de beste uitgeverijen van Engeland – ik noem Thomas Nelson & Son en Hodder & Stoughton als voorbeeld – is het alleszins gebruikelijk dat auteurs zo voorzichtig met raad en daad terzijde worden gestaan.

Dankbaar stemde ze met deze werkwijze in. Ze schoof de genoegens van het bereiden van haar maïsmeelpap, visgerechten en geroosterde broodvruchten terzijde, evenals het herstelwerk van onze kleding en andere karweitjes die eerlijk gezegd buitengewoon nuttig waren in ons drukke huishouden, om zich ten volle te wijden aan deze edele taak, deze blijvende nalatenschap in de vorm van een boek.

Het hier vertelde verhaal is geheel de verdienste van mijn mama. In het begin ging ze nog met de nodige twijfels te werk, maar na een paar maanden werd ze steeds zekerder van zichzelf, zelfs dusdanig dat ze zich meer dan eens doof hield voor mijn adviezen. Ik drong er sterk op aan dat ze sommige voorvallen in andere bewoordingen zou beschrijven. Maar net als een pientere leerling die haar leraar voorbij is gestreefd, hield ze vast aan haar denkbeelden. En conflicten met sterke vrouwen kun je maar beter uit de weg gaan.

Op dit moment rest mij nog één enkel punt van uitleg: hoewel het de bedoeling was dat deze vertelling de omvang van een kort verhaal of een volksboek zou krijgen, bleef zij maar groeien. Ik zal nu echter mijn bespiegelingen besluiten, zodat mama’s vertelling een aanvang kan nemen.

Thomas Kinsman

Uitgever-redacteur

Jamaica, 1898

DEEL 1

2

July kwam ter wereld op een laag suikerrietbladeren.

Haar moeder wilde voorovergebogen met haar kapmes een weerbarstige suikerrietstengel doorhakken. Maar hij ging niet in één keer doormidden. Vermoeid rechtte ze haar rug zodat de dichte druppels van de zware regenbui haar gezicht en hals konden verkoelen. Ze knipperde met haar ogen en veegde met haar hand over haar voorhoofd. Het zand van de gekartelde randen van de suikerrietbladeren kwam in haar ogen terecht en ze hief haar hoofd op zodat de verzachtende regendruppels het weg konden spoelen. Daarna bukte ze zich en pakte de onderkant van de stengel vast om die nog een klap te geven.

Ze was zo geconcentreerd bezig om de stengel van zijn bladeren te ontdoen – zelfs in de verkoelende regen scheerden de scherpe randen als distelbollen langs haar lichaam – dat ze zich er niet van bewust was dat er vlak daarvoor een kindje uit haar lichaam was gegleden. Daar werd July geboren – bebloed en bibberend viel ze op een stekelige hoop afval.

Kwetsbaar lag ze op de grond, tussen de angstaanjagende, hoge stengels die donker en dreigend boven haar oprezen, en ze voelde hoe de zoom van een natte ruwe wollen rok over haar naakte lichaam streek. Plotseling zag ze de imposante gestalte van haar zwarte moeder – zwoegend met een lange, puntige stengel die ze omhooghield, in de lengterichting van zijn bladeren ontdeed, waarna ze de kale stengel wegwierp. Haar moeders armen, gespannen door het inspannende werk, waren zo dik als de benen van een paard in volle galop. Haar stevige nek leek te zijn gehouwen uit een blok hout. Haar ontblote borsten, druipend van de regen en het zweet, glommen alsof ze gelakt waren.

De kolossale vrouw ging nog steeds op in haar werk, zich niet bewust van het feit dat ze iets had verloren. Toen July een luide, rauwe kreet liet horen die de rietstengels liet trillen en de vogels deed opvliegen, bleef haar moeder met een opgeheven stengel in haar hand staan, zich afvragend wat de herkomst van die wanhoopsschreeuw was, en pas op dat moment zag ze haar verloren kind tussen het afval liggen. July’s moeder veegde haar kapmes af en stak het tussen de doek om haar middel. Met haar ene hand begon ze haar hoofddoek af te wikkelen en met de andere pakte ze haar pasgeboren kind op. Met een vloeiende beweging werd July veilig en warm tegen de stevige rug van haar moeder gebonden, die vervolgens haar kapmes weer uit de band om haar middel trok en voortging met haar werk.

En zo eindigt het verhaal van July’s geboorte – een verhaal dat spannender was dan enig verhaal dat Anansi, de spitsvondige spin, zou kunnen verzinnen. In sommige vertellingen werd July’s kwetsbare, pasgeboren lijfje niet geteisterd door de regen, maar door de hete zon, wier onbarmhartige stralen het bloed van haar geboorte tot een harde korst op haar naakte huid hadden gebakken. In andere versies blies de wind met zo’n brute kracht dat haar moeder July’s beentje moest grijpen zodat ze niet uit het suikerrietveld, over het grote huis en tot in de wolken werd geblazen. In weer een ander verhaal komt een tijger voor met een lange, scherpe snuit en zes poten, die aan de kleine July snuffelt en haar wil opeten. Welke enorme proporties haar geboorteverhaal ook aannam, July hield het er zelf altijd op dat ze op een hoop suikerriet ter wereld was gekomen.

Maar, lezer, ik kan niet toestaan dat mijn verhaal wordt bezoedeld door dergelijke verzinsels, want dan bestaat de kans dat u me later in dit verhaal beschuldigt van bedrog, terwijl ik wel degelijk de feiten weergeef, hoewel de inhoud even ongeloofwaardig mag lijken. De kans bestaat dat u uw vertelster maar een saaie zeur gaat vinden voor wat hier verder volgt, maar u kunt er zeker van zijn dat het geen bedenksels zijn: zo maakte July kennis met deze wereld – dat kunt u van me aannemen.

Kitty, de moeder van July, schonk haar het leven in haar hut. Acht lange uren ijsbeerde ze heen en weer – eerst vijf stappen heen, dan weer vijf terug. De hele tijd drukte ze haar beide handen tegen haar lendenen, ze vreesde dat haar uitstulpende buik haar anders uit haar evenwicht zou brengen. Het ruwe linnen hemd dat ze droeg zat strak om haar lichaam en was zo doorweekt van het zweet dat het bijna doorzichtig was. Met tussenpozen hield ze op met ijsberen, zette haar handen hoog tegen de wand en liet haar gewicht op haar armen rusten, hijgend als een dol geworden hond.

Door Kitty’s zweet veranderde de aarde onder haar voeten in een glibberige laag modder. Daarom gebood Rose, de vrouw die Kitty bijstond, haar een beetje voorover te buigen, zodat ze haar gezicht en hals met oude lappen af kon nemen – want Kitty was bijna één meter tachtig lang en Rose nog geen één meter dertig. Rose had in haar vruchtbare jaren twee kinderen gekregen – het ene was stijf als een homp oud brood ter wereld gekomen en het andere was verkocht nog voordat Roses moedermelk geheel was opgedroogd. Maar iedereen op de plantage wilde haar als vroedvrouw, want kinderen die door haar ter wereld waren geholpen, gedijden als die van de meest verwende blanke mevrouw. Maar Kitty weigerde te bukken om haar gezicht door Rose te laten afvegen. Rose moest opspringen als een krachteloze huisslaaf die een hoge plank moest afstoffen om de doek langs het voorhoofd van Kitty te kunnen halen.

Kitty wilde evenmin de geur opsnuiven van het bundeltje stokjes waarmee Rose om haar heen wapperde. ‘Toe, het werkt verzachtend. Ruik maar,’ drong Rose aan. Toen Rose uiteindelijk de geurstokjes onder Kitty’s neus drukte, kreeg die door de scherpe geur haast geen lucht meer. Ze rukte de stokjes uit de hand van Rose en smeet ze op de grond. Toen Rose haar onrustige buik wilde masseren met een reep geitenhuid, schreeuwde Kitty: ‘Raak me niet aan, raak me niet aan!’ Rose kon gelukkig nog net bijtijds wegduiken toen Kitty uithaalde om haar dwars door de hut te slaan – ze gebruikte zoveel kracht dat de nietige Rose ongetwijfeld tegen de gevlochten wand zou zijn gesmakt.

Vervolgens smeekte Rose Kitty ten minste een paar hapjes van de speciaal voor haar bewaarde broodvruchten te eten. Toen Kitty weigerde, at Rose ze zelf op, ondertussen afwisselend commanderend en smekend dat Kitty moest gaan liggen ter leniging van de barenspijn. Meer dan een uur ging Rose zo voort, tot Kitty, harder krijsend dan een haan bij het aanbreken van de dag, uitriep: ‘Stil, juf Rose – ik word horendol van je gesnater.’

Op hetzelfde moment viel Kitty op haar knieën, en ze sleepte zich met haar zware buik naar de slaapmat. Al snel waren de vodden waarmee het ding gevuld was doorweekt van het zweet en klonken er zompige geluiden terwijl Kitty wanhopig kronkelend een houding zocht die de pijn zou verlichten. Maar eindelijk kon Rose zonder protest van Kitty bij alle voor haar belangrijke lichaamsdelen beginnen met de voorbereidingen van haar vermaarde geneeskunde. Rose riep vanuit de deuropening van de hut naar een paar kinderen dat ze een emmer water uit de rivier moesten putten. Even later mopperde ze bij het zien van het kleine beetje water waarmee die waardeloze kinderen waren komen aanzetten alvorens ze hen de hut uit joeg. Niettemin dompelde Rose een lap in de emmer en depte Kitty’s droge, gebarsten lippen met het koele vocht.

Nog eens twee uur later begon Kitty te krijsen. Geknield op de matras en met haar handen tegen de wand gedrukt, schreeuwde ze dat de pijn erger was dan ze ooit had gevoeld. Kom maar op, slavendrijver, geef haar maar met de zweep, bewerk haar met een brandijzer, want Kitty was ervan overtuigd dat geen enkele door de mens toegebrachte pijn haar hierna nog kon deren. Deze pijn werd veroorzaakt door een geest; zijn klauwen groeven diep in haar lichaam om dit kind ter wereld te brengen.

‘Ik ga dood, juf Rose,’ schreeuwde Kitty. ‘Ik ga dood!’

‘De kleine kom, hij kom nu snel,’ fluisterde Rose geruststellend.

‘Hij kom niet. Ik ga dood,’ jammerde Kitty.

Op dat moment kwam Tam Dewar, de opzichter, de hut binnen, roepend: ‘Wat is dat voor herrie? Zwijg, vervloekt mens. Mijn hoofd doet er pijn van!’

Het helse kabaal had hem doen opschrikken tijdens zijn avondeten en hij ademde zwaar, als een getergd man. Dat wil zeggen, tot de bedompte stank in de hut in zijn neusgaten doordrong. Zijn gezicht, dat verwrongen van woede was geweest, kreeg nu een uitdrukking van walging – alsof hij op een stuk bedorven vlees kauwde. Hij zette zijn lantaarn op de grond zodat hij zijn zakdoek kon pakken, drukte die tegen zijn neus en mond en riep door de doek heen: ‘Wat is hier aan de hand?’

Met een lichte buiging naar de opzichter zei Rose: ‘Ze beval, meester – kind kom nu gauw.’ Kitty ging snel plat op de matras liggen en bedekte haar lichaam zo goed en zo kwaad als het ging met haar natte hemd. Ze dwong zichzelf om stil te blijven liggen en keek omhoog naar Tam Dewars misnoegde gezicht. In het licht van de lantaarn leek zijn mond nog schever, zijn kale schedel nog meer op een eierschaal. Maar Kitty kon zich niet lang stilhouden, want een zuigeling ter grootte van de maan wilde zich een weg naar buiten banen. Ze liet zo’n woeste kreet horen dat Tam Dewar op zijn knieën neerviel en ineenkromp alsof hij blootstond aan een nog heviger pijn.

‘Zwijg, zwijg, zeg ik je!’ riep hij uit, en hij commandeerde Rose: ‘Snoer haar de mond!’

Rose keek de man vragend aan. ‘Prop lappen in haar mond, vooruit,’ drong hij aan. Rose pakte een doek, depte die in het water uit de emmer en haalde hem langs Kitty’s lippen. Zuchtend van ergernis beval Tam Dewar: ‘Niet zo!’ Hij rukte de natte doek uit de hand van Rose en duwde hem in Kitty’s mond. ‘Zo, stom mens. Zo.’

‘Maar meester, ze beval, ze beval!’ protesteerde Rose toen Kitty half stikkend naar adem hapte. Kitty beet hard in de vinger van de blanke man die haar de adem benam.

‘Vervloekt kreng,’ schreeuwde hij. Hij wrong zijn vinger tussen haar tanden uit en sloeg Kitty om de oren.

Rose wierp zich tussen Kitty en de blanke man in met de woorden: ‘Ze beval, meester, ze beval, meester…’ want ze zag dat hij zich klaarmaakte om uit te halen. ‘Heb meelij, meester, niet slaan, ze beval, meester,’ smeekte Rose.

Tam Dewar duwde de iele gestalte van Rose opzij en maakte zich op om Kitty nog eens te slaan, als reactie op haar onbeschaamde beet. Kitty, die ineenkromp voor de komende klap, sloeg één arm om haar dikke buik en hief de andere met gespreide vingers op om de man van zich af te houden. Op dat moment kwam Tam Dewar tot bedaren. Hij keek haar een ogenblik aan en liet zijn opgeheven hand zakken. Hij knielde naast haar met de handen naar voren, de palmen omhoog en suste haar. ‘Mijn zuster heeft me aardbeienjam uit Schotland gestuurd. Heel erg lekker. Heerlijk. Ik zat er net van te eten toen ik jou hoorde schreeuwen… Ik verdraag het geluid niet. Er zit een pijn in mijn hoofd die ik maar niet weg krijg. Dus je moet stil zijn.’ Hij hield de lantaarn omhoog zodat Kitty de oprechte blik in zijn ogen kon zien. Ze zag een veeg jam op zijn wang zitten en ze rook de zoete geur in zijn adem. Hij draaide zich om alsof hij wilde weggaan, maar boog zich toen weer over haar heen en zei: ‘Geen geluid, Kitty, of je krijgt met de zweep, waarachtig waar, want ik verdraag geen lawaai.’

Kitty gaf geen antwoord, ze beet zo hard als ze kon in de lap om maar geen geluid te maken waardoor zijn stemming weer kon omslaan. Want Kitty had al vier jaar zijn zweep niet hoeven voelen. Maar deze blanke man was de vader van het kind dat ze op het punt stond te krijgen, en als hij niet gauw verdween, zou ze overeind komen, die lelijke bakra bij zijn been grijpen, hem boven haar hoofd rondzwaaien en hem als een stengel suikerriet zo’n eind wegslingeren dat hij ergens op een hoop afval op een eiland verder weg terecht zou komen. Maar in plaats daarvan beet ze nog harder in de lap terwijl hij zijn zakdoek weer tegen zijn neus drukte en opstond om te vertrekken. Hij deed twee stappen, en toen schoot hem iets te binnen. Hij draaide zich om en zei waarschuwend tegen zijn twee slavinnen: ‘En voorzichtig met die kleine – die is straks heel veel geld waard.’

Toen het kind eindelijk het levenslicht zag, schreeuwde Kitty zo luid dat de bomen doorbogen alsof er zojuist een orkaan was langsgetrokken. Tam Dewar, geschrokken door die immense kreet, sloeg hard met zijn vuist op de eettafel en zijn kostelijke aardbeienjam viel op de vloer.

3

En zo, lezer, is Kitty’s enige kind uiteindelijk ter wereld gekomen. Kitty noemde haar dochter July, want toen ze nog een jong ding was, had juf Martha, de toezichthoudster van de kindslaven van de derde ploeg, het gewaagd om Kitty de maanden van het jaar te leren schrijven. Haar kind was in december geboren, maar Kitty kon zich alleen de sierlijke bewegingen van juf Martha’s arm herinneren toen die de vloeiende golvingen van het woord ‘July’ in de aarde tekende. Zachtjes fluisterde Kitty het woord in het oor van haar baby, en zo kreeg haar dochter de naam July.

En ze was me een krijsend, nukkig en druk kind! Haar mama was vertrouwder met de rusteloze roze tong en de tandeloze kaken van haar baby dan met haar armpjes en beentjes. De pasgeborene maakte elk uur van de dag zo’n herrie dat Kitty ervan overtuigd was dat ze was weggerukt uit een veel bekoorlijker oord en dat ze zo krijste om het onrecht dat ze als slavin in een bedompte hut lag, in een veel te klein wiegje, en verzorgd werd door een zwarte vrouw met een pokdalige huid die er geen benul van had waarom haar kleine zo’n kabaal maakte.

Het grootste deel van de nacht ijsbeerde Kitty door haar hutje om de vervloekte kleine tot bedaren te brengen. Als het kind dan eindelijk voldoende gekalmeerd was en Kitty haar ogen even kon sluiten, blies de voorman op zijn schelphoorn en moest ze zich klaarmaken voor haar dagelijkse werk. Pas als Kitty klaar was om haar baby de borst te geven zodat ze daarna aan het werk kon gaan, besloot het kind dat het juiste moment was aangebroken om in een diepe slaap weg te zakken. En pas als Kitty het slapende kind op haar rug had gebonden en was begonnen met haar werk in de tweede ploeg – het opruimen en overbrengen van de geperste stengels van de werkplaats naar de drogerij – voelde ze de longen van haar kleine weer opzwellen als die wakker werd en haar gemiste voeding opeiste.

Arme Kitty, want er was geen enkel geluid dat de negers om haar heen zo ergerde als het voortdurende gekrijs van het kind dat de hele dag op haar rug gebonden was. Iedereen in de tweede ploeg was het erover eens dat zelfs het snerpende gepiep van de karren die het suikerriet van de velden naar de malerij brachten – ja, zelfs die kapotte kar, bereden door Cornet Jump – niet zo’n kwelling was.

De roep van de voorman, Mason Jackson, wanneer die de ongelukkige slaven riep om de hopen riet van de karren te tillen, drong inderdaad door merg en been, maar was niet zo’n grote kwelling voor de oren als die kleine. En het kreunende gezucht van juf Anne en juf Betsy wanneer de scherpe bundels hoog op hun pijnlijke hoofden werden gestapeld, was in vergelijking maar een zacht gefluister, net als het geschuifel van hun voeten als zij de druipende bundels naar de persen brachten.

Het raspende geluid van de traag ronddraaiende houten tredmolen en het lusteloze geklepper van de hoeven van de dieren die door Benjamin Brown werden geleid bij hun eindeloze rondjes, zouden hem nooit meer zo luid voorkomen. Zelfs het zompige geluid van de weeïge vloeistof die uit de splijtende stengels werd geperst of het schorre gekwebbel van juf Bessy en juf Sarah bij het oprapen van de leeggeperste stengels om hem heen, werkte niet zo op zijn zenuwen.

En Dublin Hilton, de distilleerder (die alleen al door er een blik op te werpen of de damp in te ademen wist of de inhoud van de ketel ging kristalliseren), zal vertellen dat het geknetter van de vlammen onder zijn ketels, het geborrel van de kokende suiker noch het zware gerommel van de okshoofden als de volle vaten over de vloer werden gerold het gekrijs van de kleine konden overstemmen.

Alleen een klap met de rundlederen zweep van de voorman, die aangaf wat waarheen vervoerd moest worden, zo erkende iedereen die tot de tweede ploeg behoorde, vormde een grotere kwelling dan het gekmakende kabaal dat het kleine wezen op Kitty’s rug voortbracht.

‘Een druppie rum op d’r tong, Kitty,’ riep Peggy Jump van de eerste ploeg aan het eind van elke dag vanuit haar deuropening. ‘Zachtjes schudden!’ stelde Elizabeth Millar voor, en ‘Ga naar Obeah, rust vloek op haar,’ dat was de gedachte van Fanny, de vriendin van Kitty.

Maar wat Kitty’s buren niet wisten, was dat ze soms diep in de nacht July tot bedaren kon brengen door zachtjes voor haar te zingen. ‘Mama wieg je zacht, mama hou je vast, slaap maar, m’n kleine.’ Dan keek July Kitty met haar zwarte ogen aan en bewogen haar lippen met de mondbewegingen van haar mama mee. Dan knuffelde het bedrieglijke kind Kitty – ze sloeg haar armpjes om Kitty’s hals en overdekte haar met zachte, natte zoenen.

Kitty wiegde haar kleine meisje op haar knie en dan giechelde July van ongebreidelde vreugde en kirde ze als een jong vogeltje. Op die momenten werd er niet geslagen, niet gevloekt of getierd, want dan keek July zo vol liefde op naar haar moeder dat Kitty haar warmte leek te voelen. ‘Mama wieg je zacht, mama hou je vast, slaap maar, m’n kleine.’ Soms leek niets dit droombeeld te kunnen verstoren. Tot het moment dat Kitty het waagde om July weer in haar wiegje te leggen, want dan opende het dekselse kind wanneer ze weer begon te krijsen haar mond tot zo’n wijd gat dat je er een suikerrietplant in kon poten.

4

Mijn geliefde zoon Thomas heeft me toen ik begon met het vastleggen van dit verhaal gewaarschuwd dat woorden, hoewel ze misschien niet de voelbare kracht van een vuist of een zweep hebben, toch over de kracht kunnen beschikken om zelfs de grootste man te veranderen in een huilend hoopje ellende.

Vanochtend voelde mijn zoon zich genoodzaakt om die waarschuwing te herhalen, de wijsvinger van zijn rechterhand voor mijn neus zwaaiend. U bent wellicht van mening dat het alleen aan een moeder is om bezwerend haar vinger naar haar kind op te steken en niet andersom. Maar, lezer, u moet weten dat hoewel mijn zoon met grote inspanning en pijn is voortgekomen uit mijn lichaam, hij niet altijd de zegen heeft gekend van een liefdevolle moeder. Dus vergeef hem alstublieft dit kleine vergrijp. En zelfs als hij die dreigende vinger voor het gezicht van zijn oude, goedertieren moeder heen en weer zwaait, heeft hij het recht om dit te doen wanneer hem dat raadzaam lijkt.

Maar dit alles ligt intussen ver achter ons, dus laat ik voortgaan met mijn verhaal. Want ik moet me dringend naar een andere plaats van handeling begeven, enkele jaren later. Dus vergeet het onheuse gedrag van mijn zoon, lezer, en volg me op de voet.

Er rijdt een rijtuig over de heuvel, niet al te ver weg. De hitte die opstijgt van de grond vervormt de contouren ervan alsof het een weerspiegeling in rimpelend water is. Maar naarmate het dichterbij komt, wordt het beeld duidelijker. Er huppelen een aantal negerkinderen mee. Het voertuig meerdert vaart, en de kleine, zwarte figuren voeren ook hun snelheid op, alsof ze verwikkeld zijn in een onderlinge wedstrijd. Maar na een tijdje houden de kinderen halt, ze beseffen dat ze geen partij zijn voor een paard. Terwijl het rijtuig gestaag verder rijdt, springen ze zwaaiend met hun armen in het rond. Het paard dat de sjees trekt, een bruinrode vos, trippelt sierlijk als een kat op hete stenen over het karrenspoor. De eigenaar van de plantage genaamd Amity, meneer John Howarth, houdt de teugels van het rijtuig vast. Zijn stevige benen staan uit elkaar zodat hij zich schrap kan zetten en de brede rand van zijn hoed deint mee met de bewegingen van de hobbelige rit. Zijn passagier is zijn zuster, Caroline Mortimer. Met haar ene hand tracht ze een parasol op te houden om haar delicate Engelse huid te beschermen tegen de scherpe ochtendzon, terwijl ze voortdurend op haar broer inpraat: ‘Rijd alsjeblieft zachter, John… voorzichtig… je hoeft er voor mij niet zo’n voorstelling van te maken, John’, terwijl ze met haar andere hand angstig de rand van het rijtuig vasthoudt.

Caroline Mortimer verblijft pas twee weken in het grote huis van de plantage bij haar broer en zijn jonge vrouw Agnes, maar nu al is ze door de hitte van de Jamaicaanse zon zo loom als een jong poesje. Drieëntwintig zomers heeft Caroline op deze wereld doorgebracht, tot dit moment allemaal in de onregelmatige schaduw van een appelboom aan de rand van een Engels gazon, waar op het heetst van de dag kleine, geurige zweetdruppeltjes op haar voorhoofd verschenen. Het schip waarmee ze naar Jamaica was gereisd, had tijdens de tocht zo gestampt en gerold dat ze bij aankomst tegen haar broer had geklaagd dat ze de reis nog beter vastgebonden op de rug van een walvis had kunnen maken. Ze herhaalde deze klaagzang zo vaak dat haar broer, die er eerst om had moeten lachen, uiteindelijk op luide toon uitriep: ‘Ja, ja, maar nu ben je er.’

Haar eetlust, waarvan ze had gevreesd dat die na de rampzalige overtocht nooit meer zou terugkeren – ze kon geen enkel maal lang genoeg binnenhouden om de benodigde voedingsstoffen op te nemen – keerde terug. En alles was nieuw en avontuurlijk. De mango was werkelijk de lekkerste vrucht die er bestond, sappig en zoet. Goed, hij smaakte naar een perzik die in terpentijnolie was gedoopt en het vruchtvlees was zo vezelig dat ze uren later nog de draadjes tussen haar tanden voelde, maar ze was niet vreesachtig van aard, niet bang om nieuwe dingen te proberen. En de jam, zo verrukkelijk. Iedereen weet dat de West-Indische jam de beste ter wereld is. Guave, gember, roselle, zelfs limoen. Zoiets lekkers had ze nog nooit geproefd.

‘Je zult gauw genoeg de voorkeur geven aan Engelse aardbeienjam, net als wij,’ zei haar broer.

‘Nee, nooit!’ lachte Caroline. ‘Zullen we een glas punch nemen?’ vroeg ze, en toen ze te horen kreeg dat dit op het eiland zelden werd gedronken, stampvoette ze uit protest met haar roze satijnen muiltje. ‘En waarom niet?’

‘Omdat dat hier niet de gewoonte is,’ zei haar broer, en hij had meteen spijt van zijn woorden, want ze riep met een schrille stem die klonk als een piepend scharnier van een luik: ‘Wat kan het ons schelen dat het hier niet de gewoonte is. Iedereen in Engeland praat over Jamaicaanse punch en ik wil hem proeven. Bovendien is de rum met water hier veel te slap.’

Haar broer, die zag hoe ze de hele dag de ene na de andere granaatappel, papaja, sapotille en zuurzak met haar plompe, kleverige vingers naar binnen werkte, waarschuwde: ‘Je eet te veel fruit, Caroline. Dat is in dit klimaat niet goed voor je gestel.’ Hij stelde voor om wat meer varkensvlees te eten zodra ze weer wat was bijgekomen van de reis.

‘Varkensvlees? Ach, John, varkensvlees kun je overal eten,’ kwetterde Caroline. Nee, zei zijn zuster, nog een dag of wat, en dan zou ze een stukje schildpaddenvlees proberen. Waarom ook niet? Het zag er overheerlijk uit, zoals het werd opgediend in het omgekeerde schild. Thuis at ze toch ook konijn, pens en varkenskop? Ze zei tegen haar broer: ‘Als in dit verre oord schildpad als verfijnde kost wordt gezien, dan moet ik het proeven, al is het maar één keer.’ Ze wilde alles proberen – o ja, echt alles. Hoewel ze nog maar kort geen rouwkledij meer droeg, was ze nieuwsgierig naar alles wat nieuw was, ongeacht wat ertegen in werd gebracht. Dien de eend, het parelhoen en de snoekbaars maar op, want Caroline Mortimer zit al klaar om haar tanden erin te zetten. Zelfs in de brood-vrucht, die werd gezien als slavenvoedsel. ‘Waarom zou ik het niet proberen?’ vroeg ze haar broer, die bars antwoordde dat hij slaven meermaals slaag had gegeven omdat ze afval aten – wilde ze die delicatesse soms ook proberen?

Caroline beschikte over een lange, scherpe neus, die, hoewel hij haar silhouet van afstand gezien in een schaars verlichte kamer een zekere distinctie gaf, aan het puntje gevoelloos was. Als gevolg daarvan bleef er regelmatig iets aan kleven waar zij zich geheel onbewust van was: een gele stuifmeelvlek van de hibiscus waaraan ze bewonderend had geroken, een wit toefje room van de melk die ze had gedronken, zelfs een snotpegeltje van een neusverkoud-heid kon er als een regendruppel aan de punt van een blad geruime tijd aan blijven bungelen. En haar broer begon te vrezen dat ze die gevoelloze neus binnen niet al te lange tijd in alle zaken op de plantage genaamd Amity zou gaan steken.

Maar er was één terrein waarop Caroline Mortimer zich slechts met grote terughoudendheid begaf. Dat van de negers. Voordat ze aan haar reis begon had haar broer haar geschreven dat ze beslist een dienstmeid moest meebrengen – een evenwichtige jonge vrouw, fatsoenlijk, betrouwbaar, wellicht met een religieuze achtergrond. Haar broer waarschuwde haar dat negervrouwen niet altijd geschikt waren als het soort personeel waaraan Caroline misschien gewend was.

Caroline moest niet alleen lachen om dit ongebruikelijke schrijven, ze wenste zelfs dat haar echtgenoot nog leefde en het had kunnen lezen. Want het was altijd een grote bron van ergernis voor Edmund Mortimer geweest dat de broer van zijn vrouw bij zijn vele bezoekjes altijd pochte over het grote aantal slaven waarover hij in de Cariben beschikte, en hoeveel van hen in en om zijn grote huis tewerk waren gesteld. Met een zwierig handgebaar en de gewichtige blik van iemand voor wie getallen geen rol spelen, vertelde hij zijn zuster en haar man: ‘Ach, er werken er meer dan honderdvijftig op het land en ruim dertig in het huis.’

Het ergerde Edmund Mortimer mateloos als Carolines broer met iets meewarigs naar hun enige slonzige, armoedige hulp in de huishouding keek. En nu stelde haar broer dat ze die ene, armetierige griet mee over zee moest nemen. Gekleed in afdankertjes van haarzelf, zodat ze kon doorgaan voor de kamenierster van een dame, terwijl hij iets van tweehonderd slaven bezat? Haar man zou zich bij de gedachte hebben omgedraaid in zijn graf, ware het niet dat hij ten tijde van zijn verscheiden zo dik was dat de kist daartoe geen ruimte bood.

Dus toen Caroline in het veelvuldig benijde oord aankwam, verwachtte ze in het huis meerdere slaven aan te treffen, zoals het haar was voorgespiegeld. Maar ze had niet voorzien dat toen de deur van het fraaie bezit van haar broer werd geopend, ze omringd zou worden door een zwerm zwarte gezichten. Terwijl haar broer op de veranda een haveloze zwarte jongen instrueerde waar Mary moest worden ondergebracht – de obligate kamenierster was nog steeds ziek van de reis – staakten drie negervrouwen hun bezigheden om beter naar Caroline te kunnen kijken.

Een van hen – met een helderrode madrasdoek om haar hoofd geknoopt en een schort om haar middel dat zo gevlekt was dat het wel een landkaart leek – zat met halfopen mond op iets te kauwen. Een ander zat in haar neus te pulken, waarna ze hem aan haar vieze rok afveegde. Haar hoofd hield ze akelig scheef zodat ze beter kon zien met haar blauwrode, opgezette oog. De derde, een lang, slungelig wezen, had het lijfje van haar jurk niet dichtgesnoerd zodat het slordig om haar middel hing en haar armen, die op dode boomtakken leken, ontbloot waren. Geen van hen droeg schoenen.

Maar Caroline, niet van haar stuk gebracht door de aanblik van deze slavinnen, keek ze minzaam aan, want ze was ervan overtuigd dat ze snel een kleine reverence zouden maken en haar een verfrissing zouden aanbieden. Ze was haar hoedje al aan het losspelden, want dat zouden ze ongetwijfeld van haar willen aannemen om het op een kapstok te leggen. Maar ze deden niets van dat alles. In plaats daarvan bleven hun ogen, die volgens Caroline op glanzende knikkers leken die door roet waren gerold, haar langzaam opnemen, van de zolen van haar bruine leren laarsjes tot het puntje van haar vlezige, blonde hoofd. Toen spreidde de lange slungelige haar armen en zei: ‘Moet je zien hoe breed ze is!’ Waarop Caroline een grote stap uit hun buurt deed – niet vanwege de lompe opmerking, maar uit angst voor de tanden die ze bloot lachten, wit en scherp als die van een wild dier.

Op dat moment rende er een luid kakelende en fladderende kip langs haar voeten, voortdurend uitglijdend op de gladde vloer. De vogel werd achternagezeten door een jong negermeisje, dat met uitgestrekte armen onhandig naar de kip greep, de hele tijd ‘grijp ’m, grijp ’m!’ roepend. Al snel verscheen er nog een kip, die het meisje achterna leek te zitten. De drie negervrouwen stortten zich zonder aarzeling in de chaos, ze renden doelloos rond tot niemand meer wist wie achter wie aan zat.

Caroline drukte zich tegen de muur aan, uit angst dat ze in alle commotie ondersteboven zou worden gelopen. Toen deden schijnbaar vanuit het niets twee nauwelijks geklede jongens hun intrede om zich in het spektakel te mengen. Opeens klonk er een stem waarmee je een boomstronk kon klieven: ‘Me kip weg. Breng me kip terug.’ Er verscheen een negervrouw, niet groter dan een kind, maar met een huid die gerimpeld was als uitgedroogd fruit, die met een groot hakmes tegen een ijzeren emmer sloeg. Het is dat ze ‘waar me kip gebleven?’ bleef schreeuwen, anders had Caroline nooit geloofd dat zo’n nietig wezen zoveel herrie kon produceren.

Al snel zag Caroline alleen nog maar negers, die als tastbare schaduwen om haar heen bewogen. Hoeveel belegerden haar wel niet? En waar kwamen ze allemaal vandaan? Uit scheuren in een muur, spleten in de vloer? Leefden ze boven op elkaar in een of andere kast? Of scharrelden ze als hagedissen onder het huis? Waarvandaan? Waar? Caroline vervloekte het feit dat Onze Lieve Heer haar maar twee handen had gegeven! Want wat moest ze doen – haar oren dichthouden tegen het kabaal, of haar neus? Want hun wild bewegende lichamen stonken als een smerige muilezel in de hitte.

Eindelijk verscheen haar broer, en hij liep zonder er acht op te slaan tussen de warboel door. ‘Kom, dan breng ik je naar je kamer,’ zei hij. Toen hij de angstige grimas op het gezicht van zijn zuster zag, als uit een spotprent, riep hij: ‘En nu stil, allemaal! Stilte, hebben jullie me gehoord?’ Daarna nam hij Caroline bij de arm en leidde hij haar door de wijkende meute.

Na een paar dagen op het eiland had Caroline zich genoodzaakt gevoeld om haar broer te vragen of zijn veelgeroemde tweehonderd slaven wellicht allemaal in en rond het grote huis woonden. Haar broer had gedacht dat het geen serieuze vraag was en had daarom geen antwoord gegeven, maar alleen even zelfgenoegzaam gelachen. Maar Caroline meende het. Want er was geen plek in het imposante huis waar een mens even alleen kon zijn. Er was geen hoekje waar ze geen verscholen neger aantrof. Geen kamer was gevrijwaard van een neger die deed alsof hij een of ander klusje opknapte. Ongeacht door welk raam ze keek, steeds zag ze zwartjes die met iets geheimzinnigs bezig waren. Elk kastje leek bij opening alleen maar zwarte jongetjes te bevatten, die haar als insecten vanuit een vliegenval aanstaarden.

Maar ondanks de aanwezigheid van al die huisslaven die haar dagelijks omzwermden, ontdekte Caroline dat het geven van een opdracht aan een van hen een vaardigheid was waarover ze niet beschikte. Ze keken haar slechts als in trance aan, als kinderen die op Guy Fawkes-dag wachtten op het vuurwerk.

Haar broer droeg Molly, die met het blauwe, dikke oog, op om tijdelijk als Carolines kamenierster op te treden. En optreden deed ze zeker. Want het meisje leek volstrekt onbekend met de taken die van haar werden verwacht. Elke ochtend leek het onnozele wicht haar best te doen om Caroline te wurgen door haar achterstevoren in haar linnen lijfje te wurmen; met geen enkel commando in de Engelse taal kon Caroline haar slavin zover krijgen dat ze het kledingstuk op de juiste manier over haar schouders schoof. Met de bandjes onder aan haar jurk speelde ze alleen maar als een katje met een stukje touw, want ze was niet in staat om een simpele knoop te leggen, laat staan een elegante strik.

Ze kamde Carolines haar alsof ze knopen uit de franje van een vloerkleed wilde trekken en ze stortte een volle emmer koud water over Caroline uit als die naakt in bad op een weldadig warme waterstroom wachtte. Toen Caroline eiste dat haar broer haar een reprimande zou geven, wierp het slavenmeisje, haar haren samengeklit als kaardwol, zich voor zijn voeten, greep zijn benen beet en smeekte: ‘Ik maak vergissing, meester. Mevrouw gauw naar me lachen. Ik leren.’ En zo ontliep ze haar straf.

Carolines schoonzus Agnes, die op het eiland was geboren en creools bloed had, had geen moeite om haar opdrachten uitgevoerd te krijgen. ’s Ochtends lagen haar kleren schoon en gestreken klaar, er werd haar een kan water gebracht om zich te wassen, haar nachtspiegel werd geleegd en schoongemaakt, haar kamer werd geveegd als ze afwezig was zodat ze geen last had van het stof en bij het aanbreken van de dag werden de luiken voor de ramen geopend.

Caroline ontdekte dat Agnes de slaven in hun eigen, merkwaardige taal kon toespreken. Ze kon de negers toesnauwen zoals ze elkaar toesnauwden. Agnes was hoogzwanger, en hoewel ze tenger gebouwd was, liet ze zich niet door haar uitstulpende buik weerhouden als ze haar slaven aanspoorde. Sterker nog, ze sprong heen en weer als een dol geworden haas – met zwaaiende armen en stampende voeten, en haar dikke rode haar kwam los uit de knot terwijl ze snauwde, schold, in haar handen klapte en schreeuwde om haar zin te krijgen.

Na deze uitputtende bezigheid ging Agnes met bungelende armen op haar divan liggen, te moe om ze op te tillen. Dan was ze niet meer in staat om de eenvoudigste vraag van Caroline te beantwoorden zonder dat haar stem zachtjes wegzakte en zelfs overging in een zacht gesnurk – soms als Caroline nog aan het woord was.

Bij haar eerste kennismaking met Agnes, in de koele salon van het grote huis, had haar schoonzus met een bulderstem die Caroline ineen had doen krimpen, verkondigd dat haar voorouders uit Schotland kwamen. Maar afgezien van haar vuurrode haar, de talloze rode sproeten in haar gezicht en hals (die ze zonder gêne etaleerde in plaats van ze onder een laag cosmetica te verbergen) en een overdaad aan Schotse ruitjes in het meubilair, kon Caroline niets Schots aan deze uitbundige jonge vrouw ontdekken.

‘Je moet ze laten zien wie de baas en wie de slaaf is. Geef ze niet de kans om met je te sollen. Het is een slinks stel, Caroline,’ vertelde Agnes toen ze Caroline instrueerde hoe met slaven om te gaan. Ze gebruikte Molly als voorbeeld door haar te laten komen en met een priemende vinger naar het gezwollen oog te wijzen. ‘Ze maakt mijn schoenen zo strak vast dat ik het uitschreeuw van pijn. Ze zit aan mijn voeten, dus ik geef haar een schop. Denk je dat ze mijn schoenen ooit nog zo strak zal vastmaken? Nee, nee – want ze weet nu wel beter.’ Ze duwde Molly naar voren zodat Caroline de afdruk van de schoen rond Molly’s oog beter kon zien en zei: ‘Je moet ze streng aanpakken. Want die zwarten zijn net kinderen – je moet ze laten zien wat goed is en wat fout is.’

En vanaf het moment dat Caroline op het eiland was aangekomen, moest ze elke avond het gekreun, gesteun en gegiechel aanhoren dat over de muur tussen haar kamer en die van haar broer kroop. Want het grote huis, rijkelijk voorzien van ordinaire opsmuk – zelfs het zilver was niet massief – had tussenmuren die niet tot het dak reikten. Het gekmakende gekrakeel van de nachtdieren met hun eeuwige gepiep kon de bronstige geluiden die Agnes – ja, Agnes – elke avond produceerde niet overstemmen. Het was heel verstandig van haar broer geweest, bedacht Caroline, dat hij Agnes nooit mee naar Engeland had genomen, want dan was ze vanwege haar onbehouwen manieren en haar belachelijke manier van praten vast achter slot en grendel gezet.

Na twee weken in het gezelschap van Agnes – voor wie zelfs wat eenvoudig borduurwerk of bloemschikken al te veel inspanning leek, die zoveel uren van de dag op haar divan doorbracht dat Caroline begon te geloven dat ze net als een vleermuis alleen ’s nachts actief was – moest Caroline erkennen dat ze zich verveelde. Ze begon zelfs te verlangen naar het gezelschap van Mary, haar dienstmeid, die tijdens de duur van haar dienstverband nooit meer dan drie zinnige woorden achtereen had uitgebracht, maar zij bleef in elk geval wakker. Mary was echter nog steeds onwel; ze werd in een verduisterde hut die niet groter was dan een hondenhok verzorgd door een grote negervrouw die over Mary’s zwakke, zwetende en kreunende lichaam waakte als een hond over zijn bot. En haar broer John begon steeds meer te lijken op een luchtspiegeling in de hitte, want steeds als Caroline hem probeerde te benaderen, verdween hij. Tot Caroline hem op een dag met de vastberadenheid van een pelsjager op de veranda van het huis in het nauw wist te drijven.

‘John, kunnen we niet een stukje gaan wandelen?’ vroeg ze.

‘Wandelen, Caroline? We zijn hier niet in Engeland. Binnen twee stappen zou je worden bevangen door de hitte. Niemand wandelt hier,’ antwoordde hij.

‘Een stukje paardrijden, dan. Ik weet nog hoe het moet.’

‘Het terrein hier is veel te gevaarlijk, en bovendien heb ik geen enkel paard dat sterk genoeg is om jouw…’ zei hij, waarna zijn woorden overgingen in een onverstaanbaar gemompel dat betrekking had op Carolines omvangrijke gestalte.

‘Toe, John, leid me rond. Ik wil mijn nieuwe thuis leren kennen en te weten komen hoe het er hier toegaat,’ zei ze met een steeds schrillere stem die meteen weer herinneringen opriep aan het piepende scharnier.

Dus, lezer, laat me u nogmaals het oog doen richten op die weg over de plantage genaamd Amity – op het rijtuig, de vos ervoor en de hobbelige rit van John Howarth en zijn zuster Caroline. Op de route die het rijtuig uiteindelijk zou nemen, liep een lange, zwarte slavenvrouw. Op haar hoofd rustte een rieten mand, die zo slordig gevuld was met zoete maniokwortels dat het leek of ze een uitbundig versierde hoed droeg. Van de vroegere luister van haar rok, die ooit zwart met geel gestreept was geweest, was na jaren van dompelen in de rivier, slaan tegen een steen en drogen in de zon nog maar een fractie over. Maar het kind dat naast haar liep, was gekleed in een jurk van dezelfde stof, alsof ze een voorbeeld uit het stalenboek van een stoffenhandelaar was.

De kleine meid bleef staan om een dor maagdenpalmpje beter te kunnen bestuderen dat langs het pad tot bloei trachtte te komen. Ze plukte het plantje en zwaaide het zachtjes heen en weer in de hoop dat de vrouw halt zou houden om de paarse bloemblaadjes te bekijken. ‘Mama,’ riep het meisje, en toen de moeder zich omdraaide, rende het meisje naar haar toe, de bloem in haar uitgestoken hand.

De vrouw boog zich voorover om de bloem in het knuistje van haar dochter te bekijken, waarbij ze voorzichtig haar hoofd neigde om het evenwicht van de mand met vruchten niet te verstoren. Ze knikte glimlachend naar haar kind, ging weer rechtop staan en liep verder. Maar het kleine meisje begon verwoed aan de rok van haar moeder te trekken om haar tegen te houden – ze zette haar blote voeten schrap in de aarde. Hoewel het meisje maar met één hand trok, begon de stof van de rok toch te kraken. De vrouw gaf een klap op de hand van het kind, maar ze moest toch stilhouden.

Ze nam de mand van haar hoofd en zette hem voorzichtig op de grond, waarna ze de bloem pakte die het kind tussen duim en wijsvinger beethield. Ze haalde hem langs haar eigen neus en toen langs die van haar dochter. Het meisje vouwde haar handen als een kom om de grote vingers van haar moeder en snoof de geur op. Toen de moeder de bloemblaadjes langs de wang van het meisje streek, sloten ze allebei hun ogen, genietend van de zachte streling. Na een tijdje kwam de vrouw overeind, zette de mand weer op haar hoofd en liep door, terwijl het meisje, wier nieuwsgierigheid nog lang niet bevredigd was, bleef talmen om te kijken of er nog meer bloemen stonden.

‘Ach, wat schattig,’ zei Caroline toen ze een negermeisje in een zwart met geel gestreept jurkje voorzichtig een boeketje zag plukken. Maar haar broer, die slechts twee slavinnen zag die aan het eind van de ochtend over een weg liepen die zijn vallei en zijn terrein verliet, had andere zaken aan zijn hoofd.

‘Hé, daar. Stop,’ commandeerde hij en hij bracht het rijtuig naast de slavin tot stilstand. Kitty keek op naar haar meester.

‘Waar ga je heen?’ vroeg hij.

‘Ik heb pas, meester. Voor mij en kleine. Voor boodschap, meester.’

John Howarth stak zijn hand uit om Kitty’s pasje te zien. Ze trok het gerafelde, vergelende velletje papier tussen de plooien van haar rok uit. Hij rukte het zo snel uit haar hand dat het kostbare bewijsje bijna scheurde.

‘Waar ga je heen? De markt is toch al afgelopen?’ vroeg hij.

‘Alsjeblieft, meester, ik ga naar Unity Pen.’

‘Waarvoor?’

‘Om me fruit te verkopen.’

Caroline stapte uit het rijtuig en liep naar het kind toe. Ze boog zich voorover naar de kleine meid en keek naar de zwarte vingertjes die de mooie bloemen plukten. Het meisje was hooguit negen, ze had grote, bruine ogen, ronde wangen en had een witte hoofddoek om. Caroline knielde, en het kind richtte haar blik nu op haar. Als haar huid niet zo gitzwart was geweest, had het kunnen doorgaan voor een van de poppen uit Carolines kindertijd. ‘Ach, wat schattig,’ verzuchtte Caroline nogmaals. Het kleine meisje hield haar bosje bloemen onder de neus van Caroline zodat die ze beter kon ruiken. Tot haar eigen verbazing werd ze vertederd door een negerkind. ‘Ach, dank je wel, kindje,’ zei ze terwijl ze de geur opsnoof. ‘John, hoe heet deze kleine?’ riep ze naar haar broer.

‘Hoe zou ik dat in hemelsnaam moeten weten?’ antwoordde die.

‘Maar ze is zo’n schatje. Vind je ook niet, John?’ zei Caroline, voordat ze eraan toevoegde: ‘Hoe zei je dat ze heette?’

Met een hoofdknik maakte hij Kitty duidelijk dat ze de vraag van zijn zus moest beantwoorden, liet de teugels los en klom van de bok van het rijtuig. ‘Vertel je meesteres hoe het kind heet,’ riep hij toen Kitty bleef zwijgen.

‘July,’ fluisterde Kitty.

Caroline, die Kitty niet hoorde, vroeg het nog een keer: ‘Hoe heet ze?’ waarop John Howarth zijn zuster ongeduldig toebeet: ‘July, Caroline. Ze heet July, net als de maand.’

‘Maar July is geen echte naam,’ zei Caroline, terwijl haar broer aan Kitty vroeg hoe zij heette.

Ze gaf zachtjes en met haar ogen naar de grond gericht antwoord, waarop hij moest lachen. ‘Kitty. Dat dacht ik al. Ja… ja, nu weet ik het weer,’ zei hij, alvorens hij zijn zuster riep. ‘Caroline, kom hier. Ik moet je iets grappigs laten zien.’

Toen Caroline zich bij haar broer voegde, moest ze opkijken naar de slavin. Want Kitty was lang, en je moest kloek van postuur zijn om haar in de ogen te kunnen zien. Dat was zelfs voor de meester niet weggelegd. Nadat ze een tijdje naar Kitty had gestaard – in de diepe gaten van haar brede, platte neus, naar haar dikke lippen en langs haar gespierde, brede schouders – bracht Caroline haar mond naar het oor van haar broer en fluisterde: ‘Is dit een vrouw?’

‘Dat is ze zeker,’ lachte hij.

‘En ze is de moeder van dit kind?’

‘Volgens mij wel.’

Caroline vroeg zich af hoe een man uit dit ondermaanse bereid kon zijn om de liefde te bedrijven met zo’n monsterachtig wezen. En hoe kon zo’n oerlelijk schepsel, dat al het zonlicht verduisterde, de moeder zijn van zo’n aanbiddelijk kind?

Haar broer was nog steeds aan het praten, hij gebaarde naar zijn slavin zodat Caroline haar in haar volle omvang in zich kon opnemen. ‘Het grappige van deze is dat ze Kleine Kitty werd genoemd toen ze werd gekocht. Ze is hier als baby gekomen, ze was van de Campbells van Nutfield. Ik kon haar goedkoop krijgen omdat iedereen dacht dat ze het niet zou redden. Guy Campbell vond zichzelf een gewiekste duivel dat hij me zo’n kat in de zak had verkocht. Kleine Kitty. En moet je haar nu zien,’ lachte hij. ‘Ik kan je vertellen dat je broer de beste planter van de Cariben is, Caroline.’