REWORK

Jason Fried & David Heinemeier Hansson

REWORK

Meer met minder

Vertaald door Ab van Ieperen

© 2010 37signals, LLC

This translation is published by arrangement with Crown Business, an
imprint of The Crown Publishing Group, a division of Random House, Inc.
All rights reserved

© 2010 Nederlandse vertaling uitgeverij Mouria, Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Oorspronkelijke titel: Rework

Vertaling: Ab van Ieperen

Omslagontwerp: Zeno

Omslagfotografie: Eva Gaffney Design

ISBN 9789045801889

NUR 780

www.mouria.nl

www.watleesjij.nu

Inhoud

INLEIDING

Een andere bedrijfskunde

TEN EERSTE

De nieuwe werkelijkheid

OM TE NOTEREN

Heb maling aan de echte wereld

Door schade en schande word je niet wijzer

Plannen is gissen

Waarom zou je moeten groeien?

Workaholisme

Schaf ‘entrepreneurs’ af

VOORUIT

Maak het verschil

Waar het jeukt moet je krabben

Ga iets maken

Geen tijd is geen excuus

Trek een streep in het zand

Mission Statement Impossible

Externe financiering is plan Z

Je hebt minder nodig dan je denkt

Begin een bedrijf, geen start-up

Snel willen verkopen is snel verliezen

Meer met minder

EN NU VERDER

Waardeer je beperkingen

Ontwikkel een halfproduct, geen halfzacht product

Begin bij het epicentrum

Eerst nog geen details

De knoop doorhakken is ervoor gaan

Wees een conservator

Een probleem kan toe met minder

Focus op wat niet verandert

De klank komt uit je vingers

Verkoop je bijproducten

Lanceer nu

PRODUCTIVITEIT

Een illusie van overeenstemming

Redenen om af te haken

Onderbrekingen bedreigen de productiviteit

Vergaderingen zijn vergif

Goed genoeg is prima

Snel zijn is winnen

Wees geen held

Ga slapen

Je schattingen deugen niet

Lange lijsten komen niet af

Neem kleine besluiten

CONCURRENTEN

Geen namaak

Pas je product niet aan aan de markt

Durf te knokken

Ondertroef je concurrentie

Wat kan het je schelen?

EVOLUTIE

Weet nee te zeggen

Laat je klanten sneller groeien dan jij

Enthousiasme is nog geen prioriteit

Deug thuis

Schrijf het niet op

PROMOTIE

Geniet van je onbekendheid

Zorg voor een publiek

Wees leerzamer dan de concurrentie

Spiegel je aan chef-koks

Neem een kijkje achter de schermen

Niemand houdt van plastic bloemen

Persberichten zijn spam

Vergeet The Wall Street Journal

Drugsdealers doen het goed

Marketing is geen afdeling

Het sprookje van bliksemsucces

PERSONEEL

Doe het eerst zelf

Personeel tegen de pijn

Laat geweldenaars lopen

Onbekenden op een receptie

Curricula zijn blabla

Onbelangrijke jaren

Vergeet formele educatie

Iedereen moet werken

Zoek eenpersoonsmanagers

Zoek goede schrijvers

De beste mensen zijn overal

Test werknemers

SCHADEBEPERKING

Vertel zelf je slechte nieuws

Vaart verandert alles

Hoe zeg je sorry?

Zet iedereen in de vuurlinie

Haal diep adem

BEDRIJFSCULTUUR

Cultuur maak je niet

Besluiten zijn tijdelijk

Sla de popsterren over

Ze zijn geen dertien meer

Laat ze om vijf uur naar huis gaan

Laat je eerste wondje geen litteken worden

Klink als jezelf

Taboewoorden

ZSM is giftig

TEN SLOTTE

Inspiratie is beperkt houdbaar

TER INFORMATIE

Over 37signals

37signals-producten

Met dank

Vertaling illustraties

INLEIDING

TEN EERSTE

De nieuwe werkelijkheid

Dit is een atypisch bedrijfskundeboek voor niet zo typische lezers – het is bedoeld voor mensen die nooit eerder gedacht hadden aan een eigen zaak tot en met degenen die nu al een florissant bedrijf hebben.

Het is voor hardcore ondernemers, de rauwdouwers uit de eredivisie van het bedrijfsleven. Mensen die vinden dat zij op de wereld zijn gezet om te starten, te leiden en te overwinnen.

Het is ook voor minder bevlogen, kleine ondernemers. Mensen die misschien nu nog niet in de eredivisie zitten, maar van wie het bestaan wel draait om hun bedrijf. Mensen die op zoek zijn naar een grens die maakt dat ze meer kunnen doen, handiger kunnen werken en keigoed kunnen zijn.

Het is zelfs voor mensen met een negen-tot-vijfbaan, die er alleen nog maar van dromen om voor zichzelf beginnen. Wie weet houden ze van hun werk, maar niet van hun baas. Of misschien vervelen ze zich stierlijk. Ze zouden iets willen waaraan ze wél lol beleven en waarmee ze geld verdienen.

Ten slotte is dit boek voor iedereen bij wie het nog niet eens is opgekomen om een eigen zaak te starten. Misschien vinden ze zichzelf niet geschikt. Misschien menen ze dat ze daarvoor niet genoeg tijd, financiële middelen of innerlijke overtuiging hebben. Misschien zijn ze bang voor de risico’s. Of misschien vinden ze ‘business’ een vies woord. Wat hun redenen ook mogen zijn, ook voor hen is dit boek.

Er is nu een nieuwe werkelijkheid. Vandaag de dag kan ieder een ondernemer zijn. Materiaal dat vroeger onbereikbaar was, is makkelijk toegankelijk. Technologie die duizenden dollars kostte, is nu spotgoedkoop of zelfs gratis. Eén persoon kan nu werk aan waarvoor ooit twee of drie mensen nodig waren, soms wel een hele afdeling. Wat nog maar een paar jaar terug onmogelijk was, kost nu geen enkele moeite.

Je hoeft jezelf niet elke week zestig, tachtig of honderd uur af te beulen om te slagen. Tien tot veertig uur per week is ruim voldoende. Je hoeft niet je volledige spaargeld aan te spreken of enorme risico’s te nemen. Je reguliere baan aanhouden terwijl je een zaak opstart kan volstaan voor de noodzakelijke liquide middelen. Je hebt niet eens een kantoor nodig. Tegenwoordig kun je werken vanuit huis en samenwerken met mensen die je nooit hebt ontmoet en die duizenden kilometers verderop wonen.

Het is tijd om van werk rework te maken. Laten we beginnen.

OM TE NOTEREN

Heb maling aan de echte wereld

‘In de echte wereld zou dit nooit lukken.’ Dat hoor je voortdurend wanneer je anderen een fris idee vertelt.

Die echte wereld klinkt als een verdomd treurige locatie om te leven. Een plek waar nieuwe ideeën, ongebruikelijke benaderingen en onbekende begrippen altíjd de grote verliezers zijn. Het enige wat daar kans van slagen heeft, is wat iedereen al kent en doet, ook al is het nog zo krakkemikkig en inefficiënt.

Je hoeft niet verder te kijken dan je neus lang is om te zien dat bewoners van die ‘echte wereld’ een zwartgallig en wanhopig volkje zijn. Ze nemen voetstoots aan dat frisse denkbeelden zijn voorbestemd om te mislukken. In hun maatschappijbeeld bestaat er geen bereidheid of vermogen tot verandering.

Erger is dat ze anderen willen meesleuren naar hun sombere krochten. Ieder die hoopvol en ambitieus is, proberen ze aan te praten dat zijn ideeën onmogelijk zijn. Ze zullen hem zeggen dat hij zijn tijd verdoet.

Geloof hen niet. Voor hen mag deze wereld dan reëel zijn, dat betekent nog niet dat jij erin zou moeten leven.

Dat weten wij, omdat ons bedrijf de toets van die echte wereld op geen enkel front zou doorstaan. In de echte wereld kun je niet een dozijn werknemers verspreiden over acht steden op twee continenten. In de echte wereld krijg je niet miljoenen klanten zonder vertegenwoordigers en advertenties. In de echte wereld kun je jouw succesformule niet aan iedereen bekendmaken. Maar wij hebben dat allemaal toch gedaan en we varen er wel bij.

Die echte wereld is geen locatie, hij is een uitvlucht. Hij is een rechtvaardiging om niet echt je best te doen. Met jou heeft hij niets uit te staan.

Door schade en schande word je niet wijzer

In het bedrijfsleven is mislukking een erkende overgangsrite geworden. Voortdurend hoor je dat negen op de tien nieuwe ondernemingen failliet gaan. Je hoort dat de kansen van jouw bedrijf miniem tot nul zullen zijn. Je hoort dat je alleen van mislukken sterker wordt. ‘Met vallen en opstaan word je groot,’ beweren ze.

Wanneer er zoveel mislukking in de lucht hangt, ga je het onvermijdelijk inademen. Niet inhaleren! Laat je niet inpakken door de statistieken. Mislukkingen van anderen betekenen niets meer dan mislukkingen van anderen.

Als anderen hun product niet in de markt weten te zetten, heeft dat niets met jou van doen. Als anderen geen team kunnen samenstellen, heeft dat niets met jou van doen. Als anderen niet het juiste prijskaartje aan hun diensten hangen, heeft dat niets met jou van doen. Als anderen minder inkomsten dan uitgaven hebben… Vul zelf maar in.

Nog zo’n misvatting: door schade en schande wordt men wijs. Wat word je nu helemaal wijzer van een mislukking? Misschien leer je wat je níét moet doen, maar wat heb je daaraan? Je hebt nog steeds geen idee wat je voortaan wél moet doen.

Vergelijk dit eens met wat je opsteekt van je successen. Succes geeft daadkracht. Als iets succesvol blijkt, weet je wat werkt – en dat je het opnieuw zo kunt doen. En de volgende keer waarschijnlijk zelfs beter.

Mislukking is geen vereiste voor succes. Onderzoek van de Harvard Business School wees uit dat succesvolle ondernemers meer kans maken om opnieuw te slagen (hun toekomstige bedrijven hebben 34 procent kans op succes). Ondernemers van wie het bedrijf al eens failliet ging, hebben een tweede keer bijna evenveel kans van slagen als startende ondernemers: slechts 23 procent. Mensen die al faalden hebben net zoveel of weinig succes als mensen die nooit eerder iets ondernamen.* De enige ervaring die echt zoden aan de dijk zet, blijkt succes te zijn.

Dat zou niemand moeten verbazen, want in de natuur geldt dit evenzeer. De evolutie blijft niet stilstaan bij mislukkingen van vroeger, maar gaat verder door op wat wél werkte. Neem daar een voorbeeld aan.

* Leslie Berlin: ‘Try, Try Again, or Maybe Not’, The New York Times, 21 maart 2009.

Plannen is gissen

Tenzij je helderziend bent, is langetermijnplanning een illusie. Er zijn gewoon te veel factoren waarop je geen vat hebt: marktvoorwaarden, concurrenten, klanten, de economie enzovoort. Een plan opstellen geeft je een bedrieglijk gevoel van beheersing van zaken die nooit werkelijk te beheersen zijn.

Waarom noemen we plannen niet simpelweg wat ze feitelijk zijn: gissingen, vermoedens. Noem voortaan je bedrijfsplannen bedrijfsvermoedens, je financiële plannen financiële vermoedens, je strategische plannen strategische vermoedens. Dan hoef je er niet langer almaar over te piekeren. Ze zijn al die stress niet waard.

Zodra je vermoedens omzet in plannen, betreed je de gevarenzone. Planning maakt het verleden tot bestuurder van de toekomst. Je krijgt oogkleppen op: ‘Daar gaan we heen, omdat we… eh… hadden gezegd dat we daarheen gingen.’ En daar ligt het probleem: planning is onverenigbaar met improvisatie.

En improviseren moet mogelijk blijven. Je moet in staat zijn elke gelegenheid aan te grijpen die zich voordoet. Soms moet je kunnen zeggen: ‘We slaan een nieuwe richting in, omdat die vandaag zinnig is.’

De timing van langetermijnprojecten deugt al evenmin. Informatie krijg je vooral wanneer je iets doet, niet voordat je het doet. Maar wanneer stel je een plan op? Meestal nog voordat je bent begonnen. Voor belangrijke besluiten bestaat er geen ongeschikter moment.

Nu wil dat niet zeggen dat je niet over de toekomst zou mogen nadenken, of niet zou mogen afwegen hoe je te verwachten hindernissen kunt nemen. Dat is nuttige mentale training. Voel je alleen niet genoodzaakt om het op papier te zetten en telkens te herkauwen. Als je een groot plan opschrijft, zul je het hoogstwaarschijnlijk nooit meer inzien. Plannen van meer dan twintig pagina’s liggen alleen maar te verstoffen in de archiefkast.

Vertrouw niet langer op giswerk. Beslis wat je deze week gaat doen, maar niet dit jaar. Bedenk wat de eerstvolgende prioriteit is en voer die uit. Neem beslissingen vlak voordat je iets doet, niet ver van tevoren.

Iets doen op goed geluk is niet verkeerd. Stap in het vliegtuig en vertrek. Dat nette overhemd, die scheerzeep en een tandenborstel kun je altijd nog kopen zodra je bent aangekomen.

Misschien lijkt werken zonder planning je eng. Maar blindelings een plan volgen zonder voeling met de werkelijkheid te houden is nog veel enger.

Waarom zou je moeten groeien?

Er wordt je gevraagd: ‘En hoeveel mensen werken er voor je?’ Zomaar conversatie, maar ze verwachten niet zomaar een antwoord van je. Hoe groter het getal dat jij kunt noemen, hoe imposanter, professioneler en machtiger je klinkt. ‘Tsjonge, geweldig!’ zullen ze zeggen wanneer je meer dan honderd man personeel hebt. Als je klein bent, krijg je een ‘O… leuk’. Het eerste is een compliment, het tweede is niet meer dan een beleefdheidje.

Waarom zou dat zijn? Hoe zit dat toch met groei en zakendoen? Waarom wordt er altijd maar gestreefd naar expansie? Wat maakt groot toch zo aantrekkelijk, behalve dan voor je ego? (Je zult met een beter antwoord moeten aankomen dan ‘schaalvoordelen’.) Wat is er mis met zoeken naar een passende omvang en je dan daaraan houden?

Zeggen we ooit over de universiteiten van Harvard en Oxford: ‘Als ze zouden uitbreiden en zich in de breedte zouden ontwikkelen en een paar duizend professoren meer zouden inhuren en wereldwijd overal nieuwe campussen zouden neerzetten, dán waren het geweldige onderwijsinstellingen.’ Natuurlijk niet. Dat is niet de maat waarmee de waarde van zulke instituten wordt gemeten. Waarom meten we ondernemingen wel zo?

Misschien is de juiste grootte voor jouw bedrijf vijf mensen. Misschien veertig. Misschien tweehonderd. Of misschien alleen jij en je laptop. Laat je niet te snel aanpraten hoe groot je hoort te zijn. Groei langzaam en merk dan wat goed voelt – menig bedrijf heeft zichzelf de das omgedaan door te snel personeel aan te trekken. Vermijd ook plotselinge groeispurts – daardoor kun je omvallen, omdat je topzwaar bent geworden.

Klein is niet alleen een startpunt. Klein is ook een geweldige eindbestemming.

Is het je nooit opgevallen dat kleine ondernemingen graag groter zouden zijn, maar dat grote bedrijven dromen van meer snelheid en flexibiliteit? Er bestaat niet een enig juiste manier. En bedenk dat als je eenmaal groot bent gegroeid, het erg lastig zal zijn om in te krimpen zonder mensen te ontslaan, zonder morele schade en zonder je aanpak totaal om te gooien.

Expansie hoeft niet je voornaamste streven te zijn. Bij personeel gaat het niet alleen om de hoeveelheid hoofden die je kunt tellen. Onkosten, huur, IT-infrastructuur of meubilair zijn geen zaken die iemand zomaar overkomen. Je bepaalt zelf of je ze je al dan niet kunt permitteren. En als je kiest voor meer, weet wel dat je dan ook vaker hoofdpijn gaat krijgen. Wie veel kosten incalculeert, dwingt zichzelf ertoe een ingewikkelde bedrijfsvorm op te zetten, die met veel extra moeite en zorg bestuurd moet worden.